Trelis/gawiki huggingface dataset:
Réimír. Sa teangeolaíocht, is éard is réimír ann ná moirféim a chuirtear ag tús focail lena bhrí a athrú.
Sima Qian.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;805033&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-01-19T18:36:22Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Ériugena&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Staraí sa tseanSín ab ea Sima Qian (Sínis thraidisiúnta: 司馬遷; Sínis shimplithe: 司马迁; pinyin: Sīmǎ Qiāna; 145 nó 135 RC – 86 RC). Scríobhtaí a ainm mar Ssu-ma Chien i dteangacha an iarthair agus sin a fheictear in go leor seanleabhar faoi stair na Síne. In Xiayang, Cúige Shaanxi, in iarthuaisceart bunlimistéir na Síne, a rugadh é. Scríobh sé le linn an rítheaghlach Han. Athair Staireolaíocht na Síne a thugtar air go minic as a mhórshaother, "Shĭjì". "Oiris an staraí" an chiall leis sin, gí go mbíonn sé mar nós é a aistriú go teangacha eile mar "Oiris an staraí mhóir". Is é a bhí sa "Shĭjì" ná stair na Síne á léiriú trí mheán sraith bheathaisnéisí.
Tharla athair Sima Qian, Sima Tan, ag obair i gcúirt an impire. (Tá Sima ar an dornán sloinnte déshiollacha sa tSínis). I ndiaidh turas na Síne a thabhairt, chuaigh an mac ann freisin mar a ndeachaigh sé ag obair faoina athair. An tAstralaí Mór (太史令; Tàishǐ Lìng)an teideal a bhí air, agus ríomh an fhéilire don bhliain le teacht an dualgas a bhí aige.
Ialtóg mheasa Thongach. Is ainmhí í an ialtóg mheasa Thongach ("Pteropus tonganus"). Mamach atá inti. Tá sé dúchasach d'oileáin iardheisceart an Aigéin Chiúin.
Mark Feehily. Is amhránaí popcheoil Éireannach é Markus Michael Patrick Feehily (rugadh ar an 28 Bealtaine 1980 é) as Sligeach. Tá sé ina bhall den ghrúpa Westlife.
Ialtóg mheasa Okinawa. Is ainmhí í ialtóg mheasa Okinawa ("Pteropus loochoensis"). Mamach atá inti. Seans go bhfuil an speiceas díothaithe.
Ialtóg meas mhór Palau. Is ainmhí í an ialtóg meas mhór Palau. Mamach atá inti.
Iarmhír. Sa teangeolaíocht, is moirféim curtha le deireadh an fhocail í iarmhír.
Qingdao. Cathair gCúige Shandong in oirthear Dhaon-Phoblacht na Síne is ea Qingdao (Sínis thraidisiúnta: 青島; Sínis shimplithe: 青岛; pinyin: Qīngdǎo). "Oileán glas" an chiall atá le "Qingdao". Tá an chathair suite in oirthear an chúige ar an gcósta. Tá calafort mór ann. Tá Grúdlann Qingdao suite sa chathair freisin. Timpeall is 3 mhilliún duine a chónaíonn sa chathair féin, 6,188,100 sa cheantar uirbeach. Go hoifigiúil, cuimsíonn Qingdao bailte beaga agus ceantracha tuaithe chomh maith: agus iad seo san áireamh tá 9,046,200 duine ina gcónaí in Qingdao.
Sionnach Pampa. Is ainmhí é an sionnach Pampa ("Lycalopex gymnocercus"). Mamach atá ann. Tá sé dúchasach do na pampaí i Meiriceá Theas.
Ialtóg mheasa Mhicrinéiseach. Is ainmhí beag í an ialtóg mheasa Mhicrinéiseach. Mamach atá ann.
Ellie Goulding. Is ceoltóir Sasanach í Elena Jane "Ellie" Goulding. Rugadh i Sasana í ar 30 Nollaig, 1986.
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá 17 ngradam buaite ag Goulding. Tá 66 ainmniúchán faighte aici.
Beárbaiciú. Is éard is beárbaiciú nó "fulacht" ann ná béile a chócaráiltear taobh amuigh ar raca thar thine oscailte nó ar fhearas speisialta, agus bíonn feoil, iasc nó glasraí i gceist leis de ghnáth.
21 (uimhir). Is é 21 an uimhir nádúrtha tar éis 20 agus roimh 22.
Zhou Enlai. Polaiteoir de chuid Dhaon-Phoblacht na Síne ab ea Zhou Enlai (Sínis shimplithe: 周恩来; Sínis thraidisiúnta 周恩來; pinyin: Zhōu Ēnlái; 5 Márta 1898 – 8 Eanáir 1976). An chéad phríomh-aire ar an tír a bhí ann agus an post sin aige ó mí Dheireadh Fómhair 1949 go dtí lá a bháis. D'fhreastail sé faoi Mao Zedong, príomhcheannaire na DPS. D'imir Zhou ról tábhachtach in teacht chun cumhachta an Pháirtí Cumannach na Síne, i neartú smacht an pháirtí ar an tír, i bhforbairt bheartais eachtraigh na tíre agus i bhforbairt gheilleagar na Síne. 
Taidhleoir ábalta a bhí in Zhou Enlai. Eisean an chéad aire eachtrach de chuid na Síne (1949–1958). Agus an Réabhlóid Chultúrtha ag druidim chun deiridh, chuidigh Zhou le caidreamh nua a chothú idir Daon-Phoblacht na Síne agus na Stáit Aontaithe.
Throid Zhou faoi choim in aghaidh Drong an Cheathrair sna 1970idí. D'éag sé 8 mí roimh bhás Mao. Cé gur tháinig Hua Guofeng, duine ní ba chlaonta i leith Dhrong an Cheathrair, i gcomharbas ar Mao, d'éirigh le dalta coimirce de chuid Zhou, Deng Xiaoping, an chumhacht a bhaint amach dó féin. Tugadh baill na dronga chun trialach, agus osclaíodh an tír suas don thíortha eile an domhain agus rinneadh an geilleagar a fhorbairt go suntasach. 
Naisc sheachtracha.
[[Catagóir:Ceannairí Dhaon-Phoblacht na Síne]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1898]]
[[Catagóir:Básanna i 1976]]
Ürümqi. cn 
Príomhchathair Réigiún Uigiúrach Féinrialathach Xinjiang is Ürümqi (Sínis shimplithe: 乌鲁木齐; Uigiúiris: Urumchi) agus é suite i lár an réigiúin, in iarthuaisceart Dhaon-Phoblacht na Síne. "Móinéar álainn" a chiallaíonn "ürümqi" i dteanga na nOirat. Ba mhórstad trádála ar Bhóthar an tSíoda é faoin Rítheaghlach Tang. D'fhás a chlú mar ionad cultúir agus trádála faoin Rítheaghlach Qing sna 18ú agus 19ú haoiseanna. Tháinig rath ar an gcathair arís sna 1990idí agus ar aghaidh mar ionad cultúir, iompair agus trádála in iarthuaisceart na Síne. Bhí cónaí ar 2,988,715 duine sa chathair sa bhliain 2010.
Geografaíocht.
Tá Ürümqi suite i gceartlár ha hÁise, agus sna 1990idí tógadh leac séadchomhartha ag 43°40′52″ thuaidh, 87°19′52″ thoir chun an spota a mharcáil sna fo-bhailte in iardheisceart na cathrach. Is é Ürümqi an mhórchathair is faide ón bhfarraige ar Domhan. Aeráid bhreacthur a bhíonn ann.
Fire (albam Mark Feehily). Is é Fire an chéad albam ó Mark Feehily. Scaoileadh é ar an 16 Deireadh Fómhair, 2015.
Fionnghuala, Iníon Dhomhnaill Uí Bhriain. Iníon leis an tiarna Domhnall Ó Briain ba ea Fionnghuala Ní Bhriain (fl. 1557-1617) agus bua na filíochta aici. Bhí a hathair ag déanamh aighnis lena nia Conchubhar ó lár an 16ú haois amach faoi cheannas mhuintir Bhriain. Tháinig sé chun réitigh le Tiarnacht Thuamhan (tiarnacht Uí Bhriain), a raibh tionchar rialtas Shasana uirthi, agus ceapadh é mar Shirriam an Chláir in 1576. 
Phós Fionnghuala Tomás Mac Muiris, tiarna Leic Snámha i gContae Chiarraí, ach scar sé léi in 1579 chun a leasdeirfiúr a phósadh. Is dócha gurbh é a colcheathar Conchubhar, tríú hIarla Thuamhan, a chuidigh léi Uaithne Mór Ó Lochlainn, tiarna Bhoirne i gContae an Chláir, a phósadh in 1580. Fuair Ó Lochlainn bás in 1581 ach níor fágadh aon chuid dá mhaoin aici le huacht (cé go mbeadh ceart aici, de réir dlí, ar a spré) agus b’éigean di imeacht óna chaisleán ag Muicinis. 
Mar sin féin, d’fhág sí caoineadh ar Uaithne ina diaidh i méadar greanta aiceanta. Dealraíonn sé ó thagairtí sa dán go raibh eolas aici ar chúrsaí ginealaigh, rud a thabharfadh le fios go raibh cuid de shaothar mhuintir Bhruaideadha, filí agus staraithe na mBrianach, léite aici.
Tagairtí.
"Ainm.ie": Ní Bhriain, Fionnghuala (fl. 1557-1617): https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=2148
Máirín Ní Dhonnchadha (eag.), "Courts and Coteries II," in Bourke, Angela (eag.) (2002). "The Field Day Anthology of Irish Writing", Volume 4. NYU Press, lgh 395-397.
Jane Stevenson &amp; Peter Davidson (2001). "Early Modern Women Poets (1520-1700): An Anthology". Oxford University Press, lgh 175-7
Ialtóg mheasa ceannlachna. Is ainmhí í an ialtóg mheasa ceannlachna. Mamach atá ann.
Alhazen. Eolaí Arabach Siach il-léannta ab ea Alhazen nó Abū ʿAlī al-Ḥasan ibn al-Ḥasan ibn al-Haytham (Araibis: أبو علي، الحسن بن الحسن بن الهيثم) (965 – 1039). Alhazen nó Alhacen an leagan Laidinithe dá ainm. Tugtar al-Haytham air go minic anois i scríbhinní acadúla. Rugadh Alhazen in Basra, in Iaráic an lae inniu, agus fuair sé bás i gCaireo na hÉigipte. Fealsamh, fisiceoir, matamaiticeoir, réalteolaí agus ollamh a bhí ann. Chabhraigh sé go mór le forbairt na hoptaice agus le ról na tástála san modh eolaíochta. "Athair na hoptaice" a thugtar air as a chuid shaothar ar lionsaí, scátháin, fhrithchaitheamh agus athraonadh.
Ramadan. An naoú mí den bhliain is ea Ramadan san fhéilire Ioslamach. Tréimhse troscaidh (sawm) agus tréanais is ea í. 
Féile.
Ceiliúrann Ramadan an uair a nochtaíodh rainn an Choráin don Fháidh Muhammed. Is am troscaidh, paidreoireachta, machnaimh é Ramadan, am a chaitear le clann agus cairde agus am chun dea-ghníomhartha a dhéanamh. 
Beannachtaíː Deirtear "Ramadan mubarak" ("Ramadan kareem" uaireanta) nó beannachtaí na féile ort 
Troscadh.
Déantar troscadh (cosc ar bhia srl. le solas an lae) i gcuimhne do dhaoine nach bhfuil ach fíor bheagán acu le n-ithe, chun trua a léiriú agus chun chun féinsmacht a spreagadh. Bíonn gach Moslamach atá in inmhe agus sláintiúil a dhóthain ar throscadh le linn Ramadan. 
Déanann Moslamaigh troscadh mar ghníomh aithrí ("Hadith") chomh maith. 
Itheann cuid mhaith Moslamaigh béile go luath ar maidin – an "Suhoor", agus béile eile nuair atá sé dorcha sa tráthnóna – an "Iftar". 
Le linn Ramadan, déanann Moslamaigh troscadh ó éirí go luí na gréine. Ciallaíonn sé sin ná nach n-itheann siad le linn uaireanta sholas an lae. 
Féilire.
Maireann an troscadh timpeall mí amháin gach bliain. Athraíonn an dáta gach bliain mar úsáidtear féilire na gealaí leis an dáta a chinntiú. . Tá an féilire Ioslamach bunaithe ar an ngealach – is féilire gealaí é. Bíonn dhá mhí dhéag aige, mar aon leis an dá mhí dhéag a bhíonn ag féilire na gréine (bunaithe ar an ngrian). Bíonn idir 29 agus 30 lá ag míonna gealaí agus mar sin leanann Ramadan ar feadh 29 nó 30 lá. 
Tosaíonn agus críochnaíonn Ramadan ar ghealach lán. Is siombail Ioslamach é an corrán gealaí agus feictear go minic é ar dhíon mosc. 
Deireadh na tréimhse troscaidhː Eid al-Fitr.
Tugtar "Eid al-Fitr " ar dheireadh na tréimhse troscaidh bliantúla, ag tús mí Shawwal, an deichiú mí. 
Tá go leor nósanna ag baint le Eid al-Fitr. Mar shampla, tá stíl cheoil fhuinniúil, bheoga ann, an "bubu" atá fréamhaithe i gceiliúradh mhuintir Mhoslamach Shiarra Leon ar dheireadh na tréimhse troscaidh bliantúla Ramadan.
The Message. Is é The Message an chéad albam ón amhránaí Andrea Begley. Scaoileadh é ar an 21 Deireadh Fómhair, 2013.
Comórtas Peile na Gaeltachta 2016. Ba é Comórtas Peile na Gaeltachta 2016 an 47ú eagrán den Chomórtas Peile na Gaeltachta ó bunaíodh an comórtas in 1969. Thóg sé ar siúl i Naomh Abán i mBaile Bhuirne. Bhuaigh Naomh Conaill an chomórtas agus tháinig An Ghaeltacht i ndara háit.
Ialtóg mheasa Pemba. Is ainmhí í an ialtóg mheasa Pemba. Mamach atá ann.
Babe Ruth. Imreoir daorchluiche Meiriceánach ab ea Babe Ruth a rugadh faoin ainm George Herman Ruth Jr. (6 Feabhra 1895 – 16 Lúnasa 1948). Rugadh agus tógadh é in Baltimore, Maryland. D'imir sé 22 séasúr i Sraith Mhór an Daorchluiche (MLB) (1914–1935). Thosaigh sé mar chaiteoir ciotógach leis na Boston Red Sox, ach bhain sé clú ceart amach dó féin i ndiaidh dul le Yankees Nua-Eabhrac. Áirítear é mar dhuine de laochra spóirt Mheiriceá. "The Bambino" agus "Sultan of Swat" na leasainmneacha a tugadh air. Fuair sé bás i Manhattan, Nua-Eabhrac.
A Óige.
Rugadh Ruth do bheirt imirceach ón nGearmáin agus tógadh é i gcomharsanacht bhocht in Baltimore. In aois a 7 mbliana cuireadh Ruth chuig St. Mary's Industrial School for Boys, scoil cheartúcháin, mar ar fhoghlaim sé ceachtanna faoin saoil agus faoin daorchluiche araon ón mBráthair Matthias Boutlier de chuid na mBráithre Críostaí. Sa bhliain 1914, shínigh Ruth conradh mionsraithe leis na hOrioles in Baltimore, ach go gairid ina dhiaidh sin dhíol siadsan Ruth leis na Red Sox. Faoin mbliain 1916, bhí clú tuillte aige mar shárchaiteoir a bhí ábalta buillí baile fada a bhualadh isteach freisin uaireanta, rud annamh i dtréimhse "na liathróide mhairbhe" roimh 1920. Faoi dhó, bhuaigh Ruth 23 cluiche le linn séasúr amháin agus bhí sé ina bhall de thrí fhoireann Bhostúin a bhuaigh sa tSraith Dhomhanda. D'éiligh sé imirt achan lá imeartha agus tugadh cead dó imirt sa pháirc amuigh. Bhris sé an record san MLB le haghaidh an líon buillí baile in aon tséasúr amháin.
Saol san MLB agus ina dhiaidh.
Bhíodh sé mar nós ag Ruth cuairt a thabhairt ar pháistí in ospidéil agus díleachtlanna. Tharraing Ruth clú air féin mar fhear mór na mban. Ar scor dó, ba doiligh leis obair a fháil a bhain leis an daorchluiche.
Staitisticí.
Staitisticí ó Retrosheet.
22 (uimhir). Is é 22 an uimhir nádúrtha tar éis 21 agus roimh 23.
Ingolstadt. Cathair i Saorstát na Baváire, in oirdheisceart na Gearmáine, is ea Ingolstadt. Tá sé suite ar bhruach na Danóibe, i lár na Baváire. Ar an 31 Nollaig 2014 bhí 131,002 duine ina gcónaí ann. Is cuid de cheantar uirbeach Muenchen é, ceantar ina bhfuil 5 milliún duine.
Cuireadh na Illuminati, cumann rúnda Bavárach, ar bun in Ingolstadt go déanach san 18ú haois. Tá áit mhór ag Ingolstadt san úrscéal "Frankenstein" le Mary Shelley. Tá ceanncheathrú Audi, déantúsóir gluaisteán, sa chathair freisin.
Jiang Qing. Ban-aisteoir Síneach, an 4ú bhean ag Mao Zedong, agus duine tábhachtach le linn Réabhlóid Chultúrtha na Síne ab ea Jiang Qing (Sínis: 江青, pinyin: Jiāng Qīng; 19 Márta 1914 – 14 Bealtaine 1991). 
Cuimhnítear uirthi mar gheall ar a ról lárnach le linn Réabhlóid Chultúrtha na Síne agus ar an gcomhcheilg pholaitiúil a chothaigh sí, ar a dtugtar Drong an Cheathrair. 
Saol.
Faoin ainm Lǐ Shūméng a rugadh í in Zhucheng, Cúige Shandong in oirthear na tíre. Níos déanaí, bhain sí úsáid as 'Lan Ping" (蓝苹) nuair a bhí sí ina haisteoir agus bhí ainmneacha eile uirthi le linn a saoil. 
An 4ú bhean ag Mao Zedong, Ceannaire Fíorthábhachtach Dhaon-Phoblacht na Síne agus Cathaoirleach Pháirtí Chumannach na Síne, a bhí inti. Phós sí Mao in Yan'an i mí na Samhna, 1938, agus ise Chéadbhean na daonphoblachta i mblianta tosaigh an rialtais cumannaigh. Cuimhnítear uirthi mar gheall ar a ról lárnach le linn Réabhlóid Chultúrtha na Síne agus ar an gcomhcheilg pholaitiúil a chothaigh sí, ar a dtugtar Drong an Cheathrair. 
Roimh bhás Mao, bhí cuid mhór den saol poiblí sa tSín faoi smacht Dhrong an Cheathrair, na meáin agus an bholscaireacht san áireamh. 
Meath.
Bhraith cumhacht Jiang Qing ar Mao, agus ba mhinic a bhí sí i gcodarsnacht leis na ceannairí móra eile sa tír. Bhásaigh Mao sa bhliain 1976 agus ba bhuille mhór di agus dá huaillmhianacha é. Rinne Hua Guofeng agus a chomhghleacaithe í a ghabhadh i mí Dheireadh Fómhair den bhliain chéanna. Cháin údaráisí an pháirtí í ag an am céanna. 
Ó shin i leith, tá sé curtha ina leith go hoifigiúil gur bhall í de "Dhrong Fhrithréabhlóideach Lin Biao". Cuireadh an locht ar an drong sin as an damáiste agus scriosadh a rinneadh le linn Réabhlóid Chultúrtha na Síne. 
Bás.
Daoradh chun báis í ach iomalartaíodh an breithiúnas sin go príosúnacht saoil sa bhliain 1983. Scaoileadh í i gcomhair chóiriú leighis. Ansin chuir sí lámh ina bhás féin i mí na Bealtaine sa bhliain 1991.
23 (uimhir). Is é 23 an uimhir nádúrtha tar éis 22 agus roimh 24.
Músaem Náisiúnta an Pháláis. Músaem ealaíne in Shilin, comharsanacht i dtuaisceart Taipei, an Téaváin, is ea Músaem Náisiúnta an Pháláis. Tá ceann de na bailiúcháin is mó ar Domhan d'ealaín na Síne ag an músaem, 697,490 mír ealaíne ar fad i mí na Nollag den bhliain 2017. Cruthaíodh na míreanna ó cheann cionn stair na Síne roimh an 20ú céad: 10,000 bliana ar fad ag tosnú san aois neoiliteach go dtí an Rítheaghlach Qing déanach. Fearadh fáilte roimh 6,142,892 cuairteoirí ann sa bhliain chéanna, rud a d'fhág é mar an 6ú músaem is mó cuairteoirí ar Domhan.
24 (uimhir). Is é 24 an uimhir nádúrtha tar éis 23 agus roimh 25.
Taichung. Cathair ar chósta láir thiar na Téaváine is ea Taichung. Tá stádas mar bhardasacht speisialta ag Taichung agus cuimsíonn an limistéir sin breis is 2,000 ciliméadar cearnacha a shíníonn sách fada isteach ón gcósta agus ón gcathair féin. Meastar (2016) 2,752,413 duine a bheith ina gcónaí sa bhardasacht speisialta.
Bhí an pobal Ayatal agus pobail eile bundúchasacha ina gcónaí ar an machaire feadh an chósta sular tháinig na Sínigh a chónaigh san áit. Bhí ríocht ag na hAyatal san 17ú céad. Thosaigh na Sínigh ag teacht i gceart faoi dheireadh an chéid sin. Dúnfort Síneach a cuireadh ar bun sa bhliain 1705 bunús na cathrach atá inniu ann.
Tá Músaem Náisiúnta na Téaváine do na Mínealaíona agus an Músaem Náisiúnta do na hEolaíochtaí Nádúrtha suite in Taichung.
Tomás Mac Eoin. Amhránaí, file agus aisteoir is ea Tomás Mac Eoin nó Tomás 'Jimmy' Mac Eoin mar a ghlaotar air chomh maith. Rugadh é sa Cheathrú Rua, Gaillimh sa bhliain 1937. Sean nós don chuid is mó a bhíonn á chanadh aige agus tá cúpla amhrán scríofa aige. Ina measc siúd tá na hamhráin "An Cailín Álainn" agus "Bleán na Bó".
Brocaire sionnach guaireach. Madra le colainn fhada is cosa an-ghearra. An t-eireaball gearr suas in airde.
Ialtóg mheasa Yap. Is ainmhí í an ialtóg mheasa Yap. Mamach atá inti.
25 (uimhir). Is é 25 an uimhir nádúrtha tar éis 24 agus roimh 26.
Dreoilín teaspaigh coiteann. Is feithid é an dreoilín teaspaigh coiteann ("Chorthippus brunneus").
Dreoilín teaspaigh glas coiteann. Is feithid é an dreoilín teaspaigh glas coiteann ("Omocestus viridulus").
Feabhrán capaill. Is speiceas plandaí é feabhrán capaill ("Heracleum mantegazzianum").
Amhsóireacht. Is iompar foréigneach nó glórach a bhaineann le lucht achrainn óg, go hiondúil i ndrong, í amhsóireacht.
Kirby Morrow. Is aisteoir, aisteoir gutha agus fuirseoir Ceanadach é Kirby Robert Morrow a rugadh ar 28 Lúnasa 1973 in Jasper, Alberta, Ceanada. Aithnítear é as a ról ar "Stargate Atlantis" mar an Captaen Dave Kleinman.
Happy Feet. Scannán beochana Astrálach-Mheiriceánach is ea Happy Feet a rinneadh sa bhliain 2006.
Elijah Wood. Is aisteoir agus dioscmharcach Meiriceánach é Elijah Jordan Wood, a rugadh ar an 28 Eanáir 1981.
Músaem Brooklyn. Músaem ealaíne i mbuirg Brooklyn i gCathair Nua-Eabhrac is ea Músaem Brooklyn. Is é an 3ú músaem is mó i gCathair Nua-Eabhrac agus 1.5 milliún mír á chaomhnú in 560,000 troighe cearnacha (52,000 méadar cearnacha) de spás. Tá Músaem Brooklyn suite ag 200 Eastern Parkway, i lár thuaidh Brooklyn. Bunaíodh é sa bhliain 1895 i bhfoirgneamh nuachlasaiceach a dhear an comhlacht ailtirí McKim, Mead &amp; White. Sa bhliain 1897 a osclaíodh na doirse. An cuspóir a bhí ag lucht bunaithe an mhúsaeim ná an músaem ba mhó ar Domhan a bheith acu. Tugann leathmhilliún duine cuairt ar an Músaem gach bliain anois.
Tá an músaem suite trasna Eastern Parkway ó Prospect Heights, agus idir Park Slope agus Crown Heights. Tá Luibhghairdín Brooklyn taobh leis, agus iad araon in éineacht le Leabharlann Lárnach Bhrooklyn, Grand Army Plaza agus Prospect Park in aon cheantar mór nádúrtha/cultúrtha amháin. Ar feadh i bhfad ba doiligh le lucht riartha agus stiúrtha an mhúsaeim an foirgneamh agus an bailiúchán a choimeád iomlán. Tháinig rath air go déanach san 20ú haois, áfach, agus rinneadh athchóiriú ar ghnéithe éagsúla den mhúsaem.
Ar chodanna suntasacha an bhailiúchán tá seaniarsmaí, go mór mhór an bailiúchán Sean-Éigipteach a bhfuil míreanna ann as réimse 3,000 bliain. Tá a lán samplaí d'ealaín na hAfraice, ealaín ón Aigéine, ealaín na Seapáine, agus ealaín agus éadaí Bhundúchasaigh Mheiriceá ann chomh maith. Tá bailiúchán láidir Meiriceánach a thosnaíonn leis an dtréimhse Choilíneach. Ar ealaíontóirí a bhfuil saothar leo sa mhúsaem tá Mark Rothko, Edward Hopper, Norman Rockwell, Winslow Homer, Edgar Degas, Georgia O'Keeffe, and Max Weber. Tá dealbhghairdín cuimhneacháin ann freisin ina bhfuil píosaí ailtireachta a tarrtháladh ar fud Chathair Nua-Eabhrac.
Ceolaire casarnaí. Is éan é an ceolaire casarnaí. Is baill d'fhine na Locustellidae iad.
Dead Can Dance. Bhanna hAstráile ab ea Dead Can Dance, a bunaíodh sa bhliain 1981.
26 (uimhir). Is é 26 an uimhir nádúrtha tar éis 25 agus roimh 27.
An Músaem Ealaíne Meitreapholaiteach. Músaem ealaíne in Manhattan, Cathair Nua-Eabhrac, is ea an Músaem Ealaíne Meitreapholaiteach (Béarla: "Metropolitan Museum of Art"), giorraithe uaireanta mar an Met. Tá sé ar cheann de na músaeim is mó clú agus ráchairte air ar Domhan. Tá an músaem suite i lár Manhattan ar thaobh thoir Central Park, ar an gcuid d'Ascaill a Cúig ar a dtugtar "Míle na Músaem", in aice Sráid 82. Osclaíodh é don phobal mór ar 20 Feabhra 1872.
Tá breis agus 2 mhilliún mír ealaíne ón domhan uilig i mbailiúchán an mhúsaeim. I measc na seoda ealaíne sa mhúsaem tá saothair ón aois chlasaiceach, ón tSean-Ghréig agus ón gCipir go háirithe. Tá péintéireachtaí agus dealbha de chuid ardmháistrí na hEorpa go léir, nach mór ann. Orthu siúd tá Raphael, Tiziano, el Greco, Rembrandt, Velázquez, Pablo Picasso, Georges Braque, Jackson Pollock agus araile. Tá bailiúchán mór d'ealaíon na Stát Aontaithe ann chomh maith.
Branch, Talamh an Éisc. Is paróiste beag suite cois farraige ar chósta oirdheisceart Thalamh an Éisc í Branch. Bhí 247 duine ag maireachtaint ann sa bhliain 2011, síos ó 309 duine sa bhliain 2006. Bhunaigh Caitliceach Éireannach darb ainm Thomas Nash an lonnaíocht. Ba as Callainn i gContae Cill Chainnigh do Thomas Nash. Ba í Branch ceann dos na chéad lonnaíochtaí Eorpacha ar Thalamh an Éisc. San am roimhe sin bhíodh na hEorpaigh ag iascaireacht timpeall ar Thalamh an Éisc, ach ní raibh aon Eorpach ag maireachtaint ann an bhliain ar fad.
Central Park. Páirc uirbeach i lár Manhattan, i gCathair Nua-Eabhrac, is ea Central Park. Is í an pháirc is mó ráchairte air sna Stáit Aontaithe: thug 40 milliún duine cuairt uirthi sa bhliain 2013, mar shampla. Tá sí ar cheann de na háiteanna is minice in úsáid mar chúlra i scannáin ar domhan.
Cruthaíodh Central Park sa bhliain 1857 ar 778 acra (315 ha) de thalamh leis an gcathair. Sa bhliain 1858 bhuaigh Frederick Law Olmsted, ailtire tírdhreacha, agus Calvert Vaux, ailtire, comórtas i gcomhair dearadh chun an pháirc a fheabhsú agus a mhéadú. Plean Greensward an t-ainm a chuir siad ar a bplean. Cuireadh tús leis an bplean a chur i bhfeidhm sa bhliain chéanna agus bhí an chéad chuid den pháirc réidh don phobal i ngeimhreadh na bliana 1858. Leanadh ag tógáil na páirce ní ba faide ó dheas le linn an Chogaidh Chathartha sna 1860idí agus bhí 843 acra (341 ha) sa pháirc faoin mbliain 1873.
Tugadh stádas mar Shéadchomhartha Stairiúil Náisiúnta dó sa bhliain 1962.
27 (uimhir). Is é 27 an uimhir nádúrtha tar éis 26 agus roimh 28.
Lúibín. Is éard is lúibín ann ná cineál traidisiúnta amhránaíochta Gaeilge agus magaidh a chantar siar is aniar idir beirt. Is féidir é a chur i gcomparáid leis an agallamh beirte. Eagraítear comórtais do dhaoine óga agus do dhaoine fásta ag comórtais Oireachtas na Gaeilge. Tá traidisiún láidir lúibíní i gCúil Aodha in Iarthar Chorcaí.
Foirm.
Cantar na véarsaí­ sa lúibín agus is é an fonn a bhíonn leis de ghnáth ná port (jig) traidisiúnta. Bíonn portaireacht le focail raiméise (á gcanadh ag an mbeirt le chéile) mar churfá i ndiaidh gach véarsa agus is iondúil go dtugtar an lí­ne dheiridh nó an dá lí­ne dheiridh den véarsa a ghabhann roimis, isteach sa churfá. Bíonn ceithre lí­ne nó ocht lí­ne de ghnáth sna véarsaí­ sa lúibín. Ó véarsa go véarsa bíonn an bheirt ag freagairt a chéile agus ag sárú ar a chéile. Tá bua na dea-chainte agus cumas maith rannaireachta an-tábhachtach san ealaí­n seo.
Na Foinn.
Seán is a bhríste leathair: https://www.youtube.com/watch?v=Z9I_uHZAONU
Bacach Buí na Léige: https://www.youtube.com/watch?v=x9i5DQLna1I
Táim in Arrears: https://www.youtube.com/watch?v=7JLSBK7b-3E
Túirne Mháire: https://www.youtube.com/watch?v=tAtTMK_tCeA
Tatter Jack Welsh
Cúnla: https://www.youtube.com/watch?v=3iczgQ7wtk8
Samplaí.
[Comórtas Lúibíní do dhaoine fásta a bhí ar bun ag Oireachtas na Samhna 2011 https://www.youtube.com/watch?v=bUG5cRIIe6A]
http://www.duchas.ie/ga/cbes/4450396/4376121/4450447
http://www.drama-gaeilge.com/downloads/eigse.pdf
Foinse: http://www.drama-gaeilge.com/?contentID=520