Trelis/gawiki huggingface dataset:
Sliabh na mBan (amhrán). Is amhrán traidisiúnta Éireannach é Sliabh na mBan. Baineann sé le hÉirí amach na nÉireannach Aontaithe 1798 (Bliain na bhFrancach). Deirtear gurbh é Micheál Ó Longáin a chum an t-amhrán.
An t-amhrán.
Ní airím véarsa ó lon ná ó chéirseach
Is ní fhásann féar ins na coillte ceart;
Níl suim ag an spéirbhean i spórt ná i bpléisiúir
Ach í ag gol is ag béiceach is ag réabadh bas.
Á rá gan faothamh, ní bhfaighidh na séimhfhir
Aon oíche in Éirinn ná uain chun reast,
Ag an trúp so meirligh is iad ag teacht lena chéile,
Is go mbuailfear caoch sinn ar Shliabh na mBan.
Is oth liom féinig bualadh an lae úd
Do dhul ar Ghaeil bhocht is na céadta 'slad
Mar tá na meirligh ag déanamh géim dínn
Is a rá nach aon ní leo píc ná sleá.
Níor tháinig ár Major i dtús an lae chugainn
Is ní rabhamar féinig i gcóir ná i gceart
Ach mar a sheolfaí tréada de bha gan aoire
Ar thaobh na gréine de Shliabh na mBan.
Mo léan léir ar an dream gan éifeacht
Nár fhan le héirim istoíche is stad
Go mbeadh dúthaí Déiseach is iarthar Éireann
Ar teacht lena chéile ón tír aneas.
Go mheadh ár gcampaí déanta le fórsaí tréana
Bheadh cúnamh Dé linn is an saol ar fad
Is ní dhíolfadh meirleach darbh ainm Néill sinn
Is bhuafaí an réim linn ar Shliabh na mBan.
Is é Ros do bhreoigh is do chloígh go deo sinn,
Mar ar fágadh mórchuid dínn sínte lag.
Leanaí óga 'na smóla dóite
Is an méid a fhan beo dhíobh cois claí nó scairt.
Ach geallaim féin dhaoibh, an té dhein an foghla,
Go mbeamna i gcóir dó le píc is le sleá;
Is go gcuirfeam yeomen ag crith `na mbróga,
Ag díol a gcomhair leo ar Shliabh na mBan.
Tá an cóbaigh mhóra ag iarraidh eolais,
Tá an aimsir óg is an chabhair ag teacht;
An Té mhill na gnótha is É a leigheasfaidh fós iad,
Is ní dhíolfam feoirling leo, cíos ná sleá.
Píosa coróineach, an chuid ba mhó dhe,
Luach éiric bó nó teaghlach deas,
Beidh rince ar bhóithre is soilse á ndó 'gainn,
Beidh meidhir is mórtas ar Shliabh na mBan.
Is mó fear aosta is crobhaire gléigeal
Ó am go chéile a chuaigh thar lear,
A bhfuil cordaí caola ag baint lúth a ngéag díobh,
I ndoinsiúin dhaora go domhain faoi ghlas.
Gardaí taobh leo ná leomhfadh sméid' orthu,
Go ndéanfadh plé dhóibh i dtírtha thar lear;
Á dtabhairt saor óna namhaid gan bhuíochas,
In am an tsaothair ar Shliabh na mBan.
Is tá an Francach faobhrach is an loingeas gléasta,
Le cranna géara acu ar muir le seal;
'Sé an síorscéal go bhfuil a dtriall ar Éirinn,
Is go gcuirfid Gaeil bhocht arís 'na gceart.
Dá mba dhóigh liom féineach go mb'fhíor an scéal úd,
Bheadh mo chroí chomh héadrom le lon an sceach.
Go mbeadh cloí ar mheirligh, is an adharc á séideadh,
Ar thaobh na gréine de Shliabh na mBan.
An Caiptín Máilleach. Is amhrán traidisiúnta Éireannach é An Caiptín Máilleach. Baineann sé le héirí amach 1798. Ghlac an Captaen páirt san éirí amach ach gabhadh e agus crochadh é. An Captaen Séamas Bán Ó Máille as Cnoc Mhuire i gContae Mhaigh Eo atá i gceist.
An t-amhrán.
&lt;poem&gt;
1.
Is mise Caiptín Máilleach,
Fear claímhe, píc' is láige,
Fear cneasta, gnaíúil grámhar
Ar aonach, damhs' nó spóirt.
Is mé a sheasfadh dána
I mbearnain bhaoil le háthas
Ar ceart dom' bhuín 's mo chairde
Dá mba 'ndán dom an róp.
2. 
Ceal airm, dín nó éide
I ngleannta doimhne 's sléibhte
Chleachtaigh muid fian-réiteach
Do thíocht na bhFrancach cróga;
I mBeárnain mhaol na Gaoithe
Sa gCaistilbeár na dhéigh sin
Ruaig muid na Breathnaigh bhréagach'
Is ár bpíce len a dtóin!
3. 
Ach! anois tá mo chnaipe déanta,
Go bhfóire an Tríonóid Naofa 'rm,
An Mhaighdean gheal 's a hAon-Mhac
Go dtarrthaí mé go deo
Mar is mise an Caiptín Máilleach
Fear ceart de chineál Gráinne,
Fear tíre nó fear sáile,
Fear troda, siams' nó spóirt.
4. 
Mo mhallacht ar an mBrúnach
Mark Grady is a chúmplacht,
Na Diolúnaigh is na Diúcaigh,
Is na Dáibhisigh bréana fós;
Bhíodh ár scrios 's ár sciúirse
Ó Swinford go Cúl Luachra,
Ó Scrig go Tullaigh Luachra
Na middlemen 's na Yeos.
&lt;/poem&gt;
Maidin Luain Chincíse. Ba é Mícheál Óg Ó Longáin a chum an t-amhrán traidisiúnta Éireannach Maidin Luain Chincíse. Baineann sé le héirí amach na bliana 1798.
An t-amhrán.
Maidin Luain Chincíse do labhair an síofra sa ngleann,
Do bhailíodar na cága chun ábhacht a dhéanamh ann;
Do chruinníomar ‘na dtimpeall is do lasamar ár dtinte,
Agus thógamar ceo draíochta go haoibhinn ós a gcionn
Is mó baile margaidh is cathair aoibhinn cheoil
Agus cúirt ages na Sasanaigh chun seasamh ann ‘nár gcomhair;
Beir scéala cruinn abhaile uainn Dé Domhnaigh go dtí an Aifreann
Gur chun sléibhe a cuireadh chun reatha sinn ‘nár seasamh insa ngleo.
Dá bhfeicfeása an buachaill is an cailín ceannbhuí cas,
Do bhíodh ag imeacht suas ar thuairisc na bhfear;
Beir scéala cruinn dóibh uaimse go bhfuil Captaen Lambert fuar lag
Ar thaobh an tsléibhe go huaigneach gan tuama air ná leac.
Cá bhfuilid na Muimhnigh nó an fíor go mairid beo,
Ná cruinníd siad ‘nár dtimpeall is cabhrú linn sa ngleo?
Mar is deacair poirt do stríocadh ná clann búir do dhíbirt
Ónár mbailte dúchais dílis bhí ár muintir riamh romhainn.
Do tháinig aníar ó Chonnacht chughainn céad is míle laoch,
An oiread céanna ó Ulaidh chughainn i bhfoirm cheart ‘s i bhfaobhar,
Suaimhneas lae níor tugadh dóibh gur bhuaileamar bualadh is fiche orthu,
‘Sé mo léan mar sileadh fuil is coirp á bhfear i ndeireadh an lae
Beir scéala suas chunMumhan uainn, a rún ghil ‘s a stór,
Agus inis an scéal faoi chumha dóibh go bhfuil an sciúirse ‘nár gcomhair;
Mar is mó leanbh fireann fionn geal agus ainnir mhilis mhúinte
Agus ógfhear cliste lúfar san úir uainn ag feo.
Mo léan ar an Mumhain nár éirigh nuair d’adhnamar an gleo
Faoi airm ghreanta ghreadhnmhar i bhfaghairt acu ‘nár gcomhair,
D’fhágamar go tréith sinn is neart ár namhad ‘nár dtimpeall,
Ach grá mo chroí na Laighnigh b’iad a d’aidhn an tine leo.
A mhaimí, nach tú an cladhaire. Is amhrán traidisiúnta Éireannach i nGaeilge é A mhaimí, nach tú an cladhaire. 
An t-amhrán.
Is a mhaimí nach tú an cladhaire nár dh’insigh dom dhaidí i dtráth
Go rabhasa breoite tinn agus mé millte le darta grá,
Go mbím san oíche ag taidhreamh gur im mhaighdean le fada atháim-
’s mara bhfaighfear fear gan mhoill dom gur deimhneach go raghad ’om bá!”
A Neilí bíse foighneach ’s ní bhfaighidh tú aon fhear go fóill-
Thá an cíos ag glaoch gan mhoill orainn ’s gan poinn againn le cur ’na chomhair,
Thá broid agus ceant gach ló orainn - ár ngabháltachas róbheag go deo,
Agus t’atháir bocht drochshláinteach ’s an máistir ró-dhian go deo”.
A mhaimí bíse tuisceanach do dhuine bheadh i bpian mar atháim-
Thá plámás míle duine ionat is ní thuigeann tusa trian mo chás,
Dá gcuirfinn mo scéal i dtuiscint duit cárbh ionadh leat go raghainn ’om bhá?
’s mara bhfaighfear fear fé Inid dom bead curtha sul dá dtiocfa’ an Cháisc”.
Agus fain go bhfaighidh mé húda dhuit gúna agus parasól,
Handerchief trí chúinne a mbeidh súile ann den bhfaisean nua,
Cuir búclaí id bhróga agus teannfaidh siad do chois i gcóir
Agus gheobhaidh tú buachaill ceansa gan amhras a chailín óig”.
Nach maith a fuaireabhar fear do Shíle a raibh caoire aige agus ba go leor,
Ní bhfaighinnse an gamhainín buí uaibh ’á laghad é ná lua’ na mbróg,
Thá an habit shirt gan ní le trí mhí agam de dheasca’ soap,
Is mar a mheasaim sin ní bhfaighidh mé uaibh saibhreas ná fear go deo”.
A spailpín, a rún. Is amhrán traidisiúnta Éireannach i nGaolainn na Mumhan é A spailpín, a rún.
An t-amhrán.
A spailpín, a rún, Dé do bheathasa chughainn
Nó cár bhainis an fómhar chomh luath so?
Dá mbeadh a fhios agam féin cá rabhais inné
Ba ghairid liom do bhéal a phógadh.
A chailli’ bhuí chróin, níor mhilis liom do phóg
’S ní ghlacfainn céad bó mar spré leat,
Mar go mb’fhearr liomsa póg ó chailín beag óg
Ná a bhfuil agat ar bhórd an tsléibhe amuigh.
A spailpín, a stór, fan socair go fóill
Go bhfaigheadsa mo chaidhp is mo chlóca
Mo bhróga sál bata agus búclaí an fhaisin
Is go deimhin duit go mbogfad-sa an ród leat.
Ó do raghainn leat go Caiseal nó go Cluain geal Meala
Nó go Carraig na Siúire thar m-eolas,
Is go bráth an fhad ’s a mhairfead ní fhillfead abhaile
’S is cuma cé a bhainfidh an eorna.
A bhuachailli crua, gearraigí go luath
Agus cuirigí bhúr gcúnamh le chéile.
Go mbainimid dúiseacht as bodairí an phlúir
’S go rachaimid dár ndúthaigh féinig.
Is é a chloisim acu dá rá ná seasóidh an lá
Age sna bodaigh atá lán de fónaire,
’S ní hé acu siúd atá ach ag Rí Geal na ngrást
‘S go dtuga Dia slán ón bhfómhar sinn
An Bhuatais (Aor an tSagairt). Is amhrán traidisiúnta Éireannach é An Bhuatais (Aor an tSagairt). Deirtear gurbh é Diarmaid na Bolgaí Ó Sé (c. 1755–1846) a chum é.
An t-amhrán.
&lt;poem&gt;
Ailliliú, a dhuine a chruinnigh an t-ualach,
Ar mhiste leat gluaiseacht nó an mairfir go brách?
Bágún dod chistin a dh’oirfeadh rómhór duit
Is má chuirtear san uaigh leat é codail go sámh.
Dá mhéad iad do dhlithe, d’ionmhas is d’ualach
Chífidh tú an tuama romhat lán de na cnámh’.
Ach de réir mar a thuigim do shentence an uair úd,
Ní thabharfairse an bhuatais go Flaithis na nGrás.
Is dóigh liom gur chodail tí i gcraiceann mhic tíre
Is an t-ainspiorad coimhthíoch ag faire ar do bhráid.
Ná déan dia ded bholg i bhfochair na ndaoine,
Nó an bhfeiceann tú Gaeil bhocht’ le heasnamh ag fáil bháis?
D’aithníos ar do dhochma lá croite na síol dom
Nach raibh do chroíse istigh ag smaoineamh ar eagla an bháis.
Ach an crann a mbíonn an toradh air ní airím go gcríonann,
Is go bhfóire go caoin é Mac Mhuire na nGrás.
Mo ghrá, mo lagar, i mbranar ag gluaiseacht
Ní chloisim aon duan duit i bhFlaitheas na nGrás;
Ní airím ná meamram cneasta ná stuama,
Ó chailleadh Eoghan Rua bocht, níl a bharra le fáil.
An té thabharfadh bliain ar an leaba i ngalar is i gcruatan,
Is a d’éireodh ina sheasamh ag grafadh is ag bualadh,
Is ná smaoineodh ar Aifreann beannaithe an Uanmhic,
A shaorfadh ón gcruatan a anam lá an ghá.
A bhráthair, gach filleadh a thuillis go buacach,
Chífidh tú an buachaill marbh ar chlár,
Cordaí go daingean á cheangal ar ghuaillibh,
Go gcuirfear san uaigh é le hualach ón rámhainn;
Nó ar fhéach tú go minic ar dhuine a bhí i gcruatan?
Gheobhaidh tú do dhualgas, mar a mheasaim, lá an bháis;
Raghair sna Flaithis gan hata gan bhuatais,
Ach cochall ró-uasal anuas ort go sáil.
Ailliliú, a dhuine, chonaic tú na mílte,
Is ní fhaca tú Íosa a d’fhulaing an Pháis
Ar Chranna na Croise is an chonairt á dheoladh
Mar a mbíodh an fhuil ghlórmhar ina ceathanna ar lár.
A Ríon dil na cruinne tríd’ bhroinn gur seoladh
Le haoibhneas do bhrollaigh ba mhilis a thóg É;
An té dhein fíon den uisce ní bhainfidh sé an choróin díot,
A Bhanríon na Glóire, mar thuillis í a fháil.
Ni mhaireann Peadar ba chalma, Séamus,
Ná Aindriú ba néata dár shiúlaigh i mbróig,
Mathghamhain a’s Pilib a’s aon-mhac Alphéus, 
Síomón ró-naofa, Jude agus Eoin;
Nach iad siúd an fhoireann a chonaic Zaccheus
Ins an gcrann a’s é ag feitheamh ar dhlithibh an Aon-Mhic.
Is dóigh liom, a dhuine, ná tuigeann tú an Ghréigis,
Caith díot an éide mara leanair Naomh Pól!
&lt;/poem&gt;
Gaoth. Tugtar "gaoth" ar ghluaiseacht an aeir ó áit go háit. Is é is cúis leis an ngluaiseacht seo ná go bhfuil difríochtaí ann i mbrú an atmaisféir.
Sioc. Is éard is sioc ann ná criostail oighir ar dhromchla an domhain i rith aimsire fuaire.
Kimi ga Yo. Is é Kimi ga Yo amhrán náisiúnta na Seapáine.
Míol mór. Ainm coitianta ar ainmhithe mara san infrea-ord Cetacea é míol mór. Ní grúpa tacsanomaíochta iad; is iad na deilfeanna agus na muca mara na baill eile de Cetacea. Is mamaigh iad a mhaireann i ngach aigéan ar Domhan cé gurbh ainmhithe talaimh iad a sinsir. Tá cineálacha éagsúla ann, orthu sin an míol gorm, an t-ainmhí is mó dár mhair ariamh.
Muc mhara. Ainmhí mara is ea an mhuc mhara, nó an tóithín.
Cornfhoiche. Is feithid í an chornfhoiche. Is ball d'fhine na Vespidae í.
Leimín. Saghas ainmhí is ea leimín. Mamach atá ann.
Aidbhint. Tugtar séasúr na hAidbhinte ar an tréimhse ceithre seachtaine díreach roimh Nollaig (na ceithre Dhomhnach roimh an Nollaig). Is tús bliain na hEaglaise an chéad Dhomhnach den Aidbhint in Éirinn. Ciallaíonn an focal ‘Aidbhint’ ‘teacht i ngar (nó "i ndúil")’. 
Seo tús an Bhliain Liotúirgeach Críostaí san Iarthar (ach ní hí an Aidbhint an chéad séasúr den bhliain in Eaglaisí an Oirthir). Is séasúr é a chabhraíonn le Críostaithe ullmhú mar is cóir don Fhéile Mhór. Díríonn an séasúr aigne agus meon an Críostaí ar theacht an Linbh Íosa. 
Nósanna.
Fleasc.
Réitítear fleasc don Aidbhint agus tá nós na fleisce go forleathan ar fud na hEorpa leis na cianta. 
Déantar í as cuileann agus duilleoga síorghlas i riocht fáinne. Baineann an fáinne leis an tsíoraíocht toisc nach mbíonn tús ná deireadh leis. Agus seasann an ciorcal do Dhia chom maith, gan tús ná deireadh lena ghrá, lena thrócaire
Léiríonn na duilleoga síorghlasa go mbíonn athnuachan, go bhfuil an bheatha shíoraí i ndán dúinn
Na coinnle.
Bíonn ceithre coinneal uirthi, ceann do gach seachtain den Aidbhint. Seasann na coinnle don tréimhse feithimh. Bíonn dath corcra ar thrí choinneal, bándearg ar cheann eile agus bán ar an 25 Nollaig. Is deacair slí níos fearr a fháil chun ullmhú cuí a dhéanamh don Nollaig. 
Lastar coinneal amháin ar chéad Domhnach na hAidbhinte, dhá cheann ar an dara Domhnach agus mar sin de go mbíonn na ceithre choinneal ar lasadh ar an Domhnach roimh Lá Nollag. Dá bhrí sin faoi mar a bhíonn na seachtainí ag gabháil thart  tagann breis solais ó Fhleasc na hAidbhinte go dtí go dtagann an Nollaig féin tráth a lastar Coinneal Mhór Bhán na Nollag i lár na fleisce.
Eaglais.
Úsáideann an Eaglais Caitliceach corcairghorm mar dhath na hAidbhinte – dath a sheasann do bheith ag 'amharc romhainn'. 
Úsáideann an dath bándearg ag an tríú Comhnach den Aidbhint, le hinsint dúinn go bhfuil an Nollaig ag teacht. 
Féilire.
Athraíonn na dátaí gach bliain.  I 2012, mar shampla, tosaíodh an Aidbhint ar an 2ú lá de mhí na Nollag, an Chéad Domhnach den Aidbhint. Ach sa bhliain 2011:
27 Mí na Samhna 2011: An Chéad Domhnach den Aidbhint
4 Mí na Nollag 2011: An Dara Domhnach den Aidbhint
11 Mí na Nollag 2011: An Tríú Domhnach den Aidbhint (“Gaudete Sunday”)
18 Mí na Nollag 2011: An Ceathrú Domhnach den Aidbhint
Bóthar. Is slí, bealach nó cosán idir áiteanna é bóthar. Tugtar ród ar bhóthar uaireanta.
Sráid. Tugtar Sráid ar bhóthar poiblí a ghabhann trí cheantair uirbeacha.
Sráidbhaile. Is lonnaíocht i gceantair tuaithe é Sráidbhaile. De ghnáth bíonn sráidbhailte níos lú ná bailte, ach bíonn siad níos mó ná gráig.
Cathair (lonnaíocht). Is lonnaíocht mór agus buan í an chathair, go háirithe lonnaíocht uirbeach mór.
Blaosc. Is struchtúr cnámhach é blaosc, aimsithe sa cheann a lán ainmhithe.
Cnámh. Is orgáin dochta iad na cnámha a chruthaíonn ionchnámharlach na veirteabrach.
Geansaí (ball éadaigh). Is ball éadaigh é an geansaí.
Buidéal. Is árthach righin le muineál caol agus béal é buidéal, a úsáidtear chun leachtanna a stóráil.
Pádraig Daeid. B'fhile Éireannach é Pádraig Daeid. "An Táilliúr Gorm" an leasainm a thugtaí air. Bhí cónaí air in Inis Bigil, idir oirthuaisceart Acla agus cósta Chontae Mhaigh Eo. Sa bhliain 2008 rinne Piaras Ó Raghallaigh clár teilifíse faoi Phádraig Daeid agus Inis Bigil, "An Táilliúr Gorm".
Úll. Is toradh an chrainn úll é an t-úll, nó Malus domestica. Ball d’fhine na rósanna ata ann, is é sin, ball den fhine Rosaceae. Is ball den ghéineas "Malus" é chomh maith, dála a lán torthaí eile dá n-itheann daoine. Is crann beag duillsilteach é an crann. “Rí na dtorthaí” a thugtar ar an toradh as é a bheith á shaothrú chomh fada agus chomh forleathan agus atá sé. Is as lár na hÁise an t-úll ón tús—fásann a shinsearach, an t-alma ("Malus sieversii"), ansin i gcónaí. Saothraítear an t-úll anois ar fud na gcreasanna measartha, theas agus thuaidh.
Oráiste (toradh). Is éard is oráiste ann, ("nó go sonrach, an t-oráiste milis") ná an toradh citris Citrus ×​sinensis (syn. Citrus aurantium L. var. dulcis L., nó Citrus aurantium Risso) agus a chuid torthaí.
Is hibrid é an t-oráiste de bhunadh saothraithe ársa, b'fhéidir idir pomaló ("Citris maxim"a) agus táinséirín ("Citris reticulata"). Is crann beag bláthanna é ar a bhfuil duilleoga ubhchruthacha síorghlasa le himill starracha, agus 4-10 cm ar fhad. Bíonn sé tuairim is 10m ar airde. Is "hesperidium" é toradh an oraiste, sé sin cineál caora.
Thionscain an t-oráiste in Oirdheisceart na hÁise. Tugtar "an t-oráiste milis" ar thoradh an "Citris sinensis" le hidirdhealú a dhéanamh idir é agus "Citris aurantium", an t-oráiste searbh. Meastar gur tháinig an t-ainm ón tSanscrait. .
I dteangacha áirithe, tugtar "úll Síneach" air (m.sh. san Ollainnis tugtar "Sinaasappel" air agus sa Ghearmáinis tugtar "Apfelsine" air).
Cluas. Orgán a bhaineann leis an éisteacht, agus i mamaigh, leis an gcothrom is ea an chluas. I mamaigh, de ghnáth déantar cur síos ar an gcluas mar thrí chuid - an chluas sheachtrach, an chluas láir, agus an chluas inmheánach. Is éard atá sa chluas seachtrach ná an cluaisín agus an chanáil éisteachta. Ós rud é gurb í an chluas seachtrach an t-aon chuid den chluas atá le feiceáil i bhformhór na n-ainmhithe, is minic a thagraíonn an focal "cluas" don chuid sheachtrach amháin. Cuimsíonn an chluas lár an cuas tiompánach agus na trí cnámhóg cluaise. Suíonn an chluas istigh sa lúbra cnámhach, agus tá struchtúir ann atá lárnach do roinnt céadfaí: na canálacha leathchiorclach, a chuireann cothrom agus súil rianaithe ar chumas le linn gluaiseachta; an t-uitrím agus an sacaín, a chumasaíonn an cothrom le linn stad; agus an cochla, a chuireann ar chumas an duine éisteacht. Cuirtear cluasa na veirteabrach go siméadrach ar gach taobh den cheann, socrú a chuidíonn le logánú fuaime.
An chluas sheachtrach.
Tagann na fuaimthonnta tríd an duillín agus tríd an gcanáil sheachtrach chloisteála. Buaileann siad tiompán na cluaise, agus critheann sé i bpas le brú na fuaime.
An chluas láir.
Tá trí chnámhóg sa chluas láir agus iad ceangailte lena chéile: an casúirín a ghluaiseann i dtiúin le tiompán na cluaise; an inneoin agus an stíoróipín. Tiomáineann sí seo scannán beag sa chochla, an fhuinneog ubhchruthach.
An chluas inmheánach.
Bíonn an chochla sa chluas inmheánach lán le leacht agus brat de ribechealla feadh a fhaid, agus má ghluaiseann an fhuinneog ubhchruthach tarchuirtear tonnta tríd an leacht. Spreagann na tonnta seo néarchinn na néaróige cloisteála.
Íogaireacht na cluaise daonna.
Ní hionann íogaireacht na cluaise daonna chun gach uile mhinicíocht. Úsáidtear an chloismhéadracht chun íogaireacht na cluaise a thomhas. Is ionann tairseach na cloisteála agus an fhuaim is lú déine a chloiseann an chluas. Ní hionann an tairseach seo i gcás gach uile mhinicíocht. Ní féidir fuaim ar bith faoi bhun na tairsí a chloisteáil. Ni chloistear rud ar bith faoi 20 Hz ná os cionn 20 kHz. 
Is minic a dhéanann dáileoga iomarcacha d'fhuaimchumhacht damáiste do néarchinn na ribecheall.
Féasóg. Is gruaig ar an aghaidh fear é féasóg.
Béal. Is é an béal an chéad chuid de chonair an bhia a nglacann bia agus seile. Is éard is an múcós béil ann ná an clúdach eipitéiliach de sheicin mhúcasach taobh istigh den bhéal.
Píobán. Is an feadán ag cur aer idir an laraing agus na feadáin broinceach é an píobán. Mar líneáil tá an t-eipitéiliam riospráide colúnach fabhránach. Ar a thaobh amuigh tá scannán snáithíneach, mórthimpeall ar fhonsaí loingeáin, ar oscailt ar chúl, a chuireann cosc ar shleabhcadh na traicé. 9-15 cm ar fhad sa duine fásta, agus le linn riospráide fadaíonn sí suas le 2 cm. In éigeandáil riospráide, is féidir an traicé a oscailt go máinliach idir na fonsaí loingeáin sa chuid íochtarach den mhuineál (traicéatóime) le pasáiste a sholáthar don aer.
Scuab. Is uirlis le cos agus guairí, gruaig nó sreang é scuab, úsáidte go háirithe den glantachán agus péinteáil .
Sprochaille. Is maothán feolmhar ag crochadh as an ceann nó muineál na éin éigin
Próca. Is árthach sorcóireach déanta as gloine nó potaireacht é próca.
Eoin Soiscéalaí. Duine de Dháréag Aspal Íosa ba ea Eoin Soiscéalaí nó Naomh Eoin Aspal.
Roibeard II, Rí na Scot. Tháinig Roibeard II i gcoróin mar Rí na nAlbanach ("go luath sa bhliain 1316-19 Aibreán, 1390") sa bhliain 1371 - an chéad monarch Seacaibíteach. Roimh a shealbhaithe, bhí na teidil 'Ard-Stíobhard na hAlban' agus Iarla Shrath Èireann aige. Bronnadh na gradaim air toisc go raibh 
sinsearach réimdhíreach aige le Walter, 6ú Ard-Stiùbhaird na hAlban. Walter ab ea a athair agus é, agus Marjorie Bruce, iníon an Rí Roibeard I agus a chéad chéile Iseabail, nighean Iarla Màrr .
Ceapadh Roibeard ina oidhre teagmhasach ar a sheanathair Roibeard I sa bhliain 1318, ach chuaigh an ceapachán sin i léig sa bhliain 1324 nuair a rugadh mac don Rí Roibeard I, mac a ghlacadh an teideal Dáibhí II sa todhchaí. Ar bhás a athair sa bhliain 1326, bronnadh an teideal 'Ard-Stíobhard na hAlban' air agus sa bhliain chéanna d'ainmnigh Parlaimint é ina oidhre teagmhasach
Sa bhliain 1329 fuair an Rí Roibeard I bás agus tháinig Dáibhí I i gcomharbas air agus é 5 bliana d'aois.
Cnagaire. Is éan dreapadóireachta é an cnagaire. Ball d'fhine na "Picidae". Tochlaíonn sé isteach i gcrainn le gob géar, ag baint feithidí le teanga greamaithe. Eireaball dealgach air a chabhraíonn sa dreapadóireacht. Is sainiúil rithim a chnagtha ar stoc crainn. Suas le 198 speiceas a aítríonn coillte.
Gleann. Is áit íseal idir cnoic nó sléibhte é gleann.
Aill. Is éadan géar ard carraige a fheictear go háirithe ar bhruach na farraige í aill.
An Fhoraois Dhubh. Is sliabhraon foraoiseach í an Fhoraois Dhubh () atá suite in Baden-Württemberg in iardheisceart na Gearmáine. Tá teorainn aici le Gleann na Réine. Is é an bhinn is airde ná Feldberg ag 1,493 méadar. Tá cruth dronuilleogach ag an réigiún, 200 ciliméadar ar fad agus 60 ciliméadar ar leithead.
Kokaku na Seapáine. Ba é an tImpire Kōkaku (23 Meán Fómhair, 1771 – 11 Nollaig, 1840) an 119ú impire ar an tSeapáin, san ord comharbachta traidisiúnta. Lean a réimeas ó 1780 go dtí 1817.
Dáibhí II, Rí na nAlbanach. Rugadh Dáibhí II, Rí na nAlbanach sa Mháirt, 1324. Cé go raibh an rí mór Roibeard Brús beagnach 50 bliana d'aois, agus a bhean Ealasaid de Burgh timpeall cúig bliana déag ar fhichead, bhí oighre fireann aige anois ar deireadh thiar thall, rud a gheallfaí sonas agus seasmhacht don tír agus do sliocht na mBrúsach.
Cearnóg. Is cruth le ceithre taobhanna cothrom agus ceithre dronuillinn é cearnóg. 
Carachtrachtaí.
Deirtear go bhfuil ceathairshleasán dronnach cearnach más rud é agus amháin más rud é aon cheann díobh seo a leanas:
Imlíne agus Achar.
Is é an imlíne de cearnach ina bhfuil gach taobh ar fhad formula_1:
agus an achar "A" is ea
I am clasaiceach, cuireadh síos ar an dara cumhacht i dtéarmaí an achar cearnóige, mar atá san fhoirmle thuas. Mar thoradh air seo úsáidtear an téarma" cearnaithe" a chiallaíonn ardú go dtí an dara cumhachta.
Is féidir an achar a ríomh chomh maith ag baint úsáide as an trasnán "d" de réir
I dtéarmaí an circumradius "R", Is é an achar cearnóige
agus i dtéarmaí an t-ingha "r", Is é an achar
Tógála.
Léiríonn an beochan ag an ceart conas cearnóg a thógáil ag baint úsáide as compás agus imeall díreach.
Ciorcal. Is cruth maolaithe é ciorcal.
Baininn an uimhir formula_1 le ciorcal. Is é an cóimheas idir imlíne agus trastomhas an chiorcail.
Téarmaí bunúsacha.
Seo iad deich gcoinceap bunúsach atá le fáil sa "Teastas Sóisearach, Matamaitic"
Ní mór dúinn a rá go bhfuil acmhainn eile ann maidir le téarmaí eolaíochta
Cothromóidí.
1. Cairtéiseach
2. Pólar
3. Coimpléascach
Ní mór dúinn a rá go bhfuil
Féach ar leathanach "Euler's formula" 
as Béarla.
Ga.
Cad é ga?
Limistéar.
Cad é limistéar?
Stua cruinn.
Cad é stua cruinn?
Tadhlaí.
Cad é tadhlaí?
Teascán.
Cad é teascán?
Teascóg.
Bíonn méid gach teascóige i gcomhréir le méid na huillinne gafa inti.