Trelis/gawiki huggingface dataset:
Praiseach bhuí. Planda bliantúil garbh giobach, a fhásann 30-80 cm ar airde is ea praiseach bhuí. Faightear sa chuid is mó de na réigiúin mheasartha í. Na duilleoga fiaclach maothánach, na bláthanna buí croischruthach, an capsúl sorcóireach fadghobach. Gaolta le mustard, agus d'fhástaí mar ghlasra duilleach í tráth, ach anois is fiaile dhíobhálach ar thalamh curaíochta í.
Praiseach chaindiach. Planda bliantúil, débhliantúil nó síorghlas ilbhliantúil, dúchasach don Eoraip is an Áise is ea praiseach chaindiach (géineas "Iberis"). Na duilleoga caol. Na bláthanna bán nó liathchorcra, i gcinn leata chroischruthacha agus an dá pheiteal sheachtracha de na bláthanna seachtracha méadaithe. Is plandaí maisiúcháin cuid mhaith speiceas agus saothróg le bláthanna móra.
Prás. Cóimhiotal copair is since, scothbhuí intuargainte insínte. Is féidir a airíonna a athrú ach na codáin copair is since a athrú ann. An cóimhiotal neamhiarnúil is mó a úsáidtear.
Prásáil. Nascadh dhá phíosa miotail (is cuma an miotail dhifriúla nó an miotal céanna iad) trí iad a théamh is an bhearna eatarthu a líonadh le cóimhiotal le leáphointe níos lú ná leáphointe na miotal atá á nascadh. Bíonn gá le flosc de ghnáth chun go nascfaidh an cóimhiotal seo leo. Cosúil le sádráil, ach in alt sádráilte ní bhíonn fórsaí móra meicniúla le cur ar an alt (mar shampla, i gciorcaid leictreonacha), agus in alt prásáilte bíonn an t-alt an-láidir, in ann fórsaí móra a iompar.
Práta Spáinneach. Planda tiúbrach ilbhliantúil le gais dreaptha is rite is ea an práta milis (nó práta Spáinneach, "Ipomoea batatas"). Tá siad cosúil le prátaí móra, ach is féidir go mbeidh an bia bán, buí, dearg nó corcra, agus blas milis air.
Tréithe:.
Na duilleoga ubhchruthach nó croíchruthach, na bláthanna mór corcra tonnadóirchruthach. 
Is mícheart ionaim a thabhairt ar na tiúbair inite. 
Stair.
Saothraítear an-chuid cineálacha ar fud na dtíortha teo mar bhia bunúsach. 
Ní fios cérb as dó, ach níl sé ar fáil sa nádúr fiáin.
Preab. Gluaiseacht luadrach nó fuaimniú gutha ainneonach neamhrithimiúil nach mbaineann aon aidhm fhollasach amach. Féadfaidh sé tarlú de bharr loit néareolaíoch, nó siondróm Tourette ina ligeann duine fuaim amach go tobann, cosúil le tafann, nó a mionnaíonn gan ghríosú, agus gan rún a leithéid a dhéanamh.
Preabaire duilleog. Feithid bheag phreabaire a itheann trí shúlach nó a bhfuil i gcealla plandaí a dhiúl. Déanann sé damáiste díreach trí dhiúl, táil thocsaineacha is galair víreasacha a tharchur. Ina measc tá cuid mhaith lotnaidí tábhachtacha a chuireann isteach ar bharra suntasacha san eacnamaíocht.
Prestel. Córas idirghníomhach eolais, bunaithe ar ríomhaire, a chuirtear ar fáil ar an gcóras teileafóin sa Bhreatain sna 1980idí. Soláthraíonn Prestel rochtain ar fhoinsí iomadúla eolais.
Pribhéad. Tom nó crann beag, duillsilteach nó síorghlas, dúchasach do réigiúin mheasartha. Na duilleoga urchomhaireach leathrúil. Na bláthanna feadánach, le 4 mhaothán leata, bánbhuí cumhra, i mbláthraí scoilte cónacha. Na caora dubh nó corcra, nimhiúil. Fástar cuid mhaith cineálacha mar fháil gairdíní.
Joseph Priestley. Ceimicí a rugadh i bhFieldhead Shasana ab ea Joseph Priestley (1733-1804). Rinne sé taighde ar cheimic na ngás, agus d'fhionn ocsaigin is ocsaíd nítriúil.
Printéir daite. Sa ríomhaireacht, printéir a tháirgeann priontaí lándaite chun gur féidir le ríomhaire léarscáileanna, léaráidí is pictiúir de gach saghas a phriontáil. Tá cineálacha saora le fáil, bunaithe ar phrintéir iombhuailte poncmhaitríse. Tá printéirí daite léasair ar fáil freisin is a gcostas ag laghdú an t-am ar fad.
Printéir dúchscairde. Saghas printéara atá tapa is réasúnta ciúin, a dhéanann carachtair is líníochtaí trí scairdeanna an-mhíne dúigh mhearthriomaithe a stealladh ar pháipéar. Tá printéirí daite ardchaighdeáin ann freisin atá bunaithe ar an bprionsabal céanna, roinnt scairdeanna éagsúla ag stealladh na ndathanna éagsúla.
Printéir LED. Foirm printéir ríomhaire, cosúil le printéir xéaragrafach, ina ndéantar ianú an druma le líne dé-óideanna solasastaíocha (LED) in ionad léas léasair.
Línephrintéir. Is éard is línephrintéir ann ná saghas printéara, mar chuid de chóras mór ríomhaire de ghnáth, a phriontálann líne iomlán eolais in éineacht. An-tapa i gcomparáid le printéirí a phriontálann carachtar amháin san iarraidh. Bíonn a leithéid éifeachtach sa chomhthéacs gnó nuair a bhíonn ualach mór priontála le déanamh.
Printéir roth nóinín. Saghas printéir thuinseamhaigh a bhíodh in úsáid choiteann i gcórais ríomhaire is clóscríobháin, ina n-iompraítear gach carachtar ar leith ar pheiteal ar leith de dhiosca atá roinnte i dteascáin (an roth nóinín). Rothlaítear an roth nóinín chun an carachtar cuí a chur faoin gcasúr buailte. Printéir réasúnta mall, ach dhéanadh sé cló ardchaighdeáin.
Printéir teirmeach. Printéir ina n-úsáidtear páipéar ar leith atá íogair do theas. Táirgtear na carachtair air seo le sreanga a théitear le sruth leictreach. Saor go leor, ach an páipéar daor.
Printéir tuinseamhach. Printéir ina ndéantar an cló ar an bpáipéar tríd an gcarachtar a bhrú ar ribín dúigh. Samplaí is ea an phoncmhaitrís, an roth nóinín, an liathróid gailf, is an línephrintéir.
Printéir xéaragrafach. Cosúil le feidhmiú an fhótachóipeálaí xéaragrafaigh. Feistítear an bunlucht ar an dromchla fótaisheoltach de réir an téacs, na ngraificí nó na híomhá atá le priontáil. Tá an printéir léasair bunaithe ar an teicneolaíocht chéanna. Ciúin, agus in ann cló ar ardchaighdeán a dhéanamh go tapa.
Príomhsheicheamh. Sa réalteolaíocht, banda leathan ar léaráid Hertzsprung-Russell a luíonn an chuid is mó de na réaltaí ann. Caitheann réalta an chuid is mó dá ré sa phríomhsheicheamh le linn di a cuid hidrigine a ídiú trí chomhleá núicléach chuig héiliam. Nuair a bhíonn an hidrigin sa chroíleacán ídithe go hiomlán, déanann sí éabhlóid ina fathach dearg, amach ón bpríomhsheicheamh. Is réalta sa phríomhsheicheamh ár nGrian.
Priompallán. Ciaróg shnasta dhorcha. Maireann sé faoi aoileach ar fhungais is ábhair lofa eile. Tochlaíonn sé poill ingearacha faoin aoileach agus beireann ubh amháin ar dhallán aoiligh. Cruthaíonn na larbhaí is na ciaróga fásta fuaim trí chreathanna (díoscarnach).
Prionsabal an íosghníomhaithe. Tugtar Prionsabal an íosghníomhaithe ar an bprionsabal bunúsach sa mheicnic go bhfeidhmíonn córas meicniúil ionas go n-éiríonn a ghníomhú níos lú de réir a chéile go mbaintear íosghníomhú amach. 
Díorthaítear cothromóidí Euler-Lagrange ón bprionsabal seo. Cás ar leith de is ea prionsabal Fermat maidir le hoptaic. Is analóg chandamach de suimeáil chonair Feynman.
Prionsabal na coibhéise. Prionsabal a shaothraigh Einstein ón mbreathnú go raibh an luach céanna ag an mais tháimhiúil is an mhais imtharraingteach, gur coibhéiseach, go háitiúil, iarmhairtí na himtharraingthe is luasghéarú. Deir prionsabal láidir na coibhéise gurb ionann na dlíthe fisiciúla in aon fhráma támhúil tagartha áitiúil saorthitime is atá sa choibhneasacht speisialta. Is lárnach an prionsabal seo do theoiric na coibhneasachta ginearálta.
Prionsabal na comhfhreagartha. An gá, nuair a chuirtear teoiric chandamach chórais fhomhicreascópaigh i bhfeidhm ar chórais mhacrascópacha, go bhfaightear torthaí atá comhsheasmhach le torthaí na meicnice clasaicí. Déanann an prionsabal seo cinnte de go bhfuil an mheicnic chandamach comhoiriúnach don mheicnic chlasaiceach.
Priontáil dromchla. Téarma do na teicníochtaí priontála nach mbíonn gearradh, eitseáil ná scríobadh pláta nó bloic i gceist leo. Samplaí ab ea liteagrafaíocht, aonchlóire is scannánphriontáil.
Priontáil rilífe. Prionta, déanta as bloc (adhmad, de ghnáth, nó lionóil) ina bhfuil na codanna a mbeidh an prionta bán gearrtha amach as a dhromchla. Tá sé seo i gcontrárthacht le priontáil inghearrtha nó dromchla. Greamaíonn an dúch leis na dromchlaí arda (an rilíf) amháin, agus nuair a bhrúitear an bloc i gcoinne bileog páipéir, is iad seo na codanna a chlóbhuailtear.
Priosma. Sa mhatamaitic, fíor gheoiméadrach soladach. Is fíor dhronnlíneach le taobhanna comhthreomhara a thrasghearradh. San optaic, is réad trédhearcach é a úsáidtear chun athraonadh is díraonadh solais a tháirgeadh agus staidéar a dhéanamh ar na feiniméin seo. Is féidir é a dhéanamh as gloine, plaisteach nó leacht i bpriosma cuasach.
Prógaistéarón. Hormón stéaróideach a bhíonn i láthair sa dá ghnéas de na veirteabraigh uile. Ríthábhachtach i mbunú is caomhnú toirchis. I ndaoine, táltar é den chuid is mó sna hubhagáin is an phlacaint. Gníomhaíonn sé chun an bhroinn a ullmhú don suth, coisceann an t-ubhsceitheadh le linn an toirchis, agus ullmhaíonn na cíocha le haghaidh lachta. Feidhmíonn sé chun teocht na colainne a ardú freisin.
Prognóis. Sa mhíochaine, measúnú ar thoradh dealraitheach ar ghalar is a chóireáil. Nuair a bhíonn an phrognóis maith, is mór an dóchúlacht go bhfaighidh an t-othar biseach iomlán. Más olc an phrognóis, is mór an dóchúlacht gur galar marfach é is go bhfaighidh sé bás go luath.
Progress. Leagan gan foireann de spásárthach Soyuz an Aontais Shóivéadaigh, a mionathraíodh ina spásárthach athsholáthair do na stáisiúin spáis Salyut is Mir. Nuair a bhíodh an lasta aistrithe don stáisiún spáis, ligtí don árthach titim as a fhithis agus dó go hiomlán san atmaisféar.
Próifíl ithreach. Trasghearradh ceartingearach tríd an ithir, ag léiriú 4 bhunléaslíne ithreach:
Próifiliú ADN. Is éard atá i bpróifíliú ADN (ar a dtugtar méarlorgaireacht ADN agus méarlorgaireacht ghéiniteach freisin) ann ná an próiseas lena gcinntear saintréithe aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) duine.
Tugtar barrachódú ADN ar anailís ADN atá ceaptha chun speiceas a aithint, seachas duine aonair.Bara - chódú ADN a thugtar ar anailís ADN atá beartaithe chun speiceas a aithint, seachas duine aonair.
Is teicníc seanbhunaithe í an mhéarlorgaireacht ghéiniteach le ADN daoine aonair a anailísiú agus a chur i gcomparáid. Is modh amháin iad na céimeanna seo a leanas le méarlorg (próifíl) géiniteach a tháirgeadh:
Faoi láthair, seachas an géanóm ina iomlán a fhiosrú, aimplítear cuid de na codanna is inathraithe (ina bhfuil marcóirí MRS) le himoibriú slabhrúil polaiméaráise (ISP) agus ansin déantar iad a anailísiú leis na céimeanna thuas. 
Alec Jeffreys (1950 -) an teicníocht ar dtús sa Bhreatain. Glactar leis go bhfuil próifil DNA duine chomh sainiúil dó is a mhéarloirg, leis an dóchúlacht staitistiúil go mbeidh an phróifil chéanna ag beirt (nach leathchúplaí comhionanna iad) timpeall seans amháin i míle milliún milliún (1015). Faightear DNA i bhfuil, sreabháin, agus fíocháin eile na colainne (mar shampla, seamhan, sreabhán faighneach, gruaig, craiceann, ionga méire). Ní mór an DNA a aonrú ó shampla le heinsímí is teicníochtaí éagsúla bithcheimiceacha chun an phróifil a tháirgeadh. Is féidir próifilí a chur i gcomparáid ansin. Is iontaofa an phróiseáil bhithcheimiceach seo, agus má bhíonn cinnteacht faoi fhoinsí na samplaí bunúsacha sa tástáil, is cumasach an teicníocht aitheanta is ionannaithe í.
Próipil. - CH3CH2CH2 -, grúpa a dhíorthaítear ó phrópán. Is grúpa isiméireach an grúpa iseapróipil, - (CH3)2CH -. Úsáidtear an t-alcól próipile is an t-alcól iseapróipile mar thuaslagóirí agus mar mhalairt ar eatánól i bhfeidhmeanna nach feidhmeanna dí iad.
Próiseáil (grianghrafadóireacht). Sa ghrianghrafadóireacht, próiseáil an ábhair fhótagrafaigh nochtaithe chun íomhá bhuan infheicthe a tháirgeadh. Déantar é seo de ghnáth trí shraith imoibrithe ceimiceacha—réaladh is buanú — le staideanna níocháin eatarthu chun iarmhair a ghlanadh uaidh, agus ansin é a thriomú chun gur féidir é a láimhseáil go héasca sábháilte.
Próiseáil ar líne. Úsáid ríomhairí chun gnó a dhéanamh i bhfad ó láthair, ó do ríomhaire féin sa bhaile nó san oifig: ticéid taistil, siamsa nó óstáin a chur in áirithe, airgead a chur i dtaisce nó a aistarraingt, earraí a ordú, billí a íoc, agus a lán eile.
Próiseáil chomhuaineach. Sa ríomhaireacht, nuair a bhíonn dhá phróiseálaí nó níos mó ag déanamh tascanna ríomhaíochta ag an am céanna, agus fo-thasc sannta do gach próiseálaí ag aon am ar leith. Is éagsúil seo ó ríomhaireacht le próiseálaí amháin, mar a ndéantar gach fo-thasc i ndiaidh a chéile in ord go mbíonn an tasc iomlán críochnaithe. Mar sin, bíonn ríomhchlárú éagsúil i gceist sa dá chás, ach ag brath ar an líon próiseálaithe, is féidir ríomhaireacht i bhfad níos tapa a bhaint amach le próiseáil chomhuaineach.
Próiseáil chomhuaineach dháilte. Ríomhaireacht ina mbíonn próiseáil sonraí ar siúl ag líonra ríomhairí idirnasctha ag an am céanna, gan eolas ar leith a bheith i gcónaí ag ríomhaire ar leith.
Próiseáil chúlrach. Is é rud is próiseáil chúlrach ann ná tascanna le tosaíocht íseal a dhéanann ríomhaire ag an am céanna is a dhéanann sé tascanna eile le tosaíocht níos airde. Mar shampla, tiomáineann cuid mhaith ríomhairí an printéir ar an mbealach seo gan cur isteach ar phríomhghnó an úsáideora.
Próiseáil eolais. Modh oibre síceolaíoch ina gcuirtear síos ar fheidhmiú orgánaigh i dtéarmaí na mbunoibríochtaí nó na ríomhthaí a dhéanann sé ar eolas ionchuir (an spreagadh) chun eolas aschuir (an fhreagairt) a tháirgeadh. Baineann sí le síceolaíocht an fheasa go minic.
Próiseáil idirbheartaíochta. Próiseáil sonraí ar ríomhaire trí bhíthin teirminéil ina ndéantar an oibríocht mar shraith idirbheartaíochtaí. Maidir le gach idirbheartaíocht, cuireann an ríomhaire ceist tríd an teirminéal agus tugann úsáideoir an teirminéil freagra ar ais. Mar shampla, chun suíochán eitleáin a chur in áirithe, fiafraíonn an ríomhaire cén eitilt, ansin cén rang, ansin an gá béilí ar leith, agus mar sin de. Tugann úsáideoir an teirminéil freagra ar gach ceist de réir a chéile. Ag deireadh na gceisteanna, bíonn an suíochán le cur in áirithe sonraithe agus is féidir an ticéad a eisiúint.
Próiseáil ó bhun aníos/ó bharr anuas. Sa tsíceolaíocht chognaíoch, idirdhealú a dhéantar idir dhá shaghas próiseáil sonraí. Déantar an chodarsnacht idir próiseáil fhulangach eolas comhshaoil, nach dtagann réamheolas ná aon choinne i gceist inti (ó bhun aníos) agus próiseáil ghníomhach a bhaineann feidhm as eolas ardleibhéil (ó bharr anuas).
Próiseáil sonraí. Téarma ginearálta le cur síos ar fheidhmeanna éagsúla ríomhairí i gcúrsaí gnó is ea próiseáil sonraí (nó PS). Cuimsíonn siad seo feidhmeanna cléiriúla (leagan amach cláir oibre is eile, litreacha, rialú an stoic), feidhmeanna airgeadúla (pá, bainistiú an bhuiséid, próiseáil billí), feidhmeanna pleanála is eile.
Próiseálaí eagar. 'S é is próiseálaí eagar ann ná saghas ríomhaire dhigitigh ar leith atá in ann eagair uimhreacha a phróiseáil go comhuaineach. I gcuid mhaith feidhmeanna, cuireann sé seo go mór le luas na ríomhaireachta.
Próiseáil. Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal próiseáil:
Próiseálaí focal. Ríomhchlár is ea próiseálaí focal a dhéanann soláthar chun téacs a láimhseáil. Is féidir é a úsáid chun doiciméid a scríobh, chun focail, ailt, nó leathanaigh a chur isteach nó a athrú, agus chun doiciméid a phriontáil.. 
Clár ríomhaire atá ann a ritear de ghnáth ar ríomhaire pearsanta, a ligeann don ríomhaire feidhmiú mar chlóscríobhán casta. 
Mar shampla
Próiseas aidiabatach. Sa teirmidinimic, próiseas nach bhfaigheann aon teas isteach ann nó nach n-astaíonn aon teas. Tarlóidh a leithéid má bhíonn an córas ina bhfuil an próiseas ar siúl inslithe go han-mhaith, nó más próiseas an-tapa é ionas nach bhfuil dóthain ama ann d'aon mhalartú teasa. Ascaluithe aidiabatacha brú a bhíonn sa bhfuaimthonn. Mar an gcéanna maidir leis na buillí comhbhrúite is forbartha in inneall gluaisteáin.
Teilgean na céarach caillte. Teicníocht an-ársa é teilgean na céarach caillte a úsáidtear chun figiúir nó struchtúir chasta mhiotalacha a theilgean. Déantar an cruth atá le teilgean as céir, agus imchlúdaítear é sin le hábhar teasdíonach, cosúil le gaineamh, taobh istigh de bhosca. Déantar cainéal isteach sa mhúnla seo don chruth céiriúil chomh maith le cainéil chaola eile chun gás a ligean amach as. Ansin téitear an múnla, rud a ghalaíonn an chéir chun cuas den chruth cuí a fhágáil sa mhúnla. Teilgtear an cóimhiotal leáite isteach sa mhúnla folamh seo go bhfeictear cuid de ag teacht amach trí na cainéil sceite. Tar éis an múnla uile a fhuarú, bristear amach an obair, gearrtar na píosaí breise ionchuir is sceite, agus críochnaítear an struchtúr.
Próiseas ceithre dhath. Teicníocht priontála chun gach dath sa speictream a mhacasamhlú gan ach 4 dhúch le 4 dhath a úsáid, ach é sin i meascáin de chomhréireacha éagsúla. Déantar grianghraf den bhunradharc — trédhearcach daite, dearbhchló grianghrafach, pictiúr daite nó íomhá eile — le scagairí datha nó scanóir leictreonach. Ansin cruthaítear scannáin den íomhá, gach ceann ag freagairt do dhath amháin de na dúigh ata le húsáid (de ghnáth maigeanta, buí, cian is dubh). Ar deireadh priontáiltear an íomhá chéanna 4 uair, dath i ndiaidh datha trí scannán i ndiaidh scannáin.
Próiseas ciainíde. Is próiseas chun ór is airgead a eastóscadh ó mhianaigh é próiseas ciainíde. Cuirtear tuaslagán caolaithe ciainíd sóidiam nó potaisiam le mianach, meilte ina phúdar. Cruthaíonn an t-ór nó an t-airgead coimpléasc intuaslagtha, agus is féidir é a fháil amach trí phúdar since a chur leis an tuaslagán.
Próiseas cúlaithe. Próiseas a úsáidtear i gceamara Polaroid is a leithéid chun an scannán a nochtadh don radharc, ach a tháirgeann dearbhchló den íomhá in ionad claonchló.
Próiseas isiteirmeach. Sa teirmidinimic, próiseas ina gcoinnítear an teocht tairiseach nuair a athraíonn an córas ar bhealach éigin. Mar shampla, is próisis mar seo leá is fiuchadh íonábhair.
Próiseas kraft. Modh chun laíon páipéir a dhéanamh ina n-úsáidtear hiodrocsaíd sóidiam is sulfáit, in ionad suilfít sóidiam. Bíonn an laíon níos láidre, gan a bheith chomh garbh leis an laíon a dhéantar le suilfít. Tagann an t-ainm ón bhfocal Sualannach "kraft", a chiallaíonn láidir.
Próiseas olltáirgíochta. Próiseas chun earraí a dhéanamh arís is arís eile as bunábhair ar bhonn trádálach is ea próiseas olltáirgíochta. Is féidir na próisis sin a fhoroinnt sna próisis seo: gearradh, múnlú, easbhrú, rolladh, greamú. Is féidir gearradh a dhéanamh lena lán uirlisí, ina measc scian, siosúr, sábh, dísle, deil, inneall meilte. I múnlú nó teilgean, déantar ábhar a leachtú trí théamh is an leacht a dhoirteadh isteach i múnla réamhdheilbhithe den chruth is gá. Is féidir an múnlú seo a dhéanamh faoi bhrú, mar a tharlaíonn i múnlú insteallaidh phlaistigh, nó i dteilgean lártheifeach miotal. In easbhrú, is amhlaidh a bhrúitear an bunábhar i bhfoirm leachtach amach go leanúnach trí pholl ar chruth áirithe réamhdheilbhithe, díreach cosúil le heasbhrú taos fiacla amach as an tiúb. Nuair a rolltar ábhar inmhúnlaithe idir rollaí a bhfuil fórsa ag brú na rollaí le chéile, laghdaítear tiús an ábhair agus déantar leathán den ábhar. Má bhíonn eagar de phéirí rollaí i gcóras, laghdaítear an tiús de réir a chéile. Tá raon bealaí greamaithe ann, ó ghreamacháin cheimiceacha go dtí táthú is sádráil na miotal. I dtáthú miotal, is amhlaidh a leáitear cóimhiotal chomh maith le dromchlaí na miotal atá le táthú ionas go meascann an cóimhiotal le beagán den dá mhiotal, agus go mbíonn cnap den mheascán greamaithe den dá dhromchla nuair a reonn sé. I sádráil is córais áirithe táthaithe, leáitear cnap cóimhiotail idir na dromchlaí atá le greamú, fliuchann sé sin an dá dhromchla, agus déanann cnap soladach greamaithe nuair a reonn sé.
Próiseas randamach. Sa bhfisic, próisis a chuimsíonn seicheamh imeachtaí, gan aon bhaint ag toradh imeachta amháin le toradh aon chinn eile. Tugtar "próiseas stóchastach" air freisin. Ní féidir iad a réamhinsint i gceart. Mar shampla, gluaiseann adamh ar leith atá ag idirleathadh trí ghás ó imbhualadh le hadamh gáis amháin go himbhualadh eile, rud a chruthaíonn conair randamach. Nuair a bhíonn líon ollmhór cáithníní gníomhach i bpróisis randamacha, is féidir a n-iompar a láimhseáil le teicníochtaí staitistiúla.
Próistéis. Malartú saorga meicniúil chuid den cholainn, mar shampla, cos nó géag shaorga, comhla saorga croí, ionchlannán déadach, ionclannán cíche, is a lán eile.
Alexandr Mikhailovich Prokhorov. Fisicí Sóivéadach a rugadh in Atherton na hAstráile ab ea Alexandr Mikhailovich Prokhorov (11 Iúil 1916 – 8 Eanáir 2002). 
Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1964 lena chomhghleacaí Nikolai Basov agus Charles Townes as a shaothar bunúsach ar leictreonaic chandamach, a raibh aimplitheoirí is ascaltóirí, bunaithe ar phrionsabal an mhéasair is an léasair, mar thoradh air. 
Ceapadh é freisin mar phríomheagarthóir ar Mhórchiclipéid an Aontais Shóivéadaigh.
Prólachtain. Hormón a tháltar sa chuid thosaigh den fhaireog phiotútach, a chuireann tús le lachtadh i mamaigh agus a spreagann táirgeadh hormóin eile, prógaistéarón ón gcorpus luteum.
Prolog. Teanga ríomhchláraithe ardleibhéil a úsáidtear ar loighic mhatamaiticiúil, go minic i bhfeidhmeanna intleachta saorga. Saothraíodh í in Aix-Marseille sa bhFrainc, Coláiste Impiriúil Londan, agus Dún Éideann. Cuireadh in ionad LISP do na feidhmeanna seo í, san Eoraip ar a laghad.
Própán. C3H8, fiuchphointe -42 °C, an 3ú ceann i sraith na n-alcáin hidreacarbóin. Gás a dhíorthaítear ó pheitriliam is gás nádúrtha, agus a úsáidtear mar bhreosla is cuisneán.
Prostaglaindiní. Clann aigéad sailleach neamhsháithithe a tháirgtear i ngach fíochán sa cholainn, beagnach, mar fhreagairt ar spreagthaí áirithe. Díorthaítear iad den chuid is mó ón aigéad araicideonach, a bhíonn i láthair sa phlasmascannán, agus is dócha go bhfeidhmíonn siad go háitiúil gar d'ionad a dtáirgthe. Níl a ról fiseolaíoch soiléir, ach bíonn feidhm acu i mbriseadh an corpus luteum, feidhmiú na bpláitíní, seachaint nádúrtha othras, agus an próiseas athlasta.
Prótachordach. Ainm neamhfhoirmiúil ar aon cheann de na cordaigh nach bhfuil colún veirteabrach acu. Cuimsíonn siad na hamfaibhioraigh is na túinicigh.
Prótairéalta. Sféar gáis atá ag titim isteach air féin, a bhfuil dóthain maise ann chun réalta a dhéanamh ach nach bhfuil na himoibrithe núicléacha tosaithe fós. Is féidir rinn mar seo a bhrath le teileascóp infridhearg mar gheall ar an teas a ghintear ag an titim isteach. Leanann an pas seo (i saolré na réalta) ar feadh 105-107 bliain.
Prótaplasma. Is éard is prótaplasma ann ná an t-ábhar casta tréshoilseach a chumann gach uile chill bheo. Cuimsíonn sé an cillscannán plasmach, ach ní chuimsíonn eilimintí cosúil le hábhair ionghafa ná maiseanna tálta. In eocaróit, is féidir an prótaplasma a roinnt i núicléaplasma (an prótaplasma taobh istigh den núicléas) is cíteaplasma (an prótaplasma sa chuid eile den chill).
Prótarasóch. Séard é an prótarasóch ná an dara haois de dhá aois gheolaíocha ina roinntear an ré Réamh-Chaimbriach, ó timpeall 2,500 milliún bliain ó shin go dtí tús na ré Caimbriach timpeall 590 milliún bliain ó shin.
Prótasóin. Téarma neamhfhoirmeálta is ea prótasóin ar ghrúpa ilchineálach miocrorgánach aoncheallach a fhaightear beo saor, mar thomhaltaigh ábhair orgánaigh, in an-chuid saghsanna gnáthóg, mar sheadáin nó i gcomhar le horgánaigh eile. De ghnáth bíonn núicléas amháin iontu, ach uaireanta dhá cheann nó níos mó. Atáirgeann siad de ghnáth trí dheighilt ina dhá leath (eamhnú dénártha), ach is eol go bhfuil cásanna d'atáirgeadh gnéasach ann. Cuireann cuid mhaith díobh tús le galair.
Protoctista. Ríocht d'orgánaigh réasúnta simplí eocarótach a chuimsíonn na prótasóin aoncheallacha, na halgaí is na fungais le spóir le lascnaidí. Ag staid éigin i dtimthriall a mbeatha bíonn fíorlasc (organáid cosúil le lasc ina bhfuil fáinne 9 micreafeadán timpeall ar dhá fheadán lárnacha). Bíonn raon leathan toirteanna acu, ón miocrórgánach is lú (mar shampla, chlorella) go dtí an fhathach-cheilp. I ranguithe áirithe, tugtar "prótaistigh" ar na cinn is lú nach mbíonn ach cill amháin nó beagán ceall iontu.
Protura. Ord feithidí beaga bunúsacha is ea Protura, agus iad gan sciatháin gan súile gan adharcán. Úsáideann siad na cosa tosaigh mar adharcáin. 3 phéire géag buntúsach ar theascáin boilg. Faightear iad faoi chlocha is coirt, nó i bhfásra lofa.
Prunus. Crann nó tom de chineál mór measartha a chuimsíonn crainn choitianta maisiúcháin is torthaí, cosúil le crainn silíní, plumaí, péitseog is almóinní. 5 pheiteal is 20 staimín ar na bláthanna de ghnáth. Cloch amháin taobh istigh de chiseal seachtrach bog ramhar bia a bhíonn sa toradh.