Trelis/gawiki huggingface dataset:
Baile Monaidh. Tá Baile Monaidh suite i gContae Aontroma, in Ultaibh. Tá comhairle buirg ag an mbaile, Comhairle Buirg Bhaile Monaidh. Tá bailte eile sa mBuirg, ag cuimsiú Dearbhóg, Dún Lúiche, Muileann na Cloiche, agus Ros Earcain. Tá beagnach 27,000 duine ina gcónaí sa cheantar. Tá Baile Monaidh ar an bpríomhbhóthar idir Béal Feirste agus Cúil Raithlin.
Is iad aontachtóirí (timpeall 70%) an pobal is mó. Sna thoghcháin i 2001 (7 Meitheamh), thogh na daoine 16 ball, ón DUP (8 ball), UUP (5 ball), SDLP (2 ball), agus Sinn Féin (1 ball). Is é an méara Cecil J Cousley (ball den DUP), agus is é leas-mhéara Ian R Stevenson (DUP).
Chruthaigh na teorainneacha an chomhairle raithe i 1973, nuair a bhí athrú rialtais áitiúla ann.
Anois, tá naisc idir Comhairle Buirg Bhaile Monaidh agus an baile Francach, Vanves, agus Benbrook i dTexas ón bhliain 2000. Tá naisc aige le Comhairle Buirg Doolish (Dubh Lios), san Oileán Mhanann chomh maith, de bharr stair gluaisrothaoíchta Bhaile Monaidh.
Cónascann Baile Monaidh, le Baile Meánach, agus Maoile, Dáilcheantar Aontroim Thuaidh don Parlaimint Westminster agus do Thionól Thuaisceart Éireann.
An tIolar. Tá an tIolar (nó Aquila, an focal Laidine ar "Iolar") ar cheann de na 48 réaltbhuíon a liostaigh Tolamaes agus atá páirteach chomh maith anois sa liosta oifigiúil de na 88 réaltbhuíon a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Tá sé suite ar an meánchiorcal neamhaí, nó mar sin. Tá an réalt is gile, Altair, ar cheann de thrí rinn "Thriantán an tSamhraidh" mar a deirtear leis.
Príomhghnéithe.
Tá go leor réaltréimsí saibhre san Iolar, atá suite i mBealach na Bó Finne.
Stair.
Breathnaíodh dhá nóva suntasacha san Iolar; tharla an chéad cheann sa bhliain 389 RC agus cuireadh i gcuntas go raibh sé chomh geal le Véineas; bhí an ceann eile (Nova Aquilae 1918) níos gile ná Altair ar feadh tamaillín.
Miotaseolaíocht.
Tá dealramh éin ar an réaltbhuíon seo, éin leathansciathánaigh eadarbhuasaigh ghearrmhuineálaigh, a d'ionannaítí muintir an tseansaoil le hiolar . I miotaseolaíocht na Gréige, d'ionannaítí le hiolar é a d'iompraíodh caora tine Shéas agus leis an iolar ar chuir an dia sin é leis an aoire óg Gainiméide, ar thit Séas i ngrá leis, a fhuadach; iompraíodh Gainiméide, léirithe ag réaltbhuíon cóngarach an Uisceadóra, go hOilimpeas, áit ar rinneadh dáileamh do na déithe go léir de. Sin é an fáth a ngairtear Gainiméide den ghealach is mó de chuid Iúpatair, ar mbeith ina ainm Rómhánach a thugtar ar Shéas d'Iúpatar.
Thugtaí "Vultur volans" ar an réaltbhuíon seo ag na Sean-Rómhánaigh, gan é a thógáil in abhraíocht "Vultur cadens" a thugaidís ar an réaltbhuíon a dtugtar an Lir anois uirthi.
Is cosúil go bhfuil baint mhór ag an Iolar, i dteannta réaltbhuíonta eile sa chomhartha stoidiacach an tSaighdeora (is iad sin an Lir agus an Eala), le bunús mhiotas Éin Stimfealas, ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail.
I scéal grá a bhaineann leis an bhféile Shíneach Qi Xi, scartar go deo Niu Lang (Altair) agus a bheirt chlainne (β agus γ Aql) óna máthair Zhi Nu (Vega), atá ar an taobh thall den abhainn, is é sin le rá Bealach na Bó Finne.
An Altóir. Is réaltbhuíon dhoiléir ó dheas í an Altóir idir réaltbhuíon an Cheinteáir agus ceann an Fhaolchú. As Laidin tugtar Ara uirthi, sin le rá "altóir".
Stair.
Dealaíodh an réaltbhuíon seo ón gCeinteár agus ón bhFaolchú trí idirchur réaltbhuíon na Rialach, a chum an tAb Nicolas Louis de Lacaille sa bhliain 1790.
Miotaseolaíocht.
Ionannaíodh an Altóir, léirithe bunoscionn de ghnáth ach uaireanta ina seasamh agus an deatach ag éalú isteach i mBealach na Bó Finne, le haltóir an cheinteáir Chiron; Ara Centauri an seanainm Laidine a bhí uirthi san am fadó. Ó am go chéile thugtaí altóir Dhiníosais uirthi. Ós rud é, áfach, nár aithníodh agus nár tionscnaíodh an réaltbhuíon go dtí an t-ochtú aois déag, is dócha nach raibh aon ghaol idir réigiún seo na spéartha agus creidimh na Sean-Ghréagaigh, ach amháin an gaol a d'fhionn cumadóir na réaltbhuíne.
An Reithe. Tá an Reithe ar cheann de réaltbhuíonta an stoidiaca. "Aries" an t-ainm Laidine a thugtar air, a chiallaíonn "reithe". Tá an Reithe suite idir na hÉisc, atá ar an taobh thiar de, agus an Tarbh, atá ar an taobh thoir de.
Príomhghnéithe.
Tá réaltaí an Reithe doiléir go leor, seachas Hamal (α Ari) agus Sharatan (β Ari). I measc a réaltaí suntasacha eile faightear Mesarthim (γ1 Ari) agus Botein (δ Ari).
Réada suntasacha domhainspéire.
Níl ach cúpla réad domhainspéire sa Reithe, agus iad go léir an-lag. Faightear ina measc na réaltraí NGC 697 (ar an taobh thiar thuaidh de β), NGC 772 (ar an taobh thoir theas de β), NGC 972 (i gcúinne thuaidh na réaltbhuíne), agus NGC 1156 (ar an taobh thiar thuaidh de δ). Is an-deacair a aimsiú aon cheann díobh.
Miotaseolaíocht.
Má chuirtear san áireamh réaltóga níos doiléire, ach infheicthe ag an tsúil fhornocht, tá dealramh ag ceantar seo na spéire le ceann reithe a bhfuil gnáthchruth cinn fhéariteora air agus adharc bhíseach ar a bharr.
I miotaseolaíocht na Gréige, ceaptar gurbh é an reithe a d'iompair Fricseas, mac Athamas, agus a dheirfiúr Heillé go Colcas le héalú óna leasmháthair Ionó atá ann. Thit Heillé anuas sa mhuir sin ar tugadh Muir Heillé ina dhiaidh sin uirthi. Tar éis do Fricseas a theacht slán go Colcas, d'íobair sé an reithe (go han-dhíomuíoch) agus chroch sé a lomra i nGarrán Airéis, áit ar thiontaigh sé ina ór; blianta ina dhiaidh sin tháinig Iasón agus na hArgónátaigh ar a lorg. De réir cosúlachta, bhí na Baibealóinigh, na Gréagaigh, na Peirsigh agus na hÉigiptigh go léir ar aon intinn le chéile gurbh é ainm na réaltbhuíne seo ná an Reithe.
B'fhéidir go mbaineann bunús mhiotas chrios Hipilité (ceann de Dhá Shaothar Déag Earcail) le príomhcheantar na spéire a chomhdhéanann comhartha an Reithe, a chuimsíonn an Phléadach, réaltbhuíon Andraiméide agus páirt de na hÉisc.
Astralaíocht.
Baineann comhartha astralaíoch an Reithe (Márta 21–Aibreán 19) leis an réaltbhuíon atá ar aon ainm leis.
De réir cosmeolaíochtaí áirithe, tá baint éigin ag an Reithe le dúil chlasaiceach na Tine, agus mar sin de aithnítear mar chomhartha na tine é (i dteannta leis an Saighdeoir agus an Leon). Is é Mars is pláinéad ceannasach leis. Tá sé freisin ar cheann de na ceithre chomhartha Chairdineálta (i dteannta na Meá, an Ghabhair, agus an Phortáin). Is é an Mheá is frithchomhartha polach leis. Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn seo mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an Reithe an ceann. Ar ndóigh, is é an tsiombail atá ar an gcomhartha seo ná an reithe é féin. I measc tréithe an Reithe áirítear nádúr eisdírithe go hionsaitheach, fiosracht is spraoi naíonda, soineantacht athléimneach, agus macnas míshuaimhneach fiáin; ach cuirtear cúpla drochthréith san áireamh freisin, ina measc giorraisce is sochorraitheacht.
Daoine cáiliúla ar rugadh faoin gcomhartha seo iad: Russell Crowe, Ewan McGregor, Kofi Annan, Hans Christian Anderson, Vincent Van Gogh, Heath Ledger, Elle McPherson, Maya Angelou and Victoria Beckham.
28 Feabhra. Is é an 28 Feabhra an 59ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 306 lá fágtha sa bhliain nó 307 i mbliain bhisigh.
Transpantaneira. Is bóthar é an Transpantaneira, ar a dtugtar MT-060 freisin, a thrasnaíonn an pantanal, i stát Mato Grosso sa Bhrasaíl .
Is nasc é an bóthar idir cathair Poconé agus an baile Porto Jofre. Tá sé 147 km ar fad agus trasnaíonn sé nach lú ná 122 droichead adhmaid.
Paraquat. Is comhdhúil orgánach é paraquat nó N,N′-démheitil-4,4′ déphiridíam déchlóiríd (ainm córasach), ar a dtugtar víolágin meitile freisin, leis an bhfoirmle cheimiceach[(C6H7N)2]Cl2. Rangaítear é mar víolagin, fine de heitrichiogail ocsdí-ghníomhacha de struchtúr comhchosúil. Tá an salann seo ar cheann de na luibhicídí is mó a úsáidtear. Gníomhaíonn Paraquat go tapa agus neamhroghnaitheach, a mharaíonn fíocháin phlanda glasa nuair a dtéitear i dteagmháil leo. Tá sé tocsaineach (marfach) freisin do dhaoine agus d'ainmhithe mar gheall ar a ghníomhaíocht ocsdí, a tháirgeann ainiain fhorocsaíde. Bhí sé nasctha le forbairt an galar Parkinson agus bíonn cosc air i roinnt tíortha.
Tanichthys albonubes. Is speiceas crua d'iasc fionnuisce a choinnítear in uisceadán go minic é Tanichthys albonubes. Is ball d'fhine na gcarbán (an fhine Cyprinidae) é den ord Cypriniformes, ón tSín ó dhúchas. Tá an t-iasc beagnach imithe i léig ina ghnáthóg dhúchais, Sliabh Baiyun (Guangdong) (Gaeilge: "Sliabh na Scamaill Bhána"), mar gheall ar thruailliú agus turasóireacht. Creideadh go raibh sé imithe in éag le breis agus 20 bliain i 1980, ach thángthas ar líon dúchasach den iasc seo ar Oileán Hai-nan, i bhfad amach ó ShliabhSliabh Baiyun. Síolraítear iad i bhfeirmeacha agus tá siad ar fáil go héasca tríd an ghnó uisceadáin. Mar sin féin, tá stoc lag géiniteach ann de bharr ionphóraithe ar fheirmeacha atá i mbaol galair agus claonadh acu do mhíchumaí fisiceacha.
José Brocca. Síochánaí agus daonnúlach de Chogadh Cathartha na Spáinne a bhí i José Brocca (An tOllamh José Brocca Ramón, 1891 - 1950), a chuaigh i gcomhar leis na Poblachtánaigh ach a d'iarr bealaí neamhfhoréigneacha chun cur i gcoinne na reibiliúnach Náisiúnach. 
Spáinneach agus Iodálach ba ea a thuismitheoirí. Rugadh é in Almería, Andalucía sa bhliain 1891. Bhí a athair, ó Milan ó dhúchas, lonnaithe ann mar Chonsal na hIodáile.
Fia glamach. Is speiceas é an fia glamach ("Muntiacus muntjak" ), ar a dtugtar freisin an "fiadh-comhartaich" i nGaeilge na hAlban, atá dúchasach do Dheisceart agus Oirdheisceart na hÁise. Tá sé liostaithe mar is lú imní ar Liosta Dearg an AICD.
Tony Holohan. Ollamh, agus iar-Phríomhoifigeach Leighis sa Roinn Sláinte, is ea an Dochtúir Tony Holohan. 
Gairm.
Bhain Holohan cáilíocht amach mar dhochtúir ag Ospidéal Ollscoile Bhaile Átha Cliath i 1991. 
Ceapadh é ina leas-phríomhoifigeach leighis i 2001 sara thosnaigh sé sa ról mar phríomhoifigeach leighis i Mí na Nollag 2008. 
D'éirigh sé ina chathaoirleach ar an bhFoireann Náisiúnta Éigeandála Sláinte Poiblí a chuir comhairle ar an Rialtas maidir le paindéim Covid-19.
D'éirigh sé as an post sin sa bhliain 2022 chun tús a chur le ról mar Ollamh le Straitéis Shláinte agus Ceannaireacht i gColáiste na Tríonóide.
Zhou Guanyu. Is tiománaí Síneach de chuid Fhoirmle a hAon é Zhou Guanyu(An tSínis: 周冠宇, Pinyin: Zhōu Guànyǔ). Rugadh i Shang-hai, an tSín é ar 30 Bealtaine 1999. I 2022, ghlac sé páirt i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon leis an bhfoireann Alfa Romeo.
Canablacht. Duine a itheann feoil duine is ea canablach; go ginearálta, ainmhí a itheann ainmhithe dá chineál féin is ea canablacht.
Luis de Alburquerque de Melo Pereira y Cáceres. Oifigeach míleata Portaingéalach agus riarthóir coilíneachta ab ea Luis de Alburquerque de Melo Pereira y Cáceres (Sátão, 21 Deireadh Fómhair 1739 – 7 Iúil 1797).
Ba é an ceathrú gobharnóir agus captaen ginearálta den 'Capitanía de Mato Grosso' sa Bhrasaíl. Ghlac sé seilbh ar an bpost ar 13 Nollaig 1772 agus shealbhaigh sé é go dtí 1788, nuair a tháinig a dheartháir Juan i gcomharbacht air. Le linn a rialtais, tógadh Fuerte de Coímbra agus Fuerte Príncipe de Beira, agus bunaíodh na cathracha Alburquerque (Corumbá, faoi láthair), Ladario, Villa María Cáceres, faoi láthair), Casalvasco (Villa Bella de la Santísima Trinidad, faoi láthair) agus Salinas. Leis na boinn seo bhí sé i gceist fearann na Portaingéile sa cheantar a chomhdhlúthú chun stop a chur le dul chun cinn na Spáinneach.
Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975). Tharla ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste ar 5 Aibreán 1975.
D'ionsaigh an UVF McLaughlin's Bar sa cheantar New Lodge ag 3pm. Bhí an rás capall,an "Grand National", ar siúl. Dúnmharaíodh Kevin Kane (18) agus a chara Michael Coyle (20);
Ansin trí uaire níos déanaí, ag 6pm, mar dhíoltas, d'ionsaigh an "Catholic Action Force" ("nom de plume" do na Sealadaigh) an Mountainview Tavern ar Bhóthar na Seanchille i ruathar díoltais, is cosúil. Dúnnharaíodh seisear (Joseph Bell (52), Alan Madden (18), Nathaniel Adams (29), William Andrews de chuid an UFF (33), agus níos déanaí Albert Fletcher (32)). Gortaíodh 60. Thit an foirgneamh anuas sa mhullach orthu.
Ionsaithe cion sa chion.
Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis na hionsaithe, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seoː
Athchóiriú aza-Cope. Tá tábhacht phraiticiúil ard chomh maith le tábhacht choincheapúil sa cheimic orgánach le hathchóirithe, go háirithe iad siúd ar féidir leo páirt a ghlacadh in imoibrithe cascáideacha, mar shampla na hathchóirithe aza-Cope, mar gheall ar a gcumas castacht struchtúrach a thógáil go tapa as ábhair tosaigh simplí. Is samplaí iad na hathchóirithe aza-Cope, arb é athchóiriú [3,3] sigme-trópach a aistríonnnaisc shingile agus naisc dhúbailte idir dhá chomhpháirt aillileach. De réir rialacha Woodward-Hoffman, téann athchóirithe teirmeacha aza-Cope ar aghaidh ar an dromchla. De ghnáth déantar athchóirithe aza-Cope a rangú de réir shuíomh na nítrigine sa mhóilín (féach ar an íomhá):
Léigear Shairéavó. Tharla Léigear Shairéavó e linn an chogaidh san iar-Iúgslaiv, léigear a mhair ó mhí Aibreáin 1992 go mí Feabhra 1996..
Cúlra.
Nuair a bhris an Iúgslaiv suas, ba é Slobodan Milosevic a d’adaigh gríosach mharfach fuath na gcianta idir Seirbiaigh, Moslamaigh agus Crótaigh.An "Ridire Ceartchreideamhach Críostaí" ar chrosáid in aghaidh an Daoscarshlua Mhoslamaigh sa Bhoisnia, agus Eiricigh na Róimhe sa Chróit.
Imeachtaí.
Idir an 2-6 Aibreán 1992, chuir óglaigh Arm na Seirbia an chathair Shairéavó faoi léigear. Ar an 5 Aibreán 1992, scriosadh an Sarajevo Oriental Institute; séideadh as a sheasamh breis is míle bliain den léann Moslamach. Níor leor gach Moslamach a mharú, chaithfí gach rian díobh is dá gcultúr "a ghlanadh".
Ba dhlúthchuid den chogadh sa Bhoisnia é léigear Shairéavó. Bhí an-chuid fuildhoirte ag baint leis an léigear. Bhí Sairéavó faoi léigear ar feadh circa 1,425 lá agus maraíodh b'fhéidir 14,000 ar an dá thaobh. 
In Iúil 1995, tharla sléacht Srebrenica. I mí Lúnasa 1995 thosaigh buamáil de chuid ECAT; Más mall is mithid. 
I mí na Samhna 1995, síníodh Comhaontú Dayton. Briseadh an léigear ar 29 Feabhra 1996.
Masha Gessen. Iriseoir agus scríbhneoir Rúiseach-Mheiriceánach is ea Maria Alexandrovna Gessen (Rúisis: Мари́я Алекса́ндровна Ге́ссен), nó Masha Gessen mar is fearr aithne uirthi. Rugadh í ar 13 Eanáir 1967 i Moscó. Is cainteoir neamhbhalbh ar Vladímír Pútín agus Donald Trump í. Cónaíonn sí sna Stáit Aontaithe.
A luathshaol.
Rugadh Masha Gessen isteach i dteaghlach Giúdach i Moscó. Sa bhliain 1981, agus í ina déagóir fós, bhog muintir Gessen go dtí na Stáit Aontaithe mar chuid de chlár athlonnaithe teifeach faoi choimirce rialtas na Stát Aontaithe. Mar dhuine óg fásta sa bhliain 1991, chuaigh sí ar ais go Moscó, mar ar oibrigh sí mar iriseoir. Tá saoránacht Rúiseach agus Mheiriceánach aici. Tá triúr deartháireacha aici: Keith, Daniel agus Philip Gessen.
Gairmré Mhasha Gessen.
Bhí Gessen ar bord stiúrthóirí Thriantáin, eagraíocht i Moscó dírithe ar chearta LADT, ó 1993 go 1998.
Sa bhliain 2008, scríobh Gessen 2008 próifíl ar Vladímír Pútín don iris úd "Vanity Fair" inar scríobh sí gur ógfhear é a bhí ag iarraidh a bheith ina bhithiúnach ("aspiring thug") agus gur thosaigh éabhlóid siar na Rúise laethanta i ndiaidh instealladh Phútín mar uachtarán sa bhliain 2000.
Sa leabhar "The Man Without a Face: The Unlikely Rise of Vladimir Putin", déanann Gessen cuntas ar éirí chun cumhacht Phúitín agus chúrsaí polaitíochta na Rúise go ginearálta san am úd. Foilsíodh an leabhar ar 1 Márta 2012 agus aistríodh í go 20 teanga.
Eile.
Tá deartháir le Mhasha, Keith Gessen (r. 1975), ina scríbhneoir, iriseoir, aistritheoir agus leas-ollamh ag Ollscoil Columbia i gCathair Nua-Eabhrac.
Thescelosaurus.  Is géineas é Thescelosaurus (Gréigis:"reiptíl iontach") arna ionadú ag speiceas amháin de dhineasár ornatapóideach, a mhair ag deireadh na tréimhse Cailcí, thart ar 73 go 67 milliún bliain ó shin, sa Champánach agus sa Mháistríteach, mar atá Meiriceá Thuaidh anois. Bhí sé ar cheann de na baill dheireanacha den fhána roimh díothaithe an Chailcigh-Treasaigh timpeall 65.5 milliún bliain ó shin. Tagann a ainm géineasach ón Sean-Ghréigis θέσκελος "theskelos-" a chiallaíonn "álainn", "iontach", nó "den scoth" agus σαυρος "saurus" " laghairt", Léiríonn caomhnú agus iomláine go leor dá heiseamail go mb’fhéidir gurbh fhearr leis cónaí in aice le sruthanna.
Olaf Scholz. Is polaiteoir Gearmánach é Olaf Scholz (a rugadh ) a bhí ina sheansailéir ar an nGearmáin ón 8 Nollaig 2021. Mar bhall den "Sozialdemokratische Partei Deutschlands" (SPD) (Gaeilge: Pháirtí Daonlathach Sóisialta) bhí sé ina Leas-Seansailéir faoi Angela Merkel agus mar Aire Airgeadais Cónaidhme ó 2018 go 2021. Bhí sé freisin ina Chéad Mhéara ar Hamburg ó 2011 go 2018 agus ina leascheannaire ar an PDS ó 2009 go 2019. Tar éis toghchán feidearálach na Gearmáine sa bhliain 2021, bhunaigh Scholz a rialtas feidearálach trína pháirtí féin a iontráil i gcomhrialtas le Bündnis 90/Die Grünen, agus an Freie Demokratische Partei, socrú ar a dtugtar " "Ampelkoalition""
Séala (suaitheantas). Dúnadh céarach nó luaidhe a chuirtear ar cháipéis is ea séala, mar chruthú gur fíorcháipéis í agus nach brionnaithe atá sí. Sa lá inniu atá ann, is éard atá i gceist ná rud ar bith ionas nach féidir é a oscailt gan an dúnadh a bhriseadh.
Claude Joseph Rouget de Lisle. Bhí Claude Joseph Rouget de Lisle, uaireanta litrithe de l’Isle nó de Lile (10 Bealtaine 1760 – 26 Meitheamh 1836), ina oifigeach in arm na Fraince sna Chogaí Réabhlóideacha Francacha. Tá cáil air as focail agus ceol an Chant de guerre pour l'armée du Rhin a scríobh sa bhliain 1792, ar a dtabharfar La Marseillaise níos déanaí agus rinneadh amhrán náisiúnta na Fraince de. 
Luathshaol.
Rugadh Rouget de Lisle ag Lons-le-Saunier, ar lá margaidh, de réir dealraimh. Bhí cónaí ar a thuismitheoirí sa sráidbhaile in aice láimhe Montaigu. Cuireadh plaic ag láthair beacht a bhreithe agus cuireadh dealbh in airde i lár an bhaile sa bhliain 1882. Ba é an mac ba shine é ag Claude Ignace Rouget (5 Aibreán 1735 – 6 Lúnasa 1792) ag Orgelet agus Jeanne Madeleine Gaillande (2 Iúil 1734). – 20 Márta 1811). 
Rouget de Lisle ag Lons-le-Saunier, ar lá margaidh, de réir dealraimh. Bhí cónaí ar a thuismitheoirí i sráidbhaile Montaigu in aice láimhe. Cuireadh plaic ag láthair dhíreach a bhreithe agus tógadh dealbh i lár an bhaile sa bhliain 1882. Ba é an mac ba shine é ag Claude Ignace Rouget (5 Aibreán 1735 – 6 Lúnasa 1792) ag Orgelet agus Jeanne Madeleine Gaillande (2 Iúil 1734 – 20 Márta 1811).
Sa bhliain 1784, glacadh é isteach san ord "Les Frères discrets", lóiste de chuid na Máisiún i Charleville, díreach tar éis dó ardú céime a fháil mar oifigeach.
Gairmréim.
Liostáil sé san arm mar innealtóir agus bhain sé céim an chaptaein amach. Ríogaí cosúil lena athair, dhiúltaigh sé mionn dílseachta a ghlacadh don bhunreacht nua. Briseadh Rouget de Lisle ón arm agus caitheadh i bpríosún é sa bhliain 1793, agus ba bheag nár bhaineadh an cloige de leis an ngilitín. Saoradh é le linn na freagartha thermidor (Fraincis: "Réaction thermidorienne" nór "Convention thermidorienne") agus chuaigh sé ar scor go Montague.
Cáipéis. Páipéar a bhfuil eolas nó fianaise scríofa air is ea cáipéis, nó doiciméad.
Súparachas. B'a é feiniméan an Ghorta Mhóir é an Súparachas. Bhí scoileanna cruthaithe ag lucht an Bhíobla Phrotastúnaigh ar son leanaí a bhí ar bun bás na hocraise orthu a cothú, ar choinníoll go bhaigheach siad múineadh faoin bProtastúnachas ag an am céanna. Bhí seachaint ar an lucht seo déanta ag chlainne Caitliceach a raibh orthu cinne a dhéanamh idir Protestúnachas nó bás ón ocras. Bhí an t-ainm "Anraithóir", "léimteoir" agus "cat breacs" curtha ar an té a rinne iompaitheach ar son an bia. I bhfocal a chomh-daltaí, "Thóg siad an anraith". Fiú más feiniméan a tharla go hainneamh é an tAnraitheachas, bhí éifeacht mór fada déanta aige ar chuimhne cuid mhór daoine faoin ngorta. Bhí ainimh déanta aige ar Phrotestúnaigh a thóg cabhair gan iompúchán, agus b'fhéidir fiú gur chuir an t-iomrá faoin Anraitheachas domheanma ar chuid mó Caitliceadh le ocras mór orthu a bheith i mball na cistíní anraith as eagla feall a chuir ar a chuid chreideamh.
Cath Challainne. Troideadh Cath Challainne Lúnasa 1261 idir Gall-Dheasumhan, faoi Sheán Mac Thomáis Mac Gearailt, Iú Iarla Dheasumhan, agus Clann Chárthaigh, faoi Fhinghin Mac Carthaigh as Rinn Róin. 
Bhuail an dá arm le chéile i gCallainn, lámh le Neidín, ar an 24 Iúil sa bhliain 1261, agus tugadh maidhm is ruaig ar arm na Normannach agus maraíodh Seán Mac Thomáis féin agus a mhac Muiris mar aon le hochtar barún, cúig ridire fichead agus a lán Sasanach, ionas nár fhan ina bheatha de theaghlach Sheáin ach naí, Tomás, mac don Mhuiris a maraíodh.
Ionsaí ar stáisiún traenach i Kramatorsk. Maraíodh 52 ar a laghad agus gortaíodh 90 ar 8 Aibreán 2022 de bharr ionsaí roicéad de chuid na Rúise ar thraein i Kramatorsk, le linn ionradh na Rúise ar an Úcráin. Bhí cúigear páiste i measc na marbh.
Dúirt cuideachta iarnróid an Stáit ag an am gur scaoileadh 2 roicéad le traein in aice le stáisiún traenach Kramatorsk in Oirthear Úcráin. Bhí 4,000 sibhialtach sa stáisiún ag an am, daoine ag iarraidh teitheadh siar ón gcogaíocht, mná agus páistí agus seandaoine den chuid is mó. Ní raibh oiread is saighdiúir amháin de chuid Úcráin ar láthair an ionsaithe.
Dúirt ceannasaí pholasaí gnóthaí Eachtracha an AE, Josep Borrell gur “ionsaí gan idirdhealú” a bhí ann ar thug an Rúis faoi chun bealaí éalaithe a iamh ar dhaoine a raibh orthu teitheadh ón bhforéigean.
Sléacht Bucha. Is é atá i sléacht Bucha ná marú sibhialtach Úcránach ag Fórsaí Armtha na Rúise agus drochíde a thug na Fórsaí Armtha sin dóibh i mí an Mhárta 2022, le linn ionradh na Rúise ar an Úcráin. Tháinig físfhianaise agus fianaise fhótagrafach den sléacht chun solais ar 1 Aibreán 2022 tar éis de na fórsaí Rúiseacha tarraingt amach as an gcathair. 
Na himeachtaí.
Fuarthas 458 corp, sibhialtaigh go léir, i ndiaidh na heachtra. Le fianaise fhótagrafach, léiríodh gur caitheadh faoi bhéal gunna sibhialtaigh, a cuireadh i líne agus a lámha ceangailte taobh thiar dá ndromanna, rud a cruthaíodh, de réir cosúlachta, gur tharla básuithe seachbhreithiúnacha. 
Le fiosrúchán a rinne Radio Free Europe, deimhníodh gur úsáideadh íoslach faoi láthair champála mar sheomra céastóireachta. Fuarthas an-chuid corp agus iad ciorraithe agus dóite, agus thuairiscigh cailíní chomh hóg le 14 bliana d’aois gur éignigh saighdiúirí Rúiseacha iad. 
Bhí sé iarrtha ag an Úcráin ar an gCúirt Choiriúil Idirnáisiúnta go ndéanfadh sí imscrúdú ar a tharla in Bucha mar chuid den imscrúdú leanúnach atá á dhéanamh ag an gCúirt ar an ionradh chun a shuíomh an ndearna an Rúis coireanna cogaidh nó coireanna in aghaidh an chine dhaonna.
Shéan údaráis na Rúise go raibh siad freagrach agus ina ionad sin mhaígh siad gur fhalsaigh an Úcráin píosa scannánaíochta den eachtra nó gur eagraigh sí fhéin na maruithe mar chuid d’oibríocht den chineál “bratach bhréige”, agus chuir siad síos ar phíosaí scannánaíochta agus grianghraif de na corpáin mar “bhréagnuacht” ón Iarthar agus mar ghríosú nó léiriú bréige ar thaobh údaráis na hÚcráine. 
Chuir roinnt grúpaí agus eagraíochtaí meán síos ar an maíomh sin mar mhaíomh bréagach. De réir cuntais finné súl, bhí Fórsaí Armtha na Rúise freagrach as na maruithe.
Thug duine de mhuintir an bhaile le fios gur ordaigh saighdiúirí Rúiseacha d'fhuíoll an áir gan na coirp a adhlacadh fad is a bhí sé ag sioc go crua. Ar deireadh,nuair a bhí siad ar tí imeacht, thochail siad poll mór le tarracóir agus cuireadh na coirp ann gan aon dínit.
Tuairimí.
Thug an tUachtarán Volodymyr Zelensky le fios gur mharaigh na Rúisigh níos mó daoine fós in áiteanna eile fearacht Borodianka tríocha ciliméadar siar ó thuaidh ó Bucha. Bhí coireanna cogaidh agus cinedhíothú curtha i leith Arm na Rúise ag an Uachtarán Zelensky i dtaca leis an sléacht de.
Mhaígh na Rúisigh ag an am nach raibh sa scéal ach cur i gcéill agus gur íomhánna bréige a bhí sna pictiúir de dhaoine marbha.
Shehbaz Sharif. Is Príomh-Aire tofa na Pacastáine é Mian Muhammad Shahbaz Sharif (Puinseáibis agus Urdúis: میاں محمد ہہباز شریف,) ó toghadh é ar an 11 Aibreán 2022. Is é an t-uachtarán reatha de Léig Mhoslamach na Pacastáine-N. Roimhe seo, bhí sé ina Phríomh-Aire ar an Phuinseáb trí huaire ina ghairm bheatha pholaitiúil, rud a fhágann gurb é an Príomh-Aire is faide ag an bPuinseab é.