Trelis/gawiki huggingface dataset:
Zeami. Ba aisteoir, drámadóir agus teoiriceoir drámaíochta Seapánach é Zeami Motokiyo (世阿弥 as Seapáinis) nó Kanze Motokiyo (c.1363 - c.1443). Ba mhac leis an aisteoir taistil Kanami é. Ba é an shogun Ashikaga Yoshimitsu a chéad mhór-phátrún. D'athraigh a chuid cinniúna le athruithe polaitiúla agus é ní ba shine, ag caitheamh dhá bhliain mar dheoraí ar oileán agus 70 bliain slánaithe aige.
Scríobh sé beagnach 90 saothar don amharclann agus ba é an teoiriceoir a chuir tús le amharclann nō (能), ceann de stíleanna traidisiúnta na h-amharclainne Seapánaigh.
Voltaire. Scríbhneoir agus fealsamh Francach ba ea Voltaire, a rugadh leis an ainm François Marie Arouet ar an 21 Samhain 1694 i bPáras, áit ina bhfuair sé bás freisin ar an 30 Bealtaine 1778. Tugadh isteach é san Académie française i 1746. D'athraigh sé a ainm tar éis seal a chaitheamh i bpríosún i 1717. Bhí an-tionchar ag an bhfealsamh Sasanach John Locke ar Voltaire. Bhí sé i measc na ndaoine ba chlúití ag an am san Eoraip. 
Deirtear ba inspioráid é saothar Voltaire do Réabhlóid na Fraince.
Immanuel Kant. Fealsamh iomráiteach ó Ríocht na Prúise i Ré na hEagnaíochta ba ea Immanuel Kant (22 Aibreán 1724 - 12 Feabhra 1804).
Saothar.
I dteagasc an Idéalachais Tharchéimniúla d’áitigh Kant nach raibh sa spás, san am agus sa chúisíocht ach céadfachtaí; tá “rudaí iontu féin” ann ach ní féidir eolas a fháil orthu.
Dúirt Kant go gcuireann an intinn cruth ar an eispéireas agus go bhfuil na hairíonna céanna ag an eispéireas daonna go léir. Tá tagairt do réabhlóid Copernicus ina thairiscint go bhféadtar réada a iomasú "a priori" (roimh ré) agus dá bhrí sin go bhfuil an t-iomasú neamhspleách ar an réaltacht oibiachtúil. Shíl Kant gurbh é an réasún máthair na moráltachta agus gur tháinig an aeistéitic d’acmhainn bhreithiúnais neamhchlaonta. Tá tionchar ag tuairimí Kant ar fhealsúnacht ár linne fós, go háirithe i réimsí na eipistéimeolaíochta, na heitice, na teoirice polaitiúla agus na aeistéitice iar-nua-aoisí.
Scríobh Kant a mhórshaothar "Critic an Fhíor-Réasúin" (1781) chun an gaol idir réasún agus eispéireas daonna a mhíniú. Bhí fonn air deireadh a chur le teoiricí amhantracha faoin eispéireas daonna agus cur i gcoinne sceipteachas David Hume agus a leithéidí. Shíl sé gur sháraigh sé an fál go haer a thóg réasúnaithe agus eimpírithe eatarthu féin, agus meastar go forleathan gur chomhtháthaigh sé an dá thraidisiún.
Ba é tuairim Kant go dtiocfadh síocháin shíoraí de dhaonlathas uilíoch agus de chomhoibriú idirnáisiúnta. Shíl sé go dtarlódh sé seo de bharr na staire uilíche cé nach mbeadh sé pleanáilte. Tá díospóireacht ar siúl go fóill faoi smaointe reiligiúnda Kant. Deir daoine éigin gurbh aindiachaí ar dtús é agus gur chum sé argóint ointeolaíoch ar son Dé i gceann tamaill, agus tá daoine eile níos déine air, go háirithe Schopenhauer, fealsamh a dúirt nach raibh i bhfoirm ordaitheach eitic Kant ach “moráltacht dhiaga” agus “Deich nAitheanta Mhaois faoi cheilt,” agus Nietzsche, a mhaígh go raibh fuil diagaire in Kant agus nach raibh ann ach cosantóir sofaisticiúil na Críostaíochta. 
D’fhoilsigh Kant saothair thábhachtacha eile ar eitic, reiligiún, dlí, aeistéitic, réalteolaíocht agus stair. Orthu sin tá "Stair Nádúrtha Uilíoch" (1755), "Critic an Réasúin Phraiticiúil" (1788), "Meitifisic na Moráltacha" (1797), "Critic an Bhreithiúnais" (1790), leabhar ar aeistéitic agus ar theileolaíocht, and "Reiligiún Laistigh de Theorainn an Lom-Réasúin" (1793).
Saol.
Ba in Konigsberg a saolaíodh is a cuireadh oideachas ar Kant.
Ábhar saor. Is é atá i gceist le hábhar saor ná aon saghas saothair, saothar ealaíne nó ábhar cruthaitheach, nach bhfuil aon teorainn dlíthiúil ann maidir le cead daoine eile an saothar sin a úsáid, a hath-dháileadh, a fheabhsú nó a roinnt. Tá sé tábhachtach freisin, más ábhar saor atá ann, gur féidir an t-ábhar a dháileadh mar ábhar saor tar éis aon athrú a dhéantar dó. 
Tá na dlíthe a bhaineann le cóipcheart an-chasta ar fad. Uaireanta bíonn sean-ábhar saor ó chóipcheart de réir dlí, agus ins na cásanna seo is féidir cóipeanna a dhéanamh den ábhar sin.
René Descartes. B'fhealsamh, matamaiticeoir, agus fisiceoir Francach sa 17ú céad é René Descartes (La Haye en Touraine, An Fhrainc, 31 Márta 1596 - Stócólm, an tSualainn, 11 Feabhra 1650), a bhfuil aithne air anois mar bhunaitheoir na fealsúnachta nua-aimseartha. Rinne sé saothar suntasach sa mheicnic is an optaic freisin. 
Fealsúnacht.
Rinne Descartes cur síos ar an "modh eolaíoch" ina shaothar "Discours de la méthode" (1637). Chuaigh sé i ngleic le barúlacha Arastatail, a bhí i réim go dtí sin, rud a chuir tús leis an eolaíocht nua 
Leag Descartes amach fealsúnacht chun eolas daonna a bhunú ar sceipteachas ina leabhar Meditationes de Prima Philosophia (Smaointe ar Bhunús na Fealsúnachta, 1641). Is é bunsmaoineamh a fhealsúnachta an abairt "Cogito Ergo Sum" (smaoiním, mar sin táim ann). 
Matamaitic.
Bhunaigh Descartes an gheoiméadracht anailíseach, agus tá na comhordanáidí Cairtéiseacha ainmnithe as.
Cheap Descartes geoiméadracht chomhordanáideach, an chéad fhorbairt mhór sa gheoiméadracht ó Eoiclíd. Ba mhór an dul chun cinn don gheoiméadracht forbairt na geoiméadrachta anailísí ag Descartes. Mar shampla, feiniméin thríthoiseacha: luaitear Descartes mar cheapadóir an chórais seo, bíodh is gur bhain Apallóinias feidhm as aiseanna ina staidéar ar chónghearrthaí.
Comhordanáidí Cairtéiseacha. Sa mhatamaitic, bealach a shaothraigh René Descartes chun ionad pointe a shainiú de réir a fhaid ó dhá líne dhíreacha fhosaithe is (de ghnáth) ingearacha, a dtugtar aiseanna na gcomhordanáidí orthu.
Descartes in Éirinn.
D'aistrigh William MoIyneux "Meditationes" (Machnamh, 1641) mar "Six Metaphysical Meditations" (Sé Mhachnamh Meitifisiciúil, 1680).
Johann Wolfgang von Goethe. Ba fhile, úrscéalaí agus drámadóir Gearmánach é Johann Wolfgang von Goethe (a rugadh ar an 28 Lúnasa 1749 i Frankfurt agus a bhásaigh ar an 22 Márta 1832 i Weimar na Gearmáine), a bhfuil aithne air chomh maith mar eolaí agus riarthóir.
Buenos Aires. Is í Buenos Aires príomhchathair fheidearálach na hAirgintíne, agus tá sí lonnaithe ar bhruach thiar na habhann Rio de la Plata a dhéanann teorainn idir an Airgintín agus Uragua. Tá timpeall 12 milliún duine ina gcónaí ann. Is ceann de na cathracha is mó daonra í Buenos Aires i Meiriceá Theas. Tá an chuid is mó den daonra de bhunús Spáinneach nó Iodálach. Is í an Caitliceachas Rómhánach an reiligiún is coitianta i measc na ndaoine. 
Stair.
Bhunaigh Pedro de Mendoza an baile ar 4 Feabhra 1536 ag deilt na habhann Rio de la Plata agus é ag lorg óir. Thug sé an t-ainm "Nuestra Señora Santa Maria del Buen Ayre" nó "Ár mbantiarna Naomh Muire an dea-aeir" ar an mbaile. Bhí ar na Spáinnigh an baile a thréigint sa bhliain 1541 de bharr na n-ionsaithe a rinne na daoine dúchasacha ar an mbaile. Bhunaigh Juan de Garay coilíneacht nua bhuan ar an áit sa bhliain 1580. Rinneadh príomhchathair Ríocht de la Plata sa bhliain 1776 den bhaile. Is suíomh an rialtais feidearálaí agus príomhchathair na tíre í ón mbliain 1880.
Ceadúnas GNU do Dhoiciméadú Saor. Is éard is an Ceadúnas GNU do Dhoiciméadú Saor (GNU Free Documentation License an teideal Béarla, le "GNU FDL" nó GFDL mar ghiorrúcháin) ná ceann de na ceadúnais is coitianta don ábhar saor. Is macasamhail é leis an gCeadúnas Ginearálta Poiblí GNU, a bhaineann le ábhar oscailte. Foilsithe ag an Free Software Foundation é, an grúpa a stiúrann an tionscadal GNU.
Ceapadh an ceadúnas le haghaidh úsáid le lámhleabhair, téacsleabhair, ábhair thagartha agus theagasacha eile, agus doiciméadúcháin den tsaghas sin a ghabhann le bogearraí GPL de ghnáth. Is féidir é a úsáid le saothar téacs ar bith, áfach, gan trácht ar an ábhar atá i gceist. Déanann an ceadúnas coinníoll de go gabha an ceadúnas céanna le cóip ar bith den ábhar, fiú má athraítear é. Ceadaítear na cóipeanna sin a dhíoladh, ach má dhéantar na cóipeanna ina mhórcodanna, caithfear iad a chur ar fáil i bhformáid atá éasca le hathrú.
An Vicipéid an tionscadal is mó i measc na dtionscadal faoin GFDL.
An Adyghe. Tá an teanga Adyghe (адыгэбзэ "adygebze", "adəgăbză") ar ceann den dá theanga oifigiúil i bPoblacht Adygea sa Rúis. Labhraíonn treibheanna éagsúla na náisiúntachta Adyghe í: Shapsugh, Bzedugh, Abzekh, Kemirgoy, Hakuchi, agus roinnt eile freisin. Tugann an mhuintir "Adyghadze" nó "Adyghabza" ar a dteanga féin. 
Tá an teanga Adyghe ó dhúchas ag thart ar 125,000 duine sa Rúis. Ar fud an domhain, tá sí ag 300,000 duine, agus an chuid is mó acu ina gcónaí sa Tuirc. 
Baineann an teanga Adyghe le fine na dteangacha Cugasacha Thiar Thuaidh. Tá gaol dlúth aici le teangacha ar nós na Cabairdínise, na teanga Ubykh, na hAbchásaise agus na teanga Abaza. 
Caighdeánaíodh an teanga i ndiaidh Réabhlóid Dheireadh Fómhair. Sa bhliain 1938, cuireadh an aibítir Choireallach i bhfeidhm ar an teanga, cosúil le cuid mhór teangacha eile san Aontas Sóivéadach. Roimhe sin, b'iad aibítir na hAraibise agus an aibítir Laidineach a bhí in úsáid. 
Gramadach.
Tá abairtí bunúsacha na teanga Adyghe, cosúil leis na teangacha Cugasacha Thiar Thuaidh eile, bunaithe ar an ordú ainmní-cuspóir-briathar, agus an briathar ag éileamh an tuisil oibrígh.
Consan taobhach. Is éard is consan taobhach ann ná consan ina dtéann an t-aershruth ar thaobh amháin nó ar an dá thaobh den teanga seachas trí lár an bhéil, toisc go gcuireann an teanga bac air. Is consan taobhach é "L" i nGaeilge, i mBéarla, agus i dteangacha eile freisin. Cuirtear consain thaobhacha i gcodarsnacht le "consain lárnacha", ina dtéann an t-aershruth trí lár an bhéil.
Sna cásanna is coitianta, déanann barr na teanga teagmháil leis na fiacla uachtair (féach consan déadach) nó leis an droim ailbheolach (féach consan ailbheolach), ach is féidir consain thaobhacha a fhuaimniú áiteanna eile sa bhéal. Is neasaigh (Béarla: "approximants") iad na consain thaobhacha is coitianta agus cuirtear leis na consain leachtacha iad, ach faightear cuimiltigh agus aifricéid thaobhacha i dteangacha éagsúla, agus faightear cliceanna taobhacha i gCóisis agus i Súlúis.
Tuiseal dearbhach. I dteangacha oibríoch-dearbhach úsáidtear an tuiseal dearbhach chun ainmní bhriathair neamhaistreach nó cuspóir bhriathra aistreach a chu in iúl. Ina leithéid de theangacha is gnách marcáil a dhéanamh ar an tuiseal oibríoch agus an tuiseal dearbhach a fhágáil gan mharcáil. 
I dteangacha ainmneach-dearbhach déanann an tuiseal dearbhach marcáil ar chuspóir briathair aistrigh nó ar ainmní neamhdheonach briathair aistrigh.
An Hixkaryana. Is teanga Charabach í Hixkaryana, á labhairt ag 500 duine timpeall na habhann Nhamundá, abhainn a sreabhann isteach in Amasóin na Brasaíle. Is teanga í a úsáideann ord focal cuspóir-briathar-ainmní, agus b'í an chéad teanga den chineál seo a ndearnadh cur síos uirthi (Desmond C. Derbyshire). Tá ord na bhfocal ríthábhachtach mar nach bhfuil aon deireadh tuisil ann chun idirdhealú a dhéanamh idir ainmní agus cuspóir.
Nuxálk. Is teanga Sailíseach í Nuxálk, a labhraínn 20-30 seanduine í i mBella Coola i gCeanada. Tugadh Bella Coola ar an teanga, ach is fearr an t-ainm dúchais "Nuxálk" anois. 
Tá 28 consan agus 3 ghuta ag Nuxálk. Ní úsáidtear an coincheap de shiolla ann, mar is féidir le go leor consan a leanúint a chéile gan guta inmheánach eatarthu. Tá clú ar theangacha Sailíseacha, go háirithe Nuxálk, de bharr seo. Mar shampla, níl ach consan sa focal seo a leanas:
"xłp̓x̣ʷłtłpłłskʷc̓" [xɬp’χʷɬtɬpɬːskʷʦ’] "Bhíodh planda "bunchberry" ina sheilbh aige."
"(Nater 1984)"
Tá go leor focal i Nuxálk mar an gcéanna:
An Phoblacht Dhoiminiceach. Is poblacht atá suite san oileán Chairib, an Easpáinneoil í an Phoblacht Dhoiminiceach (Spáinnis: "República Dominicana") . Is í Santo Domingo an phríomhchathair agus an chathair is mó sa tír.
An Easpáinneoil. An dara hoileán is mó (an ceann is mó ná Cúba) i Muir Chairib is ea an Easpáinneoil (Spáinnis: "La Española"). Tá dhá thír suite san oileán, mar atá Háítí agus an Phoblacht Dhoiminiceach. Tháinig Criostóir Colambas ann ar an 5 Nollaig, sa bhliain 1492 agus ar a thuras go dtí an t-oileán bhunaigh sé an chéad áit lonnaithe Spáinneach sa Domhan Nua ar an oileán seo sa bhliain 1493.
José Luis Rodríguez Zapatero. Polaiteoir Spáinneach is ea José Luis Rodríguez Zapatero, (4 Lúnasa, 1960 a rugadh é). Is é Príomh-Aire na Spáinne faoi láthair. Bhuaigh a pháirtí, Páirtí Spáinneach Sóisialach na nOibrithe, san olltoghchán sa bhliain 2004. Tháinig sé i gcomharbas ar Jose María Aznar. Atoghadh é do théarma eile sa bhliain 2008.
Cúba. Tír is ea Poblacht Chúba atá suite i Muir Chairib. Is cuid den tír iad an t-oileán Cúba féin, Isla de la Juventud agus go leor oileán beag eile thart timpeall. Is é oileán Chúba an t-oileán is mó i Muir Chairib. 
Bhí Fidel Castro i gceannas na tíre ó d'éirigh lena réabhlóid chumannach i gcoinne rialtas Fulgencio Batista i 1959. Tháinig a dheartháir Raúl mar chomharba air ar an 24 Feabhra 2008.
Stair.
Bhunaigh na Spáinnigh coilíneacht ar an oileán sa 16ú haois. Níor bhain Cúba a neamhspleáchas amach go dtí 1902, ceithre bliana i ndiaidh an cogadh idir an Spáinn agus Stáit Aontaithe Mheiriceá. Ba bhlianta casta iad tús an 20ú haois le rialtais nár mhair i bhfad agus cur isteach an airm sa pholaitíocht. 
Deachtóireacht Batista 1952-1958.
Tháinig Fulgencio Batista i gceannas ar an dtír mar dheachtóir i 1952. Cé go raibh aithne air go dtí sin mar liobrálaí, thosaigh sé a naimhde polaitiúla a chur faoi chois. Bhí géarchéim eacnamaíoch sa tír ag an am, le formhór na ndaoine ag maireachtáil i mbochtanas. 
Theith Batista ón oileán ar an 31 Nollaig 1958.
Réabhlóid, 1959.
Chuir Fidel Castro agus a chomhghleacaithe (Che Guevara san áireamh) feachtas míleata in aghaidh an rialtais ar bun ag deireadh 1956. Ghlac siad seilbh ar Havana ar 1 Eanáir 1959.
Bahía de Cochinos, 1961.
Tháinig teannas sa chaidreamh idir Cúba agus a chomharsa SAM nuair a náisiúnaigh an rialtas nua gnóthaí SAM go léir sa tír agus d'fhógair siad a gcairdeas leis an t-Aontas Sóivéadach (APSS). Chuir SAM smachtbhannaí i bhfeidhm go gairid ina dhiaidh is thacaigh an t-uachtarán John F. Kennedy le iarracht an rialtas cumannach a ruaigeadh le hionradh Bahía de Cochinos ar 15 Aibreán 1961. 
Géarchéim 1962.
Ardaíodh an teannas arís idir Dheireadh Fómhair agus Samhain 1962 nuair a tháinig SAM ar fhianaise go raibh na Cúbaigh ag tógáil aonad do dhiúracáin núicléacha ar an oileán, le cabhair ón Aontas Sóivéadach. Ba bhuaicphointe an Chogaidh Fhuaire é an eachtra seo. 
Sa deireadh rinne SAM agus APSS margadh agus thóg na Rúisigh na diúracáin ón oileán le gealltanas ó rialtas SAM nach ndéanfadh siad iarracht eile an t-oileán a ionradh.
2000idí.
Tháinig deartháir Fidel Castro, Raúl, mar chomharba air, ar an 24 Feabhra 2008.
Tíreolaíocht.
Is oileán í Cúba atá suite i Muir Chairib ag 21°3Thuaidh, 80°00Thiar. Is í Cúba an príomhoileán.
Poblacht na hÉireann (1919). Is í Poblacht na hÉireann (1919) an stát réabhlóideach a bhí bunaithe ag baill na Chéad Dála. Bunaíodh í i gcoinne stát na Breataine chun neamhspleáchas na hÉireann a bhaint amach agus neamhaird a thabhairt ar riail na Breataine in Éirinn. 
Bunú.
Thóg na baill a sainordú ó Éirí Amach na Cásca agus ó Olltoghchán na Breataine 1918, inar bhuaigh Sinn Féin 73 suíochán, an chuid is mó de na suíocháin in Éirinn.
Ba é arm na poblachta seo a throid Cogadh na Saoirse (Éire) idir 1919 agus 1921. Chuir Sinn Féin an Phoblacht ar bun, chuir siad cuireadh go dtí an Páirtí Náisiúnach agus an Páirtí Aontachta ach dhiúltaigh siad chun a bheith ann. 
I bhFeidhm.
Fuair an Phoblacht aitheantas ón Aontas Sóivéadach ach ba í sin an tír amháin a thug aitheantas di. 
Bhí rath ag an bpoblacht maidir le cúirteanna dúchasacha a chruthú agus ord a choimeád. Chomh maith le sin, bhí an-thacú ag daoine náisiúnacha leis an rialtas nua. 
Sa deireadh, neamhbhunaigh an phoblacht tar éis an Conradh Angla-Éireannach agus bhunaigh Saorstát Éireann ina háit. 
Uladh.
Áfach, níor shín an riail go Oirthuaisceart na hUladh, áit ina bhfuil méid mór Aontachtóirí. 
Dúirt an phoblacht go raibh údarás aici ar oileán iomlán na hÉireann, ach ní raibh riail na poblachta ann in áiteanna de Ulaidh, mar shíneadh ar sin, ní raibh na Sé Contae in Oir-thuaisceart na hÉireann ann i Saorstát Éireann. Rinne Tuaisceart Éireann astu.
Coláiste na hOllscoile, Corcaigh. Comhollscoil d'Ollscoil na hÉireann is ea Coláiste na hOllscoile, Corcaigh - Ollscoil na hÉireann, Corcaigh (as Béarla, "University College Cork" nó UCC; tugtar Coláiste na hOllscoile Corcaigh nó COC uirthi go coitianta) atá suite i gCorcaigh na hÉireann.
Bunaíodh an ollscoil sa 1840í faoin ainm "Ollscoil na Banríona, Corcaigh", le dhá choláiste banríona eile; i mBéal Feirste agus i nGaillimh. Athraíodh an t-ainm go dtí "Coláiste na hOllscoile, Corcaigh" tar éis Acht na hOllscoile Éireannaí, 1908. Athraíodh an t-ainm arís go dtí an t-ainm reatha tar éis Acht na nOllscoileanna, 1997.
Freastalaíonn thart ar 14,500 mac léinn uirthi, le 12,000 mac léinn cláraithe ar chúrsaí céime agus 2,500 cláraithe mar iarchéimithe. Tá 3,000 míle duine fostaithe ag an Ollscoil.
Is iad seo a leanas dámha na hOllscoile: na hEalaíona agus Staidéir Cheilteacha, an Tráchtáil, an Innealtóireacht, Eolaíocht agus Teicneolaíocht an Bhia, An Dlí, An Leigheas agus an tSláinte, agus An Eolaíocht.
Ainmníodh an ollscoil mar an "Sunday Times Ollscoil is fearr in Éirinn don bhliain 2003-2003", gradam a bhuaigh an choláiste arís i 2005-2006.
I measc na bpolaiteoirí a d’fhreastail ar an ollscoil tá: Mícheál Ó Mártín, Seán Ó Loingsigh, Michael O’Leary, Eoghan Harris, Barry Desmond agus André Ventura.
I measc na n-iriseoirí a d'fhreastail ar an ollscoil tá : Ian Bailey, Liam Ó Muirthile agus Brendan O'Connor Is file é John Mee a d'fhreastail ar an Ollscoil i rith na hochtóidí.
Bob Riley. Ba é Robert Renfroe "Bob" Riley (rugadh 3 Deireadh Fómhair 1944) an 52ú gobharnóir ar Alabama sna Stáit Aontaithe. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Rugadh in Ashland, Alabama é. Chuaigh sé go dtí Ollscoil Alabama agus bhain sé amach céim i Riarachán Gnó. Bhí sé ina ghobharnóir ó 2003 go 2011, bliain ar tháinig Robert Bentley (P) i gcomharbacht air.
Naisc.
Beathaisnéis Riley ar Shuíomh Ghobharnóir Alabama
Liosta stát SAM de réir dhlúis an daonra. Liosta is ea seo de na stáit i Stáit Aontaithe Mheiriceá, de réir dhlúis an daonra sa chiliméadar cearnach. 
Cuirtear na sonraí ar fad ar fáil ag Oifig Dhaonáireamh Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus tá glactha leo iad ó thús 2010.
Hanko. Tá cathair Hanko (Sualainnis: "Hangö", Rúisis: "Gangut/Гангут") ar an gcathair is faide ó theas san Fhionlainn, agus thart ar dheich míle de dhaoine ina gcónaí ansin. Tá an áit timpeallaithe ag uisce Mhuir Bhailt ó thrí thaobh, agus is iad na tránna móra gainimh a thabhaigh a clú don áit, chomh maith le rásaí na mbád, nó an Regatta, i dtús Mhí Iúil. Cathair dhátheangach is ea Hanko, agus an tSualainnis ó dhúchas ag 44 % de dhaonra na háite. Bunaíodh Hanko mar chathair sa bhliain 1874. I ndiaidh do Chogadh an Gheimhridh (1939-40), b'éigean do na Fionlannaigh Hanko a thabhairt ar cíos don Aontas Sóivéadach mar bhunáit mhíleata. Thréig na saighdiúirí Sóivéadacha an áit sa chéad bhliain eile, nuair a d'éirigh ina chogadh idir an dá thír arís. 
Tá Hanko suite faoi 127 gciliméadar de Heilsincí agus faoi 145 chiliméadar ó Thúrcú. Is é Tammisaari (Ekenäs) an chathair is cóngaraí (35 chiliméadar).
Séala Alabama. Leag William Wyatt Bibb amach an Séala Mór Alabama i 1817. Ghlac an reachtas stáit Alabama an leagan amach nuair a rinne stát de Alabama i 1819. Taispeánann an séala na aibhneacha tábhachtacha sa stát. I 1868 Ghlac leagan amach nua ionad an séala le Wyatt. Bhí an séala nua conspóideach agus chuir an reachtas agus Gobharnóir Frank M. Dixon ar ais an séala Wyatt i 1938.
The Da Vinci Code. Úrscéal de chuid an údair Mheiriceánaigh Dan Brown is ea The Da Vinci Code a d'fhoilsigh Doubleday Fiction sa bhliain 2003. Bhí tóir mhór ar an leabhar ar fud fad an domhain le 36 milliún cóip i gcló (ó Mhí Lúnasa 2005) agus aistríodh é ina 44 teanga. 
Is é an leabhar an dara cuid de tríológ a thosaigh leis an chéad úrscéal ó pheann Brown sa bhliain 2000, "Angels and Demons", inar cuireadh an carachtar Robert Langdon in aithne don chéad uair.
Maíonn an leabhar go bhfuil an Eaglais Chaitliceach páirteach i gcomhcheilg chun fíorscéal Íosa Críost a cheilt. Tugann seo le fios go bhfuil an t-eolas seo ag an Vatacáin ach go bhfuil sé á cheilt, chun go mbeidh sí ábalta fanacht i réim. 
Cur Síos ar an Leabhar.
Baineann an leabhar seo le hiarracht Robert Langdon, Ollamh siombaileolaíochta reiligiúnda ag Ollscoil Harvard, chun dúnmharú Jacques Saunière, feighlí Dhánlann an Louvre, ar a raibh clú agus cáil, a fhiosrú. Tá baint ag an teideal leis an bhfíric gur aimsíodh corp taobh istigh den Louvre, agus é lomnocht agus gothach cosúil le "Fear Vitruvius", tarraingt de chuid Leonardo da Vinci le teachtaireacht dhiamhair scríofa in aice lena chorp. Chomh maith leis sin, bhí peinteagram tarraingthe ar a bholg ina fhuil féin. Tá ciall na dteachtaireachtaí ceilte i saothair Da Vinci, mar aon leis an "Mona Lisa" agus "An Suipéar Déanach", tabháchtach d'fhreagra na rúndiamhair.
Dírítear aird ar an dá rúndiamhair seo sa scéal:
Tá ceangal idir freagra na gceisteanna seo agus an áit ina bhfuil an Soidheach Naomhtha lonnaithe agus eagraíocht diamhair darb ainm An Priory of Sion, chomh maith leis na Teamplóirí. Tá baint mhór ag an eagraíocht Chaitliceach Opus Dei sa phlota freisin.
Is é seo an dara leabhar de chuid Brown inarb é Robert Langdon an príomhcharachtar. Bhí an leabhar deireanach, "Angels and Demons", suite sa Róimh agus bhain sé siúd leis an Illuminati.
Contae Bibb, Alabama.  Is contae in Alabama é Contae Bibb. Tá sé suite i lár an stáit. Is é Centreville príomhbhaile an chontae, ach is Brent an chathair is mó. Sa bhliain 2016 bhí 22,643 daoine ina gcónaí ann (dlús daonra 14/km²) . Tá sé ag críochantacht le Contaetha Jefferson, Shelby, Chilton, Perry, Hale, agus Tuscaloosa.
Is contae tirim (Béarla: dry county) é Contae Bibb, is ionann sin agus tá sé in éadan an dlí ag díol alcól ar chor ar bith, cé go gceadaítear é i mbailte West Blocton, Centreville, agus Brent.
Stair.
Bunaíodh an chontae ar an 7 Feabhra 1818. Tugadh Contae Cahawba air go dtí 1820 nuair a athainmníodh Contae Bibb é. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar Ghobharnóir William W. Bibb.
Contae Jefferson, Alabama. Is contae in Alabama é Contae Jefferson. Tá sé suite i lárthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra is airde in Alabama (230/km²) ann. Is é Birmingham príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2000 bhí 662,047 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Blount, Bibb, St. Clair, Shelby, Tuscaloosa, agus Walker.
Stair.
Bunaíodh Contae Jefferson ar 13 Nollaig 1819. D'eascair ainm an chontae ón 3ú Uachtarán SAM Thomas Jefferson. 
B'iad Carrollsville (ó 1819-21) agus Elyton (ó 1821-73) príomhbhailte an chontae roimh Birmingham.
Teangacha Algancacha. Is fo-fhine teangacha iad na teangacha Algancacha a bhfuil an chuid is mó de theangacha an fhine Ailgeach mar chuid di (an dá theanga Ailgeacha nach bhfuil mar chuid di ná Wiyot agus Yurok ó iarthuaisceart Chalifornia). Tá muintir na dteangacha Algancacha scaipthe ó chósta thoir Mheiriceá Thuaidh go dtí na Sléibhte Creagacha. 
Ba chóir idirdhealú a dhéanamh idir an fhine "Algancach" agus "Algaincis", teanga amháin san fhine.
Gnéithe Gramadaí.
Tá clú ar na teangacha Algancacha mar gheall ar an moirfeolaíocht pholaisintéiseach choimpléascach atá acu, chomh maith leis an gcóras briathra atá acu. Is féidir abairtí a thógann roinnt focail i dteangacha eile a chur in iúl i bhfocal amháin: (Menominee) enae:ni:hae:w "Tá sé cloiste ag na cumhachtaí níos airde" nó (Cree) kāstāhikoyahk "Cuireann sé eagla orainn". De ghnáth, bíonn dhá thríú pearsa sna teangacha seo: ceann "suntasach" ("proximate") a bhaineann le hainmfhocal níos tábhachtaí sa gcomhthéacs, agus ceann "tánaisteach" ("obviative") a úsáidtear ar ainmfhocail nach bhfuil chomh suntasach sin.
Contae Walker, Alabama. Is contae in Alabama é Contae Walker. Tá sé suite i lárthuaisceart an stáit. Tá an dlús daonra (33/km²) ann. Is é Jasper príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 64,967 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Winston, Cullman, Blount, Jefferson, Tuscaloosa, Fayette, agus Marion.
Stair.
Bunaíodh Contae Jefferson ar 26 Nollaig 1823. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar John Williams Walker, Seanadóir SAM .