Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caladbolg. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, ba chlaíomh Fhearghasa mhic Róigh é Caladhbholg (Sean-Ghaeilge Caladbolg), gaolmhar le "Caledfwlch" i Litríocht na Breataine Bige, agus Excalibur sa "Matter of Britain". Scríofa scaití "Caladcholg" ("claíomh crua"), tá sé nasctha chomh maith le laoch níos aduaine na nUladh Fearghas mac Léite, a mholann cónaidhmiú dhá seanscéal. Dúradh gur chlaíomh dhá-láimh é a dhéanadh ciorcal ar nós bogha ceatha agus é á luascadh; go mbíodh an cumhacht aige chun mullaigh na gcnoc a bhaint díobh; agus go ndéanadh ár agus eirleach ar arm iomlán.
"Táin Bó Cúailnge".
I rith an "Táin Bó Cúailnge", tháinig Ailill mac Máta ar an gcaidreamh idir Fhearghas Mac Róigh agus agus a bhean chéile Méabh, agus bhain Caladbolg de marcas chúiteamh. Thug sé ar ais é ámh tar éis athchruinniú arm na Uladh ina choinne. Rinne Fearghas léirscrios ar ghaiscí na nUladh lena chlaíomh, ach d'áitigh Conall Cearnach é gan Conchúr mac Neasa a mharú. Ina ionad sin, bhuail Fearghas na "Trí Bhuille Mhóra" ar thrí chnoc bheaga, ag scoitheadh a mhullaigh díobh.
Fionnbheannach. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, tarbh ghraíre olltorthúil ab ea Fionnbheannach (Sean-Ghaeilge Finnbennach) le rí Ailill na gConnacht.
I ndáiríre, duine daonna darbh ainm Rucht ab ea é ar dtús, ar cheann de thréadaí muice "Ochall Ochne", rí sidhe na gConnacht, a thit amach le comhghleacaí oibre leis. Chuaigh siad beirt i gcomhrac aonair, á nochtadh i sraith riochtaí ainmhithe agus daoine. I ndeireadh na dála, rinneadh dhá phéist díobh, a d'ith dhá bhó iad agus athrugadh iad mar dhá tharbh, Fionnbheannach agus Donn Cuailnge. Rugadh Fionnbheannach sna tréada Mhéabha, ach mheas sé go raibh sé os cionn a leithéide, agus chuaigh sé isteach i dteach a fear céile ina ionad sin.
Rugadh Donn Cuailnge, idir an dá linn, sna tréada Dháire Mhic Fhiachna de Chuailnge. Dhoir sé bodóg a raibh le Mór-Ríoghain, agus throid an tarbhlao a rugadh mar thoradh in éadan Fionnbheannaigh, agus chaill sé ach ar éigean. Agus é seo feicthe ag Méabh, shocraigh sí go dtroidfeadh Fionnbheannach in éadan a athar. 
Nuair a thuig Méabh go raibh Ailill níos saibhre ná í agus Fionnbheannach ina thréad aige, shocraigh sí Donn Cuailnge a bheith i seilbh aici chun an cuntas a chothromú. Thosaigh sí an "Táin Bó Cuailnge" agus faoi dheoidh thóg sí Donn ar ais go Ráth Cruachan. Throid an dá tharbh; maraíodh Fionnbheannach agus fuair Donn Cuailnge goin a bháis.
Liath Macha agus Dub Sainglend. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, capaill charabaid an laoich Chú Chulainn ab ea Liath Mhacha agus Dub Sainglend.
Tháinig an dá chapall chuig Cú Chulainn as an Linn Liath ar Shliabh Fuaid amach, bronntanas ó Mhacha nó a deirfiúr Mór-Ríoghain. Léim Cú Chulainn ar a ndromma, agus rith siad thart ar Éirinn ar feadh lae, ach níorbh fhéidir leo é a caitheamh díobh, agus dá bharr cheansaigh sé iad.
Ar lá bás Chú Chulainn, agus a naimhde ag cruinniú chun catha, dhiúltaigh Liath Mhacha do Lao, carbadóir Chú Chulainn, é a chur faoi úim. Níor ghéill ach le teacht Chú Chulainn féin, ach bhí na deora fola leis.
I rith an chatha, thug mic "Calatin" tairngreacht do Lughaidh Mac Chú Raoi go maródh sé rí le gach urchar a gha. Leis an gcéad, mharaigh sé Lao agus leis an dara, ghortaigh sé Liath Mhacha, a fhill ar ais go Linn Liath. Nuair a cheistigh Lughaidh iad, thug siad mar fhreagair go raibh rí na gcarabadóirí agus rí na gcapall maraithe aige. Lean "Dub Sainglend" leis ag tarraingt an charabaid, ach bhuail an tríú ga Cú Chulainn, agus thit sé den charabad. Lean "Dub Sainglend" air, ach d'fhill Liath Mhacha ar ais arís chun é a chosaint, agus mharaigh caoga leis na fiacla aige agus tríocha lena chrúba. Tar éis bás Chú Chulainn, thug Liath Mhacha Conall Cearnach chuig corp a mháistir. Chuaigh Conall ar tóir marfóirí Chú agus chúitigh sé a bhás.
Lyra McKee. Iriseoir agus údar Éireannach ab ea Lyra Catherine McKee (31 Márta 1990 – 18 Aibreán 2019). 
Ba as ceantar na Seanpháirce i dtuaisceart Bhéal Feirste di. D’fhág sí Ollscoil na Ríona le tabhairt faoin iriseoireacht. Bhí céim mháistir aici in iriseoireacht ar líne ó Birmingham City University. 
Scríbhneoireacht.
D'oibrigh McKee do Mediagazer mar thuairisceoir agus eagarthóir. Scríobh sí píosaí tábhachtacha faoina saol mar bhean óg aerach; faoin mbulaíocht a rinneadh uirthi ina hóige; agus faoi mar a d’fhógair sí don saol mór go raibh sí aerach. 
Ar cheann de na píosaí móra a scríobh McKee, bhí píosa faoi ghlúin daoine óga sa Tuaisceart, a tháinig ar an saol tar éis na dTrioblóidí, a bheith ag cur lámh ina mbás féin. 
Scríobh McKee leabhar neamhfhicsin, "Angels With Blue Faces," faoi dhúnmharú an fheisire Aontachtaigh, an tUrramach Robert Bradford. 
Scríobh McKee leabhar eile, "The Lost Boys", ag na foilsitheoirí Faber &amp; Faber. 
Dúnmharú.
Scaoileadh í sa Chreagán i nDoire agus í i mbun oibre le linn círéibe ann. Tugadh í go dtí an t-ospidéal in Alt na nGealbhán ach fuair sí bás. 
Bhásaigh an t-iriseoir tar éis d’fhear gunna a raibh masc air urchair a scaoileadh le póilíní sa Chreagán. 
Fágadh McKee a páirtí, Sara Canning, ina diaidh. D’aistrigh McKee go Doire le go mbeadh siad le chéile agus lena gcat, Marie. 
Dúirt an Taoiseach Leo Varadkar gur iriseoir agus gníomhaí a bhí inti a chuaigh i bhfeidhm ar dhaoine, a d’athraigh saol daoine nuair a bhí sí ina beatha agus a athróidh saol daoine chomh maith lena bás.
Cóir.
Mhaígh an grúpa easaontóirí poblachtánacha ar a dtugtar an tIRA Nua gurb iad a mharaigh Lyra McKee. Dúirt an PSNI chomh maith gurb é an "IRA nua" ba chionsiocair le bás McKee.
Sa bhliain 2020, fuair na póilíní an gunna láimhe Hammerli X-Esse .22 le linn cuardaigh i mBaile Mhic Robhartaigh i nDoire.
Bliain níos déanaí, tugadh beirt fhear as Doire, Gearóid Cavanagh, 33 bliain d'aois, agus Jordan Devine, 21 bliain d'aois, os comhair cúirte agus iad cúisithe i ndúnmharú Lyra McKee.
Ar 14 Meán Fómhair 2022, gearradh téarma príosúin 7 mbliana gearrtha ar fhear, faoi go raibh an gunna a mharaigh Lyra McKee ina sheilbh. Phléadáil Niall Sheerin, 29 bliain d'aois, as Doire, ciontach faoi dheireadh as gunna agus armlón a bheith ina sheilbh aige. Mhaígh póilín sa chúirt go bhfuathas lorg ADN Niall Sheerin ar an ngunna agus ar an bpiléarlann.
Agnatha. Foraicme na n-iasc éigiallach san bhfíleam Chordata, fofhíleam Vertebrata, is ea Agnatha (Sean-Ghréigis ἀ-yvάθος, "ἀ-gnathos", "gan ghiall"), ina bhfuil na speicis seo a leanas; na cyclostomes (atá beo faoi láthair) agus na conodonts agus na n-ostracoderms (atá díofa). Is comhghrúpa é do gach veirteabrach le gialla, ar a dtugtar gnathostomes. 
Tacaíonn na sonraí móilíneacha is déanaí, ó rARN agus ó mtADN chomh maith le sonraí sutheolaíocha, go láidir leis an hipitéis gur monaifíléiteach iad na héagabaigh bheo, na cyclostomes. 
Bhí na héagabaigh iontaise is sine le feiceáil sa Chaimbriach, agus tá dhá ghrúpa fós le maireachtáil inniu: na loimprí agus an cailleacha, ina bhfuil thart ar 120 speiceas san iomlán. Meastar gur baill den fhofhíleam Vertebrata iad éisc éisc, mar gur chaill siad veirteabraí ina dhiaidh sin; sular tuigeadh an t-imeacht seo ó shonraí móilíneacha agus forbraíochta , chruthaigh Linnaeus an grúpa Craniata (agus úsáidtear uaireanta é mar thuairisceoir moirfeolaíoch) chun tagairt a dhéanamh do chailleacha móide veirteabraigh. Chomh maith le heaspa giall, an tréith is mó atá ag na héagabaigh ná easpa eití péireáilte; láithreacht nótacorda i larbhaí agus in aosaigh araon; agus seacht nó níos mó scoilteanna geolbhaigh phéireáilte sholasmhothálach (homalógach don fhaireog phinéalach i mamaigh). Níl goile inaitheanta nó aon géagán ag gach éagabach beo ná an chuid is mó dóibh ata díothaithate. 
Tagairtí.
Buamáil na Cásca i Srí Lanca, 2019. Tharla Buamáil na Cásca i Srí Lanca ar an 21 Aibreán 2019; maraíodh 310 duine agus gortaíodh 500 duine eile. in ionsaithe buamála ar Dhomhnach Cásca sa bpríomhchathair Colombo. 
Pléascadh 8 gcinn de bhuamaí i 3 óstán agus 3 shéipéal Caitliceach, formhór an áir tarlaithe. Buamálaí féin-mharfacha ba chúis le cuid den sléacht. Chuir naonúr lámh ina mbás fhéin. Chuir duine acu siúd den tsaol é féin sa scuaine don bhricfeasta i gceann de na hóstáin.  
Fritheadh buama eile ar maidin 21 Aibreán ag aerfort na príomhcathrach agus baineadh an dochar as. 
Seasann an lá seo mar cheann de na laethanta ab fhuiltí i stair nua-aimseartha na tíre. 
Cúlra.
Ionsaíodh pobal beag Críostaithe na tíre cheana, tuairim is 6% den daonra 21 milliún.
Bhí cáipéisí faighte ag an áisíneacht iriseoireachta AFP a léiríonn gur eisigh Ceannasaí na bPóilíní, Pujuth Jayasundara, foláireamh timpeall 10 Aibreán go raibh faisnéis acu go raibh "lucht buamála féin-mharfacha ag breithniú ionsaithe ar shéipéil mhór le rá."
Milleán.
Chuir an rialtas an milleán ar antoiscigh Ioslamacha as na hionsaithe. Bhí sé ráite ag an am ag an ngrúpa Stát Ioslamach gurb iad a rinne na hionsaithe, ach ní raibh aon fhianaise ann le tacú leis  an méid atáthar a mhaíomh. Dúirt na póilíní go raibh an "National Thowheeth Jama'ath" (NTJ) fregrach as, grúpa áitiúil.
Dúirt Rialtas Srí Lanca ag an am gur mar dhíoltas ar an slad a rinneadh ar an bpobal Moslamach in dhá mhosc i Christchurch sa Nua-Shéalainn i mí an Mhárta 2019 a tugadh faoi na hionsaithe i gColombo.
Ian Wright. Imreoir sacair agus pearsa theilifíse is ea Ian Edward Wright. Rugadh é i 3 Samhain 1963 i Woolwich, Londain é.
Olaudah Equiano. Ba daonfhuascailteoir Nigéarach é Olaudah Equiano, a rugadh c.1745 i Nkwerre i dtír na n-Íogbó agus a fuair bás ar an 31 Márta 1797 in Middlesex, Sasana. Foilsíodh a dhírbheathaisnéis, cur síos ar uafás shaol sclábhaí "The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano", sa bhliain 1789. . 
Tá cúpla tagairt dó a deir gurb as Carolina Theas é. De réir an méid a scríobh sé féin, áfach, fuadaíodh eisean agus a dheirfiúr óna mbaile dúchais agus iad ina bpáistí, agus tugadh go Barbadós é ar dtús, ansin go Virginia i Meiriceá Thuaidh. Cheannaigh sé a shaoirse i Meiriceá. Moladh dó gnó a dhéanamh ach i ndiaidh dó fuadach eile a éalú ar éigin, thug sé aghaidh ar Shasana. Bhí sé gníomhach ansin san fheachtas frithsclábhaíochta.
Closing Time. Is é "Closing Time" an chéad albam leis an ceoltóir agus scríbhneoir amhrán Tom Waits. D'eisithe Asylum Records an taifead ar an 6 Márta 1973 le Jerry Yester, ón ngrúpa Lovin' Spoonful, mar an léiritheoir. Albam tíre, ab ea é, ach bhí eilimintí de snagcheol agus gormacha aige freisin.
Bhí fáilte criticiúil dearfach roimh an t-albam ach ní raibh sé an-rathúil amuigh de na Stáit Aointaithe. Bhí aghaidh na ndaoine ar an amhrán "Ol' '55" mar gheall ar thaifeadadh a rinne The Eagles, agus bhí "Ol' '55" an singil aonair as Closing Time. Rinne ealaíontóirí amhail Bette Midler agus Tim Buckley amhráin eile ón albam.
Gerrie Coetzee. Dornálaí ón Afraic Theas, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Gerhardus Christian "Gerrie" Coetzee a rugadh ar 8 Aibreán 1955 i Boksburg, an Afraic Theas.
Cailleadh é ar 12 Eanáir 2023, tar éis cath le hailse.
Greg Page. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Greg Page a rugadh ar 25 Deireadh Fómhair, 1958 i Louisville, Kentucky agus a fuair bás ar an 27 Aibreán, 2009.
Tony Tubbs. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Tony Tubbs a rugadh ar 15 Feabhra, 1958 i gCincinnati, Ohio.
Leaba iomartha. Snaidhmeán is ea leaba iomartha nó roillic a ghreamaíonn maide rámha ar bhád. Nuair a dhéantar rámhaíocht ar bhád, feidhmíonn an leaba iomartha mar bhuthal, agus é sin á dhéanamh aici, aistrítear an fórsa tiomána a dhéanann an rámhaí ar an uisce leis an maide rámha chuig an mbád ag fórsa an tsá a chuirtear i bhfeidhm ar an leaba iomartha.
Maidir leis an ngnáth-árthach rámhaíochta, bíonn na leapacha iomartha ceangailte leis na gunailí. Le linn spórt na rámhaíochta bíonn na leapacha iomartha ceangailte leis na rigíní seachtracha (ar a dtugtar "seach-chabhlacha" freisin), a ghobann amach ón mbád, agus a chuireann luamhán níos mó ar fáil. I rámhaíocht spóirt, is gnách go mbíonn na leapacha iomartha U-chruthach, agus iad ceangailte le biorán ingearach a cheadaíonn don leaba iomartha casadh timpeall an bhioráin le linn an buille rámhaíochta. Chomh maith leis sin, bíonn meicníocht ghlasála acu (ar a dtugtar "an geata") ar fud bharr an "U", chun cosc a chur ar an mhaide rámha bualadh isteach go neamhdheonach as an leaba iomartha.
Ar dtús, ba dhá chuaille adhmaid nó cnoga dola iad na leapacha iomartha, ar a raibh feac an rámhana neadaithe eatarthu. Is féidir úsáid a bhaint as cuaille adhmaid aonair nuair a bhíonn poill gearrtha isteach sa luan a shuíonn thart/timpeall ar an gcuaille adhmaid. (Captaen Dennis Robinson FNI, mairnéalach den chéad scoth)
Volodymyr Zelenskyy. Is é Volodymyr Oleksandrovych Zelenskyy (Ucráinis): Володимир Олександрович Зеленський, fuaimnithe mar [woloˈdɪmɪr olekˈsɑndrowɪtʃ zeˈlɛnʲsʲkɪj]; a rugadh ar 25 Eanáir 1978) 6ú huachtarán na hÚcráine agus in oifig faoi láthair. Polaiteoir atá ann a chaith tamall ina aisteoir agus fuirseoir freisin. 
Fuair Zelenskyy céim sa dlí ó Ollscoil Náisiúnta na hEacnamaíochta Kyiv. Cuireadh fáilte mhór ina dhiaidh sin roimh a ról mar Uachtarán na hÚcráine ar "Searbhónta an Phobail", clár teilifíse. Nuair a sheas sé don uachtaránacht féin, fuair sé breis is 70% de na vótaí. 
2021-2022.
Ó mhí na Samhna 2021 ar aghaidh, bhí an teannas ag ardú idir an Rúis agus an Úcráin, agus go leor fórsaí de chuid na Rúise ag bailiú ag an teorainn. Nuair a thosaigh ionradh na Rúise ar an Úcráin i mí Feabhra 2022, bhí iontas sa phreas san Iarthar gur thug Zelenskyy óráidí inar sheas sé an fód.
Caimiléireacht.
Léirigh na Páipéir Pandora i mí Dheireadh Fómhair 2021 go raibh líonra de chuideachtaí amach ón gcósta sna hOileáin Bhriotanacha na Maighdean, sa Chipir agus san Bheilís ag Zelenskyy agus a phríomhchúntóir agus ceann Sheirbhís Slándála na hÚcráine Ivan Bakanov. I measc na gcuideachtaí seo bhí cuid acu a raibh maoin chostasach acu i Londain. Timpeall an ama a toghadh é in 2019, thug Zelenskyy a chuid scaireanna i gcuideachta thábhachtach amach ón gcósta ar láimh do Sergei Shefir, ach is cosúil go ndearna an bheirt fhear socrú go leanfadh teaghlach Zelenskyy ag fáil an airgid ó na cuideachtaí seo. 
Bhí feachtas toghcháin Zelenskyy dírithe ar ghealltanais chun rialtas na hÚcráine a ghlanadh suas.
Cajun. Is grúpa eitneach sa Mheiriceá Thuaidh agus saoránaigh na Stát Aontaithe iad na Cajuns. Is í an Béarla agus an Fhraincis a bpríomhtheangacha. 
= Tagairtí ==
Steallaire. Is éard is steallaire ann ná feadán chun leacht a shú isteach agus a scairdeadh amach arís.
Eric Morecambe. B'aisteoir agus fuirseoir Sasanach é John Eric Bartholomew a rugadh ar an 14 Bealtaine 1926 agus a fuair bás ar an 28 Bealtaine 1984.
Luamhán. Meaisín simplí comhdhéanta de bhíoma nó slat docht socraithe ag inse seasta, nó buthal. Is réad docht é luamhán a bhfuil ar a chumas rothlú ar phointe air féin. Ar bhonn shuíomh an bhuthail, an ualaigh agus na hiarrachta, roinntear an luamhán i dtrí chineál. Tá sé ar cheann de na sé mheaisín shimplí a aithníonn eolaithe na hAthbheochana. Méadaíonn luamhán an fórsa ionchuir chun fórsa aschuir níos mó a sholáthar, agus deirtear go gcuireann sé sin ghiaráil ar fáil. Is é an cóimheas idir an fórsa aschuir agus an fórsa ionchuir buntáistíocht mheicniúm an luamháin.
Maol. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, bó bhán ag Fliodhas agus a fear céile Oilill ab ea Maol, a raibh cáil aici as ucht an ollmhéid bainne a thug sí gach lá ag aon chrú amháin chun 300 fear, agus a mná agus a bpáistí, a shásamh.
Nunap Isua. Is pointe is mó ó dheas na Graonlainne é Nunap Isua nó Uummannarsuaq (Danmhairgis: "Kap Farvel").
Néarchorda droma. Gné uathúil do chordaigh is ea an néarchorda droma, agus tá sé le fáil go príomha sa bhfofhíleam Vertebrata de chuid na gCordach. Níl sa néarchorda droma ach gné shuthach amháin atá uathúil do na cordaigh go léir. I measc na gceithre ghné eile sna cordaigh tá nótacorda, eireaball iaranasach, ionstíl, agus scoilteanna faraingeacha. Is corda toll ar chúl an nótacorda é an néarchorda droma. Tá sé déanta as cuid den eictideirm a rollaítear, agus a chruthaíonn an feadán toll. Tá sé seo tábhachtach, ós rud é go ndéanann sé idirdhealú ar chordaigh ó fhílim ainmhithe eile, mar shampla anailidí agus artrapóid, a bhfuil feadáin sholadacha tarracha acu. Tugtar "ionfhaighniú" ar an bpróiseas trína ndéantar é seo.
Ardeaglais San Anna. Eaglais i Sráid Donegall i mBéal Feirste is ea Ardeaglais San Anna (Ardeaglais Bhéal Feirste uaireanta, Béarla: "St. Anne's Cathedral"). Suíomh dhá dheoise de chuid Eaglais na hÉireann í, rud is annamh, agus mar sin tá dhá easpag lonnaithe inti. Is é Coinnire deoise amháin den dá cheann a bhfuil an ardeaglais mar shuíomh acu. An Dún agus an Droim Mhór an deoise eile. Cuireadh tús lena tógáil sa bhliain 1899 agus críochnaíodh í sa bhliain 1904.
Ba bheag nár leag buama Gearmánach an foirgneamh sa bhliain 1941. Sa bhliain 2007 cuireadh spuaic chruach dhosmálta 40 méadar ar airde ar an eaglais ar a dtugtar "Spuaic an Dóchais" agus a gcuirtear solas uirthi istoíche. Ceathrú na hArdeaglaise a thugtar ar an gceantar de Bhéal Feirste ina bhfuil an eaglais suite.
Katharine Drexel. Naomh is ea Katharine Mary Drexel a rugadh ar an 26 Samhain, 1858 i mBensalem Township, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 3 Márta, 1955.
Camargue. Is réigiún suite san Fhrainc é Camargue.
Táinseamh. Is éard is táinseamh ann ná próiseas a mbaineann comhlacht reachtach úsáid as chun oifigeach poiblí a chúiseamh as mí-iompar. Is próiseas uathúil é a bhfuil gnéithe polaitiúla agus dlíthiúla araon ag baint leis.
Tá táinseamh ar fáil sna dlíthe bunreachtúla i go leor tíortha, ina measc, an Bhrasaíl, an Fhrainc, an India, Éire, na hOileáin Fhilipíneacha, an Rúis, an Chóiré Theas, agus na Stáit Aontaithe. Ní ionann táinseamh agus an “rún mímhuiníne” atá ar fáil i roinnt tíortha lenar féidir tairiscint cháinte a úsáid chun rialtas agus a chuid airí a chur as oifig. Níl a leithéid de phróiseas ar fáil i dtíortha a bhfuil uachtarán i gceannas orthu, mar shampla na Stáit Aontaithe.
Michael Spinks. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain agus ina churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Michael Spinks a rugadh ar 13 Iúil, 1956 i St. Louis, Missouri.
Trevor Berbick. Dornálaí Iamácach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, ab ea Trevor Berbick a rugadh ar 1 Lúnasa, 1954 i bPort Antonio agus a fuair bás ar an 28 Deireadh Fómhair, 2006.
Baisleac Mharcas. Baisleac Chaitliceach atá suite i lár an Veinéis na hIodáile í Baisleac Mharcas.
Pálás an Dóig. Is pálás atá suite i Veinéis na hIodáile é Pálás an Dóig (Iodáilis: Palazzo Ducale; Veinéisis: Pałaso Dogal). Tógadh an pálás sa bhliain 1340 sa stíl Ghotach Veinéiseach.
Norrie MacÌomhar. Is amhránaí agus cumadóir amhrán Albanach é Norrie MacÌomhar () atá ina phríomhamhránaí ar Skipinnish faoi láthair. Sula ndeachaigh sé isteach i Skipinnish, bhí sé ina phríomhamhránaí ar Mhànran agus Bodega. 
Saol Pearsanta.
D'fhás MacÌomhar suas i gCàrlabhaigh, Oileán Leòdhais, Na hOileáin Siar, Albain. Rinne sé staidéar i Sgoil Chiùil na Gàidhealtachd ar an Phloc ar feadh trí bhliain ó bhí sé 15 bliana d'aois. 
Gairm a Bheatha.
Bhain sé céim amach ó Conservatoire Ríoga na hAlban i nGlaschú i 2009. Le linn dó a bheith i nGlaschú, ba é an phríomhamhránaí i mbanna ceoil Bodega a bhuain duaiseanna BBC Radio 2 Young Folk. I 2010, chuaigh sé isteach i Mànran. Bhain siad cáil amach nuair a d'eisigh siad an singil Latha Math, a scríobh MacÌomhair é féin. Dhíol an banna breis agus 5,000 cóip den singil sa chéad seachtain ar iTunes agus i mí na Nollag 2011 vótáladh MacÌomhair mar amhránaí Gaelach na Bliana ag gradaim ceol traidisiúnta MG Alba. D'éirigh le Mànran fosta an bhliain sin, bhain siad albam na bliana ag na gradaim céanna.
In 2014, thaifead agus d'eisigh sé a chéad albam aonréad 'Danns an Rathaid' a d'eisigh sé ar a lipéad féin, Tago Records. Chomhléirigh MacÌomhar an t-albam le Brian McAlpine agus Julie Fowlis. Amhráin ar chum MacÌomhair féin chomh maith le leaganacha d'amhráin eile, i nGaeilge agus i mBéarla, a bhí ar an albam. 
I mí na Nollag 2015, d'fhág MacÌomhar Mànran le díriú ar a ghairm aonair agus ar thionscadail eile. I mí Feabhra 2016 chuaigh sé le Skipinnish mar phríomhamhránaí nua i ndiaidh do Robert Robertson imeacht le Tide Lines a bhunú.
James &quot;Bonecrusher&quot; Smith. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea James "Bonecrusher" Smith. Rugadh é ar 3 Aibreán 1953 i Magnolia, Carolina Thuaidh.
Tony Tucker. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Tony Craig Tucker a rugadh ar 27 Nollaig, 1958 i nGrand Rapids, Michigan.
Lorenzo de' Medici. Ba státaire Iodálach é Lorenzo de' Medici, a rugadh ar an 1 Eanáir 1449 agus a fuair bás ar an 8 Aibreán 1492.
Amhas.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;927208&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-06-28T13:11:31Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;WD&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Is saighdiúir gairmiúil a fhaightear ar cíos chun freastal in arm eachtrannach é amhas.
Cath Lepanto. Comhrac cabhlaigh ba ea Cath Lepanto a tharla ar 7 Deireadh Fómhair 1571 (an Léig Naofa, agus An Spáinn v. Impireacht Otamánach).
Throid Miguel Cervantes ag cath Lepanto, áit ar leonadh go dona é.
Inbhear Nis.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2019-04-26T20:08:46Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Ériugena&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog Ériugena an leathanach Inbhear Nis go Inbhir Nis&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Loch Dabhach a' Phùir. Loch fionnuisce Albanach is ea Loch Dabhach a' Phùir, atá suite sna Garbhchríocha, thart ar seacht gciliméadar siar ó dheas ó Inbhir Nis. Tá sé in aice le Loch Nis, thart ar 500 méadar soir ó thuaidh sa Ghleann Mór.
Tá an loch thart ar 1.6 km ar fhad agus thart ar 350 méadar ar leithead ag an bpointe is leithne. Cothaíonn Abhainn Nis an loch ón iardheisceart agus a an abhainn amach as an loch san oirthuaisceart.
Tá Loch Dabhach a' Phùir mar chuid den Chanáil Chaladónach. Nuair a tógadh an Chanáil Chaladónach, d'ardaigh dromchla an locha thart ar 3 mhéadar, agus tá sé thart ar 16 mhéadar os cionn na farraige anois. Tá sé thart ar 50 troigh ar doimhneacht, ag a phointe is doimhne.
Téann an bóthar A82 thar chladach thuaidh an locha, rud a chiallaíonn go bhfuil sé éasca teacht air. Tá Taigh Dabhach a' Phùir, foirgneamh ón 18ú haois, suite ar bhruach an locha. Tá na gairdíní tarraingteach do thurasóirí.
Canáil Chaladónach. Ceanglaíonn Canáil Chaladónach ag Inbhir Nis, cósta thoir na hAlban leis an gcósta thiar, ag A' Corpaich A' Chorpaich in aice An Gearasdan in Albain. Thóg an t-innealtóir Albanach Thomas Telford an chanáil go luath sa naoú haois déag. 
Bealach.
Ritheann an chanáil thart ar 97 km on oirthuaisceart go dtí an iardheisceart. Níl ach an tríú cuid den fhad iomlán de dhéantús an duine, agus an chuid eile á foirmiú ag Loch Dabhach a' Phùirde, Loch Nis, Loch Omhaich, agus Loch Lòchaidh. Tá na lochanna seo suite sa Ghleann Mór, ar locht geolaíochta i screamh an Domhain. Tá 29 loc (lena n-áirítear ochtar ag Staighre Neiptiúin, Banbhaidh), ceithre uiscerian agus 10 ndroichead i gcúrsa na canála. 
Stair.
Sa bhliain 1620, thuar fáidh Gaelach darbh ainm Coinneach Odhar Bgo mbeadh longa lánchruinnithe ag seoladh lá éigin ar chúl Thom na h-Iùbhraich, in aice le Inbhir Nis, tráth gurb í Abhainn Nis an t-aon bhealach inseolta agus í suite ar an taobh eile de Thom na h-Iùbhraich. San 18ú haois, thosaigh innealtóirí ag scrúdú na féidearthachta an mbeadh sé indéanta canáil a thógáil a cheanglódh an Loch "Dhubh" in aice leis an Gearasdan leis an "Cuan Moireach" in aice le hInbhir Nis, ach dhiúltaigh an Captaen Edward Burt an smaoineamh sa bhliain 1726, mar gur shíl sé go ndíreodh na sléibhte an ghaoth agus go go ndéanfadh sé loingseoireacht róchontúirteach.