Trelis/gawiki huggingface dataset:
Kazimir Malevich. Péintéir a rugadh i gCív na hÚcráine ab ea Kazimir Severinovich Malevich (23 Feabhra (11 Feabhra sa tseanstíl), 1879–15 Bealtaine 1935). Le Mondrian, ina cheannródaí luath ar an teibíocht íon san ealaín. Bhunaigh sé an ghluaiseacht uachtaraíoch sa Rúis timpeall 1913. Bhí an ealaín nua-aoiseach seo bunaithe ar 4 chruth simplí: an dronuilleog, an ciorcal, an triantán, is an chrois. Léirigh sé íonacht aeistéitiúil na gluaiseachta nuair a phéinteáil cearnóg bhán ar chúlionad bán.
Malgam. Cóimhiotal mearcair le roinnt miotal eile, ar eolas ó aimsir na sean-Ghréagach clasaiceach. Úsáidtear malgaim copair, since, is stáin mar ábhar íocshláinteach sa bhfiaclóireacht. Baineadh feidhm as malgam óir i dteicníochtaí óraithe le linn na hAthbheochana.
Gian Francesco Malipiero. Cumadóir ceoil a rugadh sa Veinéis ab ea Gian Francesco Malipiero (18 Meitheamh 1882 - 1 Lúnasa 1973). Chum sé ceol siansach, ceoldrámach, gutha is seomra, agus rinne eagarthóireacht ar cheol Monteverdi is Vivaldi.
Robert Mallet. Innealtóir, ábhareolaí is seismeolaí a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea Robert Mallet (6 Meitheamh 1810 – 5 Samhain 1881). Bhí ceártaí iarainn aige agus sholáthair sé earraí iarainn do na hiarnróid, i gcomhair droichead agus an chogaidh sa Chrimé. Leag sé béim ar thomhas airíonna na gcóimhiotal agus staidéar ar bhriseadh na n-ábhar seo. Rinne sé taighde ceannródaíoch turgnamhach ar sheismeolaíocht. Thomhais sé luas forleata na dtonnta ar thrá Chill Iníon Léinín tar éis pléascthaí a dhéanamh ar an dromchla. Lena mhac John, thiomsaigh sé catalóg is léarscáileanna de na creathanna talún ar fud an Domhain (1850-1858). I 1858 d'aimsigh sé eipealár crith talún i Napoli na hIodáile, an chéad uair ar éirigh le héinne é sin a dhéanamh.
Theodore Maiman. Fisicí a rugadh i Los Angeles ab ea Theodore Harold Maiman (11 Iúil 1927 – 5 Bealtaine 2007). Rinne sé cuid mhaith saothar forbartha ar an méasar, agus i 1960 thóg an chéad léasar praiticiúil a d'oibrigh go rathúil.
Mamagrafaíocht. Teicníocht ar leith íomháithe X-ghathaigh chun ailse chíche a bhrath chomh luath agus is féidir, níos luaithe ná mar ab fhéidir cnap a mhothú. Baintear feidhm as dáileoga an-bheaga X-ghathanna, agus cruthaítear na híomhánna trí mhodh íogair xéaragrafach. An tslí is fearr chun ailse chíche a bhrath go luath, agus de bhrí go mbuaileann an ailse seo an-chuid ban, moltar do gach bean an scrúdú seo a fháil gach bliain nó gach re bliain tar éis a 40ú bliain d'aois.
Manaiméadar. Feiste chun brú i sreabhán (leacht nó gás) a thomhas. De ghnáth, teicníocht bunaithe ar U-fheadán a úsáidtear chuige, agus léirítear an brú leis an difríocht in airde na leachta (mearcair go minic) idir dhá ghéag an fheadáin nuair a cheanglaítear géag amháin don sreabhán ar mian an brú ann a thomhas, agus an ghéag eile don atmaisféar, mar shampla. Má bhíonn barr an mhearcair sa ghéag ceangailte leis an sreabhán h m níos airde ná an ghéag eile, tá an brú sa tsreabhán ρgh níos mó ná brú an atmaisféir (is é ρ dlús an mhearcair, agus g an luasghéarú de bharr domhantarraingthe). Úsáidtear an téarma maniaméadar do shaghsanna eile tomhsaire brú uaireanta, ina ngníomhaíonn an brú le tomhas fórsa ar dhromchla is an dromchla sin ceangailte go meicniúil nó go leictreach/leictreonach le táscaire grádaithe.
Mandairín. Toradh citris le torthaí buí go dtí flannbhuí/dearg is ea an mandairín. Cosúil le horáistí beaga, ach le craiceann tanaí scaoilte. Cuimsíonn an cineál seo na tainséiríní is na satsúmaí.
Mandrác. Planda ilbhliantúil tiúfhréamhach atá dúchasach don Eoraip. Na duilleoga i gcnota, na bláthanna gorm, na caora buí go flannbhuí. Cheaptaí go raibh tréithe míochaine is támhshuanacha aige, agus b'fhéidir nach ionadh go raibh piseoga mar gheall air.
Edouard Manet. Péintéir a rugadh i bPáras ab ea Edouard Manet (1832-1883). Dhiúltaigh an Salon (an Seomra, bunáit na healaíne i bParas) dá shaothar "Dejeuner sur l'herbe" (Lón ar an bhFéar, 1863), agus bíodh is gur ghlac siad lena shaothar "Olympia" i 1865, bhí siad ina choinne an t-am ar fad. Mar fhreagairt is ceannairc, léirigh sé a shaothar i Seomra na bPictiúr Diúltaithe, agus chabhraigh le bunú ghluaiseacht an impriseanachais.
Mangó. Crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde, dúchasach d'oirdheisceart na hÁise. Na duilleoga ubhchruthach a bheag nó a mhór, na bláthanna bídeach bán le 4-5 pheiteal. An toradh bog, 7-10 cm ar fhad, ubhchruthach nó duánchruthach, buí lasta le dearg. Fástar ar son an toraidh mhilis inite é.
Mangaistín. Crann beag síorghlas ("Garcinia mangostana") atá dúchasach don Mhalaeisia is ea crann mangaistíní. Na duilleoga suas le 20 cm ar fhad, ubhchruthach go héilipseach. Na bláthanna dearg ceathairpheitealach. An toradh cruinn, le craiceann ramhar scothchorcra, agus bia milis bán inite.
Mangróbh. Cuid mhaith crann trópaiceach is fothrópaiceach, neamhghaolta, a bhfuil a struchtúir is a mbitheolaíocht cosúil le chéile, a fhásann ar bhláir láibe ar an gcósta nó in inbhear abhann. Fréamhacha aerga (neomatafóir) acu uile, a chabhraíonn le haerú na bhfréamhacha ar thalamh báite. Ginidíonn na síolta is iad fós ar an máthairchrann, rud a ligeann dóibh bunú go tapa nuair a sceitear iad sa timpeallacht athraitheach taoide. Go minic clúdaíonn mangróibh fairsingí ollmhóra, ag foirmiú cineál oirirc fásra.
Tionscadal Manhattan. Códainm an oibríocht eolaíochta/teicneolaíochta is rúnda sa dara cogadh domhanda, chun an buama adamhach a shaothrú. Tugadh faoi sna Stáit Aontaithe ó 1942, agus bhí eolaithe is innealtóirí ón Eoraip bainteach leis chomh maith. Shroich sé a bhuaic le pléascadh an chéad bhuama adamhaigh, dar chódainm Trinity, in Alamogordo, Nua-Mheicsiceo i 1945. Lean an scéal le buamáil adamhach Hiroshima is Nagasaki na Seapáine an bhliain chéanna.
Peter Mansfield. Fisicí Sasanach ab ea an Ridire Peter Mansfield. I Lambeth, Londain, a rugadh é ar 9 Deireadh Fómhair 1933. Sa bhliain 2003 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Paul Lauterbur as a thaighde i saothrú íomháú athshondais (núicléach) mhaighnéadaigh (MRI). Fuair sé bás i 8 Feabhra 2017.
Tástáil Mantoux. Instealladh úisc a ullmhaítear ó bhachaillíní eitinne sa chraiceann is ea an Tástáil Mantoux. Is tomhas é frithghníomh an chraicinn dó ar fhreagairt imdhíonach na colainne don eitinn. Nuair a bhíonn sí dearfach, is comhartha é go bhfuil eitinn ar dhuine, nó go raibh, nó go bhfuair sé vacsaín ina coinne. 
Stair.
Tá Tástáil Mantoux ainmnithe as an lia Francach Charles Mantoux (1877-1947).
Maoildearg. Is crann duillsilteach í an mhaoildearg nó an crann maoildeirge (géineas "Morus"). Tá sí de dhúchas oirthearach, ach saothraithe in áiteanna eile le fada. Na duilleoga croíchruthach fiaclach. Na bláthanna fireanna is baineanna ar spící difriúla, cosúil le caitíní. Comhtháthaíonn na torthaí súmhara ar leith ionas go ndéanann an spíce iomlán an chaor. Bíonn torthaí corcra ag an maoildearg dhubh. Is bia don seiriceán duilleoga na maoildeirge báine.
Maoile andraigineach. Cuirtear síos uirthi de ghnáth mar chailliúint bhuan gruaige ó thosach is barr an chinn i bhfir, de bharr meathlú is laghdú na bhfalacailí gruaige. Is féidir go mbíonn fachtóirí géiniteacha, aois is andraiginí mar bhun léi. Níl aon leigheas rathúil uirthi. Is féidir go ndéanann cothú mícheart, mí-oird eincríneacha nó craicinn ar leith, nó oibreáin cheimiceacha nó fhisiceacha damáiste do na falacailí gruaige, agus go dtarlóidh maoile neamhbhuan nó bhuan mar gheall air sin, i bhfir nó mná ag aon aois. Tarlaíonn maoile i roinnt príomhach eile, an moncaí oukari ó Mheiriceá Theas, mar shampla.
Tuaslagán maolánach. Is é is tuaslagán maolánach ann ná tuaslagán atá friotaíoch in aghaidh athruithe ar pH aige, má chuirtear méideanna beag aigéid nó alcaile leis.
Is tuaslagán uiscí é, arb é atá ann ná meascán d'aigéad lag agus a bhun comhchuingeach, nó a mhalairt.
An dóigh a n-oibríonn tuaslagán maolánach.
Cuireann tuaslagáin mhaolánacha i gcoinne athraithe pH mar gheall ar chothromaíocht idir an t-aigéad lag HA agus a bhonn comhchuingeach A−.
Nuair a chuirtear roinnt aigéad láidir le meascán cothromaíochta den aigéad lag agus a bhun comhchuingeach, cuirtear iain hidrigine (H+) leis, agus aistrítear an chothromaíocht ar chlé, de réir phrionsabal Le Châtelier. Mar gheall air seo, méadaíonn tiúchan na n-ian hidrigine níos lú ná an méid a bhfuil súil leis maidir leis an gcainníocht aigéad láidir a chuirtear leis. Ar an gcaoi chéanna, má chuirtear alcaile láidir leis an meascán, laghdaíonn tiúchan na n-ian hidrigine níos lú ná an méid a bhfuil súil leis maidir leis an gcainníocht alcaile a chuirtear leis.
Mar shampla, feidhmíonn aicéatáit (CH3COOH is CH3COO-) go maith mar mhaolán sa raon pH 4-5, carbónáit (H2CO3 is HCO3-) sa raon 6-8, agus amóinia (NH3 is NH4) sa raon 9-10. Braitheann córais bhitheolaíochta ar mhaoláin go príomha chun luachanna tairiseacha pH a chaomhnú.
Bíonn aigéad lag agus salann aigéad lag i dtuaslagán maolánach aigéadach, mar shampla is tuaslagán maolánach é tuaslagán d’aigéad eatánóch agus eatánóáit sóidiam.
I dtuaslagán aigéadach ina bhfuil aigéad eatánóch agus eatánóáit sóidiam i dtuaslagán, tá;
Uaidh sin, tá taiscumar d’iain aigéad eatánóch agus eatánóáite ag tuaslagán maolánach.
Aigéad (H+) a chur le tuaslagán maolánach.
Sa tuaslagán maolánach tá taiscumar de na hiain eatánóáite ann.
pH tuaslagán maolánach a ríomh.
Is féidir pH tuaslagán maolánach a ríomh ag úsáid chothromóid Henderson-Hasselbalch.
pH = pKa + log1010 [A]/[HA]
Is é [A-] tiúchan an ainiain, a nglactar leis go bhfuil sí mar an gcéanna le tiúchan an tsalainn, mar go ndíthiomsaíonn sí go hiomlán i dtuaslagán.
Is é [HA] tiúchan an aigéid.
Mar shampla:
Más é an Ka don aigéad eatánóch ag 25°C is 1.8 x 10-5 mol dm-3, cad é pH tuaslagáin a bhfuil 1.0 mol dm-3 eatánóáit sóidiam agus 0.1 mol dm -3 aigéad eatánóch ann?
pH = pKa + log10 [A]/[HA]
pH = -log10Ka + log10 [A]/[HA]
pH = -log10(1.8 x 10-5) + log10(1.0/0.1)
Freagra: pH = 4.7 + 1 = 5.7
Hidrealú salainn.
Is féidir le tuaslagán salainn bheith aigéadach, alcaileach nó neodrach, ag brath ar nádúr idirghníomhú na n-ian salainn le huisce (hidrealú salainn). Glacann caitiain agus ainiain an tsalainn dhíthiomsaithe le hiain hidrigine ó uisce nó
bronnann siad iain hidrigine ar uisce.
Maolán sonraí. San ríomheolaíocht, is réigiún de chuimhne é maolán sonraí (nó maolán fiú) a úsáidtear chun sonraí a stóráil go sealadach agus é á aistriú ó áit amháin go háit eile. Bíonn maolán mar seo an-áisiúil nuair a bhíonn sonraí á dtarchur idir dhá fheiste le luasanna difriúla oibríochtúla (mar shampla, idir méarchlár is próiseálaí lárnach, nó idir próiseálaí lárnach is printéir).
Maolú (fisic). Laghdú in aimplitiúid ascaluithe trí fhuinneamh a bhaint astu. Mar shampla, tumtar an tsnáthaid táscaire i dtomhsaire in ola go minic chun maolú frithchuimilteach a sholáthar. Maolaíonn comhbhaill fhriotacha i gciorcaid ascaluithe leictreacha.
Maolú ceannsoilse. Rialú ceannsoilse gluaisteáin chun gur féidir leis an tiománaí treo na léas a athrú le lasc chun nach ndallróidh siad tiománaithe na ngluaisteán ag teacht ina threo. Athraítear an príomhléas ar an dá thaobh (a bhíonn dírithe i bhfad amach) ina léas claonta (ar clé, dírithe ar mheánfhad amach) trí fhiliméad eile a lasadh sa lampa, nó lampa eile a lasadh (agus an príomhlampa a lascadh as).
Maoschlár. Dromchla nó leibhéal faoin talamh a bhfuil an talamh faoi sáithithe le huisce. Braitheann sé ar thopagrafacht an réigiúin agus méid na báistí. Nuair a thrasnaíonn maoschlár dromchla na talún, bíonn tobar ann.
Mapálaí X-Y. Peannchláradóir ar féidir peann nó pinn a aistriú is a chur ar phointe ar bith ar an bpáipéar, le comhordanáidí x is y. Is féidir líníocht chasta agus téacs a tháirgeadh leis, is iad ildaite.
Mappa mundi. Is éard atá i gceist le mappa mundi nó mappamundi ná léarscáil an Domhain, go mór mhór iad a rinneadh san Eoraip sa Mheánaois. Tá timpeall 1,000 ceann ar marthain inniu. An mappa mundi is cáiliúla díobh is dócha ná an ceann ón 13ú céad atá in Ardeaglais Hereford Shasana. Ar pár atá sí, 163 × 137 cm, an Domhan léirithe mar chiorcal, Iarúsailéim i lár baill agus an Bhreatain is Éire ar an imeall. Timpeall 500 léaráid atá uirthi agus eolas bealaí d'oilithreachtaí, trádáil, taisteal, ailtireacht, ainmneacha áiteanna, stair, miotaseolaíocht, fásra is ainmhithe. Bhí baol ann i 1988 go ndíolfaí í chun airgead a fháil leis an ardeaglais a dheisiú, ach chuir rialtas na Breataine airgead isteach chun é sin a sheachaint.
Mara. Réigiúin dhorcha ar an nGealach, an taobh is cóngaraí di den chuid is mó. Ní mara sáile iad, ach plánaí leata basailt a cruthaíodh 3-3.9 milliún bliain ó shin. Tá comhbhailiúcháin dhlútha ábhair faoi na mara sin, agus tugtar "mascain" orthu.
Maracas. Is é is maracas ann ná péire gligín (guird lán de shíolta tirime ó bhunús) a úsáidtear mar uirlis rithime i gceol Laidineach-Mheiriceánach, agus uaireanta i gceol iartharach siansach.
Marbhchrios. Réimse san aigéan nach féidir le héisc, ribí róibéis, portáin nó péisteanna maireachtáil ann. Tá marbhchrios mór le rá i Murascaill Mheicsiceo, na mílte ciliméadar cearnach, ag fás ó rinneadh tomhas air timpeall 2000. Tá fuilligh na n-ainmhithe nár éirigh leo éalú scaipthe ar ghrinneall na farraige ann. Ní bhaineann an feiniméan seo leis an doirteadh ollmhór ola sa Mhurascaill i 2010, ach is féidir go gcuirfidh an doirteadh sin leis. Is amhlaidh nach bhfuil dóthain ocsaigine san uisce mar thoradh ar thruaillithe, i bhfoirm farasbarr cothaitheach, a iompraíodh isteach ann ag abhainn Mississippi. Meastar gur chuir ró-iascaireacht leis an bhfadhb freisin. Ní beag an fhadhb í seo: tógtar gabháil iasc is iasc sliogach ar luach $26 billiún as an Murascaill gach bliain, agus tá an iascaireacht sin i mbaol. Sampla cinniúnach de thruailliú an chomhshaoil ag daoine is ea é, agus is mar an gcéanna sa bhfarraige gar do bhéil aibhneacha móra is beaga ar fud an Domhain.
Marc airde. Is éard is marc airde ann ná marc suirbhéireachta a chuirtear go buan ar fhoirgneamh nó lomán carraige. Déantar é seo ar fud na tíre, agus deimhnítear airde gach marc i leith leibhéal fosaithe tagartha is meánairde na farraige. Feidhmíonn aon mharc airde ar leith mar leibhéal áitiúil tagartha.
Marcaisít. Mianra suilfít iarainn, FeS2, leis an gcomhdhéanamh céanna le pírít, ach foirmithe ag teocht níos ísle. Faightear i gcarraigeacha dríodair í, agus baineann sí le fosuithe móra mianach i ngleann an Mississippi.
Marcár. Is gabhar fiáin atá dúchasach do shléibhte dheisceart na hÁise é an marcár. An gabhar is mó ar Domhan. Féasóg fhada ar an bhfireannach a chlúdaíonn an scornach. Na hadharca fada an-ramhar, gar dá chéile nó fiú nasctha le chéile ag a mbun, le hiomaire géar bíseach timpeall orthu ar an taobh amuigh. Áitríonn sé coillearnach.
Siondróm Marfan. Galar atá dúchasach do na fíocháin táite é Siondróm Marfan. Fásann na géaga uachtaracha is na cosa chuig faid mhínormálta, le hailt róshoghluaiste ar fad agus méara fada caolchrúbacha. Is féidir go mbeidh galar croí ag duine is asaltú i lionsaí na súl freisin. Bíonn easpa fíocháin fho-chraicnigh ann, agus mar sin meáchan duine ró-íseal dá airde. Ainmníodh as an leanbhlia Francach Bernard Jean Antoinin Marfan (1858-1942) é. Meastar go mb'fhéidir go raibh sé ar Abraham Lincoln.
Margae. Ball tearc de chlann na gcat, a fhaightear i Nua-Mheicsiceo sna Stáit Aontaithe agus tuaisceart na hAirgintíne is ea an margae. Mílítheach le spotaí fáinneacha dorcha. Áitríonn sé foraoisí, agus déanann seilg sna crainn. Na géaga cúil oiriúnaithe chun dreapadóireachta, in ann rothlú 180°. Uaireanta, tógtar mar pheata é.
Margairín. Ionadach ime, nach bhfuil aon saill déiríochta ann, a dhéantar de ghnáth as olaí glasraí is bainne bearrtha, agus vitimíní A is D curtha leis. Sna 1860idí d'eiseatocsainigh an ceimicí Francach Hippolyte Mège-Mouriès (1817-1880) codán as saill mairteola ag 30-40 °C ar thug sé oléo-margarine air. Baineadh feidhm as seo in ionad ime go dtí 1903, ach ansin tosaíodh ar phróiseas cruachana olaí glasraí trí hidriginiúchán. Ó shin tá an-chuid forbairtí déanta ar ionadaigh ime, ach fós is ar olaí glasraí nó olaí muirí hidriginithe is mó a bhíonn siad bunaithe. Cinneann céim hidriginithe na bunola cé mhéid de na bunpholaineamhsháitheáin a fhágtar sa mhargairín.
Mariner. Mariner an t-ainm a tugadh ar shraith spásárthach a lainseáil NASA chun tosú ar thaiscéaladh an Ghrianchórais inmheánaigh is sheachtraigh. Chuimsigh an clár an chéad eitilt thar phláinéad (Mariner 2 a chuaigh thar Véineas i 1962), an chéad fhithiseoir pláinéadach (Mariner 9 a d'fhithisigh Mars i 1971), an chéad aistear go Mearcair (Mariner 10 i 1974 is 1975), agus an chéad mhionbhreathnú ar chórais Iúpatair, Satairn is Úránais (Mariner Iúpatair-Satairn, a athainmníodh Voyager, i 1979-1986). Díorthaíodh na spásárthaigh ón spásárthach Ranger a úsáideadh níos luaithe chun dul i dtír ar an nGealach. Ba de chlann Mariner fithiseoir Viking Marsa freisin. I 2004 lainseáladh an taiscéalaí Messenger go Mearcair, an chéad aistear Meiriceánach ar Mhearcair le 30 bliain. Shroich sé Mearcair i 2011, agus déanfaidh tástáil ar atmaisféar, comhdhéanamh is struchtúr an phláinéid.
Marla. Fosuithe cré atá saibhir i gcarbónáití, cruthaithe trí shíonchaitheamh aolchloiche eisíne.
Marós. Tom dlúth cumhra síorghlas is ea an marós. Fásann sé suas le 2 m ar airde. Dúchasach don Mheánmhuir, ar scrobarnach. Na duilleoga caol, dúghlas in uachtar is bán faoina mbun, na himill casta isteach. Na bláthanna éadrom gorm déliopach, na cinn in uachtar faoi chochall rud beag, na cinn in íochtar tríliopach spréite. Saothraítear go forleathan é mar mhaisiúchán agus luibh leighis.
Úsáidtear é sa chócaireacht, le huainfheoil stuáilte agus araile.
Mars Express. Spásárthach de chuid ESA le taiscéalaí (Beagle 2) a bhí le landáil ar Mhars, a lainseáladh ar roicéad Soyuz ó Baikonur i 2003. Bhí ionstraimíocht ar bord ó chuid mhaith ollscoileanna is comhlachtaí. Bhí an taiscéalaí le dul i dtír Lá Nollag 2003, ach cailleadh teileachumarsáid leis timpeall an ama sin.
Mars Observer. Spásárthach a lainseáil NASA na Stát Aontaithe i 1992 chun an pláinéad dearg Mars a iniúchadh níos géire mine, ar bheagán costais is maise: $1,000 milliún an costas a bhí air. Bhí gléasanna air chun an t-atmaisféar a thaifeach, an domhantarraingt air a thomhas go mion, imlíne a dhromchla a aimsiú, grianghraif chomh géar sin a ghlacadh den dromchla go bhféadfaí rudaí 3 m ar leithead a fheiceáil orthu, is na sonraí uile seo a chraobhscaoileadh ar ais ar Domhan. Lainseáladh an chéad spásárthach/fithiseoir i 1992 chun íomhánna ardtaifigh den dromchla a fháil agus an réimse maighnéadach pláinéadach is an t-atmaisféar a iniúchadh. Ach cailleadh gach teagmháil leis i 1993 cúpla lá roimh thuirlingt ar Mhars dó. Tá súil in airde ionaid chuí tuirlingthe a aimsiú i gcomhair spásárthaigh le daoine ar bord amach anseo.
Mars Surveyor. Clár de chuid NASA a thosaigh i ndiaidh teip Mars Observer, ag obair ar na bunphrionsabail chéanna. Sraith lainseálacha a bheadh i gceist. Lainseáladh an chéad spásárthach (an Mars Global Surveyor) i 1996 agus shroich sé Mars go déanach i 1997. Lainseáladh an Mars Climate Orbiter i 1998, agus an Mars Polar Lander i 1999, iad araon leis an bpláinéad a shroichint i 1999, ach cailleadh an dá cheann. I 2001 lainseáladh an Mars Odyssey, agus thosaigh sé ag fithisiú Marsa níos déanaí an bhliain sin. Lainseáil an ESA an Mars Express i 2003, a theip. Tháinig ceann den dá charr Sojourner de chuid NASA (Spirit) i dtír ann i 2004 chun íomhánna ardtaifigh den ithir a tharchur ar ais ar Domhan. Go luath ina dhiaidh thosaigh an Sojourner eile (Opportunity) ag scrúdú na hithreach is na gcarraigeacha lena ghéag ionstraimithe ar leith.
Tástáil Marsh. Tástáil ar arsanaic (As) is antamón (Sb) ina ndí-ocsaídítear a gcomhdhúile chuig AsH3 is SbH3, iad araon so-ghalaithe ionas go ndeascann na miotail ar dhromchla gloine le scáthán a dhéanamh. Ainmnithe as an gceimicí Sasanach James Marsh (1794-1846), a bhí ina chúntóir le Michael Faraday in Acadamh Ríoga an Airm i Londain.
Barry Marshall. Micribitheolaí a rugadh i gKalgoorlie na hAstráile is ea Barry Marshall (rugadh 25 Meán Fómhair 1951). 
Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 2005 lena chomhghleacaí Robin Warren as ról an bhaictéir "Heliobacter pylori" a léiriú maidir le gastaireintríteas agus galar an othrais pheiptigh.
Marsúipiach. Mamach atá dúchasach don Astraláise agus an Domhan Úr is ea marsúipiach. Fásann an t-óg i bpúitse, a osclaíonn chun tosaigh i gcineálacha dreaptha nó ar gcúl i gcineálacha a thochlaíonn. An fhaighin géagach, an péineas gabhlánach. An 2ú is an 3ú méar coise beag go minic, agus nasctha le chéile, ag déanamh círe le haghaidh a ghlanta.
Mártainsít. An comhábhar is tábhachtaí i gcrua-chruach a fhoirmítear trí mhúchadh ó theocht ard. Is é atá ann ná criostail ar dhéanamh plátaí, idirfhásta. Is criostail iad seo le struchtúr ciúbach, ach díchumtha mar gheall ar an gcarbón atá i láthair i struchtúr an iarainn.
Pierre-Émile Martin. Miotaleolaí a rugadh i mBourges na Fraince ab ea Pierre-Émile Martin (18 Lúnasa 1824 – 23 Bealtaine 1915). Agus é ag obair i dteilgcheárta cruach a athar, shaothraigh sé bealach nua le cruach a tháirgeadh i bhfoirnéis teallaigh oscailte, ag baint feidhm as próiseas athghiniúna teasa a thug comhlacht Siemens isteach. Bhuaigh táirgí phróiseas seo Siemens-Martin an bonn óir ag Taispeántas Pháras i 1867. Ina dhiaidh sin, bhí an fhoirnéis teallaigh oscailte ar phríomhfhoinse cruach an Domhain.
Masaccio. Péintéir a rugadh i San Giovanni Valdarno na hIodáile ab ea Masaccio (Tommaso de Giovanni di Simone Guidi, 1401-1428). Ceannródaí i bpéintéireacht na hAthbheochana. Rinne sé cuid mhaith freascónna i bhFirenze i gcomhar le Masolino.
Pietro Mascagni. Cumadóir ceoil a rugadh i Livorno na hIodáile ab ea Pietro Mascagni (1863-1945). Cáil ar leith air as a cheoldráma aonghnímh "Cavalleria Rusticana" (Niachas Tuaithe, 1890).
Masolino da Panicale. Ealaíontóir a rugadh i bPanicale na hIodáile ab ea Masolino da Panicale (Tommaso di Cristoforo Fini, 1383-c 1447). Péintéir cáiliúil i dtús na hAthbheochana. 
Chabhraigh sé le Masaccio sna freascónna i Séipéal Brancacci i bhFirenze.
Líne Mason-Dixon. Is líne dheighilte í An Líne Mason-Dixon, ar a dtugtar sa Bhéarla "The Mason–Dixon line", nó "The Mason and Dixon line" nó "Mason's and Dixon's line", a deighleann ceithre stát de chuid SAM, atá mar chuid de theorainneacha Pennsylvania, Maryland, Delaware, agus West Virginia (cuid de Virginia go dtí 1863). Tharraing beirt réalteolaithe Briotanacha, Charles Mason agus Jeremiah Dixon, i 1763-1767 an teorainn. Glactar leis an líne mar theorainn idir tuaisceart is deisceart na Stát Aontaithe.
Jules Massenet. Cumadóir ceoil a rugadh i Montaud na Fraince ab ea Jules Émile Frédéric Massenet (12 Bealtaine 1842 – 13 Lúnasa 1912). I measc a cheoldrámaí tá "Don César de Bazan" (César Uasal as Bazan, 1872) is Manon (1884), agus scríobh sé oratóirí, sraitheanna ceolainne, píosaí don phianó, is amhráin.
Quentin Massys. Péintéir a rugadh i Lováin na Beilge ab ea Quentin Massys (c 1466-1530). Is pictiúir eaglasta an chuid is mó dá shaothar, ach réalachas iontu. Pictiúir cáiliúil uaidh is ea "Erasmus" (1517).
Mastadán. Mamach pioctha, cosúil le heilifint, ab ea an mastadán (nó mastódón) a d'áitríodh sabhánaí coillearnaí sa ré Mhéicéineach, ar fud an Domhain, beagnach. D'imigh sé in éag sa ré Phléicéineach. Bhí cur na bhfiacla ann sainiúil, dís starrfhiacla íochtaracha is uachtaracha go minic, na starrfhiacla íochtaracha cosúil le sluaistí.
Masters agus Johnson. Taighdeoirí is scríbhneoirí ar an ngnéasacht dhaonna. Bhunaigh William Howell Masters (1915-2001) agus Virginia Eshelman Johnson (1925-2013) an Fhondúireacht Taighde ar Bhitheolaíocht Atáirgthe i 1964, agus rinneadar taighde ar chomhriachtain le deonaigh faoi chúinsí rialaithe saotharlainne. Leabhar móréilimh ab ea "Human Sexual Response" (Freagairt Ghnéasach Dhaonna, 1966) inar chuir siad síos ar thorthaí a gcuid taighde.
Masúrca.  
Damhsa tapa Polannach in am triarach, agus aiceann ar leith ar an 2ú nó an 3ú buille, is ea mazurka (mazurka i mBéarla). 
Scríobh Chopin cuid mhaith masúrcaí don phianó.