Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tocsaplasmóis. Galar a mbíonn prótasón ar leith, Toxoplasma gondi, taobh thiar de, a fhaigheann daoine ó fheoil ionfhabhtaithe nó trí thadhall le faecas truaillithe cait. Go minic bíonn sí neamhurchóideach, ach má bhíonn córas imdhíonach duine lagaithe, mar a tharlaíonn i SEIF, féadfaidh sí a bheith an-trom. Aistrítear an t-ionfhabhtú don fhéatas le linn toirchis, agus leanann breith anabaí nó tocsaplasmóis ó bhroinn, le daille is dochar intinne sa leanbh.
Tog. Aonad a úsáidtear chun tomhas a dhéanamh ar theasdíonadh, nó bogtheas, fabraicí leapa. De réir mar a mhéadaíonn an luach toga is fearr a oibríonn na héadaí leapa chun an duine a choinneáil te.
Toilleadh teasa. An oiread teasa is gá chun ardú teochta 1 K nó 1 °C a dhéanamh i réad ar leith. Is tomhas é (i J K) ar chumas an réada éirí te trí theas a ionsú. Is é saintoilleadh teasa ábhair ar leith, toilleadh teasa cileagraim den ábhar sin, a thomhaistear i J K kg. Is é saintoilleadh teasa an uisce 4,180 J K kg.
Toilleas. Tomhas ar chumas córais lucht leictreach a stóráil. Úsáidtear an tsiombail C chuige, agus aonaid farad (F). I dtoilleoir ar ceapaire é, déanta as dhá phláta chomhthreomhara miotail is ciseal ábhair inslithe, aer, páipéar, míoca nó ábhar ceirmeach eatarthu, is é toilleas an toilleora seo an méid luchta a stóráiltear ar cheann de na plátaí (i gcúlóim, Q), roinnte ar an difríocht poitéinsil idir na plátaí (i voltaí, V)—is é sin, C = Q/V. I gciorcaid leictreonacha phraiticiúla, is i micreafaraid (μF nó 10 F) nó fiú piceafaraid (pF nó 10 F) a bhíonn na toillis.
Toinníteas. Is é is toinníteas ann ná athlasadh an scannáin a chlúdaíonn dromchla inmheánach mhogall na súile is dromchla tosaigh na súile (tonn na súile). Is féidir go dtarlóidh sé mar thoradh ar ionfhabhtú ag earra coimhthíoch nó ceimiceáin. Mothaíonn duine greannú is greamaitheacht sna súile, agus sileann siad. Éiríonn gealacáin na súl dearg ruaimneach.
Tointeálaí spáis. Feithicil lainseála inathúsáidte is ea tointeálaí spáis, le foireann ar bord de ghnáth. Lainseáil NASA an chéad cheann i 1981, agus lainseáil an tAontas Sóivéadach ceann i 1988. 
Iompraíonn tointeálaí spáis na Stát Aontaithe suas le seachtar foirne is timpeall 25 tonna pá-lasta, agus is féidir leis eitilt ar feadh coicíse. Soitheach ardaithe deilte-eiteach atá ann, le príomhinneall, umar seachtrach breosla atá inchaite thar bord, agus dhá roicéad threisithe cúnta le breosla soladach. 
Tháinig deireach leis an clá NASA sa bhliain 20111. Lainseáladh iad an iliomad uair chun satailítí a lainseáil is a dheisiú, turgnaimh a dhéanamh, Spacelab a iompar, agus spásárthaigh a fháil ar ais óna bhfithisí. 
Stair.
Bhí 5 fheithicil sa chabhlach ó NASA: Columbia, Challenger, Discovery, Atlantis agus Endeavour.
Nuair a theip ar aisfhilleadh Columbia i 2003, níor lainseáladh tointeálaí arís go dtí 2005. Bhí nasc ag Discovery leis an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta chun go ndéanfadh spásaire siúlóid spáis ar feadh 6 uair leis an sciath teasa faoi bhun an tointeálaí a dheisiú. 
Tháinig deireadh le clár NASA an dtointeálaithe spáis i 2011 nuair a chríochnaigh an 135ú misean le filleadh Atlantis ón Stáisiún Spáis. 
Tointeálaí spáis agus an Eoraip.
Cuireadh clár an ESA ar ceal gan aon lainseáil.
Toipeolaíocht. Réimse den mhatamaitic a phléann le cruthanna is spásanna agus a n-airíonna. Mar shampla, déantar staidéar ar na céimeanna is gá chun cruth amháin a athrú i gcruth eile, agus uaidh sin déantar an dá chruth sin a shainiú is a idirdhealú. Is léarscáil thoipeolaíoch í an ghnáthléarscáil d'Iarnród Faoi Thalamh Londan, a léiríonn na línte go léir idir na stáisiúin ach nach bhfuil de réir scála. Tagann teoiric na snaidhmeanna isteach san ábhar seo, agus is mór an chabhair í d'fhisiceoirí is bitheolaithe móilíneacha, ag iarraidh cruth, leagan amach is feidhmiú móilíní de shaghas na bpróitéiní, na n-einsímí, DNA, is na ngéinte ar na crómasóim a thuiscint. Tháinig an t-ábhar go mór chun cinn sa 20ú céad chun na feidhmeanna a d'fhéadfadh a shainmhíniú ar spás ar leith a chinntiú, agus spásanna eile a aimsiú a chuimseodh an chéad spás. Baintear feidhm aisti i matamaitic fheidhmeach chun airíonna bunúsacha damhna is córais dhinimiciúla a mhíniú. Luaitear an focal céanna chun cur síos ar chruth tírdhreacha.
Toipeolaíocht líonra. Eagar chun ríomhairí a nascadh i líonra ceantair áitiúil nó leathain is ea toipeolaíocht líonra. Is iad seo na toipeolaíochtaí caighdeánacha: bus, mogall, fáinne is réalta.
Tóipí. Damhantalóp Afracach le haghaidh fhada. A adharca i bhfoirm líre agus fáinní claiseacha mórthimpeall orthu, paistí móra dubha ar a fhionnadh donnrua. Áitríonn sé talamh féaraigh. An t-ainmhí crúbach is tapa, ag rith os cionn 70 km u.
Toircheas eachtópach. Is é ionphlandú an ubháin thoirchithe taobh amuigh den bhroinn an toircheas eachtópach. 
Sa bhfeadán útarach is minice a tharlaíonn ionphlandú mínormálta. An príomhfhachtóir a chlaonann chun a leithéid roimh ré is ea galar peilbheach ionfhabhtaithe Clamydia trachomatis. 
Féadfaidh dhá thoradh a bheith air: go bhfaighidh an suth bás go luath is go n-asúifear é, nó go mbrisfidh an toircheas isteach i gcuas an bhoilg, rud a bhíonn ina éigeandáil máinliachta, le pianta géara is rith fola sa bhfaighin, agus is gá obráid phráinneach chun an toircheas a bhaint amach.
Toirchiú. Teacht le chéile dhá ghaiméit chun siogóit a chruthú is ea toirchiú, mar a tharlaíonn le linn atairgthe ghnéasaigh. 
De ghnáth bíonn an ghaiméit fhireann (an speirm) is an ghaiméit bhaineann (an t-ubhán) araon haplóideach (is é sin, foireann amháin crómasóm acu). 
Sa toirchiú, comhtháthaíonn an dá núicléas cille haplóideacha chun núicléas amháin a dhéanamh le foireann iomlán dé-chrómasóm, agus mar sin siogóit dhioplóideach a tháirgeadh a fhásfaidh ina indibhid nua. 
Tarlaíonn an próiseas seo taobh amuigh de chuid de na hainmhithe uisciúla, cosúil leis na heicinideirmeacha, mar a bhfuasclaítear na speirmeacha is na hubháin amach san uisce. 
Maidir leis na horgánaigh tíre, na veirteabraigh arda ina measc, bíonn an toirchiú inmheánach agus tarlaíonn teacht le chéile na ngaiméití taobh istigh den bhaineannach.
Tóireadóir géine. Blúire de DNA aon duail nó RNA lipéadaithe le raidiseatóp nó ruaim fhluaraiseach. Is féidir leis an mblúire seo blúirí de DNA nó RNA a iompraíonn tacar comhlántach a aimsiú is a hibridiú. Sa chás go bhfuil mí-ord dúchasach i gclann, is féidir iompróirí na géine freagraí a bhrath leis an modh seo.
Toirneadóir. Gléas ceoil bunúsach, déanta as lann adhmaid, go minic le faobhair chíoracha is snoite go greanta. Ceanglaítear í le fad téide agus rothlaítear san aer í. Ar eolas ag na Gréagaigh ársa, agus faightear fós í i gcuid mhaith tíortha.
Toirpéad. Lón cogaidh i gcogaíocht mhuirí. Diúracán treoraithe faoin bhfarraige, le mótar chun é a thiomáint tríd an uisce agus lucht pléascach is maidhmitheoir a lasctar nuair a imbhuaileann sé leis an targaid. Táirgeadh an chéad cheann praiticiúil i lár an 19ú céad. I gcogaíocht an lae inniu is arm frithfho-mhuireán den chuid is mó an toirpéad, feistithe le ceann le braiteoir sonóra ann chun na fuaimeanna faoin bhfarraige a bhrath, a aithint agus a rian a leanúint, le córais ríomhaire chun é a threorú i dtreo foinse na fuaime sin.
Toirsiún. Cur i bhfeidhm fórsa chasta ar ábhar. De thoradh fórsaí toirsiúnacha, tarlaíonn straidhn fhiartha. I luascadán toirsiúin, bíonn diosca réada ar crochadh go cothrománach le sreang atá ceangailte dá lárphointe, ionas go gcasann an diosca de bheagán i dtreo amháin, ansin ar ais sa treo eile, agus mar sin de. I meá toirsiúin, tomhaistear fórsaí tríd an oiread casta a bhrath.
Toitcheo. Truailliú aeir de bharr foinsí éagsúla. Sa Bhreatain, mar shampla, roimh lár an 20ú céad tharla toitcheo nuair a d'fheidhmigh súiche is deatach ó mhonarchana is tithe mar núicléis comhdhlúthaithe, agus ní raibh na gáis thruaillithe, dé-ocsaíd sulfair (SO3) is aonocsaíd charbóin (CO), in ann éalú, mar shampla, mar gheall ar inbhéartú teochta. Tharla toitcheo go sonrach i 1952 a bhí freagrach as bás 4,000 duine ar a laghad i Londain amháin. Thug rialtas na Breataine an "Clean Air Act" (Acht um Aer Glan) 1956 isteach mar thoradh air sin.
Ózón ar leibhéal na talún. Déantar monatóireacht leanúnach ar Ózón ar leibhéal na talún ("Béarla": Ground Level Ozone nó GLO); breathnaítear ar an iomarca ózóin a bhailíonn ar dhromchla an Domhain agus a thagann de bharr truailleáin mar ózón “dona”, mar go bhféadfadh sé a bheith díobhálach do dhaoine agus d’ainmhithe.
Go hiondúil bheadh leibhéil ózóin de thart ar 20 – 45 ppb ag ‘láthair glan’, cé go bhfuil leibhéil ar an taobh eile ar fad de d’os cionn 300ppb le fáil, mar shampla i gCathair Mheicsiceo, uaireanta. 
Tomhais ózóin.
Is in aonaid micreagraim de réir an mhéadair chiúbaí (µg/m3) a dhéantar tuairisciú air go minic, le measúchán garbh de dhúbailt shimplí ar an luach ppb. Rialaíonn reachtaíocht leibhéil inghlactha ózóin san Eoraip, go háirithe Treoir 2008/50/CE a deir nár chóir de mheán uasmhéid laethúil 8 n-uaire dul thar 120µg/m3 le linn 25 lá i mbliain féilire thar 3 bliana.
Socraíonn an treoir freisin na leibhéil ag ar chóir saoránaigh a chur ar an eolas agus ar an airdeall, 180µg/m3 agus 240µg/m3 faoi seach,faoi chontúirtí ózóin talún. Ar deireadh socraíonn sé sprioc fadtéarmach go mbeadh uasmheán laethúil ag leibhéil ózóin talún faoi 120µg/m3. 
Ós rud é nach mbeadh an chuid is mó den phobal eolach ar na luachanna sin, go hiondúil tuairiscítear stádas na cáilíochta aeir i dtéarmaí tuairisciúla ar nós maith, réasúnta, dona etc. Tugtar ‘Innéacs Cháilíocht Aeir’ ar seo agus déantar é a chinneadh ón bhfíor-leibhéal ózóin talún reatha.
Toitcheo ózóin.
Go minic bíonn an-chuid ózóin i dtoitcheo, go mór mór é sin a tháirgtear ag sceithphíopaí gluaisteán. Bíodh is gur maith an t-ábhar thuas sa strataisféar an t-ózón, ní maith é go híseal sa trópaisféar mar cuireann sé isteach ar dhaoine, a súile is a riospráid, agus goilleann sé go mór ar sheandaoine, daoine le plúchadh, is daoine atá ag déanamh aclaíochta.
Córas Tholamaeis. Córas na bpláinéad de réir Chláidias Tolamaes, córas Domhanlárnach, na pláinéid i bhfithisí ciorclacha timpeall ar an Domhan. Chun réiteach le hionaid bhraite na bpláinéad, ligeadh do gach pláinéad gluaiseacht i gciorcal beag (an t-eipichiogal) ar a sheal ar feadh ciorcail mhóir (an ciorcal iompair). Is féidir leis an gcóras seo ionaid na bpláinéad a réamhinis taobh istigh de 1° nó mar sin. Baineadh feidhm as go forleathan mar thuairisc chinnte ar an nGrianchóras gur chuir Copernicus deireadh leis i 1543.
Tollaire arbhair. Leamhan beag neamhlonrach le saghas béil ar bharr soic fhada. Itheann na cruimheanna plandaí, arbhar Indiach go príomha, ag tochailt isteach sna gais, na duilleoga is na diasa. Lotnaid dhíobhálach arbhair Indiaigh ar fud an Domhain.
Tollánú candamach. Airí ar leith córais chandamaigh, ina mbíonn dóchúlacht áirithe go bhfuil cáithníní dá chuid taobh amuigh dá theorainneacha. Is é sin, is féidir leo treá trí bhaic a mbeifeá ag súil leis go dteorannódh siad iad dá mba bhaic chlasaiceacha iad. Tagann an t-airí seo ó nádúr tonnach is tonnfheidhmeanna na gcóras candamach. Léiríonn alfa-mheath, an leictreonmhicreascóp tollánach, agus comhchumar Josephson tollánú candamach.
Tolúéin. Is comhdhúil aramatach malartaithe é tolúéin, ar a dtugtar meitilbeinséin freisin i gcóras AIGCF.
Is leacht gan dath, dothuaslagtha in uisce é agus an boladh a bhaineann le caolaitheoirí péinte. Is díorthach beinséine monamhalartaithe é, comhdhéanta de ghrúpa meitile (CH3) atá ceangailte le grúpa feinile. Mar sin, is é meitilbeinséin a ainm córasach AIGCF.
Úsáidtear tolúéin go príomha mar bhunábhar tionsclaíoch agus mar thuaslagóir. Mar an tuaslagóir i roinnt caolaitheoirí péinte, marcóirí buan, stroighne teagmhála agus cineálacha áirithe gliúnna, úsáidtear tolúéin uaireanta mar ionanálach áineasa agus tá an poitéinseal aige dochar néareolaíoch tromchúiseach a dhéanamh.
Stair.
D'aonraigh an gceimiceoir Polannach Filip Walter an chomhdhúil den chéad uair sa bhliain 1837, trí ola péine a dhriogadh agus ghlaoigh sé "rétinnaphte" air. Sa bhliain 1841, d'aonraigh an poitigéir Francach Henri Étienne Sainte-Claire Deville hidreacarbón ó Bhalsam de Tolú nó "Balsamum tolutanum" (eastóscán aramatachh as an gcrann trópaiceach Colóime "Myroxylon balsamum"), a d'aithin Deville a bheith cosúil le "rétinnaphte" Walter agus le beinséin; mar sin ghlaoigh sé an "benzoène ar an" hidreacarbóin nua. Sa bhliain 1843, mhol Jöns Jacob Berzelius an t-ainm "toluin". Sa bhliain 1850, d'aonraigh an poitigéir Francach Auguste Cahours ó dhriogáit adhmaid hidreacarbón a d'aithin sé a bheith cosúil le "benzoène" Deville agus a d'ainmnigh Cahours "toluène".
Tor. Planda adhmadach ilbhliantúil ar féidir é a idirdhealú ó chrann de bhrí go bhfuil sé níos lú agus go dtáirgeann géaga ag a bhun, nó gar dó. Le fírinne, níl an difríocht eatarthu chomh soiléir sin, agus is crainn bheaga cuid mhaith de na toim mhóra. Tá cuid mhaith tom atá an-bheag, adhmadach ag an mbun amháin, agus b'éasca dearmad a dhéanamh is iad a ionannú mar luibheanna, ach amháin nach meathann siad go leibhéal na talún sa gheimhreadh.
Tomagrafaíocht. Íomháú nó déanamh íomhánna trasghearrthacha, den chuid is mó i leith na colainne daonna i gcúrsai míochaine. Ciallaíonn toma sa bhfocal ‘trasghearradh’ sa Ghréigis. Tá córais éagsúla ann chun tomagrafaíocht a chur i gcrích, mar atá íomháú le hultrafuaim, íomháú le hathshondas maighnéadach núicléach, tomagrafaíocht ríomhaithe atá bunaithe ar X-ghathanna (CT X-ghathach), agus tomagrafaíocht le hastaíocht phosatrón. I ngach ceann, faightear íomhánna de shlisní trasghearrthacha de na fíocháin, rud a bhíonn fíorúsáideach i ndiagnóisiú an-chuid galar.
Tomagrafaíocht ríomhairithe X-ghathach. Tugtar "tomagrafaíocht ríomhchuidithe (CAT)" air freisin. Sa chóras íomháithe seo rothlaítear an feadán X-ghathach, agus an braiteoir trasna an trastomhais ón bhfeadán, mórthimpeall cholainn an othair. Déantar sraith tomhais X-ghathanna a ghlacann an braiteoir, stóráiltear iad sa ríomhaire, agus tógann an ríomhaire íomhá de shlisne nó trasghearradh tríd an gcolainn ó na tomhais sin. Gluaistear an t-othar tríd an meaisín de réir a chéile chun sraith íomhánna trasghearrthacha a dhéanamh de na fíocháin amhrasacha. Le feabhsuithe móra ó na 1970idí, is féidir íomhánna daite ardghéire a dhéanamh chun airíonna ar leith a thabhairt chun suntais, agus na cineálacha éagsúla fíochán a idirdhealú go soiléir. An-tábhachtach i bpleanáil radaiteiripe chun an gníomhú a fhócasú ar na réigiúin bheaga ailseacha is an dáileog a laghdú an oiread agus is féidir do na fíocháin shláintiúla.
Tomhasteoiric. Teoiric sa mheicnic chandamach ina bhfreagraíonn na hidirghníomhuithe do thrasfhoirmithe siméadrachta ar leith i leith cothromóidí bunúsacha na teoirice. Sa bhfisic núicléach is fisic na gcáithníní, tá gá le teoiricí candamthomhsaire ina bhfuil na hidirghníomhuithe idir na cáithníní fonúicléacha gaolmhar le caomhnú na n-airíonna siméadrachta ag gach pointe sa spás is an t-am. Is teoiricí candamthomhsaire iad leictridinimic chandamach, crómaidinimic chandamach, agus teoiric Glashow-Weinberg-Salam. Sa leictridinimic chandamach, freagraíonn an coinníoll go mbeidh imchoimeád an luchta leictrigh ag gach pointe sa spás is an t-am don idirghníomh a bhraitear idir fótóin is cáithníní luchtaithe.
Ray Tomlinson. Innealtóir ríomhaire, ceapadóir an ríomhphoist, a rugadh i Vale Mills, Nua-Eabhrac, sa bhliain 1941 ab ea Ray Tomlinson. Rinne sé obair do Roinn Cosanta na Stát Aontaithe ar líonra ríomhaire ghníomhaireacht na scéimeanna ardtaighde (ARPANET), réamhtheachtaire don Idirlíon. I 1971 cheap sé bealach chun teachtaireacht a sheoladh ó úsáideoir ar ríomhaire amháin chuig úsáideoir ar ríomhaire i gcéin. Roghnaigh sé an tsiombail @ chun ainm an úsáideora a scaradh ó ainm an ríomhaire a bheadh ag fáil na teachtaireachta.
D'fhás Tomlinson aníos i Vale Mills, Nua-Eabhrac. Rinne sé staidéar insan Rensselaer Polytechnic Institute in Troy, New York, áit ar bhain sé céim B.S. amach i 1963 agus ansin sa Massachusetts Intstitute of Technology. Bhronn MIT céim M.S. air sa bhliain 1965.
Fuair sé bás ar an 5 Márta 2016.
Sin-Itiro Tomonaga. Fisicí a rugadh i gKyoto na Seapáine ab ea Sin-Itiro Tomonaga (1906-1979). Roinn sé Duais Nobel na Fisice le Richard Feynman is Julian Schwinger i 1965 ar a saothar ar leictridinimic chandamach, atá an-tábhachtach i bhfisic na mbuncháithníní.
Thomas Tompion. Déantóir clog a saolaíodh i Northill, Bedfordshire Shasana ab ea Thomas Tompion (c 1639–1713). Rinne sé uaireadóirí, cloig boird is cloig fhadchásacha a d'fheabhsaigh maoirseoireacht an ama go mór. Glactar leis mar an déantóir clog is fearr dá raibh riamh i Sasana. D'fhoghlaim George Graham, an t-aon déantóir clog Sasanach inchurtha leis, a cheird ô Tompion.
Ton. Sa cheol, an idirchéim, cothrom le dhá leath-thon, idir an chéad dá nóta ar scála diatonach, mar shampla, nó dó is ré i sólfá tonach. Úsáidtear an focal le ciall eile chun cur síos ar thondath nó speictream sainiúil gutha nó gléas ceoil.
Tondath. Cáilíocht fuaime maidir le guth nó gléas ceoil, a bhraitheann ar shuntasacht na n-armónach uachtarach sa nóta a tháirgtear. Mar shampla, i bhfliúit nó feadóg stáin is lag iad na harmónaigh uachtaracha i gcomparáid leis an veidhlín nó an trumpa, a mbíonn tondath i bhfad níos beo acu. Éiríonn cling-cleaing cloig ón líon is ó airde na n-armónach uachtarach nach mbíonn comhchordach leis an bhfréamhnóta.
Tonn sheismeach. Tonn turrainge a fhorleathann tríd an Domhan de bharr crith talún. Rangaítear na tonnta seo i 4 rang. Bíonn minicíochtaí arda ag P-thonnta (comhbhrúite) is S-thonnta (trasnacha) agus tarchuirtear iad araon tríd an Domhan, ach ní féidir leis na S-thonnta taisteal trí chriosanna sreabhánacha. Is tonnta trasnacha iad L-thonnta freisin, ach le minicíochtaí isle, coimeádta i gciseal uachtarach de screamh an Domhain. Tarlaíonn tonnta Rayleigh gar don eipealár, agus is iad a bhíonn freagrach as gluaisne rollach dhromchla an Domhain le linn crith talún.
Tonn taoide. Is éard is tonn taoide ann ná muirbhrúcht nó súnámaí, tonn sa bhfarraige le tréimhse fhada a tharlaíonn de bharr gluaiseachtaí móra an ghrinnill de thoradh crith talún, brúchtadh pléascach bolcáin, nó maidhm talún faoin bhfarraige. 
Is féidir le súnáimí taisteal sa bhfarraige oscailte suas le 800 km u agus cladaí a bhualadh le fórsa millteach, arís is arís eile le gach buaic toinne. Is féidir go mbeidh buaic 30 m ag a leithéid. Rinneadh léirscrios agus cailleadh na mílte daoine i dteagmhais mar seo thar na blianta timpeall an Aigéin Chiúin. 
Tharla a leithéid san Aigéan Indiach i 2004 nuair a tharla crith talún timpeall 9 ar scála Richter (níos fuinniúla ná aon chrith talún sa réigiún le 40 bliain nó mar sin) agus a airmheán ar an taobh thiar thuaidh d'oileán Sumatra na hIndinéise. Ghluais an crith an grinneall roinnt méadar agus dhíláithrigh na céadta ciliméadar ciúbach uisce. Leath an súnámaí amach i ngach treo san Aigéan Indiach agus bhuail cladaí ar thaobh na hÁise gan rabhadh, ag réabadh na gcóstaí i Maenmar (Burma), an Téalainn, an Mhalaeisia, Oileáin Mhaildíve, is na hOileáin Shéiseileacha. Rinne sé an rud céanna le cósta thoir na hIndia, Srí Lanca, an Bhanglaidéis agus cóstaí na Somáile, na Céinia is na Tansáine in oirthear na hAfraice. Cailleadh na céadta bailte is sráidbhailte, agus níos mó ná 300,000 duine, meastar. 
Tharla súnámaí millteach ar chósta thiar thuaidh na Seapáine i 2011 a rinne scrios ar limistéar ollmhór agus a chuir tús le tubaiste núicléach Fukushima.
Tonn tosaigh. I meicnic shreabhánach, an suaitheadh tonnach a éiríonn ó imeall tosaigh réada atá ag gluaiseacht trí shreabhán, agus go príomha, an tonn dromchla V-chruthach a bhaineann le bád ag gluaiseacht tríd an uisce. An díláithriú uisce ag an réad gluaiste is bun leis an tonn seo.
Tonn turrainge. Is é rud is tonn turrainge ann ná brúthonn ardaimplitiúide ag gluaiseacht, le hathrú tobann dlúis, teochta is brú trasna na toinne. Suaitheadh foréigneach nó gluaisne fhorthonnach a chuireann tús léi. Táirgeann sí pléascadh brúthonn turrainge san aer mórthimpeall. Is tonn turrainge blaosc tintrí, agus téamh tobann an aeir ag an tintreach is bun léi. Má tharlaíonn imbhualadh an-trom ar sholad, tarlóidh strustonn turrainge sa solad. De ghnáth, freagairt neamhlíneach a bhíonn sa mheán mar a mbíonn an tonn turrainge.
Tonnchosc. Is bac saorga ar ghníomhaíocht na dtonnta sa bhfarraige é tonnchosc. Tógtar é chun na tonnta atá ag teacht isteach a bhacadh agus dídean a sholáthar i gcomhair áiseanna calafoirt nó caitheamh aimsire mara. Laghdaíonn tonnchosc fuinneamh na dtonnta agus athraíonn a dtreo forleata ar an taobh faoi dhídean. Mar sin, athraíonn sé imshruthú nádúrtha an ghainimh is an dríodair eile cois cladaigh, ionas go líontar an cuan is na cainéil loingseoireachta le glár go minic, malairt an toraidh a raibh súil leis.
Tonnfheidhm. I meicnic chandamach, feidhm a chuimsíonn gach staid is féidir tarlú do chóras candamach, mar shampla na leictreoin in adamh. Bíonn cearnóg na feidhme gaolmhar le toradh na mbraistintí fisiciúla. Cuireann cothromóid cháiliúil Schrödinger síos ar a hathruithe maidir le ham is spás.
Tonnta raidió. Radaíocht leictreamaighnéadach le tonnfhaid níos mó ná timpeall 10 cm. Éiríonn siad ó shruthanna leictreacha ailtéarnacha in aeróga, agus taistealaíonn ar luas forleata an tsolais. Baintear feidhm as tonnta modhnaithe raidió i dteileachumarsáid.
Tonnteoiric. Is tonn an feiniméan nuair a fhorleathann fuinneamh trí bhíthin creathanna, mar a tharlaíonn le fuaim is tonnta raidió. I bhfisic chandamach, tairgtear go bhfuil airíonna toinne ag cáithníní fonúicléacha is airíonna cáithníní ag fótóin thonnacha. "An déacht toinne is cáithnín" a thugtar ar an bhfeiniméan seo, agus is léargas bunúsach í ar nádúr an damhna. Eiseamláir gharbh chomónta den fheiniméan seo is ea an chaoi ar leor dá lán feidhmeanna solas a láimhseáil mar cháithníní (optaic gheoiméadrach), ach gur gá a nádúr tonnach a chur san áireamh i gcás a lán eile dá airíonna (optaic fhisiciúil).
Tonú. Is éard is tonú ann ná próiseas ceimiceach chun grianghraf dubh is geal a athrú chuig dath eile. Samplaí is ea athrú an airgid mhiotalaigh san íomhá go dtí suilfíd airgid chun ton donnrua a dhéanamh, go dtí comhdhúile iarainn chun dath gorm a bhaint amach, agus comhdhúile copair chun dath deargdhonn a fháil. Is féidir raon leathan dathanna eile a fháil tríd an íomhá airgid a thuaradh is a athréaladh le cúplóirí dathanna.
Tonúlacht. Tréith ceoil a scríobhtar i ngléas, is é sin, le hairde ar leith mar phointe cluasach tagartha (bunaithe go daingean ag tús is deireadh, de ghnáth) agus láir na ngléasanna eile ag claonadh ina threo. Ó thaobh teoirice de, is í cloch coirnéil na tonúlachta na mórscalaí is na mionscálaí diatonacha, ina mbíonn na hairdí gaolmhar le tonach nó nóta gléis, ionas go bhfuil na hidirchéimeanna idir dhá chéim ar an scála mar an gcéanna, is cuma cén nóta a fheidhmíonn mar thonach. Ní cheadaíonn tonúlacht ach dhá mhodh (modh mór is modh beag), ach is féidir gach ceann acu seo a nochtadh le 12 ghléas cheadaithe, gach ceann gaolmhar le chéile i gcóras cliarlathach, bunaithe ar an oiread nótaí diatonacha atá i gcomhar acu. Tháinig an tonúlacht in ionad na módúlachta sa 16ú-17ú céad, agus d'fheidhmigh mar phríomhbhunús struchtúrtha i saothair cheoil ar feadh 250 bliain. Tháinig sí faoi léigear ag deireadh an 19ú céad nuair a tháinig méadú ar an oiread crómatachais, nó úsáid nótaí ó thaobh amuigh den scála diatonach, agus a lagaíodh aireachtáil chluasach an tonaigh. Sa 20ú céad tairgeadh roinnt mhaith córas malartach.
Topagrafaíocht. Staidéar ar airíonna fisiciúla dhromchla an Domhain, cosúil le rilíf, ithir, fásra is eile. Léiríonn léarscáil thopagrafach eolas cosúil le hairde os cionn na farraige agus grádán trí shiombailí is scáthlínithe áirithe chun comhairdí is airde pointí a cur in iúl.
Tópás. Mianra sileacáit alúmanaim (Al2SiO4(OH, F)2), a fhaightear i gcarraigeacha doigheartha, peigmitítí is féitheacha, le raon dathanna ó neamhdhathach go buí is gorm. Úsáidtear mar sheoid é.