Trelis/gawiki huggingface dataset:
Matamaitic nua. Téarma chun cur síos ar ábhair mhatamaiticiúla a tugadh isteach sa churaclam scoile níos déanaí ná ábhair thraidisiúnta, agus nach bhfuil coitianta do thuismitheoirí ná an gnáthphobal. Le fírinne, ní nua atá an mhatamaitic seo, a chuimsíonn ábhair cosúil le teisiliú — oiriúnú patrúin rialta clár taiplíse dá chéile — agus tarraingt léaráidí Venn le deighilt nó forluiteacht tacar a léiriú.
Réadlann Mauna Kea. An t-ionad insroichte is fearr ar Domhan i gcomhair radairéalteolaíochta ón talamh, ag tonnfhaid 320 nm – 1 mm ar shliabh Mauna Kea i Haváí. Bolcán suanach is ea an sliabh seo, 4.2 km in airde. Ar a bhuaic atá an réadlann, a bunaíodh sa bhliain 1964. An-chuid teileascóp mór optúil is radaiteileascóp inti.
Pierre Louis Moreau de Maupertuis. Réalteolaí is matamaiticeoir a rugadh i St Malo na Fraince ab ea Pierre Louis Moreau de Maupertuis (28 Meán Fómhair 1698 – 27 Iúil 1759). Tá cáil ar leith air as prionsabal an íosghníomhaithe, a tairgeadh mar mhíníu ar rianta réada ag titim.
Hiram Stevens Maxim. Ceapadóir a rugadh i Sangersville, Maine ab ea Hiram Stevens Maxim (5 Feabhra 1840 - 24 Samhain 1916). Cheap sé an chéad mheaisínghunna iomlán uathoibríoch i 1883.
James Clerk Maxwell. Fisicí teoiriciúil a rugadh i nDún Éideann ab ea James Clerk Maxwell (13 Meitheamh 1831 – 5 Samhain 1879). In "A Treatise on Electricity and Magnetism" (Tráchtas ar Leictreachas is Maighnéadas, 1873), a leabhar cáiliúil ar thonnta leictreamaighnéadacha a raibh sárshaothar déanta ag Faraday orthu, leag sé amach an teoiric is an bunús matamaiticiúil a ghnóthaigh cáil dó mar phríomhfhisicí teoiriciúil an chéid sin. D'aithin sé gur tonn leictreamaighnéadach é solas. Gníomhach freisin i dtaighde ar theas, dathanna agus dathdhaille. Fuair sé bás in Cambridge, i Sasana.
Dáileachán Maxwell-Boltzmann. Tuairisc ar dháileadh an fhuinnimh i measc na n-adamh nó na móilíní i ngás idéalach. Rinne James Clark Maxwell agus Ludwig Boltzmann an tuairisc seo den chéad uair i 1868. Bunúsach chun an gaol idir toirtairíonna teirmidinimiciúla gáis agus iompar líon mór adamh nó móilíní aonaracha an gháis a thuiscint.
Robert McCredie May. Fisicí is éiceolaí a rugadh i Sydney na hAstráile is ea Robert McCredie May (a rugadh ar 8 Eanáir 1938). D'oibrigh sé san Astráil, sna Stáit Aontaithe, agus i Sasana. D'fhorbair sé mionsamhlacha neamhlíneacha matamaiticiúla, ag cur anoird san áireamh, chun dinimic líon na n-ainmhithe in éiceachóras a mhíniú. Rinne sé staidéar ar fheidhmiú modhanna anailíse mar seo in epidéimeolaíocht galar i bplandaí agus ainmhithe. D'fhoilsigh sé dhá leabhar cháiliúla, "Stability and Complexity in Model Ecosystems" (Cobhsaíocht is Castacht in Éiceachórais Eiseamláracha, 1973) agus "Infectious Diseases of Humans" (Galair Ionfhabhtaíocha Daoine, 1991).
Meabhalscáil. Is éard is meabhalscáil ann ná iomrall súl a tharlaíonn de bhrí go n-athraontar an solas a théann trí chisil thanaí aeir ag teochtaí difriúla, le dlúis dhifriúla dá bharr. Díchumann sé seo frithne atá gar don léaslíne. An chuma air go mbíonn sé snámh is ag crithlonrú ar an léaslíne i ngaineamhlach, agus os cionn bóthair go háirithe, ar laethanta an-te.
Meacaic. Moncaí ón Seandomhan, dúchasach do dheisceart is iardheisceart na hÁise agus tuaisceart na hAfraice is ea an mheacaic. Na cosa is na géaga uachtaracha ar comhfhad, an t-eireaball gearr go minic. Cónaíonn sé i gcrainn nó ar an talamh. Paistí nochta ar a thóin. Tá 23 speiceas ar an saol.
Meacan compair. Planda colgach ilbhliantúil, dúchasach don Eoraip agus réigiún na Meánmhara is ea meacan compair (géineas "Symphytum"). Na duilleoga suas le 30 cm ar fhad, tanaí ubhchruthach garbh, gais ar na cinn uachtaracha a chumann eití ar an bpríomhghas. An bláthra cornaithe. Na bláthanna cromtha, feadánach nó tonnadóirchruthach, bán, buí nó bándearg nuair a bhíonn ina mbachlóga, agus gorm nuair a bhíonn oscailte.
Speicis.
Tá 59 speiceas ann, ina measc:
Meacan bán. Planda débhliantúil is ea an meacan bán (nó, uaireanta, cuirdín bán ar an gcineál fiáin). Tá sé in ann fás 1.5 m ar airde ach níos lú de ghnáth, agus tá sé dúchasach don Eoraip agus iarthar na hÁise ach a tugadh isteach i Meiriceá Theas is Thuaidh agus an Astráil. Na duilleoga roinnte i dteascáin ubhchruthacha nó leathfhada suas le 10 cm ar fhad. Na bláthanna buí gan seipil, in umbail 3-10 cm ar leithead. An toradh ubhchruthach, leathan sciathánach. Fástar go trádálach é i gcomhair na mbunfhréamhacha a itear mar ghlasra agus a úsáidtear mar fhoráiste d'ainmhithe.
Meáchan. An fórsa (W) a fheidhmíonn domhantarraingt ar mhais ar bith, nó an mhais (M) méadaithe faoin luasghéarú de bharr domhantarraingthe (g = 9.81 m s): W = Mg. Tomhaistear an meáchan i niútain (N), a ainmnítear as Isaac Newton. 
Laghdaíonn an meáchan le hairde os cionn dromchla an Domhain, de bhrí go laghdaíonn g.
Margaret Mead. Antraipeolaí a rugadh i bhPhiladelphia ab ea Margaret Mead (16 Nollaig 1901 – 15 Samhain 1978). Tógadh in Doylestown, Pennsylvania, í. Fuair sí a cuid ollscolaíochta i gCathair Nua-Eabhrac: céim bhaitsiléara ó Choláiste Barnard (1923), M.A. ó Ollscoil Columbia (1924) agus dochtúireacht ón ollscoil chéanna (1929). Ag Columbia rinne sí staidéar faoi Franz Boas agus Ruth Benedict. Rinne Mead staidéar allamuigh ar oileáin san Aigéan Ciúin, agus chuir síos air ina leabhair cháiliúla "Coming of Age in Samoa" (Ag Teacht in Aois i Samó, 1928) agus "New Lives for Old" (Beathaí Nua ar Sheanbheathaí, 1956).
Méadail mhéarach. Crosóg mhara, inveirteabrach mara i bhfoirm croise, le 5 ghéag de ghnáth ach níos mó uaireanta. Tagann na géaga amach de réir a chéile i dteasc lárnach na colainne. An chuid is mó iliteach, ina gcartóirí nó ina gcreachadóirí. Timpeall 1,500 speiceas ann, scaipthe ón gcrios idirthaoideach go dtí an duibheagán.
Méadailín (croí). Is éard is méadailín ann ná seomra sa chroí a gcaidéalaítear an fhuil amach as isteach sa stoc scamhógach (an méadailín deas) agus san aorta (an méadailín clé).
Méadailín (inchinn). Na spáis taobh istigh den inchinn mar a dtáltar an sreabhán ceirbrispíonach (CSF). 4 cinn ann, fuilleach na coda bunúsaí cuasaí de néarfheadán an tsutha, agus faoina mbun, síneann an mheánchanáil isteach i gcorda an dromlaigh. Tá oscailtí sa chóras a ligeann don CSF sileadh isteach sa spás fo-aracnóideach. Má tharlaíonn bac do na hoscailtí seo, sáinníonn sé sin an CFS sna méadailíní, agus méadaíonn siad de réir a chéile (hiodracafalas).
Méadar báistí. Ionstraim meitéareolaíochta chun méid báistí thar thréimhse a thomhas. De ghnáth is i bhfoirm buicéid é, le hoscailt d'fhairsinge ar leith a ligeann don uisce dul trí thonnadóir isteach i sorcóir atá grádaithe ag a bhun. De réir caighdeáin, déantar na tomhais ag amanna atá leagtha síos, le hionstraimí caighdeánaithe. Baintear feidhm as méadair uathoibríocha báistí a dhéanann taifead ar an am agus méid na báistí chun déine na báistí a ríomh.
Méadrach. Sa mhatamaitic, riail chun fad cuair agus uillinneacha idir cuair a thomhas i spás ar leith, agus eolas ar chuaire an spáis curtha san áireamh. Tá an coincheap lárnach don choibhneasacht ghinearálta, a leagann síos cothromóidí ag slonnadh an ghaoil idir an méadrach (is mar sin an chuaire) agus dáileadh an damhna.
Méadranóm. Feiste chun luas déanta ceoil a chinneadh is a léiriú. Johann Nepomuk Maelzel (1770-1838) a dhear is a fuair paitinn i 1815 ar an saghas atá i ngnáthúsáid. Feidhmíonn sé cosúil le clog luascadáin. Rialaítear minicíocht a luasctha, agus mar sin minicíocht an tic, le meáchan atá le feiceáil ag luascadh ar chos an luascadáin ar féidir é a bhogadh síos suas an chos sin chun an mhinicíocht a mhéadú nó a laghdú. Tá cineálacha leictreonacha le fáil anois freisin.
Meadúsa. Pas i dtimthriall beatha céalacaint ina mbíonn sé ag snámh go saor. De ghnáth bíonn an cholainn dioscóideach nó clogchruthach, gathach siméadrach, le hadharcáin imeallacha agus béal i lár an taobh íochtair. Bíonn na horgáin atáirgthe ann, agus is é seo an pas gnéasach sa timthriall beatha.
Meáin dhigiteacha. Úsáid taifeadta dhigitigh chun meáin a stóráil ar ríomhairí chun gur féidir iad a phróiseáil le bogearraí ríomhaire. Saothraíodh caighdeáin dhifriúla chun íomhánna, taifeadtaí fuaime is físe a chomhbhrú is a stóráil. Is caighdeán é GIF (Formáid Idirmhalartaithe Grafaice) i gcomhair íomhánna gan chorraí. Is caighdeán é JPEG (an Comhshainghrúpa Grianghrafadóireachta) chun íomhánna toin leanúnaigh gan chorraí a chomhbhrú is a stóráil. Is formáid í MIDI (Comhéadan Digiteach Uirlisí Ceoil) chun aschur gléasanna ceoil a léiriú do shintéiseoir MIDI i ríomhaire nó córas atáirgeadh fuaime. Is caighdeán é MPEG (an Sainghrúpa Scannánaíochta) chun seichimh físe (leis an bhfuaim) a chomhbhrú. Úsáidtear MPEG-1 chun scannáin reatha a stóráil ar CD-ROM, agus MPEG-2 i gcomhair tarchur físe thar achar fada ar línte cumarsáide digití. Is formáid í WAV (Fuaimchomhad Tonnfhoirme) chun fuaim a thaifeadadh go digiteach. Is prótacal é MIME (Iarmhíreanna do Phost Idirlín) chun íomhánna, fuaim, is seichimh físe a sheoladh thar an Idirlíon, agus is féidir leis íomhánna i bhformáidí GIF is JPEG is fís i bhfoirm MPEG a ionramháil.
Meaisínghunna. Is éard is meaisínghunna ann ná gunna a scaoileann piléir de chalabra raidhfil le fothú uathoibríoch armlóin agus timthriall uathoibríoch scaoilte. 
Is féidir leis scaoileadh go huathoibríoch marthanach, gan le déanamh ag an ngunnadóir ach méar a choimeád ar an truicear agus déanamh deimhin de go bhfuil dóthain armlóin ar fáil. I lár an 19ú céad a tháinig meaisínghunnaí ilbhairille chun cinn, cosúil le gunna Gatling. I 1883 rinne an ceapadóir Hiram Maxim gunna uiscefhuaraithe a bhain úsáid as an bhfórsa frithbhuailte chun an cartús ídithe a chaitheamh amach, ceann nua a chur sa seomra, an craosbhloc a dhúnadh, agus scaoileadh — an timthriall uile uathoibríoch. 
Marfach amach is amach, ionas gur chuir sé athruithe bunúsacha ar chogaíocht na dtrínsí sna cogaí domhanda is eile. Le himeacht ama tá saghsanna níos éadroime, aer-fhuaraithe ann, cosúil le gunna Bren na mBriotanach agus MG 34 na nGearmánach. Tá raidhflí an-éadroma ionsaithe in ann scaoileadh go huathoibríoch marthanach.
Meaisínuirlisí. Raon meaisíní fuinnmhithe a úsáidtear sa tionscal chun comhbhaill miotail (agus as ábhair sholadacha eile) a oibriú is a mhúnlú. Le lámha an úsáideora oilte a chuirtear an meaisín ar siúl, nó le ríomhaire atá cláraithe go cuí. I measc na meaisíní seo tá deileanna, sábha, plánaí, agus meaisíní muilleála. Is cruinne lú an lamháltas is féidir a bhaint amach leis na meaisíní seo ná le huirlisí láimhe. D'oscail a bhforbairt i rith na réabhlóide tionsclaíche an doras don olltáirgeadh agus coincheap na gcomhbhall in-athnuaite atá bunúsach do shaol an lae inniu.
Mealbhacán uisce. Féithleog reatha le teannóga is ea mealbhacán uisce. Dúchasach don Mheánmhuir, an Afraic agus an Áise thrópaiceach. Na duilleoga bosach nó liopach go domhain. Na bláthanna fireanna is baineanna buí, timpeall 3 cm ar trastomhas, tonnadóirchruthach. Na torthaí suas le 60 cm ar fhad, ubhchruthach, an craiceann dúghlas leathrúil. Na síolta dubh, leabaithe sa bhia dearg. Saothraítear mar thoradh é sna Stáit Aontaithe, an Áise, agus an Eoraip.
Meán (ealaín). San ealaín, an leacht ina measctar ábhar datha chun péint a dhéanamh. Is féidir an phéint a leathadh ar dhromchla an phictiúir is a ghreamú leis, agus triomóidh sí ansin. Úsáidtear ábhair éagsúla, ina measc ola, gliú, bián, ubh, guma planda, agus céir.
Mód, meán, airmheán. Sa staitistic, má bhíonn sraith de n uimhreacha ann, is é a meán uimhriúil ná suim na n-uimhreacha, roinnte ar n. Más iad x1, x2, x3… xn na huimhreacha, is é an meán uimhriúil, m = (1/n)(x1 + x2 + x3… xn) = (1/n) ∑ xi. 
Is é airmheán na n-uimhreacha an uimhir sin i measc na n-uimhreacha uile a bhfuil leath de na huimhreacha níos lú ná í is leath níos mó. 
Ní hionann de ghnáth an meán is an t-airmheán. Is é mód na n-uimhreacha sa tsraith an uimhir ina measc a tharlaíonn níos minice ná aon uimhir eile. 
Mar shampla sa tsraith uimhreacha seo: {1, 1, 1, 1, 2, 2, 2, 2, 3, 3, 3, 4, 4, 4, 4, 4, 5, 6, 6, 6}, n = 20, a suim ∑ xi = 64, agus mar sin a meán uimhriúil = 64/20 = 3.2. 
Is é 3 an t-airmheán, agus 4 an mód. Sainmhínítear an meán geoiméadrach de n uimhreacha mar an nú fréamh d'iolrú na n-uimhreacha uile sa tsraith: n√ (x1 × x2 × x3 x… xn).
Tagairtí.
Meánam Greenwich. Bunús na gcriosanna ama, bunaithe ar an am caighdeánach ag fadlíne 0° trí Greenwich Shasana ("GMT" de ghnáth i mBéarla). Bhíodh sé bunaithe ar an ngrianam, ach ó 1972 ar an am adamhach idirnáisiúnta, a dhíorthaítear ó mhinicíochtaí trasdulta ar leith in adaimh ar leith, a dtugtar "an t-am uilíoch" air anois. Bunaíodh ar dtús taobh istigh den Bhreatain é chun amchláir na dtraenacha a dhéanamh rialta iontaofa, agus leathnaíodh amach uaidh sin go hidirnáisiúnta é.
Meánchiorcal neamhaí. An ciorcal mór ina ngearrann plána an mheánchiorcail dhomhanda an sféar neamhaí. An príomhchiorcal do na comhordanáidí neamhaí dronairde is diallas. Nuair a bhíonn an Ghrian air, is ionann lá is oíche i ngach áit ar Domhan, agus mar sin tugtar "an líne cónachta" nó "an ciorcal cónachta" air freisin.
Meánré. I bhfisic adamach, fisic núicléach, is fisic na gcáithníní, an meánam a thógann sé ar adamh flosctha a fhuinneamh breise flosctha a chailliúint, nó ar cháithnín meath. Úsáidtear an tsiombail τ di, agus tomhaistear i soicindí (s) í. Bíonn an gaol seo idir an mheánré τ is an leathré T½ : τ = T½/(ln 2) = T½/0.693.
Meánsaorchonair. Is é is meánsaorchonair ann ná an meánfhad a thaistealaíonn adamh nó móilín roimh imbhualadh le ceann eile, de réir cineáil, 60 nm i ngáis. Úsáidtear an tsiombail l uirthi, agus tomhaistear i méadair (m) í. Tá an chainníocht seo tábhachtach i dtuiscint airíonna na ngás, in idirleathadh mar shampla, agus i bhfeiniméin cosúil le gluaiseacht cáithníní mar leictreoin is neodróin trí sholaid.
Meantán cuircíneach. Éan beag atá dúchasach don Eoraip chomh fada soir le sléibhte na hÚraile is ea an meantán cuircíneach. Áitríonn sé coillte buaircíneacha is measctha, agus faightear go minic le meantáin dhubha é.
Meantán dubh. Éan beag atá dúchasach don Eoraip, an Áise agus an Afraic is ea an meantán dubh. An ceann is an muineál dubh, na leicne is cúl an chinn bán. Áitríonn sé coillearnach, (coillearnach bhuaircíneach go príomha) agus gairdíní. Itheann sé síolta agus tógann feithidí ó choirt na gcrann.
Meantán earrfhada. Éan beag de chlann na meantán, le heireaball fada, dúchasach don Eoraip agus an Áise is ea an meantán earrfhada. Dubh, bán is bándearg. An cholainn níos giorra ná an t-eireaball. Áitríonn sé scrobarnach is coillearnach, agus itheann síolta, bachlóga is feithidí.
Meantán mór. Meantán atá dúchasach don Eoraip, iarthuaisceart na hAfraice, don Áise Bheag, agus don Áise Láir is ea an meantán mór ("Parus major"). An clúmh slinnliath buí, le caipín is muineál dubh. Itheann sé síolta, torthaí, bachlóga is ainmhithe beaga. Maireann sé in ealtaí móra de ghnáth. Gnáthaíonn sé coillte.
Meantól. C10H20O, alcól teirpéine, le leáphointe 43 °C. Solad céiriúil, an príomhchomhábhar in ola miontas piobair. Úsáidtear é mar bhlaisiú, antaiseipteán caoin, frithfhorlíonán, agus ainéistéiseach áitiúil. A struchtúr an-ghaolmhar le camfar.
Alcyonium digitatum. Tugtar "Alcyonium digitatum" (Gaeilge: na méara mara nó an chíoch charraige) ar choiréal bog a dhéanann coilíneachtaí ingearacha géagacha suas le 20 cm ar airde. Polaipí neadaithe i gcorp atá lán de spící caola cailcreacha (spícíní). Agus na polaipí tarraingthe siar, bíonn géaga na coilíneachta cosúil le méara daonna.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an gcíoch charraige ina leabhar "Cladaí Chonamara" mar seo:
Méaracán gorm. Planda caol ilbhliantúil le stólain fhéitheacha faoin talamh, dúchasach do na réigiúin mheasartha ó thuaidh is ea méaracán gorm ("Campanula rotundifolia"). Tugtar "an cloigín gorm" air freisin mar ainm coitianta. An gas cothrománach ag a bhun, ag éirí ceartingearach. Fásann sé 40 cm ar airde. Na duilleoga íochtaracha croíchruthach fiaclach, ag éirí níos caoile iomláine in airde ar an ngas. Na bláthanna, cloigíní cúigmhaothánacha, timpeall 1.5 cm ar leithead, gorm (ach bán go hannamh), cuid mhaith díobh cromtha ar ghais chaola.
Méarlorg. Rian a dhéanann patrún na mullach ar bharra na méar is na n-ordóg. Go déanach sa 19ú céad thaispeáin Francis Galton go bhfanann patrún na mbuaiceanna ar bharr na méire buan i rith saol duine, agus nach ionann an patrún seo d'aon bheirt. Tá an fíoras deiridh seo á chruthú arís is arís eile thar na blianta, agus mar sin tá teicníocht an mhéarloirg in úsáid ag póilíní le fada mar bhealach chun coirpigh a shainaithint. Tá córais rangaithe méarlorg in úsáid is á bhforbairt ó dheireadh an 19ú céad, bunaithe ar phatrún na mullach, a méid is a láthair ar an méar, líon na mullach i lúba, i rinsí bíse, agus táscairí eile. Sa phróiseas caighdeánach chun méarloirg a fháil, glantar na méara is na hordóga agus brúitear na barra i ndiaidh a chéile anuas ar dhromchla gloine, clúdaithe le dúch. Rolltar iad ansin ar chárta caighdeánaithe chun rian soiléir de bharr iomlán gach méire a fháil, ionas gur féidir na mullaigh a chomhaireamh is a leanúint. Tá an méarlorg géiniteach ann, bealach ionannaithe atá bunaithe ar an tuiscint nach bhfuil an patrún céanna DNA ag aon bheirt. Stóráiltear próifílí DNA i gcórais ríomhaire agus úsáidtear iad go minic anois chun coirpigh is daoine eile a ionannú.
Fosfaracht. Is éard is fosfaracht ann ná solas a tháirgtear ag ábhar flosctha ag fuinneamh éigin seachas teas, ina leanann an t-astú solais i ndiaidh don fhoinse a bheith lasctha as. Saghas lonrachta moillithe. Is féidir go leanfaidh an t-astú ar feadh codán de shoicind nó uaireanta an chloig, ag brath ar an ábhar. Sampla is ea an t-iarbhreo fada a dhéanann scáileán teilifíse nuair a lasctar as é.
Mearóg. Féithleog reatha is dreaptha, dúchasach do Mheiriceá, a saothraíodh le fada mar ghlasra. Na duilleoga bosach maothánach. Na bláthanna fireanna is baineanna buí, 12.5 cm ar leithead, tonnadóirchruthach. An toradh suas le 90 cm ar fhad, leathrúil, mín nó garbh, le bia ramhar timpeall ar an iliomad síolta.
Méasar. Feiste a chruthaíonn micreathonnta ó adaimh nó móilíní flosctha is ea an méasar, ceaptha ag Charles Townes is daoine eile sa bhliain 1954. 
Tagann an t-ainm mar acrainm ó aimpliú micreathonn trí astú spreagtha radaíochta (MASER: Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation). Móilíní amóinia, spreagtha go teirmeach, a bhí sa chéad chineál den fheiste. Faoi seo úsáidtear gáis eile, hidrigin ina measc. Is ionann é is léasar ach amháin gur micreathonnta in ionad solais a chruthaítear ann (le tonnfhaid i bhfad níos lú na tonnfhaid solais). 
Cruthaíonn an méasar léas monacrómatach leanúnach micreathonnta, ar féidir é a úsáid i gcomhair radair chun pictiúir níos soiléire a fháil, agus i gcomhair teileachumarsáid satailíte.
Meascán (ceimic). Sa cheimic, ní hionann meascán agus comhdhúil. I meascán de A is B, ní fios an comhdhéanamh i gceart, bíonn airíonna A is B ann, agus bíonn sé éasca A a scaradh ó B de ghnáth. I gcomhdhúil AB, bíonn cóimheas cinnte A/B ann, airíonna aici atá difriúil ó airíonna A nó B, agus gá le himoibriú chun A a scaradh ó B.
Measúnú. Anailís cheimiceach a dhéanann amach méid an phríomhchomhábhair nó an chomhábhair is láidre i meascán. De ghnáth, ciallaíonn an téarma anailís miotail luachmhair nó drugaí.
Ilya Ilyich Mechnikov. Sutheolaí is imdhíoneolaí a rugadh in Ivanovka na hÚcráine ab ea Ilya Ilyich Mechnikov (Rúisis: Илья Ильич Мечников), (1845-1916). Rinne sé taighde sa Rúis, an Iodáil agus an Fhrainc. Rinne sé staidéar ar shutheolaíocht inveirteabrach is iasc. Ag déanamh staidéir ar conas a dhéanann cealla so-ghluaiste i larbhaí crosóga mara ionsaí ar ábhair choimhthíocha, thug sé an t-ainm faigicití ar na cealla seo, agus chum an hipitéis go raibh ról acu sa bhfuil mar chosaint i gcoinne ionfhabhtuithe. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1908 le Paul Ehrlich as a gcuid oibre ar imdhíonacht.
Peter Brian Medawar. Míoleolaí a rugadh i Rio de Janeiro na Brasaíle ab ea Peter Brian Medawar (28 Feabhra 1915 - 2 Deireadh Fómhair 1987). D'oibrigh sé sa Bhreatain ar feadh a shaolré. Thaispeáin sé gur diúltú imdhíonach a bhí i gceist nuair a theip ar nódú craicinn. 
Agus an taighde seo ar siúl aige i gcomhar le Macfarlane Burnet, thaispeáin sé, dá n-insteallfaí fíochán ó dheontóir i bhféatas sa bhroinn go nglacfadh colainn an pháiste sin le nódú nó ionchlannú ón deontóir sin tar éis a bhreithe. 
Roinn an bheirt Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1960 as seo. 
D'fhoilsigh sé leabhair shuntasacha freisin, "The Uniqueness of the Individual" (Sainiúlacht an Duine Aonair, 1957), "The Art of the Soluble" (1967, Ealaín na hInréiteachta) agus Pluto's Republic (1982, Poblacht Plútóin).
Médecins sans Frontiéres. Dochtúirí gan Teorainneacha (Médecins sans Frontiéres an bunainm Fraincise), gníomhaíocht neamhspleách mhíochaine a bunaíodh sa bhFrainc i 1971. 
Dírithe ar chúnamh gairmiúil tapa a thabhairt d'íobartaigh tubaistí nádúrtha is daonna áit ar bith ar Domhan gan cuimhneamh ar a ngnéas, cine, náisiúntacht, tír, reiligiún nó polaitíocht, agus eolas an phobail ar a n-anchaoi a fheabhsú.
Méicéineach. An ré gheolaíoch sa tréimhse Threasach, timpeall 24-5 milliún bliain ó shin. Sa ré seo a tharla na teagmhais is mó tógáil sléibhte: tógadh na Himiléithe is na hAlpa, agus forbairt an chuid is mó de na mamaigh nua-aoiseacha.
Meicnic chandamach staitistiúil. Leathnú ar an meicnic staitistiúil chun na cúinsí candamacha ar an cáithníní aonaracha a chur san áireamh, na teorainneacha a chuireann prionsabal na héiginnteachta go háirithe leo.
Tagairtí.
Meicnic shreabhánach. Staidéar ar mheicnic na sreabhán. Pléann stataic shreabhánach airíonna meicniúla sreabhán is iad ar fos. Pléann dinimic shreabhánach a n-airíonna is iad faoi ghluaiseacht. Pléann hidreastataic agus hidridinimic na hiompair seo i leith uisce is leachtanna do-chomhbhrúite eile. Pléann aeridinimic sreabhadh gás, aeir go háirithe. Cuimsíonn airíonna sreabhán an dlús, an mhais in aghaidh aonad toirte, agus an inchomhbhrúiteacht, a bhíonn ard i ngáis is nialas ar éigin i leachtanna. Oibríonn sreabhán ar aon réad a bhíonn báite ann, agus is ionann an brú sin i ngach treo. Gan domhantarraingt a chur san áireamh, is ionann an brú a oibríonn leacht ar gach cuid den soitheach ina bhfuil sé. Oibríonn fórsa buacachta suas ar réada atá báite i leacht. Is tomhas é a shlaodacht (a fhrithchuimilt inmheánach) ar fhriotaíocht sreabháin i gcoinne sreafa. I dteoiric na sreabhán, baintear feidhm go minic as sreabhán idéalach gan slaodacht ná inchomhbhrúiteacht. Shaothraigh an t-eolaí Iodálach Evangelista Torricelli an tuiscint luath ar bhrú sreabháin. Tarchuirtear aon bhrú a oibrítear ar shreabhán fosaithe, gan mhaolú, ar fud an tsreabháin go dtí fallaí an tsoithigh, is cuma cén cruth atá ar an soitheach. "Prionsabal Pascal" a thugtar air an bhfíoras seo (ainmnithe as Blaise Pascal), bunús na hiodráilice. Is é sreabhadh sreabháin gluaiseacht an tsreabháin ó áit amháin go háit eile, agus tomhaistear é mar an ráta sreafa, an mhais den sreabhán a théann thar phointe ar leith gach soicind. Más sreabhán do-chomhbhrúite é, is fíor prionsabal an leanúnachais, gurb ionann an méid den sreabhán a shreabhann isteach i líonra píobán is an méid a shreabhann amach as. Rinne Daniel Bernoulli staidéar bunúsach ar shreabhadh sreabhán, agus bhraith an t-athrú brú ar feadh an phíobáin a tharlaíonn sa sreabhán má athraíonn trasghearradh an phíobáin (prionsabal Bernoulli). Bunaítear teoiric mhatamaiticiúil nua-aoiseach an tsreafa ar chur chuige a thug Leonhard Euler isteach, an sreabhán mar ábhar leanúnach in ionad páirteagal scoite. Shaothraigh an fisicí Éireannach George Stokes (1819-1903) teoiric an tsreafa shlaodaigh.
Meicnic staitistiúil. Brainse den fhisic a sholáthraíonn nasc idir feiniméin ollscála ina bhfuil an-chuid adamh is móilíní ag idirghníomhú le chéile agus airíonna macrascópacha an ábhair nó an chórais. Go bunúsach, is é atá in airíonna macrascópacha ábhair ná cuingriú mheánluachanna airíonna na n-adamh, agus a ndáileadh ar fud an bhailiúcháin iomláin de na cáithníní san ábhar. Tá an mheicnic staitistiúil lárnach chun feiniméin chriticiúla is airíonna teirmidinimiciúla solad a thuiscint.
Tagairtí.