Trelis/gawiki huggingface dataset:
Pussy Riot. Is banna rac-cheoil Rúiseach feimineach é Pussy Riot a chasann punc-rac, mar agóid de ghnáth. Tá siad lonnaithe i Moscó. Cuireadh an banna ar bun sa bhliain 2011, agus go dtí seo tá timpeall is 11 bean a bhí nó atá páirteach ann, ó 20 go 33 bliana d'aois. Tá roinnt "treall-léirithe" curtha i gcrích acu in áiteanna poiblí neamhghnácha agus a bhí gríosaitheach, gan chead agus curtha ar an Idirlíon ina dhiaidh sin i bhfoirm físeán ceoil. Ar na téamaí liriceacha acu tá feimeanachas, cearta LADT, agus a gcur i gcoinne Vladimir Putin, uachtarán géagláidir na Rúise. Cuireann siad a spotsholas ar an gceangal idir Putin agus ceannairí Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise.
Ar 21 Feabhra 2012, rinne cúigear den ghrúpa stáitiú ceoil in Ardeaglais Chríost Slánaitheoir i Moscó. Sa deireadh chuir oifigigh slándála de chuid na heaglaise críoch leis an léiriúchán. Mhaígh na mná go raibh siad ag agóid i gcoinne an tacaíocht a thug an Eaglais Cheartchreidmheach do Putin le linn a fheachtas toghcháin. Ar 3 Márta 2012, gabhadh beirt den ghrúpa, Nadezhda Tolokonnikova agus Maria Alyokhina, agus cuireadh amhasóireacht ina leith. Gabhadh duine eile ón ghrúpa, Yekaterina Samutsevich, ar 16 Márta. Séanadh bannaí dóibh, agus coimeádadh faoi ghlas iad gur thosaigh a dtriall go déannach i mí Iúil. Ar 17 Lúnasa 2012, ciontaíodh an triúr i gcoir "na hamhsóireachta agus í spreagtha ag fuath reiligiúin", agus gearradh dhá bhliain príosúnachta an duine orthu. Ar 10 Deireadh Fómhair i ndiaidh achomhairc i gcoinne na breithe, ligeadh Samutsevich saor ar promhadh agus an bhreith ina coinnese curtha ar fionraí. Sheas an chúirt le breith an bheirt bhan eile. 
Cáineadh na breitheanna i gcoinne Pussy Riot go forleathan ar fud an domahin, san Iarthar go háirithe. Sheas grúpaí cearta daonna mar Amnesty International an fód ar son na mban; "príosúnaithe coinsiasa" a thug AI orthu.. Thug lucht an cheoil agus na siamsaíochta tacaíocht dóibh. Ní rabhthas chomh báúil leis na mná sa Rúis féin, áfach, agus an tríú cuid de na Rúisigh i bhfabhar bhreith na cúirte. ar 13 Nollaig 2013, i ndiaidh 21 mí dá bpríosúnacht a chur isteach, ligeadh Tolokonnikova agus Alyokhina saor, tar éis do Duma an Stáit maithiúnas a mholadh.
I mí Feabhra na bliana 2014, fógraíodh i ráiteas gan ainm ach ar son ball den ghrúpa nach raibh Alyokhina agus Tolokonnikova ina baill de a thuilleadh.
Colorado (Abhainn). Is abhainn mhór í an Colorado a shreabhann tríd iardheisceart na Stáit Aontaithe agus iarthuaisceart Mheicsiceo. Tá sí thart ar 2,500 ciliméadar ar fhad. Uiscíonn si an chuid is mó de mhachairí fásacha na stát seo a leanas: Colorado, Utah, Arizona, Nevada, Calafóirnia, Baja Chalafóirnia agus Sonora, an dá chuid dheireanach i Meicsiceo. Tá foinse na habhann ag bun na Sléibhte Creagacha in Colorado. Go dtí 1921 bhí an t-ainm an abhainn Colorado infheidhme don réimse uisce ó chomhchumar na n-aibhneacha Grand River agus an Abhainn Ghlas in Utah. Sa bhliain chéanna, arna iarraidh sin de staid Colorado, athainmníodh an abhainn Colorado go léir ar an réimse uisce go léir ón sruthchúrsa a thosaíonn sna Sléibhte Creagacha.
Reichstag (foirgneamh). Tá Foirgneamh an Reichstag (Gearmáinis: "Reichstagsgebäude") i mBeirlín na Gearmáine. Tógadh é mar áit chruinnithe do dhiat impiriúil, nó parlaimint, na tíre úd. Ba é "Reichstag" ainm dhiat na Gearmáine san am atá thart agus tugadh "Reichstag" ar an bhfoirgneamh féin chomh maith. Leanadh den ainm sin i ndiaidh don diat Ghearmánach féin a bheith aistrithe go háiteanna eile.
Cuireadh tús le comórtas lena thógáil 1872, go gairid i ndiaidh aontú na Gearmáine sa bhliain roimhe sin. Osclaíodh an foirgneamh sa bhliain 1894 agus tháinig an Diat le chéile ann go 1933, nuair a rinne dóiteán cáiliúil na bliana úd an-damáiste dó, mar a rinneadh arís eile sa Dara Cogadh Domhanda. Ligeadh i léig é i ndiaidh 1945, agus parlaimintí na Geamáine Thiar agus na Gearmáine Thoir ina suí i mBonn agus i mBeirlín Thoir faoi seach. 
Cosnaíodh an Reichstag ar an aimsir agus cuireadh caoi áirithe air sna blianta 1961–1964. Mar sin féin, ní dhearna aon iarracht athchóiriú iomlán a dhéanamh go dtí athaontú na Gearmáine ar 3 Deireadh Fómhair 1990. Faoi stiúradh Norman Foster, ailtire, cuireadh caoi cheart air. Agus an athchóiriú críochnaithe sa bhliain 1999, baineadh úsáid as an bhfoirgneamh arís do pharlaimint na Gearmáine, ar a dtugtar an "Bundestag". Inniu, tugann na Gearmánaigh "Reichstag" ar an bhfoirgneamh agus "Bundestag" ar an bparlaimint de ghnáth.
Ospidéal an Rotunda. Tá Ospidéal an Rotunda, nó Ospidéal Máithreachais an Rotunda, suite i gcroílár Bhaile Átha Cliath agus tá sé ar cheann de na hinstitiúidí sláinte is cáiliúla in Éirinn. An máinlia, Bartholomew Mosse, a bhunaigh an t-ospidéal in 1745, agus is mór an fhorbairt atá tagtha ar Ospidéal an Rotunda, mar a thugtar air sa lá atá inniu ann, ó shin i leith. Tá seirbhísí míochaine á gcur ar fáil gan stad do mhná agus do leanaí ó shin.
Airítear an Rotunda ar cheann de na sainfhoirgnimh is so-aitheanta i mBaile Átha Cliath ó thaobh na hailtireachta de.
Stair.
D’oscail an máinlia, Dr. Bartholomew Mosse an t-ospidéal ar 15 Márta 1745 in 'George’s Lane' (Sráid Sheoirse Mhór Theas). An ' Dublin Lying-In Hospital' a bhí air ar dtús. Bhí drochbhail ar mháithreacha agus leanaí i mBaile Átha Cliath san 18ú haois.
Ba é Mosse chomh maith a thiomsaigh an t-airgead le hospidéal nua a oscailt agus leis an bhfoirgneamh a thógáil, I 1748 ghlac an Mosse ceithre acra agus aon ród amháin ar léas ar an taobh thuaidh de Shráid na Breataine Móire chun foirgneamh nua a thógáil. Croílár cultúrtha agus sóisialta na cathrach Seoirsí ag an am ab ea an láthair ar tógadh an foirgneamh.
Tógadh é in aice le Sráid Sackville (Sráid Uí Chonaill inniu). Ach ní raibh sé ar aon ais leis an tsráid. B'iad muintir Gardiner a d'fhorbair an Chearnóg Parnell agus Sráid Parnell, nó Cearnóg Rutland, mar a thugtaí uirthi sa 18ú haois.
Osclaíodh an foirgneamh nua ar 8 Nollaig 1757 agus an 'New Dublin Lying-In Hospital' a bhí air. 
Tá seirbhísí míochaine á gcur ar fáil gan stad do mhná agus do leanaí ó shin ina shuíomh reatha ar chearnóg Parnell.
An 'Rink'.
Gné shuntasach amháin den fhoirgneamh seo ab ea an struchtúr ciorclach, an 'Rink' agus b’as sin a d’eascair a ainm: Ospidéal an Rotunda. Tógadh seomraí éagsúla ócáide mar chuid den fhoirgneamh; 'Rotunda Rink' orthu níos déanaí. Bhí Mosse ag súil go bhféadfaí iad a ligean amach ar cíos chun go dtabharfadh an t-ioncam breise cabhair airgid don ospidéal.
Sa 'Rotunda Rink' a bunaíodh Óglaigh na hÉireann sa bhliain 1913.
An Tulach (An Clár). Baile is ea an Tulach (Béarla: "Tulla") i gContae an Chláir. Tá an baile suite thart ar 15 ciliméadar ón Inis. Is ionad tráchtála é dá pharóiste ar fad agus an cheantair. Bunaíodh a chill timpeall na bliana 620 ag Mochuille; fuair an baile a chairt baile sa 13ú haois.
Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2017. Ba í Sraith Shinsir Iomána na Mumhan 2017 an dara heagrán den Sraith Shinsir Iomána na Mumhan ó bunaíodh an comórtas in 2016. Thosaigh an chraobh ar an 3 Eanáir 2017 agus chríochnaigh sí ar an 29 Eanáir 2017.
Grace Hopper. Ríomheolaí agus seachaimiréal i gCabhlach na Stát Aontaithe ab ea Grace Brewster Murray Hopper (née Murray; 9 Nollaig 1906 – 1 Eanáir 1992). Bhí sí ar na chéad chláraitheoirí a d'oibrigh ar an ríomhaire Mark I sa bhliain 1944, cheap sí an chéad tiomsaitheoir i gcomhair teanga ríomhchláracháin agus scaip sí coincheap na dteangacha cláracháin a bheadh neamhspleách ar mheaisín amháin, coincheap as ar forbraíodh an teanga COBOL, ceann de na chéad teangacha cláracháin ard-leibéil.
Beathaisnéis.
Rugadh Hopper i gCathair Nua-Eabhrac ar an 9 Nollaig 1906. Girseach fhiosrach a bhí inti agus—sula raibh a fhios ag a máthair cad a bhí ar siúl aici—bhain sí seacht gclog aláraim as a chéile le fáil amach conas a oibríonn siad. Sa bhliain 1928 bhain sí fochéim amach sa mhatamaitic agus san fhisic i gColáiste Vassar. Bhain sí céim mháistreachta sa mhatamaitic amach in Ollscoil Yale agus sa bhliain 1934 bronnadh Ph.D. sa mhatamaitic uirthi san ollscoil chéanna.
Nuair a bhris an Dara Cogadh Domhanda amach rinne Grace iarracht dul isteach i gCabhlach na Stát Aontaithe ach bhí sí i bhfad ró-éadrom. Rinneadh eisceacht di, áfach, agus d'oibrigh sí ar fhorbairt na gcéad ríomhairí i measc ban agus fear Meiriceánach agus Sasanach eile. Lean sí i gCúltaca an Chabhlaigh an chuid is mó den am i ndiaidh an chogaidh. Rinne sí a bealach trí na ranganna; rinneadh captaen di agus faoi dheireadh seachaimiréal. 
Fuair Hopper bás ar 1 Eanáir 1992 in Arlington, Virginia. Tá long i gCabhlach na Stát Aontaithe ainmnithe ina diaidh, an scriostóir USS "Hopper". Is é "an Hopper" an t-ainm a tugadh ar an Cray XE6, sár-ríomhaire, ag NERSC. "Amazing Grace" an leasainm a tugadh uirthi.
Electric Light Orchestra. Is banna ceoil é an Electric Light Orchestra (ELO) a bunaíodh i mBirmingham, Sasana sa bhliain 1970 ag Jeff Lynne, Roy Wood agus Bev Bevan. Thosaigh an grúpa le amhrán "10538 Overture" a scríobh Lynne agus Wood dá mbanna The Move, agus chuaigh siad chun tionscnamh "baroque and roll" a chothú, ach d'imigh Wood tar éis an chéid albaim, "The Electric Light Orchestra". Tar éis imeachta Wood, ghabh Lynne ceannas cruthaitheach, ag cumadh beagnach gach amhrán agus gach albam. Tháinig "ELO 2" agus "On the Third Day" sa bhliain 1973.
Tar éis scaoilte an amhráin "Showdown", as "On the Third Day", thug John Lennon isteach ELO ar an raidió mar "Sons of the Beatles". Sa bhliain 1974, fuair siad cáil le "Eldorado", an chéad albam óir acu agus lena amhrán "Can't Get It Out of My Head", a gcéad amhrán a shroich sna deich is airde sna cairteacha Meiriceánacha. Ba albam coincheapa é "Eldorado". D'éirigh leo lena n-albaim "Face the Music", "A New World Record" agus "Out of the Blue", le hamhráin cáiliúil mar gheall ar "Evil Woman", "Telephone Line", "Turn to Stone", "Sweet Talkin' Woman" agus "Mr. Blue Sky".
Fuair an amhrán "Don't Bring Me Down", as an albam "Discovery", an áit is airde sna cairteacha Meiriceánacha a bheadh acu. Bhí ciall athrach ag ainm an albaim, "Disco Very", a chruthaigh an pianódóir Richard Tandy, mar go raibh téama dioscó ag an albam. Scaoil ELO albam coincheapa "Time" amach sa bhliain 1981, leis an singil "Hold On Tight". Ní bhfuair ELO an toradh céanna lena dá albam deireanach, "Secret Messages" agus "Balance of Power", agus cheap daoine go raibh an banna ag cailleadh a ngairbhe ag bogadh i dtreo popcheoil. Bhí fonn ag Lynne dhá albam a scríobh as "Secret Messages", ach níor aontaigh an lipéad. Chaill Lynne a fhuinneamh cumtha agus dhíscoir an banna sa bhliain 1986, le Lynne ag casadh chun déanamh ceoil - bhain sé páirt sna Traveling Wilburys, ag obair le George Harrison, Bob Dylan, Tom Petty agus Roy Orbison. Tháinig Lynne agus Tandy ar ais le chéile i 2000 agus 2001 chun "Zoom" a scaoileadh, ach níor éirigh leis an turas a bhí á phleanáil acu agus dhíscoir siad arís go dtí 2015, nuair a scaoil siad "Alone in the Universe" faoin ainm Jeff Lynne's ELO.
Leabharlann na Comhdhála. Is í Leabharlann na Comhdhála an leabharlann is mó ar domhan, agus í suite in Washington, D.C., sna Stáit Aontaithe. Leabharlann taighde atá ann a bunaíodh ar 24 Aibreán 1800, an chéad institiúid chultúrtha fheidearálach sa tír úd. Freastalaíonn an leabharlann ar riachtanais Chomhdháil na Stát Aontaithe, agus is ag baill agus fostaithe na Comhdhála amháin a bhfuil cead acu ábhar ón leabharlann a fháil ar iasacht. Tá teacht ar bhailiúcháin na leabharlainne ag taighdeoirí seachtracha, áfach. I ndáiríre, is í Leabharlann na Comhdhála leabharlann náisiúnta na Stát Aontaithe.
Dad Behavior. Craoladh an t-ochtú heipeasóid, "Dad Behavior", den ochtú sraith is fiche de "The Simpsons" ar an 20 Samhain 2016. Scríobh Ryan Koh an eipeasóid seo. D'fhéach 2.88 milliún duine ar an eipeasóid.
The Last Traction Hero. Craoladh an naoú heipeasóid, "The Last Traction Hero", den ochtú sraith is fiche de "The Simpsons" ar an 4 Nollaig 2016. Scríobh Bill Odenkirk an eipeasóid seo. D'fhéach 5.77 milliún duine ar an eipeasóid.
Acanthaceae. Fine de phlandaí bláthanna déchotailéadónachais ea Acanthacea a bhfuil beagnach 250 Géineas agus thart ar 2500 speiceas ann. Is luibheanna trópaiceacha, toir, nó fíniúnacha a sníomhann le chéile, a bhformhór; is Eipifítí roinnt acu. Ní bhíonn ach cúpla speiceas acu ar fáil sna réigiúin mheasartha. Is iad na ceithre príomhionaid dáileacháin ná An Indinéis agus an Mhalaeisia, an Afraic, an Bhrasaíl, agus Meiriceá Láir. Is féidir ionadaithe na fine a fháil i mbeagnach chuile ghnáthóg, lena n-áirítear foraoisí (dlúth agus oscailte), scrobarnacha, páirceanna fliucha agus gleannta, cósta farraige agus limistéir mhuirí, seascainn, agus foraoisí mhangróibh.
Géinis roghnaithe.
Seo a leanas na 246 géineas aitheanta, de réir Germplasm Resources Information Network:
Cearta daonna. Tá a lán daoine ann a chreideann go bhfuil cearta ag daoine de thairbhe gur daoine iad; ní ainmhithe ná rudaí iad ach daoine ar féidir leo smaoineamh agus mothú.
Dínit agus cearta.
Go bunúsach, is cóir caitheamh le gach duine ar domhan le dínit. Tá dínit ag duine nuair a dhéantar freastal ar a riachtanais bhunúsacha. Is iad riachtanais bhunúsacha an duine ná uisce, bia, foscadh, sábháilteacht, cúram leighis agus oideachas. Mura ndéantar freastal ar riachtanais bhunúsacha seo an duine, saol crua atá i ndán dóibh.
Ar leibhéal eile, tá iarrachtaí déanta ag a lán sochaithe chun cearta a thabhairt do gach duine. Uaireanta tá na cearta seo a dhearbhú mar chairt (liosta scríofa). Mar gheall ar na rudaí uafásacha a tharla le linn an Dara Cogadh Domhanda, shocraigh a lán tíortha go mbeadh liosta nua de chearta an duine ann chun daoine a chosaint. 
Mar shampla, i 1948 d’fhoilsigh na Náisiúin Aontaithe Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine. Shínigh a lán tíortha an dearbhú seo, a rá go ndéanfaidís a ndícheall chun na cearta seo a chosaint. Sa lá atá inniu ann tá an dearbhú sínithe ag an chuid is mó de thíortha an domhain.
Tugtar cearta an duine orthu seo. Mar shampla
srl.
Ionstraimí.
Tá clásal “neamh-leithcheala” ag príomh-ionstraimí idirnáisiúnta uile na gceart daonna (amhail "Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus Coinbhinisiún na hEorpa um Chearta Daonna" - agus amhail an t"Acht um Chearta Daonna"). Tagraíonn na clásail seo do na grúpaí ar féidir leo úsáid a bhaint as na cearta mar atá siad in ionstraimí na gceart daonna gan leithcheal
Dearadh ionstraimí áirithe sa dóigh go gcosnóidh siad grúpaí mionlaigh nó grúpaí a bhfuil cosaint ar leith de dhíth orthu mar shampla
• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Dhíothú Leithcheala ar Mhná (CEDAW)
• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Dhíothú Leithcheala Chiníoch (CERD)
• Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Pháiste (UNCRC)
Aithnítear go hidirnáisiúnta, mar sin, go gcaithfear grúpaí áirithe a chosaint ar leithcheal agus go gcaithfear comhionannas deiseanna a chothú.
Stair.
Is féidir a rá go dtéann coincheap na gceart daonna féin siar go laethanta Réabhlóid na Fraince, ar a laghad. Tar éis an méid daoine a fuair bás i rith an dara Cogadh Domhanda, bunaíodh Eagraíocht na Náisiún Aontaithe. Ba é an Dara Cogadh Domhanda a thug an spreagadh don Dearbhú nua, an Dearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine.
Stair ársa.
Measann go leor fealsúna agus staraithe nach féidir labhairt ar chearta an duine sna seanlaethanta san Iarthar. Sa stair ársa, níor fhág noirm an phobail, a cumadh i ndáil le hord an chosmais, níor fhag siad spás ar bith don duine mar indibhid uatha, measadh an dlí go príomha mar ord oibiachtúil na sochaí. Bhí an t-ordlathas sóisialta bunaithe ar an teaghlach, an uaisleacht nó na corparáidí gairmiúla nó saothair, a thugann le tuiscint nár cumadh aon chearta daonna mar sin, cumhachtaí chun rud a lorg no a éileamh. A mhalairt ar fad, an chumhacht go léir a thugtar don duine aonair a dhíorthaítear ó stádas dúbailte: stádas an duine laistigh den teaghlach agus stádas an teaghlaigh sin sa tsochaí. Lasmuigh den Stádas ní raibh aon chearta ann.
Leabharlann Náisiúnta na Fraince. Is í Leabharlann Náisiúnta na Fraince (Fraincis: "Bibliothèque nationale de France", giorraithe mar "BnF") an taisce oifigiúil sa Fhrainc i gcomhair leabhar a fhoilsítear sa tír úd. Tá leabhair inti a foilsíodh i dtíortha eile freisin. Tá 40 milliún mír i mbailiúcháin BnF, 14 milliún leabhar agus tréimhseachán san áireamh. Is í an leabharlann is mó sa Fhrainc agus ar cheann de leabharlanna móra an domhain. Tá sí suite i bPáras.
Téann bunús Leabharlann Náisiúnta na Fraince siar go leabharlann ríoga Charles V a chuir sé ar bun sa bhliain 1368. Díoladh na leabhair ar a bháis, áfach, agus tugadh go Sasana iad. Chuir Louis XI leabharlann ríoga ar bun arís sa bhliain 1461, agus is as an mbailiúchán úd a d'fhás an leabharlann náisiúnta atá ann inniu. Cuireadh go mór leis an mbailiúchán le linn Réabhlóid na Fraince mar gheall ar bhailiúcháin phríobháideacha na huasaicme agus na cléire a glacadh seilbh orthu, agus faoin mbliain 1792, bhí 300,000 imleabhar sa leabharlann.
Sléibhte na hÉireann. Is ar chósta na tíre atá an chuid is mó de na sléibhte suite in Éirinn. Ísealchríoch is mó atá i lár na tíre.
D’fhéadfaí a rá, mar sin, go bhfuil oileán na hÉireann mar a bheadh fochupán ann.
Is é Corrán Tuathail an sliabh is airde in Éirinn. Is sna Cruacha Dubha i gCo. Chiarraí atá sé. Tá Corrán Tuathail 1,040 méadar ar airde. Níl ansin ach cnocán an-íseal, áfach, i gcomparáid le mórán de shléibhte eile an domhain. Tá na céadta sliabh ar domhan atá breis agus 3,000 méadar ar airde.
Tugtar sliabhraon ar ghrúpa sléibhte agus tá go leor in Éirinn. Mar shampla, sliabhraon is ea na Cruacha Dubha.
An Mona Lisa. Olaphictiúr ón 15ú haois de chuid Leonardo da Vinci é an Mona Lisa (Iodáilis: "La Gioconda"), an píosa ealaíne is mó a bhfuil cáil uirthi ó Ré na Renaissance. An bhean atá ann sa phictiúr is ea Lisa del Giocondo (a fuair bás ar an 15 Meitheamh 1542).
Tá an Mona Lisa le feiceáil inniu sa Louvre, i bPáras, sa Fhrainc. Tá an Mona Lisa ar an bpictiúr is luachmhaire ar domhan inniu.
Stair.
Ghoid Vincenzo Perugia an Mona Lisa ón Louvre i bPáras ar an 20 Lúnasa 1911, oibrí Iodálach a shiúil isteach sa Louvre agus a shiúil amach leis an *Mona Lisa *faoina fhorléine! Chuir sé as dó, is cosúil, go raibh an oiread sin saothar Iodálach ag na Francaigh agus spreag sé seo an ghadaíocht. 
Fuarthas an Mona Lisa san Iodáil ar 12 Nollaig 1913. Bhí an pictiúr ar iarraidh ar feadh dhá bhliain agus le linn na tréimhse seo sheas na mílte Francach i scuainí chun féachaint ar an spás lom a bhí fágtha ar an bhalla!
Whitney Smith. Saineolaí Meiriceánach ar bhratacha ab ea Whitney Smith Jr. (26 Feabhra 1940 – 17 Samhain 2016). Ba é an t-aon saineolaí ar bhratacha proifisiúnta lánaimseartha ar domhan é, agus ba eisean an té a cheap an téarma i mBéarla "vexillology" mar ainm ar staidéar ar achan ghné de na mbratach. Chuir sé roinnt cumann i gcomhair bhratch ar bun. "Laureate" agus comhalta den International Federation of Vexillological Associations a bhí ann.
Beathaisnéis.
Rugadh Whitney Smith in Arlington, Massachusetts. Chuir sé suim sna bratacha nuair a bhí sé ina páiste óg agus lean sé den treo sin a shaol ar fad. Chum sé an téarma "vexillology" (bunaithe ar "vexillum", focal Laidine a chiallaíonn "meirge míleata") nuair a bhí sé 17 bliana d'aois. Bhí Laidin, Fraincis agus Rúisis aige, agus bhí sé de nós aige scéalta grinn a insint iontu agus imirt focal a dhéanamh le focail iontu agus i dteangacha eile.
Sa bhliain 1961, chomhbhunaigh Smith "The Flag Bulletin", an chéad irisleabhar ar domhan tiomanta do staidéar na mbratach. Bhain sé céim bhaitsiléara amach in Ollscoil Harvard (1961) agus dochtúireacht in Ollscoil Bhostúin (1968). "Prolegomena to the Study of Political Symbolism" teideal a théis dochtúireacha. Ina dhiaidh sin, bhí sé ina ollamh le heolaíocht pholaitíochta in Ollscoil Bhostúin. D'éirigh sé as an múinteoireacht in aois a 30 bliain le dul go lánaimseartha le hobair a bhain leis na bratacha.
Bhí 11,000 leabhar a bhain le bratacha in 16 sheomra a thí in Winchester, Massachusetts, chomh maith le 4,000 bratach i stóras díthaisithe. Fuair sé bás in Peabody, Massachusetts.
Foilseacháin.
Scríobh Smith 27 leabhar i dtaobh bratach, go háirithe "Flags Through the Ages and Across the World," "The Flag Book of the United States," agus "Flag Lore of all Nations." Scríobh Smith freisin breis is 250 alt don "Encyclopædia Britannica".
John Montague. File agus scéalaí iomráiteach as Éirinn ab ea John Montague (a rugadh 28 Feabhra 1929 agus a d'éag 10 Nollaig 2016). 
Saol.
Rugadh Montague in Brooklyn, Nua-Eabhrac i Meiriceá sa bhliain 1929. Nuair a bhí sé ceithre bliana d'aois cuireadh ar ais go hÉirinn é go dtí gaolta leis. Tógadh i nGarbhachadh, Tír Eoghain é ansin. Scríobh sé go minic faoi Chúige Uladh agus faoin gcultúr Gaelach. 
Chaith sé seal ag léachtóireacht i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Scríobh sé i mBéarla ach bhí an-suim aige i litríocht na Fraince freisin. Fuair sé bás in Nice i nDeisceart na Fraince ar 10 Nollaig 2016. 
Staróga.
Is ón leabhar ‘’Death of a Chieftain’’ le John Montague a thagann ainm an bhanna, The Chieftains.
Saothair.
Chuir Montague cnuasach d’fhilíocht na hÉireann in eagar do Faber and Faber, "Book of Irish Verse," agus a foilsíodh den chéad uair sna 1970idí.
Bandar Seri Begawan. Is é Bandar Seri Begawan (scríbhneoireacht Jawi: بندر سري بگاوان) príomhchathair Bhrúiné. "Calafort an rialtóra" an chiall atá leis an ainm sa Mhalaeis. Tá an chathair suite i dtuaisceart na tíre ar bhruach thuaidh an Abhainn Bhrúiné. Tá cónaí ar 50,000 duine sa chathair féin agus ar 279,924 duine sa cheantar uirbeach uilig.
Ar iontais na cathrach tá Istana Nurul Iman, "Pálás Sholas an Chreidimh". Tá ciorradh agus 1,800 seomra ann. Tá 200,000 méadar cearnacha sa phálás agus mar sin is é seo an pálás is mó ar domhan. Tá Mosc Omar-Ali-Saifuddin sa chathair freisin, agus é tógtha sa bhliain 1958. Lámh leis an Mosc tá Kampong Ayer (Gaeilge: "baile uisce"), comharsanacht ina bhfuil 30,000 duine ina gcónaí i dtithe a tógadh os cionn an uisce, cosúil leis an Veinéis, san Iodáil. Deirtear gurb é an pobal is mó ar domhan atá suite ar uisce.
Teoirlíne. Is éard is teoirlíne nó iseaghluais ann ná líne a mharcálann an teorainn a bhfuil difear i dtréith teanga le brath ar an dá thaobh. Nuair a thagann grúpa de na línte seo le chéile tugtar ‘crios iseaghluaiseanna’ air. Cabhraíonn a leithéid seo le teangeolaithe tuiscint a fháil ar chanúintí agus mar a n-athraíonn siad ó áit go háit.
Teoirlínte na Gaeilge.
Tá coincheap chanúintí na Gaeilge fite fuaite le teorainneacha tíreolaíocha na tíre. De bharr go raibh stráicí móra i gCúige Uladh, i gCúige Mumhan agus i gCúige Chonnacht a bhfuil an Ghaeilge á labhairt iontu agus leagadh na hainmneacha sin anuas ar na canúintí.
Tá siad seo bunaithe ar obair a rinne teangeolaithe ar Ghaeilge dhúchais na n-áiteanna seo nó mura raibh a leithéid ann obair bhleachtaireachta nuair a bhíothas in ann a dhéanamh amach ó na logainmneacha a fágadh cén cruth a bhíodh ar an nGaeilge in áit faoi leith.
Reilig Varna. Suíomh adhlactha Neoiliteach i Varna, in oirthear na Bulgáire is ea Reilig Varna (Bulgáiris: Варненски некропол), agus í suite i gceantar tionsclaíochta Varna in iarthar na cathrach. Tá Reilig Varna leathchiliméadar ó Loch Varna agus 4km ó lár Varna. Áirítear an suíomh ar cheann de mhórshuíomhanna seandálaíochta an domhain. Thángthas ar an taisce óir is sine ar domhan sa suíomh, taisce a théann siar 4,600 RC go 4,200 RC bliain.
Tháinig fear a bhí ag tiomáint tochaltóra ar an reilig de thimpiste sa bhliain 1972. Tá 294 duine adhlactha inti.