Trelis/gawiki huggingface dataset:
Bád Hjortspring. Bád mór is ea bád Hjortspring (Danmhairgis: "Hjortspringbåden") ón Iarannaois Lochlannach. Rinneadh í timpeall 400-3000 RCh. Nochtadh an chabhail agus iarsmaí eile in 1921-22 i bportach Hjortspring Mose ar oileán Als in Sønderjylland i ndeisceart na Danmhairge.
Bád clinse adhmaid í atá breis is 19 méadar ar fad, 13 méadar ar fad istigh agus dhá mhéadar ar leithead. Tá deich dtochta inti agus slí ar gach ceann acu do bheirt, rud a fhágann go mbeadh criú de fiche duine ar a laghad ann agus iad ag úsáid céaslaí. Bheadh meáchan 530 cileagram sa bhád agus b’fhurasta don chriú í a iompar dá bharr. 
Bhí 131 sciath den chineál Ceilteach ann, 33 cabhradh snasta scéithe, 138 rinn iarainn sleá, 31 rinn chnáimhe nó bhinne, 11 claíomh iarainn leathfhaobhair agus iarsmaí de roinnt cótaí máilleacha. Tá an ceann is mó de na reanna 45 ceintiméadar ar fad. Camadh dhá chlaíomh as a gcruth d’aonghnó, nós a bhain le gnásanna na haimsire. Bhí babhlaí ann chomh maith, in éineacht le boscaí, uirlisí gabha agus gnáthearraí eile. 
Síltear gur fágadh an t-árthach sa phortach mar ofráil mhoideach. Tá léiriú air sin i gcapall ar sracadh a chonablach ó chéile agus a fágadh thíos faoin mbád i dteannta uain, gamhna agus dhá mhadra. Is iomaí uaigh sa Danmhairg a bhaineann leis an aimsir sin agus idir ainmhithe agus daoine iontu a ofráladh mar íobairt.
Tá cosúlacht mhór ag an mbád leis na mílte peitriglif de longa de chuid na Cré-umhaoise atá le feiceáil ar fud Chríoch Lochlann. 
Rinneadh an bád de strácaí teile agus iad fuáilte le chéile le cordaí coirte teile, préimhe giúise nó leathair. Baineadh úsáid as pic chun na siúntaí a chácáil agus a chlúdach. Tá sail fhada thíos fúithi mar chíle agus stráca eile ar gach taobh chun cabhail a dhéanamh. Lig sé sin don bhád suí go hard san uisce agus uisce éadomhain a thrasnú, fiú dá mbeadh foireann iomlán inti. Baineadh feidhm as maidí folaithe mar stuimine agus mar phost deiridh agus iad ag síneadh amach ón gcabhail, i dteannta na saile thíos, mar na “goib” atá dílis do bháid dá leithéid. Tá na goib uachtair agus íochtair ceangailte le teanntóga dara atá daingnithe ag pionnaí adhmaid agus ag roisín agus a snaidhmeann dhá cheann an bháid. Tá na heasnacha déanta de shlata tanaí coill agus iad ceangailte ar chléataí sna strácaí. Snoíodh na cléataí sin as na strácaí féin. D'adhmad fuinseoige atá na tochtaí agus na heasnacha is tibhe déanta. 
Tá an tsaoirseacht chomh snasta sin gur léir go bhfuil na modhanna tógála i bhfad níos sine ná bád Hjortspring féin. 
Bhí árthaigh dá leithéid á dtógáil anuas go dtí an tríú haois CR ar a laghad. Éiríonn seamanna miotail níos coitianta i bhfionachtana níos déanaí agus déantar ball cuar amháin den stuimine, é déanta de phíosa amháin adhmaid nó de roinnt phíosaí ceangailte le chéile. Tá cuid mhór de mhodhanna tógála bhád Hjortspring le fáil fós sa ré Uigingeach. Tá an leanúnachas seo in iarsmaí ó Halsnøy (200 CR/Comh-Ré), Nydam (300-400 CR), Sutton Hoo (600-700 CR), and Kvalsund (690 CR).
Naisc.
Gluais de théarmaí seoltóireachta
Saoirseacht thraidisiúnta loinge
An Fhrainc i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Fhrainc páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.
An Eilvéis i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Eilvéis páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.
An Iodáil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Iodáil páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1956.
Éanfháidheacht. Is é an rud atá i gceist le héanfháidheacht, nó dreolánacht, ná fáistineacht nó fáidheadóireacht le gutha, le heitilt, nó le luí éan.
An Mhacadóin Thuaidh i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Mhacadóin Thuaidh (roimhe sin an Iar-Phoblacht Iúgslavach na Macadóine) páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1998.
An tSeirbia i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An tSeirbia páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2007.
An Rúis i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Rúis páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1994.
An Danmhairg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Danmhairg páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1957.
Dobharchú (osnádúrtha). Cineál ainbheithígh is ea an dobharchú. Is san uisce a dhéanann sé a áitreamh agus deirtear go mbíonn sé chomh mór sin gur nós leis beithígh agus capaill a alpadh.
Onchú. Cineál ainbheithígh samhailteach is ea an onchú.
Cur Síos.
Is mar ainmhí hibrideach a dhéantar tagairt dó de ghnáth—ceann shionnaigh, brollach con, crága iolair, colainn leoin, agus cosa deiridh maraon le heireaball mhac tíre.
Tá cáil an nirt acu—tá a gcuid cumhachta inchurtha le láidreacht leoin.
Duais Idirnáisiúnta Shéarlais Mhóir Aachen. Ó 1950 i leith, bronntar an duais seo (ar a dtugtar freisin an Karlpreis) gach bliain ar dhuine a chothaigh aontacht san Eoraip.
Tá sé ainmnithe as Séarlas Mór, impire a chuir formhór Iarthar na hEorpa faoina smacht.
Larry Gogan. Craoltóir Éireannach de chuid RTÉ ab ea Lorcan 'Larry' Gogan (3 Bealtaine 1934 – 7 Eanáir 2020). Láithreoir raidió agus teilifíse as Teach Mealóg i mBaile Átha Cliath a bhí ann. Thosaigh Gogan amach in 1961 ar Raidió Éireann. Níos déanaí, bhí sé mar chuid de chéad fhoireann 2FM, agus chríochnaigh sé ar an raidió digiteach (RTÉ Gold) i ndeireadh na bliana 2019.. Tugadh ‘fear an ghlóir bhinn’ air.agus 'guth den phopraidió' in Éirinn.
Gairm.
Chuir sé barr feabhais ar a cheird trí bheith ag éisteacht le Radio Luxemburg agus ag déanamh staidéar ar stíl na láithreoirí. Seo é an t-aon deis a bhíodh ag daoine in Éirinn sna 1950í éisteacht le racanról. 
Le linn dó a bheith ina dhioscmharcach le RTÉ, agus go háirithe ag obair ar RTÉ 2Fm, chuir Gogan i láthair clár raidió ina raibh meascán tarraingteach de shingil a bhain na cairteacha amach, ceol as Éirinn agus ceol as na seanchairteacha.  Agus é ag obair ar an bpopraidió bhí Gogan ag baint amach sprioc a chuir sé roimhe agus é fós ina pháiste – éisteacht le ceol, é a sheinm agus é a chur ar fáil do phobal mór raidió. Is é an mana a bhí aige ná ‘más aoibhinn leat do chuid oibre ní dhéanfaidh tú lá oibre le do shaol.’ 
De réir mar a bhí na blianta ag dul thart is ea is mó dul chun cinn a rinne sé ó thaobh a ghairme agus an tóir a bhí air ag an bpobal, de bharr na scileanna craoltóireachta a tháinig ón gcroí, a ghuth lách agus a eolasaí agus a bhí sé ar chúrsaí ceoil. Ó thaobh an cheoil de bhí Gogan i gcónaí ábhartha  agus bailí.
Thug sé an-tacaíocht do cheol agus do ceoltóirí nua na hÉireann ó Bhob Geldof go Brendan Shine agus gach rud idir eatarthu.
"Just a" "Minute".
Bhí Gogan i mbun, "Just a" "Minute", tráth na gceist. a bhain amach stádas  cultais, go háirithe de bharr na bhfreagraí aisteacha a thugadh na hiomaitheoirí go minic, ar nós go raibh an Taj Mahal trasna ón Ospidéal Fiaclóireachta nó gur i gCromghlinn a bhí Balla Mór na Síne. Ligfeadh Gogan an créatúr chun bealaigh, go minic leis an mana sólásach sin a bhíodh aige: "“they didn’t suit you today”."
Bás agus oidhreacht.
An lá deiridh a raibh sé ag obair ar 2FM, athraíodh ainm an stáisiúin go dtí Larry Gogan FM don lá mar aitheantas ar a chuid oibre.
Bhásaigh Gogan in 2020 ag 85 bliain d’aois tar éis gairm raidió a mhair beagnach 70 bliain. Bhásaigh bean chéile Larry - Florrie - sa bhliain 2002. Maireann a gcúigear clainne - Gerard, Orla, Gráinne, David agus Sinéad (fuair Florrie bás sa bhliain 2002).
Gairm bheatha thar a bheith suntasach a bhí aige, ar an raidió agus ar an teilifís araon. Bhí aithne rímhaith ag lucht éisteachta agus lucht féachana ar fud na tíre air mar gheall ar a dhíograis thógálach agus a ghnaíúlacht.
Bronnadh Gradam Hall of Fame IMRO air.
Aigéad domlais. Is aigéid stéaróideacha iad aigéid dhomlais atá le fáil den chuid is mó i ndomlas mamaigh agus veirteabraigh eile. Is féidir le speicis éagsúla foirmeacha móilíneacha éagsúla d'aigéid dhomlais a shintéisiú san ae. Comhchuingítear aigéid dhomlais le tauerín nó le glicín san ae, agus tugtar salainn dhomlais ar shalainn shóidiam agus photaisiam na n-aigéad comhchuingeach sin..
An Eastóin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Eastóin páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1994.
An tSeic i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An tSeic (nó Poblacht na Seice) páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 2007.
Quanah Parker. Taoiseach de chuid na gCómáinsí ab ea Quanah Parker (Cómáinsí: kwana, "boladh") (timpeall 1845 nó 1852 – 20 Feabhra 1911). Tháinig sé ar an saol mar dhuine de na Nokoni (“Fánaithe”), mac an taoisigh Chómáinsí Peta Nocona agus Cynthia Ann Parker. Angla-Mheiricéanach a bhí ina mháthair, a fuadaíodh ina cailín óg agus a shocraigh go hiomlán mar chuid den treibh. Bhí Quanah ina thaoiseach ar an ngrúpa siúd Quahadi ("Antalóp").
Agus cuid mhaith de thaoisigh na treibhe curtha faoi chois, tháinig Quanah go mór chun cinn mar cheannaire nuair a ghlac sé páirt lárnach i gCogadh na hAbhainne Deirge sa bhliain 1874 i gcoinne lonnaitheóirí ón oirthear. Theip orthu an ceann is fearr a fháil ar na Meiriceánaigh, áfach, ach bhí Quanah in ann an treibh a stiúiradh slán sábháilte go dtí an tearmann i bhFort Sill, Oklahoma. Agus mórmah mór de bhuabhaill na machairí móra bánaithe d’aon turas ag na Meiriceánaigh, ghéill Quanah go síochánta. "Taoiseach Deireanach na gCómáinsí" a thugtar go minic air.
Ní raibh sé riamh de nós ag na gCómáinsí duine a roghnú chun taoiseach a dhéanamh de, agus b'é an rialtas Meiricéanach a cheap Quanah ina cheannaire ar náisíun uile na gCómáinsí. Chuaigh sé leis an bhfeirmeoireacht as seo amach, agus níorbh fhada go raibh sé ar duine de na bocanna bó ba mhó sa chontae Cache, Oklahoma. Toghadh ina leas-shirriam é ar an gcathair síud Lowton, Oklahoma sa bhliain 1902. Rinne sé a chuid chomh maith chun cloígh le hEaglais na Meiriceánach Dúchasach. Chuir na dúchasaigh béim ar leith ar thábhacht agus naofacht an pheyote i nósanna spioradáltachta, agus bhí Quanah thar a bheith gníomhach i gcúrsaí consanta agus chur chun cinn.
Tá Quanah curtha ar Mhaolchnoc an Taoisigh i bhFort Sill. Tá a rian fágtha go tréan aige ar a fhód dúchais ("Comancheria" a thugtaí air leis na gcianta) agus is iomaí baile agus bóthar atá ainmnithe in ómós dó, in iardheisceart Oklahoma agus tuaisceart Texas ach go háirithe.
Síomóin I na Bulgáire. Ríaltóir na Bulgáire i rith Céad Impireachta na Bulgáire.
An Iúgslaiv i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Iúgslaiv páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1961.
Iosrael i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac Iosrael páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1973.
An Fhionlainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Fhionlainn páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1961.
Sennacieca Asocio Tutmonda. Cumann neamhspleách cultúrtha domhanda Esperanto a bhfuil claonadh ginearálta den eite chlé aige is ea Sennacieca Asocio Tutmonda (SAT; Gaeilge: Cumann Neamhnáisiúnta Domhanda). Tá a cheanncheathrú i bPáras. Dar le Jacques Schram, cathaoirleach an Choiste Feidhmiúcháin, b'ionann an bhallraíocht agus 881 i 2003. I 2006 bhí 724 ball ag SAT. 
Baineann SAT úsáid as Esperanto mar theanga oibre agus tá sé mar aidhm aige Esperanto a úsáid chun cur ar chumas daoine aonair, eagraíochtaí agus oibrithe forásacha i ngach tír smaointe a mhalartú agus teacht le chéile ar bhonn comhionannais beag beann ar bhacainní náisiúnta. Tá baill den SAT páirteach i ngníomhaíochtaí sóisialacha, síochána, ceardchumainn, frith-náisiúnaithe, feimineach agus comhshaoil, i measc nithe eile. 
Stair.
Bhunaigh Eugène Lanti (ainm cleite de Eugène Adam) SAT i 1921 agus daoine eile mar eagraíocht de ghluaiseacht Esperanto na n- oibrithe. Bhí sé ar a chuid is gníomhaí agus is mó idir an dá Chogadh Domhanda. Ag an bpointe is airde sa bhliain 1929-1930 bhí 6524 ball i 1674 pobal i 42 tír. D’fhulaing sé laghdú trom go gairid ina dhiaidh sin, áfach, nuair a thosaigh an ghéarleanúint ar ghníomhaíochtaí ilchultúrtha san Aontas Sóivéadach tar éis na ré Stailíneachais, agus tar éis cosc a bheith curtha ar ghluaiseacht Esperanto na n-oibrithe sa Ghearmáin a tháinig i bhfeidhm díreach tar éis gabháil cumhachta na Naitsithe i 1933. Ba iad an tAontas Sóivéadach agus an Ghearmáin na tíortha, ina raibh an líon is mó comhaltaí ag SAT. Bhain siosmaí inmheánacha spreagtha ó thaobh na hidé-eolaíochta de, a raibh baint acu le hainrialaithe, le cumannaithe agus le daonlathaithe sóisialta ag amanna éagsúla go leor astu.
Aidhmeanna.
Bhí an dearbhú aidhmeanna seo a leanas mar chuid den Reacht ag bunú SAT i 1921, agus tá sé fós bailí go dtí an lá atá inniu ann: 
"a) an teanga idirnáisiúnta Esperanto a úsáid chun aidhmeanna aicmeacha an lucht oibre a chur chun cinn; b) caidreamh idir dhaoine a chur chun i measc comhaltaí sa tslí is fearr agus is fiúntaí gur féidir, chun tuiscint láidir ar dhlúthpháirtíocht an duine a spreagadh iontu; c) na baill a threorú, a oiliúint agus a chur ar an eolas ar bhealach a dhéanfaidh na daoine is cumasaí agus is fearr de na hidirnáisiúnaithe; d) fónamh mar idirghabhálaí i gcaidreamh i measc eagraíochtaí a úsáideann teangacha eile ach a bhfuil aidhmeanna acu atá comhchosúil le haidhmeanna SAT; e) a bheith ina idirghabhálaí agus ina thacadóir i gcruthú litríochta Esperanto ina bhfuil aistriúcháin agus téacsanna bunaidh araon, agus a léiríonn idéalach ár gcomhlachais. " 
Sa bhliain 1928 rinneadh soiléiriú breise air san aguisín seo a leanas:
Sally Rooney. Is údar Éireannach í Sally Rooney (a rugadh 20 Feabhra 1991). Foilsíodh a céad úrscéal, "Conversations with Friends", sa bhliain 2017. D'fhoilsigh sí "Normal People" ina dhiaidh sin i 2018.
Oideachas agus a saol pearsanta.
Rugadh Rooney i gCaisleán an Bharraigh sa bhliain 1991, áit ar thógadh sí. D'oibrigh a athair do Telecom Éireann, agus bhí a máthair i gceannas ar ionad ealaíon. Tá deartháir níos sine agus deirfiúr níos óige ag Rooney. Rinne Rooney staidéar ar Bhéarla ag Coláiste na Tríonóide, áit a raibh sí tofa mar scoláire sa bhliain 2011. Thosaigh sí céim mháistreachta sa pholaitíocht ann, ach níor chríochnaigh sí é. Bhain sí céim i litríocht Mheiriceánach ina ionad.
Ainmnítear Rooney mar an cainteoir is fearr ag Craobhchomórtais Díospóireachta Ollscoile na hEorpa i 2013. Sula bheith ina scríbhneoir, bhí ról riaracháin aici i mbialann. Tá sí ina cónaí i mBaile Átha Cliath.
Gairm.
"Conversations with Friends".
Chríochnaigh Rooney a chéad úrscéal—rud a rinne sí cur síos ar mar 'raiméis amach is amach'—nuair a bhí sí 15. Thosaigh sí ag scríobh 'de shíor' ag deireadh na bliana i 2014. Chuir sí críoch ag a céad úrscéal, "Conversations with Friends", nuair a bhí sí ag déanamh staidéir ar chéim mháistreachta i litríocht Mheiriceánach. Scríobh sí 100,000 focail den leabhar laistigh de trí mhí.
Foilsíodh an úrscéal i mí Meithimh 2017 ag Faber and Faber. Bhí sé ainmnithe le haghaidh an duais idináisiunta Dylan Thomas de chuid Ollscoil Swansea sa bhliain 2018 agus le haghaidh Duais Folio 2018.
"Normal People".
Foilsíodh an dara húrscéal ag Rooney, "Normal People", i mí Meán Fómhair 2018, ag Faber&amp;Faber chomh maith. Tháinig an t-úrscéal nuair a thosaigh Rooney ag fiosrú an stair idir an bheirt phríomhcharachtair an gearrscéal aici, "At the Clinic". I mí Iúil 2018, cuirtear "Normal People" ar fadliosta don bhliain sin le haghaidh an Duais Man Booker. Ar an 27 Samhain 2018, bhuaigh sí Úrscéal Éireannach na Bliana ag Gradaim Leabhair na hÉireann agus bhí an t-úrscéal ainmnithe le haghaidh Leabhar na Bliana 2018 ag Waterstones. I mí Eanáir 2019, bhuaigh sé Gradam Leabhair Costa i gcatagóir na n-úrscéalta. Bhí sé ar an bhfadliosta le haghaidh Duais Dylan Thomas 2019 agus an Duais Ficsean na mBan 2019.
Maurice Blocker. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Maurice "The Thin Man" Blocker, a rugadh ar 15 Bealtaine 1963 i Washington, D.C..
Simon Brown. Dornálaí Iamácach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Simon Brown, a rugadh ar an 15 Lúnasa, 1963 i gClarendon Paróiste, Iamáice.
Buddy McGirt. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea James Walter "Buddy" McGirt, a rugadh ar 17 Eanáir 1964 i mBrentwood, Nua-Eabhrac.
Pernell Whitaker. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, ab ea Pernell Whitaker Sr., a rugadh ar 2 Eanáir 1964 in Norfolk, Virginia agus a fuair bás ar an 14 Iúil 2019.
Ilnáisiúnach gan fréamhacha.  
 Nath cainte díspeagúil Sóivéadach ab ea ilnáisiúnach gan fréamhacha ( ("bezrodnyi kosmopolit")), a úsáideadh go forleathan le linn an fheachtais frith-Shemitaigh i 1948 – 1953, agus ba é an toradh a bhí air sin ná "nochtadh" an phlota Cás na ndochtúirí nach ann dó. Bhain an téarma 'ilnáisiúnach gan fréamhacha' dá dtagraítear den chuid is mó d'intleachtaithe Giúdacha, mar líomhain ar a n-easpa tírghrá, ie, easpa dílseachta iomlán don Aontas Sóivéadach. Thosaigh an feachtas i gcoinne "ilnáisiúnach gan fréamhacha' i 1946, nuair a thug Iósaf Stailín ina óráid i Moscó ionsaí ar scríbhneoirí a bhí ina nGiúdaigh eitneacha. Ba é an léirmheastóir liteartha Rúiseach Vissarion Belinsky a chum an nath cainte sa 19ú haois chun cur síos a dhéanamh ar scríbhneoirí nach raibh carachtar náisiúnta na Rúise iontu.
Eugène Lanti. Ainm cleite ar Eugène Adam (19 Iúil 1879 i Normandy, an Fhrainc - 17 Eanáir 1947 i Meicsiceo) ab ea Eugène Lanti. Ba Easparantóir, sóisialaigh agus scríbhneoir é. Bhunaigh sé Sennacieca Asocio Tutmonda, agus bhí sé ina eagarthóir fadtréimhseach ar an iris shóisialach idirnáisiúnta "Sennaciulo" . Bhí Lanti i measc lucht cáinte an Stailíneachais agus ina teoiricí ar an teoiric nua 'neamhnáisiúnachas', a raibh sé mar aidhm aige deireadh a chur le coincheap an náisiúin mar threoirphrionsabal na heagraíochta sóisialta. 
Beathaisnéis.
Ba fheirmeoirí tuathánach iad tuismitheoirí Lanti. D'oibrigh sé ar dtús mar spailpín, siúinéir, déantóir troscáin agus dearthóir.
Bhí sé féin-oilte, agus rinne sé staidéar sa tráthnóna. Sa bhliain 1914 slógadh é sa Chéad Chogadh Domhanda agus bhí se ina thiománaí otharchairr. D'fhoghlaim sé Esperanto i 1914–15 ag an bhFronta Thiar, ach i 1919 is beag nár cuireadh ina luí air Esperanto a thréigean i bhfabhar na Ídise. Tar éis an chogaidh, d'fhill sé ar Pháras, agus chuir sé aithne ar Lucian Banmer agus Ludoviko Glodeau, agus d'athdhearbhaigh sé a thacaíocht do Esperanto lena eagarthóireacht ar Liberiga Stelo.
Sna 1920idí bhí Lanti ina chónaí i bPáras le Ellen Kate Limouzin, aintín George Orwell. Thug Orwell cuairt ar an lánúin agus d’fhorbair sé dearg-ghráin don teanga. Maíodh gur chuimsigh Orwell gnéithe de Esperanto sa teanga "Newspeak"(Gaeilge: "Béarlagair nuachta") a chruthaigh sé ina úrscéal frith-ollsmachtach, Nineteen Eighty-Four.
Gníomhréim pholaitiúil Lanti.
Le linn a óige, bhí tarraingt ag Lanti ar ainrialachas, ach i 1920 thréig sé ainrialachas ar deireadh thiar agus bhí sé ina bhall bunaidh de Pháirtí Cumannach na Fraince. Sa bhliain 1921 i bPrág bhí sé ina thionscnóir agus ina cheannaire "de facto" ar Sennacieca Asocio Tutmondo (SAT), eagraíocht leathanbhunaithe Esperanto (ina bhfuil Cumannaithe, Daonlathaithe Sóisialta agus ainrialaithe) nach n-eagraíonn de réir na náisiún.
Sa bhliain 1933 d'fhág Lanti, a gortaíodh trí ionsaithe pearsanta agus cáineadh ar a cheannaireacht, a phost mar uachtarán ar Choiste Lárnach SAT, post a raibh aige ó bunaíodh an eagraíocht. Lean sé air, áfach, agus ról a imirt aige san eagraíocht go príomha mar scríbhneoir. Sa bhliain 1935 bhunaigh Lanti an iris neamhspleách Herezulo inar cháin sé an réimeas Sóivéadach níos láidre ná mar a bhí i Sennaciulo.
Lanti mar fhoclóirí.
Bhí Lanti féinoilte ó thaobh na Fraincise agus na Sparantaise liteartha de. D'oibrigh sé le "Petit Larousse", agus rinne sé iarracht foclóir Esperanto den chineál céanna a chruthú. Bhí sé páirteach go lárnach sa tionscadal a bhí á reáchtáil ag SAT chun scríbhneoireacht agus dearadh an "Plena Vortaro" a rinneadh ina dhiaidh sin Plena Ilustrita Vortaro an lae inniu.
Níos déanaí.
Tar éis dó dul ar scor sa bhliain 1937, chun bualadh le Sparantaiseoirí, d'fhág Lanti an Fhrainc go deo agus thaistil sé go dtí an Spáinn, an Phortaingéil, an Afraic Thuaidh, an tSeapáin, an Astráil, an Nua-Shéalainn agus Meiriceá Theas. Ag fulaingt ó bhreoiteacht nach féidir a leigheas, chroch sé é féin ina árasán i Meicsiceo an 17 Eanáir 1947.
An Ghréig i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Ghlac An Ghréig páirt i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse don chéad uair sa bhliain 1974.
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2022. Reáchtáladh Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2022 i dTorino san Iodáil (tar éis bua ag an mbanna Iodálach Måneskin leis an amhráin "Zitti e Buoni" sa bhliain 2021).
Comórtas.
Ar deireadh thug muintir na hEorpa a gcuid vótaí don Úcráin, rud a léirigh comhbhá na mór-roinne don tír a bhí i gcruachás ag an am. Bhí an Kalush Orchestra, banna ceoil tíre san Úcráin, ag seasamh an fhóid don Úcráin sa chomórtas. Ghnóthaigh siad 631 pointe i ndiaidh na vótála uilig agus d'éirigh leo a bheith chun cinn ar éigin ar an Ríocht Aontaithe,an tSualainn agus an Spáinn. 
Bhí Éirinn i measc na dtíortha a thug 12 pointe (an líon is airde)don Úcráin agus ba léir lucht vótála a bheith tógtha leis an mbealach ar chan Kalush Orchestra a leagan féin den amhrán 'Stefania'.
Gheall Uachtarán na hÚcráine Vlodymyr Zelenskyy go dtarlódh an comórtas sa chathair Mariupol am éigin.
Níor éirigh le hÉirinn cáiliú don bhabhta ceannais.
Rannpháirtithe.
Chuir na tíortha seo a leanas in iúl go bhfuil uathu páirt a ghlacadh sa chomórtas:
Babhta leathcheannais 1.
Bhí babhta leathcheannais 1 ar siúl ar an 10ú Bealtaine. Ar dtús, bhí áit ag an Rúis le páirt a ghlacadh sa dara leath den bhabhta seo ach coisceadh í ón gcomórtas de bharr Ionradh na Rúise ar an Úcráin 2022.
Ag vótáil freisin: An Fhrainc agus an Iodáil.
Babhta Leathcheannais 2.
Bhí babhta leathcheannais 2 ar siúl ar an 12ú Bealtaine 2022. 
Ag vótáil freisin: An Ghearmáin, an Ríocht Aontaithe agus an Spáinn.
Finale.
Bhí an finale ar siúl ar an 14ú Bealtaine 2022. Bhí 25 tír ann: an "Big Five" agus 10 de na tíortha a fuair an scór is airde i ngach ceann den dá babhta leathcheannais.
Imchlúdach víris. Bíonn imchlúdach víris ag roinnt víreas (e.g. VEID agus go leor víreas ainmhithe) a chlúdaíonn a gcuid caipsidí próitéine cosantacha. Is iondúil go bhfaightear na himchlúdaigh ó chodanna de na cillscannáin óstacha (fosfailipidí agus próitéiní), ach go gcuimsíonn siad roinnt gliceapróitéiní víreasacha. D'fhéadfadh siad cabhrú le víris córas imdhíonachta an óstaigh a sheachaint. Is féidir le gliceapróitéiní ar dhromchla an imchlúdaigh suíomhanna gabhdóra a aithint agus a cheangal ar scannán an óstaigh. Comhtháthaíonn an t-imchlúdach víris ansin le scannán an óstaigh, rud a ligeann don chaipsid agus an géanóm víreasach an t-óstach a iontráil agus a ionfhabhtú.
Philip Reeve. Is údar Briotanach ficsin é Philip Reeve (ar 28 Feabhra 1966 a rugadh é). Scríobhann sé leabhair do pháistí don chuid is mó.
Philip Pullman. Is údar Briotanach ficsin í Philip Pullman (19 Deireadh Fómhair 1946 a rugadh í), uirthi don chuid is mó.
Terry Jones. Aisteoir, stiúrthóir agus scríbhneoir Breatnach ab ea Terence Graham Parry Jones, nó Terry Jones mar ab fhearr aithne air (1 Feabhra 1942–21 Eanáir 2020). Rugadh é in Bae Colwyn, i dtuaisceart na Breataine Bige, agus fuair sé bás i Londain Shasana. Ba bhall den ghrúpa Monty Python é.