Trelis/gawiki huggingface dataset:
Joe Kinnear.  
Peileadóir sacair ba ea Joe Kinnear (27 Nollaig 1946 – 7 Aibreán 2024) a d'imir ina chosantóir le foireann idirnáisiúnta sacair na hÉireann; d’imir 26 babhta le foireann na tíre.
Saol.
I mBaile Átha Cliath a rugadh Joe Kinnear. Cailleadh a athair ina óige agus chuaigh a mháthair agus a cúigear clainne ar imirce go Watford ó thuaidh de Londain nuair nach raibh Joe ach 8 mbliana.
Chaith sé 10 mbliana i mbun a cheirde le Tottenham Hotspur i Londain, áit ar bhuaigh sé Corn UEFA, Corn an FA agus Corn na Sraithe faoi dhó. D’imir sé 258 babhta le Spurs sula mb’éigean dó éirí as de bharr drochghortú.
Chuaigh sé leis an mbainistíocht ina dhiaidh sin agus mairfidh a cháil ina cheann feadhain ar Wimbledon sna 1990í nuair a baistíodh an 'Crazy Gang’ ar an gcumann. Bhí sé i gceannas nuair a bhain an cumann amach an 6ú háit sa tSraith i 1994 nuair a shaothraigh sé féin gradam Bhainisteoir na Bliana.
Chríochnaigh Wimbledon i measc an 10 fhoireann is airde faoi dhó sa bPríomhroinn ina theannta sin. Ach d’éirigh Joe Kinnear as de bharr taom croí i 1999. Nuair a tháinig biseach air chuaigh sé i mbun bainistíochta ar Luton Town, ansin ar Nottingham Forest, agus ar feadh seal ar Newcastle United.
Bás.
Thug a bhean chéile Bonnie le fios i 2021 go raibh 6 bliana caite aige ag streachailt le néaltrú. Bhásaigh sé ar an 7 Aibreán 2024; 77 a bhí sé.
Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh. Mhol an an Coimisiún Eorpach Comhaontú Imirce agus Tearmainn, maidir le cúrsaí inimirce, sa bhliain 2020. Thug Parlaimint na hEorpa a beannacht don Comhaontú ar an 10 Aibreán 2024.
An Comhaontú.
Tiocfaidh na dlíthe céanna i bhfeidhm i ngach uile bhallstát de chuid an AE (seachas an Danmhairg) roimh 2027.
Cur in aghaidh.
Tá an reachtaíocht cáinte ag roinnt eagraíochtaí carthanachta a deir go mbeidh sé i bhfad níos deacra ar iarrthóirí tearmainn cosaint a fháil.
An Comhaontú agus Éire.
De réir an chomhaontaithe nua, ní mór do Rialtas na hÉireann reachtaíocht úr a thabhairt isteach am éigin idir 2024-2026 le teacht in áit an Achta um Chosaint Idirnáisiúnta (a tháinig i bhfeidhm in 2015).
An tSeachtain Airgid Domhanda. Is feachtas feasachta airgeadais í an tSeachtain Airgid Domhanda in Éirinn a chomhordaíonn an Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí (CCPC) go bliantúil (i lár an Mhárta). Tá sé mar aidhm ag an Choimisiún oideachas ar airgeadas a sholáthar do pháistí agus do dhaoine óga.
Feachtas.
Foghlaimíonn daoine óga faoi gach rud ó choigilteas agus cánacha go criptea-airgeadra agus camscéimeanna, trí phodchraoltaí, seimineáir ghréasáin, tráth na gceist, ceardlanna agus cuairteanna scoile ón aon eagraíocht déag rannpháirteacha.”
2024.
Sheol an CCPC tuarascáil ar nósanna airgid déagóirí in Éirinn in 2024. Rinneadh suirbhé ar 1,850 dalta meánscoile in Éirinn, idir 15 agus 17 mbliana d’aois go príomha, ar an tsiopadóireacht ar líne, airgead a shábháil, agus áiseanna úsáideacha chun foghlaim faoin airgead. Seoladh an tuarascáil ar an suirbhé seo, "Dearcadh agus Iompraíocht Airgid Daoine Óga a bhfuil Cónaí orthu in Éirinn", i gColáiste Éamann Rís i gCathair Chorcaí mar imeacht deiridh Seachtain Airgid Domhanda in Éirinn.
I measc na dtorthaí sa tuarascáil:
Léiríonn an taighde seo nach don saol sóisialta amháin iad na líonraí sóisialta feasta. Is léir go bhfuil na líonraí sóisialta, TikTok go háirithe, ag cothú suime i ndaoine óga a bheith ag foghlaim lasmuigh den seomra ranga.
Ushmush. Is ceoltóir Éireannach é Ushmush atá aitheanta as a chuid ceol Reggaelton.
Tá a stíl faoi chomaoin ag ceol Iarthar na hAfraice, ag ceol tíortha Mhuir Chairib, agus ag ceol clubanna Mheiriceá Theas, chomh maith le ceol traidisiúnta na hÉireann agus popcheol. Scríobhann sé "amhráin nua-aimseartha a bhaineann le ghrá agus gnéasacht."
Tuama Pasáiste Halla an Toinlígh. Tuama seomra i gContae Lú is ea Tuama Pasáiste Halla an Toinlígh, suite thart ar 2 km ó thuaidh de thuama Dhubhadh. Is cuid de choimpléasc meigiliteach Bhrú na Bóinne i gContae na Mí, Éire é.
Tá sé suite lasmuigh de chroílimistéar an tSuímh Oidhreachta Domhanda ach (díreach) laistigh den chrios maolánach.
Tógáil.
Lonnaíocht Neoiliteach a bhí sa suíomh ar dtús ach thréig na daoine a bhí ina gcónaí ann é, b’fhéidir toisc gur láithreán sealadach a bhí ann ag freastal ar an tionscadal tógála nó mar gheall ar bhás ball sinsearach, agus gur iompaíodh ina thuama pasáiste é. Murab ionann agus a chomharsana níos cáiliúla i ngleann na Bóinne, is éard atá sa tuama seomra amháin a cheanglaíonn leis an bpasáiste isteach agus mar sin is tuama pasáiste neamhdhifreáilte é.
Tochailt.
Thochail George Eogan Halla an Toinlígh sa bhliain 1962 agus aimsíodh potaireacht a thug le fios go raibh dáta Neoiliteach ar thuamaí pasáiste na hÉireann. Ina dhiaidh sin, rinneadh go leor de na suíomhanna eile sa cheantar a thochailt, cé go measfaí go raibh na modhanna a úsáideadh ag an am amh i gcomhréir le caighdeáin an lae inniu.
Dolmain Phroilíg. Dolmain agus Séadchomhartha Náisiúnta is ea Dolmain Phroilíg atá suite i gContae Lú, Éire.
Suíomh.
Ta an doilmain suite 4.3 km (2.7 mhíle) soir ó thuaidh ó Dhún Dealgan, ar bhruach thiar Abhainn Bhaile Mhic Scanláin.
Stair.
Thógadh an dolmen san ré Neoiliteach, timpeall 3000 R.Ch. Baineadh úsáid as le haghaidh adhlactha inar cuireadh na hiarsmaí créamtha sa tuama, go minic in éineacht le hearraí uaighe, lena n-áirítear uirlisí, coirníní agus potaireacht. Tá féadaracht ann go thógadh an tuama chun é a ailíniú sa chaoi is go ndíreoidh a tairseach i dtreo Shliabh gCuillinn agus/nó an ghrian ag dul faoi ghrianstad an tsamhraidh.
Maíonn finscéal áitiúil gurbh é an fathach Albanach Para Buidhe Mór Mhac Seoidin (nó Parrah Boug MacShagean; “Páor Mór Buí mac Seoidín”) a d’iompair an dolmen anseo. Thug Para dúshlán Fionn mac Cumhaill do troid, ach rinne Fionn nimhiú ar an abhainn in aice láimhe agus d'ól Para as. Cuireadh an fathach Albanach ag an tuama dingeacha in aice láimhe.
Maíonn traidisiún áitiúil eile, má chaitheann cuairteoir trí chloch ar bharr an chromáin, go dtabharfar mian dóibh, nó go bpósfar iad laistigh den bhliain.
Cur síos.
Tá dolmain Phroilíg comhdhéanta de dhá chloch tairsí, cúlchloch níos ísle agus leac mhullaigh ollmhór, a bhfuil meáchan thart ar 40 tonna ann. Tá aghaidh ag an tairseach siar ó thuaidh.
90 m (100 slat) thoir-theas tá tuama dingeach áiléir ("Uaigh an Aifir") áilair ar fad 6.7 m (22 tr).
Comhairle Buirge Aontroim Láir agus Thoir. Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é CComhairle Buirge Aontroim Láir agus Thoir (Béarla: "Mid and East Antrim Borough Council"), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Buirge Aontroim Láir agus Comhairle Buirge Aontroim Thoir. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú CComhairle Buirge Aontroim Láir agus Thoir, ar an 1 Aibreán 2015.
Daonra.
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 135,338 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011 .
Mona. Bonn airgid agus meán malairte is ea mona de ghnáth, déanta as miotail. Airgead dlíthairgthe atá ann, mar aon le nótaí bainc.
Rís (grúpa ceoil). Grúpa ceoil comhaimseartha is ea Rís a chumann "ceol nua, glan as an bpíosa". "Ceol garbh beoga" a chasann siad.
Ag scríobh faoina n-amhrán "Purgadóir", dúirt Tomaí Ó Conghaile gur "Rac-amhrán láidir é le rif chumhachtach agus fonn greamúil, in ainneoin an téama dhorcha!" Maidir lena gceathrú albam "Aon Seans ar Riot?", tá sé "lán fuinnimh, liricí láidre agus buillí greamúla." "Amhrán rithimiúil tréan diabhlaí" é "Cam le Corrán", a dúradh, "le curfá a fhanfaidh i do cheann ar feadh i bhfad".
An Mhainistir. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Mhainistir air:
Caisleán an Teampaill Loiscthe. Sampla den chineál caisleáin ar a dtugtar túrthéach atá anseo. Craobh de theaghlach Angla-Éireannach Mhic Gearailt, barúin an Teampaill Loiscthe mor a thugtal or thu, a bhí i seilbh Chaislean an Teampaill Loiscthe.
Teampall na Seacht Mac Rí. Is séipéal Luath-Chríostaí agus Séadchomhartha Náisiúnta é Teampall na Seacht Mac Rí in Inis Meáin.
Suíomh.
Tá an teampall suite i gceartlár an oileáin, díreach soir ón séipéal Caitliceach nua-aimseartha, Eaglais Mhuire agus Eoin.
Stair.
Ainmníodh é in ómós don seachtar uaisle a tháinig go dtí an t-oileán mar dhíthreabhaigh. Suíomh oilithreachta a bhí ann tráth.
Eaglais.
Is foirgneamh cloiche dronuilleogach é, 10.85m ar 4.95m, a tógadh thart ar an 8ú–10ú haois. Níl ann anois ach bun na mballaí. Tá doras agus fuinneog sa bhalla theas. Tá Eatharla Chinndeirge, uaigh naoimh baineann le leac croise, agus Tobar Cinndeirge, tobar beannaithe, ann freisin.
Tuama Dingeach Cheathrú an Lisín. Is tuama dingeach áiléir agus Séadchomhartha Náisiúnta é Tuama Dingeach Cheathrú an Lisín atá suite in Inis Meáin, ar an taobh thoir den oileán. Tugann muintir an oileáin Leaba Dhiarmada is Gráinne air. Tógadh thart ar 4000–2500 RC é.
Páirc an Chaisleáin. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Páirc an Chaisleáin air:
Uaimh Thalún an Domhnaigh Mhóir. Is uaimh thalún agus Séadchomhartha Náisiúnta é Uaimh Thalún an Domhnaigh Mhóir atá suite i gContae Lú, Éire.
Suíomh.
Tá Uaimh Thalún an Domhnaigh Mhóir suite 3.6 km (2.2 mhíle) siar ó Dhún Dealgan, in aice le cnuasach tithe. Faightear uaimh thalún an Domhnaigh Mhóir i sráidbhaile Chill Choirle.
Stair.
Is struchtúr cosúil le huaimh é uaimh thalún a tógadh mar áit tearmainn agus stórála, agus in Éirinn dátaíonn siad idir an 8ú agus an 12ú haois.
Thángthas ar an uaimh thalún i 1960 le linn tógáil iostán de chuid Chomhairle Contae Lú. Is í Etienne Rynne a thochail í agus a d’aimsigh trinsí, clais, dhá pholl cuaille, potaireacht, biorán cré-umha, cloch fhaobhair agus slaig iarainn.
Cur síos.
Is coimpléasc tollán é an uaimh thalún ag Domhnach Mór atá líneáilte le ballaí, urláir agus síleálacha cloiche, le coirbéil agus fardoras. Tá na huasteorainneacha os cionn 1 m ar airde agus is é 80 m (260 tr) fad iomlán an tolláin. Tochlaíodh í den chuid is mó i gcré bholláin, ach tochlaíodh í i ngrean Shiolúrach freisin.
Ardchros Naomh Marcas. Ardchros agus Séadchomhartha Náisiúnta is ea Ardchros Naomh Marcas atá suite i mBaile Coimín, Co. Chill Mhantáin, Éire.
Suíomh.
Tá Crois Mharcais suite faoi láthair ag balla theas reilig Bhurgáiste, Baile Coimín, 600 m siar ón Life.
Stair.
Cuireadh Crois Mharcais in airde sa 12ú haois in aice le séipéal agus tobar beannaithe i mBurgáiste Mór. Sa 19ú haois, tugadh Crois Naomh Baoithín air freisin. Cuireadh an suíomh faoi uisce le linn cruthú Taiscumar Pholl an Phúca, agus bogadh an chros go Reilig Bhurgáiste.
Cur síos.
Tá an chros déanta as eibhear gormliath agus seasann sí 4.3 m (14 tr) in airde. Tá fáinne gan poll ag an gcros, murab ionann agus formhór cros Ceilteacha, agus lámha neamhghnách ina fhad. Tá bocóid mhaisiúil i lár an dá aghaidh. Ar bhonn na croise tá inscríbhinn síonchaite.
An Feadán. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Feadán air:
Caisleán Uí Bhriain. Is túrtheach ón 15ú haois agus Séadchomhartha Náisiúnta é Caisleán Uí Bhriain atá suite in Inis Oírr. Tá sé suite ar cheann de na pointí is airde ar an oileán.
Stair.
Bhí ráth darb ainm "Dún Formna" ar an suíomh tráth. Creidtear gur tógadh é idir an 5ú haois R.Ch. agus an 1ú haois AD.
Ba iad Clann Teige, craobh de mhuintir chumhachtach Uí Bhriain, a thóg an caisleán go luath sa 15ú haois, timpeall na bliana 1400. Ghabh muintir Uí Fhlaithbheartaigh é timpeall na bliana 1582. Ghabh arm Oilibhéir Cromail é sa bhliain 1652 agus rinneadh díobháil dó, le linn Chogaí Chromail in Éirinn.
Foirgneamh.
Is daingean dronuilleogach é an caisleán. Ar dtús, chuaigh an doras isteach sa chaisleán ar an gcéad urlár, agus thagtaí air trí staighre adhmaid seachtrach.
Halla mór ab ea an chéad urlár iomlán, le staighre suas go dtí an forbhalla. Bhí íoslach nó seomra stórála ar urlár na talún, le trí sheomra bhoghtacha. Tá coirbéal bartasáin le feiceáil agus aghaidh dhaonna snoite isteach ann.
Cill Ghobnait. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Ghobnait air:
Cill Ghobnait, Inis Oírr. Is séipéal meánaoiseach agus Séadchomhartha Náisiúnta in Inis Oírr é Cill Ghobnait.
Stair.
Creidtear go bhfuil an suíomh in úsáid ón 6ú haois. Tógadh an séipéal cloiche sa 11ú nó sa 12ú haois, agus tá iarsmaí clocháin choirceogaigh ann freisin. De réir an tseanchais, theith Gobnait ó Chontae an Chláir go hInis Oírr chun éalú ó achrann teaghlaigh. Ina dhiaidh sin, tháinig aingeal chuici agus dúirt sé léi filleadh ar an mórthír agus dul ó dheas go dtí go bhfaca sí naoi bhfia bhána; chuir sí fúithi i mBaile Bhuirne agus thóg sí pobal creidimh ann. 
Rinne W. Walsh tochailt ar an suíomh sa bhliain 1980.
Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Caisleán Riabhach. Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Caisleán Riabhach (Béarla: "Lisburn and Castlereagh City Council"), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus Comhairle Buirge Chaisleán Riabhach. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú omhairle Cathrach Lios na gCearrbhach agus an Caisleán Riabhach, ar an 1 Aibreán 2015.
Daonra.
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 134,841 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011 .
Diane di Prima. File a bhí in Diane di Prima (Lúnasa 6, 1934 – Deireadh Fómhair 25, 2020). Guth radacach i nuafhilíocht Mheiriceá a bhí inti a raibh glór cumhachtach feimineach aici nuair ba iad na fir is mó a labhair ar son ghlúin na bhfilí Beat.
Lámhleabhar na hagóidíochta frithchultúrtha a bhí sa leabhar aici 'Revolutionary Letters' (1971) a léiríonn samhlaíocht útóipeach agus aird á tarraingt aici ar an éiceolaíocht. Sa dán eipiciúil Loba, ar tour-de-force é dar le mórán, tarraingíonn sí ar go leor miotas chun spiorad an fhaolchú mar bhandia a chruthú le cantaireacht orthaí. "Fuascailteach agus ar maos i bhfuil, dán do gach ré", a thug Robert Hunter air, liriceoir Grateful Dead.
Stopadh gealaí. Is éard is stopadh gealaí ann ná nuair a shroicheann an ghealach a pointe is faide ó thuaidh nó is faide ó dheas i rith míosa (go sonrach mí thrópaiceach thart ar 27.3 lá). Athraíonn an diallas (comhordanáid neamhaí arna thomhas mar an uillinn ón meánchiorcal neamhaí, ar aon dul le domhanleithead) ag stopadh gealaí i dtimthriall 18.6 bliain ar fad idir 18.134° (ó thuaidh nó theas) agus 28.725° (ó thuaidh nó theas), mar gheall ar luainíocht na gealaí. Tugtar an mionstopadh gealaí agus an mórstopadh gealaí ar na foircinn seo.
Ba i mí Dheireadh Fómhair 2015 a tharla an mionstopadh gealaí deireanach, agus beidh an chéad cheann eile in 2034. Ba in 2006 a tharla an mórstopadh gealaí deireanach, agus beidh an chéad cheann eile in 2025.
Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Droichead na Banna agus Craigavon. Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Droichead na Banna agus Craigavon (Béarla: "Armagh City, Banbridge and Craigavon Borough Council"), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Cathrach agus Ceantar Ard Mhacha, Comhairle Ceantair Dhroichead na Banna agus Comhairle Buirge Craigavon. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú omhairle Comhairle Buirge Chathair Ard Mhacha, Droichead na Banna agus Craigavon, ar an 1 Aibreán 2015.
Daonra.
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 199,693 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2011 .
Sléacht Nogeun-ri. Ba ollmharú dídeanaithe ón gCóiré Theas ab ea Sléacht Nogeun-ri (Cóiréis:근리 양민 학살 사건}}) ag aerionsaithe agus talúnionsaithe, arna stiúradh ag Arm na Stát Aontaithe, i lár na Cóiré Theas idir 26 Iúil agus 29 Iúil, 1950, go luath i gCogadh na Cóiré. Sa bhliain 2005, dheimhnigh ionchoisne de chuid Rialtas na Cóiré Theas ainmneacha 163 marbh nó ar iarraidh agus 55 gonta, agus dúradh nár tuairiscíodh mórán ainmneacha na n-íospartach eile. Measann Fondúireacht Síochána Nogeun-ri gur maraíodh 250–300, mná agus leanaí den chuid is mó.
Geata na gCaorach. Geata cathrach agus Séadchomhartha Náisiúnta i mBaile Átha Troim, Éire is ea Geata na gCaorach.
Stair.
Is é Geata an Chaora an t-aon gheata amháin de chúig cinn a thug rochtain ar Bhaile Átha Troim tráth. Tógadh balla an bhaile agus a gheataí sa 13ú nó 14ú haois. B’fhéidir gur ainmníodh Geata na gCaorach amhlaidh mar gur gearradh dola anseo as caoirigh a thabhairt isteach lena ndíol ar an margadh: i 1290, gearradh pingin amháin in aghaidh gach deich gcinn de chaoirigh mar cháin mhúrchúraim agus pábhála, agus laghdaíodh é go feoirling i 1308. D'fhéadfadh an t-ainm Béarla ' teacht freisin ón bhrí ársa leis an bhfocal Béarla ', rud a chiallaíonn “margadh”. Níl an t-ainm seo taifeadta roimh an 19ú haois; d'fhéadfadh gur tugadh ' air ón fhocal Fraincise ' ("doras"), a d'fhéadfadh a ainm a thabhairt freisin do na "" atá suite lasmuigh de bhallaí na cathrach. Cuireadh glas ar an geata idir 9 in agus 4 rn.
An geata.
Ba é an geata bealach isteach oirdheisceart an bhaile, agus tá sé suite díreach lastuaidh den Bhóinn. Maireann Geata na gCaorach mar bhealach áirse cloiche.
Alvin Bragg. Polaiteoir agus dlíodóir Meiriceánach is ea Alvin Leonard Bragg Jr. (21 Deireadh Fómhair, 1973 a rugadh é). Feidhmíonn sé mar Aighne Ceantair Chontae Nua-Eabhrac, ag clúdach Manhattan. Sa bhliain 2021, bhí sé ar an gcéad Mheiriceánach Afracach a toghadh chun na hoifige sin. Bhí Bragg roimhe sin ina Phríomh-Leas-Ard-Aighne ar Nua-Eabhrac agus ina Aighne Cúnta sna Stáit Aontaithe i nDúiche an Deiscirt i Nua-Eabhrac.
Cill Fhursa. Eaglais mheánaoiseach agus séadchomhartha náisiúnta i gContae na Gaillimhe, Éire is ea Cill Fhursa. Tá an séipéal suite ar imeall Chathair na Mart, soir soir ó thuaidh ó Chathair na Gaillimhe. Tá mais dhronuilleogach aige sa stíl Luath-Chríostaí nó Rómhánúil, agus túr ochtagánach ar a chúinne thoir thuaidh. Is cosúil gur cuireadh an túr leis sa 15ú haois. Tá sonraí ar an séipéal ón 12ú haois, agus b'fhéidir gur bhunaigh Naomh Colm Cille é. Tá cuid den struchtúr reatha ón 16ú haois.
Tá an eaglais suntasach mar gheall ar na freascónna réamh-Reifirméisean, atá ar chuid de na cinn is fearr in Éirinn. Ina measc seo tá léiriú ar an gCéasadh, agus radhairc eile ó Bheatha Chríost. Tá na pictiúir curtha i leith Mháistir Bhéal an Átha, a cheaptar go traidisiúnta a raibh gníomhach i lár an 14ú haois. Rinne taise damáiste do na freascónna san 18ú haois, agus rinneadh athchóiriú orthu sna 1990í.
Suíomh.
Tá Cill Fhursa suite 2.6 km (1.6 mhíle) siar ó Áth Cinn.
Stair.
Bhunaigh Naomh Fursa mainistir anseo sa 7ú haois.
Is ón 12ú nó 13ú haois atá an séipéal ar an suíomh reatha, cé go gceaptar go bhfuil an chuid thiar theas níos sine fós. Thit sé as úsáid timpeall an 15ú haois.
Cur síos.
Tá an séipéal dronuilleogach le fuinneog Gotach Déanach agus doras post is lindéar
Teampall Chaomháin. Is fothrach séipéil in Inis Oírr a tógadh sa 10ú haois é Teampall Chaomháin. Tá an bealach isteach sa séipéal faoi leibhéal na talún sa lá atá inniu ann toisc go raibh sé beagnach curtha faoi ghaineamh séidte, ach tá an suíomh tochailte anois agus coinníonn muintir an oileáin é glan ó ghaineamh. Cuireadh díon air le déanaí chun é a chosaint ar an ngaineamh ó na dumhcha atá ina thimpeall. Níl ach an saingeal le feiceáil sa lá atá inniu ann.
Tá uaigh Naomh Caomhán, nó Leaba Chaomháin, suite soir ó thuaidh den séipéal. Is traidisiún é ar an oileán bigil fhéile na naomh a chaitheamh ag guí ag an uaigh. Creidtear gur leigheasadh daoine anseo.
Pheidippides. Saighdiúir de chuid na Sean-Ghréige a bhí in Pheidippides, a rith ó Chath Mharatóin go dtí an Aithin. Tá an rás, an maratón, bunaithe ar an eachtra staire nó an finscéal seo.
Is chuig an Acrapoil a rith an chéad reathaí maratóin riamh, Pheidippides, sa bhliain 490 R.C. agus é ag fógairt an scéil go raibh an cath in aghaidh na bPeirseach buaite.
Oein DeBharduin. Scríbhneoir, scéalaí agus gníomhaí ón Lucht Siúil é Oein DeBharduin. Is é a scríobh "An Drúchtín agus an Seilide" ("The Slug and the Snail" an bunleagan Béarla), ar leabhar do pháistí é. Síolraíonn an scéal ó thraidisiún béil an Lucht Siúil. Is fáthscéal séimh é seo faoi éagsúlacht, faoi ghlacadh leat féin agus léargais éagsúla ar an domhan.
Creatlach an scéil.
Seo scéal faoi bheirt drúchtín fadó a mhair go sona sásta, gan bhlaosc mar shrian orthu. Ach tagann an lá go gcasann siad le préachán a chruthaíonn deighilt agus teannas eatarthu. An féidir leo na difríochtaí atá eatarthu a réiteach?
Tuama Pasáiste Shruth na Gamhnaí. Is tuama pasáiste agus Séadchomhartha Náisiúnta é Tuama Pasáiste Shruth na Gamhnaí atá suite ar bharr Cnoc Mór na nGaibhlte, Contae Thiobraid Árann, Éire.
Suíomh.
Tá Tuama Phasáiste Shruth na Gamhnaí suite ar bharr Cnoc Mór na nGaibhlte, in aice le foinse abhainn An Ára agus leath bealaigh idir Baile Thiobraid Árann agus An Gallbhaile, Contae Luimnigh. Tá sé seo i bhfad ó na príomhionaid tógála tuamaí pasáiste.
Stair.
Tógadh Tuama Pasáiste Shruth na Gamhnaí c. 3000 R.Ch.
Cur síos.
Tá bealach isteach Tuama Pasáiste Shruth na Gamhnaí déanta le dhá ortastat ar gach taobh ag sainiú limistéar 3 m x 1.5 m (9.8 tr x 4.9 tr). Tá an seomra timpeall 1.5 m x 1.2 m agus tá sé gan díon. Tá an seomra suite in aice le lár dumha íseal, garbh ciorclach, 30 m (98 tr) trasna. Tá go leor séadchomharthaí meigiliteacha ailínithe i dtreo sléibhte agus imeachtaí neamhaí; díríonn an seomra isteach ag an tuama go garbh i dtreo Shliabh na mBan agus éirí na gréine ag cónacht.
ConWorkShop. Is láithreán uirlise agus comhphobail ar líne é ConWorkShop, a chuireann acraí teangacha saorga a dhéanamh ar fáil d'úsáideorí. Is féidir le húsáideoirí a dteangacha a dhoiciméadú trí fheidhm a bhaint as uirlisí amhail foclóirí, cairteacha fóineolaíocha agus tablaí réimnithe.
Caisleán Bhaile na hAbha. Túrtheach agus Séadchomhartha Náisiúnta i gContae Thiobraid Árann, Éire is ea Caisleán Bhaile na hAbha.
Tá Caisleán Bhaile na hAbha suite 4.6 km (2.9 mhíle) siar ó thuaidh de Dúrlas Éile, ar bhruach thiar Abhainn Dhroichead na Fearna (craobh-abhainn de chuid na Siúire).
Stair.
Ba í muintir Purcell, teaghlach Angla-Normannach a raibh an teideal Barún Luachma acu, a thóg Caisleán Bhaile na hAbha go luath sa 16ú haois. Baineadh úsáid as na hurláir íochtair sna 1840idí mar theachín. Aistríodh an túrtheach go dtí úinéireacht an stáit i 1930.
An túrtheach.
Ardaíonn an túrtheach ("caiseal") 15.2 m (50 tr) chuig an siúlán barrbhalla, as a bhfuil ceithre poll lámhaigh. Tá sé cúig stór ar airde le fuinneoga scoilte agus teallaigh mhóra ar an dara agus ar an gceathrú leibhéal. Téann poll sa bhalla thuaidh ar an gceathrú leibhéal chuig seomra rúnda atá leagtha isteach sna ballaí. Ar dtús bhí an barrleibhéal clúdaithe ag díon adhmaid cónúil a iompraíodh ar squinches.
Comhairle Buirge Chósta Chlochán an Aifir agus na Glinnte. Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Buirge Chósta Chlochán an Aifir agus na Glinnte (Béarla: "Causeway Coast and Glens Borough Council"), a bunaíodh ar an 1 Aibreán 2015. Tháinig an chomhairle nua in áit Comhairle Buirge Bhaile Monaidh, Comhairle Baile Chúil Rathain, Comhairle Bhuirg Léim an Mhadaidh agus Comhairle Buirge an Mhaoil. Bhí an chéad toghcháin chuig an údaráis ar an 22 Bealtaine 2014, agus ghníomhaigh sí mar scáthúdarás, roimh cruthú omhairle Comhairle Buirge Chósta Chlochán an Aifir agus na Glinnte, ar an 1 Aibreán 2015.
Daonra.
Clúdaonn limistéar na Comhairle nua daonra de 141,745 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2021 .
Comhairle Cathrach Bhéal Feirste. Is údarás áitiúil i dTuaisceart Éireann é Comhairle Cathrach Bhéal Feirste (Béarla: "Belfast City Council", Ultais:"Bilfawst Citie Cooncil"). Clúdaonn limistéar na Comhairle daonra de 345,418 áitritheoirí dar le Daonáireamh Thuaisceart Éireann, sa bhliain 2021 .