Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Leafcóis. Is í an Leafcóis (mal. An Niocóis; ainm áitiúil: Lefkosia, Gréigis: Λευκωσία, Tuircis: Lefkoşa, Béarla: Nicosia) príomhchathair na Cipire, agus í ar an gcathair is mó sa tír freisin. Tá an Leafcóis suite i lár an oileáin chois Abhainn Pedieos ar mhachaire Mesaoria. Leis na blianta anuas tá an chathair roinnte idir an Chipir Theas agus an Chipir Thuaidh, an t-aon chathair ar domhan atá roinnte ag balla míleata. Déanann an chuid ó thuaidh den chathair gnó mar phríomhchathair do Phoblacht Thurcach na Cipire, stát a cuireadh ar bun nuair a rinne fórsaí na Tuirce ionradh ar an tír sa bhliain 1974. Ní thugann stát ar bith ach an Tuirc féin aitheantas don 'Phoblacht' sin, áfach
Tá cónaí ar timpeall 270,000 duine sa chuid Ghréagach den chathair.
Stair.
Bhí ionad straitéiseach ag an gCipir sa Mheánmhuir leis na mílte bliain, agus bhí baile de chineál éigin san áit a bhfuil an Leafcóis inniu ón mbliain 5,000 RC ar aghaidh, a bheag nó a mhór. Meastar gurb as Lefkos, mac leis an Rí Tolamaes a hAon san Éigipt a ainmníodh an áit. Rinne Lefkos an chathair a athchóiriú timpeall 300 RC, ach ní raibh sí ina príomhchathair roimh an aonú haois déag. Bhí ríthe de chuid rítheaghlach Lusignan i réim sa Chipir ón mbliain 1192 ar aghaidh, go dtí gur ghabh an Veinéis seilbh ar an tír sa bhliain 1489. Tháinig na Turcaigh i gceannas ar an gCipir ina ndiaidh siúd, is é sin, sa bhliain 1571. Nuair a bhí na Teamplóirí i réim sa Chipir, ghreamaigh an t-ainm Nicosia den chathair, ó nach raibh ridirí na Crosáide in ann an t-ainm comhaimseartha Gréigise, "Kallinikisis", a fhuaimniú i gceart. Le linn réim mhuintir Lusignan, tógadh an-chuid pálás, mainéar, séipéal agus mainistreach san áit, ach nuair a rinne na Turcaigh léigear ar an gcathair, fágadh an-damáiste ar na foirgnimh galánta. Maraíodh nó gortaíodh 20,000 duine.
Bhí tubaiste mhór ann sa naoú haois déag chomh maith, nuair a cuireadh éirí amach faoi chois sa bhliain 1821. Shiúil an calar ar mhuintir na Leafcóise sa bhliain 1836, agus scrios dóiteán cuid mhór den chathair i 1857. Ghabh na Sasanaigh seilbh ar an oileán sa bhliain 1878, agus bhí Nicosia ina lárionad riaracháin acu. 
Bhí an foréigean go dona sa chathair go gairid sular ghnóthaigh an Chipir a neamhspleáchas sa bhliain 1960. Chuidigh rialtas na Gréige leis na míleataigh an chumhacht a shealbhú le lámh láidir sa bhliain 1974, agus go gairid ina dhiaidh sin, rinne an Tuirc ionradh ar an oileán. Mar sin a fágadh an t-oileán agus an phríomhchathair féin faoi chríochdheighilt, staid a fhanann i bhfeidhm inniu féin.
Crosógaíocht. Cluiche spóirt ó Cheanada is ea crosógaíocht (Fraincis: "Lacrosse"), a tháinig ó cluiche a bhíodh á imirt ag Meiriceánaigh Dhúchasacha. Tá foirne ann i gCeanada agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá don chuid is mó, ach ímrítear an cluiche sa Bhreatain, san Fhionlainn, san Ísiltír agus i dtíortha eile ar fud na hEorpa. Agus fir ag imirt crosógaíochta, úsáidtear páirc imeartha atá 100 méadar ar fhad agus 55 méadar ó thaobh go taobh. Tá páirc na mban níos mó. Bíonn 12 imreoirí ar bhanfhoireann agus ní bhíonn ach 10 imreoir ar fhearfhoireann.
Cecil Rhodes. Fear gnó, móruasal agus gróintín ba ea Cecil John Rhodes (5 Iúil 1853 – 26 Márta 1902), a bhunaigh stát na Róidéise i ndeisceart na hAfraice. 
Óige.
Rugadh Rhodes sa bhliain 1853 i Hertfordshire, Sasana. Mac leis an tUrramach William Francis Rhodes agus Louisa Péacóige Rhodes ab ea é. Oifigeach airm ab ea a dheartháir Francis William Rhodes. 
D'fhreastail Rhodes ar scoil i Bishop's Stortford, agus d'éirigh sé an-tinn go luath tar éis an scoil a fhágáil. Measadh go mbeadh sé go maith dó dul go haeráid níos teo agus cuireadh go Natal san Afraic Theas mar a raibh a dheartháir ina fhear gnó. Thug sé leis £3,000 a thug aintín dá chuid dó, agus d'infheistigh sé an t-airgead sin i mianaigh diamaint i Kimberley.
Chaith sé tamall ansin ar fheirm a dhearthár Herbert agus i 1871 d'fhág sé an choilíneacht chun dul i mbun mhianach a dhearthár i Kimberley. 
I 1873 d'fhill Rhodes ar Shasana chun a chuid staidéir a thosú, agus a shaibhreas déanta cheana féin aige. Bhí Rhodes ina mhac léinn i gColáiste Oriel, Ollscoil Oxford, sa bhliain 1873 don chéad uair, agus ansin i 1876. Nuair a bhí sé in Oxford, chuaigh Rhodes ina bhall de na Máisiúin. D'fhan sé sna Máisiúin go dtí lá a bháis.
I 1880 bhunaigh Rhodes comhlacht mianadóireachta de Beers agus ghabh sé seilbh ar chuid mhór éileamh a bhí ag daoine eile. Ba leis féin an chuid ba mhór den mhianach diamaint ba mhó a bhí riamh ar domhan. 
Polaitíocht.
Toghadh Rhodes ina ionadaí i dTionóil an Cape in 1880, agus chuir sé an-chuid spéise sna pleananna a bhí ann chun an choilíneacht a leathnú isteach i dtailte eile. 
Faoi 1890 bhí Rhodes ina phríomh-aire agus chinntigh sé go mbeadh reachtaíocht na coilíneachta fabhrach do na comhlachtaí mianadóireachta, agus rith sé dlíthe a bhain a gcuid tailte den chine ghorm san Afraic Theas. Theastaigh uaidh cumhacht impiriúil na Breataine a mhéadú agus d'ionsaigh sé Poblacht na mBórach, ach theip ar Ruathar Jameson agus b'éigean dó éirí as oifig mar phríomh-aire. 
Thacaigh Rhodes le Parnell agus Náisiúnaithe na hÉireann, a bhí ag lorg neamhspleáchas teoranta d'Éirinn laistigh den Impireacht.
D'úsáid Rhodes a chuid saibhris mar sin féin chun tailte nua a ghabháil don impireacht. Bhunaigh sé an British South Africa Company agus ghabh sé seilbh ar thailte na Shona, mar a bhfuil an tSiombáib inniu. Nuair a d'éirigh na Matabele agus na Shona amach ina choinne ghoid sé a dtalamh agus a gcuid eallaigh uathu agus chuir sé faoi chois iad. 
Tugadh 'Rhodesia' mar ainm ar na gcoilíneacht nua in onóir do Rhodes. Rinne banphrionsa Polannach darbh ainm Catherine Radziwill stalcaireacht air níos déanaí ina shaol. Rinne sí maíomh bréagach go raibh sí geallta leis. D'iarr sí air í a phósadh, ach dhiúltaigh sé. Bhain sí díoltas amach tré chalaois iasachta a chur ina leith. Bhí air dul chun trialach agus fianaise a thabhairt i gcoinne an chúisimh. 
Bás.
Bhásaigh Rhodes go gairid tar éis na trialach in aghaidh Radziwill i 1902 (taom croí i Muizenberg). 
Scríobh Radziwill beathaisnéis ar Rhodes faoin teideal "Cecil Rhodes: Fear agus Déantóir Impireachta". Cruthaíodh ar deireadh nach raibh aon fhírinne ag baint le líomhaintí Radzwill.
Dornálaíocht. Saghas spóirt is ea dornálaíocht, a imrítear go gairmiúil agus sna Cluichí Oilimpeacha. Troideann dhá dhornálaí leis an meáchan céanna i gcoinne a chéile. Bíonn siad ag iarraidh an dornálaí eile a bhuail leis an dorn, ach iadsan féin a chosaint ag an am céanna. 
I ndornálaíocht na mban, ní mhaireann na 10 mbabhta ach dhá nóiméad an ceann i gcomparáid leis na fir ina mbíonn 12 bhabhta a mhaireann trí nóiméad.
Malabo. Is é Malabo príomhchathair na Guine Meánchriosaí. Bhunaigh na Sasanaigh an baile sa bhliain 1827 ar oileán Bioki (nó Fernando Pó mar a tugadh air ó shin), a fuair siad ar léas ón Spáinn. Bunáit chabhlaigh a bhí ann chun cur in aghaidh thrádáil na sclábhaithe. Ba é Port Clarence an t-ainm a thug na Sasanaigh ar an mbaile, agus nuair a tháinig sé ar ais i seilbh na Spáinne thug siadsan Santa Isabel air. Ba mar chuid d'fheachtas chun deireadh a chur le tionchar na nEorpach a bhaist an tUachtarán Nguema Malabo ar an gcathair sa bhliain 1973. Ba mhór an tubaiste dá thír an Nguema céanna nó rinne sé cinedhíothú ar mhionlaigh sa tír agus theith timpeall an tríú cuid den daonra amach aisti ar fad. 
Is beag an fhorbairt atá déanta ar an gcathair go fóill, ach ó fuarthas ola sa cheantar tá an-chuid infheistíochta á dhéanamh i gcomhar leis na comhlachtaí ola. Mhéadaigh daonra na cathrach faoi dhó agus timpeall 360,000 bairille ola sa lá á bhaint as na tobracha.
Woody Allen. Stiúrthóir scannán agus aisteoir is ea Woody Allen (a rugadh mar Allen Stewart Konigsberg ar an 1 Nollaig, 1935). Tugtar aitheantas ar fud an domhain dá shaothar agus is iomaí caint a tharraing a shaol príobháideach. 
Scannáin.
Rinne Allen a chéad scannán "What’s New Pussycat" i 1965 ach ba leis an scannán "Take the Money and Run" i 1969 a thosaigh Allen ag feidhmiú mar stiúrthóir i ndáiríre. 
I 1977 a eisíodh a scannán ab iomráití fós. Scéal grá, grinn agus bróin, bhuaigh "Annie Hall" ceithre dhuais ag na hOscair an bhliain sin agus dúradh go raibh Allen tar éis meas nua a chothú ar genre an scannáin ghrinn rómánsúil.
Tá tionchar na litríochta, na fealsúnachta agus na síceolaíochta go léir le feiceáil i saothar Allen. Tá na scannáin lán le teannas gnéis go hannamh. 
Is é Nua-Eabhrac, an áit ar rugadh agus ar tógadh é (agus, dár ndóigh, áit a bhfuil cónaí fós air), atá mar phríomhinspioráid aige. Tá an spreagadh seo le feiceáil go háirithe sa scannán ómósach úd "Manhattan" (1979). 
Dúirt sé in agallamh gurb é a phictiúr, "Match Point" (2005), an pictiúr ab fhearr dá ndearna sé riamh. 
Cé go bhfuil aois mhaith sroichte ag Woody Allen sna 2010idí, tá sé fós gníomhach mar stiúrthóir.
Conspóidí.
Cé go dtugtar urraim fós dó mar stiúrthóir, tá roinnt drochphoiblíochta tuillte ag Allen thar na blianta chomh maith. 
Rinneadh dochar dá ainm ag tús na nóchaidí nuair a d’fhág sé a bhean Mia Farrow ar mhaithe le Soon-Yi Previn (22 bliain d'aois ag an am), uchtleanbh Farrow ó chaidreamh eile. Thug na meáin ag an am mionsonraí graosta gnéasacha.
Jürgen Klinsmann. Is traenálaí peile é Jürgen Klinsmann (rugadh é ar an 30 Iúil, 1964 i Göppingen sa Ghearmáin) a bhí i gceannais an fhoireann náisiúnta na Gearmáine, agus Bayern München le déanaí. 
Peileadóir rathúil ab ea é chomh maith leis na clubanna AS Monaco sa Fhrainc, Inter agus Sampdoria san Iodáil, agus Tottenham Hotspur F.C. i Sasana. Bhuaigh Klinsmann Corn Sacair an Domhain leis an nGearmáin i 1990, agus Craobhchomórtas Sacair na hEorpa i 1996. D'éirigh sé as an spórt i 1998, ach tháinig sé ar ais mar thraenálaí na foirne náisiúnta ar an 26 Iúil, 2004.
Tottenham Hotspur Football Club. Club peile atá suite i Londain, Sasana is ea Tottenham Hotspur Football Club. Tá an fhoireann ag imirt sa Premier League, agus is é White Hart Lane a staid baile. Tugtar Spurs orthu mar leasainm, agus na Lilywhites go minic freisin mar gheall ar na geansaithe bána.
Göppingen. Baile i ndeisceart na Gearmáine is ea Göppingen. Tá sé suite ag bun Sliabh Hohenstaufen sa stát Baden-Württemberg. Tá 56,166 duine ina gcónaí sa bhaile (Iúil 2005).
Leon Trotscaí. Ba réabhlóidí Boilséiveach agus Marxach é Leon Trotscaí (Rúisis: Лев Давидович Троцкий, Béarla: "Leon, Leo, Lev, Trotsky, Trotskii, Trotski, Trotskij" agus amanta "Trotzky"), (7 Samhain, 1879 - 21 Lúnasa, 1940). As an Úcráin dó, rugadh leis an ainm Lev Davidovich Bronstein é (Rúisis: Лев Давидович Бронштейн). 
Réabhlóid agus cumhacht.
B'iad Léinín, Trotscaí agus an páirtí Boilséiveach a ghlac an chumhacht chuige féin sa bhliain 1917 (Réabhlóid na Rúise). Bhí siad i mbun an rialtais sealadach, agus iad ag tabhairt le fios go raibh siad ag gníomhú ar mhaith leis an lucht oibre. 
Ceannaire tábhachtach ab ea é go luath in Aontas na Sovéide. 
Bhunaigh Trotscaí an tArm Dearg. 
Bhí coimhlint idir Trotscaí agus an ceannaire nua, Iósaf Stailín sna 1920idí. Mar thoradh, cuireadh an ruaig air as an rialtas ar dtús (Deireadh Fómhair 1927), agus díbríodh Trotscaí as an Rúis i mí Feabhra 1929. 
Fealsúnacht.
San Idirchlár, cáineann Trotscaí an seanmhodh a bhíodh, agus atá go fóill, ag na páirtithe sóisialta daonlathacha, an dóigh a mbíonn siad sásta leasuithe taobh istigh de theo- rainneacha an chórais chaipitligh a iarraidh, gan dúshlán an chórais a thabhairt. 
Deoraíocht agus feallmharú.
Nuair a díbríodh é i mí Feabhra 1929, chuaigh Trotscaí go dtí na Tuirce agus bhí cónaí air ann idir 1929-1933. 
Bhí cónaí air san Fhrainc ó 1933 go dtí 1935 agus san Iorua idir 1935 agus 1937. Chuir rialtas na hIorua amach ón tír é sa bhliain 1937. 
Fuair Trotscaí cead fanacht i Meicsiceo. 
D'ionsaigh Ramón Mercader, spiaire na Rúise, é ar an 20 Lúnasa 1940, le piocóid oighir. Fuair Trotscaí bás an lá dár gcionn.
Ramón Mercader. Cumannaí ón Spáinn ba ea Jaime Ramón Mercader del Río Hernández, (7 Feabhra, 1914 – 18 Deireadh Fómhair, 1978). Gníomhaire Rúiseach ab ea é le linn Ióisiaf Stailín. Ba é Mercader a d'fheallmharaigh Leon Trotscaí, namhaid Stailín, i Meicsiceo.
Martin Luther King. Gníomhaí polaitiúil as Atlanta, Georgia, Stáit Aontaithe Mheiriceá ab ea Martin Luther King, Jr. (15 Eanáir, 1929 – 4 Aibreán, 1968). Ba cheannaire an-tábhachtach é King i rith Ghluaiseacht Chearta Sibhialta Mheiriceá sna 1950í agus sna 1960í. Tá cáil air de bharr a chuid oibre ar son chearta daonna na nGormach i Stáit Aontaithe Mheiriceá. 
Muintir agus cúlra.
Rugadh King in Atlanta, Georgia don Oirmhinneach Martin Luther King Sinsearach agus Alberta Williams King. Bhain sé céim amach i Socheolaíocht (Baitsiléir Ealaíon) ag Coláiste Moorehouse sa bhliain 1948. Bhí an tUachtarán Benjamin Mays, ceannaire de chuid ghluaiseacht na gcearta sibhialta, ina dhuine de mhúinteoirí King i Moorehouse. Bhain sé céim eile amach i gCliarscoil Diagachta Crozer (Baitsiléir sa Diagacht) sa bhliain 1951. 
Sa bhliain 1955 fuair sé céim dochtúireachta (Ph.D.) sa Diagacht Chórasach ó Ollscoil Bhostúin. Nuair a bhí sé ar an Ollscoil léigh sé faoi Mahatma Gandhi agus bhí sé an-tógtha lena chuid smaointe faoi feachtasaíocht shíochánta.
Phós King Coretta Scott ar 18 Meitheamh, 1953. Rinne athair King searmanas na bainise i dteach thuismitheoirí Scott i Marion, Alabama.
Bhí ceathrar clainne ag King agus Scott:
Dála a n-athar, bhí gach duine acu mar cheannairí de chuid ghluaiseacht na gcearta sibhialta. Tá tuairimí difriúla acu, áfach, ar cheisteanna éagsúla.
Cailleadh bean King, Coretta Scott, ar 30 Eanáir, 2006.
Feallmharú.
Feallmharaíodh King ar an 4 Aibreán, 1968 i Memphis, Tennessee. Bhris círéibeacha amach tar éis feallmharú Martin Luther King.
D'admhaigh James Earl Ray go raibh sé ciontach. Bhí tuairimí ciníocha ag Ray, (ba mhionchoirpeach é). Ar an 10 Márta 1969, gearradh téarma príosúin 99 bliain ar Ray as King a fheallmharú.
Oidhreacht.
In imeacht na mblianta, tá scéalta agus conspóidí eile tagtha amach faoi shaol Martin Luther King – idir scéalta faoi radaireacht i measc ban agus a chlaonta polaitiúla. Ach níl aon amhras faoi thábhacht a bheartaíochta ar son cearta sibhialta sna Stáit Aontaithe ná níl aon amhras faoin athrú chun feabhais a chur sé ar stair na tíre sin.
James Earl Ray. B'é James Earl Ray (10 Márta, 1928 – 23 Aibreán, 1998) an duine a d'fheallmharaigh Martin Luther King, gníomhaí Meiriceánach ar son chearta an duine i Memphis, Tennessee ar 4 Aibreán, 1968. D'admhaigh Ray go raibh sé ciontach. Ba mhionchoirpeach é.
Ar an 10 Márta 1969, gearradh téarma príosúin 99 bliain ar James Earl Ray as Martin Luther King a fheallmharú. Ní raibh aon cheilt ar an gciníochas ina chuid ráiteas.
Fuair James Earl Ray bás faoi ghlas sa bhliain 1998.
Tampere. Is í Tampere (Fionlainnis: "Tampere", Sualainnis: "Tammerfors") an tríú cathair is mó san Fhionlainn agus an chathair is mó sna tíortha Lochlannacha nach bhfuil suite cois farraige. Tá breis is dhá chéad míle de dhaoine ina gcónaí i dTampere, agus cúig chéad trí chiliméadar cearnach is fiche d'achar ann. Tá an chathair ag críochantaíocht leis na ceantair ("kunta") Kangasala, Lempäälä, Nokia, Pirkkala, Vesilahti, Ylöjärvi, Orivesi, agus Ruovesi.
Tá an chathair suite idir dhá loch - Loch Näsijärvi agus Loch Pyhäjärvi. Níl ach ocht méadar déag eatarthu, agus nascann an fánsruth Tammerkoski iad dá chéile i lár na cathrach.
Stair.
Cosúil le Béal Feirste agus Manchain, b'é an línéadach a rinne cathair mhór de Tampere. B'é an tAlbanach Séamas Mag Fhionnlaigh, nó James Finlayson, a bhunaigh monarcha línéadaigh Finlayson i dTampere sa bhliain 1820. Mar sin, is iad an lucht oibre, an tionsclaíocht, gluaiseacht an lucht oibre agus an Sóisialachas a d'fhág a mblas ar stair na háite ar fad. Tháinig tionsclaíocht eile sna sálaí ag an línéadach, go háirithe na ceártaí innealra. Nuair a bhí an línéadach ag borradh i dTampere mar thionscadal, ba nós "Suomen Manchester" nó Manchain na Fionlainne a thabhairt ar Tampere. Rinneadh "Manse" de Manchester i gcaint na ndaoine, agus sin é an leasainm atá ar Tampere inniu féin. Chuaigh daonra na háite in airde go sciobtha i ndiaidh theacht na tionsclaíochta, agus na scológa ag tarraingt ar an gcathair ar lorg saothair ó na ceantair thuaithe ina timpeall.
Sa bhliain 1918, chuir na Sóisialaigh agus na buirgéisigh cogadh cathartha san Fhionlainn, agus b'i dTampere a cuireadh an cath ba mhó sa chogadh sin. Bhí an troid go dona i gKalevankangas, i Messukylä agus i lár na cathrach. Básaíodh cuid mhór de na Gardaí Dearga i ndiaidh na gcathanna, agus cuireadh breis is deich míle acu i mbraighdeanas.
Oideachas.
Tá dhá ollscoil ag obair i dTampere, Ollscoil Tampere (Tampereen yliopisto) agus Ollscoil Teicneolaíochta Tampere.
Cloigtheach. Mar is léir ón ainm féin, ba thúr do chlog a bhí sa chloigtheach go bunúsach. Meastar go minic gur ionaid chosanta a bhí iontu in aghaidh ionsaithe na Lochlannach, ach is léir gur beag an mhaith a bheadh ina leithéid mar chosaint. Tógadh iad de ghnáth in aice le séipéal nó mainistir, agus bhíodh an doras ar aonlíne de ghnáth le doras thar an phríomhshéipéil. Is féidir a fháil amach ar an dóigh seo cá bhfuil iarsmaí séipéil nuair nach bhfuil siad le feiceáil ar an láthair níos mó. 
In Éirinn agus in Albain atá cloigthithe le fáil, agus tógadh a bhformhór idir an 9ú agus an 12ú haois. Measadh gur tógadh iad mar thúir faire agus cosanta, go mbíodh faireoir ann chun amhrac amach do longa na Lochlannach agus rabhadh a thabhairt don phobal, agus go dteitheadh na daoine suas sa túr ansin. Ach ní léir go mbeadh aon úsáid phraiticiúil iontu mar go mbeadh sé ródheacair dréimire a tharraingt aníos tríd an doras a bhíonn tamall suas ón talamh de ghnáth, agus bheadh sé furast na daoine a mharú istigh iontu le deatach mar go raibh leagan amach ar nós simléir orthu. Meastar go raibh struchtúir adhmaid tógtha in aice leis na cloigthithe, agus fuarthas iarsmaí chuaillí le linn tochailtí a dhearbhódh é sin. Úsáideadh iad chun earraí luachmhara a stóráil agus chun daoine a ghlaoch chun aifrinn trí chloig a bhualadh.
Tá na cloigthithe idir 18 agus 40 méadar ar airde, agus is é an ceann ag Cill Mhac Dua an ceann is airde in Éirinn. Tháinig athrú ar an stíl thógála le himeacht na mblianta, cloch gharbh á úsáid ar dtús agus níos mó saoirseachta le feiceáil níos déanaí. Bíonn an doras idir dhá mhéadar agus sé mhéadar os cionn na talún, agus ní fhéadfaí dul suas ach le dréimire. Bhíodh urláir adhmaid iontu, idir dhá cheann agus ceithre cinn, agus dréimirí eatarthu. Scoilteanna caola sa bhalla a bhí sna fuinneoga. Díon cloiche a bhíodh orthu chomh maith, agus leagadh a lán acu sin le himeacht na mblianta le tintreach. Timpeall 120 cloigtheach a bhí in Éirinn, agus is fothraigh a bhformhór anois. Tá beagnach fiche cloigtheach ar fud na tíre i ndeachuí áfach, ceann an-cháiliúil i nGleann Dá Loch, ceann i gCluain Dolcáin i mBaile Átha Cliath, agus ar Loch Éirne. Tá cloigtheach le feiceáil ar thailte na hardeaglaise ag Brechin in Albain.
Iarnród. Is é is iarnród ann ná ráillí iarainn a leagtar ar an talamh mar bhealach taistil do thraenacha. Tugtar "Bóthar Iarainn" ("chemin de fer") ar an iarnród chomh maith. 
Bíonn trasnáin faoi na ráillí chun iad a choinneáil comhthreomhar lena chéile, agus ba d'adhmaid a rinneadh iad sin ar dtús, ach úsáidtear stroighean agus cruach chomh maith. Córas éifeachtach sábháilte é de ghnáth chun daoine agus earraí a iompar idir bailte móra. Tá stáisiúin mhóra ar fud an domhain ina dtagann na hiarnróid le chéile, agus is minic go mbíonn an stáisiún traenach ina fhoirgneamh an-suntasach. 
Bhíodh ráillí á n-úsáid mar chabhair chun earraí troma a bhrú ó áit fiú in aimsir na SeanGhréige, ach ba san 18ú haois a rinneadh d'iarann iad chun trucail a bhrú nó a tharraingt le capaill i Sasana. Ba in 1804 a úsáideadh inneall gaile den chéad uair ar ráillí, agus leath an córas ar fud Shasana agus na hEorpa go mear ina dhiaidh sin. 
Bhí na hiarnróid an-tábhachtach i bhforbairt na mórchumhachtaí impiriúla, An Bhreatain, Stáit Aontaithe Mheiriceá, An Rúis, agus tíortha nach iad, mar go bhféadfaí saighdiúirí agus lón cogaidh a bhogadh go mear trasna tíre nó go calafoirt.
Réabhlóid na Rúise 1917. Sraith d'eachtraí réabhlóideacha ab ea Réabhlóid na Rúise 1917 a tharla sa Rúis i rith na bliana 1917. Baineadh an chumhacht den tSár ar dtús, agus cuireadh rialtas sealadach ina áit. Ina dhiaidh sin, d'éirigh na Boilséivigh, agus Vlaidímír Léinín i gceannas orthu, amach i gcoinne an rialtais shealadaigh. I ndiaidh na réabhlóide nua, phléasc cogadh cathartha amach idir na Dearga agus na Bána, agus sa deireadh, tháinig stát nua Cumannach, an tAontas Sóivéadach, ar an bhfód. Mhair an stát seo go dtí an bhliain 1991.
Bhí dhá eachtra ar leith sa réabhlóid:
Peil Ghaelach na mBan. Is cluiche foirne a imrítear in Éirinn ach go háirithe í Peil Ghaelach na mBan, ina bhfuil na rialacha cosúil le cluiche na bhfear.
Stair na peile.
Ba i Mí na Samhna 1884 le bunú Cumann Lúthchleas Gael a thosaigh mná agus fir na hÉireann ag imirt na peile Gaelaí go hoifigiúil. Imríodh an chéad chluiche i 1887. Cé gur sheas peil na mBan cúpla coiscéim taobh thiar de pheil na bhfear tháinig sé chun cinn go mór tar éis a lán tacaíochta a fháil. Thuig muintir na hÉireann go raibh an tábhacht céanna ag baint leis. Breathnaíodh ar an bpeil mar spórt do na fir amháin, ag an am. Spórt dar leo a bhí ró-fhisiciúil do na mná. Ba ghearr go bhfaca daoine nach raibh sé seo fíor a thuilleadh. Gach bliain bíonn an-iomaíocht idir na contaetha éagsúla ó cheann ceann na tíre agus iad ag iarraidh Corn Bhreandáin Uí Mháirtín a chrochadh leo abhaile.
Rialacha.
Cé go bhfuil an cluiche an-chosúil le peil na bhfear tá cúpla riail difriúil acu. Is iad seo a leanas na rialacha a bhaineann le peil na mBan;
Fíricí.
An scór is airde a taifeadadh i gcluiche seachtó nóiméad(sinsear)-Jimmy Keaveney do Bleá Cliath i 1977 in aghaidh Ard Mhacha. Scóráil sé dhá chúl agus sé chúilín, agus Mike Sheehy do Chiarraí i 1979 in aghaidh Bleá Cliath, scóráil sé féin dhá chúl agus sé chúilín.
Craobh TG 4.
Sheol an Taoiseach Parthalán Ó hEachthairn craobh TG4 i bPeil na mBan i 2005 i bpáirc an Chrócaigh. Is iad TG4 an beochraoltóir a bhíonn ag peil na mBan gach bliain. Bíonn cluichí á n-imirt acu sa gcraobh sinsear agus sóisear. Tá os cionn míle club páirteach ann anois ó gach cearn den tír. Tá aitheantas níos fearr faighte ag peil na mBan anois ná mar a bhí riamh. Anuraidh ghlac seacht bhfoireann déag páirt ag leibhéal na sinsear. Tugann sé seo le fios cé chomh láidir is atá an spórt ar fud na tíre. 
Comórtas Peile na Gaeltachta.
Gach bliain reáchtáiltear comórtas sa pheil Ghaelach idir na Gaeltachtaí ar fud na tíre an chéad deireadh seachtaine i mí an Mheithimh. Bíonn an comórtas lonnaithe i gceantair Ghaeltachta difriúla gach bliain.Sa bhliain 2009 bhí sé lonnaithe i gceantar iontach stairiúil agus san áit chéanna a bhfuil Teach an Phiarsaigh i Ros Muc. Tugann an deireadh seachtaine seo seans d’imreoirí, ní hamháin a gcuid scileanna peile a thaispeáint ach aithne a chur ar a chéile tré mheán na Gaeilge. Ar ndóigh ní don pheil amháin a dhéanann daoine freastal ar an gcomórtas seo ach don chraic agus don spraoi a théann leis an deireadh seachtaine. Imrítear cluichí sóisir agus sinsir do na mná. 
Bíonn idir óg agus aosta ag imirt. Déantar an cluiche ceannais a imrítear ar an lá saoire bainc a chraoladh beo ar TG4.
Crios Kuiper. Réigiún den spás is ea Crios Kuiper, agus é suite thart timpeall ar an nGrian, níos faide amuigh ná Plútón, taobh istigh de scamall Oort. Tá crios Kuiper lán réadanna atá níos mó ná na liathróidí sneachta sna codanna is faide amuigh den Scamall, agus roinnt éigin acu chomh mór le Plútón féin. Níl sé as an áireamh gur réad de chuid an Chreasa seo a bhí i bPlútón féin ar dtús, nó sin é an tuairim atá ag cuid de na saineolaithe, ar a laghad. Tá an crios ainmnithe as an réalteolaí Ollannach Gerard Peter Kuiper (1905-1973).
Tá roinnt réadanna i gCrios Kuiper aitheanta cheana féin, agus ainmneacha baiste orthu. Is dócha gurb iad Sedna, Varuna agus Quaoar na cinn is aithnidiúla acu.