Dán díreach. Dán díreach a thugtar ar fhilíocht Ghaeilge i meadarachtaí siollacha mar a bhí sí á scríobh ag filí oilte gairmiúla in Éirinn agus in Albain idir na blianta 1200 agus 1600. 
Is iomaí ábhar a bhíodh á gcíoradh sa dán díreach ach ba iad an dán adhmholta agus an marbhna is mó a bhíodh á gcumadh. Tá aortha agus dánta pearsanta ar marthain ach ní mór an méid acu a tháinig slán. Tá sé maíte go mb’fhéidir gur iarsma den phágántacht a bhí sa dán adhmholta agus é de chumhacht aige rath a chur ar an bhflaith. Tá sé maíte freisin gurbh oifigeach i gcúirt an taoisigh é an file agus go dtugtaí ómós dó dá réir. Bhí súil ag an bhfile i gcónaí go bhfaigheadh sé cúiteamh fial as a shaothar. 
Bhí scoileanna dá gcuid féin ag an aos dána agus bhí ar an dalta máistreacht a fháil ar chastacht na healaíne agus eolas a fháil ar stair agus ar litríocht na hÉireann. B'éigean don dalta freastal ar an scoil ar feadh sé nó seacht de bhlianta sula n-éireodh leis an chéim ab airde a bhaint amach - an tOllamh.
Canúint chaighdeánta liteartha a bhí á húsáid ag na filí, canúint a mhair gan athrú anuas go dtí lár an 17ú haois, d’ainneoin na n-athruithe a bhí ag teacht ar chaint na ndaoine. 
Fuaimniú.
Tá na meadarachtaí casta go leor agus tá fuaimniú ársa traidisiúnta acu a bhí an-difriúil le caint na ndaoine fiú sa tréimhse mheánaoiseach. Déantar consain shéimhithe a fhuaimniú idir gutaí agus ag deireadh focail mar a fhuaimnítear iad ag tús focail. Focail dháshiollacha is ea "aghaidh", "croidhe" agus "nighe"; focail thríshiollacha is ea "fiodhbhaidhe" agus "fleadhughadh". Coinnítear bunfhuaim an chonsain agus coinnítear fuaim an ghutha roimhe dá bharr, i dtreo go bhfuil rím iomlán idir na bpéirí seo: "aghaidh" &amp; "anaidh" |" croidhe" &amp; "goile" |"cumha" &amp; "dula" | "fiodhbhuidhe" &amp; "ionmhuine" | "fleadhughadh" &amp; "seanUladh" | "éinionadh" &amp; "réidhioghadh". 
Rud eile atá ag teastáil chun "dán díreach" ceart a chumadh is é an "dúnadh" é. Caithfear an dán a chríochnú leis an líne thosaigh nó, ar a laghad, leis an gcéad fhocal.
Caithfidh consain a bheith ar aon rang chun rím a dhéanamh le chéile. Tá sé rang consan ann:
1. Rang “b”: déanann "b", "g" &amp; "d" rím le chéile (mar shampla: "gad" &amp; "lag" | "foda" &amp; "coda"| "géag" &amp; "séad" | "leanab" &amp; "sealad").
2. Rang “c”: déanann "c", "p" &amp; "t" rím le chéile (mar shampla: "cnoc" &amp; "sop" | "maca" &amp; "slata").
3. Rang “ch”: déanann "ch", "ph" &amp; "th" rím le chéile (mar shampla: "sgeach" &amp; "cleath" | "Life" &amp; "ithe" | "eich" &amp; "beith").
4. Rang “bh”: déanann "bh", "gh", "dh", "l", "mh", "n" &amp; "r" rím le chéile (mar shampla: "neamh" &amp; "feadh" | "taraidh" &amp; "adhaigh" | "ionadh" &amp; "iodhan" | "teagh" &amp; "treabh" | "eibhe" &amp; "meile").
5. Rang “ll”: déanann "ll", "m"("m"), "ng", "nn" &amp; "rr" rím le chéile (mar shampla: "mall" &amp; "barr" &amp; "crann" &amp; "am" | "long" &amp; "fonn" &amp; "corr" | "druim" &amp; "tuill" | "cluineam" 
&amp; "fuigheall"). Nuair a thagann consain den rang seo idir gutaí (i lár focail) nó guta fada a bheith rompu, is féidir leo rím a dhéanamh le rang “bh” (mar shampla: "cruinne" &amp; "buille" | "cruinne" &amp; "uile" | "ciall" &amp; "iarr" | "ciall" &amp; "rian" | "féin" &amp; "céim").
6. Rang “s”: déanann "s" rím leis féin amháin.
Tá seacht siolla i ngach líne sa chuid is mó de na meadarachtaí. Ní mór siolla a bhá más gá é a dhéanamh ar son na huimhreach cuí siollaí. 
Meadrachtaí.
Tá cuid de na meadarachtaí is coitianta le fáil mar a leanas.
Deibhidhe.
Sampla:
Rannaigheacht Mhór agus Rannaigheacht Bheag.
I Rannaigheacht baintear feidhm as "aicill" ("b2"): rím idir an focal deiridh i líne amháin agus focal i dtús nó i lár an chéad líne eile. 
Sampla:
Séadna.
Sampla:
Tagairti.
Meyer, Kuno. "A Primer of Irish Metrics with a glossary, and an appendix containing an alphabetical list of the poets of Ireland". Dublin. School of Irish Learning. Hodges, Figgis, &amp; Co., Ltd, 1909