Trelis/gawiki huggingface dataset:
Dùn Breatann. Is príomhbhaile Shiorrachd Dhùn Breatann an Iar é Dùn Breatann nó Dùn Breatainn (Beurla: "Dumbarton").. Tá sé suite ar an taobh thuaidh den timpeall Uisce Leamhna .
Seanshuíochán Ríocht Shrath Chluaidh a bhí ann. .Tá caisleán cáiliúil ann, é ina luí ar charraig mhór darbh ainm Ail Chluaidh..
Eilean Mhoire. Is oileán san é Eilean Moire ( Béarla : "Lady Isle" ). Is iad seo a comhordanáidí : 55° 31′ 36″ Thuaidh agus 4° 44′ 4″ Thiar.
Tá sé chomh leathan le 2.3 heicteár cearnach i méid. Tá an t-oileán chomh réidh sin, gan a bheith níos airde ná 6 mhéadar os cionn leibhéal na farraigee.
Scat Mòr is Scat Beag. Is oileáin iad Sgat Mòr agus Sgat Beag san Linne Chluaidh. Is iad seo a leanas a gcomhordanáidí : 55° 50′ 52.98″ ó thuaidh agus 5° 18′ 29.56″ Thiar.
Tá Scat Mór suite ag béal Loch Fine . Tá an t-oileán an-réidh, agus níl sé níos airde ná 11 méadaros cionn na farraige.Tá teach solais beag ann.
Tá Scat Beag cosúil leis ach beagán níos lú. Tá sé suite timpeall ciliméadar soir ón Sgat Mór.
Seosamh Ó Seanacháin. Misinéir Éireannach san Afraic ba ea Seosamh Ó Seanacháin nó Joseph Shanahan B.Sc., C.S.Sp. (6 Meitheamh 1871 – 25 Nollaig 1943), ceannródaí don mhisean Caitliceach san Afraic i dtús an 20ú haois. "Macasamhail a phátrúin Naomh Pádraig a bhí ann, ina spiorad agus ina mhodh oibre." Tugadh "Naomh Pádraig na nIobóch" air sa Nigéir.
Beatha.
Rugadh Ó Seanacháin i gCo Thiobraid Árann i 1871. Fada ó Theampall Doire, fuair sé meánscolaíocht sa bhFrainc faoi stiúir na Spioradánach.
Is i gColáiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath a oirníodh ina shagart é i 1900. 
I 1905 ceapadh é ina bhiocáire aspalda ar an Nigéir theas. Ainmníodh é ina easpag ann sa bhliain 1920.
Thuig sé gur trí oideachas a leigheasfaí céim síos na mban. Bhunaigh sé cuallacht banrialta, Siúracha Miseanacha Mhuire na Corónach Naofa, i gCill na Seanrátha, Co an Chabháin, in 1924. Thainig na Kiltegan Fathers ar an bhfód sa bhliain 1932.
Sa bhliain 1938 ghlac sé le cuireadh cur faoi san Afraic thoir. Bhí cúig bliana pianmhara fágtha aige, ina raibh sé isteach agus amach ón ospidéal. Bhásaigh sé gCéinia Lá Nollag, 1943. Athadhlacadh a chorp sa Nigéir in Eanáir, 1956.
Oidhreacht.
Sa Nigéir theas inniu, tugann na hIobóigh "Ár Naomh Pádraig" ar Sheosamh Ó Seanacháin. 
Scríobh Áine le Muire Talbóid beathaisnéis faoi i nGaeilge faoi. Creideann na hIobóigh fós gur de bharr an Easpaig Ó Seancháin a tháinig borradh faoi gach gné dá saol ó 1905 ("Ár Naomh Pádraig: Seosamh Ó Seanacháin, Aspal na Nigéire Theas", Foilseacháin Ábhair Spioradálta, €20, le hÁine le Muire Talbóid.).
Diana Taurasi. Is imreoir cispheile gairmiúil Meiriceánach í Diana Lorena Taurasi (rugadh 11 Meitheamh, 1982) do Phoenix Mercury de chuid Cumann Náisiúnta Cispheil na mBan (CNCB), agus go bhfuil sí ar cheann de na himreoirí cispheile ban is mó riamh. Tugadh Phoenix í isteach ar an gcéad roghnúchán CNCB 2004. Bhuaigh Taurasi Gradam Ghlasearcach na Bliana CNCB ( 2004 ), trí chraobh CNCB ( 2007, 2009, agus 2014 ), cúig bhonn óir Oilimpeach stairiúil ( 2004, 2008, 2012, 2016 agus 2020 ), aon Ghradam Imreoir is Luachmhaire ( 2009 ), dhá Dhámhachtain Cluichí Ceannais LNI CNCB ( 2009 agus 2014 ), cúig theideal scórála ( 2006, 2008, 2009, 2010, agus 2011 ), agus trí Chorn Domhanda FIBA (2010, 2014, agus 2014). Roghnaíodh í freisin ar dheich bhfoireann Sárimreoirí CNCB agus ar cheithre fhoireann déag CNCB-Uile (lena n-áirítear deich gcinn de roghnúcháin céad foirne). Sa bhliain 2011, vótáil lucht leanúna í mar cheann de na 15 Imreoirí is Fearr de Riamh den CNCB, agus d'ainmnigh an tsraith í dá bhfoirne comóradh 20 agus 25, faoi seach den CNCB Top 20@20 sa bhliain 2016 agus The W25 sa bhliain 2021. Chomh maith leis sin in 2021, roghnaigh an lucht leanúna í mar an t-imreoir is mó riamh sa tsraith. Ar an 18 Meitheamh, 2017, tháinig Taurasi chun bheith ina phríomhscórálaí uile-aimseartha WNBA agus ar 27 Meitheamh, 2021, bhí sé ar an gcéad imreoir a sháraigh 9,000 pointe. Ar 3 Lúnasa, 2023, ba é Taurasi an chéad imreoir a scóráil 10,000 pointe gairme riamh. Tá an leasainm "White Mamba" , a chum Kobe Bryant, tuillte aici mar gheall ar an luí atá aici scóráil i gcásanna ríthábhachtacha, Tá Taurasi ar cheann de 11 ban a bhuaigh bonn óir Oilimpeach, Craobh NCAA, Corn Domhanda FIBA, agus Craobh an CNCB
Luathshaol.
D'fhás Taurasi aníos i Chino, California, áit ar fhreastail sí agus ar imir sí cispheil ag Ardscoil Don Antonio Lugo. Tógadh athair Taurasi, Mario, san Airgintín. Bhí sé ina imreoir gairmiúil sacair san Iodáil agus d'imir sé ar feadh roinnt blianta mar chúl báire. Is as an Airgintín máthair Taurasi, Liliana. Chuaigh Mario agus Liliana Taurasi ar imirce ón Airgintín go dtí na Stáit Aontaithe sular rugadh Diana. Tá deirfiúr níos sine aici darb ainm Jessika.
Strictly Come Dancing (sraith 21). Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a thosaigh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Cuireadh tús leis an bhfichiú sraith ar 16 Meán Fómhair 2023, agus chríochnóidh sí i mí na 16 Nollag 2023.
Is iad Shirley Ballas, Craig Revel Horwood, Motsi Mabuse agus Anton du Beke na breithimh don sraith seo.
Kíor Thuathail (úrscéal).  
Coirscéal de chuid Jean-Claude Izzo is ea Kíor Thuathail Bhain Jean-Claude Izzo cáil amach go tobann in 1995 nuair a foilsíodh an scéinséir "Kíor Thuathail" ("Total Khéops") sa sraith Fhrancach "Série noire" de chuid Gallimard. Tháinig a húrscéalta "Chourmo" agus "Solea" amach níos déanaí, an dá leabhar eile sa tríológ. 
Scéal.
Is é Montale príomhcharachtar na tríolóige, póilín. Portráid ilghnéitheach de Marseille ag deireadh an chéid seo caite atá sa leabhar seo, an chathair inar fhás an t-údar féin aníos. Castar orainn coirpigh agus daoine gránna den uile chineál agus muid ag leanacht Montale trí chúlsráideanna dorcha na cathrach – idir phóilíní cama, an Maifia, antoiscigh chreidimh, phéidearastaigh, chiníochaithe agus eile.
Scannánaíodh "Kíor Thuathail" don teilifís faoin teideal "Fabio Montale" in 2001 agus don phictiúrlann faoin teideal Total Khéops in 2002.
Gaeilge.
D'fhoilsigh Leabhar Breac Kíor Thuathail, leagan Gaeilge de Total Khéops le Jean-Claude Izzo sa bhliain 2017 agus Siúrmó (Chourmo), aistrithe ag Bernadette Nic an tSaoir sa bhliain 2023
Oidhreacht chultúir dholáimhsithe. Is ionann oidhreacht chultúir dholáimhsithe ( ICD ) agus cleachtas, léiriú, nochtadh, eolas nó scil a mheasann Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (EOECNA). Is maoin chultúrtha iad foirgnimh, áiteanna stairiúla, séadchomharthaí agus déantúsáin. Is éard atá san oidhreacht dholáimhsithe ná saibhreas intleachtúil neamhfhisiciúil, amhail béaloideas, nósanna, creidimh, traidisiúin, eolas, agus teanga . Breithníonn ballstáit EOECNA oidhreacht chultúrtha dholáimhsithe maidir leis an Oidhreacht Dhomhanda inláimhsithe a dhíríonn ar ghnéithe doláimhsithe den chultúr. Sa bhiain 2001, rinne EOECNA suirbhé i measc Stát agus eagraíochtaí neamhrialtasacha (ENR) chun iarracht a dhéanamh teacht ar chomhaontú ar shainmhíniú, agus sa bhliain 2003, dréachtaíodh an Coinbhinsiún chun an Oidhreacht Chultúrtha Doláimhsithe a Chosaint chun í a chosaint agus a chur chun cinn.
Bram Moolenaar. Ríomhchláraitheoir Ollannach ab ea Bram Moolenaar a rugadh i 1961 i Lisse na hÍsiltíre agus a fuair bás ar 3 Lúnasa 2023. Ba é an chéad údar agus príomhfhorbróir Vim, eagarthóir téacs bunaithe ar an seaneagarthóir “vi” ar chórais Unix a bhfuil an-tóir air i measc ríomhchláraitheoirí. Bhí sé ina fhostaí de chuid Google ó 2006 go 2021, ag obair san oifig in Zürich. Bhí sé in ann cuid mhaith ama a chaitheamh ag obair ar Vim sa ról sin.
Obair charthanachta.
Bhunaigh Moolenaar cumann carthanachta darb ainm ICCF Holland (International Child Care Fund) a chabhraíonn le dílleachtaí in Kibaale, baile beag i ndeisceart Uganda. Is “bogearra carthanachta” é Vim; is é sin le rá go bhfuil sé ar fáil saor in aisce, ach impíonn sé ar an úsáideoir síntiús deonach a thabhairt do ICCF ar an splancscáileán. Úsáideann roinnt feidhmchlár eile ceadúnas den sórt seo anois.
Bhí Moolenaar ina bhall den ghrúpa úsáideoirí Unix san Ísiltír, NLUUG, a bhronn gradam air in 2008 as Vim a chruthú agus as an méid oibre a bhí déanta aige ar son bogearraí foinse oscailte go ginearálta.
Vim.
Thosaigh an t-eagarthóir Vim mar “Vi IMitation” ar an Amiga i 1988, ach rinneadh athbhrandáil air mar “Vi IMproved” níos déanaí, agus cuireadh ar fáil ar go leor ardán eile é freisin. Toisc go raibh an-tóir ar vi i measc ríomhchláraitheoirí agus riarthóirí córais, bhí amhras ann ar dtús an bhféadfadh an leagan ‘feabhsaithe’ a chruthaigh Moolenaar cáilíocht agus lucht leanúna an bhunleagan a bhaint amach. Ach ó eisíodh an chéad leagan ar chórais Unix i 1992, tá Vim tar éis vi a shárú go huile is go hiomlán, agus tá sé ar cheann de na heagarthóirí téacs is mó a bhfuil tóir air. Tá Vim ar fáil i nGaeilge freisin.
An Chonair. Tá an bearnas An Chonair suite i gCorca Dhuibhne,soir ó thuaidh ón Daingean. 
Tá cáil idirnáisiúnta ar an gConair ar limistéir sléibhe i gcroílár Chorca Dhuibhne, a mheallann na céadta míle turasóir gach bliain. Téann an bóthar R560 tríd 
Stair.
Timpeall 2004, bhí feachtas ar bun in iarthar tíre chun an t-iarnród ar a dtugtar an "Conair Iarnróid an Iarthair" a athoscailt.
Sa bhliain 2023, bhí thart ar 1,400 acra talún ar an gConair curtha ar an margadh.
Lóistín. Tagraíonn lóistín d'úsáid áit chónaithe ghearrthéarmach, de ghnáth tríd an spás maireachtála a ligean ar cíos nó uaireanta trí shocrú éigin eile. Ní mór do dhaoine, a thaistealaíonn agus a fhanann as baile ar feadh níos mó ná lá, lóistín a fháil le haghaidh codlata, scíthe, bia, sábháilteachta, foscadh ó theochtaí fuar nó báisteach, stóráil bagáiste agus rochtain ar ghnáthfheidhmeanna tí. Is foirm den gheilleagar comhroinnte é lóistín.
Athcheannach sprice. Is éard atá i gceist leis an gcoincheap athcheannach sprice, i réimse an airgeadais, ná gnólacht a bheith ag athcheannach a stoic féin ó thairgeoir poitéinsiúil. 
Feictear oibríocht den chineál seo go háirithe nuair atá táthcheangal naimhdeach i gceist (nó aistriú smachta gnólachta ó ghrúpa amháin scairshealbhóirí go grúpa eile).
Bainc-Aontas Éireann. Is é Bainc-Aontas Éireann (Béarla: Allied Irish Banks, plc nó AIB go coitianta) ceann de na ceithre phríomhbhanc tráchtála i bPoblacht na hÉireann. Cuireann AIB raon iomlán seirbhísí baincéireachta pearsanta, gnó, agus corparáidí ar fáil, chomh maith le táirgí árachais ghinearálta, mar shampla árachas baile, taistil, agus cairr. I gcomhar le Cuideachta Árachais Bheatha na hÉireann, cuireann sé árachas saoil agus pinsin ar fáil.
I mí na Nollag 2010, cheannaigh rialtas na hÉireann leas tromlaigh sa bhanc a mhéadaigh go 99.8% i ndeireadh na dála. Trádáiltear scaireanna AIB ar Stocmhalartán na hÉireann agus ar Stocmhalartán Londan faoi láthair, ach díliostaíodh é ó na stocmhalartáin sin idir 2011 agus 2017 nuair a cuireadh an náisiúnú i bhfeidhm. Liostaíodh an chuid eile dá scaireanna poiblí ar Mhargadh na nUrrús Fiontair i Stocmhalartán na hÉireann go dtí an 23 Meitheamh 2017.
In 2009, ghlac Bainc-Aontas Éireann agus a iomaitheoir Banc na hÉireann le pacáiste tarrthála ó rialtas na hÉireann arbh fhiú €3.5 billiún é, mar chuid de Scéim Athchaipitlithe na mBanc. Le híocaíochtaí eile san áireamh, chosain pacáiste tarrthála AIB €20.7 billiún ar phobal na hÉireann.
Celsus. Fealsamh Gréagach ón 2ú haois ab ea Celsus (Gréigis choitianta: Κέλσος, "Kélsos"; fl. AD 175–177) a sheas go daingean in aghaidh na luath-Chríostaíochta. Maireann a shaothar liteartha beagnach go hiomlán i sleachta uaidh in "Contra Celsum", séanadh a scríobh Órigénes sa bhliain 248. Is é 'Λόγος Ἀληθής', "Logos Alēthēs" (Gaeilge: An Briathar Fíor) an cáineadh cuimsitheach is luaithe atá ar eolas ar an gCríostaíocht. D'áitigh Hanegraaff gur scríobhadh é go gairid tar éis bhás Iúistín Mairtíreach (a b'fhéidir gurb é an chéad chosantóir Críostaí é), agus is dócha gur freagra é ar a chuid oibre. Dúirt Órigénes gur scríobh Celsus ón gcéad leath den 2ú haois AD, cé gur tháinig an chuid is mó de na scoláirí nua-aimseartha ar chomhaontú ginearálta gur dócha gur scríobh Celsus thart ar AD 170 go 180.
Leannán sí.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1177018&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-08-07T21:35:01Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Kevin Scannell&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Is pearsa osnádúrtha i mbéaloideas na nGael í an leannán sí (seanlitriú: "leannán sídhe"; Gaeilge na hAlban: "leannan-sìthe"; Gaeilge Mhanann: "lhiannan shee"). Déantar cur síos uirthi mar bhean álainn den Aos Sí a mheallann fir dhaonna. Na fir a thiteann i ngrá leis an leannán sí, deirtear go bhfaigheann siad bás go hóg, ach go gcaitheann siad saol spreagtha.
Tugtar “leannán sí” freisin ar dhuine easláinteach a dhéanann gearán.
The Full Monty (scannán 1997). Scannán grinn suite i Sheffield is ea The Full Monty, faoi stiúir Peter Cattaneo, le Robert Carlyle, Mark Addy, William Snape, Steve Huison, Tom Wilkinson, Paul Barber and Hugo Speer. 
Tugann seisear fear faoin struipeáil le pinginí a thuilleamh. Úsáideann an t-aistear chun an stáitse struipeála mar uirlis le cíoradh a dhéanamh ar anró na gcarachtar caithiseach. 
B’fheiniméan é "The Full Monty" nuair a seoladh é i 1997 agus chuaigh an saothar go mór i bhfeidhm ar an bpobal ar fud an domhain. D’éirigh leis fiú níos mó a thuilleamh i Meiriceá sa bhliain 1997 ná mar a rinne "LA Confidential," scannán mór le rá ó 1997 chomh maith. Saothar ar leith is ea "The Full Monty," a rinne an greann agus an cruatan eacnamaíochta is saoil a shníomh le chéile go paiteanta.
Easfhuiliú. Is éard is easfhuiliú ann ná bás trí bhíthin caillteanas fola. Ag brath ar shláinte an duine aonair, is gnách go bhfaigheann daoine bás ó leath go dhá thrian dá gcuid fola a chailleadh; meastar go bhfuil caillteanas de thrian den toirt fola, a bheag nó a mhór, an-tromchúiseach. Is féidir le fiú gearradh domhain amháin a bheith ina chúis le huaimniú agus a thabhairt chun an ospidéil, go háirithe má tá tráma, féith nó artaire, nó comhghalracht eile i gceist. Ciallaíonn an focal lAIDINE sanguis 'Fuil' i nGaeilge.
María Edwards. Oibrí sóisialta de chuid na Sile agus banaltra Chaitliceach ab ea María Edwards de Errázuriz (née María Edwards McClure nó María Errázuriz; 11 Nollaig 1893 – 8 Meitheamh 1972). Tugadh onóir di i mí na Samhna 2005 ag cuimhneachán "Yad Vashem" Iosrael (Údarás Cuimhneacháin Mhairtírigh agus Laochra an Uileloiscthena) mar dhuine den "Fíréan i measc na Náisiún ," as a rannpháirtíocht le linn an Uilelosctha agus í ag cuidiú le leanaí Giúdacha a shábháil sa Fhrainc. Ní raibh a cuid gníomhartha teoranta do Giúdaigh a shábháil ach chabhraigh sí go gníomhach freisin le Frithbheartaíocht na bhFrancach.
Peter Kornbluh. Is anailísí sinsearach é Peter Kornbluh (rugadh 1956) sa Chartlann Slándála Náisiúnta agus stiúrthóir ar Thionscadal Doiciméadúcháin na Sile agus ar Thionscadal Doiciméadúcháin Chúba .
Luathshaol.
D’fhás Kornbluh aníos in Ann Arbor, Michigan, áit ar bhain sé céim amach ó Pioneer High School i 1974. Fuair sé BA ó Ollscoil Brandeis i 1978. Tá sé ag obair sa Chartlann Slándála Náisiúnta ó 1986. 
Gairmréim.
Ó 1990 go 1999, ba ollamh taca cúnta de gnóthaí idirnáisiúnta agus poiblí é Kornbluh in Ollscoil Columbia. Bhuaigh Kornbluh Gradam James Aronson sa bhliain 1990 as ucht a bheith ag scríobh ar Mheiriceá Láir in The New Yorker. I dtús na 1990idí d'oibrigh sé le Malcolm Byrne ag doiciméadú scannal Contra na hIaráine.
Foraois bháistí na hAmasóine. Is í foraois bháistí na hAmasóine an fhoraois bháistí is mó ar domhan. Tagann 20% d’ocsaigin an domhain uaithi.
Tíreolaíocht.
Tá an chuid is mó den fhoraois suite sna tíortha seo a leanas; an Bhrasaíl, Peiriú,an Cholóim, Eacuadór, an Ghuáin agus Veiniséala. Tá níos mó ná leath di sa Bhrasaíl. Tá an chuid is mó den abhantrach clúdaithe ag foraois bháistí na hAmasóine, ar a dtugtar 'Amazonia'. Le limistéar 500,500,000 km², de dhlúthfhoraois thrópaiceach, is í seo an fhoraois bháistí is mó ar domhan.
Nadúr.
Tá cónaí ar thart ar na milliúin speiceas ainmhithe, plandaí agus feithidí i bhforaois bháistí na hAmasóine. Tá na milliúin sórt éagsúil feithide san fhoraois, cúig oiread sórt iasc ná mar atá in aibhneacha uile na hEorpa le chéile, agus 15% de speicis éan an domhain.
Dífhoraoisiú.
Bíonn foraois bháistí na hAmasóine sa nuacht de bharr an dífhoraoisiú atá ag tarlú ansin. Léiríonn na staitisticí oifigiúlagur scriosadh os cionn 10,000 ciliméadar cearnach d’fhoraois na hAmasóine sa Bhrasaíl sa bhliain 2020– sin limistéir chontaetha na Gaillimhe agus an Chláir le chéile. 
Ó thús an 20ú haois, tá feirmeoirí agus mianadóirí ag déanamh ionraidh ar fhoraoiseacha na Brasaíle agus séasúr na dtinte mar sheift acu. Ní haon rud nua iad falscaithe an tséasúir thirim; cuid d’éiceachóras fhoraois bháistí na hAmasóine iad. 
Thosaigh an fhadhb ag éirí níos measa sna 2010idí, go háirithe nuair a tháinig uachtarán fíorchoimeádach na Brasaíle, Jair Bolsonaro, i gcumhacht agus ag brath go mór ar thacaíocht na bhfeirmeoirí móra..Bhris falscaithe ollmhóra amach san fhoraois bháistí na hAmasóine sa bhliain 2019
Polaitíocht.
Sa bhliain 2023, tháinig na tíortha ina bhfuil foraois bháistí na hAmasóine suite ag teacht le chéile chun todhchaí an bhithchreasa a phlé. Bhí sé mar sprioc ag an gcruinniú mullaigh polasaí coiteann i leith na hAmasóine a cheapadh,
G Hannelius. Is aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Genevieve Knight Hannelius a rugadh 22 Nollaig 1998.
Gaineamhlach na Patagóine. Is é Gaineamhlach na Patagóine an gaineamhlach is mó i Meiriceá Theas (260,000 mi2), suite san Airgintín.
Puffin Rock. Is sraith teilifíse í Puffin Rock (carraig na bpuifíní) do phaistí, beochan de chuid Cartoon Saloon agus Dog Ears in Éirinn. Amach ó chósta na hÉireann atá an t-oileán ‘Puffin Rock’ agus insítear scéalta faoi eachtraí an fhuipín Oona agus a deartháir beag Baba.
Tá an príomhról (guthú i mBéarla) ag an aisteoir Chris O’Dowd,
Scannán.
Tháinig scannán beochana amach, ""Puffin Rock agus Cairde Nua" sa bhliain 2023 bunaithe ar an tsraith teilifíse Puffin Rock.Tháinig leagan Gaeilge den fhadscannán agus fotheidil Bhéarla leis. Sa scannán"," tá a bhfuil i ndán don oileán féin idir dhá cheann na meá agus is faoi Oona agus a cairde a bhíonn sé a baile agus a pobal a thabhairt slán.
An Cartoon Saloon, a rinne scannán amhail "Song of the Sea/Amhrán na Mara", a ainmníodh do dhuais Oscar, agus Dog Ears, stiúideo i nDoire, a rinne an bheochan.
Mel Brooks. Is aisteoir Meiriceánach é Melvin James "Mel" Brooks (a rugadh ar an 28 Meitheamh 1926).
Falscaithe in Haváí, 2023. Tharla falscaithe ollmhóra in Haváí le linn Lúnasa 2023, ar oileán Maui go hairithe. Ba é baile Lahaina ar chósta thiar Maui ba mhó a buaileadh. Maraíodh 113 go díreach ar a laghad. agus na céadta ar iarraidh coicís níos déanaí. 
B'iad seo na Falscaithe is marfaí i Stáit Aontaithe Mheiriceá ó 1918. Loscadh an baile stairiúil Lahaina go talamh. 
Imeachtaí.
Ar 8 Lúnasa 2023, bhris tinte scrobarnaigh amach ar chósta thiar an oileáin Maui. Bhí 12,000 duine ina gcónaí in Lahaina sular dódh go talamh é. 
D'ardaigh gaotha láidre as spéirling ó dheas den oileán leis na tinte, agus ba ghearr go raibh baile Lahaina á dhó agus roinnt dá áitritheoirí ag teitheadh chun na farraige ó chontúirt na tine. B'éigean don Gharda Cósta na daoine sin a tharrtháil ón uisce. 
Bhí na céadta teaghlach curtha as a dtithe i Lahaina; 12,000 duine a bhí ag cur fúthu sa baile stairiúil. Bhí na mílte duine anois fágtha gan dídean de thoradh na tubaiste agus suas le 14,000 turasóir aslonnaithe ón oileán.
Ar 10 Lúnasa, d'fhógair an tUachtarán Joe Biden go loscadh sléibhe Haváí ina mórthubaiste, beart a scaoil cistí feidearálacha i dtreo stát Haváí agus oileán Maui go háirithe.
Coicís níos déanaí, bhí na céadta ar iarraidh. Bhí na húdaráis féachaint leis na coirp a bhí faighte a aithint trí bhíthin tástálacha ADN Ach bhí imní ar dhaoine go mbainfí mífhónamh as a gcuid samplaí ADN.
Cúlra.
Bhí teochtaí curiarrachta ann ar fud an domhain le linn 2023. Bhí imní ar shaineolaithe a dúirt go raibh na falscaithe seo ag tarlú mar thoradh díreach ar athrú aeráide.
Denali (sliabh). Is é Denali, nó Mount McKinley, an sliabh is airde i Meiriceá Thuaidh. Is in Alasca atá sé agus tá sé 6194 m ar airde.
Slí Ó Cualann. Is cosán siúlóireachta é Slí Ó Cualann () atá suite i gCill Mhantáin. Síneann sé idir taobh na farraige i mBré agus Slí Cualann Nua i nDioghais.
Ní hionann é agus Slí Cualann Nua (Slí Chill Mhantáin). 
Bealach.
Tá tús Shlí Cualann ag Gairdín Cuimhneacháin 1916 Chill Mocheanóg in aice le sráidbhaile Chill Mocheanóg agus lúbann agus casann sí trí bhóithríní tuaithe agus glasbhealaí feadh bhunchnoic Ó Chualann (501 meádar). 
San am atá caite, ba é sin an bóthar cóiste ó Chill Mocheanóg go dtí an Tóchar. Tugann muintir na háite "Car Road" (nó Bóthar na gCarranna) ar an stráice seo den chonair, atá comhthreomhar a bheag nó a mhór leis an R755. 
Tá radhairc iontacha le feiceáil ar Ghiolaspar, Bré agus Carraig Ghamhna de réir mar a thagann ard sa chonair. Agus duine ag taisteal ar bhóithríní beaga cúnga a bhfuil seanbhallaí cloiche lena dtaobh, tá casadh ó dheas sa chonair agus gabhann sí in airde trí fhéarach sléibhe áit a bhfuil radharc ar Dhioghais, Cúirt an Phaoraigh, Páirc na bhFianna agus Málainn. 
Tar éis tamaill, tagann an chonair le chéile le cosán a mbaintear an-úsáid as ó charrchlós Ó Cualann go dtí mullach an tsléibhe, agus tagann deireadh le Slí Cualann sa charrchlós.
Cath Gairbheach. Troideadh Cath Gairbheach ar an 24 Iúil 1411 díreach ó thuaidh ó hInbhir Uraidh i Siorrachd Obar Dheathain. Cath mór a bhí ann, idir Rìoghachd nan Eilean (ga: Ríocht na nOileán) faoi cheannas Dómhnall Rígh nan Eilean agus Moraireachd na Ros faoi cheannas Alasdair mac Alasdair Stiùbhart Mórmhaor na Màrr, agus b'é an Cuilean Curta freisin é. Bhí an cath ar cheann de shraith cathanna a troideadh sa Mheánaois idir barúin oirthuaisceart na hAlban i gcoinne na mbarúin ón gcósta thiar.
Troideadh an cath chun éilimh iomaíocha ar Moraireachd na Ros, (ga:Iarlacht na Ros) réigiún mór i dtuaisceart na hAlban, a réiteach. Bhí Raibeart Stiùbhart, Diúc Alba, Leasrí na hAlban, tar éis smacht a ghlacadh ar an Iarlacht de réir cosúlachta mar chaomhnóir ar a neacht Euphemia Leslie, ach i bhfírinne, cé go raibh an t-éileamh níos fearr ag Dómhnall, theastaigh Raibeart Moraireachd na Ros dá mhac níos óige, Eòin. Bhí Dómhnall, Rígh nan Eilean, tar éis aintín Euphemia Mariota a phósadh. Rinne Dómhnall ionradh ar Ros agus é ar intinn aige an mhoraireachd a ghabháil le forneart agus cosc a chur ar Raibeart í a ghlacadh.
Ar an gcéad dul síos, bhuail "Dómhnall" ar fhórsa mór Chlann Mhic Aoidh ag Cath Inbhir Pheofharain. Ghabh sé Caisleán Inbhir Pheofharain, cuireadh é ar garastún, agus ansin chuaigh sé chun tosaigh i dtreo Obar Dheathain le 10,000 finíoch. In aice le hInbhir Uraidh bhuail sé ag 1,000 -2,000 d' uaisle áitiúla, go leor i gcathéide, a bhí cruinnithe go gasta le chéile ag Mormaer na Màrr.
Mount Wilhelm. Is é Mount Wilhelm an sliabh is airde san Aigéine. Is in Nua-Ghuine Phapua atá sé agus 4509 m ar airde.