Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ne Temere (forógra na hEaglaise Caitlicí). Forógra na hEaglaise Caitlicí is ea Ne Temere. Má tá pósadh measctha ann, chaithfí na leanaí a thógáil leis an gcreideamh Caitliceach. Níor cheadaigh an Eaglais Chaitliceach Rómhánach pósadh measctha san 1900idí gan siniú na foraithne "Ne Temere".
Stair.
Fógraíodh an Chuallacht don Chléir, faoi choimirce an Phápa Pius X, "Ne Temere" sa bhliain 1907 agus tháinig an forógra i bhfeidhm ar 19 Aibreán 1908.
Tharraing an forógra conspóid in Éirinn go háirithe; d'éiligh na heaspaí go mbeadh gach clann ag cloí go docht le "Ne Termere".
Ar 5 Eanáir 1911, tháinig slua mór agóideoirí le chéile i Halla Tionóil Bhéal Feirste le cur in aghaidh "Ne Termere."
Cás Tilson (1950).
Toisc gur ghnáthnós sóisialta a bhí sa phósadh agus toisc go raibh fonn ar cheannairí an Stáit nua idé-eolaíocht Chaitliceach, thraidisiúnta, náisiúnach a chur i bhfeidhm, cuireadh béim ar leith ar an bpósadh, ar an teaghlach agus ar ról na mná sa phósadh agus sa teaghlach i ndiaidh bhunú an tSaorstáit in 1922.
Sa bhliain 1950 a thángthas ar bhreith i gcás thábhachtach. Protastúnach fir darbh ainm Ernest Tilson a phós cailín Caitliceach Rómhánach agus a shínigh an fhoraithne "Ne Termere" roimhe sin, shocraigh sé dó féin (mar a shocraigh fir eile roimhe) nach dtabharfadh sé aon aird ar an rud a bhí sínithe aige (rud nár dhoiciméad stáit) agus go dtógfaí a gclann ina bProtastúnaigh i ndiaidh an iomláin. Thug sé an chlann ar shiúl óna máthair. Pleadh an chúis sa Chúirt Uachtarach - agus socraíodh go gcaithfeadh seisean agus gach aon duine eile feasta cur leis na gealltanais a rinne siad sular phós siad. 
Ar bhealach thug breithiúnas Eaglais agus Stáit níos giorra dá chéile. Ag an am sin, níor cheadaigh an Eaglais Chaitliceach Rómhánach pósadh measctha gan síniú na foraithne "Ne Temere" - agus ón bhliain 1950 ar aghaidh in Éirinn, bhí tacaíocht Stáit leis an fhoraithne.
Mar sin d’éirigh leis an Eaglais Chaitliceach smacht ní ba dhaingne a fháil ar choinbhinsiúin an phósta Chaitlicigh sna 1900idí.
Níos déanaí.
Tháinig creimeadh tubaisteach agus leanúnach ar an bpobal Protastúnach in Éirinn ó Dheas, mar gheall ar thosca éagsúla, "Ne Temere" ina measc.
Struchtúr ceimiceach. Soláthraíonn struchtúr ceimiceach substainte ceimicí faisnéis faoin mbealach a nascann na hadaimh nó na hiain éagsúla a chuimsíonn móilín, nó comhiomlán adamhach. Cuimsíonn sé an gheoiméadracht mhóilíneach, an chumraíocht leictreonach agus, nuair is iomchuí, an struchtúr criostalach.
Táirgeadh crainn Nollag. Tá táirgeadh crainn Nollag ar siúl ar fud an domhain ar fheirmeacha crann, i bhforaoisí péine agus giúise, agus i monarchana i gcás crann saorga. Saothraítear crainn phéine agus ghiúise le haghaidh úsáid mar chrainn Nollag i roinnt náisiún an iarthair. Tá na Stáit Aontaithe, an Ghearmáin agus Ceanada i measc na gceannairí domhanda ó thaobh táirgthe bliantúla de.
Úsáideann an Bhreatain Mhór thart ar 8 milliún crann gach bliain, agus sna Stáit Aontaithe, díoltar idir 35 agus 40 milliún crann le linn séasúr na Nollag. Is sa tSín a dhéantar formhór na gcrann Nollag saorga.
Nasc dúbailte. Sa cheimic, is éard is nasc dúbailte ann ná nasc comhfhiúsach idir dhá adamh ina bhfuil ceithre leictreon nasctha seachas dhá cheann i nasc singil. Is gnách go dtarlaíonn naisc dhúbailte idir dhá adamh carbóin, mar shampla in ailcéiní. Tá go leor nasc dúbailte ann idir dhá dhúil dhifriúil: mar shampla, i ngrúpa carbóinile idir adamh carbóin agus adamh ocsaigine. Faightear naisc dhúbailte go coitianta eile i asó-chomhdhúile (N = N), imíní (C = N), agus fo-ocsaídí (S = O). I bhfoirmle chnámharlaigh, tarraingítear nasc dúbailte mar dhá líne chomhthreomhar (=) idir an dá adamh nasctha; go clóghrafaíoch, úsáidtear tsín chothroime le haghaidh seo. Ba é an ceimiceoir Rúiseach Alexander Butlerov a thug isteach naisc dhúbailte den chéad uair i nodaireacht cheimiceach.
Eisigéis. Is éard is eisigéis ann (Sean-Ghréigis: ἐξήγησις óἐξηγεῖσθαι, “treorú amach”) ná léirmhíniú nó ciallú criticiúil ar théacs. Go traidisiúnta, úsáideadh an téarma go príomha i gcás téacsanna reiligiúnacha, go háirithe an Bíobla Críostaí. San úsáid nua-aimseartha, is féidir go mbeadh léirmhínithe criticiúla ar beagnach aon téacs i gceist le heisigéis, lena n-áirítear téacsanna fealsúnachta, litríochta, nó beagnach aon seánra scríbhneoireachta eile. Úsáidtear na frásaí “eisigéis Bhíobalta” nó “tráchtadh an Scrioptúir” anois chun staidéir ar an mBíobla a idirdhealú ó mhínithe criticiúla téacsúla eile.
Penisarcwm. Is baile beag é Penisarcwm i bpobal Llanwddyn, Powys, an Bhreatain Bheag. Tá sé suite i Maldwyn in aice le (Gaeilge:Loch Vyrnwy), díreach siar ó dheas ó shráidbhaile Llanwddyn ar bhruach Afon Cownwy, atá ina fo-abhainn den 
Déanann Russell George (Coimeádach) ionadaíocht thar ceann an cheantair seo i agus Craig Williams (Coimeádach) i bParlaimint na RA.
Felin-fach, Powys. Is sráidbhaile agus pobail i Powys, sa Bhreatain Bheagé Felin-fach , uaireanta Felinfach. Tá an sráidbhaile suite amach ó mhórbhealaigh an A470 soir ó thuaidh ó "Aberhonddu" .
Seachas sráidbhaile Felinfach, cuimsíonn an pobal sráidbhailte Llanfilo, Tredomen, Llandyfalle agus Llandyfaelog Tre'r Graig. Bhí daonra 585 sa bhliain 2001.
Deirtear go dtugann an Prionsa Charles cuairteanna rialta ar an teach mór in aice le Felin-fach, agus go bhfuil seachbhóthar tógtha ar an A470 chun a phríobháideacht a chinntiú.
Déanann James Evans (Coimeádach) ionadaíocht ar an gceantar seo i agus Fay Jones (Coimeádach) i bParlaimint na Ríochta Aontaithe.
Geolaí. Is eolaí é geolaí a dhéanann staidéar ar an ábhar soladach, leachtach agus gásach atá mar chomhartha sóirt ag an nDomhan agus de phláinéid dhomhanda eile, chomh maith leis na próisis a chruthaíonn iad. De ghnáth déanann geolaithe staidéar ar gheolaíocht, eolaíocht an domhain, nó geoifisic, cé go bhfuil cúlraí san fhisic, sa cheimic, sa bhitheolaíocht, agus sna heolaíochtaí eile úsáideach freisin. Is cuid thábhachtach den gheolaíocht é an taighde allamuigh (obair allamuigh), cé go gcuimsíonn go leor fho-dhisciplíní obair shaotharlainne agus obair dhigitithe. Is féidir geolaithe a aicmiú i ngrúpa eolaithe níos mó, ar a dtugtar geo-eolaithe.
Oibríonn geolaithe sna hearnálacha fuinnimh agus mianadóireachta ag cuardach acmhainní nádúrtha amhail peitriliam, gás nádúrtha, miotail lómhar agus bonnmhiotail. Tá siadar thús cadhnaíochta freisin maidir le damáiste ó ghuaiseacha agus ó thubaistí nádúrtha amhail creathanna talún, bolcáin, súnámaithe agus sciorrthaí talún a chosc agus a mhaolú. Baintear úsáid as a gcuid staidéir chun rabhadh a thabhairt don phobal i gcoitinne gur tharla na himeachtaí seo. Is rannpháirtithe tábhachtacha iad na geolaithe freisin i bplé faoin athrú aeráide.
Stair.
Breathnaítear go minic ar James Hutton mar an chéad gheolaí nua-aimseartha. Sa bhliain 1785 chuir sé páipéar dar teideal "Theory of the Earth" faoi bhráid an "Royal Society of Edinburgh". Ina pháipéar, mhínigh sé a theoiric nach mór don Domhan a bheith i bhfad níos sine ná mar a bhí ceaptha roimhe sin chun go mbeadh go leor ama ann do shléibhte a chreimeadh agus do dhríodar carraigeacha nua a chruthú ar ghrinneall na farraige, a ardaíodh ina dhiaidh sin suas le bheith ina thalamh tirim. D'fhoilsigh Hutton leagan dhá imleabhar dá smaointe i 1795 (Iml. 1, Iml. 2). Tugadh Plútónaigh ar lucht leanúna Hutton toisc gur chreid siad go raibh roinnt carraigeacha déanta trí bholcánachas, is é sin sil-leagan laibhe ó bholcáin, seachas na Neiptiúnaithe, faoi stiúir Abraham Werner, a chreid go raibh na carraigeacha go léir socraithe as aigéan mór ar thit a leibhéal de réir a chéile le himeacht ama.
Speisialtachtaí.
Féadfaidh geolaí speisialtóireacht a dhéanamh go háirithe i:
Eantalpacht chaighdeánach an fhoirmithe. Sa teirmidinimic, is éard is an eantalpacht chaighdeánach ann ná an t-athrú eantalpachta nuair a fhoirmítear aon mhól de chomhdhúil óna dúile faoi dhálaí caighdeánacha, le gach substaint ina gcuid stáit caighdeánach.
Prioslóir (éadach). Píosa éadaigh a chuirtear faoi smig linbh lena bhrollach a choinneáil glan is ea bibe, prioslóir nó bráidín.
Cothromú asana. Is cineál chothromaithe colainne é an cothromú asana, a bhfuil an-tóir air i ióga an lae inniu mar dreas traenála.
Sampla.
Is minic a thosaíonn an ghluaiseacht le "Bakasana" (Gaeilge:"staidiúir coirre"), rud a fhágann go bhfuil sé chomh mall agus is féidir, ag dul isteach sa suíomh trí na cosa a ardú taobh thiar agus na lámha socraithe go daingean ar an urlár agus a shealbhú ar feadh thart ar 45 soicind. Neartaíonn an t-asana seo na rostaí agus na guaillí.
Cineálacha eile asanaí.
Ní hionann na hasanaí a bhíonn rangaithe i ngrúpaí ginearálta ó scoil go scoil, ach, tríd is tríd, tá na rudaí seo a leanas coitianta go leor:
Ní mór a mheabhrú go mbaineann roinnt asanaí le níos mó ná grúpa amháin. Tá grúpa asanaí ann freisin a úsáidtear le haghaidh machnaimh.
Dlí Stefan-Boltzmann. Rinne Josef Stefan amach an Dlí Stefan-Boltzmann ar bhonn turgnamhach le cur síos ar astú teasa ó dhromchla te. Astaítear teas i bhfoirm radaíochta infridheirge thar raon tonnfhad. Agus ábhar á théamh, astaíonn a dhromchla solas infheicthe chomh maith le radaíocht infridhearg.
De réir mar a ardaíonn teocht an dromchla, is amhlaidh a mhéadaíonn an chumhacht iomlán a radaítear ón dromchla te.
formula_1
agus sigma = tairiseach Stefan.
Ag tosú leis an dlí seo, d'éirigh leis an chéad mheastachán maith a dhéanamh ar theocht dhromchlach na Gréine.
Lean fisiceoirí eile ag iarraidh bonn teoiriciúil a chur faoi dhlí Stefan, agus tháinig an saothar seo chun buaice le céim an-suntasach chun cinn sa bhfisic i dteoiric chandamach a chéadshaothraigh Max Planck i 1905.
Fórsa idirmhóilíneach. Is éard is fórsa idirmhóilíneach (FIM) (nó fórsa tánaisteach) ann ná an fórsa a mhodhnaíonn idirghníomhú idir móilíní, lena n-áirítear na fórsaí leictreamaighnéadacha aomtha nó éartha a ghníomhaíonn idir adaimh agus cineálacha eile cáithníní comharsanachta, m.sh. adaimh nó iain. Tá fórsaí idirmhóilíneacha lag i gcomparáid le fórsaí ionmhóilíneacha – na fórsaí a nascann móilín le chéile. Mar shampla, tá an nasc comhfhiúsach, a bhaineann le péirí leictreon a chomhroinnt idir adaimh, i bhfad níos láidre ná na fórsaí atá i láthair idir móilíní comharsanachta. Tá fórsaí idirmhóilíneacha lag i gcomparáid le fórsaí ionmhóilíneacha – na fórsaí a bhfuil móilín acu le chéile. Mar shampla, tá an nasc comhfhiúsach, a bhaineann le leictreondíseanna idir adaimh, i bhfad níos láidre ná na fórsaí atá i láthair idir móilíní comharsanachta. Is codanna riachtanacha de réimsí fórsa iad an dá phéire fórsaí a úsáidtear go minic sa mheicnic mhóilíneach.
Tosaíonn imscrúdú ar fhórsaí idirmhóilíneacha ó bhreathnuithe macrascópacha a thugann le fios go bhfuil fórsaí ann agus go bhfuil siad ag gníomhú ar leibhéal móilíneach. Áirítear leis na breathnuithe seo iompar teirmidinimice an gháis neamh-idéalaigh arna léiriú ag comhéifeachtaí viriúla, brú gaile, slaodacht, teannas dromchlach, agus sonraí ionsúcháin.
Tá an chéad tagairt do nádúr na bhfórsaí micreascópacha le fáil i saothar Alexis Clairaut Théorie "de la figure de la Terre, a" foilsíodh i bPáras sa bhliain 1743. I measc na n-eolaithe eile a chuidigh le himscrúdú fórsaí micreascópacha tá: Laplace, Gauss, Maxwell agus Boltzmann .
Rangaítear fórsaí aomtha idirmhóilíneacha sna cineálacha seo a leanas:
Faightear faisnéis ar fhórsaí idirmhóilíneacha trí thomhas macrascópacha ar airíonna amhail slaodacht, brú, toirt, teocht (BTT). Tá an nasc le gnéithe micreascópacha tugtha ag comhéifeachtaí viriúla agus poitéinsil Lennard-Jones .
Nascadh hidrigine.
Is é is nasc hidrigine ann ná an t-aomachán idir dís aonair de leictreoin ar adamh atá an-leictridhiúltach (m.sh N, O, F) in aon mhóilín agus adamh hidrigine i móilín in aice leis, ina bhfuil an t-adamh hidrigine nasctha go comhfhiúsach le hadamh atá an-leictridhiúltach (N,O,F). Is cineál speisialta idirghníomhú buan déphol-déphol é nascadh hidrigine a tharlaíonn idir móilíní ina bhfuil adamh hidrigine nasctha le nítrigin, ocsaigin nó fluairín. Is fórsa idirmhóilíneach é nasc hidrigine atá measartha láidir i gcomparáid le cinn eile, fórsa idir:
Pentrefelin, Conwy. Sráidbhaile i bpobal Llansanffraid Glan Conwy, Bwrdeistref Sirol Conwy (Gaeilge: "Buirg Chontae Conwy") is ea Pentrefelin (gearrthóg fuaime Pentrefelin, Conwy.ogg) Tá sé suite ar an A470 i nDyffryn Conwy (Gaeilge: "Gleann Conwy"), timpeall míle ó dheas ó lár pharóiste Llansanffraid Glan Conwy ar an mbealach go Llanrwst. Uaireanta tugtar Pentre’r Felin (Gaeilge: "Sráidbhaile an Mhuilinn") ar an mbaile beag .
Tá an sráidbhaile ainmnithe as sean-mhuileann atá anois ina ábhar spéise do thurasóirí. Ritheann Nant-y-garreg-ddu, craobh den Chonwy, trí Pentrefelin. Trasnaíonn seandroichead an A470 an abhainn ar imeall Phentrefelin.
In aice leis an sráidbhaile tá Coed Ffordd-las, suíomh sainspéise eolaíochta.
Arthur Cockfield, Barún Cockfield. Dlíodóir, fear gnó agus polaiteoir Briotanach ab ea Arthur Cockfield, nó An Barún Cockfield, PC (28 Meán Fómhair 1916 – 8 Eanáir 2007).
Bhí Cockfield ina Choimisinéir Eorpach um an Margadh Inmheánach agus na Seirbhísí idir 1985 agus 1989, mar dhuine de na comhghleacaithe a bhí ag Peter Sutherland sa chéad Choimisiún Delors. Bhí páirt ríthábhachtach ag An Tiarna Cockfield, mar a bhí ag Peter Sutherland, agus an Margadh Eorpach Aonair á chruthú.
Athshondas (ceimic fhisiceach). Is éard atá i gceist leis an athshondas ceimiceach nó an méisiméireacht ná struchtúr móilíneach nach féidir cur síos a dhéanamh air de réir na bhfoirmlí comhghnásacha ceimiceacha. Sampla tipiciúil í an bheinséin. Tá fáinne sé adamh carbóin sa bheinséin, agus adamh amháin hidrigine nasctha de gach ceann de na hadaimh charbóin seo. De réir na ngnáthfhoirmle, ba chóir go mbeadh naisc shingil agus naisc dhúbailte ag teacht i ndiaidh a chéile san fháinne beinséine, ach le fírinne ní féidir difríochtaí den chineál sin a aithint idir na naisc. Ina áit sin, tá sé fhiúsleictreon de chuid na n-adamh san fháinne dílogánaithe mar a deirtear — is é sin tá siad spréite ar fud an fháinne, agus ní féidir a rá go mbainfeadh aon cheann acu le haon adamh carbóin ar leith san fháinne.
Is gnách cur síos a thabhairt ar struchtúr an mhóilín mhéisiméirigh trí na "foirmeacha canónda" a thabhairt, is é sin, na leaganacha teoiriciúla den struchtúr, agus an tsaighead dhúbailte eatarthu: &lt;chem&gt;A&lt;-&gt;B&lt;/chem&gt;. 
Tá sé tábhachtach an mhéisiméireacht a choinneáil scartha ón "tátaiméireacht". Sa tátaiméireacht tá cothromaíocht cheimiceach idir na tátaiméirí éagsúla, agus iad ag iompú gona chéile gan stad gan staonadh, ach is féidir a aithint go bhfuil siad ann - mar shampla má imoibríonn an chomhdhúil thátaiméireach le dúil nó comhdhúil éigin eile, aithneofar na tátaiméirí ar thorthaí an imoibriúcháin. Sa mhéisiméireacht níl ach aon struchtúr amháin ag an móilín, agus más ea nach féidir linn cur síos a thabhairt ar an struchtúr lenár gcuid foirmlí, is ar na foirmlí sin atá an locht.
WeetBix. Is táirge gránach bricfeasta Astrálach é Weet-Bix. Tá sé coitianta ar fud an domhain, go háirithe san Astráil, sa Nua-Shéalainn, Nua-Ghuine Phapua, Fidsí, An Nua-Chaladóin, an Indinéis, Singeapór, an Mhalaeisia agus Polainéis na Fraince. Déantar Weet-Bix a mhonarú san Astráil (i Sydney, Brisbane agus Perth) agus sa Nua-Shéalainn (in Auckland).
Corraíl shibhialta Mhaenmar, 2021. Tharla coup d'état in Maenmar ar an 1 Feabhra 2021, ghabh Min Aung Hlaing, ardcheannasaí an airm (an 'Tatmadaw') an chumhacht le lámh láidir. Chur an t-arm ceannaire na tíre, Aung San Suu Kyi, a toghadh go daonlathach, as oifig maidin an 1 Feabhra. Bhí staid éigeandála fógraithe sa tír 'go ceann tamaill' ach níor thug an ceannasaí airm aon leide maidir le cén uair a thiocfadh deiridh leis, agus go reachtáilfí toghchán nua. 
Chuaigh na céadta míle daoine amach ar na sráideanna lá i ndiaidh lae ag léirsiú, in ainneoin bhrúidiúlacht na deachtóireachta athbhunaithe. Le linn na bliana 2021, gar do 1,300 duine a mheastar a mharaigh arm Mhaenmar le linn léirsithe.
Ghislaine Maxwell. Ciontóir gnéis agus iar-phéiceallán as Sasana is ea Ghislaine Maxwell, a rugadh ar 25 Nollaig 1961. 
Sa bhliain 2021, fuarthas Maxwell ciontach sna Stáit Aontaithe i ngáinneáil ar chailíní óga ar son Jeffrey Epstein, ciontóir gnéis mór le rá (chuir Epstein lámh ina bhás féin in 2021; bhí Maxwell ag fanacht le triail ag an am). Fuarthas Maxwell ciontach de chúig chúiseamh as sé cinn, tar éis fianaise a chloisteáil sa chúirt ó cheathrar ban a rinne cur síos ar dhrochíde ghnéis ó Epstein idir 1994 agus 2004. Tháinig an fíorasc ciontachta ar an 29 Nollaig 2021, tar éis cúig lá de bhreithniúchán ag coiste dháréag agus triail a mhair mí ar fad i Nua-Eabhrac. 
Gearradh príosúnacht saoil uirthi.
Sgùrr Dubh Mòr. Sliabh sa Chuiltheann ar an Eilean Sgitheanach is ea Sgùrr Dubh Mòr. Tá airde 944 méadar aige agus rangaítear é mar . Tá sé suite i lár an Chuilthinn, ach níl sé díreach mar chuid den druim, ach caitear an druim a fhágáil chun an sliabh a dhreapadh. Tá fána ghéarsé aige agus beidh roinnt daoine níos compordaí agus rópa a bheith acu.
Ar an taobh thiar tá Loch Coir' a' Ghrunnda.
Sgùrr nan Eag.  Is sliabh é Sgurr nan Eag san Chuiltheann ar an Eilean Sgitheanach. Tá airde 924 méadar age agus rangaítear é mar . Athbhreithníodh cé chomh hard is a bhí buaic a' tsléibhe go deireanach an 2 Feabhra 2013.
Tá Sgurr nan Eag an-charraigeach agus go leor beanna aige. I gcás na drochaimsire ní léir cé acu an eang (nó "eag") is airde, a mhíníonn brí an ainm.
Sainordú na Breataine sa Phalaistín. 'Cosantóireacht' ab ea an Phalaistín, faoi smacht na Breataine ó na 1920idí go dtí na 1940idí. Tugadh "Sainordú na Breataine sa Phalaistín' ar an tír san am sin (éifeacht dlí 29 Meán Fómhiar 1923 - 15 Bealtaine 1948).
Stair.
Le linn 1917, chuir Impireacht na Breataine an Impireacht Otamánach faoi chois sa Phalaistín. Ach roinn an Entente Triarach na críocha sa bhliain 1916, nuair a síníodh an Comhaontú Sykes–Picot.
Ar 2 Samhain 1917 d'fhógair Arthur Balfour, iar-Phríomhaire na Ríochta Aontaithe, go mbunófaí stát Giúdach sa Phalaistín. Tá Dearbhú Balfour i gcroí na coimhlinte sa Mheánoirthear sa lá atá inniu ann.
De réir Conradh na Náisiún in 1923, 'cosantóireacht' ab ea an Phalaistín, faoi smacht na Breataine.
I 1937 bhunaigh rialtas na Breataine Coimisiún Ríoga chun todhchaí na Palaistíne a scrúdú. Mhol siad an talamh a roinnt idir stát Giúdach agus stát Arabach. Ach ní fhéadfadh siad teacht ar bhealach ar bith chun é a dhéanamh gan ceathrú milliún Arabach a dhíbirt as an stát Giúdach – rud a dtabharfaí glanadh eitneach sa lá atá inniu ann.
Mar gheall ar an deacracht dhosháraithe sin i 1939, d’eisigh rialtas na Breataine plean nua – stát aontaithe ina mbeadh na cearta céanna ag Arabaigh agus ag Giúdaigh.
Ní mar sin a tharla dar ndóigh. Bunaíodh stát Iosraelach sa bhliain 1948 don mhionlach Giúdach ar an gcuid is mó agus an chuid is fearr de thalamh na Palaistíne. Ní bheadh an stát sin inmharthana murach gur díbríodh nó gur theith 700,000 Palaistíneach.
Gars-bheinn. Sliabh san Chuiltheann ar an Eilean Sgitheanach is ea Gars-bheinn. Éiríonn an sliabh 895m in aird, lastuaidh de Rinn Ulfhairt, 7 km siar ó thuaidh ó Chill Ma Ruibhe. Is é an bhuaic sléibhe is faide ó dheas den Chuiltheann, san Eilean Sgitheanach.
Coloureds na hAfraice Theas. Daoine is ea iad na '"Coloureds" na hAfraice Theas'', nó 'daoine daite' nó 'daoine de chine daite', san Afraic Theas a bhfuil sinsearacht chasta acu. Shíolraíodar ó choilínigh a tháinig ón Ísiltír ag tús ré an choilínithe, ó na Khoisan (na bundúchasaigh i gcúige na Rinne), agus ó Afracaigh eile.
Is í an Afracáinis príomhtheanga na ndaoine daite. Tá an t-ainm "‘bruin mense’" (‘daoine donna’) in úsáid sa teanga sin. Tuairim is cúig mhilliún "coloureds" atá san Afraic Theas.
Tá an téarma "‘coloured’" in úsáid inniu ag rialtas ilchiníoch na hAfraice Theas, Bhí an téarma "‘coloured’" in úsáid nuair a bhí "apartheid" i réim, ach bhí sé in úsáid i bhfad roimh an ré sin agus tá sé fós in úsáid sa lá atá inniu ann.
Aneas. Iris bhliantúil atá tiomnaithe go hiomlán don chuid is fearr de litríocht chomhaimseartha na Gaeilge í Aneas a tháinig amach sa bhliain 2020 den chéad uair. "Belles lettres as Gaeilge" an fotheideal. Dar le lucht a foilsithe is iris í a léiríonn go bhfuil neart, ealaín, pléasúr agus tathag ag baint le litríocht na teanga sinseartha in Éirinn. Is é an file Simon Ó Faoláin atá ina eagarthóir ar an iris.
Laistigh dá clúdach, geobhair filíocht, gearrscéalta agus léirmheasanna doimhne ó na scríbhneoirí is fearr atá ag saothrú na Gaeilge inniu, idir óg is aosta.
Is é an mana eagarthóireachta a leagadh amach don iris, thar aon rud eile, ná caighdeán ard scríbhneoireachta. Tá an caighdeán ard seo bunaithe go daingean leis an gcéad eagrán seo d'Aneas, agus an t-iomlán leagtha amach i stíl deartha atá lom, ealaíonta. Tá trí cinn d'eagráin tagtha amach go dtí seo.
Junes Lokka. Is gníomhaí fuinniúil ar son chearta an duine é Junes Lokka (rugadh 14 Eanáir 1979 i Maracó). Ó 2017 go 2021, d'fhóin Lokka mar chomhairleoir cathrach in Oulu. Díríonn a chuid oibre ar na meáin shóisialta ar fhíschraoladh. Rinne Lokka staidéar ar an ríomheolaíocht. Chomh maith leis an bhFionlainnis, luann sé an Fhraincis mar a mháthairtheanga.
Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017). Bhris an scannal "Renewable Heat Incentives" (RHI) (Dreasachtaí Teasa In-athnuaite) amach i dTuaisceart Éireann sa bhliain 2017, scéim fuinnimh nach raibh srian ar bith ar chaiteachas uirthi.
Bhunaigh Arlene Foster (níos déanaí, ceannaire an DUP) an scéim nuair a bhí sí ina hAire Fiontair.
Áiríodh go mbeadh róchaiteachas 700 milliún punt air thar thréimhse 20 bliain mar nár cuireadh rialú costas ar bith i bhfeidhm. Dhiúltaigh Arlene Foster seasamh i leataobh fad is a bheadh conas mar a deineadh praiseach den ghnó á fhiosrú.
Nuair a bhris achrann amach idir baill an DUP, chinn Sinn Féin nach seasfaidís le Foster a thuilleadh; shiúil Sinn Féin amach as Stormont agus ordaíodh fiosrú poiblí.
Abu Zubaydah. Is duine as an Araib Shádach é Abu Zoubaydah (Araibis: ابو زبيدة, "Abū Zubaydah"), a rugadh mar Zayn al-Abidin Muhammad Husayn.
Tá sé i seilbh Rialtas na Stát Aontaithe, i gCampa Coinneála Chuan Ghuantánamo (Béarla: "Guantanamo Bay detention camp") i gCúba faoi láthair. Coinnítear é faoi an "Authorization for Use of Military Force Against Terrorists".
Gabhadh Zubaydah sa Phacastáin i Márta 2002 agus tá sé i ngéibheann ag na Stát Aontaithe ó shin i leith, lena n-áirítear ceithre bliana go leith i líonra príosúin rúnda na Lárghníomhaireachta Faisnéise (Béarla:"Central Intelligence Agency").
Príosúnach. Is éard is príosúnach, ar a dtugtar cime freisin ann, ná neach a mbaintear a shaoirse in aghaidh a thola. Is féidir é seo a dhéanamh trí ghéibhinn, bhraighdeanais, nó trí srianta éigeantaigh. Baineann an téarma go háirithe le príosún a ghearradh ar dhuine.
Géarchéim Rúis-Úcránach, 2021-2022. Cuireadh tús leis an ngéarchéim Rúis-Úcránach i mí na Samhna 2021 nuair a thosaigh go leor fórsaí de chuid na Rúise ag bailiú ag an teorainn leis an Úcráin. Meastar go raibh tuairim is 190,000 saighdiúir de chuid na Rúise seolta i dtreo Úcráin idir Samhain 2021 agus Feabhra 2022. Thosaigh an Cogadh Rúis-Úcránach ar 21-23 Feabhra 2022. 
Cúlra.
Bhí an Chrimé ionghafa ag an Rúis sa bhliain 2014. Cúige de chuid Úcráin a bhí ann roimh 2014. In 2014 d’ordaigh Putin saighdiúirí faoi cheilt isteach sa gCrimé agus ghabh an Rúis seilbh ar an réigiún iomlán. 
Cainteanna.
Ó mhí na Samhna 2021 ar aghaidh, bhí an teannas ag ardú idir an Rúis agus an Úcráin, agus go leor fórsaí de chuid na Rúise ag bailiú ag an teorainn. 
Ar 30 Nollaig 2021, reáchtáladh cruinniú mullaigh Zoom idir Vladimir Putin, Uachtarán na Rúise, agus Joe Biden, Uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá, chun na cúinsí a phlé.
Eagraíodh cruinniú mullaigh idir ECAT agus an Rúis idir 11-13 Eanáir 2021.
I mí Feabhra, bhí sé ráite Vladimir Putin nach raibh feidhm a thuilleadh le Comhaontaithe Síochána Minsk a aontaíodh in iarracht an teannas idir easaontóirí i bhfabhar na Rúise in Oirthear na hÚcráine agus an Rialtas Úcránach a mhaolú.
An Chipir Thuaidh. Is tír "de facto" sa Mheánmhuir Thoir í An Chipir Thuaidh (Northern Cyprus), nach bhfuil aitheanta go hoifigiúil san Aontas Eorpach.
Tarlaíonn sé nach n-aithnítear “Poblacht Thurcach na Cipire Thuaidh" (Turkish Republic of Northern Cyprus) go hoifigiúil ag aon tír ach ag an Tuirc féin.