Trelis/gawiki huggingface dataset:
William Scawen. Bhí William Scawen (1600–1689) ar dhuine de na ceannródaithe in athbheochan na Coirnise. Polaiteoir a bhí ann a shuigh i dTeach na dTeachtaí sa bhliain 1640 agus a throid ar son cúis na ríogaithe i gCogadh Cathartha Shasana .
Saol.
Ba mhac é Scawen le Robert Scawen ó Lannaled agus Isabella Nicholls, iníon Humphrey Nicholls ó Eglostudi. Fear uasal Coirneach ba ea é agus Leas-Mhaor ar na Stannaries. I mí Aibreáin 1640 toghadh é ina Theachta Parlaiminte ar son Lannaled agus ar son Logh Thoir, sa Pharlaimint Ghearr. Níor mhair an pharlaimint fada go leor chun gach toghchán dúbailte dá leithéid a réiteach. Thacaigh sé le cúis na Ríogaithe sa Chogadh Cathartha agus throid sé taobh le saighdiúirí a raibh an Choirnis acu. Ar Athchur na Seacaibíteach, bhí sé ar dhuine díobh sin a moladh don onóir 'Ridire na Darach Ríoga' ().
Thuig Scawen go raibh an Choirnis ag fáil bháis agus scríobh sé lámhscríbhinní mionsonraithe ar thosaigh sé ag obair orthu nuair a bhí sé 78. Idir 1679 agus 1680, rinne sé aistriúchán Béarla ar dhán na Páise ón Choirnis mheánaoiseach "". (Gaeilge: Páise ár dTiarna) I measc a phríomhshaothair bhí breathnóireachtaí ar an lámhscríbhinn ársa, dar teideal, ""Passio Christ"i", a scríobhadh sa Choirnis, agus atá anois caomhnaithe i Leabharlann Bodleian ag Ollscoil Oxford (foilsithe i Londain i 1777). Tá cuntas ann ar theanga, ar mhodhanna agus ar nósanna mhuintir an Choirn. Ba é an t-aon leagan a foilsíodh riamh ná an chéad dréacht gairid, ach tá na céadta leathanach ar fad sa lámhscríbhinn, a d’athraigh sé go leanúnach go dtí a bháis – agus nótaí beaga sáite tríd síos ina lámhscríbhneoireacht atá ag éirí níos doléite. D’aithin sé sé chúis dhéag le meath na Coirnise lena n-áirítear fuath na n-uasal don teanga, cóngaracht Devon ina labhraítear Béarla, cailleadh taifead sa Chogadh Cathartha, easpa Bíobla sa Choirnis, deireadh le léirithe dráma míorúilteach sa teanga dhúchais agus cailliúint teagmhála leis an mBriotáin.
Phós Elizabeth Scawen, a dheirfiúr, Martin Keigwin, agus ba í máthair John Keigwin. Bhí lucht na Keigwin gníomhach freisin ag cur athbheochan na Coirnise chun cinn.
Movyans Skolyow Meythrin. Is eagraíocht sheachbhrabúsach í Movyans Skolyow Meythrin (MSM) (Gaeilge:Gluaiseacht Naíscoileanna) a bhunaigh Rhisiart Tal-e-bot, atá ina stiúrthóir reatha freisin, ó 2009 i leith. Bunaithe i "Kolji Kernow " (Gaeilge: Coláiste an Choirn) i Kammbronn, agus tá sé mar aidhm aici an Choirnis a scaipeadh i measc leanaí beaga agus a dteaghlaigh.
Skol dy'Sadorn Kernewek.
Ag tosú sa bhliain 2009 chuir Skol dy'Sadorn Kernewek (Gaeilge: Scoil Shathairn na Coirnise) naíscoil ar fáil Dé Sathairn do leanaí óga chomh maith le ceachtanna Coirnise do thuismitheoirí ag an am céanna.
Keur Kernewek.
In 2012 léirigh Tal-e-bot Keur Kernewek (Gaeilge: Cóir Coirnise) , dlúthdhiosca d’amhráin i gCoirnis atá dírithe ar leanaí faoi bhun a 5 bliana d'aois. Rinneadh é seo le cabhair ó Gorsedh Kernow, Comhairle Baile Redruth, DBS Music, Comhpháirtíocht na Coirnise agus an ghrúpa rac-cheoil Coirnise Hanterhir, a léirigh cuid de na rianta, agus thug mic léinn Ollscoil Plymouth i Kolji Kernow cúnamh. Tá 45 rian d’amhráin ghearra Choirnise ar dlúthdhiosca le leabhrán liricí i gCoirnis agus i mBéarla.
Skol Veythrin Karenza.
Is í Skol Veythrin Karenza, a bhunaigh MSM in 2013, le bheith ar an gcéad naíscoil lán - aimseartha Coirnise le stádas cláraithe de chuid Ofsted.
Tionóntán (árasán). Foirgneamh atá roinnte ina árasáin is ea tionóntán, go háirithe agus cuid mhaith muiríneacha ann.
Stair.
Bhí ganntanas mór tithe sna cathracha, i mBaile Átha Cliath agus i nGlaschú go háirithe, sa 19ú haois agus i dtús an 20ú haois. Bhí na dálaí tithíochta  go hainnis. agus na coinníollacha sláintíochta go dona, sna tionóntáin.
Le linn na Stailce Móire sa bhliain 1913, ar 2 Meán Fómhair 1913, thit tionóntán go talamh ar Shráid an Teampaill, BÁC. Maraíodh seachtar, triúr páistí ina measc. Bhí clampar mór ann faoin tragóid. Cuireadh feachtas bailiúchán airgid ar bun lena mbailítear £2,000. Bunaíodh Fiosrúchán Tithíochta.
Tharla tragóid eile ar Shráid na bhFíníní sa bhliain 1963 agus bhí daoine fós ina gcónaí i slumaí sna 1970idí.
Cow Tools. Is cartún é Cow Tools as "The Far Side" le Gary Larson, a foilsíodh i mí Dheireadh Fómhair 1982. Léiríonn sé bó ina seasamh os comhair boird ar a bhfuil uirlisí anchumtha aisteacha, leis an bhfotheideal “Cow tools” (Uirlisí bó). Chuir an cartún mearbhall ar go leor léitheoirí, a scríobh nó a chuir glaoch ar Larson agus iad ag lorg míniú ar an jóc. Mar fhreagra ar an gconspóid, chuir Larson preasráiteas amach ag rá gurb é an bhrí a bhí leis an gcartún ná, dá ndéanfadh bó uirlisí, go mbeidís “lack[ing] something in sophistication”. Meastar gur tharraing sé níos mó fuatha ná aon chartún "Far Side" eile. Tá sé ina mhéim Idirlín forleathan anois.
Cur síos.
Is cartún le painéal amháin é, a léiríonn bó ina seasamh ar a cosa deiridh in aice le bord, ar a bhfuil ceithre uirlis éagruthacha. Tá ceann amháin acu cosúil le sábh láimhe, ach tá na cinn eile níos teibí. Is é “Cow tools” an fotheideal ag bun an phainéil.
Freagairt.
Go díreach tar éis fhoilsiú an chartúin, fuair Chronicle Features, an comhlacht a rinne sindeacáitiú ar "The Far Side", go leor ceisteanna ó léitheoirí agus ó eagarthóirí nuachtáin ag lorg míniú ar an gcartún. Dúirt bainisteoir ginearálta an chomhlachta nár stop na glaonna ar feadh dhá lá. Fuair Larson féin na céadta litir faoi "Cow Tools", agus athchlódh cuid acu sa bhliain 1989 sa díolaim "The Prehistory of The Far Side". I litir amháin, scríobh léitheoir ó Texas gur thaispeáin sé an cartún do thart ar dhá scór duine proifisiúnta le céimeanna dochtúireachta, ach níor thuig duine amháin é.
Athbhreithniú.
Blianta níos déanaí, dúirt Larson gur botún é ceann de na huirlisí a dhearadh cosúil le sábh, rud a chuir go leor léitheoirí amú toisc gur chreid siad gur gá na trí uirlis eile a aithint chun teachtaireacht an chartúin a thuiscint.
An Músaem Tionóntán. Tá An Músaem Tionóntán suite ag 14 Sráid Henrietta, Baile Átha Cliath. Is féidir cuairteoirí an gnáthshaol sa teach a fhiosrú, ó lár an 18ú haois go dtí tréimhse na dtionóntán sa 19ú/20ú haois. 
Tá trí urlár sa mhúsaem, athchóirithe ó c.1960-70, agus aischuireadh ann príomhstaighre ó na 1740idí. Tá taifeadtaí béil ó dhaoine a chónaigh sna tionóntáin tráth. Tá ionad taighde ar an 4ú leibhéal.
Teangacha Briotainice. Is craobh amháin de iad na Teangacha Briotainice (; ; ), agus is iad na teangacha Gaelacha an chraobh eile.
Tá na teangacha Briotainice fréamhaithe ó , labhartha ar fud na Breataine le linn na hIarannaoise agus na ré Rómhánaí. Sna 5ú agus 6ú haiseanna, thóg Briotainigh ar deoraíocht a gcuid dteangacha go dtí an mór-roinn, go háirithe an Bhriotáin agus Britonia. Scaradh an teanga de réir a chéile ina Breatnais, Coirnis, Briotáinis, Coimbris agus Cruithnis.
Maireann Breatnais agus Briotáinis gur mar theangacha pobail. Tá athbheochan ar siúl i gCorn na Breataine. D'éag Coimbris agus Cruithnis nuair a tháinig teangacha Anglach agus Gaeilis faoi seach chun cinn. Bhíodh tráth teanga Bhriotainice á labhairt ar Oileán Mhanann agus ar Inse Orc, ach tháinig faoi seach iontu Gaeilis agus Lochlainnis. Tá pobal Breatnaise in (lonnú Breatnach sa Phatagóin).
An Chruithnis. Is teanga díothaithe Briotainice í Cruithnis, labhartha ag na Cruithnigh, dream lonnaithe in oirthear agus tuaisceart na Alban ón gCianaoise Déanach go dtí Luath-Mheánaois. Is pas bheag deimhnithe díreacha atá ann den teanga, seanchas roinnt logainmneacha agus ainmneacha pearsanta ar séadchomharthaí agus i taifid chomhaimseartha na gCruithneach.
Cuireann an fhianaise teangan úd in úil gur ghaolmhar le Briotainis Choiteann é an Chruithnis, ach pléitear seo fós. Measadh sa 20ú haois gur teanga aonraíoch neamh- í. Is miontuairim é seo anois, áfach.
Tháinig Meán-Ghaeilge in áit na Cruithnise. Le linn réimis (889–900), tugadh ag eachtrannaigh an t-ainm Alba don ríocht. Ní bhfuair Cruithnis bás go tobann, ámh, go dtí b'fhéidir an t-aonú haois déag.
Aimiréal. Is ceann de na céimeanna is airde sa chabhlach i dtíortha áirithe é aimiréal. Sna Stáit Aontaithe agus i dtíortha an Chomhlathais Bhriotanaigh, is ionann "lán-aimiréal" agus "lánghinearál" san arm nó san aerfhórsa, agus is céim níos airde ná leasaimiréal é, agus níos ísle ná Aimiréil an Chabhlaigh.
Sanasaíocht.
Is dócha go dtagann an focal "aimiréal" ón Fhraincis "amiral", ón Laidin mheánaoiseach ', '. Tháinig na focail Laidne seo ón Araibis ' () – ' (), “rí, prionsa, ceannaire, uasal, tiarna, gobharnóir”, agus ' (), an t-alt Araibise (“an” i nGaeilge). In Araibis, tugtar ' () ar aimiréal freisin; anseo, ciallaíonn "" () “an fharraige”.
Comh-Bhriotainis. Teanga Cheilteach labhartha sa Bhreatain agus sa Bhriotáin ba ea Comh-Bhriotainis ("dí-mholta" " Briotainis Choiteann") (; ; ).
Is teanga de chuid Ceiltis na nOileán í, fréamhaithe ó . Tá gaol ann le Cruithnis.
Cuireann fianaise ón mBreatnais in úil go raibh an-tionchar ag an Laidin ar an mBriotainis le linn na ré Rómhánaí, go háirithe téarmaí gaolmhar leis an eaglais agus le Críostaíocht an Iarthair. Faoin séú haois AD, bhí teanga na mBriotanach Ceilteach ag scaradh ina Nua-Bhriotainic: Breatnais, Coimbris, Coirnis, Briotáinis agus b'fhéidir Cruithnis.
Tháinig teangacha eile chun cinn in ionad Briotainic in Albain (Gaeilge na hAlban) agus i Sasana agus chomh maith le hAlbain taobh ó dheas de Linne Foirthe (Sean-Bhéarla, as a thagann Béarla agus Albainis). Fuair Coimbric bás sa 12ú haois agus d'éag Coirnis san iardheisceart san ochtú haois déag, cé go bhfuil athbheochan ar siúl ann. Is iad Breatnais agus Briotáinis amháin atá tagtha slán go dtí an lae inniu.
Mhol Tomás Ó Rathaile go raibh teanga Bhriotainice i nÉirinn roimh theacht na dTeangacha Gaelacha, ach ní aontaítear go forleathan leis an tuairim seo.
Cearta an duine agus an t-athrú aeráide. Is creat coincheapúil agus dlíthiúil é cearta an duine agus an t-athrú aeráide faoina ndéantar staidéar, anailís agus aghaidh a thabhairt ar chearta idirnáisiúnta an duine agus ar a ngaol le téamh domhanda. D'úsáid rialtais, eagraíochtaí de chuid na Náisiún Aontaithe, eagraíochtaí idir- rialtasacha agus neamhrialtasacha, cearta daonna agus abhcóidí comhshaoil, agus lucht acadúil chun treoir a thabhairt do bheartas náisiúnta agus idirnáisiúnta ar athrú aeráide faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (CCNAAA) agus príomhionstraimí idirnáisiúnta um chearta an duine. Sa bhliain2022, mhol Grúpa Oibre II an Phainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (PIAA) "climate justice comprises justice that links development and human rights to achieve a rights-based approach to addressing climate change" (Gaeilge: "go gcuimsíonn ceartas aeráide ceartas a nascann forbairt agus cearta an duine chun cur chuige bunaithe ar chearta a bhaint amach agus aghaidh a thabhairt ar athrú aeráide".) 
Díríonn cearta an duine agus anailís ar athrú aeráide ar na hiarmhairtí a bhfuiltear ag súil leo do dhaoine a bhaineann le feiniméin chomhshaoil dhomhanda lena n-áirítear ardú ar leibhéal na farraige, fairsingiú fásaigh, méaduithe teochta, tarluitheadhaimsire, agus athruithe ar fhrasaíocht, chomh maith le bearta oiriúnaithe agus maolaithe arna nglacadh ag rialtais mar fhreagairt ar na feiniméin sin a bhféadfadh cearta an duine nó cosaintí dlíthiúla gaolmhara a bheith i gceist leo. Baineann go leor cineálacha cur chuige dlí maidir leis an athrú aeráide úsáid as an gceart chun timpeallacht shláintiúil, cearta gaolmhara eile nó cineálacha cur chuige eile a bhaineann leis an dlí comhshaoil atá ag teacht chun cinn, amhail cearta an dúlra, chun abhcóideacht a dhéanamh ar son gníomhaíochta nua nó riachtanaí ó rialtais agus ó ghníomhaithe príobháideacha, trí abhcóideacht an cheartais aeráide agus dlíthíocht aeráide. 
An 8 Deireadh Fómhair 2021, rith Comhairle na NA um Chearta an Duine rún a aithníonn ceart an duine chun timpeallachta atá sábháilte, glan, sláintiúil agus inbhuanaithe – rún 48/13.
Roparz Hemon. Údar agus scoláire Briotánach ab ea Louis-Paul Némo (18 Samhain 1900 – 29 Meitheamh 1978), nó Roparz Hemon mar is fearr aithne air. Bhí sé ina údar ar lear mór foclóirí, graiméar, dánta agus gearrscéalta. Bhunaigh sé freisin Gwalarn, iris liteartha i mBriotáinis inar fhoilsigh go leor údar óg a gcéad scríbhinní le linn na 1920idí agus na 1930idí. 
Saol agus saothair.
Bhí Hemon in Arm na Fraince ag tús an Dara Cogadh Domhanda, áit ar ghortaigh na Gearmánaigh é agus ar thóg na Gearmánaigh ina phríosúnach é. 
Ar ais i mBrest i Lúnasa 1940, thosaigh sé ag foilsiú Gwalarn arís. I mí na Samhna, ceapadh é mar stiúrthóir clár ag "Radio Roazhon-Breizh", craolachán seachtainiúil sa Bhriotáinis a bhunaigh an "Propagandastaffel" . Ó 1941 i leith, stiúraigh sé an foilseachán seachtainiúil "Arvor" . I mí Dheireadh Fómhair 1942, cheap Leo Weisgerber Hemon chun cuidiú le bunú "Institiúid Cheilteach na Briotáine". Chuir Hemon seirbhísí eile ar fáil do na Gearmánaigh, cosúil le cuidiú le comhaid a thiomsú i gcoinne ""Ripert.
Ag an Saoradh, theith Hemon go dtí an Ghearmáin, áit ar cuireadh i bpríosún é. Tar éis bliana príosúin chuir stát na Fraince pianbhreith deich mbliana de " dégradation nationale " air as an gcion " Indignité nationale " . Shocraigh sé mar sin dul ar deoraíocht go hÉirinn . D'oibrigh sé ann d' Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath. Ní rachadh sé ar ais go dtí an Bhriotáin choíche. Ina ainneoin sin ar fad níor stop sé ag obair don Bhriotáinis riamh, agus scríobh sé "A Historical Morphology and Syntax of Breton" i 1975 mar shampla. Chruthaigh sé an iris "Ar Bed Keltiek" a bhí cosúil le "Kannadig Gwalarn" nó "Arvor" . Fuair sé bás i 1978. Cuireadh é i mBrest.
Ionsaí ar a cháil.
Mar thoradh ar an gcáil a bhí ar Hemon mar scoláire, ainmníodh institiúidí sa Bhriotáin ina dhiaidh. Sa bhliain 2000 d'éirigh conspóid níos measa ná sin, nuair a rinneadh taighde agus poiblíocht ar ról Hemon mar chomhoibritheoir le linn na Forghabhála. Nochtadh freisin cuid de na ráitis a rinne sé le linn an chogaidh, go háirithe na tuairimí frith-Fhrainceach a cuireadh in iúl in"Ni hon unan". Mar thoradh air sin, b'éigean don scoil Briotáinise, nó Diwan in Le Relecq-Kerhuon, agus lárionad cultúrtha Guingamp, a bhí ainmnithe i ndiaidh Hemon, a n-ainmneacha a athrú.
Leo Weisgerber. Teangeolaí Gearmánach a rugadh i Lorraine ab ea Johann Leo Weisgerber (25 Feabhra 1899, Metz – 8 Lúnasa 1985, Bonn) a shainfheidhmigh sa teangeolaíocht Cheilteach freisin. D'fhorbair sé an teoiric "organische" nó " coibhneasaíoch " go dtáirgeann teangacha éagsúla taithí nó nó eispéiris éagsúla. Ba mhac é le múinteoir sráidbhaile a bhí ina fhear óg in arm na Gearmáine i bhFlóndras, agus mar sin ní raibh sé in ann filleadh ar a chathair dhúchais. Le linn an Dara Cogadh Domhanda comhthoghadh a idé-eolaíocht Phan-Cheilteach chun tacú le hiarracht cogaidh na Gearmáine, mar a rinne idé-eolaíocht ar son na Polainne agus na Seice ar thaobh na gcomhghuaillithe.
Gairmréim léannta.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh i mBonn (1918–), mhúin Weisgerber mar ollamh le teangeolaíocht ghinearálta agus chomparáideach in Ollscoil Rostock (1927–), in Ollscoil Marburg (1938–) agus in Ollscoil Bonn (1942–). Bhí sé ina eagarthóir ar an iris "Wörter und Sachen", a d'úsáid sé mar fheithicil dá chuid smaointe. Tar éis an Dara Cogadh Domhanda mhúin sé go príomha i mBonn. Scríobh sé go bisiúil ar feadh a shaoil. I measc gníomhaíochtaí eile bhunaigh sé an irisleabhar nua-aimseartha Gearmáinise "Wirkendes Wort" agus bhí sé ina chomhbhunaitheoir ar an Institut für Deutsche Sprache (Mannheim).
Proinsias II, Diúc na Briotáine. Ba Dhiúc na Briotáine é Proinsias II (Briotáinis : "Frañsez II", Fraincis : "François II" ) (23 Meitheamh 1433 – 9 Meán Fómhair 1488) ó 1458 go dtí a bhás. Ba gharmhac é do Sheán IV, Diúc na Briotáine. Téama a thagann chun cinn arís agus arís eile i saol Phroinsias ná a iarrachtaí chun gar-neamhspleáchas na Briotáine ón bhFrainc a choinneáil. Mar sin, ba shaintréith dá réimeas coinbhleachtaí leis an Rí Louis XI na Fraince agus lena iníon, Anne na Fraince, a d'fhóin mar ionadaí an rí le linn mionaoise a dearthár, an Rí Séarlas VIII. Tugadh "Cogadh an Leasa Phoiblí " agus an cogadh amaideach ("la Guerre Folle" ), faoi seach ar na coinbhleachtaí armtha agus neamharmtha ó 1465 go 1477 agus 1484-1488.
Château de Clisson. Is caisleán é an Château de Clisson i gcomún Clisson i "département" Loire-Atlantique na Fraince . Tá sé ina sheasamh ar bhruach na láimhe deise den Sevre Nantaise.
Gwriad ap Elidyr. Duine mór le rá ag deireadh an 8ú haois sa Bhreatain Bheag ab ea Gwriad ap Elidyr nó Gwriad Manaw. Is beag atá ar eolas ina thaobh, agus tá sé le feiceáil go príomha sa taifead stairiúil i ndáil lena mhac Merfyn Frych, Rí Gwynedd ó timpeall 825 CR go 844 CR agus bunaitheoir ríshliocht Merfynion.
Cúlra.
Níl mórán ar eolas faoi chúlra Gwriad. Phós sé Ethyllt ferch Cynan, inghean Cynan Dindaethwy, Rí Gwynedd. Ina dhiaidh sin ba é a mac Merfyn Frych an chéad rí ar Gwynedd nárbh as ríshliocht a bhunaitheoir Cunedda. Is léir gur éiligh Merfyn an ríchathaoir trína mháthair seachas trí Gwriad, agus thacaigh sé leis an éileamh neamhthipiciúil máthairlíneach seo trína chumhacht agus a chlú féin. 
De réir na nginealach ó Choláiste Íosa MS 20, ba mhac le Elidyr ar leith é Gwriad agus ba de shliocht Llywarch Hen agus Coel Hen, rialtóirí ón Hen Ogledd nó "An tSean-Thuaisceart", na codanna a labhair Briotainic, dá bhfuil anois i ndeisceart na hAlban agus tuaisceart Shasana. Tugann filíocht na mbard le fios gur "from the land of Manaw" é Merfyn, logainm Briotánach a cuireadh i bhfeidhm ar cheantair éagsúla, lena n-áirítear, ina measc Manaw Gododdin, an ceantar thart ar "Linne Foirthe". Bheadh an áit seo sa Hen Ogledd ag teacht le sliocht Gwriad ó shliocht thuaidh Llywarch. Thacaigh scoláirí mar William Forbes Skene agus John Edward Lloyd le bunús Manaw Gododdin.. 
Ceanglaíonn scoláirí eile Gwriad le hOileán Mhanann, ar a dtugtar "Ynis Manaw" sa Bhreatnais seachas Manaw Gododdin, go háirithe tar éis teacht ar chros ón 8ú nó 9ú haois ar Mhanann agus an inscríbhinn "Crux Guriat" ("Cross of Gwriad") uirthi. Scríobh Lloyd "(this) undoubtedly strengthens the case" do bhunadh Mhanann. Mhol John Rhys go mb’fhéidir gur ghabh Gwriad tearmann ar Oileán Mhanann le linn na streachailte fuilteacha ríoraíoch i Gwynedd idir Cynan Dindaethwy agus Hywel, roimh do Mherfyn theacht i gcoróin. Fós féin, tá suíomhanna eile le haghaidh "Manaw" molta, lena n - áirítear Éire, "Gall-Ghàidhealaibh" agus Powys ina measc. 
Thug Rhys faoi deara freisin go luann na Tréanna Breatnacha (Trioedd Ynys Prydain) "Gwryat son of Gwryan in the North", a áirítear i measc na "Three Kings who were the Sons of Strangers", , a thugann le fios gur tagairt iad d'athair Merfyn. Mar sin féin, tá sé seo ag teacht salach ar ghinealach Choláiste Íosa MS 20, arb é Elidyr athair Gwriad. Molann James E. Fraser go n-aithneofaí Gwriad na dTréanna ina ionad sin le Guret Rí Alt Clut ar thaifead Annála Uladh go bhfuair sé bás sa bhliain 658.
Mahmood Hussein Mattan. Iar–mhairnéalach trádála de chuid na Somáile ab ea Mahmood Hussein Mattan (1923 – 3 Meán Fómhair 1952) a ciontaíodh go héagórach i ndúnmharú Lily Volpert an 6 Márta 1952. Tharla an dúnmharú i gceantar na nDugthailte i gCaerdydd, sa Bhreatain Bheag, agus ciontaíodh Mattan go príomha ar fhianaise aon fhinné ionchúisimh. Cuireadh Mattan chun báis sa bhliain 1952 agus cuireadh a chiontú ar neamhní 45 bliain níos déanaí ar 24 Feabhra 1998, agus ba é a chás an chéad cheann a chuir an Coimisiún um Athbhreithniú ar Chásanna Coiriúla nua-fhoirmithe faoi bhráid na Cúirte Achomhairc.
Luathshaol.
Rugadh Mahmood Hussein Mattan i Somáil na Breataine sa bhliain 1923 agus thug a phost mar mhairnéalach trádála go dtí an Bhreatain Bheag é, áit ar chuir sé faoi i m"Bae Teigr", ceantar na nduganna i gCaerdydd. Bhuail sé le Laura Williams, oibrí i monarcha páipéir. Phós an lánúin trí mhí tar éis an chruinnithe, ach mar lánúin ilchiníoch d'fhulaing siad mí-úsáid chiníoch ón bpobal. Bhí triúr leanaí ag an lánúin, ach sa bhliain 1950 scar siad agus ina dhiaidh sin bhí cónaí orthu i dtithe ar leith ar an tsráid chéanna. D'fhág Mattan an cabhlach trádála i 1949, agus faoi 1952 bhí poist éagsúla déanta aige, lena n-áirítear oibriú i dteilgcheárta cruach.
Hendrik Verwoerd.  
Bhí Hendrik Verwoerd ina Príomh-Aire ar an Afraic Theas ó 1958 go dtí 1966, nuair a feallmharaíodh é (8 Meán Fómhair 1901 – 6 Meán Fómhair 1966).
Pobalóir agus i bhfad amach ar an eite dheis, chruthaigh Verwoerd polasaithe ciníocha na hAfraice Theas, an chinedheighilt, idir na 1940idí-1960idí.
Ar 6 Meán Fómhair 1966. mharaigh Dimitri Tsafendas, cumannaí agus gníomhaí polaitiúil, Verwoerd le scian (sádh é cúpla uair sa chroí).
Tyddewi. Tá stádas cathrach ag baile Tyddewi ("Tyddewi" sa Bhreatnais, "St David's" i mBéarla), sa Bhreatain Bheag. Ciallaíonn "Tyddewi" "teach Dháibhí," in ómós an naoimh, Naomh Dáibhí. Is é Tyddewi an t-aon baile amháin i Sir Benfro a bhfuil stádas cathrach air. 
Tá sé suite ar chósta thiar na Breataine Bige. Sa lá atá inniu ann tá go leor áiseanna deasa feiliúnach do thurasóirí ann.
Teanga neamhaicmithe. Is éard is teanga neamhaicmithe ann ná teanga nár bunaíodh a cleamhnacht ghéiniteach le teangacha eile. Is féidir teangacha a bheith neamhaicmithe ar chúiseanna éagsúla, go príomha mar gheall ar easpa sonraí iontaofa ach uaireanta mar gheall ar thionchar suaite na teagmhála teanga, má léiríonn sraitheanna éagsúla dá stór focal nó deilbhíocht i dtreonna difriúla agus níl sé soiléir cé acu is ionann foirm shinsir na teanga. Tá roinnt teangacha díofa ann nach bhfuil mórán eolais orthu, mar shampla Gutian agus Cacán, ach ní féidir iad a aicmiú, agus ní dócha go n-athróidh an scéal riamh. 
B’fhéidir nach teanga ar chor ar bith í teanga atá ceaptha nach bhfuil aicmithe, nó fiú canúint ar leith, ach ach ainm teaghlaigh, treibhe nó sráidbhaile, nó ainm eile ar phobal nó ar theanga atá aicmithe.