Trelis/gawiki huggingface dataset:
John Carter (Mars). Is é John Carter príomhlaoch na n-úrscéalta éalúchais a scríobh an scríbhneoir Meiriceánach Edgar Rice Burroughs faoi Bharsoom, is é sin, Mars, mar a samhlaíodh dó féin é. 
Duine as an ngnáth ab ea John Carter, nó cé go raibh sé ag ligean air, i dtús na n-úrscéalta, gur fear uasal ó Virginia a bhí ann, san am céanna bhí sé ina sheanfhear agus é chomh haosta is nár chuimhin leis a chéad óige a thuilleadh. A fhad siar is a rachadh a chuimhne, d'fheicfeadh sé é féin ina fhear fásta, agus é thart ar thríocha bliain d'aois, de réir mar a bhí sé ag breathnú. Mar sin féin, thugadh muintir Edgar Rice Burroughs (mar dhea) "Uncail Jack" air, agus é sásta bheith ina "uncail" do na rudaí beaga. Ní thugtar míniú don léitheoir, cad é mar a d'éirigh John Carter mór le "muintir Burroughs" i dtús báire.
Is gá a phointeáil amach nach raibh baint dá laghad ag an scríbhneoir leis an Deisceart ná le Virginia, cibé a áitíonn sé orainn ina chuid leabhar. B'as Siceagó dó féin. Ní raibh Burroughs ach ag baint leasa as an rómánsúlacht a shamhlaíodh lucht a chomhaimsire le "cúis chaillte" an Deiscirt. Ar ndóigh, ní raibh John Carter bunaithe ar aon duine de lucht gaoil Burroughs, ach an oiread. Ainm sách comónta é John Carter i dtíortha an Bhéarla, ach is sloinne é Carter a bhaineann leis na coilínitheoirí is sine i Virginia.
Bhí John Carter ina chaptaen in arm an Deiscirt i gCogadh Cathartha Mheiriceá, ach nuair a tháinig deireadh leis an gcogadh, fuair sé é féin ar an mblár fholamh, gan de mhaoin shaolta fágtha aige ach dollair Dheisceartacha nárbh fhiú a dhath a thuilleadh. Mar sin, chinn sé ar dhul ag cuardach óir i sléibhte Arizona in éineacht lena chara Powell. Tháinig na hApaisigh ar lorg na beirte acu, agus maraíodh Powell. Agus é faoi léigear ag na hApáitsigh, d'ardaigh Carter a shúile i dtreo Mharsa, agus rinne sé a bhealach tríd an spás ar bhealach domhínithe. Tháinig sé ar Mhars ina chraiceann dearg, agus b'éigean dó nósanna agus teanga an phláinéid nua a fhoghlaim go sciobtha.
Ar thús, bhí sé ina chónaí i measc an chine uaine. Cine brúidiúil cruálach ab ea iadsan, ach mar sin féin, d'éirigh sé cairdiúil le taoiseach dá gcuid siúd, mar atá, Tars Tarkas. Ina dhiaidh sin, fuair sé aithne ar bhanphrionsa an chine dheirg, Dejah Thoris, agus is iomaí uair a chaithfeadh sé teacht chun tarrthála dise, sula raibh sí sásta é a phósadh. Sa deireadh, socraíodh an cleamhnas mar sin féin, agus rugadh clann dóibh le chéile, - Carthoris, an mac, agus Tara, an iníon. 
Mar sin féin, is iomaí eachtra a bhí i ndán do John Carter ina dhiaidh sin féin. Thar aon rud, chuir sé deireadh le reiligiún seanbhunaithe Mharsa, nuair a chuaigh sé ag saoradh Dejah Thoris as príosún na "Therns" Naofa, cine de dhaoine geala blagaideacha, a bhí ina gcosantóirí creidimh ar fud Mharsa. Nocht Carter do mhuintir Mharsa nach raibh sna "Therns" ach dream cruálach fealltach a bhaineadh a sult as na fíréin á gcaitheamh sna príosúin, á gcoinneáil i ndaorbhroid agus á marú go suarach.
Dwight D. Eisenhower. Saighdiúir agus polaiteoir Meiriceánach ab ea Dwight David Eisenhower (14 Deireadh Fómhair 1890 - 28 Márta 1969). B'é 34ú Uachtarán na Stát Aontaithe é. Bhí sé ina uachtarán ó 1953 go dtí 1961. Le linn an Dara Cogadh Domhanda, bhí sé ina Cheannasaí Uachtarach ar Fhórsa Sluaíochta na gComhghuaillithe san Eoraip, agus rinneadh Ginearál Airm cúig réalta de, éacht annamh. Bhí sé freagrach as Oibríocht Tóirse, ionradh na hAfraice Thuaidh (1942–1943), agus as ionradh na Normainne (1944–1945) ar an bhFronta Thiar.
Apáitsigh. Bundúchasaigh Mheiriceánacha is ea na hApáitsigh, agus cónaí orthu, ar dtús, in iardheisceart Arizona agus in iarthuaisceart Mheicsiceo. Labhraíonn siad teangacha a bhaineann le craobh dheisceartach na dteangacha Atabascacha. Tá an Navachóis gaolmhar leis na canúintí seo, agus d'fhéadfá a rá nach bhfuil ann ach ceann acu. Mar sin féin, is gnách ainm ar leith a thabhairt ar na Navachóigh.
Teanga na nApáitseach.
Bhí canúint Apáitsise á labhairt ag ceann de na fothreibheanna a raibh an treibh Kiowa comhdhéanta astu. Níl gaol ar bith ag an Apáitsis leis an teanga Kiowa, áfach, nó is teanga den ghrúpa Kiowa-Tanoa í. An cineál Apáitsise - Apáitsis na Machairí Móra nó "Plains Apache" - a bhí á labhairt ag na daoine seo, tá sé ag foghlaim an bháis cheana, ach maireann canúintí eile á labhairt ag na fíor-Apáitsigh, nach bhfuil baint dá laghad acu leis an treibh Kiowa. Is iad na canúintí is tábhachtaí inniu ná an chanúint Mescalero, an chanúint Jicarilla agus an chanúint Iartharach, agus iad beo i gcónaí, siúd is gur teangacha neamhfhorleathana iad. Tá an chanúint Iartharach an-chosúil leis an Navachóis. Maidir leis an gcanúint Chiricahua, a bhí ó dhúchas ag Geronimo, tá sí faoi bhagairt mhór inniu, agus an chuma ar an scéal nach mbeidh mórán fágtha di i ndiaidh an chéad ghlúin eile. Tá an chanúint seo an-chóngarach don chanúint Mescalero. Tá an chanúint Lipan sna céadéaga freisin, agus í an-chosúil leis an gcanúint Jicarilla.
Ainm na nApáitseach.
Is é an t-ainm atá ag na hApáitsigh orthu féin ina dteanga ná "Ndé" nó "Nné". Níltear cinnte, cérbh as ar tháinig an t-ainm sin "Apache", ach is féidir gur focal as an teanga Zuni é a chiallaíonn "namhaid". B'é an Spáinneach Juan de Oñate an chéad duine a scríobh síos an focal sin, thiar sa bhliain 1598.
Teacht na nApáitseach.
Dealraíonn sé nár tháinig na hApáitsigh is na Navachóigh - is é sin, na hAtabascaigh Dheisceartacha - go hIardheisceart na Stát Aontaithe (nach raibh ann mar stát ag an am sin, ar ndóigh) roimh an séú haois déag. Tháinig siad ansin faoin am céanna ar bhain na Spáinnigh an áit amach. Bhí cónaí orthu i bpubaill agus bíosún is ainmhithe móra eile á seilg acu. Madraí a bhíodh ag tarraingt a gcuid cleathainsí, agus sin é an tuige go dtugadh na Spáinnigh "fánaithe madraí" orthu.
Na Cogaí Apáitseacha.
Ábhar scéalaíochta ab ea é chomh cogúil is a bhí na hApáitsigh tráth, agus iad ag cur troda ar an gcine geal. Bhí taoisigh chlúiteacha acu, ar nós Geronimo (scríobh an t-údar Annraoi Ó Liatháin leabhar corraitheach faoi do dhéagóirí dar teideal "An Tíogar Daonna"), Mangas Coloradas, agus Cochise. Sa bhliain 1886, ghéill na hApáitsigh den treibh "Chiricahua", an foghrúpa ar bhain Geronimo leis, ghéill siad iad féin d'Arm na Stát Aontaithe, agus tugadh go Florida agus go hAlabama iad, áit ar choinnigh an tArm i mbraighdeanas iad. B'iadsan an dream deireanach d'Apáitsigh a bhí ag troid an chine ghil, agus nuair a d'éirigh siad as, bhí na cogaí Apáitseacha thart. Inniu, tá cónaí ar na hApáitsigh dheireanacha i gcaomhnuithe in Arizona, Nua-Mheicsiceo, agus Oklahoma. Tá thart ar chúig nó sé mhíle acu ann.
Mato Grosso do Sul. Stát de chuid na Brasaíle is ea Mato Grosso do Sul. Tá teorainneacha aici le Mato Grosso, le Goiás, le Minas Gerais, le São Paulo and le Paraná. Tá teorainneacha aici le tíortha le Paragua, agus leis an mBolaiv. Campo Grande an phríomhchathair agus is é André Puccinelli an Gobharnóir. Tá 2,026,600 ina gcónaí ann (2000). Méid céanna na Gearmáine le 357.000 km2.
Tíreolaíocht.
Tá an stát suite in iarthar na Brasaíle i ceantar seascainn.
Tocantins. Is stát de chuid na Brasaile é Tocantins. Bhuaigd an stát i 1988 as an gcuid thuaisceartach Goiás agus thosaigh tógáil ar an bpríomhchathair, Palmas, i 1989. Is é Marcelo de Carvalho Miranda an Gobharnóir. Tá 1,5 mhilliún duine ina gcónaí sa stát.
C (Teanga ríomhchlárúcháin). Is ceann de na teangacha ríomhchlárúcháin is tábhachtaí í C. Chum Dennis M. Ritchie agus Brian W. Kernighan í sna 1970í le rith ar ríomhairí le UNIX. Is é "The C Programming Language" an leabhar a scríobh siad chun an teanga a chur in áireamh. Tháinig an dara ceann amach mar gheall ar "Ansi C", an caighdeán oifigiúil den teanga. Is í C an teanga ríomhchlárúcháin is coitianta le haghaidh bhogearraí córais. Tháinig c++ agus objective-c as, tá objective-c in úsáid san I-Phone.
Teanga chomharthaíochta. Is éard is teanga chomharthaíochta (ar a dtugtaí nodaireacht chomharthaíochta tráth) ann ná teanga a bhaineann úsáid as an modúlacht amhairc in ionad focail labhartha chun smaointe a chomhroinnt. Agus teangacha comharthaíochta á n-úsáid ag comharthóirí, baintear leas as na lámha i dteannta le marcóirí neamhláimhe chun brí a chur in iúl. Is teangacha nádúrtha iomlána iad teangacha comharthaíochta, a bhfuil a gcuid gramadaí agus stór focal féin acu. Tá iliomad teangacha comharthaíochta ann agus ní bhíonn siad intuigthe dá chéile de ghnáth, cé go bhfuil cosúlachtaí áirithe idir teangacha comharthaíochta éagsúla freisin.
Dar le teangeolaithe, is cineálacha teanga nádúrtha iad an chumarsáid labhartha agus an chumarsáid chomharthaíochta araon, rud a chiallaíonn gur tháinig an dá acu chun cinn trí phróiseas teibí fadtéarmach agus gur fhorbair siad le himeacht ama gan bheith faoi réir mionphleanála. Ní hionann teanga chomharthaíochta agus comharthaíocht choirp, saghas cumarsáide neamhbhriathartha.
Cibé áit a bhfuil pobal bodhar, d'fhorbair teanga chomharthaíochta ann mar mhodh áisiúil cumarsáide. Cé gur i measc daoine bodhra agus daoine faoi allaíre a úsáidtear comharthaíocht láimhe den cuid is mó, bíonn sí á húsáid ag daoine a bhfuil éisteacht acu freisin, ar nós daoine nach bhfuil ar a gcumas labhairt, daoine a bhfuil deacrachtaí acu le teanga labhartha mar gheall ar mhíchumas nó fadhb shláinte (cumarsáid mhalartach), agus iad siúd a bhfuil daoine muinteartha bodhra acu.
Ní fios go cruinn cé mhéad teanga chomharthaíochta atá ar domhan. Go hiondúil bíonn a teanga chomharthaíochta dhúchais féin ag gach tír, ach bíonn níos mó ná ceann amháin ag cuid acu. Tá stádas oifigiúil bainte amach ag roinnt teangacha chomharthaíochta.
Los Angeles, California. Is cathair í Los Angeles (Spáinnis: "Los Ángeles"; 'Na hAingil') atá lonnaithe i gContae Los Angeles, California, Stáit Aontaithe Mheiriceá, nó i gCathair Los Angeles mar a thugtar uirthi go hoifigiúil. Is í Los Angeles an chathair is mó i stát California, agus an dara cathair is mó sa tír. Is áit thábhachtach í freisin i dtéarmaí geilleagair, cultúir agus siamsaíochta. Uaireanta tugtar "Cathair na nAingeal" uirthi. a ghlaoítear uirthi ar uairibh.
Bhunaigh gobharnóir na Spáinne Felipe de Neve an chathair i 1781, ar abhainn Los Angeles.
Gerald R. Ford. Bhí Gerald Rudolph Ford, Jr. (14 Iúil 1913 - 26 Nollaig 2006) ar an 38ú hUachtarán na Stát Aontaithe. B'é Ford an chéad uachtarán a fuair an post gan bhua i dtoghchán, nuair a d'éirigh Richard Nixon as oifig i ndiaidh an scannail Watergate. 
Fuair sé bás ar 26 Nollaig 2006 sa bhaile i Rancho Mirage, California. Bhí a bhean chéile agus a thriúr mac ann.
Richard Nixon. Ba é Richard Milhous Nixon (9 Eanáir 1913 - 22 Aibreán 1994) an 37ú hUachtarán na Stát Aontaithe, ó 1969 go dtí 1974. Ba é freisin an 36ú Leasuachtarán, i rith uachtaránacht Dwight D. Eisenhower. 
Gairmréim.
Rugadh i gCalifornia é agus, ar dtús, d'oibrigh sé mar dhlíodóir ann. 
I 1946, toghadh é go dtí Teach na nIonadaithe in Washington, D.C. agus, mar sin, bhog seisean agus a bhean chéile, Pat, go Washington. 
Toghadh Nixon ina uachtarán na Stát Aontaithe i Samhain 1968. 
Scannal Watergate.
Thosaigh scannal Watergate i Meiriceá ar an 17 Meitheamh 1972 nuair a gabhadh cúigear fear a raibh baint acu leis an Teach Bán agus iad i ndiaidh briseadh isteach in oifigí an Pháirtí Dhaonlathaigh. B’oifigigh shinsearacha i rialtas Nixon iad na fir a bhris isteach sa seomra san óstán. 
Tharla sé go raibh an t-uafás eolais mar gheall ar an Pháirtí Daonlathach sa seomra ar briseadh isteach ann. Bhí na buirgléirí ag lorg eolais mar gheall ar Chathaoirleach an Pháirtí Dhaonlathaigh, Lawrence F. O’Brien, ar chúntóir de chuid John F. Kennedy, Lyndon Johnson agus an pháirtí náisiúnta Dhaonlathaigh é ar feadh na mblianta.
Chas feidhmeannach FBI, “Deep Throat” nó Mark Felt, a raibh blianta fada caite aige leis an FBI, le beirt iriseoirí ón Washington Post, Bob Woodward agus Carl Bernstein. Thug sé eolas dóibh.
Ag an am céanna, bhí ar Spiro Agnew, an leasuachtarán i dtrioblóid. I 1973, aimsíodh eolas faoi himghabháil cánach, agus scoir sé.
I 1974, milleadh gairm Nixon nuair a bhí an scannal Watergate i mbéal an phobail. D'éirigh Nixon as oifig ar an 9 Lúnasa 1974. 
Ba é Nixon an t-aon uachtarán amháin a d'éirigh as oifig.
Vítneam.
I rith a fheachtais toghchánaíochta, dúirt Nixon go gcríochnódh sé an cogadh i Vítneam, agus go dtabharfadh sé síocháin san Aigéan Ciúin. Ach níor tharla cúrsaí díreach mar a dúirt sé. Faoi bhrú, ní raibh Nixon in ann polasaí comhtháite a chur chun tosaigh, agus an pobal scoilte go dona faoin gceist. 
Sa bhliain 1969, leathnaigh Nixon na cogaidh in Oirdheisceart na hÁise. Ag an am céanna, cuireadh dlús le próiseas na síochána. Tharraing Nixon an tír amach as Cogadh Vítneam sa bhliain 1973. Ach lean an Cogadh Vítneam ar aghaidh go dtí 1975, nuair a gabhadh Saigon/Ho Chi Minh. 
Oidhreacht.
Ceapadh Gerald Ford mar uachtarán sa bhliain 1974. B'é Ford an chéad uachtarán a fuair an post gan bhua i dtoghchán, nuair a d'éirigh Richard Nixon as oifig i ndiaidh an scannail Watergate.
Bostún, Massachusetts. Is cathair i Stáit Aontaithe Mheiriceá í Bostún (). Is í príomhchathair Stát Massachusetts í agus is í an chathair is mó sa stát í freisin; is í freisin príomhchathair neamhoifigiúil an réigiúin Sasana Nua í. 
Tá Bostún ar cheann de na cathracha is sine agus is saibhre sa tír. Chomh maith leis sin, is áit thábhachtach í freisin i gcúrsaí cultúrtha agus staire. Bhí Bostún i lár an aonaigh ó thaobh chuid mhaith dena mhór-eachtraí i gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá - an Sléacht i mBostún, Cóisir Tae Bhostúin, Cath Bunker Hill agus Léigear Bhostúin.
Tá an chathair suite i lár an réigiúin Mórcheantar Bhostúin (Greater Boston), i measc na gcathracha eile Cambridge, Brookline, Quincy agus Newton. I mBéarla, tugtar an t-ainm "Bostonians" ar na daoine atá ina gcónaí san áit seo.
Spórt.
Imríonn an fhoireann phroifisiúnta cispheile Boston Celtics agus an fhoireann phroifisiúnta daorchluiche na Red Sox i mBostún.
Harry S. Truman. Ba é Harry S. Truman (8 Bealtaine 1884 – 26 Nollaig 1972) 33ú hUachtarán na Stát Aontaithe tar éis bháis Franklin D. Roosevelt, ó 1945 go dtí 1953. Ba é Truman an t-uachtarán in oifig ag deireadh An Dara Cogadh Domhanda, le linn an chogaidh sa Chóiré agus tús an Chogaidh Fhuair.
Franklin D. Roosevelt. B'é Franklin Delano Roosevelt (30 Eanáir, 1882 – 12 Aibreán, 1945) an 32ú hUachtarán ar na Stáit Aontaithe ó 1933 go dtí a bhás i 1945. Bhí sé ina bhall den pháirtí Daonlathach. Bhí ceithre théarma Uachtaránachta ag Roosevelt i ndiaidh a chéile, níos mó ná ag aon uachtarán eile. 
Dúirt Roosevelt - agus é ag seasamh don Uachtaránacht sa bhliain 1932 - go dtairgfeadh sé 'New Dea!' do mhuintir Mheiriceá. Dá dtoghfaí é, chuirfeadh an Rialtas scéimeanna ar bun (tógáil bóithre agus dambaí, mar shampla) chun obair a chur ar fáil, a gheall sé ag an am. Thug móramh na Meiriceánach a vóta dó i ngeall ar a pholasaithei Samhain 1932. Cheap a lán de lucht an rachmais i Meiriceá gur bheag ná gur Chumannachas a bhí i gceist agus chuir siad ina choinne
Sa bhliain 1933, ní go furasta a d'áitigh Roosevelt ar an gComhdháil tacaíocht a thabhairt dó, ach mheall a chéad óráid ina láthair a lán díobh ar a thaobh ar an 4 Márta 1933. Is éard a dúirt sé leo, go bunúsach, ná go n-éireodh go breá le Meiriceá arís dá mbeadh daoine ciallmhar agus glacadh leis an saol mar a bhí i ndáiríre. Dúirt Roosevelt 
 “Is é an t-aon rud ar chóir dúinn eagla a bheith orainn roimhe ná an eagla féin ... Tá na mílte dár saoránaigh dífhostaithe agus fadhb mhór rompu amach .. , gan aon toradh ar a gcuid iarrachtaí ... Ach ní easpa acmhainní is cúis lenár n-ainnise. Tá
flúirse i mbéal an dorais againn ach tá ag teip orainn leas a bhaint aisti ...”. 
Ceann de scéimeanna Roosevelt ná damba millteanach mór a thógáil ar abhainn na Tennessee chun leictreachas a sholáthar. Tugadh an Tennessee Valley Authority (T.V.A.) ar an dream ar cuireadh cúram a thógála agus a reáchtála orthu.
Contae Berat. Contae suite i lár na hAlbáine is ea Contae Berat (Albáinis: "Qarku i Beratit"). Tá ceantair Berat, Kuçovë agus Skrapar suite ann.
Contae Dibër. Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Dibër (Albáinis: "Qarku i Dibrës"). Tá na ceantair, Bulqizë, Dibër, agus Mat atá suite ann.
Contae Durrës. Contae atá suite in iarthuaisceart na hAlbáine is ea Contae Durrës (Albáinis: "Qarku i Durrësit"). Tá na cathracha Durrës agus Krujë suite sa chontae.
Bancác. Príomhchathair na Téalainne is ea Bancác. Tá an chathair suite gar do Mhurascaill na Téalainne. Tá 8,538,610 daoine ina gcónaí ann.
Contae Elbasan. Contae atá suite sa lár na hAlbáine is ea Contae Elbasan (Albáinis: "Qarku i Elbasanit"). Tá na ceantair, Elbasan, Gramsh, Librazhd, agus Peqin, atá suite ann.
An Bhulgáir. Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea an Bhulgáir (Bulgáiris: България). Is í Sóifia an phríomhchathair agus an chathair is mó atá inti. 
Suíomh.
Tá sí ag críochantacht le cúig thír eile: an Rómáin sa tuaisceart, an tSeirbia agus Poblacht na Macadóine ar an taobh thiar, agus an Ghréig agus an Tuirc ar an taobh theas den Bhulgáir. Tá an Mhuir Dhubh ar an taobh thoir den Bhulgáir.
An tír.
Is í an Bhulgáir an 16ú tír is mó san Eoraip. Tá go léir sliabhraonta ann: mar shampla an Stara Planina agus Rodopi, agus sliabhraon Rila. Tá talamh maith le fáil ar na machairí sa tuaisceart agus sa deisceart.
Stair.
Sa 7ú haois a cuireadh náisiún na Bulgáire ar bun, an chéad impireacht (632/681 – 1018). Mhair an dara himpireacht ó 1185 – 1396/1422, agus bhí an Bhulgáir mar chuid d'impireacht na dTurcach ar feadh tuairim is 500 bliain. Cuireadh an tríú stát neamhspleách ar bun ina dhiaidh sin. Ghabh sí leis an gCummanachas sa bhliain 1945 i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda agus bhí sé ina bhall de bhloc an Oirthir go dtí 1989/1990.
An Bhulgáir sa lá atá inniu ann.
Is pobhlacht í an Bhulgáir anois. Ball den AE, NATO, na Náisiúin Aontaithe agus an World Trade Organization atá ann. 0.840 an Human Development Index (61ú háit ar domhan sa bhliain 2009). Dar le Freedom House, is tír "shaor" í.
Teanga.
Teanga Shlavach í an Bhulgáiris, agus í an-difriúil leis an gcuid is mó de na teangacha Slavacha eile, ós rud é go bhfuil sí tar éis córas díochlaonta na n-ainmfhocal a chailleadh ina iomláine. San am céanna, choinnigh an Bhulgáiris na haimsirí a chuaigh i léig sa chuid eile de na teangacha Slavacha, agus forbraíodh tuilleadh acu faoi thionchar na Gréigise agus na dteangacha Balcánacha - tá infhilleadh na mbriathar i bhfad níos casta sa Bhulgáiris ná sna teangacha Slavacha eile, agus a lán aimsirí comhshuite ann. Ón taobh eile de, áfach, chuaigh infinideach an bhriathair i léig sa Bhulgáiris go hiomlán. Níl ach an Mhacadóinis cosúil leis an mBulgáiris ó thaobh na gramadaí de, ach ansin, is iomaí Bulgárach a deir nach bhfuil sa Mhacadóinis ach canúint Bulgáirise.
An Mhacadóin Thuaidh. Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea an Mhacadóin Thuaidh nó Poblacht na Macadóine Thuaidh go hoifigiúil. Is í Scóipé (nó "Скопје" as Macadóinis) an phríomhchathair agus an chathair is mó.
An Albáin. Tír in oirdheisceart na hEorpa is ea Poblacht na hAlbáine go foirmiúil (as Albáinis "Republika e Shqipërisë" nó "Shqipëria"). Tá daonra 3.03. mhilliúin aici. Is í Tiorána ("Tiranë" nó "Tirana" as Albáinis) an phríomhchathair agus an chathair is mó. 
Tíreolaíocht.
Tá an Albáin suite in iardheisceart Leithinis na mBalcán. Tá teorainneacha aici le Montainéagró (siar ó thuaidh), an Chosaiv (soir ó thuaidh), An Mhacadóin Thuaidh (soir) agus an Ghréig (ó dheas agus siar ó dheas). Tá imeallbhord aici ar chladach Thuaidh na Meánmhara, Muir Aidriad (siar) agus an Muir Iónach (siar ó dheas), áit a thosaíonn Riviera na hAlbáine. Tá an Albáin níos lú na 72km ón Iodáil, thar Caolas Otranto, a nascann Muir Aidriad leis an Muir Iónach. 
Tá dhá chontae déag san Albáin:
Stair.
Fuaireadar a saoirse ón réimeas Otamán tar éis na gcianta cairbreacha timpeall an ama chéanna a bhain ‘Éire’ saoirse amach, sna 1920idí.
Ghabh trúpaí na hIodáile agus na Gearmáine seilbh ar an Albáin le linn an Dara Cogadh Domhanda.
1944-1991.
Chuir na Cumannaigh in aghaidh na Naitsithe, agus bhí Enver Hoxha i mbun na frithbheartaíochta. Shaor siad an tír sa bhliain 1994. Rinneadh stát Stailíneach den tír ina dhiaidh sin.
Bhí muintir na hAlbáine breis is daichead bliain faoi dhaorsmacht an deachtóra Enver Hoxha, ceannaire a d’imir an lámh láidir ar gach mac máthar acu. Bhí Hoxha mar Ard-Rúnaí ar an PPSH, Páirtí Oibre na hAlbáine, páirtí cumannach agus an t-aon pháirtí dlíthiúil sa tír. 
Bhí an Albáin ar cheann de na tíortha cumannacha ba mheasa as ó thaobh easpa saoirse an duine de réir tuairiscí. Meastar gur cuireadh suas le fiche a cúig míle duine chun báis go héagórach le linn réimeas Hoxha. Chun an tír a chosaint ó ionradh, thóg an rialtas 750,000 buncar no dúnán, creid nó ná creid agus atá le feiceáil fós timpeall na tíre.
Nuair a cailleadh an deachtóir úd i 1985, thapaigh Páirtí Daonlathach an deis ‘daonlathas’ a thriail tráth go raibh tíortha eile sa réigiún ag briseadh slabhraí an Chumannachais. Tháinig sé i gcumhacht sa bhliain 1992.
1992 ar aghaidh.
Is ag stracadh leis an saol atá na hAlbánaigh bhochta riamh ó shin. Caimiléireacht is cíor thuathail go fairsing is iad ag iomrascáil le réalachas an tsaoil tar éis blianta fada daorsmachta.
Rinne crith talún drochdhíobháil don dtír in 2019. Measadh go raibh 10,000 duine a buaileadh sa chrith sin fós gan dídean cheart sa bhliain 2023.
Bhuail an galar Covid go tréan an Albáin, gan aon chabhair ná fóirithint cheart ag na hAlbánaigh ó údaráis na tíre.
Teangacha.
I 2011 bhí Albáinis mar mháthairtheanga do 99% de dhaonra an Albáin.
Éire agus an Albáin.
Measadh go raibh dhá mhíle Albánach ina chónaí in Éirinn sa bhliain 2022.
Seán Ó Loingsigh. Ba é Seán Ó Loingsigh ("John "Jack" Mary Lynch", as Béarla) (15 Lúnasa 1917 — 20 Deireadh Fómhair 1999) an 4ú Taoiseach (ceann Rialtais na hÉireann). Bhí dhá théarma aige in oifig idir 1966-1973 agus 1977-1979. 
Saol.
Bhí an Loingseach ar thús cadhnaíochta na gcluichí Gaelacha; peileadóir agus iománaí mór le rá le foirne peile agus iomána Chorcaí a bhí ann, sula gcrom sé ar an bpolaitíocht. Bhí cúig cinn de chraobhacha na hÉireann buaite aige mar iománaí agus ceann amháin mar pheileadóir. 
Spreagadh a shuim sa dlí agus é a bheith ina chléireach sa Chúirt Chuarda nuair a bhí sé óg. Rinne sé staidéar i gColáiste na hOllscoile Corcaigh agus in Óstaí an Rí. Glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1945. 
Polaitíocht.
Chuaigh an Loingseach leis an bpolaitíocht go gairid ina dhiaidh sin. Toghadh é do Dháil Éireann don chéad uair mar ionadaí Chorcaí sa bhliain 1948, agus atoghadh é ag gach olltoghchán go dtí lá a scoir sa bhliain 1981. 
Le linn a ghairme, bhí sé mar Aire Airgeadais (1965-1966), Aire Tionscoil agus Tráchtála (1959-1965), Aire Oideachais (1957-1959), Aire Gaeltachta (1957) agus mar Rúnaí Parlaiminte. 
Bhí an Loingseach ar an 3ú ceannaire ar Fhianna Fáil idir 1966 agus 1979. Ghlac sé áit Seán Lemass mar Thaoiseach sa bhliain 1966. Chuir an foréigean a bhris amach i dTuaisceart Éireann sa bhliain 1969 isteach go mór ar rialtas agus ar phobal na Sé Chontae Fichead. Bhris Ó Loingsigh beirt aire as a gcuid postanna mar nár thacaigh siad go hiomlán le polasaí an rialtais ar Thuaisceart Éireann, dar le Ó Loingsigh.
Ghlac Seán Ó Loingsigh áit Seán Lemass mar Thaoiseach sa bhliain 1966. Chuir an foréigean a bhris amach i dTuaisceart Éireann sa bhliain 1969 isteach go mór ar rialtas agus ar phobal na Sé Chontae Fichead. Bhris Ó Loingsigh beirt aire, Charles Haughey agus Niall Blayney, as a gcuid postanna mar nár thacaigh siad go hiomlán le polasaí an rialtais ar Thuaisceart Éireann, dar le Ó Loingsigh. 
D’éirigh go hiontach le Fianna Fáil in olltoghchán 1977 agus bhí Seán Ó Loingsigh ar ais mar Thaoiseach arís. Ach d’éirigh sé as dhá bhliain ina dhiaidh sin agus tháinig Cathal Ó hEochaidh isteach ina áit. Ba é Ó Loingsigh ceannasaí deireanach Fhianna Fáil chun tromlach foriomlán a fháil sa Dáil.
Saol pearsanta.
Bhí píopa i mbéal an Loingsigh go minic, mar ghobán b'fhéidir, san fhaisean an tráth úd. Bhuail stróc é i 1993, in aois 76 dó agus.d'éag sé ar an 20 Deireadh Fómhair 1999.
Contae Fier. Contae atá suite in iardheisceart na hAlbáine is ea Contae Fier (Albáinis: "Qarku i Fierit"). Tá na ceantair Fier, Lushnjë, agus Mallakastër suite ann.
Göran Persson. Polaiteoir Sualannach is ea Göran Persson (20 Eanáir 1949 a rugadh é). Príomh-Aire na Sualainne a bhí ann ó 1996 go dtí 2006. Rugadh i Vingåker, Södermanland é.