Trelis/gawiki huggingface dataset:
Séasúr stoirm ghaoithe na hEorpa 2018–19. Thosaigh an séasúr stoirm ghaoithe na hEorpa ar an 16 Meán Fómhair 2018.
Stoirmeacha.
Stoirm Ali.
Chruthaíodh Stoirm Ali ar an 18 Meán Fómhair 2018 agus scaip an stoirm ar an 20 Meán Fómhair 2018. Bhí níos mó ná 286,000 teach fágtha gan soláthar leictreachais. Fuair beirt bás de bharr an stoirm: bean i gContae na Gaillimhe agus fear i gContae Ard Mhacha.
Stoirm Bronagh.
Chruthaíodh Stoirm Bronagh ar an 20 Meán Fómhair 2018 agus scaip an stoirm ar an 25 Meán Fómhair 2018. Ní bhfuair éinne bás de bharr an stoirm.
Stoirm Callum.
Chruthaíodh Stoirm Callum ar an 10 Deireadh Fómhair 2018 agus scaip an stoirm ar an 13 Deireadh Fómhair 2018. Fuair beirt bás de bharr an stoirm: bean agus fear.
Stoirm Adrian.
Chruthaíodh Stoirm Adrian ar an 28 Deireadh Fómhair 2018 agus scaip an stoirm ar an 31 Deireadh Fómhair 2018. Fuair 12 duine bás mar gheall. Bhuail an stoirm An Bheilg, An Fhrainc, An Iodáil, An Ísiltír, An Spáinn agus an Ríocht Aontaithe.
Stoirm Beatriz.
Chruthaíodh Stoirm Beatriz ar an 6 Samhain 2018 agus scaip an stoirm ar an 9 Samhain 2018.
Faoileán bandghobach. Faoileán meánmhéide is ea an faoileán bandghobach ("Larus delawarensis"). Tagann an t-ainm an ghéinis ón laidin "Larus" a bhfuil an chuma air gur thagairt an téarma d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile. Tagraíonn "delawarensis" tagraíonn don Delaware, abhainn mhór ar chósta Atlantach na Stát Aontaithe .
Cur síos.
Bíonn na héin fhásta atá 49 cm ar fad, le réise sciathán 124 cm acu. Bíonn an ceann, an muineál agus an chuid íochtarach bán; bíonn an gob sách gearr buí le fáinne dorcha; Tá an chúl agus na sciatháin airgid liath; agus tá na cosa buí. Tá na súile buí le himill dhearga. Glacann an faoileán trí bliana chun a chluimhreach a bhaint amach; agus athraíonn cuma an éin nuair atá sé ag cur cluimhrí.
Faoileán an Aigéin Chiúin. Faoileán an-mhór is ea faoileán an Aigéin Chiúin ("Larus pacificus"),  de bhunadh chóstaí na hAstráile. Tá sé measartha coitianta idir Carnarvon san iarthar, agus Sydney san oirthear, cé go bhfuil sé tar éis éirí gann i roinnt áiteanna ar an oirdheisceart, mar thoradh ar iomaíocht ó na ceilpfhaoileáin ("Larus dominicanus") a tháinig go dtí an ceantar céanna as a stuaim féin ó na 1940í i leith.
I bhfad níos mó ná an faoileán geal uileláithreach, agus ní chomh coitianta, bíonn faoileáin an Aigéin Chiúin de ghnáth le feiceáil ina n-aonar nó i mbeirteanna, ag bodaireacht thart ar imeall an chladaigh, ar patról go tomhaiste go hard os cionn os cionn an tsáile, nó (uaireanta) ag ropadh thar bráid go hárd sa ghaoth chun sliogéisc nó cuán mara a ligean anuas ar na carraigeacha.
Tacsanomaíocht.
B'é an t-éaneolaí John Latham sa bhliain 1801 a rinne an chéad chursíos ar fhoileán an Aigéin Chiúin ó líníocht de chuid Thomas Watling, áit a raibh an t-ainm áitiúil taifeadta mar "Troo-gad-dill". Tagraíonn a bhuafhocal don Aigéin Chiúin.
Aithnítear dhá fhospeiceas: an fospeiceas a bhí ainmnithe ar dtús mar an speiceas féin "L. p. pacificus" ón chósta thoir theas agus ón Tasmáin, agus "L. p. georgii" as an Astráil Theas agus an Astráil Thiar.
Cur síos.
Is é faoileán an Aigéin Chiúin an t-aon fhaoileán mór ina raon, seachas ó am go chéile an ceilpfhaoileán. Is féidir an speiceas seo a bheith 58 go go 66 cm ar fhad agus le réise sciathán 137 go 157 cm ar a fhad. De ghnáth, bíonn meáchan ó 900 go dtí 1,180 g acu. Bíonn an speiceas seo den chuid is mó bán, le sciatháin agus droim dorcha agus bíonn a ghob an-tiubh, cumhachtach, buí deargbhiorach, agus (i gcomparáid le speicis eile faoileáin). Bíonn faireoga salainn acu a thálann uisce salainn trí na polláirí. Bíonn cluimhreach bhreacdhonn ar na héin ar fud a gcorp, agus de réir a chéile, faigheann siad a gcluimhreach aosach; roimh a cheathrú bliain, is deacair an faoileán óg seo agus éan fásta a aithint ó chéile.
David Mitchell (údar). Úrscéalaí as Sasana is ea David Mitchell (a rugadh 12 Eanáir 1969). Tá seacht úrscéalta scríofa aige. Cónaíonn sé i gContae Corcaí.
Cuscas. Ainm coitianta ar phasaim Astraláiseacha i gceithre ghéineas den fhine Phalangeridae is ea cuscas.
Ní clád tacsanomaíochta iad; úsáidtear an téarma ar speicis i gceithre cinn de na géinis in Phalangeridae a bhfuil speicis bheo iontu:
Ach tugtar “pasaim eireabaill scothánaigh” (Béarla: "brushtail possums") ar speicis sa ghéineas "Trichosurus".
Tagann an t-ainm “cuscas” ón bhfocal "kusu" nó "kuso" i roinnt teangacha áitiúla gaolmhara a labhraítear sna Molacaí. Is marsúipiaigh iad na cuscais, cé go bhfuil roinnt tréithe acu cosúil le léamair de chuid Madagascar (ar príomhaigh iad) mar gheall ar éabhlóid inréimneach.
Gasail Edmi. Is ainmhí é an gasail Edmi ("Gazella cuvieri"). Mamach atá ann.
Muc mhara Dall. Is ainmhí í an mhuc mhara Dall. Mamach atá ann.
Tucker Carlson. Tráchtaire polaitiúil Meiriceánach is ea Tucker Swanson McNear Carlson a rugadh ar an 16 Bealtaine, 1969 in San Francisco, California. In La Jolla, California, a d'fhás sé aníos, agus tá cónaí air in Carlsbad, California. Déanann sé tráchtaireacht pholaitiúil ar Fox News. Scríobhann sé ar na meáin chlóite freisin. Bhí baint aige le fada leis an "Weekly Standard". Baint aige freisin leis an Hoover Institute.
Breitheamh. Is éard is breitheamh ann ná duine atá i gceannas ar chúirt dlí a éisteann le cásanna agus a thugann breitheanna.
Longa Nemi. Longa galánta Rómhánacha a bhí i Longa Nemi a tógadh do Caligula. Cuireadh go tóin poill i Loch Nemi na hIodáile iad nuair a feallmharaíodh é. D'ordaigh Mussolini go n-ardófaí ó bhun an locha iad in 1929 rud a rinneadh. Dódh i ndóiteán sa Dara Cogadh Domhanda ina dhiaidh sin iad.
Banphrionsa Eugenie. Banphrionsa Briotanach is ea Banphrionsa Eugenie, (a rugadh ar 23 Márta 1990). Is iníon Prionsa Aindrias, Diúc Eabhrac agus Sarah, Bandiúc Eabhrac í. Tá sí pósta le Jack Brooksbank. Is deirfiúr í le Banphrionsa Beatrice Eabhrac.
Bainis.
Ar an 12 Deireadh Fómhair 2018, phós an Banphrionsa Eugenie an tUasal Jack Brooksbank. Bhí sí 28 bliain d’aois agus Jack 32 bliain d’aois ag an am. Chaith sí dhá ghúna gúna bán sa séipéal agus gúna bándearg ag an bhféasta. Chan Robbie Williams a amhrán cáiliúil ‘Angels’ ag an mbainis. Bhí a lán daoine eile ag an mbainis, mar shampla bhí Cara Delevingne, Demi Moore agus Kate Moss i láthair. Bhí an ghaoth ag séideadh agus chuaigh go leor hataí suas san aer!
La Jolla. Ceantar rachmasach taobh istigh de San Diego, California is ea La Jolla. Tá sé suite i dtuaisceart na cathrach feadh seacht míle slí de chósta an Aigéin Chiúin. Thosaigh forbairt shuntasach faoin áit sna 1880idí. Bhí 100 teach ann faoin mbliain 1900. De réir daonáireamh na bliana 2010, bhí 46,781 duine ina gcónaí ann. Tá Ollscoil California, San Diego (UCSD) suite in La Jolla, maraon leis an Salk Institute, Scripps Institute of Oceanography (cuid de UCSD) agus the Scripps Research Institute (TSRI).
Charadriiformes. Is ord éagsúil é Charadriiformes d'éin bheaga go mhórmhéide. Cuimsíonn sé thart ar 350 speiceas agus tá comhaltaí ann i ngach cearn den domhan. Cónaíonn an chuid is mó de na charadriiformes in aice le huisce agus itheann siad inveirteabraigh nó ainmhithe beaga eile; áfach, tá cuid acu peiligeach (éin mhara), agus bíonn roinnt eile lonnaithe i bhfásaigh agus faightear cúpla díobh i bhforaois tiubh.
Tacsanomaíocht, córasaíocht agus éabhlóid.
Bhí an t-ord), roimhe seo, roinnte i dtrí bhfo-oird:
Finte in ord tacsanomaíocht.
Seo liosta de na Finte 'Charadriiformes', curtha i láthair i ord tacsanomaíoch.
Martin Bormann. Bhí Martin Bormann (17 Meitheamh 1900 – 2 Bealtaine 1945) i gceannas ar Bhiúró an Pháirtí Naitsíoch.
Seo sliocht as comhrá idir Hitler agus Martin Bormann, ar 21 Bealtaine 1942. Tá Hitler ag cuimhneamh siar ar na heachtraí a tharla sular ceapadh ina Sheansailéir é ar an 30 Eanáir 1933. Bhí ardteannas polaitiúla ann nuair a dhiúltaigh mé glacadh leis an Leas-Seansailéireacht i gcomh-aireacht von Papen i Lúnasa 1932 agus nuair a rinne Schleicher agus Strasser iarracht an aontacht láidir a bhí sa Pháirtí Naitsíoch a scoilteadh i Mí na Nollag 1932. Rinne an tUachtarán Hindenburg, trí idirghabhálaí von Papen teagmháil liom. Ghlac mé páirt sna hidirbheartaíochtaí seo mar shíl mé go raibh sé ríthábhachtach go rachainn i mbun na Seansailéireachta go dlisteanach. Is mar Sheansailéir a bheadh tofa go dlisteanach amháin a thiocfadh liom na páirtithe polaitiúla uilig eile a bhí ag cur i mo choinne a chloí agus coimhlint ar bith leis an Arm sa todhchaí a sheachaint.
Lapaire. Is grúpa éan iad na lapairí a aimsítear go coitianta ar imeallbhoird agus ar réileáin láibe, a théann ag spágáil ar thóir foráiste chun bia a sholáthar (mar shampla feithidí nó crústaigh, sa láib nó sa ghaineamh.
Is baill den ord Charadriiformes iad, is lapairí iad thart ar 210 speiceas as na 390 speiceas san ord. Ní grúpa tacsanomaíochta iad na lapairí.
Déanann go leor speiceas ón Artach agus ó réigiúin mheasartha imirce go láidir, ach is minic a bhíonn na héin trópaiceacha ina gcónaí go buan in áit amháin nó bogann siad ach amháin mar fhreagra ar phatrúin bháistí. Bíonn cuid de na speicis Artacha, mar shampla an gobadáinín beag, i measc na n-imirceach cianeitilt, ag caitheamh an tséasúir neamhphóraithe sa leathsféar theas.
Sarah, Bandiúc Eabhrac. Ball de theaghlach ríoga na Breataine is ea Sarah, Bandiúc Eabhrac, (a rugadh Sarah Margaret Ferguson ar 15 Deireadh Fómhair 1959).
Laridae. Fine d'éin mhara, san ord Charadriiformes a chuimsíonn na faoileáin ("Larus") , na geabhróga ("Sternidae") agus na cánóga sciorracha ("Rynchops") is ea na Laridae. Áirítear thart ar 100 speiceas, iad eagraithe i 22 géineas san bhfine. Is grúpa solúbtha iad, den chuid is mó ina speiceas aeir, a fhaightear ar fud an domhain.
Tacsanomaíocht.
Thug an t-ileolaí Francach Constantine Samuel Rafinesque an fhine Laridae (mar 'Laridia') isteach sa bhliain 1815.. Go stairiúil, bhí Laridae teoranta do na faoileáin, a fhad is a bhí na geabhróga i bhfine ar leith, na 'Sternidae', agus na cánóga sciorracha sa tríú fine, 'Rynchopidae'. Cuireadh na hAnous san áireamh go traidisiúnta leis na 'Sternidae'. Sa bhliain 1990, chuir Charles Sibley agus Jon Ahlquist falcóga agus Meirligh mara san áireamh san ghrúpa níos leithne an fhine 'Laridae'.
Liosta na ngéineas.
Rangú in ord aibítreach:
Junior Eurovision Éire 2018. Thosaigh an ceathrú sraith de Junior Eurovision Éire ar an 14 Deireadh Fómhair, 2018.
Próiseas roghnúcháin.
Leathcheannais 1.
Craoladh an chéad leathcheannais ar an 14 Deireadh Fómhair, 2018.
Roghnaigh na moltóirí Jessica Doolan chun dul chuig an cheannais.
Leathcheannais 2.
Craoladh an dara leathcheannais ar an 21 Deireadh Fómhair, 2018.
Roghnaigh na moltóirí Kerry Ann McCreery chun dul chuig an cheannais.
Leathcheannais 3.
Craoladh an tríú leathcheannais ar an 28 Deireadh Fómhair, 2018.
Roghnaigh na moltóirí Cora Harkin chun dul chuig an cheannais.
Leathcheannais 4.
Craoladh an ceathrú leathcheannais ar an 4 Samhain, 2018.
Roghnaigh na moltóirí Shaniah Llane Rollo chun dul chuig an cheannais.
Ceannais.
Craoladh an cheannais ar an 11 Samhain, 2018.
Ag an gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg.
Bhí an Chomórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg ar súi l Mionsc sa Bhealarúis ar an 25 Samhain 2018. Bhí Taylor an naoú chun canadh. Tháinig sé sa chúigiú háit déag. Bhuaigh Roksana Węgiel ón bPolainn an comórtas.
Anous. Géineas d'éan mara is ea Anous (Leagan Gaeilge; "sméidire") den fhine Laridae, lena n-áirítear cúig speiceas. Faightear iad go nádúrtha i dtimpeallacht ina bhfuil aeráid thrópaiceach ann, ó Haváí go dtí an oileára Tuamotus san Aigéan Ciúin, ón Mhuir Rua go dtí na Séiséil agus san Aigéan Indiach agus sa Mhuir Chairib go dtí Tristan da Cunha san Aigéan Atlantach.
Tacsanomaíocht.
Thug an nádúraí Sasanach James Francis Stephens an géineas isteach sa bhliain 1826. Sa tSean-Ghréigis ciallaíonn an focal 'Anous' "dúr" nó "amaideach". Bhí tuairim ag mairnéalaigh go raibh sméidirí neamhairdeallach, is cosúil go raibh neamhshuim acu roimh sealgairí nó creachadóirí. Faigheann siad sábháilteacht nuair atá líon mór acu le chéile. Thug staidéir fíligéineolaíocht mhóilíneach le fios, a foilsíodh sa bhliain 2007 go an géineas 'Anous' ina dheirfiúrghrúpa le clád ina raibh na geabhróga, na faoileáin agus na scimeirí.
Liosta na speiceas.
Rangú in ord aibítreach:
Shay Byrne. Is láithreoir raidió Éireannach é Shay Byrne. Rugadh é ar an 19 Lúnasa 1972. Cuireann sé "Rising Time" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Des Cahill. Is láithreoir raidió Éireannach é Desmond "Des" Cahill. Rugadh é ar an 1 Bealtaine 1963. Cuireann sé "The Sunday Game" ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Tháinig sé sa chúigiú háit ar an gcéad sraith "Dancing with the Stars" sa bhliain 2017.
Mary Georgina Barton. Péintéir Éireannach ab ea Mary "Molly" Georgina Barton, a rugadh sa bhliain 1861 i nDún Dealgan, an duine ab óige de sheachtar páistí. Sa bhliain 1895, bhog sí go Londain lena hathair agus, trí bliana ina dhiaidh sin, thosaigh sí ag déanamh staidéar sa Scoil Ealaíne Westminster.
Rinne sí staidéar sa Róimh freisin agus thug sí ranganna ealaíne ann. Sna blianta ina dhiaidh sin, i Sasana agus in Éireann, mhúin sí grúpaí beaga de mhná sna tithe na n-oidhrí dúiche agus tháinig sí ina ball de 'Women's International Art Club' agus 'The Water Colour Society of Ireland'.
Péintéir tírdhreacha ba ea Barton agus bhí a cuid ábhair ó radharcanna Éireannach go dtí radharcanna de chuid na dtíortha san Eoraip, an Ind, Ceanada agus Meicsiceo.
Sa bhliain 1904 bhí dhá cheann dá pictiúirí, "A Cypress Avenue" agus "Autumn in Muckross", i dtaispeántais dá saothar péintéirí Éireannacha a d'eagraigh Hugh Lane.
Go dtí lá a báis, taispeánadh sí go minic i Londain, i bPáras, agus timpeall na hEorpa.
Cailleadh í ar an 8 Samhain 1949.
Audrey Carville. Is láithreoir raidió Éireannach í Audrey Carville. Is ceann de "Morning Ireland" ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Roimhe seo, chuir sí "The Late Debate" i láthair ar an stáisiún chéanna. Is as Baile na Lorgan i gContae Mhuineacháin di.
Ronan Collins. Is láithreoir raidió Éireannach é Ronan Collins. Rugadh é ar an 9 Deireadh Fómhair 1952. Cuireann sé "The Sunday Game" ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Thosaigh sé a ghairm ar RTÉ Raidió 2.
John Creedon. Is láithreoir raidió Éireannach é John Creedon nó Creedo. Rugadh é sa bhliain 1958. Cuireann sé "The John Creedon Show" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Gerry Daly (garraíodóir). Is garraíodóir, láithreoir raidió Éireannach agus eagarthóir "Irish Garden" é Gerald "Gerry" Daly. Rugadh é sa bhliain 1953.
Myles Dungan. Is údar agus láithreoir raidió Éireannach é Myles Dungan. Rugadh é sa bhliain 1954. Ó 2010 i leith, cuireann sé "The History Show" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Rachael English. Is láithreoir raidió Éireannach í Rachael English. Rugadh sa bhliain 1969 í. Tá aithne uirthi mar láithreoir "Five Seven Live" ar RTÉ Raidió 1 ar feadh sé bliana. Chomh maith leis sin, bhí sí páirteach in "RTÉ News at One", "Today with Pat Kenny", "The Marian Finucane Show" agus "The Late Debate", "Morning Ireland" agus "Saturday View, srl".
Aine Lawlor. Is láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach í Aine Lawlor. Rugadh í sa bhliain 1965. Chuir sí an chéad eagrán an Domhnach "Morning Ireland" i láthair ar an 7 Nollaig 2008. Chomh maith le sin, d'oibrigh sí ar "News at One", "The Week in Politics", "Today with Pat Kenny", "Today at 5", "The Nature of Things", "Tuesday File", "Today Tonight", "The Marian Finucane Show" agus "One to One".
John Murray (craoltóir Éireannach). Is iriseoir agus láithreoir raidió Éireannach é John Murray. Rugadh é sa bhliain 1964. Chuir sé "The John Murray Show" ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Bhí sé ina láithreoir ar "Morning Ireland".
Sean O'Rourke. Is iriseoir agus láithreoir raidió Éireannach é Sean O'Rourke. Rugadh é sa bhliain 1955. Cuireann sé "Today with Seán O'Rourke" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Mary Wilson (craoltóir). Is iriseoir agus láithreoir raidió Éireannach í Mary Wilson. Cuireann sí "Drivetime" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Vincent Woods. Is file agus drámadóir Éireannach é Vincent Woods. Rugadh é sa bhliain 1960. Cuireann sé "The Arts Show" ar RTÉ Raidió 1 i láthair.
Brendan Balfe. Is láithreoir raidió Éireannach é Brendan Balfe. Rugadh é ar an 19 Meán Fómhair 1945. Bhí coiméide mar chuid dá chláir.
Charlie Bird. Iriseoir agus craoltóir Éireannach ab ea Charles "Charlie" Bird. (9 Meán Fómhair 1949 .i nDumhach Thrá - 11 Márta 2024). Rinne sé tuairisciú do RTÉ ar chuid de na scéalta móra a tharla in Éirinn agus thar sáile sna 40 bliain a raibh sé ag plé leis an gcraoltóireacht. Le linn daichead bliain mar iriseoir, thug Charlie Bird tuairiscí ar roinnt scéalta tábhachtacha in Éirinn agus go hidirnáisiúnta, lena n-áirítear tine Stardust, cinedhíothú agus géarchéim Ruanda, seachaint cánach sa Bhanc Éireannach Náisiúnta, na hionsaithe sceimhlitheoireachta i Meán Fómhair 2001 agus an súnámaí san Aigéan Indiach in 2004.
B'oibrí dochloíte é ar son an charthanais An Cumann Galar Néarón Luadrach agus Pieta chomh maith. 
Beatha.
Thosaigh Charlie Bird ag obair in RTÉ mar thaighdeoir cúrsaí reatha sa bhliain 1974. 
Tuairisceoir agus comhfhreagraí aitheanta nuachta a bhí ann ina dhiaidh sin. Bhí cáil air mar dhuine díograiseach agus seiftiúil ar na cláracha "Seven Days" agus an "Late Late Show" agus ansin ag glacadh páirt le cúrsaí nuachta ó 1980 ar aghaidh. 
Bhí sé ina phríomh-chomhfhreagaí nuachta agus ina chomhfhreagraí i Washington DC le linn 2208-2010.
D'éirigh sé as a phost in RTÉ in 2012. Chaith sé 38 bliain ann. D'oibrigh sé mar iriseoir neamhspleách agus údar ina dhiaidh sin.
Obair charthanachta agus bás.
D'fhógair Charlie Bird i mí Dheireadh Fómhair na bliana 2021 go raibh an galar néarón luadrach air. Thug sé le fios gurb é an galar sin ba chúis leis na deacrachtaí urlabhra a bhí aige. 
Chuaigh sé os comhar an phobail leis an ngalar agus thosnaigh sé an feachtas "Climb With Charlie". Thionscain sé roinnt feachtas bailithe airgid ar son eagraíochtaí carthanachta a chuidíonn le daoine a bhfuil an tinneas sin orthu. Ar an drochuair, is galar é nach bhfuil aon leigheas air go fóill agus bhí taighdeoirí an-bhuíoch de chomh maith as an airgead a bhailigh Charlie Bird ar a sonsan. Dhreap sé Cruach Phádraig, agus eile nach iad. Áirítear gur €3.4 milliún san iomlán a bhailigh sé in imeacht cúpla bliain, ar son An Cumann Galar Néarón Luadrach in Éirinn agus Pieta. 
Bhásaigh Charlie Bird ar 11 Márta 2024 in aois a 74 bliain tar éis dó. D’eagraigh sé a luaithreach bheith curtha in Inis Oírr, áit ar thug sé cuairt uirthi go minic le breis is caoga bliain.
John Bowman (craoltóir). Is staraí agus craoltóir Éireannach é John Bowman. Rugadh é i mí Iúil 1942. D'oibrigh sé le RTÉ.
Richard Crowley (iriseoir Éireannach). Is iriseoir agus craoltóir Éireannach é Richard Crowley. Bhí sé ina láithreoir ar "Prime Time" ar RTÉ a hAon.
Marian Finucane. Ba láithreoir raidió Éireannach as Baile Átha Cliath í Marian Finucane (21 Bealtaine 1950 - 2 Eanáir 2020). Bhí sí ar dhuine de mhórchraoltóirí na hÉireann. Ceannródaí sa chraoltóireacht ó thaobh cúrsaí ban de ab ea Marian Finucane.
Saol.
D’fhreastail Finucane ar scoil lán-Ghaeilge, Scoil Chaitríona ar Shráid Eccles san ardchathair, agus bhí neart Gaeilge aici dá réir.
Bhain sí cáilíocht amach mar ailtire agus le linn di a bheith ina mac léinn bhí sí gníomhach sa bhfeachtas a chuir stop le leagan na dtithe Seoirseacha i Sráid Hume in aice le Faiche Stiabhna.
Fuair Finucane a céad phost le RTÉ mar láithreoir leanúnachais i 1974. Ina dhiaidh sin, thosaigh sí ag cur cláracha éagsúla i láthair a bhain le ceisteanna sóisialta an lae. Bhí sí ag obair ar feadh tamaill ar chláir a bhain le cúrsaí ban. Ba í an chéad duine chun "Women Today" (sa bhliain 1979) a chur i láthair ar RTÉ Raidió 1.Tharraing a clár "Women Today" aird an phobail ar shaol na mban agus ar na dúshláin a bhí le sárú acu an t-am sin ina saol pearsanta agus oibre agus thug an clár sin ardán agus éisteacht dóibh.
Ba í an chéad láithreoir ar an gclár raidió "Liveline" í (in 1985). Ar an teilifís, bhí na cláracha "Consumer Choice" agus "Crime Line" aici.
Ó 2005 go 2019, chuir sí "The Marian Finucane Show" i láthair ar RTÉ Raidió 1, seó mór-ráchairte a bhíodh ar siúl idir 11 a chlog agus am lóin gach Satharn agus Domhnach.
Duaiseanna.
Bronnadh Duais Jacobs ar Finucane as ucht a cuid oibre le "Women Today."
Bhuaigh sí an Prix Italia do chlár faisnéise a rinne sí i 1979, "Abortion: the Lonely Crisis", mar a ndeachaigh sí go Sasana in éineacht le bean óg a bhí ag dul anonn chun ginmhilleadh a fháil.
In 1988, bronnadh sí an duais, "The Radio Journalist of the Year" uirthi"."
In 2005, bhron Ollscoil na Gaillimhe céim onóracha uirthi.
Bás.
Fuair Finucane bás tobann, ina “codladh”, ar 2 Eanáir 2020 agus in aois 69 bliain di. Trom ar an tobac, agus neamhrithimeacht chairdiach ag cur as di, bhuail niúmóine de shaghas éigin í is cosúil. An t-amhránaí agus an Gael aitheanta Maighréad Ní Dhomhnaill a dúirt na hamhráin ag an Aifreann agus bhí an Ghaeilge sa treis sa rogha cheoil.
Maireann a fear céile John Clarke agus a mac Jack, agus a leaschlann Jocelyn, Neil agus Timothy. Bhásaigh a hiníon Sinéad ón leoicéime i 1990 agus gan í ach ocht mbliana d’aois..
Kieran Hanrahan. Is ceoltóir agus láithreoir raidió Éireannach é Kieran Hanrahan. Rugadh é sa bhliain 1957. Ón mbliain 1991 i leith, cuireann sé cláir raidió i láthair do RTÉ.
Jacqui Hurley. Is lúthchleasaí, bainisteoir spórt, craoltóir spórt agus láithreoir seó cainte Éireannach í Jacqui Hurley. Rugadh í ar an 15 Eanáir 1984. Cuireann sí "Sunday Sport" i láthair ar RTÉ Raidió 1.
Derek Mooney. Is láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach é Derek James Mooney. Rugadh é ar an 4 Márta 1967 i mBaile Átha Cliath. Go dtí 2015, chuir sé "Mooney" ar RTÉ Raidió 1 i láthair. Ar an teilifís, chuir sé "Echo Island", "Gridlock", "Winning Streak", "Cabin Fever", "You're a Star", "The Big Money Game", "Fame: The Musical", "The Genealogy Roadshow" agus "Who Knows Ireland Best?" i láthair.
Marty Morrissey. Is láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach é Martin "Marty" Morrissey. Rugadh é ar an 28 Deireadh Fómhair 1958. Cuireann sé imeachtaí spóirt iomráiteach i láthair do RTÉ Sport.
Con Murphy (RTÉ). Is saor-láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach é Conleth 'Con' Murphy. Rugadh é ar an 30 Eanáir 1966. Chuir sé "Monday Night Soccer" ar RTÉ a Dó agus "Crimecall" le Anne Cassin i láthair.
Derek Davis. Ba láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach é Derek Davis(26 Aibreán 1948 - 13 Bealtaine 2015). Ar theilifís, chuir sé "Live at 3", "Davis at Large" agus "Out of the Blue" i láthair agus bhuaigh sé "Celebrity Bainisteoir". Ar raidió chuir sé "A Question of Food", "Liveline" i láthair do RTÉ Raidió 1 agus "Sunday Magazine with Davis on 4" i láthair do 4fm.
Cailleadh é ar 13 Bealtaine 2015 tar éis tinneas gearr. Tá sé adhlactha i Reilig Chnocán Iaróm.
Dave Fanning. Is iriseoir rac-cheol, dioscmharcach, léirmheastóir scannán agus craoltóir Éireannach é David "Dave" Fanning. Rugadh é ar an 30 Nollaig 1955. Faoi láthair, cuireann sé "The 11th Hour" ar RTÉ a Dó agus dhá seó raidió: "Drivetime with Dave" ar RTÉ Raidió 1 agus "The Dave Fanning Show" ar RTÉ 2fm i láthair.
Mike Murphy. Is craoltóir, aisteoir agus forbróir réadmhaoine Éireannach é Michael James Murphy. Rugadh é ar an 20 Deireadh Fómhair 1941. Ar theilifís, chuir sé "The Live Mike", "Winning Streak" agus "The Big Interview" i láthair do RTÉ.
Ray Kennedy (iriseoir). Is iriseoir Éireannach é Ray Kennedy. Rugadh é sa bhliain 1970. Oibríonn sé le RTÉ. Thosaigh a ghairm i 1989. Bhí sé ag oibriú le Sky News.
Caisleán Bhaile Átha Fhirdhia. Is caisleán meánaoiseach i mBaile Átha Fhirdhia é Caisleán Bhaile Átha Fhirdhia ar a dtugtar freisin Caisleán St Leger. Tógadh sa 15ú haois déag é, agus baineadh úsáid as an gcaisleán mar phríosún le linn an 17ú &amp; an 18ú haois. Bhí teach na cúirte dúiche lonnaithe sa chaisleán go dtí Meitheamh 2006, nuair a osclaíodh saoráid sainfheidhme. 
Is é Caisleán Bhaile Átha Fhirdhia an túrtheach daingnithe meánaoiseach is mó in Éirinn nó sa Bhreatain.
Suíomh.
Tá sé suite ar Shráid an Chaisleáin i mBaile Átha Fhirdhia, Contae Lú.
Luas na fuaime. Bíonn luas na fuaime ag timpeall 340 m s in aer ag gnáthbhrú an atmaisféir. Braitheann an luas ar theocht an aeir, agus méadaíonn sé i gcomhréir leis an teocht ag gnáth-theochtaí an aeir.
Ar feadh i bhfad, cheaptaí nárbh fhéidir le heitleáin eitilt níos tapa ná luas na fuaime, agus luaití luas eitleáin i machuimhreacha, cóimheas a luasa is luas na fuaime. Dá réir seo, is é Ma 1 luas forleata fuaime.