Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ráib. Luibh dhébhliantúil a fhásann suas le 1 m ar airde, gaolmhar leis an svaeid ach gan fréamh thiúbrach aici is ea ráib. Na duilleoga scothghorm/glas, na bláthanna buí croischruthach. Saothraítear mar fhoráiste í, agus níos mó le himeacht ama mar fhoinse ola ráibe, a fhaightear ó na síolta brúite. Cáca síol ráibe a dhéantar as an iarmhar.
Raicíteas. Neamhord naíonán is páistí ag fás, de bharr uireasa vitimín D. Teipeann cailciú na gceann fáis ar na cnámha fada (mar shampla an chnámh raidiúil is an féimear) agus bíonn claonadh ag na cnámha boga chun míchumaí, is de réir cineáil, lúbadh na gcos is cromadh an droma. Tarlaíonn at is formhéadú ag cinn na n-easnacha i dtosach an chliabhraigh, a dtugtar "paidríní raicíteacha" orthu.
Raideog. Tom duillsilteach scothdhearg atá dúchasach do na réigiúin fhionnuara mheasartha sa leathsféar thuaidh is ea an raideog. An fásra cumhra. Breactha le faireoga scothbhuí ola. Na bláthanna bídeach i gcaitíní cosúil le spící. De ghnáth, bíonn na fireannaigh is na baineannaigh ar phlandaí difriúla, ach is féidir le planda gnéas a mhalartú ó bhliain go bliain.
In Éirinn.
Is léir do na heolaithe gur úsáid muintir na hÉireann 'raideog' leis an ruaig a chur ar na feithidí agus iad ag obair ar an bportach fadó fadó in Éirinn. Fuair siad an t-eolas seo ó www.duchas.ie. Tá na heolaithe sa tóir ar leacht nua ionas gur féidir leo daoine a chosaint ó phlaic na muiscíte.
Raidhfil. Arm tine a forbraíodh ina arm praiticiúil ag deireadh an 19ú céad nuair a cuireadh eitrí bíseacha ar an taobh istigh de bhairille an ghunna. Rothlaíonn an piléar is é ag taisteal ar feadh an bhairille, agus buanaíonn sé seo eitilt an philéir is feabhsaíonn go mór a chruinneas. Ag an am céanna forbraíodh raidhflí piléarlainne (le piléir iomadúla) le boltghníomhú (chun piléar nua a chur sa chraos go tapa) ag scaoileadh cartúis púdair gan deatach, réabhlóid amach is amach i gcumas scaoilte an tslua coise. D'fhan an teicneolaíocht seo mar an gcéanna den chuid is mó go dtí lár an dara cogadh domhanda, nuair a tugadh isteach an raidhfil gásfhuinnmhithe uathoibríoch. Faoi seo tá an raidhfil ionsaithe éadrom lánuathoibríoch, a chruinneas an-mhaith is a raon scaoilte an-fhada. Saothraíodh coincheap na n-eitrí i gcró an ghunna chun an rud céanna a dhéanamh i ngunnaí móra agus iad a dhéanamh níos cruinne ná riamh.
Raidian. Is é atá i gceist le raidian ná aonad de chuid an SI a úsáidtear chun uillinn i bplána a thomhas, leis an tsiombail rad. Is ionann raidian is an uillinn a iompraíonn stua ag lár ciorcail arb ionann fad an stua ar feadh na himlíne is ga an chiorcail. Mar sin, π rad = 180°.
Raidió sondála. Pacáiste ionstraimí a chuirtear suas le balún aimsire chun brú, teocht is taise a thomhas de réir mar a éiríonn an balún chuig airde timpeall 20 km. Úsáidtear na luachanna tomhaiste brú chun an airde a dhéanamh amach. Tarchuirtear na tomhais ar ais do stáisiúin glactha ar talamh le comharthaí raidió, agus faightear na hionstraimí ar ais tar éis tuirlingt don bhalún le paraisiút. Tá raidió sondála beagáinín níos casta ann chun breis tomhas a dhéanamh, luas na gaoithe is a treo, go príomha. Sa chás seo iompraíonn an balún targaide radair ionas gur féidir a chúrsa a mhapáil.
Raidis. Planda bliantúil nó débhliantúil le fréamh tiúbrach, duilleoga liopacha neamhrialta, agus bláthanna i bhfoirm croise, bán go dtí scothchorcra is ea an raidis. Níl eolas ar a bhunús, ach in úsáid mar ghlasra ó aimsir na nÉigipteach ársa. Maidir le raidisí samhraidh, bíonn siad beag ach fásann go tapa. Bíonn na raidisí geimhridh mór, suas le 250 g, ach fásann go mall. Tá an raidis fhiáin gaolmhar léi, fréamhacha caola is bláthanna a bhíonn go minic buí aici.
Raifia. Snáithín a fhaightear ó dhuilleoga móra na raifiapailme i Madagascar. Dath crón air, ach é indathaithe freisin. Úsáidtear é chun ciseáin, hataí is mataí a fhí, agus plandaí a cheangal sa ghairdín.
Raithneach chraobhach. Dhá chlann raithní ina ndéanann an riosóm adhmadach gas atá cosúil le stoc crainn, a fhásann 25 m ar airde. Bíonn an gas seo clúdaithe le coilm de bhunanna seanfhronn, agus déanann na froinn reatha fleasc ar barr. Dúchasach do na trópaicí is fothrópaicí, agus sainiúil i réigiúin ar leith. Mar chrann caol, beagán cosúil le crann pailme, is coitianta í mar mhaisiúchán.
Raithneach mhór. Raithneach ilbhliantúil le riosóim a dhreapann i bhfad. Na froinn aonarach, suas le 2-4 m ar airde, trídhuilleach, le sórais go leanúnach timpeall imeall na dteascáin duilleoige. An-choiteann ar ithreacha aigéadacha, i gcoillte, is ar fhraochach go príomha, agus is féidir leis an speiceas seo fairsingí móra a chlúdach mar gheall ar a riosóim. Nimhiúil, agus ní iníorann caoirigh nó coiníní ar thalamh a bhfuil an raithneach seo uirthi. Ní dhéanann tine damáiste trom di mar go bhfanann na riosóim atá domhain sa talamh slán gan damáiste. Is féidir go mbeidh sí ina hionróir ionsaitheach ar fhéarach.
I mbéarlagair na Gaeilge deirtear "raithneach" leis an channabas.
Raithneach nead éin. Speiceas fionncha ar eipifít é, dúchasach do na foraoisí trópaiceacha sa Seandomhan. Cruthaíonn na froinn ghealghlasa neamhroinnte cnota, cosúil le nead a bhailíonn úmas. Fásann na fréamhacha isteach san úmas chun cothaithigh is uisce a fháil.
Raithneach ríúil. Raithneach ilbhliantúil le riosóim thiubha a dhéanann tortáin mhóra is ea raithneach ríúil. Dúchasach d'áiteanna fliucha seascannacha ar fud na réigiún measartha. Fásann na froinn suas le 3 m ar airde agus bíonn siad dédhuilleach. Iompraíonn na froinn thorthúla, le duilleoigíní beaga uachtaracha, cuid mhaith spóragán donn.
Raithneach shreabhnach. Is éard atá i gceist le raithneach shreabhnach ná raithneach bheag de roinnt géineas le riosóim dreaptha a fhaightear go hiondúil mar eipifít. Na froinn aonduilleach nó dédhuilleach, cill amháin i dtiús is tréshoilseach, ach amháin mar a bhfuil féitheacha. So-ghonta do thriomú, agus ní fhaightear í ach in áiteanna fliucha taobh amuigh de na trópaicí.
Raithneach uisce. Raithneach uisciúil a shnámhann go saor is ea raithneach uisce. Dúchasach do réigiúin thrópaiceacha is fhothrópaiceacha, ach nádúraíodh go forleathan í i réigiúin níos fuaire ar fud na hEorpa, bíodh is go bhfulaingíonn sí cuid mhaith dochair sa gheimhreadh. An gas cúpla ceintiméadar ar fhad, géagach le froinn fhorluite, cosúil le crotail, clúdaithe le ribí neamhinfhliuchta, scothdhearg sa bhfómhar. Go minic cumhdaíonn sí dromchla an uisce i locha, locháin is díoga.
Ramaipiotacas. Ápa iontaisithe atá ar eolas ón tréimhse Mhéicéineach in oirthear na hEorpa, an Áise agus oirthear na hAfraice 24.6-5.1 milliún bliain ó shin. Mhair sé ar an talamh agus shiúladh ar 4 chos. Na gialla folláin, na gruafhiacla mór, le cruan ramhar is na géaráin íseal cosúil le homainidí luatha. Is dócha go n-itheadh sé bianna garbha a bailíodh i gcoillearnach is an sabhána.
Chandrasekhara Venkata Raman. Fisicí a rugadh i dTiruchirappalli na hIndia ab ea an Ridire Chandrasekhara Venkata Raman (7 Samhain 1888 – 21 Samhain 1970). In Tiruchirappalli, i stát Tamil Nadhu, san India, a rugadh é. Ar son a chuid taighde ar fhorleathadh, scaipeadh is athrú tonnfhad solais mhonachrómataigh in ábhair thrédhearcacha, a ainmníodh as, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1930. Fuair sé bás in Bangalore, i Mysore, san India. Ba uncail le Subramanayan Chandrasekhar ar thaobh a athar é.
Scaipeadh Raman. Scaipeadh solais mhonachrómataigh is é ag taisteal trí ábhar trédhearcach. Bíonn na tonnfhaid scaipthe (na línte sa speictream scaipthe) ar dhá thaobh — níos lú, is níos mó ná an mheántonnfhad sa bhunsolas ionsaitheach — agus braitheann na tonnfhaid scaipthe ar chomhdhéanamh an ábhair. Chuir Raman síos ar an iarmhairt seo i 1928. Tá speictreascópacht Raman tábhachtach i staidéar ar struchtúr móilíní.
Bernardino Ramazzini. Dochtúir Iodálach ab ea Bernardino Ramazzini (3 Samhain 1633 - 5 Samhain 1717). Ina leabhar "De morbis artificium diatriba" (I dTaobh Galair Cheardaithe, 1700) chuir sé síos don chéad uair ar bhealach iomlánaithe ar ghalair cheirde. Chuir sé i gcoinne úsáid scaoilte rúsc sioncóna (cuinín), agus choinnigh sin chun othair le maláire a chóireáil.
Rámhaille. Athrú géar inchúlaithe aire is comhfheasa, go minic le cuimhne lagaithe is an duine curtha ó threo, de bharr cúiseanna orgánacha de ghnáth. Is féidir go dtarlóidh mearaí is/nó siabhrán do dhuine, agus mishuaimhneas is lasántacht. Bhíodh an téarma in úsáid mar théarma ginearálta ar ghealtacht.
Ramhdhraighean. Tom nó crann beag duillsilteach spíonach spréite, a fhásann 4-10 m ar airde, dúchasach don Eoraip is réigiún na Meánmhara. Na duilleoga ubhchruthach fiaclach i bpéirí urchomhaireacha, na bláthanna bídeach glas i gceathaireanna, na caora 5-10 mm ar leithead, dubh, beagán nimhiúil is purgóideach.
Ramhdhraighean mara. Tom duillsilteach spíonach a chuireann meatháin is ea an ramhdhraighean mara nó draighean mara. Fásann sé 3 m ar airde. Dúchasach do chóstaí na hEorpa is na hÁise den chuid is mó. Na duilleoga suas le 8 cm ar fhad, caol clúdaithe le mionlanna airgeadacha. Na bláthanna bídeach glas, ag teacht amach roimh na duilleoga. Na fireannaigh is na baineannaigh ar phlandaí scoite. Na caora geal flannbhuí. Uaireanta plandaítear é chun dumhcha a dhaingniú.
Santiago Ramón y Cajal. Lia is histeolaí a rugadh i bPetilla de Aragón na Spáinne ab ea Santiago Ramón y Cajal (1 Bealtaine 1852 – 17 Deireadh Fómhair 1934). Rinne sé taighde bunúsach ar mhicreastruchtúr an néarchórais, agus tarchur néar-ríog san inchinn. I measc a bhfoilseachán bhí "Estudios sobre la Degeneración y Regeneración del Sistema Nervioso" (Staidéir ar Mheath is Athghiniúint an Néarchórais, 1913-1914). Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Camillo Golgi i 1906 as an saothar ceannródaíoch seo. D'éag sé i Maidrid.
Ranger. An chéad sraith misean spásárthach don Ghealach, a thóg is a bhainistigh Saotharlann Scairdtiomána NASA, chun staidéar a dhéanamh ar airíonna dhromchla na Gealaí mar ullmhúchán do thuirlingtí daoine ar an nGealach faoi chlár Apollo níos déanaí. Lainseáladh na spásárthaigh ar fheithiclí Atlas agus tharchuir íomhánna an dromchla ar ais don Domhan, le taifeach a bhí ag feabhsú de réir a chéile nuair a bhí sé ag tuirlingt. Bhain Ranger 7 dromchla na Gealaí amach i 1964 i réigiún Mhuir na Scamall. D'éirigh leis an gcéad dá cheann eile tuirlingt freisin, agus ba réamhtheachtairí teicniúla iad ar shraith spásárthach Mariner a tháinig ina dhiaidh sin.
Raonaimsitheoir. Feiste optúil chun fad amach réada a thomhas, tríd an uillinn inréimnithe a thomhas idir dhá amharclíne ó dhá phointe a bhfuil an fad eatarthu ar eolas. Uaireanta bíonn a leithéid i láthair i gceamara chun cabhrú le fócasú an lionsa, agus is féidir é a bheith cúpláilte le gluaiseacht lionsa an cheamara.
Iolar hairpí. Is é an t-iolar hairpí an t-iolar is mó ar Domhan, 90 cm ar airde ("Harpia harpyja"). Tugtar an rapiolar air freisin. Áitríonn sé foraoisí báistí ar na machairí ó Mheiriceá Láir ó dheas go dtí an Airgintín. Tearc; dubh, bán is liath; na cosa mór. Itheann sé mamaigh a mhaireann sna crainn (moncaithe, spadáin is eile) agus roinnt éan.
Knud Rasmussen. Taiscéalaí is eitneolaí a rugadh i Jacobshavn na Graonlainne ab ea Knud Johan Victor Rasmussen (7 Meitheamh 1879-21 Nollaig 1933). Ó 1902 stiúraigh sé cuid mhaith aistear sa Ghraonlainn. I 1910 bhunaigh sé bunáit trádála Inis Tuile ar Rinn Eabhrac, agus i 1921-1924 thrasnaigh ón nGraonlainn go Caolas Bheiring ar charr sleamhnáin madraí.
Rastar. Patrún dronuilleogach línte cothrománacha scanta a úsáidtear chun íomhá a chruthú i bhfíscheamara is a atáirgeadh ar scáileán léirithe an fheadáin gha-chatóidigh ar theilifíseán.
John Ray. Nádúraí a rugadh i mBlack Notley Shasana ab ea John Ray (29 Samhain 1627 – 17 Eanáir 1705). Rinne sé rangú ar phlandaí agus chuir béim ar an speiceas mar bhunaonad. Ba é bunsraith na tacsanomaíochta nua-aoisí a shaothar.
Man Ray. Péintéir, dealbhóir, grianghrafadóir is déantóir scannán a rugadh i Philadelphia, Pennsylvania ab ea Man Ray (Emanuel Rudnitsky, 27 Lúnasa 1890 - 18 Samhain 1976). Pearsa thábhachtach i bhforbairt an Nua-Aoiseachais, bhunaigh sé an ghluaiseacht Dhadach i Nua-Eabhrac. Sna 1930idí tháirg sé an-chuid grianghrafanna is "rayographs", mar a thug sé ar a chóiriúcháin grianghrafanna.
Scaipeadh Rayleigh. Scaipeadh solais (agus tonn eile) ag réada atá beag i gcomparáid le tonnfhad an tsolais. Méadaíonn sé leis an minicíocht i gcumhacht 4. Rinne an Tiarna Rayleigh taighde air seo agus chuir síos air den chéad uair. Scaipeadh Rayleigh sholas na Gréine ag móilíní an aeir is cúis le goirme fhollasach na spéire, mar scaiptear an solas gorm (le tonnfhaid ghearra) níos mó ná na dathanna eile i speictream na Gréine.
An Tiarna Rayleigh. Fisiceoir a rugadh i Maldon, Shasana ab ea John William Strutt, An Tiarna Rayleigh (12 Samhain 1842 – 30 Meitheamh 1919). Rinne sé taighde bunúsach ar fhuaim is solas agus a nádúr tonnach go háirithe. 
Tugtar "scaipeadh Rayleigh" ar scaipeadh tonn ag páirteagail an-bheaga (cuid mhaith níos lú na tonnfhad na toinne). Le William Ramsay, d'aimsigh sé argón don chéad uair i 1894. 
Chuidigh sé le socrú na n-aonad leictreach. Rinne sé staidéar ar dhlús na ngás is feidhmiú dhlí Boyle i ngáis faoi bhrú an-íseal. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1904.
Rhazes. Lia is ailceimicí Peirseach a raibh cónaí air i mBagdad ab ea Razi (Abu Bakr Muhammad ibn Zakariya ar-Razi, c 10ú céad). Tionchar fiúntach ag a chiclipéid ar eolaíocht míochaine sa Mheánaois.
Ré. An dara fo-roinnt is mó a úsáidtear san amscála geolaíoch. Déantar gach ré a fhoroinnt ina tréimhsí.
An Ré Dhorcha. Téarma a bhíodh in úsáid don tréimhse i stair na hEorpa timpeall 500-1000, díreach i ndiaidh titim impireacht na Róimhe, nuair a tharla ionsaithe is inimircí na nGotach is daoine eile ón iarthar. Ach tharla bláthú san ealaín is an scoláireacht Ghaelach agus tionchar na hÉireann ar an Eoraip sa tréimhse sin, bhláthaigh ealaín is ailtireacht na Biosáinte san oirdheisceart, agus ealaín is ailtireacht na hAraibe san iardheisceart.
An Réadlann Eorpach sa Leathsféar Theas. Gníomhaireacht chomhoibrithe ina bhfuil 8 dtír Eorpach, a bunaíodh i 1962 chun réadlann Eorpach a oibriú sa leathsféar theas. Go hard sna hAindéis, sa tSile, a tógadh na teileascóip. Tá teileascóp optúil 3.6 m ar trastomhas (cró) ar La Silla (2,430 m in airde) ag ESO, eagar 4 theileascóp (cró 8.2 m acu) i bhfoirm VLT (teileascóp an-mhór, le cró feidhmeach 16 m) ar Cerro Paranal (2,635 m in airde), agus fáil ar theileascóip eile. Tá an cheanncheathrú i nGarshing, gar do München sa Ghearmáin.
Réadlann Gréine is Héilisféir. Scéim comhoibrithe idir ESA is NASA le staidéar a dhéanamh ar an nGrian óna chroíleacán domhain amach go dtí a coróin sheachtrach, an ghrianghaoth san áireamh. Lainseáladh an tsatailít SOHO, agus na turgnaimh is na hionstraimí cuí ar bord, ar fheithicil Atlas i 1995 agus suíodh í i bhfithis fháinneach os cionn pointe Lagrange L1 timpeall 1,500,000 km ón Domhan i dtreo na Gréine. Tá monatóiriú ar siúl go leanúnach ó shin agus na sonraí á dtarchur ar ais do na taighdeoirí ar Domhan.
Réadlann Náisiúnta Radairéalteolaíochta. Is í an Réadlann Náisiúnta Radairéalteolaíochta an phríomhréadlann radairéalteolaíochta sna Stáit Aontaithe, le teileascóip chumasacha i nGreen Bank, West Virginia, i gKitt Peak, Arizona, is i Socorro, Nua-Mheicsiceo (mar a bhfuil an tEagar Ollmhór), agus a príomhoifig i Charlottesville, Virginia. Bunaíodh i 1956 í, agus tógadh an chéad teileascóp i 1959. I measc na n-ionstraimí ag Green Bank tá mias 100 m × 110 m a críochnaíodh i 1999, an radaiteileascóp iomlán instiúrtha is mó ar Domhan.
Réadlann Ríoga. I nDún Éideann atá an réadlann seo a bunaíodh sa bhliain 1818. Ról ceannródaíoch aici i modhanna nua oibre sa réalteolaíocht. Cúram uirthi ionstraimí a fhorbairt do réalteolaithe na Breataine.
Réadlann Ríoga Greenwich. Réadlann a bhunaigh Rí Séarlás II Shasana, a thóg an t-ailtire Christopher Wren i 1675 chun feabhas a chur ar loingseoireacht is coimeád ama. Lárnach in ullmhú féilirí is an "Nautical Almanac" (Almanag Mara), agus an-tábhachtach i gcoimeád an ama go dtí lár an 20ú céad. Freagrach as tástáil chronaiméadar mara John Harrison i 1736, 1749 is 1763, a réitigh fadhb thomhas an domhanleithid ar muir faoi dheireadh. Ag comhdháil i Washington i 1884 glacadh leis an ais tríd an teileascóp inti mar phríomhfhadlíne. Ba é seo an socrú a roinn an Domhan ina leathsféir thiar is thoir agus a chuir tús le leagan amach na n-amchriosanna idirnáisiúnta. Bogadh na gníomhaíochtaí eolaíocha go Herstmonceaux i 1948, agus rinneadh músaem is pláinéadlann as an tseanréadlann. Bogadh an phríomhoifig go Cambridge i 1990. Dúnadh í faoi dheireadh i 1998, agus bogadh oifig an Nautical Almanac chuig Saotharlann Rutherford Appleton in Oxfordshire.
Réa-eolaíocht. Staidéar ar mhíchumadh is sreabhadh ábhar is iad faoi fhórsa. Cuimsíonn sí slaodacht gás is leachtanna, straidhn is fiaradh i solaid de bharr struis, agus míchumadh plaisteach i miotail.
Feagorgán. Is éard is feagorgán ann ná gléas ceoil, orgán giolcaí beag so-iompartha a bhíodh in úsáid sa 16ú-17ú céad. Choinnigh dhá bholg bheaga taobh thiar den mhéarchlár an brú aeir.
Réalachas. I léirmheastóireacht ealaíne, úsáidtear an téarma Réalachas (le R mór) chun tagairt do rogha réamhbheartaithe d'ábhar péinteáilte gránna nó neamhidéalaithe, uaireanta chun dearcadh nó argóint shóisialta nó pholaitiúil a chur os comhair an phobail. Sa chiall seo léirigh "Les Casseurs de Pierres" (Na Bristeoirí Cloch, 1849) le Courbet anró na mbochtán is ísle sa bhFrainc. 
Le r beag, ciallaíonn an téarma go ginearálta, ach go doiléir, rud éigin cosúil le malairt na teibíochta. Bhíodh tuiscint ar an téarma mar thacaíocht le cosúlacht na fírinne san ealaín is an Nádúrachas i lár an 19ú céad sa bhFrainc. Faoi seo ní róshoiléir cad is réalachas ann ach nach osréalachas ná réalachas draíochta é.
Réaladh. Is éard is réaladh ann ná próiseas grianghrafadóireachta ina ndéantar íomhá fholaithe (a cruthaíodh trí eibleacht sholasíogair a nochtadh do sholas an radhairc) infheicthe. De ghnáth déantar é trí chomhdhúile airgid nochtaithe a dhí-ocsaídiú san eibleacht go dtí airgead miotalach dubh. I ngrianghrafadóireacht dhaite, bíonn cúplóirí ann chun íomhá ruaime daite a chruthú ag an am céanna.
Réalta (ríomhaireacht). Sa ríomheolaíocht, toipeolaíocht líonra ríomhairí ina bhfuil ríomhaire amháin mar nód lárnach agus na ríomhairí eile ceangailte leis an ríomhaire láir amháin. Aon chumarsáid idir aon dá ríomhaire, tríd an ríomhaire láir a dhéantar í.
Réalta an bháis. Tuairimíonn na cosmeolaithe go bhfuil compánach-réalta don Ghrian ann, ar a dtugtar "Neimisis", i bhfithis amuigh áit éigin idir Plútón is Alpha Centauri. Níor tugadh faoi deara riamh é, ach tuairimítear go dtógann sé 30 milliún bliain uirthi a fithis a iomlánú. Ach de réir na tuairimíochta, nuair a thagann Neimisis gar don Ghrianchóras téann sé trí scamall Oort atá lán de chóiméid, agus doirteann na milliúin dreigí is dreigítí ar an Domhan chun imbhualadh leis na cóiméid sin, rud a bhíonn tubaisteach don bheatha ar Domhan. Ceapann cuid de na cosmeolaithe gur mar seo a díothaíodh ainmhithe sa tréimhse Charbónmhar nó sa tréimhse Chailceach. Níl an tuairimíocht seo rófhantaiseach, mar is eol gur déréaltaí mórchuid na réaltaí i mBealach na Bó Finne.
Réalta athraitheach. Aon réalta nach mbíonn a lonrachas tairiseach. Is féidir leis an athrú a bheith rialta nó mírialta. Bíonn cúiseanna éagsúla leis an bhfeiniméan seo. I ndéréalta uraithe, uraíonn an dís réaltaí a chéile go tréimhsiúil de réir mar a fheictear iad ó ionad faire an Domhain, agus laghdaíonn lonrachas na réalta uraithe. Tá réaltaí eile a bhíogann agus tarlaíonn athruithe tréimhsiúla sa lonrachas de bharr athruithe i méid is teocht dhromchlach na réalta. Is iad na saghsanna is suntasaí ná athraithigh Ceifide, réaltaí R. R. Lyrae, agus athraithigh fhadtréimhseacha Mira.
Réalta bhíogach. Réalta athraitheach a bhforbraíonn is a gcrapann na cisil sheachtracha go rialta. Is tábhachtach athraithigh Ceifide go háirithe, mar go dtugann tréimhse a mbíogtha tomhas ar an dearbhlonrachas, agus mar sin, ligeann siad dúinn a bhfíorfhaid uainn a thomhas trí chomparáid a dhéanamh idir a ngile dhealraitheach is a ndearbhghile.
Réalta thimpholach. Is éard is réalta thimpholach ann ná réalta nach dtéann ina luí nuair a bhreathnaítear í ó ionad ar leith. San Eoraip agus Meiriceá Thuaidh bíonn na réaltaí sa Bhéar Mór is sa Bhéar Beag le feiceáil i rith na bliana. Sa leathsféar theas bíonn Cros an Deiscirt le feiceáil an t-am ar fad.
An Réalta Thuaidh. An réalta is gile i réaltbhuíon an Bhéir Bhig, a luíonn taobh istigh de 1° ón mol neamhaí thuaidh anois. Tugtar "Polaris" uirthi freisin. Is ionann a airde le domhanleithead an fhéachadóra, a bheag nó a mhór. D'úsáidtí le fada í i gcomhair loingseoireachta simplí.
Réaltachas. Grúpa feiceálach nó suntasach réaltaí atá níos lú ná réaltbhuíon. Sampla is ea an Camchéachta.
Réaltacht fhíorúil. Córais atá bunaithe ar ríomhairí ina gcruthaítear don úsáideoir samhlú tríthoiseach de réaltacht éigin agus, trí fheidhm a bhaint as uirlisí a bhraitheann gluaisne shúile, lámha is cholainn an úsáideora, a ligeann don úsáideoir idirghníomhú leis an réaltacht fhíorúil sin. De réir mar a ghluaiseann súile an úsáideora, mar shampla, athraíonn an samhlú a fheiceann sé. Mar sin, feiceann an t-úsáideoir samhlú tríthoiseach atá ag gluaiseacht an t-am ar fad, de réir mar a ghluaiseann sé féin a shúile nó a lámha. 
Tá sé i gceist córais mar seo a shaothrú is a úsáid chun róbait a threorú i bhfad amach ón úsáideoir, chun obair a dhéanamh in áit dho-shroichte nó bhaolach. Úsáidtear iad go han-mhinic anois le daoine a thraenáil chun obair chasta chostasach a dhéanamh, mar obráidí, tiomáint eitleáin, stiúradh monarchana, dearadh gluaisteán is eile. Úsáidtear i gcluichí ríomhaire í freisin. 
Tá margadh AR / VR margaidh billiún dollar cheana féin agus táthar ag súil go leanfaidh sé ag fás go maith thar margadh $ 120 billiún laistigh de chúpla bliain.