Trelis/gawiki huggingface dataset:
Féithleann. Tor nó planda féithleanta sa ghéineas Lonicera is ea féithleann. Tá sé dúchasach don chrios measartha i Meiriceá Thuaidh agus san Eoráise. Tá thart ar 180 speiceas féithleann ar eolas ar an dá mhór-roinn. I measc na speiceas ar fearr aithne orthu, tá "Lonicera periclymenum" (féithleann coitianta), "Lonicera japonica" (féithleann Seapánach) agus "Lonicera sempervirens" (féithleann trumpa). Is speiceas coimhthíoch an-ionrach é "L. japonica" a mheastar a bheith ina lotnaid shuntasach áiteanna éagsúla i Meiriceá Thuaidh, san Eoraip, i Meiriceá Theas, san Astráil agus san Afraic.
Tá roinnt speiceas thar a bheith cumhra agus ildaite, agus mar sin saothraítear iad mar phlandaí ornáideacha. I Meiriceá Thuaidh, meallann na bláthanna dordéin, go háirithe "L. sempervirens" agus "L. ciliosa" (féithleann oráiste). Tagann an t-ainm Béarla "honeysuckle" ón neachtar milis inite atá ar fáil óna bhláthanna. Tagann an t-ainm "Lonicera" ó Adam Lonicer, luibheolaí de chuid na hAthbheochana.
Mykola Azarov. Is polaiteoir Úcránach é Mykola Azarov (), a rugadh faoin ainm "Nikolay Yanovich Pakhlo" (Rúisis Николай Янович Пахло), ar 17 Nollaig 1947. Ceapadh mar phríomh-aire na tíre é ar 11 Márta 2010. Ball de Pháirtí na Réigiún a bhí ann.
Saol.
I gKaluga na Rúise a saolaíodh Nikolay Yanoviich Pakhlo (fuair sé an sloinne Azarov óna bhean, Ljudmyla Mykolajiwna Asarowa). Ghnóthaigh sé céim ollscoile i Moscó sa bhliain 1971. Thug sé tamall ag obair mar inealtóir agus bainisteoir i mianach guail i dTula, 193 ciliméadar slí ó Mhoscó. Sa bhliain 1976 ghlac sé post in institiúid mhianadóireachta i Moscó. 
D'aistrigh sé go dtí an Úcráin sa bhliain 1984, agus ghnóthaigh PhD sa geolaíochtgheolaíocht agus sa mhianreolaíocht sa bhliain 1986. Sa bhliain 1991 ghnóthaigh sé ollúnacht.
Chuaigh sé leis an bpolaitíocht sna 1990í mar bhall de Pháirtí an Lucht Oibre, ar a dtugtar Páirtí na Réigiiún anois. Sa bhliain 1994 toghadh mar bhall den Verkhovna Rada, parlaimint na hÚcráine, é.
Teanga.
Ós rud é nár aistrigh sé chun na hÚcráine go dtí go raibh sé sé bliana is tríocha d'aois, níl Úcráinis mhaith aige. Gheall sé do mhuintir na tíre ar 10 Márta 2010 go n-úsáidfeadh sé féin agus a rialtas an Úcráinis agus é ina phríomh-aire, áfach.
Val Noone. Tá an Dochtúir Val Noone ar dhuine de na scoláirí is mó a rinne taighde ar stair na nÉireannach san Astráil, agus tá suim ar leith aige i stair na Gaeilge sa tír sin. Tá mórán foilsithe aige agus is minic é ina chainteoir ag ócáidí léinn san Astráil agus sa Nua-Shéalainn. 
Tá an Dr Noone ina chomhalta onórach den Roinn Staire in Ollscoil Melbourne in Victoria. Ghnóthaigh sé céim sa léann Bíoblach, san fhealsúnacht agus sa diagacht i gColáiste Corpus Christi in Melbourne, agus rinne sé taighde dochtúireachta ar thuairimí lucht creidimh faoin gcogaíocht. Thug sé tamall maith ina shagart Caitliceach, agus tá suim aige fós i gcúrsaí sóisialta na hEaglaise. 
Tá baint aige le Cumann Gaeilge na hAstráile, agus anuas go dtí an bhliain 2007 ba é eagarthóir "Táin" (iris an Australian Irish Network) é. 
Tá mórán taighde déanta aige ar stair na Gaeilge i Stát Victoria go háirithe. Tá roinnt páipéar scríofa aige faoin ábhar seo, in éineacht le halt a chomhscríobh sé don iris Feasta ar an Dochtúir Nioclás Ó Domhnaill, athbheochanóir nótáilte Gaeilge in Melbourne i dtús an 20ú haois. Ar na saothair is tábhachtaí agus is bunúsaí dá chuid tá "Hidden Ireland in Victoria", stair na Gaeilge in oirdheisceart na hAstráile.
Bronnadh Ord na hAstráile air sa bhliain 2009.
I 2013 bhronn Ollscoil Náisiúnta na hÉireann Céim Dhoctúir Litríochta "honoris causa" air de bharr a ndearna sé ar son an léinn Éireannaigh san Astráil.
Scuid. Is moileasc í an scuid nó an mháthair shúigh. Ball d'ord na Teuthida atá inti.
Ochtapas. Is moileasc é an tochtapas. Ball d'ord na nOctopoda atá ann.
Máthair shúigh mhór. Is moileasc í an mháthair shúigh mhór (an scúid mhór). Ball d'ord na Teuthida atá inti. Is ball den ghéineas é agus ceaptar anois nach bhfuil ach an t-aon speiceas amháin de, is é sin "Architeuthis dux". Tá an mháthair shúigh mhór ar na hainmhithe is mó ar Domhan ach mar sin féin níor tógadh grianghraf de cheann díobh ina timpeallacht nádúrtha go dtí an bhliain 2004. Taighdeoirí sa tSeapáin a thóg an grianghraf sin chomh maith leis an chéad fhístéip di sa bhliain 2012.
Cudal. Is moileasc é an cudal. Ball d'ord na Sepiida atá ann.
Órang-útan. Is ápa é an t-órang-útan, dúchasach do na foraoisí i Sumatra is Boirneo, a fhásann go dtí 1.5 m. Clúdach gann gruaige deirge doinne mosaí air. Siúlann sé ar 4 chos. Réise na ngéag tosaigh níos mó ná 2 m. Bíonn smig mhór dhúbailte ar an ainmhí fásta, agus fillte móra saille mórthimpeall ar aghaidh an fhireannaigh freisin. Codlaíonn sé i gcrainn.
Liamhán gréine. Is iasc é an liamhán gréine ("Cetorhinus maximus") a aimsítear in aigéin an domhain. Tugtar ainmhí na seolta, cearbhán, liopadaileap, agus seoltóir ar an iasc seo freisin.
Geac. Ainmhí mór is ea an geac. Maireann iad i lár na hÁise, sna Himiléithe, ar Ardchlár na Tibéide, agus chomh fada ó thuaidh leis an Mhongóil agus áiteanna sa Rúis. Is beithígh cheansaithe iad sa chuid is mó agus "Bos grunniens" an t-ainm eolaíoch a thugtar orthu. Tá grúpa beag fiáin ann agus iad i mbaol; "Bos mutus", nó "an geac fiáin" a thugtar orthu seo. Mar bhaill den ghéineas "Bos", tá siad gaolta leis na ba ach is dócha nach ró-ghar an gaol sin. B'fhéidir go bhfuil gaol níos giorra acu leis na bíosúin.
Leathóg bhallach. Is iasc í an leathóg nó an leathóg bhallach. Is iasc leata é agus tá spotaí oráiste ar an leathóg.
Béabhar. Creimire mór is ea an béabhar, cosúil leis an iora rua, ó Mheiriceá Thuaidh, tuaisceart na hEorpa is an Áise.
Leathuisciúil. Na cosa cúil scamallach, an t-eireaball leathan leata lannach. Tógann sé lóiste le cearchaillí is láib i lochán coilleamaí. 
Go minic déanann sé damba ar shruthán le lochán a dhéanamh. Uair dá raibh,sheilgtí é le haghaidh a fhionnaidh.
Céir. Is substaint bhog olúil a leánn go héasca í an chéir, a úsáidtear chun coinnle a dhéanamh.
Leonel Fernández. Uachtarán na Poblachta Doiminicí is ea Leonel Fernández. 
Rugadh i Santo Domingo é, ar an 26 Nollaig, 1953. Ba iad José Antonio Fernández Collado agus Yolanda Reyna Romero a thuismitheoirí. Chuaigh an teaghlach go dtí na Stáit Aontaithe agus chaith sé a óige i Washington Heights, Nua-Eabhrac.
Nuair a bhí sé réidh leis an ardscoil d'fhill sé ar a thír dhúchais agus rinne sé staidéar ar an dlí ag Universidad Autónoma de Santo Domingo. Chuaigh sé le polaitíocht agus chláraigh leis an PLD nuair a bunaíodh é sa bhliain 1973, nuair a d'éirigh Juan Bosch as an PRD chun páirtí nua a bhunú. Bhí Fernández ina dhalta ag Bosch agus sheas sé leis mar iarrthóir don leas-uachtaránacht i dtoghchán na huachtaránachta sa bhliain 1994. Toghadh é féin ina uachtarán dhá bhliain ina dhiaidh sin agus dhírigh sé ar leasuithe polaitiúla agus eacnamaíocha a dhéanamh. 
Mhéadaigh sé rannpháirtíocht na tíre i bhfóraim ar nós Eagraíocht na Stát Meiriceánach agus an "Miami Summit". D'fhás an geilleagar Doiminiceach a seacht faoin gcéad sa bhliain ar an meán le boilsciú íseal agus cuireadh tús le han-chuid tógála ar fud na tíre. Chuir sé fáilte roimh infheistíocht ón iasacht ach ba bheag a rinne sé chun leasuithe sóisialta a chur ar bun. Níor cheadaigh an bunreacht dó rith arís sa chéad toghchán eile, sa bhliain 2000, agus toghadh Hipólito Mejía ón PRD ina áit. 
Bhí Fernández ar ais i gcumhacht áfach tar éis an toghcháin a tionóladh ar an 16 Bealtaine 2004 agus tromlach mór ag a pháirtí. Atoghadh é mar nár éirigh le Mejía bail mhaith a chur ar an ngeilleagar. Meastar gur mar gheall ar mhéadú i bpraghas ola agus teip na heacnamaíochta tar éis an ionsaí ar Nua-Eabhrac ar an 11 Meán Fómhair 2001 a thiontaigh an pobal in aghaidh an rialtais. Bhí i bhfad barraíocht airgid faighte ar iasacht ag Mejía agus theip ar na bancanna ba mhó sa tír mar gheall ar a gcuid caimiléireachta. 
Tháinig Fernández i gcumhacht arís ar an 16 Lúnasa 2004. Is cosúil go bhfuil muinín ag daoine as ó thaobh an gheilleagair de ach go gceapann siad gur cuma leis faoi cheisteanna sóisialta. Níl formhór an phobail ag baint leasa rómhóir as fás na heacnamaíochta. Cuirtear ina leith nach bhfuil go leor infheistíochta á dhéanamh aige i soláthar bia, fuinnimh, leictreachais, oideachais agus leasú na gcúirteanna. Is beag dul chun cinn atá déanta i gcoinne na caimiléireachta.
Cuach. Is éan í an chuach. Is baill d'ord na Cuculiformes iad.
Pyrrhocorax pyrrhocorax. Is éan san fhine Covidae é Pyrrhocorax pyrrhocorax, ar a dtugtar an cág gobdhearg, an cág cosdearg, an cág deargchosach nó an préachán cosdearg i nGaeilge, atá ar cheann de dhá speiceas sa ghéineas "Pyrrhocorax," mar aon le "Pyrrhocorax graculus" (Gaeilge: an cág gob-bhuí).
Maireann a hocht bhfospeiceas ar shléibhte agus ar aillte cósta ó Éirinn agus iarthar na Breataine go dtí lár na hÁise, an India agus an tSín, trí dheisceart na hEorpa agus an Afraic Thuaidh.
Tá cluimhreach dhubh snasta ag an éan seo, gob fada dearg cuartha, cosa dearga, agus glao ard clingireacht. Tá eitilt ghleacaíoch bhuacach aige le príomhchleití scaipthe go forleathan. Péireálann na cága seo ar feadh an tsaoil agus taispeánann siad dílseacht (fileapatracht) dá láithreán pórúcháin, atá de ghnáth ina uaimh nó scoilt in aghaidh aille. Tógann sé nead maide a bhfuil líneáil ola uirthi agus leagann sé trí ubh. Cothaíonn sé, go minic i dtréada, ar fhéarthalamh ar a mbíonn ba ag innilt, ag glacadh creiche inveirteabraigh den chuid is mó.
Pocaire gaoithe. Is ainm coitianta ar roinnt speiceas laistigh den ghéineas "Falco" é pocaire gaoithe (Béarla: "kestrel"). Cónaíonn pocairí gaoithe ar creaga, aillte, nó foirgnimh arda.
Speicis.
I measc na speiceas atá ann:
Falcóg. Is fine éan mara í Alcidae, fine na bhfalcóg. Tá thart ar 25 speiceas in 11 géineas san fhine, na forachain, na puifíní, agus an crosán ("Alca torda") san áireamh.
Seachas an fhalcóg mhór atá díofa, bíonn gach ceann acu iomráiteach as a gcumas "eitilte" faoin uisce móide san aer. Cé go bhfuil siad sármhaith ag snámh agus ag tumadóireacht, tá a gcumas siúlóide thar a bheith ciotach.
Tá cosúlacht acu leis na piongainí, cé nach bhfuil siad ón fhine chéanna. Éabhlóid inréimneach ba chúis leis.
Edward Plunkett, 18ú Barún Dhún Samhnaí. Scríbhneoir scéalta fantaisíochta a bhí in Edward John Moreton Drax Plunkett, ochtú barún déag Dhún Samhnaí, nó, Lord Dunsany, mar is aithin do lucht léite a chuid leabhar é. Is féidir a ainm a aistriú go Gaeilge mar "Éamann Pluincéid". Saolaíodh ar an 24 Iúil 1878 i Londain é, agus fuair sé bás le haipindicíteas i mBaile Átha Cliath ar an 25 Deireadh Fómhair 1957. D'fhoilsigh sé breis agus ceithre scór leabhar, idir ghearrscéalta (na céadta acu), dhrámaí, úrscéalta agus aistí.
Bhí cónaí air i gCaisleán Dhún Samhnaí i gContae na Mí, agus bhí aithne aige ar mhaithe agus ar mhóruaisle an chultúir Éireannaigh, ar nós Augusta Gregory agus Liam Buitléarach de Gheata. Bhronn Coláiste na Tríonóide dochtúireacht oinigh air. Fear mór taistil agus sealgaireachta a bhí ann, agus rug sé craobh na hÉireann leis sa lámhach piostail agus san fhicheall araon. Bhí suim mhór aige ina lán cineálacha lúthchleasaíochta eile.
Fear míleata a bhí ann chomh maith, agus é dílis do Shasana. Ar dtús, chuaigh sé sna saighdiúirí le páirt a ghlacadh i gCogadh na mBórach, agus sa Chéad Chogadh Domhanda, chuidigh sé le hOifig Chogaidh na Ríochta Aontaithe ag tabhairt oiliúna do na hearcaigh agus ag scríbhneoireacht thar cionn na hOifige Cogaidh. Sa Dara Cogadh Domhanda, liostáil sé sna fórsaí cosanta áitiúla in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe araon, agus bhí sé gníomhach i Shoreham, Kent, ach go háirithe.
Bhí sé mór leis na scríbhneoirí móra Éireannacha agus Sasanacha araon: idir Phádraic Colum agus Rudyard Kipling. D'fhág sé a chaisleán ag a mhac le socrú síos i Shoreham, cóngarach dá sheanchara Kipling. Is léir go raibh suim aige i ngach sórt dea-litríochta, beag beann ar an bpolaitíocht.
Is é an cineál scéalta a scríobhadh sé féin ná fantaisíocht, agus bhí an-tionchar aige ar scríbhneoirí an tseánra seo ó Lovecraft go hUrsula Le Guin. Mar sin féin, is iomaí craiceann a chuir sé de i rith a ghairmréime liteartha ó thaobh na stíle de. Ba é "The Gods of Pegana" an chéad leabhar fantaisíochta a d'fhoilsigh sé, thiar sa bhliain 1905.
Arauca (Roinn). Ceann amháin de 32 Roinn (Spáinnis: Departamentos) de chuid na Colóime is ea Arauca. Tá sé suite i bhfad ó thuaidh ón réigiún Orinoco sa Cholóim. Tá a hainm díorthaithe ó ainm an éin ar a dtugtar Arauco, agus tugtar an t-ainm céanna ar phríomhbhaile na Ranna freisin.
Is é 23,818 km ² achar an limistéir agus tá teorainn aici sa tuaisceart agus san oirthear le Veiniséala, sa deisceart scoilteann na haibhneacha Río Casanare agus Río Meta í ó na ranna Vichada agus Casanare. San iarthar tá teorainn aici le Boyacá. Tá Arauca roinnte ina seacht mbardas: Arauca (an phríomhchathair), Arauquita, Cravo Norte, Fortul, Puerto Rondón, Saravena agus Tamea.
Stair.
Tháinig an chéad "conquistador" Nicholas de Federman go dtí an dúiche seo sa bhliain 1539, in éineacht le Jorge de Espira, agus iad ag dul trí sléibhte an oirthir ("la cordillera oriental"). Sa bhliain, bhog misean na nÍosánachna isteach san bhforaois i tailte treibhe na mbundúchasach, sé sin, na Guahibos, Tunebos, Aericos agus Chiricoas, agus bhunaigh siad bailte nua.
San ochtú haois déag, dhíbir Fear Ionad an Rí, Pedro Mesía de la Zerdat, na hÍosánaigh as an réigiún agus chuir sé misinéirí Agaistíneacha ina n-áit agus bhunaigh siad cúig ionad caiticeasma: Soledad del Cravo, San Javier de Cuiloto, San José del Ele, San Joaquín de Lipa agus San Fernando de Arauca.
Kouvola. Cathair in Oirdheisceart na Fionlainne í Kouvola, agus 88,193 duine ina gcónaí ansin i ndeireadh Mhí Eanáir na bliana 2010. Cuireadh cúig cheantar eile leis an gcathair i ndeireadh na bliana 2009, mar atá, Kuusankoski, Valkeala, Anjalankoski, Jaala, agus Elimäki. 
Bunaíodh Kouvola mar cheantar tuaithe ar leith sa bhliain 1922, agus bronnadh ainm na cathrach uirthi sa bhliain 1960. Roimh an mbliain 1922, ní raibh ann ach ceann de na sráidbhailte i gceantar Valkeala. Dealraíonn sé go raibh áitreabh éigin i sráidbhaile Kouvola ón meánaois i leith, ach níor thosaigh an áit ag forbairt i gceart sular tógadh an bóthar iarainn ó Riihimäki go Cathair Pheadair sna 1870idí, nó bhí stáisiún traenach Valkeala suite i Kouvola. Sna 1880idí, tógadh tuilleadh línte iarnróid in oirthear na Fionlainne, agus rinneadh acomhal tábhachtach de stáisiún Kouvola.
Sa bhliain 1918, nuair a bhí cogadh cathartha na Fionlainne á chur, maraíodh a lán daoine sa Sceimhle Dhearg agus sa Sceimhle Bhán araon i Kouvola agus sna ceantair timpeall.
Atlántico (Roinn). Ceann amháin de 32 Roinn (Spáinnis: "Departamentos") atá roinnte go polaitiúil i bPoblacht na Colóime, is ea an Roinn Atlántico. Tá sí suite ar chósta an Mhuir Chairib sa Cholóim, ar an bhruach thiar d'Abhainn Mhagdalena ("Río Magdalena"). Tá teorainneacha aici sa tuaisceart leis an Mhuir Chairib, sa deisceart agus san iarthar leis an Roinn Bolivar. Tá achar de 3,319 km ² agus daonra de 2,166,156 aici. Is í Barranquilla príomhchathair na Rinne.
Logainmníocht.
Tugadh an t-ainm 'Roinn an Atlantaigh' uirthi toisc go bhfuil Muir Chairib ina theorainn thuaidh di.
Stair.
Shíolraigh an daonra bundúchasach réamh-Easpáinneach ó dhá mór-theaghlach: na Cairibigh agus na hAruacaigh. Ba iad na Mocaná an treabh is suntasaí acu, agus bhí bhí siad scaipthe i réimsí áirithe agus, de réir na n-áiteanna ina raibh siad lonnaithe, iadsan a thug na logainmneacha do na réigiúin áirithe ar dtús báire, agus tá cuid mhaith díobh in úsáid fós, mar shampla Tubará, Usiacurí, Piojó, Galapa, Malambo agus Baranoa, idir eile.
Tóin an tSeanbhaile. Sráidbaile in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo is ea Tóin an tSeanbhaile ("The Valley" as Béarla). Tá sí suite ar Acaill, ar an taobh thoir den oileán. Tá Tóin an tSeanbhaile taobh le Bun an Churraigh, Dún Ibhir agus Dú Goirt. Tá scoil amháin ann, bunaithe i 1914, agus séipéal nach bhfuil in úsáid a thuilleadh.
Mike Tyson. Is iardhornálaí Meiriceánach é Mike Tyson. Saolaíodh ar an 30 Meitheamh 1966 i mBrooklyn i Nua-Eabhrac é. Dornálaí trom-mheáchain a bhí ann agus bhí sé ina churadh domhanda trom-mheáchain.
Ceadúnas Ginearálta Poiblí GNU. Is ceadúnas bogearra é an Ceadúnas Ginearálta Poiblí GNU (GNU General Public License nó GPL sa bhunleagan Béarla). Scríobh Richard Stallman an chéad leagan den GPL sa bhliain 1989 le haghaidh bogearraí éagsúla a cuireadh amach faoi scáth a thionscadal GNU.
Once (scannán). Scannán Éireannach is ea Once, eisithe sa bhliain 2007 agus cruthaithe ag an stiúrthóir/scríbhneoir John Carney. Titeann an scéal amach i mBaile Átha Cliath, áit ina bhfuil beirt cheoltóir - Glen Hansard ón bhanna Éireannach The Frames agus an Seiceach Markéta Irglová - ag iarraidh dul chun cinn a dhéanamh sa thionscal ceoil. Tosaíonn siad ag casadh rianta le chéile, agus thaifeadann siad ceirnín d'amhráin nua. Tá an ceol seo mar cnámh droma an scannáin. 
Sular cuireadh tús leis an scannánaíocht, chum an bheirt gach amhrán atá le cloisteáil sa scannán agus bhuadar Duais Acadamh sa chatagóir Amhrán is Fearr sa bhliain 2008 don amhrán "Falling Slowly". Chomh maith leis sin, fuair siad ainmniúchán eile don fhuaimrian ar fad. Chuaigh siad amach ar chamchuairt domhanda, ag seinm na rianta seo.
Uaimh-Binn. Is pluais í Uaimh-Binn ar an oileán neamháitrithe an Stafa, sna hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd.
My Belarusy. Is é "My Belarusy" (Bealarúisis: "Мы, беларусы", Rúisis: "Мы, белорусы", "Sinne, na Bealarúisigh") teideal neamhoifigiúil amhrán náisiúnta na Bealarúise agus céad líne liricí an amhráin. Tá an t-ainm "Amhrán Stáit Phoblacht na Bealarúise" (Bealarúisis: "Дзяржаўны гімн Рэспублікі Беларусь", Rúisis: "Государственный гимн Республики Беларусь") ar "My Belarusy" go hoifigiúil. Scríobhadh agus glacadh leis an amhrán sa bhliain 1955 chun a bheith mar amhrán náisiúnta ar Phoblacht Shóivéadach Shóisialach na Bealarúise. Chum Niescier Sakałoŭski ceol an amhráin agus scríobh Mikhas Klimkovich liricí amhrán náisiúnta PSS na Bealarúise. 
I ndiaidh thitim an Aontais Shóivéadaigh, coimeádadh an ceol ar scríobh Sakałoŭski ach níor coimeádadh na liricí. Glacadh le liricí nua, ar scríobh Klimkovich agus Uladzimir Karyzny, nuair a eisíodh Foraithne ón Uachtarán an 2 Iúl 2002. Is éard atá i gceist le liricí an amhráin sa lá atá inniu ann ná Bealarúis chairdeachais, arna tabhairt onóir d'iar-chathanna míleata agus arna breathnú ar aghaidh go dtí an todhchaí. Coinníodh leis an gceol mar gheall ar a cheangail stairiúla do Bhealarúis.
Timthriall carbóin. Is timthriall bithgheoiceimiceach é an Timthriall Carbóin in a mbíonn carbóin malartaithe i measc an bhithsféir, an pheidisféir, an gheoisféir, an hidrisféir, agus atmaisféir an domhain. Tá sé ar cheann de na timthriallta is tábhachtaí atá ag an domhain agus tugann sé deis don dúil is flúirsí a bheith athchúrsáilte agus athúsáidte ar fud an bhithsféir agus i ngach orgánach dá chuid.
Smaoinítear ar an timthriall carbóin de ghnáth mar cúig taiscumar mór carbóin agus iad idirnasctha le chéile trí bhealaí malairte. Is iad na taiscumair:
Tarlaíonn gluaiseachtaí bliantúil an charbóin, malartú an charbóin idir taiscumair, trí phróisis ilghnéitheacha cheimiceacha, fhisiceacha, gheolaíochta, agus bhitheolaíocha. Coinníonn an fharraige mhór an linn gníomhach is mó charbóin i ngar do dhromchla an domhain, ach ní mhalartaíonn an domhainfharraige a chuid den linn charbóin go tapa leis an atmaisféar.
Pis. Is glasra í an phis. Tagann sí ó phlanda bliantúil dreaptha a fhásann 2 m ar airde, dúchasach do dheisceart na hEorpa is tuaisceart na hAfraice. Na duilleoga le 1-3 duilleoigín ubhchruthach le teannóg ghéagach fhoirceannta. Na bláthanna suas le 3.5 cm ar fhad, bán, bándearg nó scothchorcra i gcrobhaingí beaga le 1-3 bhláth an ceann. Na cochaill suas le 12 cm ar fhad, leathfhada, suas le 10 síol iontu. Saothraithe ón aimsir réamhstairiúil ar son na síolta inite (na piseanna) a itear mar ghlasra úr, triomaithe, oighrithe, nó stánaithe. An-chuid cineálacha saothraithe, ina measc an phis bheag (petit pois) is an mange-tout ina n-itear an capsúl iomlán.
Wembley. Is baile é Wembley atá suite sa bhuirg London Borough of Brent, Londain thiar.
Cailc. Is aolchloch foirmithe as iarsmaí cnámharlaigh chréatúir na farraige í an chailc. 
An Chailc in úsáid.
Baintear úsáid fhorleathan as bataí cailce le scríobh ar chláir dhubha mar bhealach le cur i láthair a dhéanamh sa mhúineadh, i scoileanna agus institiúid oideachais eile.
Teannán. Is éard is teannán ann ná corda solúbtha ach neamhleaisteach as fíochán snáithíneach láidir.
An Cuiltheann. Is sliabhraon suite ar An t-oileán Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd, é An Cuiltheann. 
Logainmneacha na háite.
Úsáideann daoine, go háirithe iad siúd nach as an Eilean Sgitheanach, an focal faoi leith do gach sliabh idir Loch Ainort agus Gleann Breatail, agus tugann siad na hainmneacha Béarla "The Red Cuillin" ("s") agus "The Black Cuillins" orthu. Níl Cuiltheann Dearg nó a leithéid ann sa Ghaeilge agus baintear úsáid as na Na Beanntan Dearga nó Na Binnein Dearga le haghaidh na mbeann ar thaobh thoir dr Ghleann Sligachan. Tá cuid eile an an Blà Bheinn san áireamh atá ar an taobh eile den na Binnein Dearga toisc go bhfuil cruth na sléibhe cosúil le cruth an Chuilín féin. Is sliabhraon agus aonad amháin é an Cuiltheann. Níl feidhm ar bith le foirm iolra mar "The Cuillins", ainm a úsáideann go leor daoine gan eolas níos fearr..
Sanasaíocht.
Tá bunús an ainm Cuiltheann nó Cuiltheann éiginnte, agus níl a fhios ag scoláirí fiú teanga tionscnaimh an ainm. Ceapann Forbes gur focal Gaelach é a dhíorthaítear ó "cuileann" ("Ilex aquifolium"). Tugann sé stíleanna litrithe éagsúla freisin, mar shampla Cuilfhionn, Cuildhean agus Cuilion. Ceapann Drummond , áfach, nach dócha go dtarlóidh sé seo toisc nach n-ainmnítear sléibhte le hainmneacha crainn i ndiaidh chruth an tsléibhe (nó an mhóinteáin) ach i ndiaidh crainn a fhásann ar an sliabh. Agus má théann tú chuig an Chuilthinn ní fheiceann tú ach cúpla cuileann i nGleann Breatail. Ceapann Drummond gur ainm Lochlannach é Cuillin agus tagann sé ón seanfhocal Lochlannach kjølen, rud a chiallaíonn droim nó sliabh ard agus droim báid freisin. Ceapann Iain Mac an Sporain gur míniú den chineál céanna é kjølen, toisc go bhfuil cnoc ar a dtugtar kjølen le feiceáil san Iorua freisin. Aontaíonn sé le Drummond agus tuigeann sé go gciallódh an t-ainm iomaire ard cnoic agus iomaire báid. Tá an léirmhíniú seo réasúnta ar chúiseanna éagsúla. Tá ainmneacha Gaelacha ar fhormhór na sléibhte san Chuiltheann, ach tá ainmneacha Lochlannacha ar na móintigh arda féin. D’fhéadfadh go léireodh sé seo cúiseanna cultúrtha. Nuair a tháinig na Lochlannaigh ar an Eilean Sgitheanach,is cosúil go bhfaca siad na sléibhte i bhfad ar shiúl uathu, agus is cosúil gur úsáideadh iad le haghaidh loingseoireachta. Mar sin d’ainmnigh siad an méid a chonaic siad agus ní raibh mórán suime acu sna sléibhte singilte, ach sa tírdhreach, agus taispeánann sé seo aonad na sléibhte. De réir Richard Cox, ní léiríonn an sainmhíniú seo an fuaimniú. Is guta fada é an / ø / in kjølen, ach gur fhuaimniú goirid atá i gCuiltheann, toisc nach féidir le guta fada a bheith ró- “lth”. Mhínigh sé freisin go bhfuil e /k/ leathann i gCuiltheann, ach go bhfuil kj / caol i kjølen. Agus go bhfuil /n/ leathan i gCuiltheann, ach bo mbíonntá /n/ caol i kjølen. Ar aon chaoi, tá John Sporran cinnte gur ainm Lochlannach é agus míníonn sé gur cosúil gur athraigh na fuaimeanna seo leis na cianta. Níl sé cinnte cad atá fíor agus scríobh Iain Mac an Tàillei go ndearnadh iarracht míniú a fháil ach níl aon chruthúnas sásúil ann.