Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cath Phwll Melyn. Bí Cath Phwll Melyn, ar a dtugtar an Cath Usk, mar chuid de Chogadh Breatnach ar son na saoirse i gcoinne riail Shasana agus mhair sé ar aghaidh ón bhliain 1400 gp dtí 1415. Troideadh an cath an-tábhachtach seo le linn Éirí Amach Owain Glyndŵr in earrach na bliana 1405. Treascraíodh na reibiliúnaithe Breatnacha agus cailleadh ceannairí agus fir tábhachtacha. Tugann croinic chomhaimseartha le fios go raibh sléacht déanta ar na Breatnaigh agus "Ba anois a thosaigh ar an taoide dul i gcoinne Owain agus a chuid fear."
Dátú.
Tá roinnt éiginnteachta ann faoi dháta an chatha agus a seasamh maidir le cath eile i dTeyrnas Gwent ag Y Grysmwnt. Mar sin féin, creideann RR Davies go raibh Cath y Grysmwnt i mí na Márta agus Cath Phwll Melyn i mí na Bealtaine. 
Cur síos.
Tar éis an bhriste ag Cath y Grysmwnt dealraíonn sé go raibh na reibiliúnaithe Breatnacha ag iarraidh móiminteam a bhaint amach in athuair i limistéar Gwent Thuaidh. Dealraíonn sé gur thosnaigh an cath ar dtús le hionsaí sciobth scinneadach ag fórsaí na mBreatnach, faoi stiúir an mac ba shine d'Owain, sé sin Gruffudd ab Owain Glyndŵr, i gcoinne Chaisleán Usk. Ruaig fórsaí an chaisleáin an ionsaí agus theith na Breatnaigh agus trúpaí an gharastúin faoi stiúir Richard de Grey, 1ú Barún Grey de Codnor, an Tiarna John Greyndour, Dafydd ap Llewelyn ap Hywel (nó Dafydd Gam) agus an Tiarna John Oldcastle de Herefordshire - fórsa an-suntasach, sa tóir orthu. Chuaigh cúlú na mBreatnch thar an abhainn inátha an 'Afon Wysg' (Béarla: Usk) agus isteach san fhoraois 'Coed y Mynach' (Béarla: "Monkswood"), Sir Fynwy (Béarla: "Monmouthshire") i dtreo Mynydd Pwll Melyn (Gaeilge: "Cnoc na Linn Buí". Tugann tuairisc comhaimseartha Adda o Frynbuga (Béarla: "Adam of Usk") pictiúr beoga de na hionsaithe ar chúlú na mBreatnach: "mharaigh siad a lán díobh le tine agus le faobhar an chlaímh go leor acu, ach thar gach uile ní an tAb ar Llanddewi (Béarla: "Llanthony"), agus bhrúigh siad iad gan scor, ag tiomáint iad trí choill na manach, áit ar gabhadh Gruffudd ab Owain." Dar leis an chroiniceoir Albanach 'Walter Bower', d'imir Dafydd Gam, a bhí in aghaidh an éirí amach, agus ina Bhreatnach ó dhúchas as Aberhonddu (Béarla: "Brecon") agus seilbh a bheith aige ag Llandeilo Gresynni, Sir Fynwy, páirt shuntasach i mbua na Sasanach.
Toghchán Uachtaránachta na hÉireann 2011. Reáchtáladh Toghchán do Uachtaránacht na hÉireann 2011 ar Déardaoin 27 Deireadh Fómhair, 2011. 
Ba iad seo a leanas na hiarrthóirí; Máirtín Mag Aonghusa, Dana, Mary Davis, Seán Gallagher, Gabriel de Mhistéal, David Norris, Mícheál D. Ó hUiginn. Ba é Mícheál D. Ó hUiginn a bhuaigh ar deireadh tar éis cheithre bhabhta comhairimh agus os cionn milliún vóta aige. Ar an 29 Deireadh Fómhair, fógraíodh an toradh i gCaisleán Bhaile Átha Cliath. Insealbhaíodh é in oifig an Uachtaráin ar 11 Samhain, 2011. 
Torthaí.
Ar 29 Deireadh Fómhair 2011, bhuaigh Ó hUiginn an toghchán nuair a fógraíodh an toradh i gCaisleán Bhaile Átha Cliath.
Iarrthóirí a bhí luaite le bheith ainmnithe.
Bhí roinnt daoine eile luaite sna nuachtáin roimh an rás (ach níor eirigh leo nó ní raibh fonn orthu ag deireadh na dála).
Pádraig Mac Artáin. Polaiteoir agus poblachtach Éireannach ab ea Pádraig Mac Artáin () (13 Márta 1878 - 28 Márta 1966). Rugadh é gar do Charraig Mhór i gContae Thír Eoghain. Chuaigh sé ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe agus é ina fhear óg agus chuaigh sé isteach i g"Clan na Gael" i gcathair Philadelphia. Ba eagarthóir é ar an iris "Irish Freedom" "(Saoirse na hÉireann)". D'fhill sé go hÉirinn roinnt bliain ina dhiaidh sin agus cháiligh sé mar dhochtúir. Bhí baint aige i gcónaí leis an bpolaitíocht náisiúnach agus d'oibrigh sé le Bulmer Hobson agus Denis McCollough sna Cumainn Dhún Geanainn agus i mBráithreachas na Poblachta.
Bhí sé chun páirt a ghlacadh in Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916 mar chuid de ghrúpa ó Chontae Thír Eoghain ach níor ghlac, mar gheall ar fhrithordú Eoin Mac Néill. Gabhadh é tar éis an éirí amach agus imtheorannaíodh é i bpríosún oscailte i Sasana. D'imigh sé ón bpríosún gan cead gan cheiliúradh sa bhliain 1917 agus d'fhill sé go hÉirinn chun cabhrú le Sinn Féin san fothoghcháin a reachteáileadh timpeall na tíre an bhliain sin.
Ba é Mac Artáin iarrthóir Shinn Féin i bhfothoghchán Ard Mhacha Theas ach bhí an bua ag Páirtí Parlaiminteach na hÉireann mar gheall ar vótaíocht bheartach na nAontachtaithe. Toghadh é níos déanaí i bhfothoghchán i dTulach Mhór Contae an Rí sa bhliain 1918. Atoghadh é in olltoghchán 1918 agus ceapadh é mar ionadaí Shinn Féin do na Stáit Aontaithe ag cruinniú an Chéad Dáil, agus d'fhan sé sna Stáit Aontaithe go dtí 1921. Agus é sna Stáit Aontaithe, shuigh sé agus Joseph Garrity, as an gCarraig Mhór freisin, ar De Valera tacú le brainse Philadelphia "Chlan na Gael" in áit brainse Nua-Eabhrac chun acmhainní an fheachtais a úsáid chun tacú le neamhspleáchas na hÉireann in ionad bheith ag díriú ar pholaitíocht na Stáit Aontaithe. Chabhraigh Mac Artáin le forbairt an "American Association for the Recognition of the Irish Republic" "Cumann Meiriceánach chun Poblacht na hÉireann a Aithint".
Atoghadh é i ndáilcheantar Laois-Uíbh Fhailí sa bhliain 1921. Thacaigh sé go drogallach leis an gConradh Angla-Éireannach sna díospóireachtaí sa Dáil. Dúirt sé nach féidir leis "vótáil ar son an anoird". Chuir sé an milleán ar an gcaibinéad agus dúirt sé "Tá an Phoblacht ina raibh De Valera mar uachtarán marbh". D'fhág sé an pholaitíocht ar feadh 20 bliain.
Ghlac sé páirt i dtoghchán uachtaránachta na bliana 1945 mar iarrthóir neamhspleách agus fuair sé beagnach 20% de na vótaí. Fuair sé ainmniúchán ó fhiche ball den Oireachtas (naonúr Teachtaí Dála ó Chlann na Talmhan agus cúigear Teachtaí Dála agus seisear Seanadóirí de chuid Pháirtí an Lucht Oibre. Ba bhunaitheoir Chlann na Poblachta é ach theip air suíochán a bhuachaint don pháirtí in olltoghchán 1948. Ceapadh é don Seanad an bhliain chéanna agus bhí sé ina Sheanadóir go dtí 1951.
D'fhoilsigh sé leabhar sa bhliain 1932 "With De Valera in America" "(Le De Valera i Meireiceá)".
Phós Deirdre, iníon Mhic Artáin, an ceoltóir Ronnie Drew.
Owain Glyn Dŵr. Rialtóir Breatnach ab ea Owain Glyn Dŵr nó Owain ap Gruffudd , a rugadh sna 1350í, agus a cailleadh thart sa bhliain 1416. Thug William Shakespeare Owen Glendower air. Ghríosaigh Glyn Dŵr muintir na tíre chun éirí amach a fhearadh in aghaidh airm Shasana, ach theip ar an bhfeachtas faoi dheireadh.
Roghnaíodh é mar dhuine de na daoine Breatnacha is mó (23ú) sa phobalbhreith '100 Greatest Britons' sa bhliain 2002.
Tiarnas Gwent. Bhí Tiarnas Gwent (Breatnais: "Teyrnas Gwent"), idir an 6ú agus an 11ú haois, ar cheann de na ríochtaí nó prionsachtaí sa Bhreatain Bheag le linn na Meánaoise, de ghnáth, bhí sé suite idir na haibhneacha Gwy agus Wysg, sna tailte teorann ar a thugtaí 'Y Mers' (Laidin: "Marchia Walliae" ) orthu níos déanaí.
Teacht chun cinn an tiarnais.
Bhí an ceantar ina ionad áitreafa ón tréimhse Phailéiliteach, le fríotha ón tréimhse Mhéisiliteach faighte ag Allteuryn agus fianaise go raibh fás leanúnach ar ghníomhaíocht i rith na Cré-Umhaoise, na hIarannaoise agus aimsir na Rómhánach.
Aberystwyth. Cathair sa Bhreatain Bheag is ea Aberystwyth (). Tá Ollscoil Aberystwyth agus Leabharlann Náisiunta na Breataine Bige suite sa chathair.
Caernarfon. Baile Ríoga agus port sa Bhreatain Bheag is ea Caernarfon (fuaimniú i mBreatnais: [kaɨrˈnarvɔn]; Béarla: /kərˈnɑrvən/).
Téachtadh. Is éard is téachtadh ann ná próiseas an-chasta trína téachtann fuil agus ina gcruthaítear téachtáin fola. Is cuid thábhachtach é den haemastáis, ina scoirtear an chaillteanais fola ó shoitheach fola a bhíonn damáiste, nuair a chumhdaítear balla an tsoithigh damáiste le pláitíní agus fibrin inthuslagtha chun stop a chur leis an bhfuiliú agus tús a chur leis an soitheach a dheisiú.
Is féidir baol méadaithe fuiliú (rith fola) nó téachtadh bacúil (trombóis) bheith ina thoradh ar neamhoird téachta.
Bíonn an téachtadh ardchaomhnaithe ar fud na bitheolaíochta; i ngach mamach, agus baineann sé le chomhphárt cheallach (pláitín) agus [próitéin|phróitéineach]] (fachtóir téachta fola) araon. Bhí an taighde is mó déanta ar an gcóras i ndaoine agus dá réir sin tá an tuiscint is fearr againn air dá bhrí sin.
Tosaíonn an téachtadh díreach tar éis gortú an tsoithigh fola, má déantar damáiste do líneáil intéiliach an tsoithigh. Cuireann teagmháil na fola le fhíochán gortaithe, ar nós mar shampla, fachtóir fíochánach, tús le hathruithe ar phláitíní fola agus ar an phlasmaphróitéin fibrinigin, fachtóir téachta fola. Déanann na pláitíní plocóid láithreach ag suíomh na díobhála;
tugtar haemastáis phríomhúil ar seo. Tarlaíonn haemastáis thánaisteach ag an am céanna: freagraíonn próitéiní sa bhfuilphlasma, ar a dtugtar fachtóirí téachta, i gcascáid chasta chun snáitheanna fibrin a dhéanamh, a neartaíonn an téachtán fola.
Fiseolaíocht.
Gníomhachtú pláitíní.
Nochtann damáiste do bhallaí an fhuileadáin próitéiní an tsubendotheliam, go háirithe an fachtóir von Willebrand(FvW), a bhíonn i láthair faoin t-intéiliam. Is próitéin é FvW a thallann intéiliam sláintiúil, agus déantar ciseal idir an t-intéiliam agus an scannán bunaidh faoi. Má ghearrtar an t-intéiliam, nochtar an FvW, a bhíonn ar leithlis de ghnáth, agus teagmhaíonn an FvW le fuilchealla bána, collaigin, Fachtóir VIII agus fachtóirí téachtadh eile. Ceanglaíonn pláitíní imshruthaitheacha leis an collaigin, trí Ia/IIa dromgabhdóirí gur gliceapróitéin collaigin-oiriúnaithe iad agus a bhíonn collaigin-shainiúil. Neartaíonn FvW próitéiní imshruthaitheacha eile an greamán seo a thuilleadh, agus bíonn naisc breise déanta idir an Ib/IX/V gliceapróitéin agus na fibrilí collaigine. Gníomhachtaíonn na greamáin na pláitíní.
Rita Hayworth. Ban-aisteoir Meiriceánach ab ea Rita Hayworth (17 Deireadh Fómhair, 1918 - 14 Bealtaine, 1987) a rugadh faoin ainm Margarita Carmen Cansino.
Sprioctheanga (aistriúchán). Tugtar sprioctheanga ar an teanga lena gcríochnaítear nuair a bhítear i mbun aistriúcháin ó teanga amháin go teanga eile. Tugtar an teanga foinse ar an mbunteanga nó an teanga lena dtosaítear. Más ceardaí maith é an t-aistritheoir, nó an duine atá i mbun an aistriúcháin, tabharfaidh sé nó sí leis brí, réim agus dath na teanga foinse isteach sa sprioctheanga.
Scáth uilleach. Is feithid é an scáth uilleach. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Leamhan fuilfhéitheach. Is feithid é an leamhan fuilfhéitheach ("Timandra comae").
Cille Chuimein. Is lonnaíocht í Cille Chuimein (Béarla: "Fort Augustus") i gComhairle na Gàidhealtachd, Gaeltacht na hAlban, atá suite ar an taobh thiar theas de Loch Nis. Tá daonra de thart ar 646 (2001) sa sráidbhaile agus braitheann a heacnamaíocht go mór ar thurasóireacht.
Go dtí an lúth 18ú haois thugtaí Kiliwhimin ar an lonnaíocht sa Bhéarla. Athainmníodh é 'Fort Augustus' sa Bhéarla i ndiaidh Éirí Amach na Seacaibíteach nár éirigh leis, sa bhliain 1715. De réir na sanasaíochta, fuair an lonnaíocht a hainm ar dtús ó 'Naomh Cumméin' a bhí ina Ab ar Oileán Í agus a thóg séipéal ann sa 6ú haois.
Bow, Londain. Is baile é Bow atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 27,720 duine ina gcónaí ann.
Mile End. Is baile é Mile End atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir.
Declan Ganley. Is fear gnó Sasanach agus polaiteoir in Éirinn é Declan James Ganley, a rugadh ar 23 Iúil 1968. Sa bhliain 2008 rinne sé féin agus an grúpa a raibh sé ann, Libertas, stocaireacht i gcoinne Chonradh Liospóine. 
Cathaoirleach agus príomhoifigeach feidhmiúcháin Riveda Networks atá ann. 
Tá Ganley pósta agus tá ceathrar páistí aige, ina gcónaí i gContae na Gaillimhe.
Poplar, Londain. Is baile é Poplar atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir.
Stepney. Is baile é Stepney atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 16,238 duine ina gcónaí ann.
Aldgate. Is baile é Aldgate atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
Mansion House, Londain. Is foirgneamh é Mansion House atá suite sa chontae searmanais an Chathair Londan i Londain Láir.
London Borough of Hackney. Is buirg é Heacnaí i Londain Thoir, Shasana. Tá a cheanncheathrú riaracháin suite ar Shráid Mare. Tá breis is 219,000 duine ina gcónaí in Heacnaí.
Daoine.
Seo hé a leanas ná liosta neamhiomláin de dhaoine cáiliúla a rugadh i Hackney nó a bhfuil, nó a raibh, cónaí orthu sa bhuirg:
Ceantar Síneach, Londain. Is baile é an Ceantar Síneach atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.
Marylebone. Is baile é Marylebone atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.
Réabhlóid Thionsclaíoch.  
Tréimhse fhorbartha tionsclaíche a thosaigh san ochtú haois déag agus inar tharla go leor athruithe sa tsochaí ab ea an Réabhlóid Thionsclaíoch, nó Réabhlóid na Tionsclaíochta. 
Dul chun Cinn.
Chum James Watt an t-inneall gaile agus tosaíodh ar mhonarchana a thógáil. Bhí éileamh mór ann ar an ngual mar bhreosla leis na hinnill a chur ag feidhmiú. I measc na gcúinsí a chuir leis an Réabhlóid Thionsclaíoch bhí aistriú an daonra ón tuath go dtí na bailte mar gheall ar bhochtaineacht sa seachtú haois déag, an méadú faoin daonra féin agus cogaí an ochtú haois déag; Cogadh na Seacht mBliana (1756 - 1763), Cogadh Saoirse Mheiriceá (1775 - 1783) agus Cogaí Napóileain (1803 - 1815) i ndiaidh Réabhlóid na Fraince (1793-1802).
Thosaigh an Réabhlóid Thionsclaíoch i Sasana, ach scaip sí go dtí tíortha eile ar fud na hEorpa agus go dtí na Stáit Aontaithe sa naoú haois déag.
Pellegrino Ernetti. Sagart caitliceach Iodálach ab ea Pellegrino Ernetti (13 Deireadh Fómhair 1925 – 8 Aibreán 1994). Cumadóir líomhnaithe an "Chronovisor" atá ann (más fíor). Inneall é a bhí in ainm is a bheith in ann íomhánna agus fuaimeanna a bhraith thar am.
Prescott Bush. Ba bhancaeir agus sheanadóir na Stát Aontaithe ó Connecticut é Prescott Bush (15 Bealtaine 1895 - 8 Deireadh Fómhair 1972). Rugadh in Columbus, Ohio é. Athair George H.W. Bush agus seanathair George W. Bush a bhí ann. Ball den Pháirtí Poblachtach ba ea é. Bhí Prescott Bush pósta le Dorothy Walker Bush. I gcathair Nua-Eabhrac a d'éag sé.
Forlì. Is cathair í Forlì (Laidin: Forum Livii) suite in Emilia-Romagna, san Iodáil. Is í príomhchathair chúige Forlì-Cesena. Tá sí lonnaithe ar Via Emilia, agus is ionad talmhaíochta tábhachtach í sa réigiún. Tá sainchomhartha cultúrtha agus ealaíonta na hIodáile lonnaithe anseo: mar shampla, rugadh an péintéir Melozzo da Forlì, an staraí Flavio Biondo, na lianna Geronimo Mercuriali agus Giovanni Battista Morgagni sa chathair. Tá Ollscoil Forlí (cuid d'Ollscoil Bhologna) suite anseo agus tá clú ar leith aici i leith staidéir Eacnamaíochta, Innealtóireachta, Eolaíocht pholaitiúla chomh maith le Ard-Scoil na dTeangacha do Ateangairí agus Aistritheoirí (SSLMIT).
Easabhal. Is cnoc in Albain í Easabhal, atá suite ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.
Fionnghal NicDhòmhnaill. Ba bhanlaoch Sheacaibíteach í Fionnghal NicDhòmhnaill (1722 – 4 Márta 1790). Rugadh in Albain í, i nGearra Bhailteasar ar Uibhist a Deas.
Hackney Central. Is baile é Hackney Central atá suite sa bhuirg Hackney, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,953 duine ina gcónaí ann.
Pimlico. Is baile é Pimlico atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir.
Acton. Is baile é Acton atá suite sa bhuirg London Borough of Ealing, Londain thiar.
Peckham. Is baile é Peckham atá suite sa bhuirg London Borough of Southwark, Londain Theas.
Ab. Fear atá ina cheann ar mhainistir is ea ab (Gréigís Ársa ἀββᾶς «athair») i dtraidisiún na Críostaíochta. Is é an comhionann baineann ná ban-ab nó máthairab. Céim nó údarás aba nó ban-aba is ea abacht.
Is féidir an teideal a thabhairt freisin mar theideal oinigh ar chléireach nach bhfuil i gceannas ar mhainistir.
Hillingdon. Is baile é Hillingdon atá suite sa bhuirg London Borough of Hillingdon, Londain thiar.
Sebastian Nerz. Is polaiteoir Gearmánach é Sebastian Matthias Nerz (rugadh i Reutlingen é ar an 13 Iúil 1983). Is ball den Piratenpartei Deutschland é.
Taobh an Phortaigh. Comharsanacht de chuid chathair Dhoire, Tuaisceart Éireann, is ea Taobh an Phortaigh (nó Taobh an Bhogaigh) (Béarla: "The Bogside").
Cotton Mather. Ministéir agus údar Piúratánach ab ea Cotton Mather (12 Feabhra, 1663 – 13 Feabhra, 1728).
An Chéad Chomhairle Vatacánach. Mórthionól Caitliceach ab ea an Chéad Chomhairle Vatacánach, sa Róimh sa bhliain 1869, eagraithe ag an bPápa Pius IX.
Le linn na n-imeachtaí, fógraíodh go mbeadh an Pápa saor ó earáid nuair a labhair sé "ex cathedra" ("ón gcathaoir") ar ábhar creidimh nó morálta. Tháinig scoilt san eaglais le bunú na hEaglaise Sean-Chaitlicí.
Halifax, Albain Nua. Cathair in Albain Nua, i gCeanada, is ea Halifax (Halafacs i nGàidhlig Cheanada). Cónaíonn 297,943 sa cheantar uirbeach (2011) agus 390,096 i mBardasacht Réigiúnda Halifax (HRM, nó Halifax Regional Municipality, i mBéarla). Go teicniúil níl aon chathair ann a thuilleadh ó cuireadh Cathair Halifax ar ceal ar an 1 Aibreán, 1996, agus ó cuireadh an bhardasacht ar siúl. Is ionann an bhardasacht agus Contae Halifax, taobh amuigh de cheantracha caomhnaithe de chuid na Chéad Náisiún. 
Bhunaigh na Briotanaigh Baile Halifax sa bhliain 1749. D'ionsaigh na Indiaigh Mi'kmaq agus na hAcadaigh an baile 13 huaire. Rinneadh cathair de sa bhliain 1841.
Hogamagh. Is sráidbhaile ar Eilean Céap Breatuinn, in Albain Nua, Ceanada, é Hogamagh.
Cóbh a' Phlástair. Is é Cóbh a' Phlástair (Béarla: "Port Hastings") sráidbhaile in Albain Nua, Ceanada.
Tráigh Mhór. Is é Tráigh Mhór sráidbhaile ar an Eilean Céap Breatuinn.
Hiram Bingham. Taiscéalaí, acadúlaí agus polaíteoir Meiriceánach ba ea Hiram Bingham III (19 Samhain, 1875 – 6 Meitheamh, 1956).
John Henry Lewis. Dornálaí Meiriceánach ab ea John Henry Lewis (1914-1974).
Hamilton. Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Hamilton (Maorais: "").
Gàidhlig Cheanada. Ceann de na teangacha Gaelacha í Gàidhlig Cheanada, nó "A'Ghàidhlig Chanèideanach", mar a deir lucht labhartha na teanga féin.
Billy Bob Thornton. Is aisteoir Meiriceánach é Billy Bob Thornton, a rugadh ar an 4 Lúnasa 1955.
Putney. Is baile é Putney atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas.
Roehampton. Is baile é Roehampton atá suite sa bhuirg London Borough of Wandsworth, Londain Theas.
Beinn Mhòr (Uibhist a Deas). Is sliabh in Albain é A' Bheinn Mhòr, atá suite ar an Uibhist a Deas, Comhairle nan Eilean Siar.
Rhys ap Gruffydd. Rialtóir ríocht Deheubarth i ndeisceart na Breataine Bige ab ea Rhys ap Gruffydd nó ap Gruffydd (1132 - 28 Aibreán, 1197 ). Tugtar "Yr Arglwydd Rhys" sa Bhreatnais (Gaeilge: An Tiarna Rhys) go coitianta air, ach b'fhéidir nár baineadh úsáid as an teideal le linn a shaoil féin. Bhain sé féin úsáid as an teideal "Prionsa Dílsithe Dheheubarth" nó "Prionsa Dheisceart na Breatiane Bige", ach tá dhá dhoiciméad a chaomhnú ina úsáideann sé an teideal "princeps Wall[ie]" nó "Walliar[um] princeps". Ba cheann de na prionsaí is rathúla agus is cumhachtaí na Breataine Bige é Rhys, agus, tar éis bhás Owain Gwynedd ó Theyrnas Gwynedd sa bhliain 1170, bhí staid cheannasach bainte amach aige ar an chuid is mó den Bhreatain Bheag.
Bhí seanathair Rhys, Rhys ap Tewdwr, ina rí Deheubarth, agus mharaigh fórsaí de chuid Bernard de Neufmarche é ag Aberhonddu (Béarla: "Brecon") sa bhliain 1093. Tar éis a bháis, ghabh na Normannaigh an chuid is mó de Deheubarth. Bhí athair Rhys, Rhys ap Gruffydd, faoi dheireadh, in ann a bheith ina rialtóir ar chuid bheag de chríoch, agus bhuaigh deartháireacha níos sine Ryhs níos mó ar ais tar éis bháis Gruffydd. 
Sa bhliain 1171 rinne conradh síochána idir Rhys agus an Rí Anraí II agus deimhníodh a sheilbh ar a ghabhálacha nua agus ceapadh é chomh maith ina Ghiúisteoir ar Dheisceart na Breataine Bige. Chothaigh sé caidreamh maith leis an Rí Anraí go dtí go bhfuair an Anraí bás sa bhliain 1189. Tar éis bháis Antaí d'éirigh Rhys amach i gcse oinne Risteard I agus d'ionsaigh sé tiarnais na Normannach máguaird, ag gabháil roinnt de na caisleáin. Ina blianta ina dhiaidh sin go raibh trioblóid a choinneáil Níos déanaí ar aghaidh, bhí deachracht ag Rhys smacht a choimeád ar a mhic, go háirithear Mhaelgwn agus Ghruffydd, a bhí in adharcha lena chéile chéile. Sheol Rhys a fheachtas míleata deireanach i gcoinne na Normannach sa bhliain 1196 agus gabhadh roinnt caisleáin. An bhliain dár gcionn sin fuair sé bás gan choinne agus adhlacadh é san Ardeaglais Naomh Dáibhí.
Ginealas agus luathshaol.
Dara mhac Rhys ap ​​Gruffydd, rialtóir ar chuid de Deheubarth, agus Gwenllian ferch Gruffydd, iníon Gruffydd ap Cynan, rí Gwynedd ab ea Rhys. Ba é Maredudd ap Gruffydd a dheartháir is sine, agus bhí beirt deartháireacha níos óige aige, Morgan agus Maelgwn. Chomh maith le sin, bhí dhá leath-dheartháireacha níos sine aige, Anarawd agus Cadell, agus ar a laghad dhá deirfiúracha, Gwladus agus Nest.
Valdivia, an tSile. Is í Valdivia príomhchathair réigiún Los Ríos. Tá 140,559 duine ina gcónaí ann (2002).
Vitacura, an tSile. Comharsanacht in oirthuaisceart mhórcheantar Santiago de Chile is ea Vitacura. Común (Spáinnis: "comuna") atá ann ó thaobh an riaracháin de. Tá 81.499 duine ina gcónaí ann (2002). Is comharsanacht rachmasach í Vitacura agus cónaíonn cuid mhaith d'uasaicme na Sile ann.
San Pedro de la Paz, an tSile. Cathair an Gran Concepción is ea San Pedro de la Paz. Tá 80.447 duine ina gcónaí ann (2002).
San Fabián, an tSile. Común (Spáinnis: comuna) is ea San Fabián agus é ar na 21 comúin atá suite i gCúige Ñuble i réigiún Biobío, i lár na Sile. Tá San Fabián ar an teorainn leis an Airgintín. Tá 3.646 duine ina gcónaí ann (2002).
Marvelous Marvin Hagler. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain sa tréimhse 1980-1987, is ea Marvelous Marvin Hagler, a rugadh Marvin Nathaniel Hagler ar 23 Bealtaine 1952 i Newark, New Jersey. Bhí sé gníomhach mar dhornálaí ó 1973 go 1987.
Sugar Ray Leonard. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda marcmheáchan agus meánmheáchan, is ea Sugar Ray Leonard (a rugadh "Ray Charles Leonard" ar 17 Bealtaine, 1956 i Rocky Mount, Carolina Thuaidh).
Thomas Hearns. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, meánmheáchan agus agus ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Thomas "Hitman" Hearns (a rugadh ar 18 Deireadh Fómhair, 1958 i gGrand Junction, Tennessee).
Herman Cain. B'fheidhmeannach gnó Meiriceánach é Herman Cain (13 Nollaig 1945 – 30 Iúil 2020). Is mar uachtarán ar Godfather’s Pizza, fo-chomhlacht de chuid Pillsbury, a bhí aithne air, ach d’éirigh leis i neart gnéithe eile dá shaol óna chuid staidéar ar an matamaitic san ollscoil go dtí craoladh a chuid smaointeoireachta ar na meáin chumarsáide. Rinne Cain iarracht ainmniúchán an Pháirtí Phoblachtaigh a fháil don uachtaránacht sa toghchán ginearálta sa bhliain 2012. Ar feadh tamaill, bhí Cain ar an mbeirt chun tosaigh sna pobalbhreitheanna i measc daoine a chlaonann i dtreo an Pháirtí Poblachtánaigh: go ginearálta, d'éirigh go maith le Cain i measc lucht an "Tea Party" i gcomparáid le Mitt Romney, a rinne go maith i measc na bPoblachtánach traidisiúnta.
I Memphis, Tennessee a rugadh Herman Cain ach ba in Atlanta, Georgia a d’fhás sé aníos. Ba iad Lenora Cain (née Davis) agus Luther Cain, Jr. a thuismitheoirí. Obair uiríseal a rinne siad ach d’éirigh leo a dteach féin a cheannach. Teaghlach "bocht sonasach" iad dar le Cain.
Ar 21 Bealtaine 2011, d’fhógair Cain go hoifigiúil go raibh sé ar lorg ainmniúcháin an Pháirtí Phoblachtaigh don uachtaránacht, cé nár toghadh é riamh do phost polaitiúil. Cuid thábhachtach san fheachtas sin aige ná an Plean 9-9-9. Faoin bplean úd, d’íocfadh gnólachtaí 9% as a gcuid gnóthaí mar cháin, d’íocfadh daoine 9% mar cháin ioncaim phearsanta agus d’íocfaí 9% mar cháin náisiúnta ar dhíolacháin. Go déanach sa bhliain 2011, chuir beirt bhan mí-iompar gnéasach ina leith. Ar an 3 Nollaig 2011, i ndiaidh titim dó sna pobalbhreitheanna, chuir Herman Cain a fheachtas uachtaránachta ar ceal.
Jack Johnson. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea John Arthur ("Jack") Johnson (31 Márta 1878 – 10 Meitheamh 1946). Bhí aithne air mar an "Galveston Giant".
Archie Moore. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom as 1952-1959, ab ea Archie Moore (a rugadh "Archibald Lee Wright" ar an 13 Nollaig, 1916 – 9 Nollaig, 1998). Bhí aithne air mar "The Old Mongoose".