Trelis/gawiki huggingface dataset:
James Reilly. Is polaiteoir Éireannach, dochtúir leighis agus seandadóir é James Reilly (Gaeilge: "Séamas ó Raghallaigh") (rugadh é 16 Lúnasa, 1955). Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thuaidh a bhí ann idir 2007 agus 2016.
Tá sé ina leascheannaire ar Fhine Gael ón mbliain 2010 agus ina Aire Sláinte ó Mhárta na bliana 2011 go dtí Iúil na bliana 2014. Bhí O'Reilly ina uachtarán ar Cheardchumann Dhochtúirí na hÉireann sular toghadh é. Is leis Áras Lawton i Muine Gall, Contae Uíbh Fhailí.
Sheas Reilly in Olltoghchán 2016 ach níor éirigh leis greim a choimeád ar a shuíochán Dála. Chuir Enda Kenny a ainm chun cinn mar bhall de Sheanad Éireann i mí na Bealtaine 2016.
Ceardchumann Dhochtúirí na hÉireann. Is eagraíocht Éireannach do dhochtúirí leighis é an Ceardchumann Dhochtúirí na hÉireann nó "ELÉ" (Béarla: "The Irish Medical Organisation" nó "IMO" )
Michael Lowry. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Thiobraid Árann Thuaidh é Michael Lowry () (rugadh é 13 Márta 1953). Is polaiteoir neamhspleách é agus cé go ndearnadh fiosrúchán coiriúil ina leith tá gnaoi ag an bpobal ina cheantar féin air mar sin féin agus d'éirigh go maith leis vótaí a mhealladh cé go raibh amhras mór ann i dtaobh a chuid iompair sa pholaitíocht.
Ar an 23 Feabhra 2016, dhiúltaigh an Ard-Chúirt iarratas a rinne sé a thriail a chur ar neamhní.
Sheas Lowry in Olltoghchán 2016 agus fuair sé 16.8% de na vótaí céad rogha.
Finian McGrath. Is polaiteoir neamhspleách ar an eite chlé agus iar-Theachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thuaidh Láir é Finian McGrath (Gaeilge: "Fionnán Mag Craith") (rugadh é 9 Aibreán, 1953 ). Bhí sé é ina TD ón mbliain 2002 go dtí 2020.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 8.0% de na vótaí ar an gcéad chomhaireamh.
Denis Naughten. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Ros Comáin- Liatroim Theas é Denis Naughten (Gaeilge: " Domhnall Ó Neachtain") (rugadh é 23 Meitheamh, 1973). Is polaiteoir neamhspleách é ó gur chaill sé aoireacht Fhine Gael i Meitheamh 2011. Sheas Naughten in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh leis ann le 13.4% de na vótaí céad rogha.
Patrick Nulty. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Thiar é Patrick Nulty (Gaeilge: "Pádraig Mac an Ultaigh") (rugadh é 18 Samhain, 1982). Toghadh é ag fothoghchán i nDeireadh Fómhair na bliana 2011. Is polaiteoir neamhspleách é tar éis dó aoireacht an pháirtí an chailliúint ar 6 Nollaig, 2011. D'éirigh sé as oifig sa bhliain 2014 díreach sular tháinig sé chun solais go raibh teachtaireachtaí gnéasacha seolta aige chuig cailín agus bean ar facebook.
Cille Bhrìghde. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, í Cille Bhrìghde.
A' Chille Mhòr. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Chille Mhòr.
Cille Bhacastair. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cille Bhacastair.
Cinnseaborgh. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Cinnseaborgh.
Leon Spinks. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Leon Spinks (11 Iúil 1953 - 5 Feabhra 2021).
Ciarán Lynch. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chorcaigh Theas Láir é Ciarán Lynch (Gaeilge: "Ciarán Ó Loinsigh") (rugadh é 13 Meitheamh, 1964). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre agus ina TD ón mbliain 2007.
Comhar Críostaí. Is páirtí polaitiúil Éireannach cláraithe é Comhar Críostaí () i bPoblacht na hÉireann. Richard Greene atá mar cheannaire air.
Iberia Express. Is aerlíne ísealchostais Spáinneach í an Iberia Express, agus tá an ceanncheathrú ag Aerfort Maidrid, sa Spáinn. Beidh ceithre Airbus A320 in úsáid ag an comhlacht ar dtús.
Rafael Correa.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;827294&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-07-31T04:54:16Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Alison&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;+WD&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Is é Rafael Vicente Correa Delgado uachtarán reatha Eacuadór. Thosaigh sé a chéad téarma ar 15 Eanáir 2007.
Ealaíontóir. Duine a chruthaíonn ealaín is ea ealaíontóir. Mar shampla úsáideann péintéir dathanna éagsúla chun íomhánna a dhéanamh ar chanbhás.
Sally Kavanagh. Is leabhar é Sally Kavanagh (Teideal an aistriúcháin Ghaeilge: "Saile Chaomhánach, nó na hUaigheanna Folmha" nó " Saile Ní Chaomhánaigh nó na huaigheanna folamha" ) a scríobh Charles Kickham. 
Aistriúchán.
D'aistrigh Máirtín Ó Cadhain go Gaeilge é. Ag múineadh ina phríomhoide i gCamas a bhí sé agus é ag aistriú "Sally Kavanagh" le Kickham. Faoin teideal "Saile Ní Chaomhánaigh nó na huaigheanna folamha: scéal faoi Thiobriad Árann", 1932 a foilsíodh é. An Dr Tomás de Bhaldraithe a d’ullmhaigh eagrán na bliana 1986, a d'fhoilsigh An Gúm.
Seán Sherlock. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chorcaigh Thoir é Seán Sherlock () (rugadh é 6 Nollaig, 1972). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Òs. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Òs.
Gerald Nash. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Lú é Gerald Nash ("Ged" go minic) (rugadh é i Nollaig, 1975). Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Ar an Rolla Oibreachais atá sé.
Ramasaig. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ramasaig.
Sgeitheabost. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgeitheabost.
Sligeachan. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sligeachan.
Tobhta. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tobhta nó Tota.
Uilfhinis. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Uilfhinis.
Jim Stynes. Fear spóirt agus daonchara Éireannach ab ea James "Jim" Stynes, OAM (23 Aibreán, 1966 – 20 Márta, 2012). Peileadóir Gaelach a bhí ann ina óige, agus é ag imirt leis an gclub Baile Buadáin Naomh Éanna agus foireann mhionúir Bhaile Átha Cliath. Sa bhliain 1984, bhí Stynes ar dhuine de na céad peileadóirí a thapaigh an deis chun peil Astrálach a imirt san Astráil, agus bhain sé clú agus cáil amach ag imirt ag leibhéal is airde an chluiche.
Chuaigh Stynes go mór i gcion ar phobal na hAstráile, ar mhuintir Mhelbourne ach go háirithe - mar shárimreoir agus mar gheall ar an obair charthanachta a bhí á dhéanamh aige taobh amuigh den ghort imeartha. 
D'éag Jim Stynes de bharr ailse, tar éis streachailt phoiblí in aghaidh an ghalair sa bhliain 2012. Bronnadh sochraid stáit air, mar aitheantas ar an méid a bhain sé amach san Astráil.
Halla na Cathrach, Béal Feirste. Is é Halla na Cathrach, Béal Feirste (Béarla: "Belfast City Hall") an baile atá ag Comhairle Bhéal Feirste, suite i lár na cathrach i gCearnóg Dhún na nGall.
Sande. Bardasacht i dtuaisceart na Gearmáine is ea Sande.
Achoimre.
Baile beag réasúnta ciúin agus taitneamhach is ea Sande atá suite i dtuaisceart na Gearmáine, sa tSacsain Íochtarach (Niedersachsen as Gearmáinis). Freaslainn (Friesland as Gearmáinis) a thugtar ar an cheantar ina bhfuil sí. Is gearr den Mhuir Thuaidh í, agus tá tionchar mór ag an bhfarraige ar an mbaile seo. 
Turasóirí i Sande.
Is fiú é do thurasóirí cuairt a thabhairt do Sande.
Tá dhá óstán ann, Hotel Auerhahn i lár an bhaile agus Landhaus Tapken ar an imeall. Tá árasáin féinfhreastail le fáil freisin, chomh maith le leaba &amp; bricfeasta.
In Sande, tá go leor nádúr le feiceáil - baineann cuairteoirí taitneamh as siúlóidí tríd an sráidbhaile, ar na bealaí beaga a leanann an chanáil, agus timpeall an locha bhig ar thaobh amháin an sráidbhaile.
Tá cúpla músaem ann freisin, ceann faoi stáir chois fharraige agus ceann faoin mbruachbhaile is stairiúla, Neustadtgödens (Baile Nua Gödens).
Is féidir turais sa char a dhéanamh chuig na bailte beaga iascaireachta cois fharraige. Tá na hoileáin Fhreaslannacha le feiceáil ann freisin, le tránna le gaineamh chomh mín le plúr.
Ní féidir réigiún níos fearr a shamhlú chun rothaíocht a dhéanamh. Tá rothair le fáil ar cíos ann, agus tá bealaigh deasa sábháilte don rothaíocht ann. Níl sléibhte nó cnoic ann, agus mar sin, tá sé éasca na mílte a chlúdach ar rothar.
Cearnóg Dhún na nGall. Is cearnóg í Cearnóg Dhún na nGall atá suite i lár na cathrach Bhéal Feirste.
Na h-Eileanan Ascrib. Is oileán iad na h-Eileanan Ascrib, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Na h-Eileanan Cròlainneach. Is oileáin iad na h-Eileanan Cròlainneach, i ngar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain. Tá siad neamháitrithe ón mbliain 1920 anuas.
Eilean Mór. Is oileán é Eilean Mór , gar den Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Eilean Meadhonach. Is oileán é Eilean Meadhonach, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Caisleán Bhéal Feirste. Is caisleán i gContae Aontroma é Caisleán Bhéal Feirste, agus é suite ag bun Bhinn Mhadagáin.
Joe McHugh. Is múinteoir, polaiteoir agus Teachta Dála do cheantar Dhún na nGall Thuaidh-Thoir é Joe McHugh (Gaeilge: "Seosamh Mac Aodha") (a rugadh ar 16 Iúil 1971 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Chaith sé dhá thréimhse mar Aire i Roinn na Gaeltachta agus bhí sé ina aire oideachais chomh maith. 
Gairm pholaitiúil.
Ceapadh McHugh ina Aire Stáit don Ghaeilge, don Ghaeltacht agus do na hOileáin sa bhliain 2014, in áit Dinny McGinley. Bhí conspóid mhór ann nuair a ceapadh é den chéad uair ina aire stáit Gaeltachta toisc nach raibh an Ghaeilge ar a thoil aige. D’fhógair McHugh go mbeadh sé ag dul ar “aistear teanga” agus thug sé faoin nGaeilge a fhoghlaim.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 11.5% de na vótaí céad rogha.
Ceapadh é ina Aire Stáit i Roinn an Taoisigh sa bhliain 2017.
Gairm taobh amuigh den domhan polaitiúil.
D'oibrigh sí mar mhúinteoir
D'fhógair McHugh ar an 4 Bealtaine 2022, go mbeidh sé ag dul ar scór ag an gcéad Olltoghchán eile. "Post 24/7 an pholaitíocht a éilíonn gach a bhfuil ionat," a dúirt sé. 
Ba bhreá leis, a dúirt sé tráth, a bheith ina mhúinteoir Gaeilge lá éigin.
Naisc sheachtracha.
Clár raidió RTÉ faoi Joe McHugh
Ciarán Cannon. Is polaiteoir Éireannach é Ciarán Ó Canáin nó Ciarán Cannon. Bhí sé ina Teachta Dála do Fhine Gael i nGaillimh Thoir idir 2011-2024.
Tréimhse sa Pháirtí Daonlathach.
Toghadh Cannon ina ionadaí tofa poiblí an chéad uair mar chomhairleoir contae i mBarda Locha Riach i gContae na Gaillimhe, i dtoghcháin áitiúla 2004. Sheas sé in Olltoghchán 2007 i nGaillimh Thoir ach theip air suíochán a bhaint amach, cé gur cheap an Taoiseach chun an tSeanaid é ina dhiaidh sin. 
Bhí sé tofa mar cheannaire an Pháirtí Dhaonlathaigh ar 17 Aibreán 2008, in ionad Mháire Ní Áirne. D'éirigh leis an bua a fháil ar an Seanadóir Fiona O'Malley. Bhí sé ar an gcéad Seanadóir a toghadh mar cheannaire i stair an pháirtí.
Fine Gael.
Ar an 24 Márta 2009 d'éirigh Cannon as na Daonlathaigh agus d'éirigh sé ina bhall de Fhine Gael. Bhí sé ina Teachta Dála do Fhine Gael i nGaillimh Thoir idir 2011-2024. Bhí sé ina Aire Sóisearach sa Roinn Oideachais 2011-2014. Ceapadh é mar Aire Sóisearach i nGnóthaí Eachtracha, 2017-2020.
Ar 19 Márta 2024, d'fhógair Cannon nach raibh sé ag cur a ainm chun cinn sa chéad olltoghchán eile "mar gheall ar chomh nimhneach agus atá an pholaitíocht ar na saolta seo", nimhneas sa pholaitíocht sa lá atá inniu ann nach mbíodh ann scór blianta ó shin. "Níl aon duine dínn ag iarraidh go ndéanfaí dia beag dínn, ní theastaíonn uainn ach go gcaithfí linn go sibhialta agus go measúil, díreach mar a chaitear le daoine i bpoist eile", arsa sé.
Bhí Cannon ina urlabhraí meán, ealaíon agus cultúir Fhine Gael ag an am. Thug ceannaire Fhine Gael, an Taoiseach Leo Varadkar, le fios go raibh Ó Canáin ar dhuine de na Teachtaí Dála ba dhíograisí i nDáil Éireann.
Pearsanta.
Bíonn Cannon amuigh ag rothaíocht aon uair a fhaigheann sé an deis. in 2021, agus é tar éis turas mór millteach a chur i gcrích ó Chionn Mhálanna go Carn Uí Néid, (580 ciliméadar nó mar sin), chinn sé an turas sin a cheiliúradh le cuairt a thabhairt ar chara leis sa gClochán. Ach i Maigh Cuilinn, tharraing jíp amach agus chas sé ar dheis, díreach amach roimhe ar an mbóthar tríd an mbaile. Bhuail sé chomh láidir é gur ‘eitil’ an rothar os a chionn agus fágadh Ciaran ina chrap ar an mbóthar. D'fhan sé i dteanntán miotail go ceann ceithre mhí. Tháinig biseach air agus ina oibrí dochloíte ar mhaithe le carthanacht.
Peter Mathews. Iar-pholaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Bhaile Átha Cliath Theas ab ea Peter Mathews (Gaeilge: "Peadar Maitiú"; Lúnasa, 1951 – 28 Feabhra 2017). Bhí sé ina bhall de Fine Gael. Ba mhinic ar chlár TV3 "Tonight with Vincent Browne" i rith na géarchéime eacnamaíochta é.
Sheas Mathews san Olltoghchán 2016. Fuair sé bás de bharr ailse.
Naisc sheachtracha.
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]]
[[Catagóir:Básanna in 2017]]
[[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]]
[[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]]
[[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]]
[[Catagóir:Alumni COBÁC]]
[[Catagóir:Baill Fhine Gael]]
[[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla i gContae]]
Shane McEntee. Ba pholaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Oirthear na Mí é Shane McEntee (Gaeilge: "Seán Mac an tSaoi") (rugadh é 19 Nollaig, 1956 agus bhásaigh sé ar an 21 Nollaig, 2012). Bhíodh sé ina bhall de Fine Gael. Ba "Aire stáit um Bia, Gairneoireacht agus Sábháilteacht Bia" é. Bhí sé i gceannas ar "Dee Local Bar". Chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 2012. Bhí sé pósta agus bhí ceathrar clainne air, ina measc Helen McEntee a tháinig i gcomharbacht air. Bhí baint mhór aige le Cumann Lúthchleas Gael, agus bhuaigh a dheartháir Gerry McEntee, an máinlia, craobh na hÉireann sa pheil le foireann na Mí.
Réaltaí na hÉireann, CLG. Is Cumann CLG é Réaltaí na hÉireann, CLG (Béarla: "Stars of Erin") atá lonnaithe i nGleann Cuilinn. Bunaíodh an cumann sa bhliain 1903 agus tá an comórtas uile-Éireann do na clubanna buaite acu faoi dhó. Bhuaigh siad Cupán Paddy Mulligan sa bhliain 2010. Tá foireann na mban sa pheil acu agus foirne faoi aois.
Seosamh Ó Cadhain. Duine de dheartháireacha Mháirtín Uí Chadhain ba ea Seosamh Ó Cadhain ("Joe" uaireanta) a rugadh ar 21 Aibreán 1914. Fuair sé scoláireacht go Coláiste na hOllscoile, Gaillimh. Bhí sé ina ardrúnaí ag an bhFáinne, mar a bhí a dheartháir Máirtín chomh maith, ar feadh i bhfad sular ceapadh é ar fhoireann Rannóg Aistriúcháin Thithe an Oireachtais. Chaith sé tamall freisin ina eagarthóir cúnta ar fhoclóir Béarla-Gaeilge Thomáis de Bhaldraithe. Bhíodh sé páirteach mar bhall painéil sa chlár raidió ‘Fadhbanna Gaeilge’. Bhí sé pósta ar Cháit Bhreathnach ón Droim i Leitir Móir agus bhí naonúr gasúr acu. Ní raibh aon choinne lena bhás ar an 31 Márta, sa bhliain 1966. I bhFionnradharc, Baile Átha Cliath, a bhí cónaí air ag an am.
Scríobh Seán Ó Conghaile, Cnoc na hAille, cuntas ina thaobh in "Ar Aghaidh", Bealtaine 1966.
"Ba hé Joe Cadhan é ag muintir Chois Fhairrge. An fear lách, séimh, nádúrach, carthanach sin. Bhí ómós agus onóir le fáil aige i gcónaí ó mhuintir a cheantair fhéin chuile áit ó chathair na Gaillimhe go Tor Cheann Gólaim i Leitir Mealláin".
Ainm.ie. Is tionscadal beathaisnéisí Gaeilge ar líne é Ainm.ie atá á fhorbairt ag Fiontar, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath ón mbliain 2009 i leith. Is mórshaothar léinn é seo a chuimsíonn breis is 1,800 beatha (in 2023) ón mbliain 1560 ar aghaidh (beathaisnéis fir atá i gceist le 90% de na beathaisnéisí atá ar an suíomh in 2023). Tá 1.3 milliún focal i gcló sa bhunsaothar.
Stair.
Tá ainm.ie bunaithe ar taighde a rinne Diarmuid Breathnach (nach maireann) agus Máire Ní Mhurchú, bunúdair na sraithe '"Beathaisnéis" a d’fhoilsigh An Clóchomhar i naoi n-imleabhar (1986–2007), saothar a áirítear ar cheann de shárshaothair taighde na Gaeilge. Bhí fúthu dúshlán an "Dictionary of Irish Biography" a thabhairt maidir le beathaisnéisí na nGael. 
Tháinig "Beathaisnéis a hAon" amach sa bhliain 1986, agus an leabhar deireanach sa sraith, "Beathaisnéis a Naoi", in 2007. Ba mhinic go dtí sin gurbh é inseacht an Bhéarla agus na mBéarlóirí a rinneadh ar stair na tíre agus ar na daoine a bhí lárnach sa stair sin. Ach chúitigh "Beathaisnéis" an fhaillí sin. Tá na beathaisnéisí go léir le fáil ar an suíomh ainm.ie inniu. 
Thug an Roinn Gnóthaí Pobail, Comhionannais agus Gaeltachta maoiniú do dhigitiú an ábhair, a bhí ina céim thosaigh de chuid an tionscadail ainm.ie 
Saoráidí ar an suíomh.
Dar le muintir an tsuímh, cuirfear beathaí nua leis an suíomh de réir mar a chuirfear ar fáil iad agus déanfar seanbheathaí a nuashonrú de réir mar a thiocfaidh fianaise nua chun solais. Cuirfear leis na saoráidí cuardaigh agus brabhsála ar an suíomh ar bhonn leanúnach.
Conspóid.
Dúirt Fiontar in 2019 go raibh ganntanas ban ar an mbunachar ach go raibh líon na mbeathaisnéisí faoi mhná a bhí ar an suíomh “ag dul in airde, más go mall féin é.” Cé go bhfuil ardú tagtha ar líon na mbeathaisnéisí faoi mhná ar an suíomh in imeacht 2019-2023, fágann an t-ardú atá tagtha ar líon na mbeathaisnéisí faoi fhir nach bhfuil aon ardú suntasach tagtha ar chéatadán na mban ar Ainm.ie.
Tony McLoughlin. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Shligigh-Liatroim Thuaidh é Tony McLoughlin (Gaeilge: "Antóin Mac Lochlainn") (rugadh é Eanáir, 1949 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael agus ina TD ón mbliain 2011. Bhí sé ina mhéara ar Shligeach faoi cheathair. Bhíodh a athair roimhe ina chomhairleoir agus is nia é le Joseph McLoughlin, a bhí ina TD de chuid Fine Gael do cheantar Shligigh-Liatroime ón mbliain 1961 go 1977.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 9.90% de na vótaí céad rogha.
Ùige. Is sráidbhaile san Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ùige. Rugadh an file cáiliúil Aonghas Dubh MacNeacail sa tsráidbhaile i 1942.
Eilean Bán. Is oileán é Eilean Bán , gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Eilean Fladda. Is oileán é Eilean Fladda, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Eilean Mór, Sgitheanach. Is oileán é Eilean Mór, gar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, Albain.
Eilean Tigh. Is oileán é Eilean Tigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain.
Tròndaigh. Is oileán beag sna hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tròndaigh (Béarla: "Trodday"). Tá sé suite lastuaidh den Eilean Sgitheanach. Tá sé timpeall is dhá chiliméadar ó Rubha na h-Aiseig i dTrondairnis. Tá an pointe is airde ar an oileán 45 méadar os cionn na farraige. Níl aon duine ina chónaí ann. Seo iad na comhordanáidí: 57° 43′ 32.88″ T agus 6° 17′ 58.92″ I.
Tháinig an t-ainm "Tròndaigh" as an tSean-Lochlainnis leis an gciall "Ceann Tíre Thrond". 
Tá teach solais i dTròndaigh a bhí tógtha sa bhliain 1908 ag Charles Alexander Stevenson.
Ar an chéad lá de mhí an Mheithimh 2006, briseadh an long "Brothers BF 138" ar an oileán. Níltear cinnte cad a tharla. Aimsíodh fear amháin ar chladach na tíre móire 18 Meitheamh 2006; bhí sé marbh. Tá an dara fear ar iarraidh fós. Bhí an Marine Accident Investigation Branch den tuairim den gur tharla an timpiste toisc gur éirigh na hiascairí róthuirseach.
Fladaigh Chuain. Oileán is ea Fladaigh Chuain, gar don Eilean Sgitheanach sna hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Eilean Heárrlois. Is oileán é Eilean Heárrlois, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Nonpareil Dempsey. Dornálaí Éireannach, a bhí ina churadh domhanda meánmheáchan, ab ea John Edward Kelly nó Nonpareil Dempsey a rugadh ar an 15 Nollaig, 1862 san Currach, Contae Chill Dara agus a fuair bás ar an 1 Samhain, 1895.
Jan Evangelista Purkyně. Anatamaí agus fiseolaí Seiceach ab ea Jan Evangelista Purkyně (scríofa freisin mar "Johannes Evangelist Purkinje"; 17 Nollaig 1787 - 28 Iúil 1869). 
Bhí sé ar dhuine de na heolaithe is cáiliúla le linn a shaoil. Ba é a mhac an péintéir Karel Purkyně. Bhí a cháil chomh mór sin nach raibh gá ag na daoine litreacha a scríobhadh chuige ó lasmuigh den Eoraip, ach "Purkyně, an Eoraip" a chur ar an chlúdach.
Tá sé curtha i Reilig Náisiúnta na Seice i Vyšehrad, Prág, Poblacht na Seice.
Brian Walsh. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar na Gaillimhe Thiar é Brian Walsh (Gaeilge: "Brian Breathnach") (rugadh é 28 Meán Fómhair, 1972 ). Tá sé ina bhall de Fhine Gael. Toghadh chun Comhairle Chathair na Gaillimhe é sa bhliain 2004 agus atoghadh é in 2009. Bhí sé ina mhéara ar Ghaillimh ón mbliain 2005 go 2006 agus ba é an méara b'óige riamh é.
Nííor ghlac sé páirt in Olltoghchán 2016.
An tSeachtain Mhór. Tugtar An tSeachtain Mhór, nó Seachtain na Páise, ar an seachtain deireanach den Carghas agus an tseachtain roimh an Cháisc. 
Is iad laethanta na seachtaine ná:
Matha 21:1-11
Marcas 11:1-10
Lúcás 19:28-40
Lúcás 23:13-49
Eoin 12:12-19
An Suipéar Deireanach
Marcas  14:12, 22-44
Turas na Croise
Eoin 19:16-18, 25-28, 30
Dan Neville. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Luimnigh é Dan Neville (Gaeilge: "Dónal Ó Niadh") (rugadh é 8 Nollaig, 1946 ). Tá sé ina bhall de Fine Gael. Bhíodh sé ina fheisire do Luimneach Thiar tráth.
Chuaigh sé ar scor san Olltoghchán 2016.
Longaigh. Is oileán é Longaigh, gar don Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Orasaigh, Sgitheanach. Is oileán é Orasaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Pabaigh, Sgitheanach. Is oileán é Pabaigh, gar den Eilean Sgitheanach sna Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Ocsaíd alúmanaim. Is ocsaíd amfaiteireach í alúmanaim ocsaíde leis an fhoirmle cheimiceach Al2O3. Gairtear Alúmana (α-alúmana) go coitianta uirthi, nó Corandam in a bhfoirm criostalach, chomh maith le hainmneacha eile nach iad, rud a léiríonn cé chomh fhorleathan is a tharlaíonn sí san nádúr agus san earnáil tionsclaíochta. Is i dtáirgeadh an mhiotail alúmanam an úsáid is suntasaí a bhaintear aisti, cé go n-úsáidtear í chomh maith le haghaidh scrabhaigh mar gheall ar a cruas agus úsáidtear í mar ábhar teasfhulangach toisc a leáphointe ard.
Amfaiteireacht. Sa cheimic, tá speiceas amfaiteireach má tá sé in ann imoibríú mar aigéad agus freisin mar bhonn. Sampla is ea hiodrocsaíd alúmanain, Al(OH)3, a chruthaíonn salainn Al in aigéad is salainn AlO2 in alcaileach. Tagann an focal ón bhfocal Gréigise 'amphoteroi' (ἀμφότεροι) a chiallaíonn "an dá". Cruthaíonn go leor miotal (mar shampla, sinc, stán, luaidhe, alúmanam, agus beirilliam) agus an chuid is mó de na miotalóidigh ocsaídí nó hiodrocsaídí amfaiteireacha. Braitheann an amfaiteireacht ar staid ocsaídiúcháin na hocsaíde.
Speiceas amfaiteireach ar leith is ea na móilíní amfaprótónacha, gur féidir leo prótón (H +) a bhronnadh nó a ghlacadh). I measc na samplaí seo tá na haimíonaigéid agus na próitéiní, a bhfuil grúpaí aimín agus aigéad carbocsaileacha, agus comhdhúile féin-ianú ar nós uisce agus amóinia.
Is éard is amfailítí ná móilíní amfaiteireacha ar a bhfuil dísghrúpa, cinn aigéadacha agus cinn bunata agus bíonn siad ann den chuid is mó mar svitiriain i réimse áirithe de pH. Tugtar an pointe isileictreach ar an pH ag a bhfuil an meánlucht an móilín a náid. Úsáidtear amfailítí chun teacht ar ghrádán pH cobhsaí le húsáid i bhfócasú isoelectric.
Dara Murphy. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála don cheantar Corcaigh Thuaidh-Lár é Dara Murphy (Gaeilge: "Dara Ó Murchú") (rugadh é 2 Nollaig, 1969 ). Bhí sé ina Ard-Mhéaraí ar Chorcaigh 2009–10. Tá sé ina bhall de Fine Gael. Rugadh i nGleann Maghair, Corcaigh é.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 10.3% de na vótaí céad rogha. D'fhógair sé go mbeidh sé ag dul ar scor ag an gcéad olltoghchán eile in Éirinn.
Kieran O'Donnell. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chathair Luimnigh é Kieran O'Donnell () (rugadh é ar 8 Bealtaine 1963). Tá sé ina bhall d'Fhine Gael.
Níor éirigh leis a shuíochán a choimeád san Olltoghchán 2016. Bhain sé áit amach mar Sheanadóir agus é ar an Rolla Saíochta agus Oideachais. Fuair sé a shuíochán sa Dáil ar ais i dtoghchán ginearálta na bliana 2020.