Trelis/gawiki huggingface dataset:
Busáras Bhochanan. Is é Busáras Bhochanan an príomh-áras ceann aistir bus i nGlaschú, Albain. 
Is é an busáras an áras ceann aistir do thurais idir an chathair agus bailte agus cathracha eile in Albain, chomh maith le seirbhísí fadraoin idirnáisiúnta chuig áiteanna eile sa Bhreatain Mhór agus níos faide i gcéin. 
Fosclaíodh an Busáras Bhochanan atá ann faoi láthair i 1977. Roimhe sin d'úsáid seirbhísí Ghrúpa Bus na hAlban a bhí ag críochnú ar thaobh ó thuaidh lár na cathrach dhá bhusáras níos lú ar a dtugtar Busáras Shráid Cheann Tearmainn (ar a tugadh Busáras Shráid Buchanan air fosta) agus Busáras Shráid Dhùn Deas, chomh maith le láthair feithimh ar an tsráid ar Shráid Rinn Friù. Bhí na háiseanna seo iontach plúchta, agus cé gur mhaolaí cúrsaí, go pointe, sna 1960idí nuair a cruthaíodh clós páirceála do bhusannaí ar choirnéal Bhóthar na Parlaiminte agus Sráid Cheann Tearmainn, cha raibh ann ach socrú sealadach, toisc gur leagadh neart den chuid seo den chathair, agus an bhun-leagan amach de na sráideanna, agus rinneamh athfhorbairt chuimsitheach air sna 1970. Mar chuid den athfhorbairt seo, tógadh an Bhusáras úr soir ó na séan áiseanna, ar phíosa talaimh a bhíodh ar an taobh ó thuaidh de Bhóthar na Parlaiminte agus mar chuid d'iosta earraí iar-stáisiún iarnróid Shráid Buchanan, a druideadh sna 1960idí mar gheall ar Chiorruithe Beeching. Tá bealach isteach an bhusáras nua ar Shráid Cheann Tearmainn (nach bhfuil baint aige leis an ailíniú a bhí ag an tsráid den ainm céanna a bhí ann roimhe). 
I ndiaidh príobháidiú Ghrúpa Bus na hAlban tugadh úinéireacht an bhusárais d'Iompair Paisinéirí Shrath Chluaidh i 1993, agus ansin tugadh dá chomharba Comhpháirtíocht Iompair Shrath Chluaidh i 2006. Dúnadh an iar-áras ceann aistear eile de chuid Ghrúpa Bus na hAlban sa chathair, Busáras Bhaile Anndra, i 1993 freisin, agus aistríodh cuid dá sheirbhísí go Busáras Bhochanan dá bharr. 
Is é an busáras is mó in Albain atá ann,le thart fá 1,700 turas bus ag imeacht ón bhusáras achan lá, agus úsáideann níos mó ná 40,000 paisinéir na turais seo ar bhonn laethúil. Tá sé faoi fhad siúil ó stáisiún iarnróid Shráid na Banríona Ghlaschú agus stáisiúin traenach faoi thalamh Choille Challtainn agus Shráid Bochanan. Nascann seirbhís bus an busáras lé stáisiún traenach Shráid na Banríona agus an Stáisiúin Traenach Meánach. 
Oibritheoirí.
Is iad seo a leanas na hoibritheoirí a chuireann seirbhísí go Busáras Bhochanan ar fáil: 
I gcultúr an phobail.
Rinne an ceoltóir áitiúil Roddy Frame rómansú ar an bhusáras ina amhrán "Killermont Street," a bhí le feiceáil ar albam a bhanna Camera Aztec ó 1987 "Love". Pléann an t-amhrán le héalúchas go háiteanna úra ón stáisiún, leis an líne athfhillteach "Tá teachtaireacht ann dúinn, is féidir linn dul ann ar an bhus, ó Shráid Killermont". Tugtar "Killermont Street" ar shuíomh leantóra oifigiúil Frame mar thagairt don amhrán.
Séarlas Saonta. Bhí Séarlas III (17 Meán Fómhair 879 - 7 Deireadh Fómhair 929), ar a dtugtar Séarlas Saonta nó Séarlas Díreach (ón Laidin "Carolus Simplex"), ina Rí ar an Fhranc Thiar (Laidin: "Francia occidentalis") agus 898 go dtí 922 agus ina Rí ar Lotharingia ó 911 go dtí 919–23. Bhí sé ina bhall de ríshliocht na gCairilínseach
An Fhranc Thiar. I stair na meánaoise, tagraíonn an Fhranc Thiar (Laidin: "Francia occidentalis" ) nó Ríocht na bhFranc Thiar ("regnum Francorum occidentalium" ) don chuid thiar d’ Impireacht na bhFranc a bhunaigh Séarlas Mór. Léiríonn sí an chéim is luaithe de Ríocht na Fraince, a mhair ó thart ar 840 go dtí 987. D’eascair an Fhranc Thiar as chríochdheighilt na hImpireachta Cairilínsí i 843 faoi Chonradh Verdun tar éis bhás mhac an Impire, Louis Cráifeach
Cath Mhorgarten. Tharla Cath Morgarten an 15 Samhain 1315, nuair a rinne fórsa 1,500 duine ó Chónaidhm na hEilvéise luíochán ar arm de shaighdiúirí agus ridirí Hapsburgach ar bhruacha Loch Ägeri in aice le Bearnas Mhorgarten san Eilvéis. Chuir na hEilvéisigh, faoi cheannas Werner Stauffacher, ruaig ar na trúpaí Habsburgacha, a bhí faoi cheannas Leopold I, Diúc na hOstaire. Chomhdhlúthaigh bua na hEilvéise an "Ewiger Bund der Drei Waldstätten" (Gaeilge: "Aontas síoraí na dtrí Cantón"), (Gearmáinis:"Bundesbrief von 1291") a bhí mar chroílár na hEilvéise nua-aimseartha.
Ionradh na Polainne. Ar an 1 Meán Fómhair 1939 rinne an Ghearmáin ionradh ar an bPolainn. Dhá lá ina dhiaidh sin d’fhógair an Bhreatain agus an Fhrainc cogadh ar an nGearmáin. Bhí tús curtha leis an Dara Cogadh Domhanda.
Cúlra.
Ar 23 Lúnasa 1939, shínigh an Ghearmáin Naitsíoch agus an Rúis Shóivéadach an "Comhaontú Naitsí-Shóivéadach". Rinne siad gealltanas gan ionsaí a dhéanamh ar a chéile ar feadh deich mbliana Ag an am céanna, bhí an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach tar éis conradh rúnda a shíniú faoi chríochdheighilt na Polainne. Shocraigh siad go roinnfí talamh na Polainne idir an dá thír. Bhí an conradh tábhachtach do Hitler mar thiocfadh leis ionsaí a dhéanamh ar an Pholainn gan a bheith buartha go dtroidfeadh arm na Rúise ina éadan.
Ionradh.
Chuir an Comhaontú Naitsí-Shóivéadach deireadh leis an bhagairt intuigthe a bhain leis an bharántas Angla-Fhrancach, a tugadh don Pholainn lena slándáil a chosaint. Mar sin, ar 1 Meán Fómhair 1939, chuir na Gearmánaigh deireadh leis an fhanacht agus d’ionsaigh siad an Pholainn.
Ar 17 Meán Fómhair 1939, rinne na Rúisigh ionradh ar an Pholainn ón oirthear. .
Ní amháin go raibh Hitler ag comhlíonadh aidhm Lebensraum agus é ag déanamh ionraidh ar an Pholainn, ach laghdaigh an t-ionradh an brú eacnamaíoch a bhí ar an Ghearmáin trí acmhainní nádúrtha a bhí de dhíth go géar a ghnóthú don gheilleagar.
Ní thug na Sasanaigh ná na Francaigh cúnamh do na Polannaigh, scriosadh an dóchas láidir a bhí ann ar dtús. Phlódaigh na mílte timpeall ambasáidí na Ríocht Aontaithe is na Fraince i Vársá le "God Save the King" agus an "Marseillaise" a chanadh in ómós do na comhghuaillithe. Rinne na Francaigh ionsaí ar an tSárlainn in iarthar na Gearmáine, ach ní raibh na Gearmánaigh i bhfad ag cur cúl ar an ionsaí seo.
Troideadh an cath deireanach, Cath Kock, at 6 Deireadh Fómhair 1939. Bhí cur in éadan míleata na Polainne scriosta ag na Gearmánaigh. Bhí na Polannaigh cloíte, agus roinn an Ghearmáin agus an tAontas Sóivéadach an tír eatarthu mar a bhí socraithe acu.
Éire.
Nuair a bhris an Dara Cogadh Domhanda amach, d’fhógair rialtas Shaorstát Éireann go mbeadh Éire neodrach.
Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath. Cnuasach Annála Éireann is ea Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath a théann siar go dtí lár na 18ú haoise (c. 1765), agus é bunaithe ar ábhar níos luaite, le leaganacha athmhúnlaithe agus ábhar curtha leis le hidirsleachta, a rinne John O'Brien, Easpag Chlochair agus Reverend John Conry. Is gá iad a aithint thar na fíor-"Annála Inis Faithlinn", atá caomhnaithe sa Bodleian Library.
Ábhar.
Meastar gurb iad "Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath" na hannála is lú iontaofa i measc foinsí dá leithéid, ach d'fhéadfadh sé go bhfuil ábhar luachmhar le fáil i roinnt iontrálacha a bheadh caillte murach iad. Is deacair áfach an grán a scaradh ón lóchán.
Aistriúcháin.
Foilsíodh aistriúchán ón Laidin sa bhliain 1825 a rinne Cathal Ó Conchúir. Níl aistriúchán iomlán Béarla le fáil, cé go bhfuil roinnt iontrálacha aistrithe ag scoláirí éagsúla.
Mír Annál Éireannach. Annála Éireann is ea Mír Annál Éireannach (Béarla A Fragment of Irish Annals, nó "Oxford University Collection 103"), foilsithe ag Brian Ó Cuív sa bhliain 1981. Creidtear go dtéann an téacs siar go dtína blianta 1467-1468 nó go gairid ina dhiaidh, agus ní chlúdaítear ach an dá bhliain sin. Caomhnaítear é sa Bodleian Library, Oxford University, faoin gcód 'Oxford Univ. Coll. 103'.
Liosta ríthe na bhFranc. Diúcanna (ceannairí míleata) agus reguli (mion-ríthe) a bhí i gceannas ar na bhFranc ar dtús. D'éirigh na Meirvínsigh Sailiacha in ardréim i measc na bhFranc agus rinne siad an chuid is mó dan Ghaill Rómhánach a cheansú.
Mion-ríocht. Is éard is mion-ríocht ann ná ríocht bheag i gcodarsnacht le himpireacht nó ríocht aontaithe a bhí ann roimhe nó ina dhiaidh (mar shampla na ríochtaí iomadúla Angla-Shacsanach i Sasana a aontaíodh i Ríocht Shasana sa 10ú haois, nó an iliomad ríochtaí Gaelacha na hÉireann mar Ríocht na hÉireann sa 16ú haois). Mar mhalairt air sin, bheadh mion-ríocht ina ríocht bheag i ngarchomharsanacht ríochtaí níos mó, mar shampla an ríocht mheánaoiseach "Ríocht na nOileán" ("Rìoghachd nan Eilean") i gcoibhneas le ríochtaí na hAlban nó Shasana nó ríochtaí Lochlannacha.
Impireacht. Is stát ceannasach í impireacht a chuimsíonn roinnt críocha agus pobail atá faoi réir údarás rialaithe amháin, impire go minic. Sa stair, bhí concas, coilíniú, creachadh, agus forordú líon mór críocha, ríochtaí, eitneacht agus náisiún go minic, chun leasa rialtóirí lárnacha na hImpireachta agus mionlach eacnamaíochta. ina chomhartha sóirt ag na impireachtaí is mó, mar impireachtaí na Róimhe, na Breataine, na Rúise agus na Mongóile
Peadar Lamb. Ba dhuine de mhóraisteoirí na hÉireann é Peadar Lamb (24 Nollaig 1929 - 1 Meán Fómhair 2017). Bhí Peadar Lamb ar dhuine de na haisteoirí Éireannacha ab aitheanta agus ba chruógaí dá raibh – ar stáitse, ar teilifís agus i scannáin.
Saol.
B'as an mBóthar Buí, An Cheathrú Rua, i gConamara ó dhúchás é. Mac leis an ealaíontóir mór le rá Charles Lamb ba ea é. B’iníon le Ford Madox Ford, úrscéalaí agus file Sasanach, ar de bhunadh na Gearmáine í, máthair Pheadair, Katharine. D’oibrigh sí mar thréidlia ar feadh tamaill i gConamara, neamhchoitianta ag an am.
Oileadh Peadar Lamb sna 1950idí mar bhunmhúinteoir i gColáiste Phádraig i nDroim Conrach. Bhí Earnán de Blaghd ina bhainisteoir ann ag an am agus é ag earcú aisteoirí a bheadh chomh líofa i nGaeilge agus a bheidís i mBéarla.
Ar stáitse.
Ba é Micheál Mac Liammóir a thug a chéad pháirt do Lamb ar stáitse na Taibhdheirce i nGaillimh agus a dhráma féin "Diarmaid agus Gráinne" á léiriú. Chuaigh Lamb le hAmharclann na Mainistreach, ó bhí a chéad pháirt aige i ndráma ansin sa bhliain 1954. 
Ba leis an amharclann náisiúnta a dhaingnigh Lamb a cháil mar aisteoir den scoth. Bhí sé sna drámaí "An Giall, The Shadow of a Gunman," "The Shaughran", "The Sanctuary Lamp", "The Quare Fella", agus "Philadelphia Here I Come".
Chuaigh Lamb timpeall Mheiriceá Thuaidh le "The Playboy of the Western World" sa bhliain 1990.
Teilifís agus scannáin.
Bhí aithne mhór ar Pheadar Lamb i saol na Gaeilge agus na Gaeltachta. Ba mhinic é ag aisteoireacht ina theanga dhúchais, i saothair ar nós "Ros na Rún, Cré na Cille, , In Ainm an Athar", agus "Níor Mhaith Liom do Thrioblóid."
Bhí Lamb le feiceáil agus le cloisteáil go minic freisin ar RTÉ i gcaitheamh na mblianta.
Bhí páirteanna aige i "Fair City, Father Ted, The Field, Far and Away" and "Michael Collins" ar an scáileán mór.
Saol pearsanta.
Chaith Lamb cuid mhór dá shaol i mBaile Átha Cliath. Bhí sé pósta (sa bhliain 1965) leis an aisteoir cáiliúil Geraldine Plunkett agus cúigear clainne aige.
SS Athenia (1922). Línéar paisinéirí trasatlantach ab ea an SS Athenia, a tógadh i nGlaschú sa bhliain 1922. 
Tóin poill.
Ar an 3 Meán Fómhair 1939, ar an chéad oíche den chogaidh, cuireadh an long chúrsála go tóin poill nuair a bhuail toirpéad Gearmánach í amach ó chósta thiar thuaidh Dhún na nGall. Scaoil fomhuireán toirpéad leis an Athenia sna huaireanta an chloig i ndiaidh don Bhreatain cogadh in aghaidh na Gearmáine a ghairm i 1939.
Bhuail toirpéad ón U-30 an Athenia ag 7:38 an tráthnóna céanna. Thóg sé go dtí a 11 ar maidin lá arna mháireach don long dul faoi - a postaí ba túisce a báthadh. Tarrtháladh 1301;  maraíodh 117, arbh Meiriceánaigh cuid mhór acu san eachtra. Tugadh na marthanóirí go Gaillimh.
Conspóid.
Bhí na Stáit Aontaithe neodrach ag an am. Mar sin, shéan an Ghearmáin go raibh aon bhaint acu leis an eachtra ar dtús, ar eagla go meallfaí an Meiriceánaigh sa chogadh ina n-aghaidh. Dúirt na Gearmánaigh fiú gur ordaigh Winston Churchill d'fhomhuireán na Breataine an Athenia a chur faoi ionas go gcuirfí brú ar Mheiriceá a ndílseacht a léiriú. Tháinig an fhírinne chun solais áfach tráth ar tionóladh triaileacha Nurenberg. 
Meastar go ndearna scipéir an fhomhuireáin, Oberleutnant Fritz Julius Lemp botún, nuair a cheap sé gur long chabhlaigh a bhí san Athenia seachas long phaisinéirí. Níos déanaí, d’ionsaigh an fomhuireán U-30, faoi stiúir Lemp, an SS Fanad.
Sa bhliain 2017, fuair an SS Athenia ar ghrinneall na farraige amach ó chósta Dhún na nGall, báite 200m faoi thoin ar an Rocal.
Geoffrey of Monmouth (leabhar). Leabhar faoi Sieffre o Fynwy () le Karen Jankulak is ea Geoffrey of Monmouth a d’fhoilsigh Gwasg Prifysgol Cymru ("Preas Ollscoil na Breataine Bige") sa tsraith 'Writers of Wales'. Cuireadh an leabhar i gcló sa bhliain 2010.
Ba chléireach ón 12ú haois é Sieffre o Fynwy a chum ‘stair’ mionsonraithe agus leanúnach Oileáin na Breataine ó bhunaíodh í go dtí an concas Angla-Shacsanach ina leabhar ‘Historia Regum Britanniae’. Bhí an-tóir ar a chuid saothar ar fud iarthar na hEorpa, ag fáil lucht féachana níos leithne faoi stair na Breataine agus an Rí Artúr ("Y Brenin Arthur") ach go háirithe.
Edward Coke. Abhcóide, breitheamh, Tiarna Príomh-Bhreitheamh agus polaiteoir Sasanach ab ea Edward Coke (1 Feabhra 1552 – 3 Meán Fómhair 1634), i measc na bpearsana is tábhachtaí i stair an dlí choiteann.
Saol.
D'fhrestal Coke ar Norwich Free Grammar School ó 1560 ar aghaidh. Chaith sé trí bliana (1567-1570) mar mhac léinn i gColáiste na Tríonóide, Cambridge. Níor bhain sé céim ar bith amach is cosúil. Ach bhí sé in ann ballraíocht a ghlacadh ansin in Ósta Clifford i 1571 agus ina dhiaidh sin sa Teampall Laistigh. Glaodh chun Bharra Shasana air sa bhliain 1578.
Ba ghearr go raibh Coke ar na príomhabhcóidí sa tír, ag pléideáil i gcásanna ríthábhachtacha mar Shelley's Case agus Slade's Case. Ó ba rud é gur ghníomhnaigh sé go rathúil ar son Mhuintir Howard (Diúic Norfolk) bhain sé a dtacaíocht sa pholaitíocht amach agus toghadh mar fheisire thar ceann Aldeburgh sa bhliain 1589. 
Bhí Coke ina Aturnae Ginearálta ó 1592 go 1594 agus ina Ard-Aighne ó 1594 go 1606 agus ina Spéicéir ar Theach na dTeachtaí freisin, ó 1592 go 1593.
Tiarna Príomh-Bhreitheamh.
Bhí Coke ina Phríomh-Bhreitheamh ar na Pléadálacha Coiteanna ó 1606 go 1613 agus ina Phríomh-Bhreitheamh ar Bhinse an Rí ó 1613 go 1616. Sa dá phost sin chuir sé in éadan leathnaithe gan údar (dar leis) ar lánrogha an rí. Mar gheall air sin, ar dtús aistríodh ó Chúirt na Pléadálacha Coiteanna go Chúirt Bhinse Rí é agus ansin briseadh mar bhreitheamh é. 
Chuaigh Coke isteach sa Pharlaimint arís gan scáth gan eagla sa bhliain 1620. Ba ghearr go raibh príomhpháirt aige agus feisirí ag cur i gcoinne na n-iarrachtaí a rinne Séamas I agus Séarlas I údarás na Corónach a leathnú. 
Bhí Coke ceangailte go mór leis an ionsaí a rinneadh ar mhonaplachtaí ríoga agus le hAchainí um Chearta (sa bhliain 1628) agus agóidí eile in aghaidh an rí. 
Bás.
D'éirigh sé as an bpolaitíocht sa bhliain 1629 agus fuair sé bás cúig bliana dár gcionn. D'éag Coke ar 3 Meán Fómhair 1634, in aois 82 bliain dó; luigh an corp faoi ghradam stáit i nGodwick, Norfolk ar feadh míosa.
Tionchar.
Bhí an-tionchar ar fhorbairt an dlí choiteann ag na tuarascálacha dlí a chuir Coke i dtoll a chéile (a foilsíodh idir 1600 agus 1659) agus ag a mhórshaothar "Institutes of the Lawes of England" (1628-44). 
Bhí tionchar ar leith ag Coke ar dhlí bunreachtúil Mheiriceá, maidir leis na cearta sibhialta, scaradh na gcumhachtaí agus córas an athbhreithnithe bhreithiúnaigh.
Amir Sarkhosh. Imreoir snúcair gairmiúil ón Iaráin is ea Amir Sarkhosh, a rugadh ar an 30 Bealtaine 1991 i gKaraj na hIaráine.
Hugo Garay. Dornálaí Airgintíneach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Hugo Hernán Garay, a rugadh ar 27 Samhain 1980 i dTigre, Buenos Aires.
Gabriel Campillo. Dornálaí Spáinneach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Gabriel Campillo, a rugadh ar 19 Nollaig 1978 i Maidrid, an Spáinn.
Daryl Hannah. Is aisteoir Meiriceánach í Daryl Christine Hannah a rugadh ar an 3 Nollaig, 1960.
Fear Ionad na hÉireann. Ba é an Fear Ionad ionadaí an mhonarc agus ceann fheidhmeannas na hÉireann faoi riail Shasana, le linn Thiarnas na hÉireann agus ansin Ríocht na hÉireann. Rinne sé ionadaí roimh 1523 d' Fhear Ionaid an Rí in Éirinn. Is é Leas-Thiarnaí an fhoirm iolra. an mhonarc agus cheann fheidhmeannas na hÉireann faoi riail Shasana, le linn Thiarnas na hÉireann agus ansin Ríocht na hÉireann. Rinne sé ionadaí roimh 1523 do Viceroy na hÉireann. Is é Fir Ionaid an fhoirm iolra. 
Liosta na bhFear Ionad.
Ríocht na hÉireann.
Rinneadh Tiarna Leifteanant na hÉireann den teideal ina dhiaidh sin, agus tugadh an Leasrí nó Fear Ionaid an Rí go neamhfhoirmiúil ar an sealbhóir freisin.
Thomas Mortimer. Saighdiúir agus státaire Sasanach meánaoiseach ab ea an Tiarna Thomas Mortimer (c. 1350–1399) a bhí, ar feadh tamaill ghairid, i seilbh roinnt oifigí stáit riaracháin agus breithiúnacha tábhachtacha in Éirinn agus a raibh páirt aige i bhfreasúra in aghaidh rialtas an Rí Risteard II. Ba bhall mídhlisteanach de theaghlach Mortimer é, a bhí ar cheann de phríomhtheaghlaigh uasal Shasana agus na hÉireann, agus chuidigh sé le tailte Mortimer a bhainistiú le linn mhionaois oidhre an teaghlaigh, a nia Roger, iarla Mharch. Bhí dlúthbhaint ag Sir Thomas freisin leis na Tiarnaí Achomharcóirí, baicle chumhachtach d'uaisle a chuir i gcoinne riarachán an Rí Risteard II.
Tomás Mac Gearailt, 7ú Iarla Chill Dara. Piaraí agus státaire Éireannach sa chúigiú haois déag ab ea an Tiarna Tomás Mac Gearailt, 7ú Iarla Chill Dara (c.1421 - 25 Márta 1477), a bhí i seilbh na hoifige Ard-Seansailéir na hÉireann
William Sherwood (easpag). Eaglaiseach Sasanach ab ea William Sherwood (a d’éag i mBaile Átha Cliath, 3 Nollaig 1482). Bhí sé ina Easpag na Mí, agus ina Sheansailéir ar Éirinn ina dhiaidh sin.
Tomás Mac Gearailt, 7ú Iarla Deasumhan. Ba mhac le Séamus Mac Gearailt, 6ú Iarla Deasumhan agus Máire de Búrca é Tomás Mac Gearailt, 7ú Iarla Deasumhan (d’éag 1467/68), ar a tugadh ‘Tomás Dhroichead Átha’, agus ar a dtugtar an t-Iarla Mór freisin. Bhí sé ina Fhear Ionad na hÉireann faoi Leifteanantacht Georges Plantagenêt an Diúc de Clarence ó 1463 go dtí a bhás, agus i 1464 bhunaigh sé Coláiste Eochaill. Theip ar a phlean chun Ollscoil a bhunú i nDroichead Átha mar gheall ar a fheallmharú breithiúnach.
John Hely-Hutchinson. Dlíodóir, státaire agus Propast ar Choláiste na Tríonóide, BÁC, ab ea John Hely-Hutchinson (1724 – 4 Meán Fómhair 1794). Bhí sé gníomhach sna fiche nó tríocha bliain dheireanacha de Pharlaimint na hÉireann.
Saol.
Céimí de chuid Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath ba ea Hely-Hutchinson, a bhain BA amach sa bhliain 1744. 
Glaodh chun Bharra na hÉireann air sa bhliain 1748. Go luath ina shaol oibre a rinneadh ard-abhcóide agus ríchomhairleoir de. Bhí sé ina Phríomh-Rúnaí Stáit ó 1777 go 1794. 
Státaire.
Bhí Hely-Hutchinson ina bhall de Theach na gComóntach d'Éirinn (thar ceann trí thoghcheantar ar leith) ó 1759 go dtí go bhfuair sé bás. 
Abhcóide an-rathúil agus parlaiminteoir agus riarthóir de scoth, bhailigh Hely-Hutchinson onóracha agus poist mar gheall ar an bpáirt ríthábhachtach a bhí aige agus é ag bainistiú Theach na gComóntach thar ceann an Rialtais. 
D'aontaigh Hely-Hutchinson leis an ngluaiseacht i bhfabhar neamhspleáchas reachtach pharlaimint na hÉireann, cé gur chuir an oifig a bhí aige bac ar an méid a d'fhéadfadh sé a rá faoi. 
Profast.
Sa bhliain 1774 d'éirigh Hely-Hutchinson as mar ard-abhcóide agus thug sé tuarastal gan saothrú suas (a bhí aige ó 1769), ionas go mbeadh sé in ann a bheith ina Phrofast ar Choláiste na Tríonóide, post a bhí aige go dtí a bhás. 
Measadh den chuid is mó go raibh sé ina phrófast an-éifeachtach. Mhol sé go láidir go ligfí mic léinn Caitliceacha isteach sa choláiste. Ina theannta sin, thug sé tacaíocht láidir do shaorthrádáil (agus bhí sé ar dhuine de na chéad pholaiteoirí a ghlac le tuairimí Adam Smith maidir leis an ábhar seo agus ábhair ghaolmhara).
Leopold von Ranke. Staraí Gearmánach, staraí de chuid stát na Prúise, léachtóir ollscoile agus ríchomhairleoir (Gearmáinis:"Geheimrat") na Prúise ab ea Franz Leopold Ranke, von Ranke ó 1865 (* 21 Nollaig, 1795 i Wiehe, † 23 Bealtaine, 1886 i mBeirlín). 
Teaghlach.
Rugadh Leopold von Ranke i Wiehe, agus ba iad a thuismitheoirí ná an dlíodóir Gottlieb Israel Ranke (1762-1836) agus a bhean Friederike Ranke(1776–1836). Ba é an mac ba shine é sa teaghlach. Ba dheartháir leis an diagaire Friedrich Heinrich Ranke (1798-1876) agus an diagaire Ernst Ranke (1814-1888). Ba iad a nianna an fiseolaí agus an antraipeolaí Johannes Ranke, an dochtúir Heinrich von Ranke, a spreag í freisin i 1891, agus an sagart sinsearach Leopold Friedrich Ranke. 
Phós Ranke Helena Clarissa Graves (1808-1871) ó shean-theaghlach Sasanach in 1843: iníon le Coimisinéir Póilíní Bhaile Átha Cliath John Crosby Graves (1776-1835) agus Helena Perceval (1785-1835). Bhí triúr mac ag an lánúin Ranke; Otto (1844-1928), an Maorghinearál Friedhelm (1847-1917), a phós a chol ceathrar Selma von Ranke, agus Albrecht (1849-1850), agus iníon amháin Maximiliane (1846-1922). Ba mhór-nia le Leopold von Ranke an file agus scríbhneoir Briotanach Robert von Ranke-Graves. 
Bronnadh teideal uaisleachta air isteach in uaisle na Prúise an chéim é chuig uaisle na Prúise (in den preußischen Adelsstand) ar 22 Márta 1865 i mBeirlín.
Staireolaíocht. Is éard is staireolaíocht ann ná staidéar ar mhodhanna staraithe chun an stair a fhorbairt mar dhisciplín acadúil, agus dá réir sin is aon chuid d’obair stairiúil ar ábhar áirithe í. Clúdaíonn staireolaíocht ábhair ar leith an chaoi a ndearna staraithe staidéar ar an ábhar sin ag úsáid foinsí, teicnící agus cuir chuige teoiriciúla áirithe. Pléann scoláirí an staireolaíocht de réir ábhair - mar shampla stair na Ríochta Aontaithe, stair an Dara Cogadh Domhanda, Impireacht na Breataine, Ioslam luath, agus an tSín - agus cineálacha cur chuige agus seánraí éagsúla, mar shampla stair pholaitiúil agus stair shóisialta. Ag tosú sa naoú haois déag, le orbairt na staire acadúla, d’fhorbair corpas litríochta staire. Is ceist dhíospóireachta í i gcónaí "an dlúbhaint a bhí riamh, atá go fóill, agus a bheidh go brách, idir scríobh na staire agus polaitíocht na linne ina scríobhtar í".
Eagna. Is coincheap í an eagna nó an chríonnacht ("coibhéis sa sean-Ghréigis": σοφία / sophía) a úsáidtear chun iompar duine aonair a cháiliú, go minic de réir na heitice, a chomhcheanglaíonn comhfhios fút féin agus faoi dhaoine eile, stuamacht, críonnacht, dáiríreacht, géarchúis agus ceartas bunaithe ar eolas réasúnaithe.
I réimse na fealsúnachta, is ionann an eagna agus idéal na beatha a mbíonn claonadh ag na fealsúna ina leith, « amoureux de la sagesse » "leannáin na heagna", qui « pensent leur vie et vivent leur pensive» a "smaoiníonn ar a mbeatha agus a mhaireann a gcuid smaointe", trí cheistiú agus tríd a suáilcí a cheistiú agus a chleachtadh.
Suáilce. Is coincheap é an tsuáilce a trasnaíonn na tacair fealsúnachta, reiligiúin agus polaitíochta . 
San fhealsúnacht chlasaiceach, a ghlac an Giúdachas Heilléanaithe agus an Chríostaíocht, déantar idirdhealú i measc na suáilcí go léir le ceithre suáilce bunúsach nó ríthábhachtach; an chríonnacht, an mheasarthacht, an fhoirtile agus an ceartas.
Jacob de Wit. Ealaíontóir Dúitseach agus maisitheoir intí ab ea Jacob de Wit (19 Nollaig 1695 - 12 Samhain 1754) a phéinteáil go leor radharc reiligiúnach.
Charles Meynier. Péintéir nuachlasaiceach Francach ab ea Charles Meynier (24 Samhain 1768 i bPáras - 6 Meán Fómhair 1832 i bPáras). 
Dalta de chuid François-André Vincent ab ea Meynier. Sa bhliain 1789, fuair sé an dara háit sa chomórtas "Grand Prix de Rome". Rinne Meynier na dearaí ar rilíf íseal agus dealbha timpeall l'Arc de Triomphe du Carrousel. 
Bhí sé ina bhall de l'Académie des Beaux-Arts ón bhliain 1816 ar aghaidh.
François-André Vincent. Péintéir Francach ab ea François-André Vincent (30 Nollaig 1746 i bPáras - 4 Lúnasa 1816 i bPáras). 
Beathaisnéis.
Bhí François-André Vincent ina dhalta dá athair, an péintéir miondealbh ollamh san . Ansin rinne sé staidéar faoi stiúir Joseph-Marie Vien. 
Bronnadh Prix de Rome air i 1768. Bhí sé ina chónaí san Iodáil ó 1771 go 1775. Glacadh isteach san Acadamh Ríoga Péinteála agus Dealbhóireachta é i 1777 agus, ón dáta sin, thaispeáin sé go rialta ag an Salon.