Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta. Scéalaí cáiliúil as an Lochán Beag in Indreabhán ab ea Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta. Deirtear go raibh cuimhne iontach aige; chloiseadh sé scéal anocht agus bhíodh sé in ann an scéal ina iomlán a aithris amárach. Ba scéalaí mór a athair roimhe. Tógadh go leor scéalta óna athair gan luach saothair a thabhairt dó, agus dá bharr sin bhí drogall ar Thom a chuid scéalta féin a thaifeadadh. Chuir cairde ina luí air a intinn a athrú, agus d'inis sé scéalta ar Raidió na Gaeltachta agus do mhic léinn in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
Bhuaigh sé duaiseanna scéalaíochta ag Oireachtas na Gaeilge. Tá scéalta dá chuid ar fáil ar chaiséad dar teideal "Ag Scéalaíocht" a d'fhoilsigh Cló Iar-Chonnacht.
Phós sé Eibhlín Ní Neachtain as Cnoc na hAille in 1958 agus bhí beirt mhac agus triúr iníonacha acu.
Pléaráca Chonamara. Gluaiseacht ealaíona pobail i gConamara Theas agus Oileáin Árann a mhair ó 1991 go 2015 ab ea Pléaráca Chonamara, a raibh oifigí acu i Ros Muc. Thug sé ardán d'ealaíontóirí éagsúla ar fud Chonamara: ceoltóirí, amhránaithe, damhsóirí, agus físealaíontóirí san áireamh. Chuireadh Pléaráca féile deich lá ar siúl gach bliain, agus d'fhoilsigh siad iris bhliantúil chomh maith. Chuir Donncha Ó hÉallaithe, ball den bhunchoiste eagraithe, an chéad eagrán den iris in eagar in 1991..
In alt a scríobh Donncha Ó hÉallaithe faoi stair Phléaráca ag comóradh fiche bliain a bhunaithe, dúirt sé go raibh bunaitheoirí na heagraíochta spreagtha ag tuairisc “éadóchasach, searbh, agus maslach” a scríobh Breandán Ó hEithir faoi staid na Gaeilge sa Ghaeltacht, agus cheap siad gur cheart rud éigin a dhéanamh chun tuairim Uí Eithir a bhréagnú.. Cuireadh an chéad fhéile ar bun sa bhliain chéanna (1991), i gCamas. Ba é Johnny Chóil Mhaidhc a d'oscail an fhéile ar 6 Meán Fómhair 1991.
D'eagraigh Pléaráca comórtas damhsa sean-nóis i gcuimhne ar Mháirtín Beag Ó Gríofa sa gCistin ar an gCeathrú Rua, ón mbliain 1991 amach.
Ba é Colm Ó Cinnseala ó Choiste na bhForbacha a cheap an t-ainm.
Bhí Meta Uí Mháille an-ghníomhach in obair Phléaráca ó thosaigh sí leis an eagraíocht in 1994.
Tom Phaddy Mac Diarmada. Scéalaí agus reacaire cáiliúil as an Lochán Beag in Indreabhán ab ea Tom Phaddy Mac Diarmada (nó Tom Pheaidí Mac Diarmada). 
Bhí sé ina chónaí i mBaile Átha Cliath i 1939 nuair a rinne athbheochan ar an Oireachtas, agus bhí sé i láthair ag beagnach gach ceann, agus thug sé 19 duais scéalaíochta leis thar na blianta.
Bhí sé ina fheighlí ar Réadlann Dhún Sinche i mBaile Átha Cliath ó 1950 go 1974. Phós sé Nan Seoighe as Seanachoimheas, An Maimín, Leitir Móir i 1948, agus thóg siad ceathrar clainne le Gaeilge i nDún Sinche.. D'fhill siad ar an Lochán Beag i 1974 tar éis dó éirí as. Fuair sé bás in 2001 agus cuireadh é i Reilig an Chnoic i gConamara.
Réadlann Dhún Sinche. Is réadlann réalteolaíochta í Réadlann Dhún Sinche a bunaíodh sa bhliain 1785 i nDún Sinche ar imeall Bhaile Átha Cliath.
Ba é William Rowan Hamilton (1805–1865) an stiúrthóir ba cháiliúla a bhí ag an réadlann, fear a d'fhionn na ceathairnín, an chéad ailgéabar neamhchómhalartach, i 1843 agus é ag siúl ón réadlann go dtí an chathair lena bhean chéile. Tosaíonn siúlóid bhliantúil i gcuimhne ar Hamilton ag an réadlann.
Bhí an scéalaí mór le rá Tom Phaddy Mac Diarmada ina fheighlí ar an réadlann idir 1950 agus 1974.
Oideachas éigeantach.  
San Iarthar inniu, tá an t-oideachas éigeantach (Béarla: compulsory education) do pháistí ó aois sé bliana go haois sé bliana déag go minic. Tá an naíscoil éigeantach (3-6 bliain) i níos mó agus níos mó tíortha san Eoraip, chun feabhas a chur ar scileanna sóisialta i measc leanaí leochaileacha go háirithe agus mar sin, na míchothromaíochtaí idir na haicmí sóisialta a laghdú. Ar an lámh eile, tá an scolaíocht éigeantach sa Rúis idir 7-17/18 mbliana déag, ach tá an réamhscolaíocht thar a bheith láidir ann chomh maith. 
Stair.
Siar sa 17ú céad sna Stáit Aontaithe a cuireadh tús leis an oideachas éigeantach. Ba iad na Piúratánaigh a chuir tús leis chun cabhrú leo an Chríostaíocht a bhuanú sa tír. 
Ansin tháinig an Réabhlóid Thionsclaíoch agus cuireadh páistí ag obair sna muilte agus sna monarchana. Thóg sé na blianta orthu an t-oideachas éigeantach a thabhairt isteach ar dhá thaobh an Atlantaigh. Tugadh isteach an t-oideachas éigeantach níos déanaí san Áise ; bhí sclábhaíocht na bpáistí fós i bhfeidhm sa tSín go dtí na 1910idí. 
Faoi 1950, bhí an scolaíocht chomh coitianta sin gur tugadh ‘dropouts’ ar éinne nach raibh ar scoil. Bhí an Eoraip chun deiridh ar Mheiriceá sna cúrsaí seo ar fad. 
Éire.
Tá an t-oideachas éigeantach do pháistí in Éirinn ó aois sé bliana go haois sé bliana déag nó go dtí go gcríochnaíonn daltaí trí bliana den oideachas dara leibhéal. Is í an tsraith shóisearach an chéim dheiridh den oideachas éigeantach in Éirinn.
Fágann sin go bhfeidhmíonn an Teastas Sóisearach mar bhreithiúnas ar a bhfuil bainte amach ag an bpáiste ag deireadh na scolaíochta éigeantaí. Tá an scolaíocht sin roinnte ina dhá chuid, agus í ar fáil ar dhá láthair scartha; ocht mbliana sa bhunscoil agus trí bliana sa mheánscoil (íochtarach).
Bob Doyle. Gníomhaí cumannach agus saighdiúir as Éirinn ab ea Bob Doyle (nó Robert Andrew Doyle, 12 Feabhra 1916 – 22 Eanáir 2009). Bhí sé gníomhach in dhá choinbhleacht armtha; Cogadh Cathartha na Spáinne, mar bhall de na Briogáidí Idirnáisiúnta, agus an Dara Cogadh Domhanda mar bhall de Chabhlach Trádála na Breataine.
Luathshaol.
Rugadh Doyle i dtionóntán ar Shráid an Rí Thuaidh i mBaile Átha Cliath agus músclaíodh a spéis sa pholaitíocht le linn na 1930idí. Sa bhliain 1933, bhí sé mar chuid de shlua frithchumannach a rinne ionsaí ar Theach Uí Chonghaile. Chuaigh sé isteach san IRA tar éis dó a shúil chlé a chailleadh i scliúchas leis na Léinte Gorma. Chuir sé níos mó spéise i gcúrsaí sóisialta seachas i gcúrsaí náisiúnachais de réir a chéile, agus in 1937 bheartaigh sé dul isteach sna Briogáidí Idirnáisiúnta tar éis gur maraíodh cara dá chuid, Kit Conway, i gCath Jarama, ar 21ú breithlá Doyle.
Seirbhís sa Spáinn.
Rinne sé iarracht taisteal go dtí an Spáinn trí dhul i bhfolach ar bhád ag triall ar Valencia, áit ar gabhadh é agus ar díbríodh é. D'éirigh leis an Spáinn a bhaint amach sa deireadh thiar trí na Piréiní a thrasnú ón bhFrainc. Liostáil sé le cathlán ag Figueras. Ar dtús, b’éigean dó earcaigh nua a oiliúint mar gheall ar a thaithí leis an IRA, ach rinne sé neamhaird ar na horduithe seo agus chuaigh sé go dtí an fronta.
Gabháil agus scaoileadh saor.
Tar éis dó troid ag Belchite, ghabh an cathlán faisisteach Iodálach "Corpo Truppe Volontarie" é ag Gandesa i 1938, in éineacht leis an gceannaire Éireannach Frank Ryan.
Gearradh 11 mhí i bpríosún air i San Pedro de Cardeña — campa géibhinn i ngar do Burgos. Chéas na gardaí faisisteacha Spáinneacha go rialta é, agus rinne an Gestapo diancheistiú air sular scaoileadh saor é mar chuid de mhalartú príosúnach.
Bás.
Fuair Bob Doyle bás ar 22 Eanáir 2009 agus 92 bliain slánaithe aige. Iompraíodh a chuid luaithrigh ar cheann sochraide trí shráideanna Bhaile Átha Cliath. Bhí slua mór i láthair, baill de Pháirtí Lucht Oibre na hÉireann, Páirtí Cumannach na hÉireann, agus Sinn Féin san áireamh.
RTS, S. Is vacsaín próitéin-athchuingreach-bhunaithe in aghaidh na maláire í RTS,S/AS01 (trádainm Mosquirix ). Tá sí ar cheann de dhá vacsaín maláire a ceadaíodh, ( R21/Matrix-M is ea an ceann eile). Tugadh an vacsaín do 1 mhilliún leanbh a chónaíonn i gceantair ina bhfuil tarchur maláire measartha go hard, agus tá na milliúin dáileog eile le soláthar de réir mar a mhéadóidh táirgeadh na vacsaíne. Leithdháileadh 18 milliún dáileog do 2023 -2025. 
Úsáidí leighis.
Is é RTS,S/AS01 (ainm tráchtála "Mosquirix" ) an t-aon vacsaín maláire atá ceadaithe agus in úsáid faoi láthair. Éilíonn úsáid na vacsaíne trí dháileog ar a laghad i naíonáin faoi 2 bhliain d'aois, agus leathnaíonn an ceathrú dáileog an chosaint ar feadh 1-2 bhliain eile. Laghdaíonn an vacsaín iontrálacha ospidéil ó dhroch-mhaláire faoi thart ar 30%. 
Stair.
Tá vacsaíní maláire féideartha ina ndianréimse taighde ó na 1960idí. Rinneadh tástáil fhorleathan ar SPf66 i gceantair eindéimeacha sna 1990í, ach léirigh trialacha cliniciúla nach raibh sí éifeachtach go leor. Ní raibh iarrthóirí vacsaíne eile, a dhírigh ar chéim fola shaolré an sheadáin mhaláire, leordhóthanach ina n-aonar freisin.
Bābarī Masjid. Mosc in Ayodhya na hIndia ba ea Bābarī Masjid; mosc a chreideann go leor Hiondúch a tógadh ar shuíomh Rám Janmabhoomi, áit bhreithe hipitéiseach Ráma, príomhdhéithe na Hiondúchais. Tá sé mar fhócas aighnis idir na Hiondúigh agus na pobail Mhoslamacha ón 18ú haois i leith. De réir inscríbhinní an mhosc, tógadh é i 1528-29 (935 AH ) ag Mir Baqi, ceannasaí ar an impire Mógalach Babur. D'ionsaigh agus leag náisiúnach Hiondúch an mosc sa bhliain 1992, rud a d'adhaint foréigean pobail ar fud fho-ilchríoch na hIndia.
Johnny Báille. Captaen báid Éireannach as an Doirín Glas, Leitir Móir, Contae na Gaillimhe ab ea Johnny Báille (1932–2004). Ba leis an bád cáiliúil "An Capall" a tógadh ar dtús dá shin-seanathair, Tom Báille, thart ar 1860. Bhí muintir Johnny ag iompar móna agus earraí eile go Contae an Chláir, Oileáin Árann, agus Cathair na Gaillimhe leis na glúnta. Fuair Johnny an trálaer "Naomh Cáilín" in 1959 agus rinne sé iascaireacht ann. Bhí baint aige le Cruinniú na mBád i gCinn Mhara agus ghlac sé páirt sna rásaí bád go dtí deireadh a shaoil.
Tess Uí Chonghaile. B'amhránaí ar an sean-nós as an Máimín ó dhúchas í Tess Uí Chonghaile (née Tess Ní Cheallaigh). Bhuaigh sí Corn na mBan ag Oireachtas na Samhna in 1981 leis na hamhráin “Loingseach Bhearna” agus “Aithrí an Táilliúra”. Bronnadh Gradam Shean-nós Cois Life uirthi in 2005. Tá amhráin dá cuid ar fáil ar chaiséad a d'eisigh Camus Productions in 1988 dar teideal "Ó Mháimín go Camus".
Phós sí Micheál Ó Conghaile agus thóg sí naonúr clainne i Leitir Mucú, tar éis tréimhsí ina cónaí i Manchain, Halifax, agus Huddersfield.
Pyractomena borealis. Speiceas de chiaróga bithlonracha is ea Pyractomena borealis taobh istigh den fhine Lampyridae. Faightear i Meiriceá Thuaidh iad, ó Alberta soir go dtí Cúigí Muirí Cheanada, agus ó dheas go dtí gach stát SAM taobh thoir d'Abhainn Mississippi. Tugtar lampróg ar an gciaróg seo, cé go n-úsáidtear an téarma sin ar go leor speiceas eile de chuid Lampyridae freisin.
Lá 'le Síle. Is lá saoire cultúrtha Éireannach é Lá 'le Síle / Lá Fhéile Síle, a gceiliúrtar ar an 18ú Márta,an lá tar éis Lá Fhéile Pádraig. Cé nach ndéantar an saoire a cheiliúradh go forleathan in Éirinn a thuilleadh, tá féilte gaolmhara fós á gceiliúradh ag dhiaspóra na hÉireann san Astráil agus i gCeanada. 
Stair.
Go traidisiúnta, ceiliúradh Lá Fhéile Síle (Lá 'le Síle) an lá tar éis Lá 'le Pádraig. De réir bhéaloideas agus mhiotaseolaíocht na hÉireann, bhí Síle ("sean-G." Sighile) ina bean chéile nó ina máthair ag Naomh Pádraig, agus cruthaíodh an lá saoire mar chomóradh ar a saol. 
Murar máthair altrama Pádraig a bhí i gceist is dócha gur a bhean céile a bhí i Síle mar go nglactar leis gur Conchesa ainm bhean chéile Calpornius a bhí ina athair ar Naomh Pádraig.
Luann irisleabhair agus nuachtáin ársa na hÉireann ón t-ochtú agus ón naoú haois déag go raibh bean chéile ag Pádraig. Rinne Freeman's Journal tagairt do Lá 'le Síle (Sheelah's Day) i 1785, 1811, agus 1841. Thaifead preas na hAstráile ón naoú haois déag urramú Lá 'le Síle, lena n-áiríteargo leor alcóil á n-ól. Ní dhéantar Lá 'le Síle a cheiliúradh go hoifigiúil in Éirinn a thuilleadh, ach tá sé fós á cheiliúradh i dTalamh an Éisc, Ceanada tar éis d’inimircigh as Éire teacht isteach go déanach sa seachtú haois déag.
I dTalamh an Éisc d’fhéadfadh an saoire a bheith ceangailte freisin le finscéal na banphrionsa Éireannach Síle Ní Ghadhra (.
Molann roinnt scoláirí nasc idir an saoire agus Síle na gCíoch, na deilbh a fhaightear san ailtireacht mheánaoiseach ar fud na hÉireann, oileán na Breataine agus mór-roinn na hEorpa.
Lampyris noctiluca. Is é Lampyris noctiluca an speiceas tíopúil den ghéineas "Lampyris" agus den fhine Lampyridae. Is ciaróga bithlonracha iad, agus tugtar "breochruimh" orthu go coitianta (Béarla: "common glow-worm"), cé go n-úsáidtear an téarma seo ar go leor speiceas bithlonrach eile (féach breochruimh).
Faightear an chiaróg seo sa Phortaingéil agus in Éirinn san iarthar, ar fud na hEorpa, na hAfraice agus na hÁise go dtí an tSín san oirthear. Maireann sé níos faide ó thuaidh ná aon lampróg eile, i ngar don Chiorcal Artach. Níl sé le fáil i Meiriceá Thuaidh, i Meiriceá Theas, san Áise Theas, san Astráil ná san Antartaice.
2023 UCI World Tour. Is é Turas Domhanda UCI 2023 an dara heagrán déag de UCI World Tour. Tugann sé le chéile na príomhrásaí i séasúr rásaíochta bóthair gairmiúil na bhfear.
Foirne.
Thug an UCI 18 ceadúnas UCI World Tour d’fhoirne do shéasúr Turas Domhanda UCI 2023 .
Rannpháirtíocht foirne.
Tugtar cuireadh do na ocht gcinn déag de UCI WorldTeam chuig gach rás ar an bhféilire. 
I gcomparáid le séasúr 2022, cuireadh Alpecin-Deceuninck agus Arkéa-Samsic leis. Bhí Lotto Dstny agus Israel-Premier Tech dícháilithe chuig an UCI ProSeries.
Mar gheall ar an rangú domhanda, tugadh an ceart do UCI ProTeams Lotto Dstny agus TotalEnergies tosú i ngach rásaí WorldTour agus Israel-Premier Tech i ngach comórtas seachas na Grand Tours.
Lámhach sa ghlúin. Ionsaí pionóis is ea lámhach sa ghlúin a shamhlaítear go háirithe le saol Thuaisceart Éireann le linn na dTrioblóidí.
Bhí nós ag an IRA, an UDA agus an UVF ógánaigh a lámhach sna pláitíní glúine agus cithréim lena saol a fhágáil orthu. Rinne "Búistéirí na Seanchille" agus eile nach iad mar an amhlaidh. Pionós ainrianta a bhí ann a ghearrtaí ar dhaoine óga faoi iompar frithshóisialta nó faoi bhearta eile nár thaitin leis na paraimíleataigh.
Bhí na gortaithe glún chomh coitianta sin gur thuill speisialtóir in Ospidéal an Royal Victoria, Béal Feirste, cáil dhomhanda as teicníc mháinliachta a chumadh chun déileáil leo. Léirigh scrúdú a rinne an suíomh "The Detail" in 2015 go ndearna paraimíleataigh os cionn 6,000 ionsaí pionóis idir 1973 agus 2014 – agus go raibh dílseoirí freagrach as beagán níos mó díobh ná poblachtánaithe. Tá cúpla céad eile curtha leis an liosta ó shin.
Rinneadh ionsaí "six-pack" ar na híospartaigh uaireanta, is é sin, lámhach sna glúine, sna huillinneacha agus sna rúitíní.
Lámhach sa ghlúin in Iosrael agus sa Phalaistín.
Tá an nós ag an IDF (The Israel Defence Forces) ógánaigh a lámhach sna pláitíní glúine agus cithréim lena saol a fhágáil orthu.
Seabhac droimliath. Is speiceas éan creiche san fhine Accipitridae é an seabhac droimliath ("Pseudastur occidentalis"). Faightear in Eacuadór agus i bhfad ó thuaidh i bPeiriú é. Tá an speiceas i mbaol.
Go traidisiúnta, cuireadh an seabhac droimliath sa ghéineas "Leucopternis" ach tar éis páipéar a foilsíodh in 2006, cuireadh é sa ghéineas "Pseudastur" in éineacht le dhá speiceas eile.
Gush Etzion. Is éard is Gush Etzion (Araibis : جوش عتصيون) ann ná braisle de lonnaíochtaí Iosraelacha atá suite sna Sléibhte Iúdáiacha (Araibis : تلال الخليل, "Tilal al-Khalīl") go díreach ó dheas ó Iarúsailéim agus Beithil sa Bhruach Thiar. Cuimsíonn an croíghrúpa ceithre shráidbhaile talmhaíochta Giúdacha a bunaíodh i 1943 -1947, agus a scrios an Léigiún Arabach roimh thús an Chogaidh Arabaigh-Iosraelaigh sa bhliain, 1948, i sléacht Kfar Etzion. Fágadh an limistéar taobh amuigh d'Iosrael le líne dheighilte 1949 . Atógadh na lonnaíochtaí seo tar éis Chogadh na Sé Lá 1967, mar aon le pobail nua a d'fhorbair limistéar an Bloc Etzion. Ó 2011, bhí Gush Etzion comhdhéanta de 22 lonnaíocht le daonra de 70,000. 
Measann an pobal idirnáisiúnta go bhfuil lonnaíochtaí Iosraelacha sa Bhruach Thiar mídhleathach faoin dlí idirnáisiúnta, ach déanann rialtais Iosrael agus rialtais SAM díospóid faoi seo.
Ráineach. Is hibrid eachaí é ráineach, a thagann ó chúpláil idir capall fireann (stail) agus asal baineann (láir asail). Is é an chros chómhalartach leis an miúil, ainmhí a thagann ó asal fireann agus capall baineann, agus atá i bhfad níos coitianta.
Creag nam Bathais. Is oileán in Imchuach Fhoirthe é Creag nam Bathais nó Am Bas (Gaeilge na hÉireann: Creig na Baithise).
Mar phlocóid bholcánach tá sí déanta as Eibhear agus tá sí 107 m ar airde.
Stair.
D’fhan Naomh Baldred anseo sa 7ú haois. Ba phríosún é mar a raibh na Cúnantaigh agus Seacaibítigh i bpríosún tar éis don Rí Séarlas I an chreig a cheannach sa bhliain 1671. Leagadh an príosún sa bhliain 1701. Tógadh teach solais ann sa bhliain 1902 agus bhí foireann ann go dtí 1988. Níl aon duine ina chónaí ann anois.
Rinne Iain Dall Mac Aoidh píobaireacht faoi Niall "Bhas" Mac Aoidh.
Fiadhúlra.
Tá níos mó ná 150,000 gainéad ar an chreig agus is é an ghnáthóg is mó ar domhan í don éan seo. Is é "Morus bassanus" a hainm eolaíoch agus "fou de bassan" a hainm Fraincise.
Aosú an phobail. Is treocht é aosú an phobail (Béarla: population ageing) sa domhan forbartha ag a bhfuil impleachtaí fadtéarmacha socheacnamaíocha agus déimeagrafacha.
Pleanáil.
Tá muintir na hEorpa ag maireachtáil níos faide ná riamh, agus tá aoisphróifíl na sochaí ag athrú go tapa.
Cuireann an treocht seo dualgas ar na húdaráis dul i ngleic le deacrachtaí a bhaineann leis an daonra atá ag dul in aois agus an t-éileamh a bheidh ar sheirbhísí an stáit sa tréimhse sin, srl. Ní foláir a thionchar ar an státchiste amach anseo a mheá in am. Tá go leor saoránach atá níos sine ná 65 ag brath faoi láthair ar an teacht isteach ó gach oibrí a íocann cáin. Ach beidh i bhfad níos mó ón aoisghrúpa sin ag brath ar an gcáiníocóir amach anseo. 
Bhí Thomas Malthus den bharúil go mbeadh dul chun cinn gan deireadh i dtreo na hútóipe i mbaol, luath nó mall, ag an bhfás daonra a bheadh mar thoradh ar an dul chun cinn céanna (na "srianta Malthus"). 
Inniu san Iarthar, bíonn ganntanas oibrithe ag cur isteach ar fhorbairt. Ach tá an imirce ann mar rogha chun dul i ngleic leis an dúshlán a eascraíonn as aosú an phobail. 
Éire.
Tá muintir na hÉireann ag dul in aois, mar atá á léiriú ag tuairiscí na Príomh-Oifige Staidrimh le tamall. Tháinig méadú ar mheánaois an daonra an Stáit ó 37.4 bliana in 2016 go 38.8 bliain in 2022, rud atá ag leanúint leis an treocht daonra atá ag dul in aois ó 2011 nuair arbh 36.1 bliana a bhí ann.
Meastar go raibh 800,000 duine atá os cionn 65 bliain sa stát sa bhliain 2023, agus go mbeidh breis agus 1.2 milliún san aoisghrúpa sin in 2041, is é sin i gceann 18 bliain. Cuirfidh an méadú brú as cuimse ar an tseirbhís sláinte ach beidh mór-athrú de dhíth ar sheirbhísí eile, gan trácht ar mhaoiniú gach seirbhíse.
Tubaiste Brumadinho. Ar an 25 Eanáir 2019, bhris damba de chuid an chomhlachta mhianadóireachta Bhrasaíligh Vale i mbaile Brumadinho i stát Minas Gerais i gceartlár na Brasaíle. Maraíodh 276 duine.
Cúlra.
I mí na Samhna 2015, tharla a macasamhail de thubaiste gar do bhaile Mariana, 120 ciliméadar soir ó dheas. Maraíodh naoi nduine dhéag sa tubaiste sin agus rinneadh scrios ar an mbeatha sa Rio Doce nuair a sciorr rabharta láibe truaillithe isteach san abhainn sin. Ba le fochomhlacht de chuid Vale, Samarco, an damba a bhris sa chás sin.
Gearradh fíneálacha ar Samarco.agus cuireadh tús le caingean aicmeach thar lear.
Rialtas de chuid na heite clé, faoi stiúir Dilma Rousseff, a táinsíodh sa bhliain 2016, a bhí i gcumhacht nuair a bhris an damba i Mariana. Is cosúil go raibh mórchuid polaiteoirí de chuile dhath i bpócaí na gcomhlachtaí mianadóireachta.
Imeachtaí.
Réab rabharta láibe trí chaifitéire ina raibh na céadta oibrithe de chuid an chomhlachta ag ithe. Bhí coirp 270 duine faighte agus in 2024, bhí seisear fós ar iarraidh. Tarrtháladh nach mór 400 duine ón láib agus iad fós ina mbeatha ag an am.
Iarmhairtí.
Sa bhliain 2019, ní raibh sa tír ar fad ach ceathrar cigirí chun monatóireacht a dhéanamh ar na dambaí. I stát Minas Gerais amháin, tá os cionn ceithre chéad damba cosúil leis na cinn a bhris, agus dúirt na húdaráis ag an am nach raibh siad in ann barántas a thabhairt faoi shábháilteacht dhá cheann déag acu sin. 
Bhí an nua-liobrálach Michel Temer i gceannas ar an tír ag an am agus in ainneoin na rabhadh ar fad ní dhearnadh aon rud a choiscfeadh tubaiste den chineál a tharla in Brumadinho in 2019. Theip ar iarrachtaí a rinneadh reachtaíocht a thabhairt isteach a chuirfeadh cosc ar dhambaí den chineál a bhris, dambaí a mbaintear úsáid astu chun dramhaíl mhianadóireachta choinneáil i dtaiscumair ollmhóra. Insealbhaíodh Jair Bolsonaro, uachtarán fíorchoimeádach, in 2019 agus chuir a rialtas srian le rialacha timpeallachta, "bac ar fhorbairt eacnamaíoch na Brasaíle" dar leis.
Doiléiriú. Is éard atá i gceist le doiléiriú ná chun brí na cumarsáide atá beartaithe a laghdú tríd an teachtaireacht a dhéanamh deacair a thuiscint, de ghnáth le teanga mhearbhall débhríoch. D’fhéadfadh an doiléiriú a bheith neamhbheartaithe nó d’aon ghnó (cé go bhfuil an rún curtha in iúl go hiondúil), agus go gcuirtear i gcrích é le timchaint (beag a dhéanamh den ábhar), trí úsáid a bhaint as béarlagair (teanga theicniúil ghairme), agus le húsáid teanga ionghrúpa ) de luach teoranta cumarsáide do dhaoine ón taobh amuigh. 
Sa scríbhneoireacht léiritheach, tarlaíonn doiléiriú neamhbheartaithe go hiondúil i ndréacht-dhoiciméid, ag tús na cumadóireachta ; is é an scríbhneoir nó an t-eagarthóir a thugann léargas ar a leithéid de dhoiléiriú le smaointeoireacht chriticiúil agus athbhreithniú eagarthóireachta. Ó thaobh na sanasaíochta de, is ón Laidin "obfuscāre" (dorchaigh) a thagann an focal 'doiléiriú' sa Ghaeilge.
Sól. Ainm coitianta ar speicis éisc a bhaineann le finte éagsúla is ea sól. De ghnáth, is baill den fhine Soleidae iad, ach, taobh amuigh den Eoraip, úsáidtear an t-ainm seo ar leathóga éagsúla eile atá cosúil leis na Soleidae, go háirithe baill eile den fho-ord Soleoidei, chomh maith le baill den fhine Pleuronectidae (leitheanna). I gcócaireacht na hEorpa, is é an sól coiteann ("Solea solea") an speiceas is forleithne agus an ceann a bhfuil an tóir is mó air.
Sanasaíocht.
Tagann an focal "sól" (agus focail ghaolmhara sa Bhéarla, sa Fhraincis agus san Iodáilis) ón fhocal Laidine ar chuarán, . I dteangacha eile, úsáidtear téarma bunaithe ar an bhfocal ar “teanga”, mar shampla Gréigis (), i nGearmáinis, , , nó in Ollainnis, in Ungáiris, i Spáinnis, ( “teanga an dragain”) i Sínis, agus i dTuircis.