Lúin Chealtchair. Sa Rúraíocht i miotaseolaíocht na nGael, ba sleá nó ga fada é Lúin Celtchair, arm a bhí le Celtchar mac Uthechar agus beartaithe ag laochra eile, amhail Dubthach, Mac Cécht agus Fedlimid.
Saintréithe.
Tá sainchuntais ar úsáid ar leith agus tionchar millteanach an tsleá le fáil i dtéacsanna na Meán-Ghaeilge "Togail Bruidne Dá Derga" (Athleagan II) agus "Mesca Ulad". Sna scéalta araon, úsáidtear seift an fhir faire ("watchman device") mar a thugtar air, chun cur síos a dhéanamh ar chuma scanrúil an laoich, Dubthach Dóeltenga.
Togail Bruidne Dá Derga.
Tagann an sleá ar an bhfód agus spiairí Ingcél Cáech ag tabhairt tuairisce ar an mbuíon mór gaiscí Chonaire Mhóir i mbrú Dhá Dheirg. D'inis Lomnae Drúth:
D'aithin an léirmhínitheoir Fer Rogain gur Dhubhthach (Dóeltenga) é an fear, agus mhínigh sé:
Mesca Ulad.
Thug fir fhaire Mhéabha tuairisc mar an gcéanna ina gcur síos ar na gaiscí ag druidim leo:
Thug Cú Raoi le fios do Mhéabh agus a buíon go raibh Dubthach an té a chonaic na fir fhaire, agus an Lúin ar iasacht aige, agus go raibh coire lán d'fhuil dhearg ós a chomhair amach "... nára lasaí a chrann agus nára bhá an fear á iompar sa coire lán d'fhuil nimhiúil; agus is ag tuar cogaidh atá." Creidtear gurb é brí na tréithe seo ná: "thuar sleánna íogara ... lena gcreathaí, teacht catha agus áir."
Tugann leagan déanach den tseanscéal "Cath Ruis na Ríg" cur síos níos gonta ar an Lúin, ach cuireann roinnt sonraithe eile san áireamh, ina measc gur ghá ceathrar amhas chun an coire a choinnigh in áit.
Maraíodh Cealtchar trí thimpiste, agus cú fiáin básaithe aige. Leag sé an sleá ina sheasamh agus shil braon fola síos an crann isteach ann, á mharú.
Cúrsaíocht.
Sa Rúraíocht, feictear Lúin Chealtchair á chaitheamh ag gaiscí éagsúla na nUladh agus na gConnacht. Bhain Dubhthach úsáid as ("Togail Bruidne Dá Derga" agus "Mesca Ulad"), agus mharaigh Fedlimid Dubhthach féin leis an shea úd, de réir nóta i ndiaidh "Togail Bruidne Dá Choca(e)".
De réir dáin le Cináed ua hArtacáin (bás 975), mharaigh laoch na gConnacht, Mac Céacht, Cúscraid Menn Mac Chonchúir mhic Neasa le hurchar an tsleá.
Tá sliocht an freisin in LCnT, MS 1336, col. 723 a deir gur tháinig an sleá slán go dtí ré Chormac mac Airt, agus tháinig chuig an ainm Crimall Birnbuadach, á dhéanamh dall, agus dá bharr, neamhinniúil don ríogacht. Thairis sin, maítear gurbh é an "ibar alai fhidbaidha" (iúr cáiliúil na coille), 'sé sin, ainm sleá Lugh mac Eithliu na dTuath Dé Danann. Tá an sliocht an mar iarscríbhinn i leagan níos deireanaí ("B group") de "Tairired na nDéssi", le fáil san MS cheana.
Ga Assail.
Mholann Arthur C. L. Brown agus R. S. Loomis, tacadóirí ar son bunúis Ghaelaigh d'fhinscéalta an tSoithigh Naofa, gurbh ionann Lúin Chealtchair agus Ga Assail, sleá Lugh, arm a luaitear i scéalta na Meán-Ghaeilge ar cheann des na Ceithre Thaisce na a dTuath Dé Danann. Thuigfí go bhfuil nasc eatarthu i "Togail Bruidne Dá Derga", a deir go bhfuarthas an Lúin ag Cath Mag Tuired, ina chloígh na Túatha Dé, faoi cheannas Lugh, na Fomhóraigh. Ina theannta sin, i scéal níos deireanaí na Luath-NuaGhaeilge "Oidheadh Chlainne Tuireann", déantar cur síos ar gha Lugh a gcuirfí i gcuimhne Lúin Chealtchair.