Trelis/gawiki huggingface dataset:
Curiarrachtaí Domhanda Guinness. Leabhar tagartha is ea Curiarrachtaí Domhanda Guinness, a fhoilsítear go bliantúil. Cuimsíonn sé bailiúchán de curiarrachtaí atá aitheanta go h-idirnáisiúnta, i ngach saghas réimse ó éachtaí daonna go dtí an gnéithe an dúlra. 
Stair.
Tá curiarracht ag an leabhar féin - an tsraith leabhar is mó díol riamh. B'é Sir Hugh Beaver, stiúrthóir bainistíochta Guinness a chéadcheap an smaoineamh agus é amuigh ag fiach taobh le Abhainn na Sláine i gContae Loch Garman ar an 4 Bealtaine 1951. Bhí argóint ar siúl idir eisean agus ball eile den ghrúpa faoin éanlaith ghéim is sciobtaí - an chearc fhraoigh nó an feadóg bhuí. Shocraigh sé go raibh gá le cuntas ceart a bheith ann chun a leithéid de cheisteanna a fhreagairt.
Eisíodh an chéad eagrán ar an 27 Lúnasa 1955, agus bhí sé ag barr liosta na leabhair is mó díol in am do Nollaig na bliana sin. 
Scríobh Ross McWhirter agus a leathchúpla, Norris, an chéad eagrán sa bhliain 1955 agus bhunaigh siad an comhlacht, "Guiness superlatives" ar 30 Samhain 1955. Tá an-éileamh ar an leabhar ó shin. 
Feallmharaíodh Ross McWhirter ar 27 November 1975. Bhí sé i bhfad amach ar an eite dheis. Bhí luaíocht £ 50,000 á tairiscint ag McWhirter chun teacht ar baill den IRA, an 'Balcombe Street Gang' i Londain. Ach lámhach siad é. 
Thugtaí an teideal Leabhar Curiarrachtaí Guinness (nó Guinness Book of Records) air suas go dtí an bhliain 2000, agus Guinness World Records ó shin.
Taephota. Soitheach faoi leith is ea taephota (corcán tae, ruacan, nó maosán sna seanfhoclóirí). Is ann a fhliuchtar tae. Caithtear duilleoga tae ann agus anuas orthu sin, doirtear uisce beirithe. Bíonn barr air chun an t-uisce a choimeád te agus an gal a choimeád ann. Bíonn feadán ar an dtaobh ar a ghlaotar gob. Doirtear an tae amach an gob. Is cré-earra taephota de ghnáth. Déantar le cré iad. Ní seolann cré-earraí teas, cé go mbíonn an taephota te nuair a bhíonn sé lán de tae te. Déantar de mhiotal iad freisin. Is féidir taephota a bheith beag nó mór. Is féidir toilleadh beag nó mór a bheith acu. Is féidir ceann a fháil atá oiriúnach i gcóir tae do dhuine amháin nó ceann mór le toilleadh mór atá in ann tae a dháileadh ar bhreis is 30 daoine.
Wigan Athletic Football Club. Is club sacair Sasanach é Wigan Athletic Football Club atá ag imirt sa Premier League faoi láthair. Tá sé lonnaithe i Wigan, baile gar do Mhanchain.
An Mhaorais. Is teanga í an Mhaorais (Māori nó Te Reo Māori), nó Te Reo de ghnáth a labhraítear sa Nua-Shéalainn. Ceann de na teangacha oifigiúla sa tír sin is ea í, agus is é an Béarla an ceann eile. Teanga Pholainéiseach í an Mhaorais, agus is í teanga Oileáin Cook an ceann is gaolmhaire léi. Le fírinne, "Maorais" a thugann muintir Oileáin Cook ar a dteanga freisin. "Dúchasach" nó "bundúchasach" is brí leis an bhfocal sin "māori" sa teanga féin.
Tugtar ‘Aotearoa’ ar an Nua-Shéalainn i Maorais, teanga na bPolainéiseach a chuir fúthu inti corradh is míle bliain ó shin. Ciallaíonn an t-ainm ‘Tír an scamaill fhada bháin’.
Stádas.
Ón mbliain 1987 i leith, tá stádas oifigiúil ag an Maorais sa Nua-Shéalainn. Glactar leis go bhfuil sí ó dhúchas ag céad míle nó céad míle go leith de dhaoine, nó ag 2 % de mhuintir na Nua-Shéalainne. 
Labhraítear Maorais mar theanga phobail i réigiún an Tuaiscirt ("Northland Region", "Te Tai-tokerau") in Oileán Thuaidh na Nua-Shéalainne, i Te Urewera i lár an Oileáin Thuaidh, agus timpeall na Rinne Thoir in oirthuaisceart an Oileáin Thuaidh. Thairis sin, áfach, tá naíonraí Maoraise ar fud na tíre leis an teanga a theagasc do na páistí óga.
Canúintí.
Tá a lán canúintí ann, ach is í an chanúint is difriúla leis an gcuid eile ná canúint an Deiscirt. Is í an difríocht is mó ná go gcuirtear "k" in áit an "ng" sa Deisceart. 
Tá caighdeán na Maoraise bunaithe ar chanúint Lár Oileán an Tuaiscirt, agus sna laethanta a bhí, rinne rialtas na Nua-Shéalainne iarrachtaí leis an Maorais chaighdeánaithe a chur i mbéal mhuintir an Deiscirt freisin. 
Inniu, áfach, baintear úsáid oifigiúil as an gcanúint Dheisceartach sna háiteanna ina labhraítear de ghnáth í. Mar shampla, is é an t-ainm oifigiúil Maoraise atá ar an sliabh is airde sa Nua-Shéalainn inniu ná "Aoraki" ("Mount Cook" an t-ainm Béarla), de réir chanúint an Deiscirt, ós in Oileán an Deiscirt atá sé suite. "Aorangi" an t-ainm a úsáideann muintir an Tuaiscirt.
Chiang Kai-shek. Bhí Chiang Kai-shek (leagan Cantainise) nó "Jiang Jieshi" (leagan Mandairínise), a rugadh i Xikou ar an 31 Deireadh Fómhair 1887 agus a cailleadh i Taipei, an Téaváin, ar an 5 Aibreán 1975, ina cheannaire idir pholaitiúil agus mhíleata sa tSín i rith na fichiú haoise. Chuaigh sé le polaitíocht i bPáirtí Náisiúnta na Síne, nó "Guomindang", agus é ag comhoibriú go dlúth le Sun Yat-sen, "athair na tíre dúchais". 
Nuair a fuair Sun bás, chuaigh Chiang Kai-shek i gceannas ar an bpáirtí agus, sa bhliain 1928, ar an tír féin. Bhí sé ina Ard-Ghinearál agus ina chathaoirleach ar Chomhairle Náisiúnta Mhíleata Phoblacht na Síne sna blianta 1928-1948, rud a chiallaigh go raibh sé ar an duine ab airde céimíochta agus ar an duine ba mhó cumhachta sa tSín. 
Sna blianta 1937-1945, chuir sé cogadh ar na Seapánaigh, agus nuair a d'ionsaigh na Seapánaigh Pearl Harbor, chuaigh Chiang i gcomhghuaillíocht leis na Meiriceánaigh. I ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, d'fhéach sé leis na Cumannaigh a chloí, ach ní raibh rath ar an iarracht sin. B'éigean do Chiang agus dá pháirtí cúlú go dtí an Téaváin, a ndearna siad daingean frith-Chumannach di. Ansin a shíothlaigh Chiang sa deireadh, tríocha bliain i ndiaidh deireadh an chogaidh.
Tá oidhreacht Chiang ina cnámh spairne idir na Téavánaigh inniu. Tá cuid mhaith daoine buíoch beannachtach as an seasamh dobhogtha a ghlac sé in aghaidh an Chumannachais. 
Ón taobh eile de, áfach, tá cuid mhaith eile den bharúil nach ndearna Chiang mórán maitheasa don Téaváin, nó ní raibh spéis aige san oileán ach amháin mar bhunáit fhrith-Chumannach - ní dhearna sé mórán leis an Téaváin a fhorbairt ar mhaithe leo siúd a rugadh is a tógadh san oileán, agus bhí seisean agus a lucht leanúna i bpáirtí Guomindang ag glacadh buntáiste ar na Téavánaigh dhúchasacha.
Alice in Wonderland (scannán 1951). Scannán de chuid Disney ón bhliain 1951 is ea Alice in Wonderland (Eilís i dTír na nIontas). Ghlac Kathryn Beaumont, Heather Angel, Bill Thompson, Joseph Kearns, Doris Lloyd, Richard Haydn, Queenie Leonard, Steirling Hollaway, Ed Wynn, Jerry Colonna, J. Pat O'Malley, James McDonald, Verna Felton, agus Dink Trout páirt ann. Tá sé bunaithe ar an leabhar "Alice's Adventures in Wonderland" le Lewis Carroll.
Éigniú. Coir thromchúiseach gnéis is ea an t-éigniú — is minic a úsáidtear an téarma "banéigniú" sa Ghaeilge freisin. Go bunúsach, is éard is brí leis an éigniú ná comhriachtain in aghaidh na tola. 
In Éirinn, tá an choir seo sainmhínithe de réir dhá acht dlí, an tAcht um an Dlí Coiriúil (Éigniú) ón mbliain 1981 agus an leasú a cuireadh leis an acht sin sa bhliain 1990.
De réir dhlí na hÉireann, má théann an fear chun comhriachtana le bean in aghaidh a tola, ionas go bhfuil a fhios ag an bhfear nach bhfuil sí toilteanach, nó más cuma leis an bhfear faoi thoil na mná, beidh sé ciontach in éigniú. 
Nuair a rachaidh an scéal chun na cúirte, caithfidh baill an ghiúiré a marana a dhéanamh ar an gceist, an raibh cúis réasúnta ag an bhfear a shíleadh go raibh an bhean sásta luí leis. Is é an pionós is airde is féidir a ghearradh don éigneoir in Éirinn ná príosúnacht saoil. 
An duine a chuidigh leis an gciontóir éigniú a dhéanamh, is féidir é a chiontú i neartú le héigniú, agus an fear a d'fhéach le bean a éigniú cé nár éirigh leis, is féidir é a chiontú in iarracht ar éigniú.
Galar nódú in éadan óstaigh. Is aimhréidh neamhchoitianta é An Galar Nódú in éadan Óstaigh, a bhíonn bainteach le fuilaistriú (GN-OBF), ina dtugann 'T limficítí' an deontóra imoibriú imdhíoneolaíoch i gcoinne fhíocháin limfeacha an fhaighteora. De ghnáth, aithníonn an faighteoir T limficítí an deontóra mar nithe coimhthíocha, agus, dá bhrí sin, scriosann córas imdhíonachta an fhaighteora iad. 
Mar sin féin, i gcásanna ina bhfuil sochtadh imdhíonachta ag an bhfaighteoir sochtadh imdhíonachta ó bhreith nó faighte, urchóideacht), nó nuair a bhíonn an deontóir homaisigeach agus an faighteoir heitrisigeach d'aontíopáil den Antaigin Leocaicít Dhaonna (mar a tharlaíonn i roinnt fhuilaistrithe ó ghaolta den chéad chéim), ní bhíonn córas imdhíonachta an fhaighteora in ann T limficítí an deontóra a scrios. Mar thoradh air seo, is féidir leis an ngalar nódú in éadan óstaigh teacht ar an othar.
Nuachtán. Is iris ina fhoilsítear nuacht agus faisnéis eile é nuachtán. Clóbhuailtear ar pháipéar tanaí é. 
Foilsítear nuachtáin gach lá, gach seachtain nó gach mí nó níos minicí, amhail gach ré lá nó dhá uair sa seachtain.
Bíonn ailt i nuachtáin dírithe ar pholaitíocht, spórt, siamsaíocht, an gheilleagar, oideachas, eolaíocht agus a lán nithe eile nach iad.
Nuachtáin faoi bhrú sa 21ú haois.
Foilsítear nuachtáin ar fad na cruinne gach lá. Is iad ceann de na bealaí is tábhachtaí atá ag daoine nuacht a fháil. Ach tá na nuachtáin faoi bhrú ón nGréasán Domhanda mar is féidir an t-eolas a fhoilsiú láithreach ar na ngréasán. 
Liosta nuachtán.
The Irish Times
Irish Independent
Irish Examiner
The New York Times
Life Site News
Friochtán. Corcán éadomhain ina fhriochtar bia is ea an friochtán. Déantar de miotal iad agus bíonn feac orthu ionas gur féidir greim a fháil ar an bhfriochtán nuair atá sé te. Cuirtear ola nó im sa fhriochtán roimh bia a fhriochadh ann ionas nach greamófar an bia leis an bhfriochtán.
Fual. Uisce bréan a sceitear as an gcorp is ea fual nó mún. Eascraíonn fual ó na duáin agus cnuasann sé sa lamhnán. Nuair nach féidir leis an lamhnán a thuilleadh fual a choimeád, caithfear an fual a sceitheadh. Sileann an fual amach tríd an t-úiréadra. Sceitheann fir agus ainmhithe fireann fual tríd an bod. Sceitheann mná agus ainmhithe baineann fual amach trí pholl an fhuail. Ní moltar é a ól mar tá sé lán leis na hábhair a theastaigh ón gcorp fáil réidh leo.
Scamall siúcra. Is siúcra sníofa ar chipín é scamall siúcra. Toisc gur aer formhór an chomhdhéanaimh, bíonn achar mór ar an scamall. Is gnách scamall siúcra a dhíol ag aontaí nó sorcais nó ag pictiúrlanna. Cuirtear dathúchán bia ann chun dath an tsiúcra a thiontú go dtí dath eile. Díoltar i málaí freisin é.
Cúlra.
Chruthaigh William Morrison agus John C. Wharton scamall siúcra don chéad uair i 1897. Bhí fáil orthu go forleathan don chéad uair ag an Aonach Domhanda i St. Louis i 1904. Glaodh "Fairy Floss" orthu. Thaitin siad go mór leis an bpobal agus bhí éileamh mór orthu.
Conas mar a dhéantar iad.
Doirtear siúcra agus dathúchán bia i gcuachán. Castar an cuachán go mear agus leáitear an siúcra sa chuachán. Fáisctear an siúcra leáite amach trí phoill bhídeacha de bharr cumhacht lártheifeach. Scaipeann an siúcra i mhias mhór mhiotal. Bailíonn an té atá á dhéanamh an siúcra sníofa seo ar chipín nó lena láimhe.
Is milseogra cosúil le scamall siúcra é Pashmak ón Iaráin.
Rann na Feirste. Is ceantar i bparóiste Anagaire in iarthar Dhún na nGall i bPoblacht na hÉireann í Rann na Feirste (seanainm: "Ceann Dubhrann"; "Béarla": "Ranafast" nó "Rinnafarset"). Tá sí suite sna Rosa. Bhí cónaí ar 309 nduine i Rann na Feirste sa bhliain 2016.
Maireann an Ghaeilge go fóill mar phríomhtheanga an cheantair Gaeltachta seo. I ndaonáireamh 2016 dúirt 90.4% de mhuintir Rann na Feirste go bhfuil Gaeilge acu agus dúirt 83.1% den daonra go labhraídís Gaeilge achan lá. Ar theacht an tsamhraidh chuile bhliain téann a lán scoláirí go Coláiste Bhríde (a bogadh chun an cheantair sa bhliain 1926 ó Ó Méith) leis an Ghaeilge a fhoghlaim agus aithne a chur ar an chultúr Gaelach. Nuair a bhíonn siad ann, fanann siad le teaghlaigh áitiúla. Bhí ceangal láidir ag an choláiste le oirthear Chúige Uladh mar gheall ar an bhaint a bhí ag an Athair Lorcán Ó Muirí le bunú an choláiste. Scaip an tAthair Ó Muirí, agus sagairt agus tuataigh eile ar nós Tomás Ó Fiaich cáil Rann na Feirste ar fud na hÉireann agus bhí iomrá ar scríbhneoirí agus seanchaithe an cheantair. 
I measc mhuintir na háite a bhfuil clú agus cáil orthu, tá na scríbhneoirí Séamus Ó Grianna agus Seosamh Mac Grianna, na seanchaithe Micí Sheán Néill agus Neidí Frainc agus ceoltóirí go leor, go háirithe clann Uí Dhomhnaill (Mícheál, Tríona, Mairéad a bhí sa ghrúpa Skara Brae agus a n-uncail Condaí Mhicí Hiúdaí.
Tá tógáil ar siúl ar ionad pobail i Rann na Feirste faoi láthair.
Tábla Daonra.
Déantar cur síos ar athruithe ins an daonra ins na blianta anuas ins an tábla seo thíos:
Hans Geiger. Fisiceoir Gearmánach ab ea Johannes (Hans) Wilhelm Geiger (30 Meán Fómhair 1882 – 24 Meán Fómhair 1945). Tá clú agus cáil air de bharr a chuid oibre le háiritheoir Geiger agus an turgnamh Geiger-Marsden a d'aimsigh núicléas an adaimh den chéad uair.
Saol.
Rugadh Geiger i Neustadt-an-der-Haardt, sa Ghearmáin. Ba shaineolaí ar chultúr na hIndia é a athair ag Ollscoil Erlangen. 
Sa bhliain 1902 thosaigh Geiger óg déanamh staidéir ar an bhfisic agus ar an matamaitic ag Ollscoil Erlangen. Bronnadh dochtúireacht air ón ollscoil chéanna sa bhliain 1906 (24 bliain d'aois). 
I 1907 thosaigh sé ag obair le Ernest Rutherford ag Ollscoil Manchain i Sasana ar radaighníomhaíocht, agus go príomha, astú béite ghathanna / béite-cháithníní. 
Fionnachtana.
Sa bhliain 1909, dhear sé ionstraim áirimh lena chomhghleacaí Walther Muller chun an ghathaíocht seo a thomhas. Le chéile rinne siad an chéad áiritheoir Geiger. 
Agus Geiger ag obair le Ernest Rutherford i Manchain ar radaighníomhaíocht, agus go príomha, astú béiteghathanna/béite-cháithníní, dhear sé ionstraim áirimh lena chomhghleacaí Walther Muller chun an ghathaíocht seo a thomhas. 
Rinne Geiger agus Ernest Marsden an turgnamh cáiliúil úd ar a dtugtar Turgnamh Geiger-Marsden,
Sa bhliain 1911 d'aimsigh Geiger, i dteannta John Mitchell Nuttall, an Dlí (nó Riail) Geiger-Nuttall agus rinne siad turgnaimh a cabhraigh le Rutherford a shamhail adamhach a cruthú. 
Sa bhliain 1928, lena dalta, d'fheabhsaigh siad an t-áiritheoir Geiger. D'oibrigh sé freisin le James Chadwick.
Bás agus oidhreacht.
Fuair Geiger bás in Potsdam, sa Ghearmáin, cúpla mí i ndiaidh deireadh an Dara Cogadh Domhanda. Croíbhriste, ní raibh ach 62 bliain d’aois aige.
Anna Maria Jopek. Amhránaí snagcheoil Polannach, cumadóir agus pianódóir is ea Anna Maria Jopek (rugadh 14 Nollaig 1970, Vársá). An t-amhránaí Polannach i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1997 a bhí inti leis an amhrán "Ale jestem" ("Ach is mé").
Eiseachas. Tugtar eiseachas ar fhealsúnacht smaointeoirí agus scríbhneoirí áirithe sa naoú haois déag agus san fhichiú haois a roghnaigh an duine aonair agus cás an duine aonair - an eagla roimh an mbás agus an t-uaigneas, mar shampla - mar phointe tosaigh don fhealsúnacht agus don tuiscint ar an saol. 
Tá fealsúnacht an eiseachais bunaithe ar an meon eiseach a ghlacann leis nach bhfuil ciall ná cuspóir leis an saol, agus a admhaíonn an meascán mearaí a chuireann sin ar an duine aonair. 
Bhí cuid mhór de na heisithe míshásta leis an bhfealsúnacht acadúil toisc go bhfuair siad nach raibh sí in aon chóngar d'fhíor-shaoltaithí an fhíordhuine, agus theastaigh uathu fealsúnacht a chruthú a bheadh bainteach leis an ngnáthshaol.
Kasabian. Buíon cheoil Shasanach is ea Kasabian. Bunaíodh sa bhliain 1999 í.
An Clochán (Contae Uíbh Fhailí). Baile i gContae Uíbh Fhailí is ea an Clochán (Béarla: "Cloghan").
Iompar.
D'oscail stáisiún traenach Belmont agus Clochán ar an 29 Bealtaine 1884, ach dúnadh é sa bhliain 1963.
Spóirt.
Tá an club GAA St. Rynagh's lonnaithe sa Chlochán. Thosaigh an club sa bhliain 1961 agus tá 16 Craobh Iomána Sinsearach i gContae Úibh Fhailí buaite acu go dtí seo.
Suí an Róin. Baile beag is ea Suí an Róin i gContae Uíbh Fhailí in Éirinn. Bhí 591 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Cuisneoir. Is gaireas é cuisneoir ina gcuirtear bia i dtaisce chun é a choimeád fuar agus úr, ionas nach lobhfaidh sé. Loiteann baictéirí bia ach maraíonn an fuacht iad, mar sin más féidir an bia a choimeád in áit atá fuar, ní éireoidh leis na baictéirí an bia a loit.
Leithreas. Is seomra agus gaireas ina scaoileann daoine fual agus cac é an leithreas (nó "ionlann"). Is gaireas é ar nós suíochán le poll mór os chionn umar agus méid áirithe uisce san umar. Suíonn daoine ar an suíochán seo agus ligeann siad amach as a gcoirp an t-ábhar bréan. Brúitear cnaipe agus sruthlaítear uisce isteach san umar. Iompraíonn an t-uisce an cac agus an fual as an umar. 
De bharr gur féidir le fir múnadh gan dua ag seasamh, tá ionlann faoi leith ann dóibh arbh ainm fualán. Níl suíochán ar sin.
Nósanna.
I dtíortha áirithe amhail an tSeapáin, ní shuíonn daoine ar an leithreas; bíonn siad ag gogaireacht. Cinntíonn sé seo nach mbíonn a dtóineanna i dtadhaill leis an suíochán féin. Mar gheall go mbíonn daoine leo féin sa leithreas, is breá leo bromanna a scaoileadh fad is atá siad ann.
Bochtú.
Tarlaíonn galair (dinnireacht, fiabhras tíofóideach, mar shampla) nuair a bhíonn caighdeáin na sláintíochta go dona. 
Ceiliúrtar "Lá Domhanda na Leithreas" ar an 19 Samhain.
Fualán. Gaireas ina mhúnann fir ann is ea fualán. Is féidir le fir fualán a roinnt eatarthu nó is féidir fualán a bheith d'fhear amháin. Má tá fir ag seasamh in aice a chéile, níl cead, de réir gnásanna coitianta, breathnú síos ar bhoid fir eile. Seasann fir os comhair an fualán, síneann siad an bod i dtreo an fualán agus steallann siad an fual isteach sa bhfualán. Sruthlaíonn uisce iontu go rialta chun an fual agus an boladh bréan a bhaint amach.
Tá fualáin ann le haghaidh mná freisin ach ní maith le mná leas a bhaint astu mar is féidir leis an saol mór iad a fheiceáil ag múnadh.
Scannán otair. Is scannán ina bhfuil ábhair nó radhairc ghraosta, ghairsiúla, ghlonnmhara, dhéistineacha, shamhnasacha d'aon turas é scannán otair. Is iad comharthaí sóirt scannán otair ná scéal a ghluaiseann ar aghaidh go mear, béim ar ghreann a bhaineann le leithris agus nithe ábartha eile, comhriachtain, greann amaideach, tuth na colainne agus nithe eile a bhaineann le feidhmiú na colainne ar nós bheith ag gaofaireacht agus ag brúchtach, drochiompar, cearmansaíocht, bachram, luargacht ar nós smugaí a thochailt sa srón, bia a chaitheamh i mbruíon, daoine á nochtú féin gan cúis agus caint cáidheach. Tá an cineál scannán seo dírithe ar aoisaicme óg idir a 18 agus a 25. 
Stair.
Thosaigh léiritheoirí scannáin ag déanamh na cineál scannán seo ag deireadh na 1960í.
Cheaptar gurb é an scannán Pink Flamingos (1972) a chur tús leis an aicme scannáin seo de bharr an radharc sa scannán inar itear cac madra ann. Ó deireadh na 1990í, tá borradh tagtha ar na scannáin seo. Bhí an-éileamh ar scannáin amhail There's Something About Mary, Porky's, American Pie, Old School nó Wedding Crashers. Tá clú agus cáil ar na scannáin otra a rinne Sacha Baron Cohen, Borat agus Bruno ach go háirithe.
Seo a leanas cnuasach de na scannáin otra is cáiliúla:
Grianchóras. Is éard atá sa ghrianchóras ná an Ghrian agus gach rud a théann timpeall uirthi, sé sin na réadanna réalteolaíocha atá faoi thionchar a himtharraingthe, idir phláinéid, a gcuid gealach, abhacphláinéid, agus réadanna eile, ar nós scuabréaltaí, astaróidigh, dreigeoidigh, agus an deannach idirphláinéadach. 
Ní thugtar grianchóras ach ar an gcóras timpeall na Gréine. Nuair atáthar ag trácht ar chórais den chineál chéanna atá ag timpeallú na réaltaí eile, is é an córas pláinéadach an téarma ceart. 
Is í an Ghrian croílár an ghrianchórais. Ansin atá 99.86 % de mhais an chórais, agus, ní nach ionadh, tá an chuid eile den chóras á stiúradh ag imtharraingt na Gréine. Réalta de chuid an phríomhsheichimh atá ann, agus í ag baint leis an aicme speictreach G2 - is é sin, cineál abhacréalta bhuí atá ann. Faoi bhrú na maise móire, tá dlús an damhna i gcroílár na Gréine chomh mór is go gcoinníonn sé an chomhleá núicléach ag imeacht. An fuinneamh a fhuasclaítear san imoibriú núicléach seo, imíonn an chuid is mó de leis an radaíocht leictreamaighnéadach, an solas infheicthe san áireamh. An chuid de mhais an Ghrianchórais nach bhfuil comhchruinnithe sa Ghrian féin, tá níos mó ná 90 % de sa dá phláinéad is mó sa chóras, mar atá, Iúpatar, agus Satarn. Creideann a lán saineolaithe inniu go bhfuil scamall sféarúil d'astaróidigh ag timpeallú na Gréine i bhfad amach ó na pláinéid, is é sin, Scamall Oort, agus caithfidh sé go bhfuil céatadán ard de mhais an Ghrianchórais ansin freisin, más ann don scamall sin ar aon nós.
Reanna sa ghrianchóras.
Is féidir na reanna sa ghrianchóras a chatagóiriú, ach níl na catagóirí seo róshimplí. Úsáidtear na catagóirí seo a leanas sa chiclipéid seo:
Córas deachúlach Dewey. Is córas dílsithe rangaithe leabharlainne é córas deachúlach Dewey, forbartha ag Melvil Dewey sa bhliain 1876. Ó shin i leith, bhí sé athraithe agus leathnaithe go mór, le 22 leasú mór, an ceann is déanaí sa bhliain 2011.
Eagraíonn an córas seo leabhair leabharlainne i seilfeanna ar leith agus in ord sainiúil agus in-athdhéanta
a dhéanann sé éasca leabhar ar bith a aimsiú agus/nó a chur ar ais san áit cheart.
Tá deich bpríomhchatagóir nó rang i gCóras Dewey, gach ceann díobh roinnte i ndeich bhfochatagóir, agus deich bhforoinn ag gach ceann acu siúd.
Melvil Dewey. Rugadh Melville Louis Kossuth (Melvil) Dewey in Adams Center, Jefferson County, Nua-Eabhrac. D'fhreastail sé ar Amherst College, áit a raibh sé ina bhall de Delta Capa Eipsealón (craobh Sigme). Bhain sé bunchéim amach sa bhliain 1874 agus fuair sé a mháistreacht ó Amherst sa bhliain 1877.
Bhí Dewey ina leabharlannaí cúnta ag Amherst ó 1874 go dtí 1876. Sa bhliain 1876, d'fhág sé Amherst agus ar aghaidh leis go Bostún. Sa tréimhse 1883-1888 ba phríomhleabharlannaí é ag Ollscoil Columbia, agus ó 1888-1906 bhí sé ina stiúrthóir ar Leabharlann Stáit Nua-Eabhrac (New York State Library).
Sa bhliain 1895, bhunaigh Dewey agus a bhean Annie an Lake Placid Club ag Lake Placid i dtuaisceart stát Nua-Eabhrac. Bhí sé féin agus a mhac Godfrey gníomhach i socrú Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh, agus bhí sé ina chathaoirleach ar Choiste Oilimpeach an Gheimhridh Stáit Nua-Eabhrac. Sa bhliain 1926, chuaigh sé go Florida agus bhunaigh sé craobh an deiscirt den Lake Placid Club ansin. Fuair sé bás ag Lake Placid, Florida.
Bhí Dewey ina bhall de 'Halla na Laochra' de chuid Chumann Leabharlann Mheiriceá (American Library Association).
Glasra. Is é is brí leis an bhfocal glasra ná planda nó cuid áirithe de phlanda a itheann daoine agus ainmhithe mar bhia, taobh amuigh den síol ar a dtugtar toradh. Ní sainmhíniú eolaíochta é seo, agus de ghnáth braitheann sé ar thraidisiún an chultúir atá i gceist. 
Tugtar feoilséantóirí nó veigeatóirí ar iad siúd a itheann glasraí amháin.
David Guetta. DJ Francach is ea David Guetta. Saolaíodh ar an 7 Samhain 1967 i bPáras é. Tá 6 milliún albam agus 15 milliúin singil díolta aige ar fud an domhain.
Naisc sheachtracha.
[[Catagóir:Ceoltóirí Francacha]]
[[Catagóir:Daoine as Páras]]
Aerfort. Is éard atá i gceist leis an aerfort ná áit imeachta agus tuirlingthe do na heitleáin agus na hingearáin, ionas gur féidir leo daoine agus earraí a bhailiú agus a iompú go háiteanna eile. Gnéithe den aerfort iad ná:
Císte. Is bia déanta de taos milis a fhuintear é císte. Déantar plúr, uibheacha, siúcra agus comhábhair eile a mheascadh le chéile chun císte a dhéanamh. Cuirtear an taos i mias nó soitheach eile agus cuirtear in oigheann é chun é a fhuineadh. Athraítear cumadh agus uigeacht an bhia fad is atá sé san oigheann.
Maisítear an císte le rudaí éagsúla ar nós uachtar buailte, subh, siúcra, seacláid, torthaí, milseáin, cnónna agus ábhair eile nach iad. 
Cultúr.
Itear cístí de ghnáth mar mhilseog nó mar scroid fad is atá tae, caife nó sú á ól. Gearrtar an císte agus tugtar míreanna de do dhaoine le n-ithe. 
Itear iad chun imeachtaí a cheiliúradh ar nós laethanta breithe, bainis nó chun lá áirithe a chomóradh. Go minic scríobhtar teachtaireacht ar an gcíste do dhuine áirithe.
Más ceiliúradh áirithe é, cuirtear coinnle ar lasadh ar mhullach an chíste agus tugtar cuireadh do dhuine faoi leith iad a mhúchadh le séid mhór.