Trelis/gawiki huggingface dataset:
Chuck McCann. Is aisteoir Meiriceánach é Charles John Thomas "Chuck" McCann, a rugadh sa bhliain 1934.
Trádáil chóir. Is éard atá i gceist le trádáil chóir nó cóirthrádáil ná córas malairte arb é an aidhm margadh níos fearr a chur ar siúil do tháirgeoirí áitiúla ar fud an domhain. Iarracht atá ann chun forbairt eacnamaíocht a chothú agus míchothromaíocht a laghdú trí mheáin praghsanna córa a thabhairt do na daoine agus gnólachtaí a fhásann, a chruinníonn nó a dhéanann táirgí don margadh idirnáisiúnta. Chomh maith leis an taobh eacnamaíoch den scéal, cuirtear an eitic, gnéithe sóisialta agus an timpeallacht san áireamh, gan achan duine a bheith ar aonfhocal faoin ról a imríonn siad. Déantar é seo, de ghnáth, gan aon pháirt ag an stát agus an reachtaíocht ann.
Sa bhliain 2009, meastar gur díoladh luach 3.4 billiún eoró de tháirgí a deimhníodh mar thrádáil chóir..
Seamaí Abruzzo. Is ainmhí é an seamaí Abruzzo. Mamach atá ann.
Adacs. Is ainmhí é an adacs ("Addax nasomaculatus"). Mamach atá ann. Maireann an t-adacs san Afraic Thuaidh. Tá sé imithe ón chuid is mó dá limistéir traidisiúnta agus tá sé go mór i mbaol. Tá sé tugtha isteach arís sa Túinéis agus i Maracó, áfach.
Brandon Hardesty. Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Brandon Allan Hardesty a rugadh ar 13 Aibreán 1987. Tá sé aitheanta mar údar físeán ar YouTube.
Cú Afganastánach. Cú as an Afganastáin é cú Afganastánach.
Asal Afracach. Is ainmhí é an t-asal Afracach ("Equus africanus"). Mamach atá ann i bhfine na gcapall, is é sin na hEquidae. Tá an speiceas go mór i mbaol: Níl ach 570 díobh ag maireachtaint san fhásach i gCorn na hAfraice.
Sibhéid Afracach. Is ainmhí í an sibhéid Afracach ("Civettictis civetta"). Mamach atá ann, an ceann is mó d'fhine na Viverridae. Is í an t-aon speiceas sa ghéineas "Civettictis" í. Maireann an tsibhéid Afracach san Afraic Fho-Shaharach. Níl an speiceas i mbaol.
Glasmhoncaí Afracach. Is ainmhí é an glasmhoncaí Afracach. Mamach atá ann.
Bó mhara Afracach. Is ainmhí í an bhó mhara Afracach. Mamach atá ann.
Teireataláit phoileitiléine. Is plaisteach í teireataláit phoileitiléine í Teireataláit phoileitiléine (TTP) (uaireanta scríofa mar teireataláit phoileitiléine), giorraithe go coitianta TPE (nó PET sa Bhéarla). Is é í an roisín polaiméir teirmeaplaisteach is coitianta de chuid na bpoileistear agus úsáidtear í i snáithíní le haghaidh éadaí, coimeádán i gcomhair leachtanna agus bianna, teirmidheilbhithe déantúsaíochta, agus i gcomhcheangal le snáithín gloine le haghaidh roisíní innealtóireachta.
D'féadtar an t-ainm branda Dacron nó Terylene a bheith uirthi; nó, sa Rúis agus san iar-Aontas Sóivéadach, Lavsan.
Bíonn an chuid is mó de tháirgeadh TTP an domhain le haghaidh snáithíní sintéiseacha (níos mó ná 60%), agus le táirgeadh buidéal thart ar 30% den éileamh domhanda.I gcomhthéacs feidhmeannana na dteicstílí, tagraíonn go coitianta do TTP mar phoileistear, cé go mbaintear úsáid as an acrainm TTP i gcoitinne maidir le pacáistiú. Is thart ar 18% de tháirgeadh polaiméire an domhain é poileisteat agus is é an ceathrú polaiméir is mó táirgthe; Is iad poileitiléin (PE), polapróipiléin (PP) agus clóiríd pholaivinile (CPV) an chéad, an dara agus an tríú, faoi seach.
Leann Gealbhuí Indiach. Is stíl beorach í Leann Gealbhuí Indiach. Tá sé déanta leis a lán leanlusanna i gcomparáid le stíleanna beorach eile. Tagann an stíl ón 19ú haois i Sasana.
Saison. Is stíl beorach í an Saison (Fraincis: "séasúr"). Is leann gealbhuí é atá ard-charbónáitithe, torthaíoch agus spíosrach. Tagann an stíl ón Vallúin, réigiún i ndeisceart na Beilge.
Leann dubh. Is stíl beorach í leann dubh. Is beoir dorcha í, atá déanta le eorna rósta chomh maith le braich, leanlusanna, uisce agus giosta. Is samplaí coitianta iad Guinness agus Beamish.
The Valley of the Squinting Windows. Is úrscéal Béarla le Brinsley MacNamara é The Valley of the Squinting Windows atá lonnaithe sa bhaile samhaltach "Garradrimna", i lár na hÉireann. Is ionann "The Valley of the Squinting Windows" sa ghnáthchaint anois agus áit a mbeadh cúlchaint agus ráflaí á scaipeadh.
Darach Ó Séaghdha. Is scríbhneoir é Darach Ó Séaghdha, a rugadh i mBaile Átha Cliath. Scríobh sé an leabhar 'Motherfoclóir' agus bhuaigh sé 'leabhar na bliana' 'Ireland AM Popular Non-Fiction' sna 'Irish Book Awards' sa bhliain 2017. Is é chuir amach an podchraoladh Béarla "Motherfoclóir" freisin.
Is colúnaí leis an nuachtán ar líne, TheJournal.ie. Tháinig Craic Baby amach sa bhliain 2018.
Beatha.
Labhair a athair agus a mháthair Gaeilge le chéile ach Béarla a labhair siad le Darach agus a gclann. Nuair a d'éirigh a athair tinn, thosaigh Darach ag foghlaim na Gaeilge agus ag baint úsáid as Twitter chun frásaí agus focal Gaeilge a roinnt.
Dale Winton. Ba láithreoir teilifíse Sasanach é Dale Jonathan Winton, a rugadh i Marylebone, London ar an 22 Bealtaine 1955. Fuair sé bás ar an 18 Aibreán 2018.
Barbara Bush. Céad-Bhean na Stát Aontaithe ab ea Barbara Bush a rugadh Pierce (8 Meitheamh, 1925 – 17 Aibreán, 2018)
Giobún aclaí. Is ainmhí é an giobún aclaí. Mamach atá ann.
Brocaire Airedale. Cú as Abhainn Aire é Brocaire Airedale.
Aicíte Sheapánach. Madra as an tSeapáin í an aicíte Sheapánach.
Malamútach Alascach. Madra as Alasca é malamútach Alascach.
Tilburg. Is cathair san Ísiltír í Tilburg atá lonnaithe i gcúige Brabant Thuaidh. Tá daonra 214,157 sa chathair. Is í an dara chathair is mó i gcúige Brabant Thuaidh agus an séú chathair is mó san Ísiltír.
Trillium Brewing Company. Is grúdlann lonnaithe i mBostún, Massachusetts í Trillium Brewing Company. Tá dhá saoráidí ag Trillium Brewing, ceann i Fort Point, Bostún agus ceann i gCanton, Massachusetts.
Beoir chruithneachta. Is beoir bharr-choipthe déanta le sciar mór chruithneachta í beoir chruithneachta. Is iad "Weissbier" (nó mar is fearr aithne "Hefeweizen"), Berliner Weisse, Witbier, Lambic, agus Gose cineálacha beoir chruithneachta.
Ialtóg ghiobach Alcathoe. Is ainmhí í an ialtóg ghiobach Alcathoe. Mamach atá ann.
Ialtóg fhadchluasach Alpach. Is ainmhí í an ialtóg fhadchluasach Alpach. Mamach atá ann.
Funeral (albam). Is é Funeral an chéad albam de chuid an bhanna rac indie Cheanadach Arcade Fire. Scaoil Merge Records an t-albam ar 14 Feabhra 2004. Tugadh "Funeral" air mar chaill baill den bhanna daoine a bhí gaolta leo sa tréimhse a raibh an t-albam á ullmhú acu. Orthu sin a cailleadh a bhí Alvino Rey, ceoltóir "swing" agus athair mór le Win agus William Butler, baill de Arcade Fire.
André the Giant. Ba iomrascálaí Francach é André René Roussimoff nó 'André the Giant'. Rugadh é i Moliens, an Fhrainc ar an 19 Bealtaine 1946 agus fuair bás ar an 27 Eanáir, 1993 i bPáras.
Aicíte Mheiriceánach. Madra as an tSeapáin í an aicíte Mheiriceánach.
Bíosún Meiriceánach. Is ainmhí é an bíosún Meiriceánach. Mamach atá ann.
Dáileadh Normalach.  e^{-\frac{(x - \mu)^2}{2 \sigma^2}}&lt;/math&gt;
Is dáileadh dóchúlachta leanúnach sa dhóchúlacht é an dáileadh normalach. 
Seo í an fheidhm dhlús dóchúlachta:
Sin an "dáileadh normalach caighdeánach" an cás ina bhfuil formula_11 agus formula_12.
Dáileadh Aonfhoirmeach Leanúnach.  1 &amp;\text{áit ina bhfuil } t = 0
 \end{cases}&lt;/math&gt;
Is dáileadh dóchúlachta leanúnach sa dhóchúlacht é an dáileadh aonfhoirmeach. Tá dóchúlachtaí comhionanna ag gach luach sa thaca.
Know Nothing.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;970347&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-08-20T19:47:55Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Alison&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;+WD / +Refs&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Bhí an "Páirtí Meiriceánach Dúchasach," nó an "Páirtí Meiriceánach," agus go neamhoifigiúil an páirtí "Know Nothing" mar a dúirt siad "níl aon eolas agam", lucht frithchaitliceach agus seineafóibeach i lár an naoú céad déag sna Stáit Aontaithe.
Lethbridge. Is é Lethbridge cathair i gcúige Alberta, Ceanada. Sa bhliain 2016, bhí 92 729 duine ina gcónaí sa chathair féin.
Rosemary Smith. Tiománaí railí ó Bhaile Átha Cliath, Éire ab ea Rosemary Smith (7 Lúnasa 1937 – 5 Nollaig 2023). Bhí sí ag obair mar ghúnadóir sarar thosnaigh sí ag rásaíocht.
Sa bhliain 1964, thóg sí duais na mban ar an railí Chuairt na hÉireann ag tiomáint Sunbeam Rapier. I 1965, bhuaigh Smith an Railí Tiúilipe glan amach, ag tiomáint Hillman Imp.
Bhí Smith dícháilithe ó Railí Monte Carlo i 1966 ar bhealach conspóideach, tar éis di an "Coupe des Dames", rás na mban, a bhuachaint. San iomlán, bhí deich ngluaisteán dícháilithe. Dúirt Smith nach nglacfadh sí páirt sa rás arís mura gcuirfí an cinneadh ar ceal.
Ar an 10ú Bealtaine 2017, thiomáin Smith Renault F1 ar Circuit Paul Ricard mar chuid de scannánú an lae. Ba í an duine is sine a thiomáin carr 800 each-chumhacht choiscthe.
Cailleadh ar 5 Nollaig 2023 í tar éis cath in aghaidh na hailse.
L'Eliana. Is baile meánmhéide é L'Eliana atá suite in Oirthear na Spáinne, sa Chomphobal Valencia, i "gcomarca" "Camp del Túria" (Gort an Turia).
Ó 2015 i leith, is é Salva Torrent (PSOE) méara an bhaile.
Tá an baile lonnaithe ar an mótarbhealach CV-35 22km thiar thuaidh ó chathair Valencia agus 16km ó phríomhbhaile an "chomarca", Llíria.
Is baile bríomhar í, aitheanta ar fud an "comarca" le haghaidh a chuid bialann, tithe tábhairne agus siopaí. Ar imeall an bhaile, ar an mbóthar go dtí La Pobla de Vallbona, tá ionad siopadóireachta ann darb ainm “El Osito” ina bhfuil siopaí coitianta chomh maith le ollmhargaí Lidl agus Aldi.
Féilte áitiúla.
I rith mí Iúil, tarlaíonn an fhéile is mó sa bhaile, "Les Festes Majors" agus tá comórtais spóirt "Jocs Esportius" ar siúl i seachtain dheireanach na míosa.
Ollscoil Stáit Moscó. Ollscoil Stáit Moscó (Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова - Moscow State University) an ollscoil is sine agus is sine sa Rúis. Rinneadh é i 1755 agus tá sé i Moscó. Rinne Ivan Shuvalov agus Mikhail Lomonosov é. Tá sé ainmnithe i ndiaidh Lomonosov.
An Iarúibis. Teanga í an Iarúibis ("èdè Yorùbá" sa teanga féin) atá á labhairt ag tríocha milliún duine, nach beag, in Iarthar na hAfraice. Ar dtús ba í teanga an dreama eitnigh ar a dtugtar na hIarúbaigh í, ach ar na saolta seo chuaigh sí in úsáid i bhfad taobh amuigh a dúiche féin, agus baintear úsáid an fhrancbhéarla aisti go fairsing. Dá réir sin, is iomaí canúint agus leagan neamhdhúchasach den Iarúibis atá ann. Tá leagan caighdeánach ann, ach san am chéanna tá sé ina chúis achrainn ag na cainteoirí i gcónaí cad is "dea-Iarúibis" nó "Iarúibis cheart" ann. Sa Nigéir is mó a labhraítear í, chomh maith leis na tíortha in aice leis an Nigéir, agus san Oileán Úr chloisfeá focail Iarúibise uathu siúd atá ag cleachtadh "santería" nó "candomblé", leaganacha Meiriceánaithe de sheanchreideamh na hAfraice. i gCúba tugtar "Lucumí" ar an gcreideamh áitiúil Afrai-Mheiriceánach agus ar an teanga a úsáidtear i liotúirge an chreidimh - go bunúsach Iarúibis atá ann cé go bhfuil cramba na Spáinnise ar an bhfuaimniú, agus ní thuigeann lucht an chreidimh féin cad é atá siad a rá.
Ceann de na teangacha Nígearach-Chongócha í an Iarúibis, agus dlúthghaol aici leis na teangacha úd "Itsekiri" agus "Igala" a labhraítear sa réigiún chéanna. Teanga scoite í, is é sin, ní úsáidtear iarmhíreanna, réimíreanna, díchlaontaí ná réimnithe san Iarúibis. Teanga thonúil í chomh maith, is é sin is féidir nach bhfuil de dhifríocht idir dhá fhocal ach an tuin. Úsáidtear comharthaí diaicritice leis na tuineanna a idirdhealú sa teanga scríofa: is í an agúid (arb ionann í agus síneadh fada na Gaeilge) a chuireann in iúl an tuin ard, is í an ghraif (arb ionann í agus síneadh fada Ghaeilge na hAlban) a chuireann in iúl an tuin íseal, agus ní úsáidtear comhartha ar bith de ghnáth leis an tuin idir eatarthu a thaispeáint, ach amháin os cionn na gconsan srónach, ar féidir leo gnó an ghuta a dhéanamh, is é sin, siolla a iompar. Sa chás sin cuirtear macrón, is é sin, líne chothrománach, os cionn na litreach, cf. "n̄" "mise". Úsáidtear ponc taobh thíos den dá litir úd o agus e lena chur in iúl gur leagan oscailte den ghuta atá i gceist: "ó bẹ́" "phreab sé".
Tá a litriú féin ag muintir Bheinin le haghaidh na hIarúibise. Thar aon rud eile úsáideann siad na comharthaí teangeolaíocha, mar atá, ɛ (in áit ẹ) agus ɔ (seachas ọ), leis an dá ghuta oscailte a scríobh, rud a bhaineann le comhchaighdeánú litrithe na dteangacha dúchasacha go léir sa tír.
Tá an Iarúibis saibhir i bhfocail iasachta ón Araibis agus ón mBéarla. Mar theanga láidir réigiúnach, chuaigh sí féin i bhfeidhm ar na teangacha ina timpeall.
An Hásais. Teanga Sheadach í an Hásais a labhraítear san Afraic Thiar. Sa bhliain 1991 bhí breis is seacht milliún is fiche ag labhairt na teanga, ach tá teacht ar fiche milliún duine, a bheag nó a mhór, a d'fhoghlaim mar dhara teanga í agus a bhaineann úsáid an fhrancbhéarla aisti. Teanga thonúil í an Hásais don chuid is mó, ach i dtuaisceart an réigiúin ina labhraítear í chuaigh an tonúlacht in éag faoi thionchar na dteangacha Beirbeireacha. 
Tá dhá inscne ghramadúla ag na hainmfhocail Hásaise, agus cuirtear an uimhir iolra in iúl le hiarmhíreanna ina n-eamhnaítear consan deiridh an tamhain: "teebùr" "bord, tábla", "teeburoorii" "boird, táblaí"; "ƙoofàà" "doras", "ƙoofoofii" "doirse". Tabhair faoi deara an dóigh a n-eamhnaítear an -r sa chéad fhocal agus an -f- sa dara focal acu. Maidir leis an mbriathar, tá a lán foirmeacha aige, ach ní chuirtear iar- ná réimíreanna leis an mbriathar féin, ach bíonn mír scoite ag teacht roimhe leis an bhfoirm a chur in iúl: "yanàà tàfiyaa" "tá sé ag siúl", "yakàn tàfi" "siúlann sé, bíonn sé ag siúl", "yà tàfi" "caithfidh sé siúl". Tabhair faoi deara an fhoirm eisceachtúil "tàfiyaa": is ainmfhocal briathartha é, cosúil le "siúl" na Gaeilge. Sna foirmeacha eile áfach úsáidtear "tàfi", arb é an fhoirm orduitheach é, cosúil le "siúil!" na Gaeilge.
T-Bone Burnett. Is ceoltóir, cumadóir agus léiritheoir cheoil é Joseph Henry “T-Bone” Burnett. Oibríonn sé den chuid is mó sa tseánra "Americana nua-aimseartha" cineál measca idir bluegrass, ceol tuaithe agus an rac-ceol. Tá cáil air mar cumadóir le haghaidh scannáin agus teilifís.
Saothair Suntasaithe.
D'oibríonn Burnett go minic le na deartháireacha Cohen, mar léiritheoir cheoil. Rinne sé na fuaimriain do na scannáin "O Brother Where Art Thou" (2000) agus "Inside Lewyn Davis" (2013) leo. Rinne sé fuaimriain do na scannáin "Crazy Heart" agus "The Hunger Games" freisin. 
Chomh maith leis sin, oibríonn sé ar chláir teilifíse ar nós "True Detective" agus "Nashville"
Comhráidí Iomráiteacha.
Is minic a sheinneadh agus a thaifeadadh Burnett le na daoine seo a leanas: Alison Krauss Robert Plant Roy Orbisondeartháireacha Coen Bob Dylan Led Zeppelin Gregg Allman Gillian Welch Counting Crows
Saol Pearsanta.
Is as cathair St. Louis, Missouri SÁM é. Joseph Henry Burnett an t-ainm bhreithe a raibh tugtha do. Tá sé pósta anois don dara huair.
Saothair Scannáin agus Teilifíse
Peadar Ó Caomhánaigh. Is craoltóir agus comhairleoir neamhspleách ar Chomhairle Contae Átha Cliath Theas é Peadar Ó Caomhánaigh.
As Chluain Dolcáin dó ó dhúchas. Is craoltóir ar Raidió na Life Ó Caomhánaigh agus chuir sé tús leis an Pop-Up Gaeltacht in éineacht le hOsgur Ó Ciardha, rud ar chuspóir di cainteoirí cathrach Gaeilge a thabhairt le chéile chun gnáthrud a dhéanamh d'úsáid na Gaeilge i gcuideachta neamhthraidisiúnta. 
Úsáideann sé Twitter as Gaeilge agus as Béarla araon.
Spáinnéar Feá Meiriceánach. Madra as Meiriceá é spáinnéar Feá Meiriceánach.
Tarbh-bhrocaire Meiriceánach. Madra as Meiriceá é an tarbh-bhrocaire Meiriceánach.
Catherine Corless. Is staraí amaitéarach Éireannach í Catherine Corless (née Farrell, a rugadh sa bhliain 1954). Sna 2010idí, rinne sí taighde faoi líon na mbásanna in áras na máithreacha agus naíonán i ndeoise Thuama. an 'Bon Secours Mother and Baby Home' i Thuama, Gaillimh. 
Taighde.
D'fhoilsigh Corless alt faoi stair an Bon Secours don chéad uair sa "Journal of the Old Tuam Society", 2012.
Chaith sí blianta ag cuardach taifid i leabharlanna, séipéil agus oifigí na Comhairle. Fuair sí amach go bhfuair 796 leanaí bás san Áras idir 1925 - 1961 ̈(dúnadh an Bon Secours sa bhliain 1961). D'aithin sí go raibh teastais báis ann ach ní raibh aon taifead adhlactha acu. Bhí an fhianaise a bhí á lorg aici fíorghann ar fad. Chomh maith leis sin bhí sé thar a bheith deacair di a lámh a leagan ar leabhair thaifead nó ar eolas cuí i dtaobh na naíonán éagsúil. Ní ba mheasa fós cuireadh ina haghaidh agus í ag iarraidh teacht ar an bhfianaise seo.
D'fhoilsigh Corless alt arís sa bhliain 2014, alt a tharraing conspóid an uair seo.
Freagairt.
Bhí ar Corless an fód a sheasamh in aghaidh na n-institiúidí eaglaise agus stáit agus í ag iarraidh an fhírinne a aimsiú maidir le bás agus adhlacadh na gcéadta naíonán in áras na máithreacha agus naíonán i ndeoise Thuama.
Sa bhliain 2021, dúirt an Taoiseach Mícheál Martin, 'Ba mhaith liom aitheantas ach go háirithe a thabhairt don pháirt ríthábhachtach a bhí ag Catherine Corless, a bhfuil bunú an Choimisiúin ina thoradh díreach ar an obair a rinne sí ag láthair Áras Máithreacha agus Naíonán Thuama.'
Bunaíodh an Coimisiún Imscrúdúcháin Árais Máithreacha agus Leanaí in 2015 de bharr a cuid taighde.
Saothar.
"Memoir: ‘Belonging’" le Catherine Corless Hachette Ireland, lch 480.,
Medicine Hat. Is é Medicine Hat cathair i gcúige Alberta, Ceanada. Sa bhliain 2016, bhí 76 522 duine ina gcónaí sa chathair féin.
Red Deer. Is cathair i lár chúige Alberta, Ceanada, é Red Deer. Sa bhliain 2016, bhí 100,418 duine ina gcónaí sa chathair.
Osgur Ó Ciardha. Is óstánaí agus co-bunaitheoir Pop-Up Gaeltacht (le Peadar Ó Caomhánaigh) é Osgur Ó Ciardha. Le Gaeilge i mBaile Átha Cliath a tógadh é.
Is bainisteoir ginearálta ar Locke Hotels é Ó Ciardha. Le Peadar Ó Caomhánaigh, bhunaigh sé Pop-Up Gaeltacht i 2017, tionscadal a spreagadh cainteoirí Gaeilge a shóisialú sa phobal, chun normalú a dhéanamh ar úsáid na Gaeilge i socruithe neamh-thraidisiúnta.
Mary Elmes. Ba bhean ghnó Éireannach agus oibrí cabhrach í Marie Elisabeth Jean Elmes (5 Bealtaine 1908 – 9 Márta 2002). Leagtar uirthi gur shábháil sí ar a laghad 200 leanbh Giúdach le linn an Uileloiscthe.  
Sa bhliain 2015, ba í an chéad agus an t-aon Éireannach amháin ar bhronn Stát Iosrael 'Fíréanta i measc na Náisiún' uirthi, mar aitheantas ar a cuid oibre le linn an chogaidh chathartha sa Spáinn agus sa Dara Cogadh Domhanda.
Saol.
Rugadh Elmes ar 5 Bealtaine 1908 i gCorcaigh, áit a raibh gnó poitigéara ag a hathair ar Shráid Winthrop (Edward Elmes agus a mátháir Elizabeth née Waters). Edward Elmes a bhí ar dtús ó Phort Láirge, agus bhog sé go dtí Corcaigh. D'fhás Waters suas i gCorcaigh. Bhí deartháir amháin aici, John, a bhí ina dhiaidh i gceannas gnó an teaghlaigh.
D'fhreastail Elmes ar Scoil Rochelle i gCorcaigh. Ansin i 1928 chláraigh sí le Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Fuair sí céim amach le chéadonóracha sa Nua-Litríocht (Fraincis agus Spáinnis) agus bronnadh bonn óir uirthi in 1931.
Sa bhliain 1935, mar gheall ar a cuid éachtaí acadúla, bronnadh scoláireacht ar Elmes chun staidéar a dhéanamh ag an London School of Economics. Fuair sí teastas i Staidéir Idirnáisiúnta chomh maith le scoláireacht chun leanúint ar aghaidh lena cuid oideachais sa Ghinéiv, an Eilvéis.
Cogadh Cathartha na Spáinne.
Spreag seo a suim sa bpolaitíocht agus thug uirthi dul chun na Spáinne le cabhrú leo sin a bhí gafa leis an gCogadh fuilteach Cathartha ansin. I mí Feabhra 1937,chuaigh Elmes go dtí an Spáinn, ag obair in ospidéal na leanaí in Almeria. Chaith sí tréimhse ghearr ann agus ansin chuaigh sí go dtí Alicante, áit a raibh sí i mbun ospidéil ann. Le linn an chogaidh chathartha sa Spáinn, thug Mary leanaí go leor slán ó bhuamaí a bhí á scaoileadh as eitleáin de chuid na Gearmáine agus na hIodáile.
Dara Cogadh Domhanda.
Nuair a rinne arm buacach Franco géarleanúint ar an taobh Poblachtach, chuaigh Mary Elmes á dtionlacan ar deoraíocht trasna na teorann go campa géibhinn Rivesaltes in aice le Perpignan na Fraince. Ar an drochuair nuair a ghabh na Gearmánaigh an taobh sin sa Dara Cogadh Domhanda, b’as an gcampa seo a thosaigh siad ag seoladh príosúnach soir go dtí na campaí marfacha inar cuireadh na céadta míle duine chun báis. Shaothraigh Mary Elmes go dícheallach ag iarraidh páistí Giúdacha a tharrtháil ón gcinniúint sin agus rinne sí éachtaí ar a son. I measc eachtraí eile, choinnigh sí páistí i bhfolach i i mbúit a gluaisteáin féin.
I mí Eanáir (nó Feabhra) 1943, gabhadh Elmes ar amhras gur chuidigh sí le héalú na nGiúdach agus cuireadh i bpríosún í. Ina dhiaidh sin, aistríodh í go príosún míchlúiteach Fresnes, a reáchtáil an Gestapo in aice le Páras, áit ar chaith sí sé mhí.
Phós sí feirmeoir, Roger Danjou agus shocraigh sí síos i bPerpignan. Bhí beirt chlainne aici, Caroline in 1946 agus Patrick in 1948.
Onóracha.
Ainmnítear Duais Mary Elmes i Staidéar an Uileloiscthe, arna dháileadh ag Holocaust Education Trust Ireland i ndiaidh Elmes.
Gruagach. Is créatúr mór giobach le cruth mar ápa air é gruagach (Béarla: "Bigfoot"; agus a thugtar Sasquatch air freisin), a deirtear a bheith ina chónaí i Meiriceá, go háirithe i Meiriceá thiar thuaidh. Dar le heolaithe, níl sa ghruagach ach miotas ar chuir béaloideas, ainmhithe eile ar nós béar dubh, agus cleasa leis. Insítear scéalta faoi dhaoine fiáine gruagacha ar fud an domhain, mar shampla Yeti na hÁise, Yowie na hAstráile agus fear fiáin na hEorpa.
Ainm.
Sa Bhéarla, tugtar "Bigfoot" ("cos mór") ar an arracht seo go coitianta, ainm a scaipeadh go forleathan den chéad uair ag iriseoir darbh ainm Andrew Genzoli i 1958, tar éis do Jerry Crew, oibritheoir ollscartaire, rian coise a fheiceáil i bhForaois Náisiúnta na Sé n-Aibhneacha, Contae Humboldt, California. Úsáidtear an téarma "sasquatch", ó fhocal de chuid treibh Mheiriceánach Dúchasach, "se'sxac", go minic, leis. 
Is éard is gruagach ann ná arracht sa chultúr Gaelach a bhfuil a lán gruaige air, agus úsáidtear an focal seo don sasquatch i nGaeilge.
Tíogar Amúrach. Is ainmhí é an tíogar Amúrach no an tíogar Sibéarach ("Panthera tigris altaica"). Mamach atá ann. Itheann sé fia den chuid is mó. Is é an cat is mó ar domhan é.
Sípéir Anatólach. Madra as an Anatóil é sípéir Anatólach.