Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tove Jansson. Úrscéalaí, péintéir agus maisitheoir leabhar as Heilsincí ba ea Tove Marika Jansson, scríbhneoir Sualainnise as an bhFionlainn (9 Lúnasa 1914 – 27 Meitheamh 2001). Scríobh sí scór leabhar do pháistí, cúig úrscéal agus sé chnuasach gearrscéalta do dhaoine fásta, agus roinnt saothar beathaisnéiseach.
Saothar.
Scríobh Jansson sraith pictiúrleabhar chlúiteach do pháistí, na "Moomins." Foilsíodh iad in 1945-1970. Is i Sualainnis a foilsíodh ar dtús iad agus tá siad aistrithe go breis agus 40 teanga. . Sa bhreis ar na naoi n-úrscéal, bhí leabhair phictiúr scríofa agus maisithe ag Tove Jansson agus a deartháir, Lars Jansson.
Ina cuid scríbhneoireachta do dhaoine fásta, tugann Jansson tús áite ach don duine aonair agus a chroí. Tugann an bailiúchán "The Woman Who Borrowed Memories" léargas maith ar a saothar.
Saol.
Dealbhóir a bhí i máthair Tove Jansson. 
Chaith Jansson nach mór chuile shamhradh dá saol in oileánra Pellinge, amach ó chósta theas na Fionlainne, rud a d'imir tionchar mór ar a saothar níos déanaí.
Sn\ 1960idí, thóg Jansson agus an bhean ar chaith sí an chuid is mó dá saol ina teannta, an t-amharcealaíontóir Tuulikki Pietilä, thóg siad teach ar sceir bheag i bhfad amach ón gcósta (in Pellinki). Teach cearnógach a bhí ann agus bhí fuinneog amháin i ngach balla, radharc ar an bhfarraige acu ar an gceithre thaobh.
Francois Pienaar. Imreoir rugbaí agus anailísí teilifíse ón Afraic Theas agus is ea Francois Pienaar (a rugadh ar 2 Eanáir 1967). D’ardaigh Pienaar an Corn Webb Ellis i Johannesburg ar an 24 Meitheamh 1995, an t-imreoir amaitéarach deireanach a dhéanfadh amhlaidh. B'ócáid stairiúil é nuair a bhronn Uachtarán na hAfraice Theas, Nelson Mandela, gléasta i ngeansaí na foirne náisiúnta, Corn Webb Ellis ar chaptaen na hAfraice Theas, Francois Pienaar.
Gairm.
Céimí sa dlí as Ollscoil Rand ab ea Pienaar. Bhí an rugbaí gairmiúil chomh gar de láthair agus nár bhain Francois Pienaar úsáid riamh as a cháilíochtaí dlí. Sula raibh 1995 caite bhí sé ag tarraingt a phá le Saracens i Sasana. Nuair a d’éirigh sé as bhí sé ina phíomhfheidhmeannach ar an gclub. Ina dhiaidh sin arís bhí sé ina anailísí teilifíse, cúram a dhéanann sé i gcónaí.
Coláiste Gaeilge Philib Barún, Gleann an Eireabaill, Garrán Fheannóige. Bunaíodh Coláiste Gaeilge Philib Barún, Gleann an Eireabaill, Garrán Fheannóige sa bhliain 1835. Ba é Pilib Barún (1802 – c.1844) a bhunaigh i mBaile na Bánóige, Contae Phort Láirge.
Rugadh Pilib i dTeach Dharú ("Durrow House") sa tSráidbhaile. Fear aislinge neamchoitianta ab ea é maidir le litríocht na Gaeilge agus ba é mian a chroí an Ghaeilge a chur ar stádas comhchéime le teangacha móra eile na hEorpa. Chuir sé roimhe spiorad an phobail Ghaelaigh a mhúscailt tráth a raibh lagmhisneach orthu agus iad faoi riail Shasana. Bhí sé ar intinn aige go mbeadh scríobhaithe na Gaeilge ag saothrú leo sa choláiste nua, ag cóipeáil lámhscríbhinní agus ag aistriú téacsanna Laidine agus Gréigise go Gaeilge.
Ar na tionscnaimh iomadúla a raibh lámh ag Pilib iontu, bhí bunú na hirise "Ancient Ireland", a foilsíodh idir Eanáir agus Bealtaine 1835, an bhliain chéanna a bunaíodh an Coláiste Gaeilge. Leis an iris agus an coláiste bhí sé mar aidhm ag Pilib léann agus foghlaim na Gaeilge a athbheochan in Éirinn. Foilsíodh líníocht de Choláiste Philib Barún sa cheathrú heagrán de "Ancient Ireland", ina léirítear an tionchar a bhí ag an ailtireacht Ghotach ar an bhfoirgneamh.
Lá Caille 1835 a d’oscail doirse an choláiste don phobal agus bhí réimse leathan spreagúil ábhar ar an gcuraclam, Gaeilge, Béarla, Laidin, Gréigis, Eabhrais, Scríbhneoireacht, Rúnscríobh, Loingseoireacht, Miosúireacht, Tíreolaíocht agus Stair ina measc.
Faoin am a tháinig mí na Bealtaine 1835 áfach, bhí doirse an choláiste dúnta arís. De cheal fianaise ó iarscoláirí ná ó dhaoine comhaimseartha, ní heol dúinn cad ba chúis lena chríoch obann. Níl againn ach cuntas ón scoláire agus an t-údar Maitiú de Buitléir ó Ghailtír ón mbliain 1916 a deir nach raibh fágtha den togra uaillmhianach úd sa mbliain sin ach fothrach 18 méadar ar fhad agus 14.5 méadar ar leithead. Ní mhaireann rian ar bith den choláiste inniu.
Bhí saol an-suimiúil ag Pilib Barún. D’fhág sé Coláiste na Tríonóide gan chéim agus cheannaigh sé an nuachtán "Waterford Chronicle". Bhí air teitheadh ón tír sa bhliain 1827 tar éis dó cás clúmhillte a tógadh ina choinne a chailliúint. D’fhill sé ar Éirinn roinnt blianta ina dhiaidh sin agus thug sé faoi bhunú an Choláiste agus na hirise "Ancient Ireland". Cailleadh Pilib ar deoraíocht agus tá sé curtha in uaigh anaithnid áit éigin san Eoraip. 
Foinse.
"Tá an t-alt seo bunaithe, le cead, ar théacs a scríobhadh do chomhartha eolais atá lonnaithe thart ar 500 méadar siar ón láthair féin. Áine Uí Fhoghlú a scríobh an buntéacs agus is iad Oifigeach na Gaeilge le Comhairle Cathrach agus Contae Phort Láirge, Máire Seó Breathnach agus an tOifigeach Oidhreachta Bernadette Guest a choimrigh an téacs."
VanMoof. Is déantóir rothar domhanda é VanMoof a bhfuil ceanncheathrú aige san Ísiltír, faoi úinéireacht Lavoie, fochuideachta de chuid an chomhlachta Bhriotanaigh McLaren Applied .
Thosaigh an comhlacht i 2009 le líne rothair thraidisiúnta, ag bogadh ina dhiaidh sin go dtí ríomh-rothair amháin, cáil orthu as a ndearadh íostach. Cuirtear na rothair le chéile sa Téaváin, ceannaire domhanda i dtáirgeadh rothar. Cuireadh na rothair ar an margadh i 32 tír agus bhí siopaí suaitheanta ag an gcomhlacht i gcathracha mar Amstardam, Beirlín, Páras, Londain, Tóiceo agus Nua Eabhrac .
An 17 Iúil 2023, dhearbhaigh Cúirt Amstardam na haonáin Ollannacha VanMoof ina bhféimheach. I mí Lúnasa 2023 rinne na haonáin sa Ghearmáin, an Ríocht Aontaithe, agus na Stáit Aontaithe iarratas ar fhéimheacht a dhéanamh freisin. Tuairiscíodh, an 31 Lúnasa 2023, gur ghlac an déantóir r-scútar Lavoie, fochuideachta de chuid McLaren Applied le VanMoof. 
Stair.
Bhunaigh na deartháireacha Taco agus Ties Carlier VanMoof i mBealtaine 2009.
Rinne Taco Carlier staidéar ar innealtóireacht dearadh tionsclaíoch in Ollscoil Teicneolaíochta Delft (An Ollainnis:"Technische Universiteit Delft"). Cuireadh oiliúint ar a dheartháir Ties mar mheicneoir gluaisteán . Ba í an fhís a bhí ag na Carlier ná rothar na cathrach a athchruthú, smaoineamh ar tháinig siad ar tar éis do phóilíní Amstardam fíneáil a ghearradh orthu arís agus arís eile toisc nach raibh an soilsiú ceart ar a gcuid rothair féin. Bhí siad ag iarraidh rothar cliste le gnéasúlacht a dhéanamh, a thairgfeadh rogha láidir eile seachas comhartha stádais cosúil le gluaisteáin". 
Dhear Dutchman Sjoerd Smit, a d’fhostaigh na deartháireacha Carlier, a gcéad mhúnlaí in 2008. Ba é an chéad fhréamhshamhail a bhí aige ná rothar cathrach na bhfear le fráma alúmanaim, solas LED agus glas tógtha isteach sa fhráma. Bhuaigh a dhearadh don tsamhail “Düsenjäger” an “Red Dot Design Award” sa bhliain 2011 mar gheall ar a chuma simplí, gan sreang agus feidhmiúil. Díoladh thart ar 10,000 rothar ar fud an domhain in 2012. Bliain ina dhiaidh sin, scríobh "The Wall Street Journal" "a VanMoof has become a hipster accessory" i gCathair Nua-Eabhrac.
Cursas. Struchtúir Neoiliteacha cosúil le díog nó clais is ea na cursais a fhaightear sa Bhreatain Mhór agus in Éirinn. Léiríonn na hiarsmaí a fuarthas laistigh gur tógadh iad idir 3400 agus 3000 R.Ch., rud a fhágann go bhfuil siad i measc na struchtúr cuimhneacháin is sine ar na hoileáin. Mhol William Stukeley, an t-ársaitheoir, an t-ainm "cursus" sa bhliain 1723, a chuir cursas Stonehenge i gcomparáid le rásraon carbad, nó "circus" na Rómhánach.
D'fhéadfadh na cursais bheith 46 m go beagnach 9.7 km ar fad. Féadfaidh an fad idir na créfoirt comhthreomhara a bheith suas le 91 m. Is féidir leis an achar idir na oibreacha créafóige comhthreomhara bheith suas le 91 m. Timpeallaíonn claonáin ag na foircinn an cursas. Aithníodh os cionn caoga acu trí aer-ghrianghrafadóireacht agus is cinnte gur chuir feirmeoireacht agus gníomhaíochtaí eile go leor gnéithe eile ó mhaith.
Is sampla suntasach é Cursas Stonehenge, laistigh de radharc liagchiorcail Stonehenge níos cáiliúla. Samplaí eile is ea na ceithre chursas ag Rudston i Yorkshire, an ceann sin ag Fornham All Saints i Suffolk, an Cleaven Dyke i Siorrachd Pheairt agus Cursas Dorset. Tá Cursas Bures agus cursas Metlands i mBures St Mary, Suffolk, agus braitheadh iad ó bharrachomharthaí. Tá siad suite díreach os cionn na tuilemhá ar bhruach thuaidh na habhann Stour, Suffolk. Ar an 21 Nollaig gach bliain éiríonn an ghrian os cionn Lodge Hills, Wormingford, agus lonraíonn sí anuas fad an cursais Metlands.
Maurice Gibson. Tiarna Breitheamh na nAchomharc ar Thuaisceart Éireann idir 1977-1987 ba ea Sir Maurice Gibson, P.C. (1 Bealtaine 1913 – 25 Aibreán 1987). 
D'éirigh Gibson Tiarna Breitheamh na nAchomharc sa bhliain 1977. Bhí sé ag obair fós mar bhreitheamh i mBéal Feirste in 1987, agus é 74 bliain d'aois.
Feallmharú.
Feallmharaíodh Gibson ar 25 Aibreán 1987 i gCillín, Contae Ard Mhacha, nuair a phléasc buama faoin gcarr ina raibh sé féin agus a bhean. Phléasc buama seiftithe cois bóthair de chuid an IRA. 
Chuaigh imreoirí as Éirinn, ag taisteal ó dheas chun seisiún traenála, gar don bhás freisin mar go raibh a ngluaisteán siúd taobh le ceann an Bhreithimh nuair a phléasc an buama – charr amháin ag dul ó thuaidh agus an ceann eile ó dheas. Bhí Nigel Carr, Philip Rainey agus David Irwin sa charr, ainmnithe ar phainéal na n-imreoirí as Éirinn a bhí le dul chuig Corn an Domhain i 1987 chun na Nua-Shéalainne.
Scaoil amach an bobailín!. Is nath cainte Gaeilge é Scaoil amach an bobailín!. Le Conamara a bhain sé i dtosach.
Deirtear é le teann spraoi. Máirtín Seoighe: "Má bhíonn rudaí ag dul go maith cuirfidh muid i gcás ag cluiche peile/iománaíochta, iomaíocht ghéar ann nó má bhíonn sé ina chraic ag damhsa agus chuile dhuine i ndea-ghiúmar deirtear ansin é sna comhthéacsannaí sin. "[...]" Deirtear é agus é ina scléip."
Feictear uaireanta daoine ag rá gur nath gáirsiúil é ach ní hea. Is é a bhí le rá ag an scríbhneoir Darach Ó Scolaí faoi:
"Nuair a bhí mé ar an mbunscoil deirtí "Hé hó a deir an bobailín nuair a thit sé sa tobairín!" sula mbuailfí idir an dá chois thú. Níos deireanaí a tháinig an nath "Scaoil amach an bobailín!" chun cinn, ach ní raibh dabht ar bith riamh orm nach é an bobailín céanna a bhí i gceist."
"Scaoil Amach an Pocaide" lena rá ar bhealach eile. Aistriúchán scaoilte go Béarla ná ‘Let it all hang out’.
Brat Chorn an Domhain.
Cruthaíodh brat mór Éireannach ar a raibh an nath breactha i litreacha 6 troithe ar airde do Chorn Sacair an Domhain 1990 san Iodáil. Ar deireadh díoladh an brat le tábhairneoir i Siceagó.
Scaoil Amach an Bobailín. Clár teilifíse Gaeilge a bhí in Scaoil Amach an Bobailín ar a mbíodh sceitsí grinn, rac-cheol agus díospóireachtaí ar chúrsaí sóisialta agus polaitíochta.
Clár neamhfhoirmiúil agus tarraingteach a bhí ann do chainteoirí Gaeilge Gaeltachta agus neamhGhaeltachta araon.
Seán Bán Breathnach agus Cynthia Ní Mhurchú a chuir i láthair. Bhí beirt thuairisceoirí óga freisin, Rónán Mac Aodha Bhuí agus Bláthnaid Ní Chofaigh, a chuaigh timpeall na tíre ag lorg scéalta mealltacha. Craoladh an tsraith den chéad uair ar 7 Deireadh Fómhair 1990 agus tháinig deireadh léi tar éis na bliana 1992.
BRICS. Bloc cumhachta de thíortha móra "atá faoi fhorbairt" is ea na BRICS (an Bhrasaíl, an Rúis, an India, an tSín agus an Afraic Theas, ar a dtugtar BRICS le chéile). Tá cónaí ar dhaichead faoin gcéad de dhaonra an domhain sna tíortha seo.
Ní comhghuaillíocht pholaitiúil atá sna BRICS, ach comhghuaillíocht eacnamaíochta. Tá difríochtaí suntasacha, i roinnt cásanna, idir tíortha BRICS.
Stair.
Sa bhliain 2014, bhunaigh an BRICS an Banc Forbartha Nua (an New Development Bank nó NDB), atá lonnaithe i gcathair Shanghai.
Ag cruinniú mullaigh ghrúpa BRICS i mí Lúnasa 2023, glacadh le seisear ball nua – An Airgintín, an Iaráin, an Éigipt, an Aetóip, an Araib Shádach agus Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Tá fiche a dó tír eile i ndiaidh iarratas ar bhallraíocht a chur isteach nó iad ag iarraidh comhoibriú leis an ngrúpa a phlé.
Geilleagar.
Tá na tíortha BRICS ina ngníomhaithe tábhachtacha i ndáil le comhoibriú forbartha. Ag an BRICS méadaithe, tá 80% de tháirgeadh ola an domhain, 30% d’olltáirgeacht intíre an domhain ($30 trilliún) agus níos mó ná atá ag an G7.
Ceapann na BRICS go léir go bhfuil tionchar Dollar na Stát Aontaithe ró-thábhachtach. Tá an Rúis i gcónaí i bhfabhar 'airgeadra domhanda' a bheith ag na tíortha BRICS. Ach ní aontaíonn na tíortha eile.
Náisiúin.
Baill nua, ó 2023 ar aghaidh.
srl
Lockheed C-130 Hercules. Is aerárthach iompair mhíleata le ceithre innill turba-liáin é an Lockheed C-130 Hercules. Deartha agus tógtha i 1954 i Stáit Aontaithe Mheiriceá le Lockheed Corporation, ceapadh ar dtús é mar aerárthach trúpaí, aerárthach aslonnaithe taismeach (medivac), agus aerárthach lastais.
Tonnta teasa san Eoraip, 2023. Le linn mhí an Mheithimh - Meán Fómhair 2023, bhuail tonnta teasa, falscaithe agus triomach áiteanna ar fud na hEorpa agus an leathsféar thuaidh go léir, an samhradh is teo a taifeadadh riamh. Rinneadh dochar mór d’éiceachórais, don gheilleagar agus do shláinte daoine.
Bhí Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe ar an daoraí. “Tá séasúr deargthe curtha de ag ár bpláinéad a dúirt Antonio Guterres, ag caint ar thuairisc nua ón Eagraíocht Dhomhanda Meitéareolaíochta.
Cúlra.
16.77 céim Celsius an teocht domhanda ar an meán le linn mhí an Mheithimh, Iúil agus Lúnasa, teocht i bhfad níos airde ná an teocht ab airde ar an taifead roimhe seo –16.48 céim Celsius in 2019. De réir na tuarascála ón Eagraíocht Dhomhanda Meitéareolaíochta, bhí mí Iúil 2023 ar an mí is teo riamh agus bhí an mhí dár gcionn, Lúnasa 2023, ar an dara mí is teo riamh. Ag an am céanna, bhí An Eoraip ag téamh dhá uair níos sciobtha ná an meán domhanda.
Ar 10 Iúil 2023, thosaigh an tonn teasa "Cerberus" frithchioclón ollmhór agus fada. Buaileadh deisceart na hEorpa go dona.
Éire.
De réir Met Éireann, bhí Meitheamh 2023 an Meitheamh is teo riamh in Éirinn, go dtí sin.
Le linn mhí an Mheithimh 2023, bhí an fharraige ar chósta thiar na hÉireann 5 chéim Celsius níos teo ná mar a bhíonn de ghnáth, údar mór imní d’eolaithe. Le linn mhí Lúnasa 2023, bhí imní léirithe ag Cónaidhm Iascairí na gCeall Beag faoin tionchar atá ag athrú aeráide ar stoc éisc ghil cosúil le trosc, agus an baol ann le hathrú mór i dteocht na farraige amach ó chósta Dhún na nGall, go mbogfaí iasc cosúil le trosc, murlasc agus scadáin go huiscí níos fuaire ó thuaidh.
Bhí sé brothallach in Éirinn i rith mhí Mheán Fómhair. Bhí cúis iontais ón spéir ag muintir Ghaeltacht Chorca Dhuibhne, nuair a thit braonacha smúite ón Sahára anuas orthu.
Saoránaigh um Fhreagracht agus Eitic i Washington. Is grúpa faire dlí neamhpháirtíoch é Saoránaigh um Fhreagracht agus Eitic i Washington (SFEW) (Béarla:Citizens for Responsibility and Ethics in Washington (CREW) ), a bunaíodh sa bhliain 2003. " I láthair pholaitiúil ina dtugtar tús áite do bhrabúis thar eitic agus ina ndéanann airgead anaithnid dochar don phróiseas daonlathach, tarraingíonn an SFEW aird ar na sáruithe seo ar an dlí agus ar mhí-úsáidí cumhachta trí thaighde ionsaitheach agus trí chaingean dlí. 
I measc a chuid gníomhaíochtaí tá mí-iompar rialtais a imscrúdú, a thuairisciú agus a dhlíthiú, nochtadh faisnéise rialtais a iarraidh agus a chomhdú trí iarratais ar Shaoráil Faisnéise, agus gearáin chomhdhálacha eitice a chomhdú i gcoinne daoine aonair, institiúidí agus gníomhaireachtaí. I measc a chuid tionscadal bhí ""CREW's Most Corrupt Members of Congress" ", tuarascáil bhliantúil ina liostaíonn an SFEW na daoine a chinneann sé a bheith ar na polaiteoirí is corbaí de chuid Rialtas Feidearálach na Stát Aontaithe Ó 2005 agus 2014 d'ainmnigh na tuarascálacha bliantúla 25 Daonlathach agus 63 Poblachtach .
Toghadh David Brock ina chathaoirleach ar an SFEW in 2014 agus d’éirigh sé as a phost in 2016. Tháinig Richard Painter ina áit, a chuaigh ar chead neamhláithreachta chun dul san iomaíocht mar Dhaonlathach i dtoghchán speisialta Seanad SAM i Minnesota 2018 . Faoi cheannaireacht Painter, bhain an SFEW leas as dhlíthíocht ionsaitheach i gcoinne riarachán Trump, ar thug sé an "most unethical presidency" i stair na SA. Thionscain an FFEW 41 cás dlí le linn riarachán George W. Bush, 38 le linn riarachán Barack Obama agus, faoi Eanáir 2018, 180 i gcoinne riarachán Trump. 
Stair.
Chomhbhunaigh Norman L. Eisen agus Melanie Sloan "'Citizens for Responsibility and Ethics in Washington"' in 2003, i measc cúiseanna eile, mar fhrithbheart liobrálach / forásach in aghaidh ghrúpaí faire coimeádacha ar nós "Judicial Watch". Ar dtús, bhainistigh Sloan an eagraíocht nua léi féin; faoi 2007, bhí 13 bhall foirne ag an eagraíocht. Faoi 2016, bhí ceathrar dlíodóir ar fhoireann an ghrúpa.
Rialtas Feidearálach Stát Aontaithe Mheiriceá. Is é rialtas feidearálach na Stát Aontaithe ( rialtas feidearálach SAM nó rialtas SAM ) ná rialtas náisiúnta na Stát Aontaithe, poblacht fheidearálach atá lonnaithe go príomha i Meiriceá Thuaidh, comhdhéanta de 50 stát, cúig mhórchríoch féinrialaitheach, roinnt gabháltas oileánach, agus an ceantar cónaidhme agus príomhchathair náisiúnta Washington, DC, áit a bhfuil an chuid is mó den rialtas feidearálach bunaithe.
Domhanleithead. Téann línte domhanleithid timpeall an domhain.
Is é an meánchiorcal an líne dhomhanleithid is faide dá bhfuil ann. Timpeall lár an domhain a théann an meánchiorcal agus deirtear gurb é 0° an domhanleithead a bhaineann leis. 
Tá an Pol Thuaidh ag 90°T. Tá an Pol Theas ag 90°D
Domhanfhad. Is iad na línte domhanfhaid na línte a théann ó phol go pol ar an gcruinneog. Fadlínte a thugtar orthu freisin. 
Tugtar an bhun-fhadlíne ar an líne a théann trí Greenwich, in aice Londan. Deirtear gurb í 0° an domhanfhad a bhaineann léi.
Thunnus thynnus. Is speiceas tuinnín é Thunnus thynnus, ar a dtugtar tuinnín gorm Atlantach nó tuinnín tuaisceartach, ar cheann de thrí speiceas de thuinníní ghorma, chomh maith le tuinnín ghorm an Aigéin Chiúin ("Thunnus orientalis") agus tuinnín ghorm deisceartach ("Thunnus maccoyii").
Tá na tuinníní Atlantacha dúchasach don Aigéan Atlantach thiar agus thoir araon, chomh maith leis an Meánmhuir. Tá siad imithe in éag sa Mhuir Dhubh. 
Taifeadadh na tuinníní Atlantacha ag meáchan suas le 680 kg, agus bíonn siad in iomaíocht leis na meirliúin dhubha ("Istiompax indica"), na meirliúin ghorma ("Makaira nigricans"), agus na colgáin ("Xiphias gladius") mar na Perciformes is mó. Le linn na staire taifeadta, bhí an-mheas ar thuinníní ghorma Atlantacha mar bhia. Chomh maith lena luach tráchtála mar bhia, mheall an mhéid mhór, an luas, agus an chumhacht a thaispeánann siad barr measa na n-iascairí, na scríbhneoirí, agus na n-eolaithe.
Bhí an tuinnín gorm Atlantach mar bhunús le ceann de na hiascaigh tráchtála is brabúsaí ar domhan. Tá aonáin mheánmhéide agus mhóra dírithe go mór ar mhargadh amh-éisc na Seapáine, áit a mbíonn an-tóir ar gach speiceas gorm le haghaidh súisí agus saisimí.
Tá ró-iascaireacht thromchúiseach mar thoradh ar an tábhacht tráchtála seo. Dhearbhaigh ;An Coimisiún Idirnáisiúnta um Chaomhnú Tuinníní Atlantacha', i mí Dheireadh Fómhair 2009 go raibh laghdú suntasach tagtha ar stoic na dtuinníní Atlantacha le 40 bliain anuas, faoi 72% san Atlantach Thoir, agus faoi 82% san Atlantach Thiar. An 16 Deireadh Fómhair 2009, mhol Monacó go foirmiúil tuinnín ghorma Atlantacha a bheadh i mbaol le haghaidh liostú CITES Aguisín I agus toirmeasc ar thrádáil idirnáisiúnta. Go luath in 2010, mhéadaigh oifigigh Eorpacha, faoi stiúir Aire éiceolaíochta na Fraince, brú chun iascaireacht thráchtála na na dtuinníní gorma a thoirmeasc go hidirnáisiúnta. Mar sin féin, vótáladh síos ar thogra de chuid na NA chun an speiceas a chosaint ó thrádáil idirnáisiúnta (68 i gcoinne, 20 i bhfábhar, 30 ag staonadh). Ó shin i leith, tá méadú áirithe tagtha ar an dhaonra mar thoradh ar fhorghníomhú cuótaí iascaireachta réigiúnacha. Ón 4 Meán Fómhair 2021, aistríodh tuinnín ghorma Atlantacha ón gcatagóir 'I mBaol' go dtí an chatagóir 'Is lú imní' ar Liosta Dearg an Aontais Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra de 'Speicis faoi Bhagairt'. Mar sin féin, tá go leor daonraí réigiúnacha ídithe go mór fós, lena n-áirítear stoic an iarthair a sceith i Murascaill Mheicsiceo.
Colman McCarthy. Is iriseoir Meiriceánach, múinteoir, léachtóir, síochánaí, forchéimní, ainrialaí, agus gníomhaí síochána fadtréimhseach é Colman McCarthy (rugadh 24 Márta, 1938 i nGlen Head, Nua Eabhrac , a stiúrann The Center for Teaching Peace"' ( Gaeilge: "An tIonad um Mhúineadh na Síochána)" i Washington, DC Ó 1969 go 1997. Scríobh sé colúin don "Washington Post" . Bhí idir pholaitíocht, reiligiún, sláinte, agus spóirt agus oideachas, bochtanas, agus síocháin i gceist lena chuid topaicí. Thug an iris "Washingtonian" “the liberal conscience of "The Washington Post"” air. Dúirt an iris "Smithsonian" go bhfuil sé ina "a man of profound spiritual awareness." Scríobh sé do "The New Yorker," "The Nation", "The Progressive", "The Atlantic", "The New York Times," agus Reader's Digest. Ó 1999 i leith, tá colúin dhésheachtainiúla scríofa aige don '.
Michael Rapino. Is feidhmeannach gnó Ceanadach-Meiriceánach é Michael Rapino agus an Príomhoifigeach Feidhmiúcháin agus Uachtarán 'Live Nation Entertainment', Inc, a bunaíodh in 2010 tar éis cumaisc Live Nation' agus 'Ticketmaster'.
I ndeireadh na 1990idí, chomhbhunaigh Rapino 'Core Audience Entertainment', comhlacht a chur ceolchoirm chun cinn, agus níos déanaí bhí roinnt ról aige ag 'Clear Channel Entertainment'. Ainmníodh é ina Phríomhfheidhmeannach ar 'Live Nation' sa bhliain 2005
Luathshaol agus oideachas.
Rugadh Michael Rapino, Giúdach Ashkenazi, i Thunder Bay, Ontario, Ceanada, agus ghnóthaigh sé céim bhaitsiléara sa riarachán gnó ó Ollscoil Lakehead i 1989. Agus é ag freastal ar Lakehead, chuir Rapino bannaí chun cinn ag beáir áitiúla agus shínigh sé a chéad ealaíontóir ceoil, Jeff Healey.