Trelis/gawiki huggingface dataset:
Fiabhras tíofóideach. Galar ionfhabhtaíoch, a gcuireann an baictéar "salmonella typhi" tús leis, is ea fiabhras tíofóideach, a dtugtar "fiabhras eintreach" air freisin. Faigheann duine é trí bhia nó deoch atá truaillithe le faecas duine ghalraithe. 
Scaiptear é go minic i soláthar uisce nó le linn ullmhú bia. Is iad na siomptóim a bhaineann leis ná fiabhras ard, sáimhríocht, cráphianta, buinneach, gríos ar an mbolg, agus níos déanaí, rámhaille is cóma. 
Má thagann duine slán, bíonn sé ina iompróir ainsealach ag an ngalar agus eisfhearann na baictéir ina fhaecas an t-am ar fad. 
Chun an galar a sheachaint, is gá cloí le córacha maithe sláintíochta is caighdeáin arda sláinteachais in ullmhú bia is dí. Is inmhianaithe go mór go mbeidh daoine atá le taisteal i réigiúin ar leith den domhan (an India, mar shampla, mar a bhfuil an galar seo eindéimeach) vacsaínithe ina choinne.
Fiachú. Pór madra a saothraíodh in Albain ó shinsir ón Meánmhuir. Ard caol, na cosa an-fhada, an t-eireaball fada, an fionnadh mosach liath, an ceann beag le cluasa gearra boga.
Iarbhunscoil Oiliféir Naofa. Is scoil suite i gContae na Mí é Iarbhunscoil Oiliféir Naofa.
Loch Craobh. Is grúpa de thuamaí pasáiste Neoiliteacha gar don Seanchaisleán i gContae na Mí iad Cairn Loch Craobh, a dtugtar Cnoic na Caillí orthu freisin. Scaipthe thar cheithre bhinn dhroimneacha, is tuamaí ársa iad, a théann siar chomh fada le 3000 RCh.
Tá Carn T ar cheann de na tuamaí is mó ar an láthair. Tá seomra croschruthach agus díon coirbéalta laistigh de, mar aon le cuid de na samplaí is áille d’ealaín Neoiliteach na hÉireann. Tá an carn ailínithe le héirí na gréine ag cónochtaí an earraigh agus an fhómhair, agus ag na hamanna sin, cruinníonn daoine le chéile chun beannú do chéad ghathanna na gréine.
An Mhainistir Dhubh. Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm An Mhainistir Dhubh air:
Mainistir Cheanannais. Ba mhainistir suite i gContae na Mí í Mainistir Cheanannais.
Fiagaithe/cnuasaitheoirí. Pobal a mhaireann go hiomlán, nó beagnach go hiomlán, trí shealgaireacht ainmhithe is cnuasadh bia. Tugtar "fáiteallaithe" agus "sochaithe buíne" orthu freisin de bhrí go mbíonn siad eagraithe ina mbuíonta. De réir cineáil, déanann na fir sealgaireacht is na mná fáiteall. I 10,000 RC bhí pobal uile an Domhain ina bhfiagaithe/cnuasaitheoirí. Inniu, maireann níos lú ná 0.001% den daonra mar seo, agus ina measc tá na Pigmithe, na Cóiseana is na Hadsa san Afraic, na Bundúchasaigh san Astráil, agus grúpaí fánacha sa Mhalaeisia, an India is na hOileáin Fhilipíneacha. Déanann grúpaí tréadacha is talmhaíochta áirithe sealgaireacht is fáiteall go páirtaimseartha.
Fiaile phoisíodóin. Planda mara, cosúil le féar, a bhíonn go hiomlán faoin uisce, i réigiúin thanaí na Meánmhara de ghnáth. Cartar na duilleoga is na riosóim i dtír go minic ina lear mór, agus liathróidí poisíodóin freisin, cruinníní an bhruscair shnáithínigh de foirmithe ag tonnta na mara.
Fiaradh gaoithe. Is é rud is fiaradh gaoithe ann ná téarma meitéareolaíochta ar an ráta athraithe i luas na gaoithe. An ráta athraithe in aghaidh na hairde, tugtar "an fiaradh gaoithe ceartingearach" air sin. Braitheann sé go mór ar phatrún na teochta san aer. Is baolach fiaradh mór gaoithe d'eitleán a bhíonn istigh ann.
Fiarshúilí. Geamhshúilí, éalang in ailíniú na súl a chuireann isteach ar ghluaiseacht na súl sa phlána cothrománach níos mó ná aon rud eile. De ghnáth is riocht comhbheirthe é, agus féadfaidh mínormáltacht sa bhfócasú (earráid athraonta) a bheith ann freisin. I ndaoine fásta, tarlaíonn sí de bharr laige i gceann nó dhó de na matáin a ghluaiseann meall na súile, rud a tharlaíonn i gcuid mhaith galar.
Leonardo Fibonacci. Matamaiticeoir a rugadh i bPisa na hIodáile ab ea Leonardo Fibonacci (Leonardo Pisano, c 1170 – c 1250), an matamaiticeoir meánaoiseach is cáiliúla dá raibh ann. Chuir sé an córas deachúil chun cinn, agus d'fhorbair an uimhirtheoiric go mór. Tháinig sé ar sheicheamh Fibonacci, na slánuimhreacha ina bhfuil gach uimhir cothrom le suim an dá uimhir roimpi (0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13…).
Fibricíteas. Téarma neamhchruinn ar chráphian sna matáin is an fibricíteas nó fibrimiailge. Féadann an phian a bheith dian go háitiúil sa mhuineál, na guaillí nó an droim. Ní féidir an bhunchúis a aimsiú sa chuid is mó de na cásanna.
Fideog. Fliúit shimplí ardairde a séidtear go díreach isteach ina ceann. Déanta as adhmad, le 6 mhéarpholl. Le blianta cuirtear gléasa miotalacha uirthi, agus béalóg eabhair nó plaisteach. An-choitianta ón 16ú-18ú céad, ach d'imigh as feidhm den chuid is mó sa 19ú céad. Is cineál di an fheadóg stáin.
Cyrus West Field. Airgeadaí a rugadh i Stockbridge, Massachusetts ab ea Cyrus West Field (30 Samhain 1819 – 12 Iúil 1892). Chabhraigh sé le maoiniú an chéad chábla teileagrafaíochta trasna an Atlantaigh i 1866, a leagadh tar éis cuid mhaith iarrachtaí. Bhunaigh sé comhlacht an New York, Newfoundland &amp; London Telegraph i 1854, agus comhlacht an Atlantic Telegraph i 1856, ach chaill an-chuid airgid sna fiontair seo.
Bonn Fields. Duais a bunaíodh i 1924 ag Comhdháil Idirnáisiúnta na Matamaiticeoirí i dToronto, ainmnithe as an matamaiticeoir Ceanadach John Charles Fields (1863-1932). Bronntar í gach 4 bhliain ar mhatamaiticeoir faoi 40 bliain d'aois as saothar ardchaighdeáin sa mhatamaitic. Glactar leis go bhfuil sé coibhéiseach le Duais Nobel.
Fíf. Fliúit bheag thrasnach ardairde le 6 mhéarpholl agus, i ngléasanna nua-aoiseacha is cuid mhaith seanghléasanna, 6 eochair mhiotalach. In úsáid mar ghléas míleata i gcomhair glaonna is comharthaí, cosúil leis an mbuabhall, agus i mbannaí fífeanna is drumaí i gcomhair máirseála.
Fige choiteann. Is speiceas Áiseach de phlanda bláthanna é Ficus carica, san fhine Moraceae, ar a dtugtar an fhige choiteann, nó an crann fige). Is é foinse na dtorthaí ar a dtugtar figí freisin agus dá bhrí sin tá sé ríthábhachtach sna ceantair sin ina bhfástar an crann dírithe ar an tráchtáil. Dúchasach don Mheánoirthear agus iarthar na hÁise, rinneadh cuardach agus saothrú uirthi anallód agus tá sí á fhás go forleathan anois ar fud an domhain, mar gheall ar a torthaí agus mar phlanda ornáideach. Tá an speiceas nádúrthaithe in áiteanna scaipthe san Áise agus i Meiriceá Thuaidh.
Sanasaíocht
Is é an t-ainm géineasach Ficus an t-ainm Laidineach ar chrann fige. Tagraíonn an aidiacht shonrach "carica" don chúige ársa san Áise Bheag as a gceaptar go dtagann an crann fige..
Bitheolaíocht
Cur síos.
Is planda gínidhé-éiciach é "Ficus carica", i.e., feidhmiúil dé-éiciach, agus ina chrann duillsilteach nó tor mór a fhásann suas le 7–10 méadar ar airde, le coirt réidh bhán. Tá a dhuilliúr cumhra 12-25 ceintiméadar ar fhad agus 10-18 ceintiméadar ar leithead, le 3 nó 5 liopaí beaga. Is éard atá san bláthra casta struchtúr cuasach feolmhar ar a dtugtar "sicón", atá líneáilte le go leor bláthanna aonghnéasacha. Níl na bláthanna le feiceáil taobh amuigh den sicón toisc go mbíonn siad faoi bhláth taobh istigh den torthú bláthra. Cé gur “toradh” a thugtar air go coitianta, is é fírinne an scéil gur torthú bláthra nó beangán an chrainn é, ar a dtugtar “toradh bréagach” nó “toradh ilchodach”, ar a bhfuil na bláthanna agus na síolta. Is gas cuasearrach é a bhfuil go leor bláthanna ann. Is conair chúng í an chuas beag ar a dtugtar "oistín", atá le feiceáil ar lár na dtorthaí, a ligeann don fhíonfhoichea speisialaithe, Blastophaga psenes dul isteach sna torthaí agus na bláthanna a phhailniú. Ina dhiaidh sin fásann na torthaí síolta.
Figín. Fad gearr miotail, blaosc toirtíse, eabhair, plaistigh, nó ábhair eile a chaitear ar na méara nó a ghreamaítear eatarthu chun téaduirlis ceoil, cosúil le giotár nó bainseó, a bhaint nó a ghreadadh.
Figiúr. Sa mhatamaitic, an tsiombail a úsáidtear d'uimhir. Is é an córas is coitinne inniu ná an córas Hiondúch-Arabach, a cheap na Hiondúigh is a thug na hArabaigh don Eoraip, meastar. Úsáideann an córas seo na siombailí 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 agus coincheap an ionadluacha le gach slánuimhir a scríobh. Sa chóras Gréagach d'úsáidtí litreacha na haibítre, mar seo: α (alfa) do 1, β (béite) do 2… ι (ióta) do 10… κ (capa) do 20… ρ (ró) do 100, agus carachtair eile taobh amuigh den aibítir Ghréagach. Sa chóras Rómhánach d'úsáidtí ceannlitreacha ar leith, mar seo: I (1), II (2)… V (5)… X (10)… L (50)… C (100)… L (1,000)….
Filidéandran. Tom síorghlas dreaptha nó eipifít le fréamhacha greamaithe nó aerga, dúchasach do réigiúin theo sa Domhan Úr. Na duilleoga—ag brath ar speiceas, aois, is ionad ar an bplanda — lansa-chruthach, sleáchruthach nó croíchruthach, go domhain maothánach uaireanta. Na bláthanna bídeach, bailithe i spáideog, timpeallaithe ag spéid mhór fheiceálach. Cuid mhaith díobh coitianta mar phlandaí tí.
Fíligineacht. Is éard is fíligineacht ann ná gaol idir grúpaí ainmhithe de réir a staire éabhlóidí, ionas go mbíonn na grúpaí ceangailte le chéile de réir cé chomh déanach a tharla a gcomhshinsearacht. Déantar an measúnú seo trí chomhairíonna díorthaithe a aithint, den chuid is mó. Léirítear patrún na ngaolta éabhlóideacha taobh istigh de ghrúpaí is idir grúpaí i bhfoirm léaráide géagaí (an crann éabhlóideach), ag taispeáint na línte ginealaigh. Tugtar fíligéinitic nó fíligéineolaíocht ar staidéar na fíligineachta.
Filleadh (geolaíocht). Sa gheolaíocht, cor nó lúb i gcarraig shrathaithe de bharr fórsaí comhbhrúite nó domhantarraingthe. Féadfaidh a leithéid a bheith idir ceintiméadar amháin is go leor ciliméadar. Tugtar "frithfhoirm" ar fhilleadh suas, agus "sionfhoirm" ar fhilleadh síos.
Finéal. Is planda débhliantúil nó ilbhliantúil scothghorm/donn le boladh láidir é finéal. Dúchasach do réigiún na Meánmhara. Fásann sé suas le 2.5 m ar airde. Na duilleoga cleiteach, roinnte in an-chuid teascán snáithíneach. Na bláthanna buí in umbail 8 cm ar leithead. An toradh ubhchruthach féitheach. Saothraíodh ón aimsir chlasaiceach é ar a laghad. Úsáidtear na duilleoga mar bhlaistiú. Tá foirmeacha saothraithe le bunanna gais na nduilleog ata, agus itear iad úr i sailéid, is bruite mar ghlasra.
Fíneog. Artrapód beag le colainn ghearr, an ceann is an bolg cónasctha i gcolainn dhlúth. De ghnáth bíonn 4 phéire cos siúil uirthi. Bíonn péire starrfhiacla sa bhéal. Tá curtha síos ar thimpeall 30,000 speiceas, ina measc foirmeacha seadánacha is foirmeacha a mhaireann saor, cuid mhaith díobh ina lotnaidí do bharra tábhachtacha.
Fínicín. Is seilide muirí le blaosc shnasta mhín é fínicín (Béarla: "cowrie"), go minic le patrúin chasta, cumhdaithe den chuid is mó le maotháin fallainge. Úsáidtear mar mhaisiúchán é, fiú mar airgead reatha, in oileáin áirithe san Aigéan Ciúin. Sna trópaicí den chuid is mó, ag maireachtáil ar sceireacha coiréalacha.
Is baill den fhine "Cypraeidae" an chuid is mó de na fínicíní, cé go n-úsáidtear an t-ainm ar roinnt speiceas den ghéineas "Trivia" freisin, mar shampla an fínicín Eorpach, "Trivia monacha".
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an bhfínicín ina leabhar clúiteach "Cladaí Chonamara":
Fíniúin. Planda dreapaire adhmadach duillsilteach a théann isteach i scoilteanna, áit a n-atann sé chun mais ghreamaithe a chruthú agus tacaíocht a sholáthar dó féin. Na duilleoga bosach, 3-5 liopa, fiaclach. Na bláthanna flúirseach i mbláthra crochta bídeach glas. Na torthaí (fíonchaora) aibí milis, scothbhuí nó corcra, le blás bán céarach go minic. Na teannóga fótatrófach go diúltach. Is dócha go bhfuil sí dúchasach do dheisceart na hÁise. An-chuid cineálacha di saothraithe anois i réigiúin mheasartha, le haeráid Mheánmhara go háirithe. Mar fhoinse fíona, an-tábhachtach ó thaobh na heacnamaíochta de. Baintear feidhm as cineálacha ar leith ó Mheiriceá Thuaidh (fíonchaor an tsamhraidh is fíonchaor an tsionnaigh) atá frithsheasmach i gcoinne feithidí a iompraíonn galair, phylloxera is eile, mar bhonnstoc d'fhiniúnacha na hEorpa anois. Úsáidtear fíonchaora triomaithe mar chuiríní, rísíní, is sabhdánaigh.
Carlos Juan Finlay. Lia a rugadh i gCamagüey i gCúba ab ea Carlos Juan Finlay (3 Nollaig 1833 – 20 Lúnasa 1915). An chéad duine a thairg gurb é an corrmhíol iompróir an fhiabhrais bhuí, i 1881. D'aimsigh sé an speiceas ceart an bhliain dár gcionn, mar atá "Aedes aegypti". Chruthaigh turgnaimh ina dhiaidh sin go raibh an ceart aige. Albanach ab ea a athair agus Francach a mháthair.
Fiobróideach. Siad éadrom a fhásann taobh istigh den bhalla útarach nó a ghreamaíonn leis. Tarlaíonn sé mar gheall ar fhorfhás mínormálta mhatáin is fhíochán tacaíochta na broinne. Ní fios go beacht cén fáth a dtarlaíonn sé, ach is dócha go mbaineann sé le spreagadh le héastraigin, mar bíonn claonadh ann go méadaíonn fiobróidigh le linn teiripe le héastraigin (cosúil leis an bpiolla frithghiniúna) agus toirchis. Fásann fiobróidigh ó aois óg, agus bíonn i láthair i 20% de mhná thar 35 bliain d'aois. Leanann siad ag fás le linn saol atáirgthe na mná, agus cúlaíonn i ndiaidh an tsos míostraithe. Má bhíonn na fiobróidigh mór, is féidir go mbeidh an sreabhadh míosta iomarcach is go n-atfaidh an bolg. Is féidir gur cúis neamhthorthúlachta iad de thoradh cosc a chur le hionchlannú an tsutha, agus go gcuirfidh siad isteach ar thoircheas mar go laghdaíonn siad an spás don fhéatas sa chuas útarach. Más gá, is í an chóireáil ná drugaí chun an fiobróideach a chrapadh nó mainliacht chun é a bhaint.
Fiobróis chisteach. Galar géiniteach ina dtarlaíonn táil múcais shlaodaigh ramhair i gcuid mhaith codanna den cholainn. Iompraíonn 4% den chine geal an ghéin chuici, agus faigheann páiste an galar má fhaigheann sé an ghéin ón mbeirt tuismitheoirí. Cuireann an múcas slaodach isteach ar na córais riospráide is díleáite. Bailíonn sé sna haerphasáistí, atann siad sin agus faigheann ionfhabhtú arís is arís eile. Cuireann sé bac ar na duchtanna sa phaincréas, agus mar sin ar tháil an phaincréis isteach sna stéigeanna, atá riachtanach don díleá. Cabhraíonn fisiteiripe laethúil le bailiú an mhúcais sna haerphasáistí a laghdú, agus tá forlíonta béil ar fáil chun tógáil in ionad na n-einsímí paincréasacha. Mar sin féin, fiú leis na córacha leighis seo, faigheann daoine leis an ngalar bás roimh am. 
Fiobróis chisteach - Éireann.
Tá forleithne an ghalair níos airde i bPoblacht na hÉireann ná aon tír eile: 2.98 cásanna i ndaonra 10,000, i gcomparáid an mheáin Aontas Eorpach, 0.797 cásanna i ndaonra 10,000.
Fiobúl. Cnámh chaol fhada sa cholpa a altann leis an gcos, trí alt an rúitín, agus an tibe. Tá ceann, muineál, fearsaid is ceann íochtarach leathnaithe aici. Meastar nach bhfuil aon fheidhm aici maidir le meáchan a iompar, ach tugann sí ceangal d'an-chuid matán den cholpa. Má bhrúitear nó má bhristear muineál an fhiobail, is féidir go ndéanfar damáiste do néaróga, an néaróg pheireonach chomónta go háirithe, agus go dtarlóidh titim coise mar thoradh.
Fiocas. Braisle d'fhéitheacha borrtha ag cumar chanáil an anais is an reictim, timpeall 2 cm suas ó oscailt an anais. De ghnáth, ní bhíonn aon chúis inbhraite leis. Féadfaidh sé tarlú de bharr bac ar dhraenáil na fola as na stéigeacha, mar a tharlaíonn i gciorróis an ae. Tarlaíonn sé mar thoradh ar cheangailteacht uaireanta, mar shampla, le linn toirchis, nuair a mhoillíonn an bhroinn sreabhadh na fola a dhraenálann na horgáin pheilbheacha. Féadfaidh ainéime tarlú de bharr cailliúint mhall fola gan stad. Is féidir iad a bhaint trí mháinliacht, ach a chóireáil le hinstealltaí de thuaslagán scléaróiseach.
Fíochán feadánach. Na fíocháin, idir xiléim is fhléam, a iompraíonn uisce, mianraí is súlach trí phlanda, agus a chuireann leis an tacaíocht inmheánach ann. Cumann siad tointí tanaí a dtugtar "burlaí feadánacha" orthu, an xiléim ar an taobh istigh, an fléam ar an taobh amuigh, agus ciseal caimbiam eatarthu a ligeann d'fhás tánaisteach na bhfíochán feadánach. Bíonn na burlaí seo scaipthe ar fud an ghais, nó eagraithe ina bhfáinne i gcrann. I gcrann is tom, cruinníonn na burlaí le chéile i ndeireadh báire chun banda a chruthú.
Fíochán limfeóideach. Fíochán a mbíonn limficítí ann, cosúil le nóid limfeacha, an liathán, an tímeas, na céislíní, agus paistí Peyer sa stéig bheag. Is cuid é de chosaint na colainne i gcoinne orgánach coimhthíoch, cosúil le baictéir, tocsainí is víris.
Fíochán tacaíochta. Is éard is fíochán tacaíochta ná fíochán a bhíonn mar bhunábhar in orgáin is codanna eile den cholainn, a nascann na struchtúir seo le chéile is a thacaíonn leo. Braitheann airíonna an fhíocháin ar eagrú a chomhcheall is a gcomhshnáithíní (mar shampla, ar an oiread collaigine atá ann). 
Sa suth, déanann líonra scaoilte ceallach (an méiseincíoma) agus forbraíonn na fíocháin tacaíochta ar leith (cnámh, loingeán, cealla na fola, is saill) uaidh sin. I measc na ngalar a chuireann isteach ar an bhfíochán tacaíochta, tá siondróm Marfan agus ceallailíteas.
Fíodóireacht. Is éard atá i gceist le fíodóireacht ná seancheird ina ndéantar fabraic trí shnáithí a fhí go crosach, an dlúth i dtreo amháin is an t-inneach sa treo ceartingearach, ar mheaisín a dtugtar "seol" air. 
D'fhionn John Kay an spól eitilte i 1733, an chéad fhorbairt sa cheird leis na céadta, b'fhéidir na mílte bliain. Go luath ina dhiaidh sin shaothraigh Edmund Cartwright an seol fuinnmhithe i 1785. Tá teicneolaíochtaí gan spóil i bhfeidhm anois, agus piléir, ráipéir, nó fiú scairdeanna uisce ag iompar an dlúith tríd an inneach, suas le 1,000 pioc in aghaidh an tsoicind.
Fíogadán. Ainm coitianta ar roinnt plandaí ilbhliantúla a fhásann 30 cm ar airde, dúchasach d'iarthar na hEorpa is tuaisceart na hAfraice is ea fíogadán nó camán meall (Béarla: "chamomile" nó "camomile"). Na duilleoga leathfhada in imlíne, ach roinnte i dteascáin chaola mhínbhioracha. Na bláthchinn suas le 2.5 cm ar leithead, aonarach. Na bláthóga seachtracha gathacha spréite bán, na bláthóga inmheánacha teascacha buí. Úsáidtear go forleathan é chun tae fíogadáin a dhéanamh, agus mar bhreiseán coitianta i bhfoltfolcthaí, gallúnacha is a leithéid. Bhíodh plásóga fíogadáin an-choitianta uair dá raibh, a d'astaíodh boladh cumhra nuair a shiúladh duine ar an bhfíogadán.
Ní grúpa tacsanomaíochta iad; úsáidtear an focal "fíogadán" nó "camán meall" ar phlandaí i ngéineas éagsúla san fhine Asteraceae:
Fíon mormónta. Fíon treisithe, bán nó dearg. Alcól íon a úsáidtear sa treisiú, chun go mbíonn an tiúchan céanna alcóil ann is atá i seiris. Measctar luibheanna is spíosraí airithe ann chun blas a chur air. Manglam coitianta is ea an martini, arb iad biotáille na Ginéive (nó vodca) is an fíon mormónta na príomhchomhábhair ann.
Firéad. Foirm cheansaithe den pholchat Eorpach. Scothbhuí/bán le súile bándearga. Ceansaithe níos mó ná 2,000 bliain ó shin, cuirtear síos i bpoill coiníní é chun coiníní a ruaigeadh amach. Póraithe le bheith bán, chun iad a idirdhealú ó na coiníní. Tugtar "firéad dúchosach" ar an bpolchat Meiriceánach, a bhí imithe i léig ach ar éigin ach atá á chaomhnú anois sna Stáit Aontaithe.
Scoil Firenze. Ceann de phríomhionaid ealaíne na hEorpa le linn na hAthbheochana. Chuir Vasari síos ar na healaíontóirí tábhachtacha i bhFirenze in a leabhar "Le Vite de' più eccellenti pittori, scultori, e architettori" (Beathaí na nEalaíontóírí, na nDealbhóirí is na nAiltirí den Chéad Scoth, 1550, méadaithe 1568). Thosaigh an athbheochan chlasaiceach sa chathair timpeall 1500, athfhionnachtain na peirspictíochta san ealaín san áireamh, agus bunaíodh an chéad acadamh ealaíne ann i 1563. Go luath ina dhiaidh tháinig an Róimh is an Veinéis chun cinn agus ghlac an cheannasaíocht sna cúrsaí seo san Iodáil.
Físbhalla. Is éard is físbhalla nó córas físbhalla ann ná eagar dronuilleogach fís-scáileán ar féidir é a ríomhchlárú chun íomhánna difriúla a léiriú, nó comhíomhá mhór amháin, le fuaimrian ó thaifead téipe nó diosca.
Emil Hermann Fischer. Ceimicí orgánach a rugadh gar do Köln na Gearmáine ab ea Emil Hermann Fischer (8 Deireadh Fómhair 1852 – 15 Iúil 1919). Rinne sé ceimic na gcarbaihiodráití a léiriú, agus chuir bun faoi cheimic na bpróitéiní. Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1902 as seo. Luaitear é mar cheannródaí sa cheimic orgánach.
Próiseas Fischer-Tropsch. Próiseas chun hidreacarbóin a tháirgeadh trí hidrigin is aonocsaíd charbóin a shreabhadh thar chatalaíoch, cóbalt nó iarann, ag ardteocht is faoi ardbhrú. Ainmníodh é as beirt ceimiceoirí Gearmánacha, Frantz Fischer (1877-1948) is Hans Tropsch (1889-1935).
Johann Bernard Fischer von Erlach. Ailtire a rugadh i nGraz na hOstaire ab ea Johann Bernard Fischer von Erlach (20 Iúil 1656 - 5 Aibreán 1723). Mínitheoir treorach ar an stíl bharócach. Dhear sé an-chuid eaglaisí is pálás, an Karlkirche i Vín agus Eaglais na hOllscoile i Salzburg.
Físchomhdháil. Feidhmiú líonra ríomhairí is réaltachta fíorúla chun gur féidir le daoine aonaracha is grúpaí in áiteanna éagsúla ar fud an Domhain comhdháil a bheith acu mar a bheadh siad go léir sa seomra céanna, beagnach. Is féidir leo uile úsáid a bhaint as na comhaid is na ríomhchláir chéanna i rith na comhdhála, gan taisteal as a n-oifigí.
Físdiosca. Meán taifeadta is athsheanma ina dtaifeadtar an íomhá is an fhuaim ar rianta fíormhíne frithchaiteacha, bíseach nó comhlárnach, ar dhiosca cothrom ciorclach. Scanann léas solais ó léasar héiliamneoin nó dé-óide an tsraith log ar feadh an riain, agus braitheann fótaidhé-óid an léas frithchaite chun an comhartha a tháirgeadh. Is féidir uair an chloig de chlár a thaifeadadh ar dhiosca 30 cm ar trastomhas. Taifeadtar dhá fhráma den íomhá teilifíse ar rothlú amháin ar fud an diosca, agus is éasca mar sin pictiúir shocaire aonfhráma a léiriú. Ní hionann is fístéip, is féidir le físdiosca dul ó chuid amháin sa chlár go cuid eile go héasca tapa.
Físeán idirghníomhach. Córas físeáin thaifeadta ar chiorcaid iata, ina bhfreagraíonn an léiriú do threoracha ón úsáideoir. Bíonn feidhmeanna éagsúla aige, ó idirghníomhuithe simplí ceist is freagra, le cnaipe a bhrú nó tadhall leis an scáileán, suas go dtí cláir chasta bhrainseacha foghlama.
Fiseolaíocht is míochaine spáis. Brainse den mhíochaine a phléann le hiarmhairtí eitilte sa spás ar fhiseolaíocht an duine, chun sláinte spásairí a chaomhnú. Mar thoradh ar dhímheáchan, tarlaíonn galar gluaisne, meath an chórais chairdiascamhógaigh, cailliúint mhais na gcealla dearga fola, agus cailliúint an mhianra sna cnámha. Úsáidtear cleachtadh, cothú, bithaischothú, agus teiripe le drugaí chun bac a chur ar na drochiarmhairtí seo. Is gá cosaint fhrithradaíochta a sholáthar i gcás eitiltí fadtréimhseacha, agus cúram míochaine a bheith ar fáil le linn eitiltí freisin. Tá cleachtadh maith ar eitiltí fada anois ag na Rúisigh, mar shampla 366 lá ag spásairí ar Mir (1977-1978). Thógfadh eitilt fillte ar Mhars 6 bhliain ar a laghad, ach i bpleananna NASA samhlaítear eitiltí timpeall 3 bliana agus cuairt timpeall 500 lá ar an bpláinéad taobh istigh de sin.
Físghram. Clár iomlán teilifíse, taifeadta ar chaiséad fístéipe nó físdhiosca le haghaidh a dháilte le díol nó ligean.
Ronald Aylmer Fisher. Staitisteoir is géineolaí a rugadh in East Finchley Shasana ab ea Ronald Aylmer Fisher (1890-1962). Agus é i mbun taighde talmhaíochta, d'fhorbair sé anailís an athraithis chun leathadh sonraí timpeall ar an meanluach a thomhas is a mheasúnú. Tá an anailís seo bunúsach caighdeánach i dtaighde bitheolaíoch, talmhaíochta is míochaine. Scríobh sé "The Genetical Theory of Natural Selection" (Teoiric Ghéiniteach an Roghnaithe Nádúrtha, 1929), a raibh tionchar suntasach aige ar an ngéinitic éabhlóideach. 
Tagairtí.