Trelis/gawiki huggingface dataset:
Daniel O'Donnell. Is ceoltóir Éireannach é Daniel O'Donnell (a rugadh ar an 12 Nollaig 1961) ó Chionn Caslach i gContae Dhún na nGall. Ó thosaigh sé ag ceol sna 1980idí, tá clú agus cáil air in Éirinn agus sa Bhreatain, agus le déanaí d'éirí go maith leis sna Stáit Aontaithe.
Chraol TG4 sraith coirmeacha ceoil i mbliain 2009 le Daniel O'Donnell. Léiríonn an t-amhránaí as Ceann Casla a chumas agus ina bhfeictear an gean atá ag a lucht leanta air.
Mar aon leis na coirmeacha, tá agallaimh (as Gaeilge) le Daniel mar mhaisiú ar na cláracha seo ina gcaitheann sé súil siar ar a shaol agus ar a ghairm mar amhránaí.
Tháinig Daniel sa 13ú háit ar an tríú sraith déag "Strictly Come Dancing" sa bhliain 2015. Rinne sé cuma ar "Ros na Rún" ar TG4 ar an 3 Bealtaine 2018. Ba í an cheoltóir Margo a dheirfiúr.
Toirdhealbhach Carrach Ó Conchubhair. Thart faoin mbliain 1649 a mhair an file Toirdhealbhach Carrach Ó Conchubhair, agus cé nach bhfuil ar marthain dá chuid filíochta ach trí dhán, tá sé ar cheann de na foinsí is tábhachtaí Gaeilge ar chogaí 1641-1652 in Éirinn.
Tuairisc.
Ní fios cén uair a saolaíodh an file Toirdhealbhach Ó Conchubhair, nó cén uair a fuair sé bás. Ó fhianaise na canúna tuairimíonn Mag Craith gur ó Oirthear Uladh dó. Go deimhin, ní mhaireann mar fhianaise air ach na trí dhán a chuir Cuthbert Mhag Craith OFM i gcló i leabhar comórtha an Athar Luke Wadding. Dar le John Minahane, saighdiúir a bhí ann in arm Eoghan Rua Ó Néill, agus throid sé i gCnoc an Loingsigh in aghaidh arm an ghinearáil Michael Jones. Is léir óna chuid filíochta go raibh féith an ghrinn san fhile.
Dánta.
I ndán amháin dá chuid tugann an file 'saighdiúir singil' air féin (cé go gceapann Mag Craith gur oifigeach a bhí ann). Ach tríd síos ina chuid dánta cruthaíonn sé pictiúr de féin dúinn mar fhear grinn a bhfuil teanga ghéar fheantach air. Sa dán (a cumadh i stíl na crosántachta) "An gcuala tú cúrsa Corinel Seónsa?" déanann sé magadh faoin Marcas Urmhumhan agus faoin Vícunta Móta Gairéad. Tugann sé le fios i bpéire de na dánta gur saighdiúir a bhí ann, agus go deimhin tá an-tábhacht leis an dá dhán sin mar fhoinse Ghaeilge ar chogaíocht na 17ú haoise agus mar léiriú ar dhearcadh na nGael ar na himeachtaí sin. Go deimhin, cé is moite de "Cín Lae Ó Mealláin" níl a mhacasamhail ar fáil ón tréimhse sin.
Sa Litríocht.
Déantar léiriú ficseanúil ar Thoirdhealbhach Carrach Ó Conchubhair mar an meirgire caivilíreach 'Toirealach Ó Conchúir' in arm an rí sa bhliain 1650 san úrscéal "An Cléireach" (Leabhar Breac 2007) le Darach Ó Scolaí.
Cín Lae Ó Mealláin. Cuntas Gaeilge is ea Cín Lae Ó Mealláin (nó Cín Lae Uí Mhealláin) a coinníodh ar imeachtaí an chogaidh in Éirinn ó 1641 go 1647.
Dialann chogaidh atá sa chín lae a thosaíonn ar an 22 Deireadh Fómhair 1641 a thagann chun deiridh go tobann i mí Feabhra 1647. Cuntas lom tuairisciúil atá inti ar an gcogadh i gCúige Uladh agus i gCúige Laighean agus é scríofa ó sheasamh na nUltach. Ón gcaoi a bhfuil sí scríofa ba dhóigh go raibh sé i gceist ag an údar í a líonadh amach agus a athdhréachtú níos deireanaí. Le linn an chogaidh thug an sagart Proinsiasach Brian Mac Giolla Coinnigh treoir do na hoifigigh Chaitliceacha in arm an rí cuntas a choinneáil ar an gcogadh, agus is dóigh gur dá bharr sin a coinníodh an chín lae seo. Síltear go coitianta gurb é séiplíneach an uachtaráin Féilim Ó Néill, an sagart Proinsiasach Toirdheabhlach Ó Mealláin, údar na cín lae.
Tá tábhachtach ar leith leis an gCín Lae mar cháipéis staire. Ní hamháin gur cuntas comhaimseartha ar imeachtaí an chogaidh in Éirinn é, ach cé is moite de na dánta a chum Toirdhealbhach Carrach Ó Conchubhair is beag eile a bhaineann leis na himeachtaí sin a mhaireann i nGaeilge.
Is in Ollscoil na hÉireann, Corcaigh atá an bhunscríbhinn anois.
Micheál Ó hAirtnéide. File Éireannach ab ea Micheál Ó hAirtnéide nó Michael Hartnett (a rugadh ar an 18 Meán Fómhair 1941 é agus a d'éag ar an 13 Deireadh Fómhair 1999) a chum a chuid saothar i nGaeilge agus Béarla.
Saol.
Rugadh i gCromadh i gContae Luimnigh é agus d'fhás sé aníos sa Chaisleán Nua Thiar i dteach a mháthar móire faoin tuath. Mhaígh sé go gcloiseadh sí Mamó ag labhairt Gaeilge lena cuid cairde san áit sin. A thúisce is a bhí an Ardteistiméireacht críochnaithe aige, chuaigh sé ar deoraíocht go Londain.
Is luath a tháinig Mícheál i gcrann mar scríbhneoir. Tharraing a luath-shaothar súil John Jordan air. Bhí Jordan ina Ollamh i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. Chaith sé bliain ag freastal ar an ollscoil, ach sa bhliain 1966, d'fhill sé go Londain ar feadh achar gearr. Ansin, casadh Rosemary Grantley air, agus phós siad ar an 4 Aibreán 1966.
Sa bhliain 1968, tháinig an chéad leabhar filíochta leis, "Anatomy of a Cliché", i gcló. Thabhaigh an foilseachán seo aitheantas, clú agus cáil dó, agus roimh dheireadh na bliana céanna, chuaigh sé ar ais go hÉirinn.
Ba tús é sin do thréimhse bhisiúil scríbhneoireachta, agus go tiubh sna sálaí ar a chéile, tháinig leabhair nua fhilíochta uaidh. Sa bhliain 1969, d'fhoilsigh sé "Old Hag of Beare", an bhliain dár gcionn cuireadh "Selected Poems" i gcló, dhá bhliain ina dhiaidh sin tháinig an cnuasach úd "Tao". Sa bhliain 1973, arís, foilsíodh an leagan Béarla a rinne sé de "Romancero Gitano" leis an bhfile Spáinneach Lorca: "Gypsy Ballads, a version of the Romancero Gitano of Federico Garcia Lorca" (1973).
Sa bhliain 1974, chinn sé ar bhogadh ar ais go háit iargúlta i gContae Luimnigh, agus sa leabhar úd "Farewell to English" a d'fhoilsigh sé sa bhliain dár gcionn, d'fhógair sé go raibh sé le slán a fhágáil ag an mBéarla agus lena chuid filíochta a chumadh as Gaeilge feasta.
Foilsíodh Adharca Broic (1978), An Phurgóid (1983) agus Do Nuala: Foighne Chrainn (1984) sna blianta beaga ina dhiaidh sin.
Luigh sé isteach leis an ól, agus dá dheasca, tháinig deireadh lena phósadh.
Sa bhliain 1984, d'fhill sé ar an bpríomhchathair agus chas sé ar ais ar an mBéarla lena chuid dánta a chumadh. Foilsíodh neart leabhar leis sa dá theanga, ar nós "Inchicore Haiku" (1985), "A Necklace of Wrens" (1987), "An Damh Mhac" (1987), "Poems to Younger Women" (1989), "The Killing of Dreams" (1992), "Ó Bruadair, Selected poems of Dáibhí Ó Bruadair" (1985), "Collected Poems" ina dhá leath sna blianta 1984 agus 1987 agus "New and Selected Poems" (1995). Foilsíodh "Ó Rathaille - The Poems of Aodhagán Ó Rathaille" in 1999, bliain a bháis
Sa deireadh, tháinig galar ae alcólach air i ndiaidh an oiread sin druncaeireachta, agus sa bhliain 1999, fuair sé bás den aicíd seo.
Tar éis a bháis, cuireadh "Collected Poems", díolaim iomlán a chuid filíochta, i gcló sa bhliain 2001.
Is grianghrafadóir é a mhac Niall, a bhí bainteach leis an bhfeachtas Shell chun Sáile.
Saothar.
– tar éis bháis
Réigiún na Vallúine. Réigiún i ndeisceart na Beilge is ea Réigiún na Vallúine (Fraincis: "Région wallonne", Gearmáinis: "Wallonische Region", Ollainnis:"Waals gewest"). An Fhraincis is mó a labhraítear sa réigiún ar na saolta seo, ach ina dhiaidh sin féin chloisfeá seanchanúint an réigiúin, an Vallúinis, in áiteanna i gcónaí. Ceann de na "langues d'oïl" í an Vallúinis, is é sin, teanga a bhfuil gaol réasúnta dlúth aici leis an bhFraincis. Labhraítear Gearmáinis in oirthear na Vallúine, agus tá rialtas áirithe dúchais ag lucht na Gearmáinise i gcúrsaí cultúrtha: go bunúsach, soláthraíonn Pobal Gearmáinise na Beilge, nó an "Deutschsprachige Gemeinschaft", an scolaíocht agus rudaí bainteacha do na cainteoirí Gearmáinise, díreach mar a sholáthraíonn Pobal Fraincise na Beilge na seirbhísí céanna do lucht labhartha na Fraincise. Tabhair faoi deara gur forais ar leith iad na "pobail" fhéinrialaitheacha seo nach ionann iad agus an Vallúin mar réigiún.
Bhí cónaí ar thuairim is trí mhilliún go leith de dhaoine sa Vallúin i dtús na bliana 2015. Is é Namur príomhchathair an réigiúin, ach is é Charleroi an chathair is mó daonra.
Catalão. Cathair i nGoiás na na Brasaíle is ea Catalão. Tá an chathair suite i ndeisceart an stáit. Bunaíodh san ochtú haois déag í. Tá breis is 60,000 duine ina gcónaí san áit.
Flogging Molly. Is banna cheoil as Los Angeles, California, SAM é Flogging Molly. 
Is iad na seachtar sa banna ná: Dave King (amhránaí, giotár, bodhrán, srl.), Bridget Regan (feadóg stáin, píopaí), Dennis Casey (giotár), Nathen Maxwell (dordghiotár), Bob Schmidt (mandolin, banseo, basúcaí, srl.), George Schwindt (drumaí), agus Matt Hensley (bosca ceoil).
Athléiriú staire. Is éard atá i gceist le hathléiriú na staire ná cineál cluiche rólghlactha le gnéithe d'imeachtaí staire ar leith nó de thréimhse staire ar leith a athchruthú. Is féidir nach bhfuil i gceist ach cath amháin nó cogadh amháin, cuir i gcás, ach is féidir an t-athléiriú a dhéanamh ar scála níos fairsinge. 
Ní smaoineamh nua ann féin é an t-athléiriú staire. Sna Meánaoiseanna féin, d'fhéadfadh na ridirí aithris a dhéanamh ar na sean-Rómhánaigh agus iad ag dul ar turnaimint. Maidir leis na Rómhánaigh, ba nós leo athléiriú a dhéanamh, abair, ar chathanna aithnidiúla a staire féin ina gcuid amfaitéatar. I ré an Victeoirianachais, bhí sé faiseanta aithris a dhéanamh ar throscán is ar thaipéisí na Meánaoiseanna. Sna laethanta a bhí, áfach, theastaigh ó na daoine leas polaitiúil éigin a bhaint as na himeachtaí sin. Mar shampla, d'fhéadfadh aicmí ceannais na sochaí imeachtaí den chineál seo a mhaoiniú ar acht is go gcuirfí béim ar dhlisteanacht stairiúil a gcumhachta féin sa tír. Rud nua is ea é go ndéanann daoine athléiriú ar shaol na laethanta a bhí toisc go bhfuil suim acu sa stair, agus iad ag iarraidh eolas a scaipeadh i measc na cosmhuintire i dtaobh na staire.
Audrey Hepburn. Ba aisteoir Briotanach í Audrey Hepburn (4 Bealtaine 1929 - 20 Eanáir 1993). Rugadh in Ixelles na Beilge í, agus chaith sí a hóige sa tír úd, san Ísiltír, agus i Londain Shasana sular thug sí aghaidh ar na Stáit Aontaithe. D'fhreastail sí ar scoil chónaithe i Sasana agus saoránach Briotanach a bhí inti. Ba mhinic í gléasta in éadaigh deartha ag Hubert de Givenchy ina cuid scannán. Fuair sí bás de bharr ailse ina teach féin san Eilvéis.
Mar gheall ar phost a hathair le comhlacht árachais Sasanach, thaistil an teaghlach sách minic idir an Bheilg, an Ísiltír, agus Sasana. Ó 1935 go 1939, d’fhreastail Hepburn ar Miss Rigden's School, scoil neamhspleách do chailíní in Elham, Kent, in oirdheisceart Shasana. Chaith sí tréimhse an Dara Cogadh Domhanda san Ísiltír, mar a bhfaca sí carráistí traenach lán de Ghiúdaigh ar a mbealach go dtí na campaí géibhinn.
Sun Tzu. Ginearál agus straitéisí míleata Síneach ab ea Sun Tzu nó Sun Wu (t.544 RC - t.496 RC). Tá cáil ar leith air as an leabhar dá chuid, "Ealaíon na Cogaíochta". Déanann an leabhar áirithe seo cur síos ar na nithe atá ag teastáil chun an leas is fearr a bhaint as an gcogaíocht ar mhaithe le bua tapa neamhchostasach a fháil. 
A Chúlra.
Scríobh sé trí chaibidil déag an leabhair seo i Ríocht Wu, cé gurbh as Stát Ch’i é ó dhúchas. Chuaigh an leabhar agus pearsantacht an fhir féin, chomh mór sin i bhfeidhm ar rí Wu, gur cheap sé é ina ghinearál ar a fhórsaí armtha sa bhliain 512 RC. D’éirigh le saighdiúirí Wu an bua an fháil ar na naimhde ba mhó acu, na Ríochtaí Yueh agus Ch’u ar feadh scór bliain. Fuair Sun Tzu agus rí Wu bás thart ar 496 RC. 
Deireadh le tionchar Sun Tzu.
Leanadh treoracha míleata Sun Tzu i stát Wu ar feadh tamaill i ndiaidh a bháis agus bhí rath leanúnach ar an stát i gcúrsaí cogaíocht dá bharr. Ach bualadh arm Wu go trom nuair a rinneadh faillí sna treoracha seo agus tháinig deireadh leis an ríocht sa bhliain 473 RC.
Aistriúcháin.
D’aistrigh Íosánach, an tAthair J.J.M. Amiot, an leabhar go Fraincis ar dtús ("Art Militaire des Chinois") sa bhliain 1782. Bhí scéal ann go raibh an leabhar beag seo faoi deara an ratha a bhí ar ghairm mhíleata Napoléon Bonaparte, ach níl aon fhianaise cheart ann ina leith seo. Deirtear gur imigh sé tionchar ar straitéisí míleata Mao chomh maith. D’aistrigh P.F. Calthrop an leabhar go Béarla ar dtús sa bhliain 1905. Rinne Lionel Giles aistriúchán Béarla eile air sa bhliain 1910, arb é an leagan is mó úsáide sa teanga sin (le fáil thíos).
Ábhar an Leabhair.
Cuirtear béim mhór sa leabhar seo ar an ngá atá le gliceas agus ní le hollneart míleata, chun cath a bhuachaint:
Mario Rosenstock. Is aisteoir, fuirseoir, aithriseoir agus ceoltóir Éireannach é Mario Rosenstock (rugadh 31 Lúnasa 1971). Bhain sé a cháil is mó amach ar an gclár grinn raidió "Gift Grub" agus mar gheall ar na hamhráin agus na carachtair a d'eascair ón tsraith sin.
Cúlra.
Bhí sinsir Ghiúdacha ón nGearmáin aige ar thaobh a athar agus tá an file Gaeilge Gabriel Rosenstock ina uncail aige. Tá líofacht na Gaeilge ag Mario féin agus is minic go mbíonn an Ghaeilge in úsáid aige ina chuid sceitsí grinn. 
Gairm.
Bhain sé cáil amach ar dtús ar an sobaldráma Glenroe, i bpáirt an dochtúra, David Hanlon. Ach bhain sé an cháil is mó amach mar gheall ar na sceitsí grinn a thosaigh sa bhliain 1999 ar an stáisiún raidió, Today FM. I measc na gcarachtar a ndéanann Rosenstock aithris orthu ar an gclár, tá Bertie Ahern, Colin Farrell, Roy Keane agus Daniel O'Donnell. Bhí cáil mhór ar an scigamhrán a chan sé, "José and his Amazing Technicolor Overcoat", ina ndearna sé aithris ar an mbainisteoir sacair, José Mourinho. Scaip scéal an amhráin chomh fairsing sin ar an idirlíon gur chuala Mourinho féin é agus thug ard-mholadh dó é féin.
Ghlac sé páirt Roy Keane, sa dráma ceoil grinn, I, Keano sa bhliain 2005.
D'éirigh leis áit Uimh.1 a bhaint amach sna cairteacha ceoil leis an scigamhrán, 'Leave Right Now', a rinne aithris ar amhrán le Will Young, agus an t-amhrán á chanadh ag an bpeileadóir sacair Éireannach, Roy Keane. Rinne an t-amhrán magadh faoi Keane agus é ag fágáil an chlub peile, Manchester United F.C..
An Oiséit Thuaidh-An Aláin. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea An Oiséit Thuaidh-An Aláin.
An Bhuiriáit. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Bhuiriáit.
Tíreolaíocht.
Tá an phoblacht suite i ndeisceart láir na Sibéire ar chósta oirthir Loch Baikal.
Crios Ama.
 Tá an Bhuiriáit suite i gcrios ama Irkutsk (IRKT/IRKST).
Aibhneacha.
Seo iad príomhaibhneacha na poblachta:
Acmhainní nádúrtha.
Tá ór, tungstan, sinc agus úráiniam le fáil sa phoblacht.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá Poblacht na Buiriáite roinnte i 21 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin na Buiriáite".
An Iongúiséit. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea An Iongúiséit nó go hoifigiúl Poblacht na hIongúiséite. (Rúisis: Респу́блика Ингуше́тия, "Respoublika Ingouchetiïa" ; Iongúisis: Гlалгlай Мохк, " Ğalğay Moxk").
An Chailmíc. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Chailmíc.
Tíreolaíocht.
Tá an phoblacht suite i ndeisceart na Rúise ar chósta Mhuir Chaisp.
Crios Ama.
 Tá an Chailmíc suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Seo iad príomhaibhneacha na poblachta:
Lochanna.
Tá an Chailmíc suite ar chósta Mhuir Chaisp. Níl a lán lochanna sa phoblacht ach seo iad na príomhlochanna:
Acmhainní nádúrtha.
Tá ola, gás nádúrtha agus gual le fáil sa phoblacht.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá Poblacht na Cailmíce roinnte ina 13 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin na Cailmíce".
An Chabairdín-Bhalcáir. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Chabairdín-Bhalcáir.
Mairí El. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Mairí El.
Fuirseoir. Is ionann Fuirseoir nó Fear grinn agus duine a chuireann siamsaíocht ar fáil do lucht féachana trín iad a chur ag gáire. Is gnách go n-íoctar an duine as an obair seo. Déantar é seo trí scéalta grinn a insint nó trí eachtraí áiféiseacha a chur ar siúl nó trí ghreann ropánta. Tugtar 'fuirseoir ar a bhoinn' ar fhuirseoir a bhíonn ag caint go díreach leis an lucht féachana os a c(h)omhair, agus é/í á c(h)ur féin in iúl.
Bíonn stíleanna grinn difriúla ag na fuirseoirí éagsúla. Bíonn blas na polaitíochta agus cúrsaí reatha ar ghreann Bill Maher agus George Carlin i Meiriceá, agus bhí an aoir pholaitiúil le sonrú go mór ar ghreann an fhuirseora Éireannaigh, Dermot Morgan. Ach bíonn an greann ag leithéid Tommy Tiernan bunaithe ar a shaol féin nó ar chúrsaí an tsaoil, áit a mbeadh leithéidí Ross Nobel ag baint leasa as áiféis chun daoine a chur ag gáire. Cuireann fuirseoirí iad féin i láthair go beo, nó ar an raidió nó ar an teilifís go minic. Is minic go mbíonn an chuid is mó fuirseoirí ag déanamh a gcoda agus iad ag dul ar camchuairt lena seó féin ar fud na tíre nó ar fud an domhain, go háirithe ag Féiltí Grinn a bhíonn á reáchtáil ar fud an domhain.
Tá rath mór ar ghnó na fuirseoireachta in Éirinn i láthair na huaire. Tá cáil idirnáisiúnta bainte amach ag go leor fuirseoirí Éireannacha agus duaiseanna idirnáisiúnta amhail Duais Grinn Perrier, buaite ag breis is duine amháin acu.
San áireamh leis sin, tá cáil idirnáisiúnta ar na himeachtaí agus ar na féilte grinn a chuirtear ar siúl go bliantúil in Éirinn, amhail Féile Ghrinn Chill Chainnigh agus Féile Ghrinn Bulmers i mBaile Átha Cliath (luaite thíos).
Asunción. Is í Asunción (go hiomlán: "Nuestra Señora Santa María de la Asunción") príomhchathair Pharagua agus an chathair is mó sa tír. Sa bhliain 2002, bhí cónaí ar 512,112 duine sa chathair féin. Má chuirtear San Lorenzo, Fernando de la Mora, Lambaré, Luque, Mariano Roque Alonso, Ñemby agus Villa Elisa san áireamh, is féidir a rá go bhfuil 1.8 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar na príomhchathrach.
Poblachtaí na Rúise. Seo liosta poblachtaí na Rúise.
Úráiniam. Is é an t-úráiniam dúil uimhir a 92, agus is é an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná U. Miotal geal insínte é nach bhfuil ach iseatóip radaighníomhacha aige. Tá úráiniam an dúlra comhdhéanta as ceithre iseatóp, mar atá, 238U (99.284 %), 235U (0.711 %), 234U (0.0054 %) agus 236U (iarsmaí beaga). Tá na hiseatóip seo go léir fadsaolach, nó is é úráiniam a 234 an ceann is giorra leathré - timpeall ar aon cheathrú milliún bliain. Maidir leis na hiseatóip eile, bíonn an meath ag teacht orthu siúd i bhfad níos moille fós, nó tá siad go léir na milliúin bliain ar leathré. Is é úráiniam a 238 an ceann is fadsaolaí acu go léir, nó tá sé ceithre mhórmhilliún bliain ar leathré. 
Is é úráiniam a 235 an ceann is féidir a úsáid sna buamaí adamhacha agus sna himoibritheoirí núicléacha, nó is iseatóp ineamhnaithe é - go praiticiúil, is é an t-aon núiclíd ineamhnaithe a bhfuil teacht uirthi sa dúlra. Maidir leis an gcineál meath radaighníomhach a thagann ar an úráiniam, is é an t-alfa-mheath é, de ghnáth, agus is rud tipiciúil é ag núiclídí troma cosúil le hiseatóip an úráiniam.
Ba é an ceimiceoir Gearmánach Martin Heinrich Klaproth a d'aithin an t-úráiniam agus a d'ainmnigh é sa bhliain 1789. An púdar dubh a d'aonraigh Klaproth, níorbh é an t-úráiniam féin é, mar a shíl sé, ach ocsaíd an úráiniam. Ba é Eugène-Melchior Péligot a rinne an chéad eiseamal den mhiotal féin, sa bhliain 1841.Níor tuigeadh radaighníomhaíocht an úráiniam roimh dheireadh na naoú haoise déag, nuair a d'aithin an t-eolaí Francach Henri Becquerel go raibh an úráinildéshulfáit potaisiam K2UO2(SO4)2 in ann "smúit" a fhágáil ar phláta neamhnochta grianghrafadóireachta. Is é an tátal a bhain sé as an scéal go raibh gathanna dofheicthe ag teacht as an úráiniam agus go raibh na gathanna seo ag oibriú ar an bpláta mar a bheadh solas iontu.
Is é an ochtocsaíd trí-úráiniam, U3O8, an chomhdhúil is tábhachtaí agus is cobhsaí dá bhfuil ag an úráiniam. Is ionann í agus an phicbhleind. Ocsaíd thábhachtach eile í an dé-ocsaíd, UO2. Tá a lán staideanna ocsaídiúcháin ag an úráiniam, ach is iad +IV agus + VI na huimhreacha ocsaídiúcháin is coitianta. Ian tábhachtach é an t-ian úráinile UO22+. San ian seo, is é an staid ocsaídiúcháin atá ag an úráiniam ná +VI, agus téann an t-ian i gcomhdhúile le hainiain na n-aigéad: samplaí iad an chlóiríd úráinile UO2Cl2 agus an tsulfáit úráinile UO2SO4.
Poblacht Altáí. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Altáí.
Adygea. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea Adygea.
An Charaitsé-Shiorcáis. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Charaitsé-Shiorcáis.
An Chacáis. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Chacáis ("Khakassia"). Tá sí suite i lár na Sibéire. 
Muintir an réigiúin.
Tá breis is leath-mhilliúin duine ina gcónaí sa réigiún. Chuir go leor Rúisigh fúthu sa Chacáis in aimsir Impireacht na Rúise agus an USSR. Mar sin, is Rúisigh iad tuairim is 80% de mhuintir na Cacáise agus ní bhaineann ach 12% leis an bpobal dúchasach. 
Príomhchathair.
Is í Abakan, atá suite cois Yenisei ar an taobh deas de dhamba Krasnoyarsk, príomhchathair na Cacáise.. Tá sé tuairim is 4200 km slí ó Mhoscó. Tá breis is 150,000 duine ina gcóaní sa chathair.
Eacnamaíocht.
Is iad an mhianadóireacht agus an t-adhmad na príomhthionscail.
Olonkinbyen. Is lonnaíocht atá suite ar oileán Ioruach Jan Mayen é Olonkinbyen. Níl ach 18 duine ina gcónaí sa lonnaíocht faoi láthair agus oibríonn siad sa stáisiún aimsire agus sa stáisiún raidió. Is príomhbhaile "de facto" an oileáin é Olonkinbyen. Faigheann muintir na lonnaíochta leictreachas as trí ghinneadóir atá suite sa bhaile.
Stóras tánaisteach. Úsáidtear an téarma stóras tánaisteach i réimse na ríomhaireachta le haghaidh stóras sonraí ar ghléasanna nach bhfuil ceangailte go díreach leis an láraonad próiseála (i gcodarsnacht le stóras príomhúil a bhíonn ceangailte go díreach leis an LAP).
An Dagastáin. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Dagastáin.
Baiscíria. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Bhaisceartastáin nó Baiscíria.
Réigiún Eacnamaíochta na Sibéire Thoir. Ceann amháin de chuid na réigiúin eacnamaíochta is ea Réigiún Eacnamaíochta na Sibéire Thoir nó "Восто́чно-Сиби́рский экономи́ческий райо́н" as Rúisis.
Meteor. Is comhlacht teileachumarsáide é Meteor (nó "Meteor Mobile Communications Limited") in Éirinn. Cheannaigh Vodafone an grúpa Eircell (a bhí mar chuid d'Eircom), i 2001, agus d'athraigh siad an t-ainm ó "Eircell" go "Vodafone Ireland".
Ansin cheannaigh Eircom an grúpa Meteor sa bhliain 2005 ar €420m, ach choimeád siad an t-ainm Meteor. Tá cheanncheathrú na cuideachta suite i mBaile Átha Cliath in Éirinn.
Forás.
Bhuaigh Meteor a gceadúnas sa bhliain 2000, agus tá siad ag fás go tapaidh ó shin, le cúnamh mór óna seirbhís "Free Meteor to Meteor texts for life" agus "Call a friend for free".
Telefónica O2 Ireland. Is é Telefónica O2 Ireland nó O2 an fochuideachta Éireannach den chomhlacht ilnáisiúnta teileachumarsáide Telefónica ("atá brandaithe mar O2")
Tá a cheanncheathrú lonnaithe i mBaile Átha Cliath. Tá 43.5% den mhargadh acu nó 1.6m custaiméirí in Éirinn.
Futurama. Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Futurama. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag Matt Groening, an fear a chruthaigh The Simpsons. 
Scéal.
Is i Nua-Eabhrac sa bhliain 3000 atá an tsraith bunaithe. Oibríonn na carachtair do chomhlacht seachadta darb ainm "Planet Express".
John Edwards. Is polaiteoir Meiriceánach de chuid an Pháirtí Dhaonlathaigh é John Edwards (ar 10 Meitheamh 1953 a rugadh é). Bhí sé ina Sheanadóir sna Stáit Aontaithe ar feadh téarma amháin le haghaidh Carolina Thuaidh, idir 1999 agus 2005. Le linn an toghcháin uachtaránachta i 2004, ba é Edwards iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh le haghaidh phost an Leas-Uachtaráin. Bhí Edwards ina iarrthóir d'ainmniúchán an pháirtí don uachtarántacht i 2008. Chuir Edwards béim ar throid in aghaidh na bochtaineachta agus tionchar lucht rachmais sna Stáit Aontaithe, chomh maith le seirbhís sláinte choiteann do chách. Cé nár éirigh lena fheachtas mar iarrthóir, deirtear go raibh tionchar aige ar pholasaithe na bpríomh-iarrthóirí eile, Barack Obama agus Hillary Clinton.
Tacú le Barack Obama.
Ar 14 Bealtaine 2008, chuir John Edwards in iúl go poiblí go raibh sé ag tacú le Barack Obama mar iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh d'Uachtarántacht na Stát Aontaithe.