Trelis/gawiki huggingface dataset:
Edward Dwelly. B'fhoclóirí ar Ghaeilge na hAlban é Edward Dwelly (Eoghann MacDhòmhnaill) (2 Feabhra 1864 – 25 Eanáir 1939). Eisean a chuir i dtoll le chéile an foclóir ba thábhachtaí i nGaeilge na hAlban – "Faclair Gàidhlig gu Beurla le dealbhan", a tháinig amach den chéad uair sa bhliain 1911. Is é seo an foclóir is údarásaí in Albain agus bhí an-tionchar ag a shaothar ar fhoclóireacht Ghaeilge na hÉireann freisin.
Beathaisnéis.
Sasanach a bhí ann a rugadh i ndeisceart Shasana in aice le hArundel. Chuir sé suim i nGaeilge na hAlban ar dtús nuair a bhí sé ag obair le Suirbhéireacht Ordanáis Alban agus é san arm. Ní raibh sé ach seacht mbliana déag d’aois nuair a thosaigh sé ag bailiú focal ag deireadh na 19ú haoise.
Bhain sé úsáid as Eoghann Mac Dhòmhnaill mar ainm Gaelach agus imní air nach nglacfaí lena shaothar gan é. Foilsíodh an chéad eagrán den fhoclóir sa bhliain 1911.
An Foclóir.
Tá foclóir Dwelly i gcló go fóill. Tá 1034 leathanach ann maille le go leor léaráidí. 
Eisean a rinne formhór na hoibre, ní amháin ag cóimheas focal ó fhoclóirí eile ach ag bailiú na mílte focal ó fhoilseacháin éagsúla agus ó chainteoirí Gàidhlig a casadh air ar a chamchuairt ar fud na Gàidhealtachda. Lena chois sin, tharraing sé féin na léaráidí, chlóbhuail an leabhar agus cheangail é. Ar a chonlán féin a chuir sé an foclóir ar an margadh, le roinnt cúnaimh óna chlann agus óna bhean chéile (ar chainteoir dúchais Ghàidhlig í). Is minic a bhí air éirí oilte ar an obair agus é á déanamh. 
Amach ina shaol mhothaigh sé go raibh doicheall éigin ar mhuintir na hAlban, idir Ghaeil agus Ghaill, roimhe. D’fhill sé ar Shasana agus a fuair bás ann gan an t-aitheantas iomlán a bhí dlite dó a fháil, cé gur bronnadh pinsean air.
Is díol mór spéise d'fhoghlaimeora na teanga a bhfuil le rá ag Dwelly ar bhrollach an fhoclóra faoi na fadhbanna a bhain leis an tionscadal. Ní raibh léamh ná scríobh na teanga ag formhór na gcainteoirí agus dá bhrí sin níorbh fhéidir leo litriú na bhfocal a thabhairt dó. Bhí drogall ar chainteoirí dúchais Gàidhlig a labhairt le foghlaimeoir, agus b'éigean dó a ligean air gur chainteoir dúchais é.
Tá breis agus 70,000 iontráil i bh"Faclair Gàidhlig-Beurla" agus meastar go forleathan gurb é an foclóir is cuimsithí dá bhfuil ann i nGàidhlig.
Digitú an fhoclóra.
Tá an foclóir le fáil ar líne anois. Tharla seo sa bhliain 2009 de bharr a ndearna Michael Bauer, teangeolaí Gearmánach, a chaith deich mbliana ina bhun, agus Will Robertson, Albanach agus innealtóir bogearraí.
Fomhuireán. Is árthach tumadóireachta é fomhuireán nó bád faoi thoinn.
Carbán. Is iasc fionnuisce é an carbán ("Cyprinus carpio"). Dúchasach don Eoraip agus don Áis.
Platapas. Is ainmhí é an platapas lacha-ghobach. Mamach atá dúchasach d'oirthear na hAstráile atá ann. Suas le 75 cm ar fhad; an fionnadh tiubh donn; an gob bog, cosúil le gob lachan; na cosa gearr scamallach; an t-eireaball gearr leata a stórálann saill. Púitse taobh istigh den dá leiceann ina gcognaítear bia le mullaigh chranacha. Bíonn spor nimhiúil ar chos dheiridh an fhireannaigh. Áitríonn sé fionnuisce láibeach, agus itheann inveirteabraigh uisciúla, larbhaí feithidí go príomha.
Eicidneach. Is ainmhí é an eicidneach. Mamach atá ann.
Pobalscoil Jo Richardson. Is meánscoil í Pobalscoil Jo Richardson atá suite i Dagenham, Londain Thoir.
Sciáil.  
Is spórt í an sciáil. Sa sciáil, caitheann an sciálaí bróga sciála agus baineann sé úsáid as dhá scí. Déantar an scí as adhmad, plaisteach, miotal, agus as polaitéin. Is comórtas spóirt í sciáil agus tá sciáil sna Cluichí Oilimpeacha leis na blianta anois. Thosaigh an sciáil sa tSualainn thart ar an bhliain 450 RC.
Tá dhá saghas sciála ann, Alpach agus Nordic. 
I sciáil alpach, bíonn ar an sciálaí dul síos cnoc ar an "piste". Ansin, tógann an sciálaí ardaitheoir sciála suas an cnoc don dara babhta. Freisin, tógann an sciálaí héileacaptar suas an cnoc nuair nach mbíonn aon ardaitheoir ann. Sa sciáil alpach, bíonn sciáil rásaíochta ann freisin. Is iomaí rás atá ann agus eagraíonn an F.I.S (an Eagraíocht Idirnáistúnta a Sciáil) na ráis.
Is í an sciáil nordic an fhoirm sciála is sine. Is foirm iompair í.
Sciáil in Éirinn.
In Éireann, tá sciáil ann ar an gcnoc shaorga. Tá an cumann sciáil Éireannach in aice an cnoc shaorga i gCill Tiarnáin, (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 1963.
Freisin, tá meaisín sciála in Áth an Ghainimh (Contae Baile Átha Cliath). D’oscail sé i 2008.
Doha. Is é Doha (Araibis: لدوحة, (Ad-Dawḥah) nó (Ad-Dōḥah) príomhchathair Chatar, agus í ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Ciallaíonn an t-ainm "an chathair mhór" in Araibis. Tá tuairim is milliún duine ina gcónaí ann. Cónaíonn breis is 80% de mhuintir Chatar i nDoha nó sna bruachbhailte mórthimpeall air. Tionóladh na Cluichí Áiseacha is mó riamh sa chathair sa bhliain 2006.
Tá Ollscoil Catar agus campas de chuid scoil ghnó HEC Paris sa chathair.
Scinc. Ainmhí feoiliteach is ea an scinc. Reiptíl atá ann, agus is ball d'fhine na Scincidae é.
Sid James. Aisteoir ón Afraic Theas ab ea Sid James a rugadh ar an 8 Bealtaine 1913 in Johannesburg, An Afraic Theas, agus a fuair bás sa bhliain 1976. Tá aithne air ón scannáin "Carry On".
An tSeiltis. Is teanga mheasctha de chuid an lucht siúil in Éirinn ach go háirithe, is in áiteanna sa Bhreatain Mhór, í an tSeiltis (sa teangeolaíocht; Shelta i mBéárla) nó Caintis (Cant i mBéárla; tá tóir ar an bhfocal seo ach go háirithe). Tugtar an lucht siúil Gaimis (de Gammon i mBéárla) air. 
Ní bhíonn figiúirí cruinne faoi líon na gcainteoirí Caintise ar fáil ach meastar go bhfuil tuairim is 5,000 – 6,000 duine in Éirinn a bhfuil cumas éigin sa teanga acu. 
Stair.
I measc theangeolaithe, is í an tSeiltis an téarma is mó a úsáidtear agus tá tagairt déanta don teanga i dtéacsanna acadúla ó bhí na 1870idí ann ar a laghad. Ach is cosúil go dtéann fréamhacha na teanga siar go dtí ré na meánaoise agus tá na fréamhacha sin fite fuaite leis an tseanGhaeilge.
Deannach. Is ábhar i bhfoirm cáithníní beaga é deannach.
Sciath. Is éard is sciath ann ná ball mór cosanta a d'úsáidtí ar bhac na láimhe mar chosaint ar bhuillí le linn gráscar lámh, go háirithe sa Mheánaois.
Michael Faraday. Eolaí Sasanach ab ea Michael Faraday FRS (22 Meán Fómhair 1791 – 25 Lúnasa 1867) a chuir le staidéar an leictreamaighnéadais agus an leictriceimice. I measc a chuid príomhfhionnachtana tá na prionsabail is bun le hionduchtú leictreamaighnéadach, diamaighnéadas agus leictrealú. Cé nach bhfuair Faraday mórán oideachais fhoirmiúil, bhí sé ar dhuine de na heolaithe is mó tionchair sa stair. Ba trína thaighde ar an réimse maighnéadach timpeall ar sheoltóir a iompraíonn sruth díreach a bhunaigh Faraday coincheap an réimse mhaighnéadaigh sa bhfisic. Fuair Faraday amach freisin go bhféadfadh an maighnéadas tionchar a bheith aige ar ghathanna solais agus go raibh bunghaol idir an dá fheiniméan. Chruthaigh a chuid aireagán d'fheistí rothlacha leictreamaighnéadacha mar bhunús le teicneolaíocht mhótair leictrigh, agus ba mar gheall ar a chuid iarrachtaí den chuid is mó a d'éirigh le leictreachas a bheith praiticiúil le húsáid sa teicneolaíocht. 
Mar cheimiceoir, d'aimsigh Faraday an bheinséin, rinne sé imscrúdú ar hiodráit chlatráite de chlóirín, cheap sé foirm luath den dóire Bunsen agus de chóras na n-uimhreacha ocsaídiúcháin, agus tharraing sé aird an phobail ar na téarmaí amhail "anóid "," catóid "," leictreoid "agus" ian ". I ndeireadh na dála ba é Faraday an chéad "Fullerian Professor of Chemistry" san Institiúid Ríoga, post ar feadh an tsaoil. Turgnamhóir a bhí in Faraday a chuir a chuid smaointe in iúl i dteanga shoiléir shimplí; níor leathnaigh a chumais matamaiticiúil, áfach, chomh fada leis an triantánacht agus bhí siad teoranta don ailgéabar is simplí. Thóg James Clerk Maxwell obair Fharaday agus daoine eile agus rinne sé achoimre air i sraith cothromóidí a nglactar leis mar bhunús le gach teoiric nua - aimseartha ar fheiniméin leictreamaighnéadacha. Maidir le Faraday agus 'línte fórsa mhaighnéadaigh' a úsáid, scríobh Maxwell go léiríonn siad go raibh Faraday ".. "in reality a mathematician of a very high order – one from whom the mathematicians of the future may derive valuable and fertile methods."
Ainmnítear an 'Farad', aonad SI an toillis leichtrigh ina onóir.
Choinnigh Albert Einstein pictiúr de Faraday ar a bhalla staidéir, in éineacht le pictiúir de Arthur Schopenhauer agus James Clerk Maxwell. Dúirt an fisiceoir Ernest Rutherford, ""When we consider the magnitude and extent of his discoveries and their influence on the progress of science and of industry, there is no honour too great to pay to the memory of Faraday, one of the greatest scientific discoverers of all time"."
D. H. Lawrence. Scríbhneoir Sasanach ab ea David Herbert Lawrence de ghnáth D. H. Lawrence (11 Meán Fómhair 1885 – 2 Márta 1930). 
Chuir Lawrence "Lady Chatterly's Lover" amach sa bhliain 1928, ach dáileadh an leabhar ar bhonn príobháideach. Fuair sé bás dhá bhliain níos déanaí. Bhí an chéad eagrán iomlán foilsithe den chéad uair sa bhliain 1959/1960. 
Saothair.
I measc saothair D. H. Lawrence tá:
Cluain Fearta.  Baile beag Éireannach is ea Cluain Fearta atá suite in oirthear Chontae na Gaillimhe, leathbhealach idir Béal Átha na Sluaighe agus Port Omna. Is ann atá Ardeaglais Chluain Fearta, suí na Deoise Chluain Fearta.
Geata Brandenburg. Is áirse bhua nuachlasaiceach na 18ú haois é Geata Brandenburg (Gearmánais: "Brandenburger Tor) "atá suite i mBeirlín, An Ghearmáin. Tá sé tógtha ar an láithreán sean-gheata a comharthaithe an tús an bhóthair ó Beirlín go dtí an baile Brandenburg an der Havel. 
Tá sé suite go beacht sa cheantar iartharach an láir an Bheirlín, ag an gabhal Unter den Linden agus Ebertstraße, iarthar láithreach Pariser Platz. Seasann ceap amháin ó thuaidh an Fhoirgnimh Reichstag. Tá an geata an iontráil comhartha chuig Unter den Linden, an ascaill clú agus cáil na crann linden, a threoraigh roimhe seo díreach go dtí an Pálás na Cathrach na monairc Prúisigh.
Marie Curie. Fisiceoir agus ceimiceoir Polannach agus Francach-eadóirsithe ab ea Maria Salomea Skłodowska-Curie (7 Samhain 1867 – 4 Iúil 1934), ar a dtugtar Marie Curie, a rinne taighde ceannródaíoch ar an radaighníomhaíocht. Ba í an chéad bhean í a bhuaigh Duais Nobel, an chéad duine a bhuaigh Duais Nobel faoi dhó, agus an t-aon duine a bhuaigh Duais Nobel in dhá réimse eolaíochta. Bhí a fear céile, Pierre Curie, ina chomhbhuaiteoir ar a céad Duais Nobel, rud a fhágann gurb iad an chéad lánúin phósta riamh a bhuaigh Duais Nobel agus a sheol oidhreacht teaghlaigh Curie de chúig Dhuais Nobel. Ba í, sa bhliain 1906, an chéad bhean í a bhí ina hollamh in Ollscoil Pháras.
Rugadh í i Vársá, san áit a raibh Ríocht na Polainne ag an am, cuid d'Impireacht na Rúise. Rinne sí staidéar in Ollscoil Eitilte (Polainnis:"Uniwersytet Latający") fholaitheach agus chuir sí tús lena hoiliúint eolaíoch phraiticiúil i Vársá. Sa bhliain 1891, agus í 24 bliain d'aois, lean sí a deirfiúr is sine Bronisława le staidéar a dhéanamh i bPáras, áit ar ghnóthaigh sí céimeanna níos airde agus is ann a rinne sí a cuid oibre eolaíochta ina dhiaidh sin. Sa bhliain 1895 phós sí an fisiceoir Francach Pierre Curie, agus roinn sí Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1903 leis agus leis an bhfisiceoir Henri Becquerel as a saothar ceannródaíoch ag forbairt teoiric na 'radaighníomhaíochta' -téarma a chum sí. Sa bhliain 1906 fuair Pierre Curie bás i dtimpiste sráide i bPáras. Bhuaigh Marie Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1911 as a fionnachtain ar na dúile polóiniam agus raidiam, ag baint úsáide as teicnící a chum sí chun iseatóip radaighníomhacha a aonrú. Faoina treo, rinneadh na chéad staidéir ar domhan ar chóireáil neoplasmaí trí úsáid a bhaint as iseatóip radaighníomhacha. Bhunaigh sí Institiúid Curie (Fraincís: "L'institut Curie") i bPáras sa bhliain 1920, agus Institiúid Náisiúnta Taighde na hOinceolaíochta (Polainnis:"Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy"
)i Vársá sa bhliain 1932; tá an dá cheann acu fós ina mórionaid taighde leighis. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda d'fhorbair sí aonaid radagrafaíochta soghluaiste chun seirbhísí X-gha a sholáthar d'ospidéil mahchaire.
Guerra de guerrillas. Is leabhar é Guerra de guerrillas (Gaeilge: "Treallchogaíocht") a scríobh an réabhlóidí agus treallchogaí Mharxach Airgintíneach-Cúbach Che Guevara. Foilsíodh i gCúba é sa bhliain 1960, tamaillín tar éis gur éirigh le Fidel Castro agus a lucht leanúna, ina raibh Guevara mar cheann de na taoisigh, an bua a fháil sa chogadh a threascair an deachtóir Fulgencio Batista.
Bheartaigh Guevara go mbeadh an leabhar mar lámhleabhar do dhaoine eile le go mbeidh siad in ann foghlaim ó cad a rinne sé agus na treallchogaithe eile a bhí mar chuid den ghluaiseacht Movimiento 26 de julio fad is a bhí siad ag troid. Theastaigh uaidh go mbainfidh sochraidí Mharxacha eile leas as a smaointe agus go gcuirfidh siad i bhfeidhm iad sna háiteanna ina raibh siad gníomhach, cibé acu Meiriceá Laidineach, An Afraic nó An Áise. Dá bhíthin sin, aistríodh an leabhar go Béarla agus Portaingéilis don CIA agus léadh é chun ceachtanna a fhoghlaim conas dul i ngleic le treallchogaithe. Bhí sé mar ábhar léitheoireachta sa longfort conspóideach a bhí faoi stiúir an CIA i bPanama, Scoil Chríocha Mheiriceá ("Escuela de las Américas"). Tharla an rud céanna nach mór leis an leabhar "“Minimanual del guerrillero urbano”", 1969, a scríobh an Brasaíleach Carlos Marighella. Aistríodh a leabhar go Béarla agus Spáinnis.
Cé go bhfuil a lán cosúlachtaí idir a leabhar agus an leabhar a scríobh an taoiseach Síneach Mao Zedong, "Maidir le Treallchogaíocht", mhaígh Guevara nár léigh sé an leabhar sin riamh. Dúirt sé gur scríobh sé a shaothar bunaithe ar a thaithí féin fad agus a bhí sé ag fearadh cogadh, a chríochnaigh le bua ar an 1 Eanáir 1959. Ina theannta sin, léigh Guevara dhá leabhar a foilsíodh le linn Chogadh Cathartha na Spáinne (1936-1939), dar teideal "Nuevas Guerras" ("Cogaí Nua") agus "Medicina contra invasión" ("Leighis i gcoinne Gabháltas") faoi seach. Leag na leabhair seo béim ar thábhacht spreagadh polaitiúil agus modhanna eagraíochta.
Os a chionn sin, mhaígh Guevara gur beart den scoth í treallchogaíocht chun troid in aghaidh rialtais ansmachtúla, mar a bhí an rialtas ag Fulgencio Batista i gCúba féin. Mar sin féin, mhol sé leas a bhaint as gach dóigh chun dul i ngleic "go dleathach" le "rialtais daonlathacha meánaicmeacha" roimh dul i muinín an fhoréigin.
Thiomnaigh Guevara an leabhar i gcuimhne a chomhlaoich Camilo Cienfuegos, a d'éag i dtimpiste eitleáin ar an 28ú de Dheireadh Fómhair 1959, tamaillín tar éis dóibh an bua a fháil sa réabhlóid.
Aigéad citreach. Aigéad carbocsaileach é an t-aigéad citreach HOOCCH2CHOH(COOH)CH2COOH. Tá sé le fáil go nádúrtha sa líomóid, san oráiste agus sna torthaí citris eile. Leasaitheach nádúrtha atá ann, agus cuirtear leis an mbia agus leis an deoch go minic é. Tá ról tábhachtach ag an aigéad citreach i meitibileacht na neach beo go léir, nó tá a leithéid ann agus timthriall an aigéid chitrigh. Timthriall d'imoibrithe ceimiceacha atá i gceist ina bhfuil an t-aigéad citreach ar ceann de na céimeanna, agus is cuid den ríospráid cheallach é - is é sin, an dóigh a mbíonn na cealla ag "análú" agus ag claochlú (ag dó) na saille agus na gcarbaihiodráití go dé-ocsaíd charbóin.
Toradh citris. Is éard atá i gceist leis na torthaí citris ná torthaí na bplandaí den ghéineas "Citrus" san fhine úd "Rutaceae". Torthaí citris iad an t-oráiste, an líomóid, an líoma, an tseadóg, an pomaló, an ciotrón, an tainséirín agus a lán eile. Le fírinne, is hibridí iad an chuid is mó de na torthaí citris a bhíonn á saothrú le haghaidh trádála, agus bhí na saineolaithe féin an-mhall ag teacht isteach ar rangú na gcineálacha éagsúla. Bíonn boladh cumhra as na torthaí seo, agus sú maith folláin iontu a bhfuil a lán vitimín C (aigéad ascorbach) ann. Os a choinne sin, tá a lán aigéad citreach i sú na dtorthaí seo fosta, rud a chiallaíonn gur féidir dó damáiste a dhéanamh do na fiacla.
Is toim nó crainn spíonacha shíorghlasa iad uile. Na duilleoga ubhchruthach dúghlas snasta, le nasc altach leis an ngas. An gas eiteach go minic, uaireanta ionas go mbíonn an chuma air gur duille eile é, nasctha le bun na príomhdhuilleoige. Mionathraíonn duilleoga ar bhuinneáin chliathánacha ina spíonta. Iompraítear na duilleoga is na torthaí ar an gcrann ag an am céanna. Na bláthanna cumhra ina n-aonar nó i gcrobhaingí beaga in ascaillí na nduilleog, 4-5 sheipeal is 4-8 peiteal bán méith. Saghas caoire atá sa toradh ina bhfuil na cairpéil (na gnáth-theascáin a chuimsíonn na síolta i mbia méith) imchlúdaithe i gcraiceann ramhar leathrúil. Cuimsíonn an duilliúr is craiceann na dtorthaí an iliomad faireog le blátholaí cumhra iontu. Saothraítear an chuid is mó de na speicis citris, chomh maith le cuid mhaith saothróg. Tháinig na torthaí citris ón tSín is oirdheisceart na hÁise ar dtús, ach tá siad á saothrú go forleathan leis na cianta. Anois fástar iad sna trópaicí is na réigiúin mheasartha theo ar fud an Domhain ach gar don Mheánmhuir, deisceart na Stát Aontaithe, an Afraic Theas is an Astráil. Tá trádáil shuntasach idirnáisiúnta sna torthaí seo. Itear iad go díreach úr, ach déantar marmaláid, toradh leasaithe is súlach astu freisin, agus faightear blátholaí ó chuid acu atá tábhachtach do thionscal na gcumhrán.
Florence Nightingale. Banaltra Sasanach ab ea Florence Nightingale (12 Bealtaine 1820 - 13 Lúnasa 1910). Deirtear gurbh í Florence Nightingale máthair altranas nua-aoiseach, mar gheall ar an obair a rinne sí ar thaobh na mBriotanach i gCogadh na Crimé. 
Saol.
Rugadh Florence ar an 20 Bealtaine 1820. Fuair sí a hainm ón cathair ina rugadh í. Florence san Iodáil. Bhí a muintir, as Sasana, saibhir agus ba í Florence an iníonn is óige. Níor d’fhreastail Florence ná a deirfiúr níos sine, Parthenope, ar scoil; bhí múinteoirí príobháideach aici sa mbaile. 
Níos déanaí, ní raibh Florence sásta pósadh; bhí sí ag iarraidh difear ceart a dhéanamh agus saol daoine a fheabhsú. Rinne Florence cinneadh a bheith ina banaltra. Ní raibh a mhuintir sásta leis an cinneadh seo. Ní raibh aon mheas ar bhanaltraí ag an am. Ní bhfuair siad aon oiliúint. Níor fhreastail ach daoine bochta ar ospidéil mar go raibh siad salach. Bhí dochtúir príobháideach ag daoine saibhir agus ní raibh orthu dul chuig an ospidéil. 
Chuaigh Florence chuig Alexandria, san Éigipt, l’oiliúint a fháil. Ansin fuair sí post mar bhanaltra in ospidéal in Londain. 
Thosaigh Cogadh na Crimé sa bhliain 1853. Bhí saighdiúirí Briotanach seolta ann ag Sidney Herbert, aire sa rialtas. Bhí orthu troid in aghaidh an Rúis. Chuala Herbert faoi obair Florence Nightingale. D’iarr sé ar Nightingale altraí a thabhairt chuig an cogadh agus aire a thabhairt do na saighdiúirí. Ag an am, bhí níos mó saighdiúirí ag fáil bháis ó galar srl ná mar a bhí ón gcath, creid nó ná creid. 
Sa Chrimé, bhí Nightingale ag gabháil timpeall agus ag seiceáil ar na hothair gach oíche. Bhí lampa aici agus í ag dul ó othar go hothar. Ghlaoigh na saighdiúirí, "An Bhean leis an Lampa" uirthi.
Bhatarsaigh. Ceann de na hOileáin Siar (Gàidhlig: ') in Inse Ghall, Comhairle nan Eilean Siar is ea Bhatarsaigh"' (Béarla: "Vatersay"). An toileán is faide ó dheas a bhfuil daoine ina gcónaí ann is ea é. Is é An Caolas, lonnaíocht atá suite ar chósta thuaidh an oileáin, an áit is faide siar a bhfuil buanchónaí air in Albain. Tá an príomhshráidbhaile, ar a dtugtar Bhatarsaigh i ndeisceart an oileáin freisin.
Tíreolaíocht.
Tá cruth neamhrialta ar Bhatarsaigh agus tá tambaló aige: tá sé comhdhéanta de dhá oileán carraigeach (sa tuaisceart agus sa deisceart) nasctha le tairbeart (cuing nó muineál tíre) gainmheach. Tá an tairbeart clúdaithe le dumhcha agus ar an dá thaobh tá tránna móra bána gainmheacha: Am Bàgh Siar agus Am Bàgh Bhatarsaigh san oirthear. Tá roinnt tránna ann agus dumhcha mar chúltaca acu.
Tá an t-oileán timpeall 5 chiliméadar ón tuaisceart go dtí an deisceart, agus tá an chuid thuaidh den oileán timpeall 5.5 km ón iarthar go hoirthear.
Nascann cabhsa timpeall 200 méadar ar fhad, a críochnaíodh sa bhliain 1991, Bhatarsaigh leis an oileán níos mó Barraigh ó thuaidh. Is mór an tairbhe é seo, mar ní gá a thuilleadh go mbeadh seoladh (nó loingsiú) earraí agus trácht paisinéirí ag brath ar bhád farantóireachta beag paisinéirí. Tá rochtain ar scoileanna agus ar sheirbhísí éigeandála i bhfad níos tapúla agus níos éasca freisin. Tá an cabhsa timpeall 3 km ar siúl ó Bhàgh a' Chaisteil.
Ag an lag trá, tá an t-oileán nasctha freisin leis an oileáinín Uineasan, ar an taobh thoir. Ar an taobh theas tá na hoileáin Pabaigh, Miùghalaigh agus Sanndraigh nach bhfuil áitrithe ina gcónaí.
Fiadhúlra.
I measc an fhiadhúlra ar an oileán tá dobharchúnna Eoráiseacha, eite-chosaigh (rónta) agus corra glasa ("Ardea cinerea"). Tá an bláth 'Plúr an Phrionsa' ("Calystegia soldanella"), de réir mar a deirtear, ó shíolta Francacha a thit le fána ón bPrionsa Séarlas Éadbhard, in Albain, le fáil ar Bhatarsaigh agus Èirisgeigh amháin. 
Seandálaíocht.
Tá iarsmaí de bhrugh na hIarannaoise ar an oileán ag Dùn a' Chaolais ag breathnú amach ar Chaolas Bhatarsaigh, agus in aice láimhe tá tuama pasáiste dar dáta an 3ú mílaoise RCR. Tá reilig ón gCré-umhaois ag Trèseabhaig ó dheas ó airde Heiseabhal Mòr, agus carn a tógadh timpeall 1000 RCR siar ón shráidbhaile Bhatarsaigh. Ar an oileán amach ón gcósta Bioruaslam tá dún fálaithe a d'fhéadfadh a bheith de bhunadh Neoiliteach.
Massiel. Rugadh María de los Ángeles Felisa Santamaría Espinosa, nó Massiel, ar an 2ú lá de Lúnasa, 1947. Is amhránaí pop Spáinnieach í, agus bhuaigh sí Comórtas Amhránaíochta na hEorafíse sa bhliain 1968 leis an amhrán 'La, la, la'. Bhí sí ina hionadaí don Spáinn. Rinne sí níos fearr ar an oíche ná Cliff Richard, ámhránaí Sasanach a raibh clú agus cáil aige riamh. Cheap gach duine i ngach tír ag an am go mbeadh an bua ag amhrán Cliff Richard, 'Congratulations'.
An comórtas.
Tá níos mó ná scannal a bhaineann leis an amhrán 'La, la, la", a chan Massiel sa bhliain 1968. Ar an gcéad dul síos, phioc TVE (Televisión España) Joán Manuel Serrat chun 'La, la, la' a chanadh, ach nuair a chuala Franco go raibh plean ar Serrat an t-amhrán a chanadh as Catalóinis, a theanga dhúchais, thug TVE Serrat abhaile ón stáiste i Sasana agus ní raibh sé ábalta dul ar ais ar bith. Ansin, ar an 29ú lá de Mhárta 1968, nuair a bhí Massiel i Meicsiceó, chuir TVE ceist uirthi an t-amhrán a chanadh. Ghlac sí leis an tairiscint agus bhuaigh sí an comórtas le 29 pointe. Ansin, bhí díomá ar a lán doine nár bhuaigh Cliff Richard le 'Congratulations'. Dúirt duine ar an bhfoireann Sasannach go raibh an t-amhrán 'a lán brúscar', ach throid Massiel ar ais agus dúirt sí go raibh 'La, la, la' an t-amhrán ba fhearr. A lán bhliain ina ndiaidh sin, bhí sé i mbéal an phobail gur cheannaigh Franco pointe ó dtír eile, chun go mbuafaidh an Spáinn. Ní raibh a fhios ag Massiel faoi seo ag an am.
Saol Massiel le déanaí.
Ní obraíonn Massiel le ceol níos mó, ach tá a cuid albam le fáil fós. Rinne sí obair sa bhliain 2007 le TVE agus an Comórtas Náisiúnta chun an t-ámhrán Eorafíse a phiocáil, agus thóg sí go dtí an stáise an bhliain seo ar an gcéad am i deich mbliana. Thit sí amach ón fhuinneóg a árasán i 2001 nuair a bhí sí 'ag dún an cuirtain'. Dá réir an phobail, is féidir go raibh sí caochta ar meisce.
Obair Massiel.
Aonairí:
Albaim:
Bumbóg. Is feithid í an bhumbóg. Is ball d'fhine na Apidae í.
Becontree. Is baile é Becontree atá suite sa bhuirg Barking agus Dagenham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 95,862 duine ina gcónaí ann.
Becontree Heath. Is baile é Becontree Heath atá suite sa bhuirg Barking agus Dagenham, Londain Thoir.
Forest Gate. Is baile é Forest Gate atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 33,619 duine ina gcónaí ann.
George Stephenson. Innealtóir Sasanach ab ea George Stephenson (9 Meitheamh, 1781 - 12 Lúnasa, 1848).
Rainham. Is baile é Rainham atá suite sa bhuirg Havering, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,482 duine ina gcónaí ann.
East Ham. Is baile é East Ham atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 76,186 duine ina gcónaí ann.
Naomh Raiféal (an tArdaingeal). Is Ardaingeal é Raiféal i dtraidisiúin na gCríostaithe, na nGiúdach agus na nIoslamach.
Buirg Londan Haringey. Is buirg Londan í London Borough of Haringey atá suite i Londain Thuaidh, Sasana.