Trelis/gawiki huggingface dataset:
Maratón Átha Cliath. Maratón bliantúil a ritear i mBaile Átha Cliath is ea Maratón Átha Cliath. De ghnáth, tionóltar é ar an Luan deireanach de mhí Dheireadh Fómhair (is lá saoire é in Éirinn) cé gur tionóladh an maratón an lá roimhe sin sa bhliain 2015. 
Leanann an maratón bealach atá réasúnta mín. Tosnaíonn na reathaithe ag Cearnóg Mhic Liam, i lár na cathrach, agus críochnaíon siad i gCearnóg Mhuirfean. Ní athraítear cúrsa an mharatóin ach beagáinín ó bhliain go bliain. Le tamall de bhlianta anois, téann an rás i dtreo tuathalach timpeall na cathrach, píosa de trí Pháirc an Fhionnuisce.
Stair.
Noel Carroll, fear gnó, a chuir an chéad mharatón ar bun sa bhliain 1980. 
Sa bhliain 2007 ghlac timpeall is 11,000 duine páirt ann, a leath díobh ó thíortha eile.
Sa bhliain 2015, ba é Alemu Gemuchu, ón Aetóip, a bhuaigh rás na bhfear. 2:14:02 an t-am a bhí aige. Ba í Nataliya Lehonkova, ón Úcráin, a bhuaigh i measc na mban agus 2:31:09 aicise.
Cuireadh maratón na bliana 2020 ar cheal de bharr na ráige COVID-19.
Poncaíocht. Is marcanna iad comharthaí poncaíochta a léiríonn conas ba chóir píosa téacs scríofa a léamh (go ciúin nó os ard) agus, dá réir sin, a thuiscint. Fuarthas na samplaí is sine ar eolas de chomharthaí poncaíochta sa Steil Mhesha ón 9ú haois RCR, ina raibh poncanna idir na focail agus strócanna cothrománacha idir míreanna. 
Thosaigh an scríbhneoireacht aibítre-bhunaithe gan aon spásanna, gan aon cheannlitrithe, gan aon ghutaí (féach abjad), agus gan ach cúpla comhartha poncaíochta, toisc go raibh sí dírithe go príomha ar idirbhearta gnó a thaifeadadh. Is leis na drámadóirí Gréagacha amháin (amhail Euripides agus Aristophanes) a cuireadh tús le foircinn na n-abairtí a mharcáil chun cuidiú le haisteoirí a fháil amach cathain a dhéanfaidh siad sos le linn léirithe. Cuimsíonn poncaíocht spás idir focail agus na comharthaí eile, a úsáidtear go stairiúil nó faoi láthair.
Faoin 19ú haois, baineadh úsáid ordlathach as na comharthaí poncaíochta ó thaobh a thábhacht de. D'fhéadfaí breathnú ar shé phonc, a mhol an t-údar Francach Hervé Bazin i 1966, mar réamhtheachtaithe na straoiseog agus n-emoji.
Treoir Stíle.
Maidir leis an phoncaíocht, seo a leanas achoimre de threoir an Aontais Eorpaigh d'foilseacháin as Gaeilge;
An leathstad.
Mar shampla; "Is mar a leanas a bhí comhaltas an choimisiúin idirnáisiúnta: an Fhrainc, 4; an Ghearmáin, 5; an Iodáil, 3; an Ríocht Aontaithe, 1; na Stáit Aontaithe, 7."
Lúibíní cruinne.
Mar shampla;"Beidh an comhlacht a aithneofar faoi Airteagal 14 den Rialachán (‘an comhlacht’) bunaithe laistigh den Chomhphobal."
Mar shampla; "is slachtmhaire ‘sé/sí’ nó ‘carr/carranna’ a úsáid san áit a mbeadh ‘s(h)e’ nó ‘car(s)’ sa Bhéarla. Is tábhachtaí é seo fós i gcás aidiachtaí, e.g. ‘bád mór/báid mhóra’."
Lúibíní cearnacha.
Mar shampla; "‘D’éirigh siad [na Lupracháin] agus iad mar a bheadh aon neach amháin ann.’
David Eastwood. Oifigeach MI5 i dTuaisceart Éireann ba ea David Eastwood sna 1970idí.
Maratón Chathair Nua-Eabhrac. Rás reathaíochta fad-achair bliantúil a thionóltar i gCathair Nua-Eabhrac is ea Maratón Chathair Nua-Eabhrac (scríofa go minic mar TCS New York City Marathon agus roimhe sin ING New York City Marathon mar aitheantas do chomhlachtaí urraithe, mar atá, Tata Consulting Services agus ING Bank). 
Is é an maratón is mó ar domhan é, agus 50,304 duine páirteach ann sa bhliain 2013. 
Eagraíocht.
An New York Road Runners Club a eagraíonn Maratón Chathair Nua-Eabhrac. 
Tosnaíonn an maratón ar thaobh Oileán Staten den Droichead Verazzano-Narrows. Leanann an cúrsa trí achan cheann de chúig bhuirg na cathrach go dtí an ceann scríbe sa Pháirc Lárnach i Manhattan. 
Stair.
Tionóladh gach bliain é ó 1970 anuas, seachas sa bhliain 2012 nuair a cuireadh ar ceal é de bharr Hairicín Sandy, agus 2020 de bhar COVID.
Reáchtáladh an rás den chéad uair ar 12 Meán Fómhair 1970. Ghlac 126 lúthchleasaí páirt sa rás, ..agus bean amháin (ní raibh cead ag na mná páirt a ghlacadh sna maratóin timpeall an ama seo... féach mar shampla ar Maratón Bhostúin). Níor chríochnaigh ach 55 as 127 sa rás sa bhliain 1970 Ní raibh siad sách ullamh is cosúil.
Sa bhliain 1984, cuireadh comhionannas inscne i bhfeidhm ː Bhí na duaiseanna airgid $800,000 san iomlán agus ionannas airgid le fáil ag na mná.
Éire.
Chríochnaigh Sinéad Diver, bean Ghaeltachta as Maigh Eo (as Béal an Mhuirthead ó dhúchas di (ach ina cónaí san Astráil), in am 2:26:23. Bhí áit bainte amach aici ag na Cluichí Oilimpeacha i dTóiceo de bharr an ghaisce sin.
Maratón Dhaingean Uí Chúis. Rás reathaíochta is ea Maratón Dhaingean Uí Chúis a reáchtáiltear gach bliain i mí Dheireadh Fómhair in iarthar Leithinis Chorca Dhuibhne. 
Ritear leathmharatón, maratón, agus rímharatón. Tosaíonn agus críochnaíonn an maratón ag an Muiríne i nDaingean Uí Chúis. Leantar cúrsa siar go Ceann Sléibhe agus ar ais trí Bhaile an Fheirtéaraigh, suas an cnoc ag míle 22, agus ansin ó dheas i líne dhíreach go dtí an Daingean. Sa leathmharatón ritear an cúrsa céanna go Dún Chaoin agus stadtar ansin. Ní ligtear do shruthán an Fhána rith trasna an bhóthair ar lá maratóin.
Stair.
Tionóladh an rás den chéad uair sa bhliain 2009.
Camóg. Is comhartha poncaíochta (,) ag cur in iúl sos idir codanna abairte nó ag scaradh míreanna ina liosta í camóg.
San Salvador. Is é San Salvador príomhchathair Phoblacht na Salvadóra agus an chathair is mó sa tír úd. Príomhchathair roinn San Salvador atá ann freisin. Téann stair na cathrach siar go dtí na 1520idí. Bhí 316,090 duine ina chónaí sa chathair féin agus 1,862,000 i mórcheantar na cathrach de réir meastúchán sa bhliain 2015.
Fland Canyon. Craoladh an naoú heipeasóid déag, Fland Canyon, den seachtú sraith is fiche "The Simpsons" ar an 24 Aibreán 2016. Scríobh J. Stewart Burns an eipeasóid seo. D'fhéach 2.77 milliún duine ar an eipeasóid.
FC Dynamo Kyiv. Is club peile é Futbol'nyj Klub Dynamo Kyïv. Bunaíodh an club sa bhliain 1927, agus imríonn sé sa Premjer-Liga. Is é aon de na cumainn is rathúla agus cáiliúla na hÚcráine.
Carles Puigdemont. Is polaiteoir agus iaririseoir ón gCatalóin é Carles Puigdemont i Casamajó ([ˈkarɫəs pudʒðəˈmon me kəzəməˈʒo]) (Amer, 29 Nollaig 1962). Is iar-Uachtarán ar Generalitat na Catalóine é. Bhí sé ar an 130ú Uachtarán ar Generalitat na Catalóine a bhuíochas do chomhaontú idir Junts pel Sí agus an CUP. Bhí sé ina bhall de Pharlaimint na Catalóine agus is iar-mhéara ar chathair Girona é.
D. Is é D, d an cheathrú litir den aibítir Rómhánach.
F. Is é F, f an séú litir den aibítir Rómhánach.
N63. Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N63, idir Baile an Chláir agus An Longfort, ag dul tríd Gort an Iomaire agus Ros Comáin.
Y. Is é Y, y an cúigiú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
H. Is é H, h an ochtú litir den aibítir Rómhánach.
N66. Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N66, idir Gort Inse Guaire agus Baile Locha Riach.
Z. Is é Z, z an séú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
R. Is é R, r an ochtú litir déag den aibítir Rómhánach.
N65. Bóthar Náisiúnta den Dara Grád in Éirinn is ea an bóthar N65, idir Buiríos Uí Chéin agus Baile Locha Riach.
J. Is é J, j an deichiú litir den aibítir Rómhánach.
G. Is é G, g an deichiú litir den aibítir Rómhánach.
S. Is é S, s an naoú litir déag den aibítir Rómhánach.
K. Is é K, k an t-aonú litir déag den aibítir Rómhánach.
P. Is é P, p an séú litir déag den aibítir Rómhánach.
V. Is é V, v an dara litir is fiche den aibítir Rómhánach.
X. Is é X, x an cheathrú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
E. Is é E, e an cúigiú litir den aibítir Rómhánach.
I. Is é I, i an naoú litir den aibítir Rómhánach.
L. Is é L, l an dara litir déag den aibítir Rómhánach.
M. Is é M, m an tríú litir déag den aibítir Rómhánach.
N. Is é N, n an cheathrú litir déag den aibítir Rómhánach.
O. Is é O, o an cúigiú litir déag den aibítir Rómhánach.
Q. Is é Q, q an seachtú litir déag den aibítir Rómhánach.
U. Is é U, u an t-aonú litir is fiche den aibítir Rómhánach.
T. Is é T, t an fichiú litir den aibítir Rómhánach.
Litir (aibítir). Carachtar scríofa, nó graiféim, is ea litir a úsáidtear i gcóras aibítre cosúil leis an leagan den aibítir Rómhánach a úsáidtear sa Ghaeilge. Úsáidtear litreacha leis an iliomad teangacha a scríobh, agus is féidir aibítir a chur in oiriúint do theanga ar bith, rud a dhéantar mar áis foghlamtha nó foghraíochta i gcomhair theangacha nach scríobhtar le aibítir sa ghnáthshaol cosúil leis an tSeapáinis. Go ginearálta, cuireann litreacha fóinéimí (aonaid fhoghraíochta) de chuid teanga labhartha in iúl, cé gur annamh a bhíonn comhfhreagairt lánbheacht idir litreacha agus fónéimí i dteanga.
Tá aibítreacha ann nach aibítreacha Rómhánach iad. Dhá cheann ar fiú a lua ná córais na hAraibise agus na hEabhraise. "Abjad" a thugtar ar an gcineál aibítre sa dá theanga. In "abjad" ní scríobhtar ach consain na teangan agus fágtar na gutaí ar lár de ghnáth. Tá córais eile ann ina gcuireann na comharthaí scríofa siollaí in iúl mar Hiragana agus Katakana na Seapáinise. "Siollagraim" a thugtar uaireanta ar na comharthaí seo. I dteangacha dála na Sínise úsáidtear comharthaí a chuireann focail i gcéill; "logagraim" a thugtar orthu seo go minic.
Uaschamóg. Is comhartha poncaíochta (’) úsáidte le haghaidh easnamh na litreacha nó uimhreacha í uaschamóg.
Is mar seo a rinne an Pluincéadach cur síos ar fheidhm an uaschamóga in athfhriotail: "fíor le na thiontóthar an chaint ón té atá i láthair dhon té nach bhfuil i láthair, nó ón dara dhon treas pearsan".
The Formation World Tour. Is é The Formation World Tour an seachtú camchuairt ag amhránaí Meiriceánach Beyoncé i dtacaíocht a cuid séú albam, "Líomanáid". Fógra"odh a"n uile-staidiam turas tar éis a léiriú sa seó leath ama in "Super Bowl 50". Thosaigh an turas ar an 27ú d'aibreán i Miami, Florida agus críochnóidh sé i Barcelona, sa Spáinn.
Cúlra.
Ar an 6 Feabhra, 2016, chuir Beyoncé "Formation" amach saor in aisce ar an serirbhís ceolshruthú TIDAL agus an físeán ceoil atá in éindí leis ar a Youtube oifigiúil. An lá ina dhiaidh sin ar an 7 Feabhra, 2016, sheinn Beyoncé "Formation" i rith a léiriú sa seó leath ama i Super Bowl 50. Díreach tar éis an léiriú, craoladh fógra ag fógairt "The Formation World Tour". Bhéadh na ticéidí réamh-dhíol ar fáil dhá lá ina dhiaidh sin ar an 9 Feabhra, 2016.
Adolf W. Edelsvärd. Ba ailtire Sualannach é Adolf Wilhelm Edelsvärd (28 Meitheamh, 1824 – 15 Deireadh Fómhair, 1919). Thug sé seirbhís do Statens Järnvägar agus an iarnróid náisiúnta sa tSualainn mar cheann ailtire, i rith na mblianta 1855-1895.
Sionnach feinneach. Is ainmhí é an Sionnach feinneach.
Ceintreasóm. Sa bhitheolaíocht cheallach, is éard is ceintreasóm ann ná (Laidin: "centrum" 'lár', Gréigis: "soma" 'corp' ) orgánaid a fhreastalaíonn mar an príomh-ionad eagraithe micrifhidíní (IEMF) den chill ainmhí chomh maith le rialtóir gluaiseachta an timthrialla chille dul chun cinn cille - timthriall. D'aimsigh Edouard Van Beneden é sa bhliain 1883, agus níos déanaí ar aghaidh, d'aimnmigh Theodor Boveri é agus chuir sé síos faoi sa bhliain 1888. Creidtear gur tháinig an ceintreasóm chun cinn san ghinealachach meiteasónach de chuid na cealla eocarótacha. Ní bhíonn ceintreasóim sna fungais agus sna plandaí agus dá bhrí úsáid úsáideann siad struchtúir IEMF eile chun a gcuid micrifhidíní a eagrú. Cé go bhfuil ról lárnach ag an ceintreasóm i bpróiseas na miotóise i gcealla ainmhí, níl se riachtanach i speicis áirithe sna cuileanna agus sna leithphéisteanna.
Iora sionnaigh Meicsiceach. Is ainmhí beag é an t-iora sionnaigh Meicsiceach. Mamach atá ann.
Comhartha ceiste. Is comhartha poncaíochta (?) ag cur in iúl ceist é comhartha ceiste.
Cathair Ghuatamala. Príomhchathair Ghuatamala agus an chathair is mó sa tír is ea Cathair Ghuatamala (Spáinnis:"Ciudad de Guatemala"). Ainm eile ar an gcathair ná Nueva Guatemala de la Asunción. Tá sí suite i lár na tíre. Tá fothraigh uirbeacha ann a théann chomh fada siar le 1500 RC. Chuir na Spáinnigh mainistir ar bun sa ghleann sa bhliain 1628 darbh ainm El Carmen. Sna 1770idí, de bharr na gcreathanna talún a scrios Antigua, príomhchathair na tíre ag an am, haistríodh oifigí an rialtais go Cathair Ghuatamala. Rinneadh an phríomhchathair di go hoifigiúil sa bhliain 1775. Bhí 1,075,000 duine ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2009. Measadh 4.5 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar na cathrach i 2013.
Sionnach Bheangál. Is ainmhí é an sionnach Bheangál. Mamach atá ann.
Grús Meiriceánach. Is éan é an grús Meiriceánach. Is baill d'fhine na Gruidae iad.
Cuirfiú. Is rialúchán a bheith riachtanach le haghaidh daoine a fhanacht sa bhaile idir uaireanta sonraithe, san oíche go hiondúil, é Cuirfiú.
Sionnach Blanford. Is ainmhí é an sionnach Blanford. Mamach atá ann.
Panamá (cathair). Is é Panamá (Spáinnis: "Panamá" nó "Ciudad de Panamá") príomhchathair Phoblacht Phanama. Is é an chathair is mó sa tír é. Príomhchathair riaracháin Chúige Phanamá atá ann chomh maith. Tá cónaí ar 430,299 duine i bPanamá Láir, 880,691 duine sa chathair ar fad, agus 1,501,691 sa mhórcheantar uirbeach.
Tá Cathair Phanamá suite ar Mhurascaill Phanamá, ar an Aigéan Ciúin, lámh le béal Chanáil Phanama. Ionad mór cultúir agus trádála atá ann; bíonn an t-airgeadas sách tábhachtach sa chathair. Tá an chanáil agus an turasóireacht tábhachtach don gheilleagar áitiúil freisin.
Bhunaigh na Spáinnigh an chathair den chéad uair sa bhliain 1519. Scrios an foghlaí mara úd, Henry Morgan, an chathair sa bhliain 1671. Athbhunaíodh an chathair dhá bhliain ina dhiaidh sin ar shuíomh nua 5 mhíle nó mar sin ón tseanchathair.
Kateřina Siniaková. Is imreoir leadóige Seiceach í Kateřina Siniaková (a rugadh ar an 10 Bealtaine, 1996). 
Tá trí chraobh dúbailte buaite ag Siniaková (ceann amháin de "WTA 125K Series" san áireamh) ar an Chamchuairt WTA, chomh maith le sé craobh singil agus ceithre chraobh dúbailte ar an singles agus ceithre doubles teidil ar an chamchuairt ITF chuaird ina gairmré. Ar an 13 Iúil 2015, shroich sí uimhir a 65 sa rangú shingil. Ar an 27 Iúil 2015, shroich sí uimhir a 42 sa rangú dúbhailte.
Ba í Siniakova an dara duine sa rangú sóisearach i mí na Nollag, 2012. Sa bhliain 2013, bhuaigh sí comórtas dúbailte na cailíní sa "French Open", i gComórtas "Wimbledon "agus sa "US Open "lena a comh-Seiceach Barbora Krejčíková.
I mí an Mhárta 2013, d'imir Siniaková a chéad chluiche ar an turas WTA sa chomórtas cáilithe ag an "2013 Sony Open". Bhuaigh sí ar Mandy Minella agus Alexa Gatch chun áit a bhaint amach sa príomhchomórtas, ach chaill sí cluiche trí-sraith i gcoinne Garbiñe Muguruza sa chéad bhabhta.
Rugadh Siniaková i Hradec Králové do mháthair Seiceach agus athair Rúisis, Dmitry, iar-dornálaí agus cóitseálaí Kateřina .
Port of Spain. Is é Port of Spain príomhchathair Thríonóid agus Tobága, agus é suite ar chósta thiar thuaidh de Oileán na Tríonóide. Is é an tríú bardasacht is mó sa tír i ndiaidh Chaguanas agus San Fernando. Lonnaigh na chéad choilínigh sa cheantar sna 1500idí, agus príomhbhaile riaracháin atá ann ón mbliain 1757 i leith. Sa bhliain 2011 bhí 36,963 duine sa chathair féin. Sa bhliain 1990 measadh go neamhoifigiúil go raibh 128,026 duine ina gcónaí i mórcheantar Port of Spain.
The X Factor (sraith 13 an RA). Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a thosnaigh sna Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Thosaigh an tríú sraith déag ar an 27 Lúnasa 2016 agus chríochnaigh sé ar an 11 Nollaig 2016.
B'iad Simon Cowell, Louis Walsh, Sharon Osbourne agus Nicole Scherzinger na breithiúna don sraith seo. Bhuaigh Matt Terry an tsraith le 48.5% de na vótaí agus tháinig Saara Aalto sa dara háit.
Breithiúna agus Láithreoirí.
D'fhógair Olly Murs i rith agallamh le "The Sun" ar an 21 Feabhra 2016, go mbeadh sé ag imeacht. Tar éis Murs, dhearbhaigh Caroline Flack go mbeadh si ag imeacht freisin. D'fhógair Dermot O'Leary ar an 29ú Márta 2016 go mbeidh sé ag filleadh tar éis briseadh bliana. Beidh an tsraith seo a naoú sraith ar an gclár.
Dearbhaíodh ar an 18 Feabhra 2016, go mbeadh Nick Grimshaw ag fágáil as an gclár. Dúirt Cheryl Fernandez-Versini ar an 5 Aibreán 2016, go mbeadh sí ag fágáil freisin chun a gairm an cheoil a shoiléiriú. Ar an 9 Bealtaine 2016 d'fhógair Rita Ora go mbeidh sí ag imeacht.
Próiseas roghnúcháin.
Campa Tosaithe.
Thóg an campa tosaithe ar siúl ag Alexandra Palace ón 6 go 8 Iúil 2016.
Six Chair Challenge.
Thóg an Six Chair Challenge ar siúl ag The SSE Arena, Wembley ar an 9 go 12 Iúil.
Roghnaíodh Samantha Lavery (roghnaithe ag Walsh), Ryan Lawrie (ag Cowell), Saara Aalto (ag Scherzinger) agus Yes Lad (ag Osbourne) mar saoróga don Judges Houses.
San Fernando, Tríonóid agus Tobága. An ceann is mó den dá chathair i dTríonóid agus Tobága is ea San Fernando. Port of Spain, an phríomhchathair, an chathair eile sa tír. Tá Chaguanas níos mó freisin, ach áirítear é mar bhardasacht agus ní mar chathair. Tá San Fernando suite ar chósta thiar theas oileán na Tríonóide, idir aibhneacha an Guaracara agus an Oropouche.
D'fhás baile san áit de réir mar a tháinig fás ar phlandálacha an chána siúcra sa cheantar, ag tosnú sa dara leath den 18ú haois. Ní ba dhéanaí cuireadh tús le saothrú an chacao ann freisin, agus idir an Dara Cogadh Domhanda agus na 1980idí chuir tionsclaíocht an pheitriliaim le geilleagar San Fernando.
Talamh mín atá sa chathair agus ina haice. Is é Cnoc San Fernando, i lár na cathrach, an ghné is suntasaí de gheograife an cheantair. Ón bpáirc ar bharr an chnoic, is féidir Veiniséala a fheiceáil ar lá geal. Bhí cónaí ar 50,208 duine i San Fernando sa bhliain 2011.
Chaguanas. An baile is mó i dTríonóid agus Tobága is ea Chaguanas agus 83,516 duine ina gcónaí ann. Bronnadh stádas mar bhardasacht air sa bhliain 1990. Tá dhá bhaile eile sa tír a bhfuil stádas oifigiúil mar chathracha acu, San Fernando agus Port of Spain, an phríomhchathair, ach tá Chaguanas níos mó ná iad. Is é Chaguanas an baile is tapúla fás: sa bhliain 1988 ní raibh ach 8,000 míle duine ann. Faigheann daoine áiseanna siopadóireachta neamhchostasaí in Chaguanas chomh maith le tithíocht ar phraghas réasúnta.
Tá Chaguanas suite 18 km (11 míle) ó dheas ó Port of Spain, in iarthar na tíre giota beag istigh ón gcósta. Tá sé suas Abhainn an Chaparo ó Chorcach Mhangróbh Caroui, an chorcach is mó sa tír agus a tharraingíonn a lán turasóirí mar gheall ar fheabhas an dúlra ann. 
Rugadh V. S. Naipaul, úrscéal a bronnadh Duais Nobel na Litríochta air in Lion House (Anand Bhavan), in Chaguanas. Is de mhuintir Capildeo é Naipaul, teaghlach mór polaiteoirí agus scríbhneoirí, a chónaíonn go traidisiúnta in Lion House.
Oileán na Tríonóide. An ceathrú oileán is mó i Muir Chairib is ea Oileán na Tríonóide. Is é an t-oileán is mó de chuid Oileán na Tríonóide agus Tobága é. Tá sé suite i ndeisceart Mhuir Chairib, in Oileáin na Gaoithe. Suíonn Oileán na Tríonóide ar scairbh ilchríochach Meiriceá Theas, ach is é cultúr Mhuir Chairib atá i réim ann.
Tá 1,267,145 duine ina gcónaí ar an oileán (2011). Sin 267 duine sa chileaméadar cearnach nó 689 sa mhíle chearnach. Indiaigh Mheiriceánacha—na hAruacaigh agus na Cairibigh—chéad áitritheoirí an oileáin. Daonra ilchiníoch atá ann anois idir Indiaigh, Afraicigh, Indiaigh Thiar, agus eile. 
Criostóir Colambas a bhaist an t-oileán leis an ainm "la Isla de la Trinidad" ar an tríú turas go Meiriceá aige. Ceapann cuid daoine gur "Oileán na nDordéan" a thugadh na bundúchasaigh air roimhe sin.
An tOrd Teotanach.  
B'ord Míleata a bhí in Ord na mBráithre an Tí Gearmánach Naomh Muire in Iarúsailéim, nó An tOrd Gearmánach mar a bhí aithne orthu le linn a ré féin nó An tOrd Teotanach mar atá aithne orthu sa lá atá inniu ann. Bunaíodh An tOrd Teotanach sa bhliain 1190.
Bunú an oird.
Cuireadh tús leis an ord sa Mheánoirthear le linn léigear Acra sa bhliain 1190, ag tús an tríú crosáide. Tháinig meitheal crosáidithe meánaicmeach ón nGearmáin le chéile chun ord ospidéil a bhunú. Bhí an t-Ord Teotanach curtha ar bun, le beannacht ón Pápa Celestine III chun cúram ospidéal a chur ar fáil do shaighdiúirí agus oilithrigh Gearmánacha sa Tír Bheannaithe. Bhí go leor ridirí i measc bráithre an Oird Teotanaigh. D’iarr siad ar an bPápa a bheith aitheanta mar Ord Míleata. Ghlac sé leis an iarratais agus thug sé cairt nua dóibh sa bhliain 1198.
Struchtúr na heagraíochta.
Ba é An Máistir a bhí mar theideal ar cheannaire na heagraíochta ón tús. Bunaíodh craobhacha eile sa Ghearmáin, sa Phrúis agus sa Liovóin níos déanaí agus bhronn siad Máistir mar theideal ar cheannairí na gcraobhacha sin. Ghlaoigh siad an tArdmháistir ar ceannaire na Teotanaigh as sin amach. Bhí an tArdmháistir tofa ag baill an ardchraobh. Bhí air oifigigh an oird a ainmniú. Bhí eochair an duine ag an tArdmháistir, ag ceannasaí fórsaí an oird sa Thír Bheannaithe agus ag an gCisteoir d’órchiste an oird.
Tobága. Is é Tobága an t-oileán is lú de dhá oileán mhóra Phoblacht Oileán na Tríonóide agus Tobága. Luíonn sé taobh thoir theas ó mhór-roinn Oileán na Tríonóide agus taobh thoir theas ó Grenada. Tá 300 ciliméadar cearnacha, nó 116 míle cearnacha, in achar an oileáin. Bhí cónaí ar 62,219 duine ar an oileán sa bhliain 2011. Sin 202.9 duine sa chileaméadar cearnach, nó 525.5 sa mhíle chearnach. Cuid féinrialaitheach den tír atá ann.
Criostóir Colambas an chéad Eorpach a leag súil ar Thobága, sa bhliain 1498. Tagann an focal "tobac" ó ainm an oileáin. Daoine de shliocht Afracach formhór mór lucht an oileáin, ní hionann le Oileán na Tríonóide, a bhfuil pobal an-mheasctha ann.
Páirtí Liobraíoch (Stáit Aontaithe). Is ceann de na tríú páirtí sna Stáit Aontaithe é an Páirtí Liobraíoch. Sa bhliain 1971 a bunaíodh é.
Missouri (abhainn). Craobh-abhainn de chuid an Mississipi sna Stáit Aontaithe í an Missouri. Tá foinse na habhann in iarthar stát Montana. Sníonn sí trasna lár na tíre ó thuaidh agus isteach san Abhainn Mississippi beagán ó thuaidh ó Saint Louis, Missouri. Tá an Missouri ar an abhainn is faide sa tír agus i Meiriceá Thuaidh (2,341 míle / 3,767 ciliméadar ar fhad).
Dakota Fanning. Is ban-aisteoir Meiriceánach í Hannah Dakota Fanning a rugadh ar an 23 Feabhra 1994 i gConyers Georgia.
Gradaim.
Tá 18 ngradam buaite ag Fanning.
Iora sionnaigh oirthearach. Is ainmhí beag é an t-iora sionnaigh oirthearach nó iora sionnaigh ("Sciurus niger"). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach do chuid mhór de Mheiriceá Thuaidh.
Ohio (abhainn). Abhainn i SAM í an Ohio. Tá foinse na habhann in Pittsburgh, mar a dtagann na haibhneacha Monongahela agus le chéile. Is í an chraobhabhainn is mó de chuid an Abhainn Mississippi. Sníonn sí siar trasna cuid d'iar-oirthear na tíre go dtí cumar na Mississippi agus na Ohio ag Cairo, Illinois. Ag an bpointe sin tá an Ohio níos mó ná an Mississippi, agus deimhin, is í an Ohio príomhabhainn an chórais Mhississippi ó Chairo anuas ó thaobh thoirt an uisce de. Scríobh Thomas Jefferson gurb í an Ohio an abhainn ab áille ar Domhain.
Sofía Vergara. Is ban-aisteoir Meiriceánach í Sofía Margarita Vergara Vergara (a rugadh ar an 10 Iúil, 1972 i mBarranquilla, An Cholóim). Tá cáil bainte amach aici mar an charachtar Gloria Delgado-Pritchett ar an gclár teilifíse "Modern Family".
Gradaim.
Tá 7 ngradam buaite ag Vergara.
Na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach. Is liosta é seo de na scannáin beochana is mó a thug airgead isteach.
Séala Maryland. Is é Séala Mór Stát Maryland suaitheantas oifigiúil rialtas stát Maryland, sna Stáit Aontaithe.
Stair.
Bhí an chéad séala goidte i 1645 i rith éirí amach.