Trelis/gawiki huggingface dataset:
UNTAET (Náisiún Aontaithe i dTíomór Thoir).  
Ba é UNTAET Fórsa Eatramhach na Náisiún Aontaithe i dTíomór Thoir nó United Nations Transitional Administration in East Timor. Cruthaíodh UNTAET chun maoirsiú a dhéanamh ar Fhórsaí na hIndinéise a bhí ag tarraingt amach as an tír agus chun síocháin agus slándáil a bhunú sa tír nua. Mhair UNTAET idir Iúil 1999 — Bealtaine 2004
Bhí obair uasal déanta ann ag comhaltaí d'Óglaigh na hÉireann.
Cúlra.
Sa bhliain 1974, i ndiaidh coup d'état sa Phortaingéil, a chuir réimeas sóisialach ar bun, thosaigh an rialtas nua ag tarraingt siar ó chóilíneachtaí Poirtaingéalacha. Ar ceann acu seo, bhí Tíomór Thoir. In ionad neamhspleáchas a fháil áfach, rinne an Indinéis, a bhí i gceannas ar an Tíomór Thiar, iarracht Tíomór Thoir a ghlacadh chuici féin.
Ní aithneodh na Náisiún Aontaithe (NA) éilimh na hIndinéise agus i ndiaidh cainteanna ar feadh blianta fada, mhol an Indinéis i 1998 go mbeadh féinriail teoranta ag Tíomór Thoir laistigh den Indinéis. Iarraidh ar na NA reifreann a eagrú agus a chur faoi bhráid mhuintir Thíomór Thoir. Bunaíodh misean UNAMET i Mí Meitheamh chun monatóireacht a dhéanamh ar chinneadh na ndaoine agus é a chur i bhfeidhm.
Sa reifreann a reáchtáladh i Mí Lúnasa 1998, dhiúltaigh muintir Thíomór Thoir amach is amach don fhéinriail laistigh den Indinéis, rud a spreag an míliste a bhí ar son na hIndinéise ollmharú agus scrios mór a dhéanamh.
Obair.
I Meán Fómhair 1999, bhunaigh Comhairle Slándála na Náisiún Aontaithe INTERFET agus i mí Deireadh Fómhair chuaigh buíon de phearsanra ARW agus eilimintí tacaíochta isteach leis an misean.
Tháinig UNTAET in ionad INTERFET tamall gearr ina dhiaidh sin (agus tháinig UNMISET in ionad UNTAET níos faide anonn). Bhí an ARW fós ag soláthar príomh-thiomantas na hÉireann de bhuíon coisithe a bhí ag feidhmiú le Cathlán na Nua-Shéalainne.  
Tháinig buíon ón 2 Cathlán Coisithe as Éirinn in ionad na buíne ARW i Meitheamh 2000 agus lean an polasaí seo de bhuíon iomlán ó ceann de chathláin Óglaigh na hÉireann a sholáthar go dtí gur tháinig deireadh le rannpháirtíocht na hÉireann sa mhisean i mBealtaine 2004.
Ernie Ross. Polaiteoir Briotanach ab ea Ernest Ross (27 Iúil 1942 - 17 Deireadh Fómhair 2021) a d’fhóin mar Theachta Parlaiminte (TP) do Dhùn Dè an Iar ó 1979 go 2005. Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre .
Luathshaol.
Rugadh Ross i nDùn Dè, Albain, an 27 Iúil 1942. Bhí a thuismitheoirí fostaithe ag an "National Cash Register". Chríochnaigh sé a bhunoideachas i mbunscoileanna Naomh Seosamh agus Naomh Muire, sular fhreastail sé ar Ardscoil Chaitliceach Rómhánach Naomh Eoin. Tar éis dó céim a fháil, d’oibrigh sé ar dtús mar innealtóir i gclós loinge, ansin mar innealtóir rialaithe cáilíochta sinsearach ag Timex. Ghlac sé ballraíocht i bPáirtí an Lucht Oibre sa bhliain 1973.
Gníomhréim pholaitiúil.
Toghadh Ross mar Theachta Parlaiminte do Dhùn Dè an Iar in olltoghchán na Bealtaine 1979, ag teacht i gcomharbacht ar Peter Doig. Thacaigh sé le Tony Benn i dtoghchán leas-cheannaireachta Pháirtí an Lucht Oibre 1981. Atoghadh Ross cúig huaire go dtí go ndeachaigh sé ar scor in olltoghchán 2005, nuair a tháinig Jim McGovern i gcomharbacht air.
Bhí Ross ar an Roghchoiste um Ghnóthaí Eachtracha ó Iúil 1997 go Márta 1999; an Coiste um Chaighdeáin agus Pribhléidí ó Dheireadh Fómhair 1996 go Márta 1997, agus ar an Choiste Oideachais &amp; Fostaíochta ó Shamhain 1995 go Márta 1997. D’fhóin sé freisin ar Chúirt na Réiteoirí ó Mheitheamh 1987 go Bealtaine 2005.. Le linn dó a bheith ag fónamh ar an gcoiste um ghnóthaí eachtracha sa bhliain 1999, sceith sé dréacht-tuarascáil don rúnaí gnóthaí eachtracha Robin Cook maidir le heachtra Sandline agus Siarra Leon. Ansin luaigh Cook go hearráideach na torthaí in agallaimh sular foilsíodh an tuarascáil. Mar thoradh air seo d’éirigh Ross as an gcoiste agus cuireadh ar fionraí é ó Theach na dTeachtaí ar feadh deich lá. Tugadh "an pluiméir" air dá bharr, agus é ag tagairt dá chumas "sceitheanna a dheisiú". 
Thacaigh Ross go láidir le náisiúnachas na Palaistíne, agus dá bhrí sin tugadh an leasainm "the MP for West" air. Thacaigh sé le chinneadh Comhairle Baile Dhùn Dè sa bhliain 1980 an chathair a chúpáil le Nablus. I mí Aibreáin na bliana dár gcionn, ghlac sé páirt i dtoscaireacht dea-mhéine ó Dhùn Dè chun cuairt a thabhairt ar Nablus agus Cathair Cuáit. 
Saol pearsanta.
Phós Ross Jane Moad sa bhliain 1964. D’fhan siad pósta go dtí lá a bháis. Le chéile, bhí triúr leanaí acu: Stephen, Ali agus Karen. Bhí ailse air agus é ag freastal ar a chéad téarma sa Pharlaimint, ach tháinig sé slán tar éis dó dul faoi obráid mhionchró le hAlfred Cuschieri. 
D’éag Ross ar 17 Deireadh Fómhair 2021 i nDùn Dè. Bhí sé 79 bliana d’aois.
Eaglais Domhnach Mór. Séipéal ársa i gContae Thiobraid Árann is ea Eaglais Domhnach Mór. Bhí an eaglais seo tiomnaithe do Naomh Farannán a chuaigh ina dheoraí go dtí Waser ar an abhainn Meuse mar a bhfuair sé bás sa bhliain 982. Sa 12ú haois a tógadh an eaglais.
Thomas Bach (Cluichí Oilimpeacha). Is fear gnó agus dlíodóir é Thomas Bach, atá ina Uachtarán ar Choiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha ó 2013 (a rugadh ar 29 Nollaig 1953).
Saol.
Pionsóireacht.
Bhí Bach an-óg nuair a thosaigh sé ag déanamh na pionsóireachta. Chuaigh sé san iomaíocht d'fhoireann Phoblacht Chónaidhme na Gearmáine i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1976 i Montréal agus ghnóthaigh sé bonn óir foirne. Ina theannta sin, ghnóthaigh sé boinn airgid, óir agus cré-umha mar bhall den fhoireann i Craobhchomórtais Lámhaigh an Domhain i nGöteborg, i mBuenos Aires agus i Melbourne (sna blianta 1973, 1977 agus 1979.)
Fear gnó.
Céimí de chuid Ollscoil Würzburg, bronnadh dochtúireacht sa dlí ar Bach sa bhliain 1983.
Bhí Bach ina dhlíodóir gnó agus ina stiúrthóir comhlachta go dtí gur toghadh ina Uachtarán ar Choiste Idirnáisiúnta na gCluichí Oilimpeacha sa bhliain 2013 é.
Cluichí Oilimpeacha.
Cáineadh Bach go láidir as a bheith ina fhichillín de chuid rialtas na Síne. Sa bhliain 2021, labhair Bach le Peng Shuai ar ghlaoch físe ar an bhfón.
Síle Ní Dhomhnaill. D’eascair Síle Ní Dhomhnaill (iníon Néill Ghairbh Uí Dhomhnaill) ó theaghlach mór le rá i gCúige Uladh sa 15ú haois. Amhail a leithéidí eile, ba mhinic iad i ngleic lena comharsana agus ag tabhairt ruathar orthu. Mar bhean uasal agus mar dhuine de dhream cogúil, sheas Síle an fód i gcoinne namhaid a fhir chéile. 
Bhí Síle pósta leis an taoiseach Niall Ó Néill, mac Airt Uí Néill, agus seilbh acu ar Chaisleán na hÓmaí i gContae Thír Eoghain. D’éirigh idir an dá ghéag de mhuintir Néill, clann Eoghain agus clann Airt, agus sáraíodh ar chlann Airt. In 1471 rinne Éinrí, mac Eoghain, léigear ar an gcaisleán, áit a raibh Síle lena sochraid armtha, ó thús fómhair go deireadh earraigh, ach theip air an caisleán a ghabháil. 
Faoi dheireadh chuaigh clann Airt chun réitigh faoin scéal agus tugadh an caisleán d’Éinrí. Níl a rian ann anois. 
Seo thíos an iontráil in "Annála Ríochta Éireann":
Thomas Kinsella. File mór le rá as Baile Átha Cliath ab ea Thomas Kinsella (4 Bealtaine 1928 – 22 Nollaig 2021).
Saothar.
Bhí Kinsella ar dhuine de na heagarthóirí ar mhórchnuasach filíochta na hÉireann, "Duanaire: Poems of the Dispossessed", agus bhí clú ar a dhán "Mirror in February" i measc dhaltaí na hArdteistiméireachta. Fuair sé Saoirse Chathair Bhaile Átha Cliath in 2007.
Rinne sé aistriúchán nua ar an eipic ársa Táin Bó Cúailgne. Tá cáil ar a leagan Béarla, a foilsíodh i 1969 agus a bhfuil léaráidí cuidsúlacha leis an ealaíontóir Louis le Brocquy ina gcomhchuid de.
Scríobh Thomas Kinsella an dán "Butcher’s Dozen" tar éis Dhomhnach na Fola i nDoire i 1972. Chomh maith leis an sléacht féin, ba é tuarascáil Widgery a spreag é lena chuid feirge a chur in iúl sa dán. "Mórmhasla" a thug sé ar an tuarascáil sin.
Bhí cuid dá dhuanta féin ar chúrsa na hArdteistiméireachta ar feadh na mblianta. Bhí clú ar a dhán "Mirror in February" i measc dhaltaí na hArdteistiméireachta.
Eagarthóir.
Bhí Kinsella ar dhuine de na heagarthóirí ar mhórchnuasach filíochta na hÉireann. I 1981, foilsíodh "An Duanaire 1600-1900: Poems of the Dispossessed", cnuasach a chuir sé féin agus Seán Ó Tuama in eagar, a tháinig amach i 1981 agus a bhfuil ráchairt air i gcónaí. Ba é an aidhm a bhí ag na húdair leis an leabhar sin ná saibhreas filíochta na Gaeilge ón tréimhse "1600-1900" a chur os comhair an phobail.
Chuir sé bailchríoch ar a leagan Béarla de Chúirt an Mheán Oíche in "The New Oxford Book of Irish Verse" i 1986, teaglaim eile a chuir sé in eagar.
Gairm.
Bhí Kinsella ina fhile cónaitheach in Ollscoil Illinois sna Stáit Aontaithe agus ina dhiaidh sin ceapadh in Ollamh Béarla é in Ollscoil Temple, Philadelphia.
Bronnadh an draoi gradam ar Thomas Kinsella i rith a mharthana, dochtúireachtaí oinigh agus Saoirse Bhaile Átha Cliath in 2007 ina measc.
Saol pearsanta.
In Inse Chór i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1928 a rugadh Thomas Kinsella. Rinne sé céim eolaíochta sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Chaith sé seal ina státseirbhíseach sular thug sé faoin léann agus faoin scríbhneoireacht go lánaimseartha.
Bhí triúr clainne ar Thomas Kinsella agus a bhean, Eleanor.
Steiré-isiméireacht. Más ionann struchtúr an dá mhóilín mar a bhreactar síos ar pháipéar é, is féidir dóibh bheith difriúil ó thaobh an struchtúir thríthoisigh de. Tugtar steiré-isiméireacht air seo. Sna heanantaiméirí tá dhá mhóilín againn agus iad ina scátháin scáile dá chéile. Is féidir, áfach, do dhá mhóilín bheith ina steiré-isiméirí cé nach bhfuil siad ina n-eanantaiméirí. Ansin, tugtar "diaisteiré-isiméirí" orthu.
Ní mór an steiré-isiméireacht a dhealú ón gconformáil. Is éard atá i gceist leis an gconformáil ná an dóigh a bhfuil an móilín "camtha" faoi láthair, agus is féidir don mhóilín chéanna dul ó chonformáil go conformáil go furasta. Tá sé i bhfad níos deacra na steiré-isiméirí a chlaochlú go steiré-isiméirí eile.
An Steiré-Isiméireacht agus an Isiméireacht Struchtúrach i gComparáid.
Bíonn na hisiméirí struchtúracha difriúil ó thaobh na ceimice de. Mar shampla, is féidir linn comhdhúile isiméireacha a chruthú nach ionann na feidhmghrúpaí iontu, cé gurb ionann líon na n-adamh is na ndúl iontu. Cuir i gcás, is é an feidhmghrúpa -COOH, an carbocsailghrúpa, a dhéanann aigéad carbocsaileach den chomhdhúil orgánach. Tá an feidhmghrúpa sin comhdhéanta as an gcarbóinilghrúpa -CO- agus as an hiodracsalghrúpa -OH. Má tá comhdhúil againn ina bhfuil an dá ghrúpa seo suite ar thaobhanna éagsúla den tslabhra fhada d'adaimh charbóin, níl sí féin ina haigéad carbocsaileach, ach is léir go bhfuil isiméirí aici ar aigéid charbocsaileacha iad.
Comhdhúil shlabhroscailte. Sa cheimic, is éard is comhdhúil shlabhroscailte nó comhdhúil neamhchioglach ann (Gréigis: réimír "α", "gan" agus "κύκλος", "ciogal)" ná comhdhúil le struchtúr líneach, seachas cioglach. Tugtar comhdhúil shlabhroscailte ar chomhdhúil nach bhfuil taobhshlabhraí aici 
Tá isiméirí líneacha agus fáinneacha araon ag go leor de mhóilíní simplí na ceimice orgánaí, mar na halcáin agus na hailcéiní, is é sin,neamhchioglach agus cioglach, agus is minic a aicmítear an dara ceann mar aramatach. Dóibh siúd a bhfuil 4 charbón nó níos mó acu, is féidir isiméirí slabhraí díreacha nó isiméiri slabhraí brainseacha bheith ag na foirmeacha líneacha. Léiríonn an réimír cáis íochtair "n-" an isiméir slabhra dhírigh; mar shampla, tá slabhra díreach ag n-bútán tá i-bútán ina iseabútán. Is isiméirí na n-ailcéiní iad na cioglailcéiní, ní na halcáin, toisc go bhfuil naisc C-C i gceist le dúnadh an fháinne. Gan aon fháinní (aramatacha nó eile), tá na comhdhúile slabhroscailte go léir alafatach .
Comhréir. Sa teangeolaíocht, is éard is comhréir ann ná na rialacha teanga faoina gcuirtear focail, frásaí agus clásail le chéile chun abairtí dea-chumtha a dhéanamh.
Oibríocht Linebacker II. Tharla Oibríocht Linebacker II, feachtas bratbhuamála ar Hanoi, idir 18 to 29 Nollaig 1972, le linn Chogadh Vítneam. 
Cúlra.
Bhí idirbheartaíocht idir na Stáit Aontaithe agus Hanoi ar siúl i bPáras ó 1968. Ceithre bliana níos déanaí, rinne an dá thír comhaontú eatarthu féin. Bhí dáta leagtha síos, an 30 Deireadh Fómhair, chun conradh a shíniú.
Ach theip ar na hiarrachtaí teacht ar chomhaontú. nuair a dhiúltaigh rialtas an Deiscirt a mbeannacht a thabhairt don chonradh. Bhí ceannaire an deiscirt, Nguyễn Văn Thiệu, glan in éadan an chonartha.
Obráid.
Bhí an an mhoill ag cur cantail ar an tUachtarán Nixon. Rinneadh é a atoghadh sa phost agus bhí sé an-lán dó féin. Chun brú a chur ar na Vítneamaigh, d'ordaigh sé feachtas bratbhuamála ar Hanoi, cleas soiniciúil. Ach sheas na Cummanaigh an fód.
Ar 30 Nollaig 1972, d'fhógair na S-A go gcuirfeadh siad stop leis an Obráid.
Iarmhairt.
Bhí an feachtas buamála ina scamall ar na cainteanna síochána. Níor éirigh le SAM géilleadh a fháil ar rud ar bith. Síníodh an socrú síochána ar 27 Eanáir 1973 san Óstán Majestic i bPáras, an leagan céanna, a bheag nó a mhór, ná an cháipéis bhí le fáil ar 30 Deireadh Fómhair 1972.
Djab Wurrung (teanga). Teanga Bhundúchasach Astrálach is ea an Djab Wurrung (Djabwurrung: "Tallarambooroo") Teangacha Bundúchasacha na hAstráile mhuintir na nDjab Wurrung ó lár Victoria, ach a chuaigh as feidhm sna 2010idí.
Is éard is brí le 'Djab Wurrung' ná 'teanga de ghlór séimh'.
James Fintan Lalor (Éire Óg). Réabhlóidí agus iriseoir ab ea James Fintan Lalor nó Séamas Fionntán Ó Leathlobhair (10 Márta 1809 – 27 Nollaig 1849) Ba bhall den ghluaiseacht 'Éire Óg' ba ea é.
Saol.
Saolaíodh Lalor i dTigh na Cille, Mainistir Laoise, ar an 10 Márta 1809. Feirmeoir saibhir ab ea a athair. Níl mórán eolais againn faoina óige.
Fuair Lalor bás ar an 27 Samhain, 1849. Trí lá ina dhiaidh sin, lean slua ollmhór an corp go dtí an uaigh i nGlas Naíon. Daoine bochta, sclábhaithe agus muintir na tuaithe den chuid is mó a bhí ar an slua.
Isiméir struchtúrach. Sa cheimic, is móilíní iad na hisiméirí struchtúracha (nó na hisiméirí coimpléascacha, de réir ainmníochta an AIGCF) , a bhfuil an fhoirmle mhóilíneach chéanna, ach foirmle structúrach dhifriúil . 
Mar shampla, is féidir leis an hidreacarbón CH3CH2CH2CH3 a bheith ann mar bhútán nó 2-meitiolprópán.
Baineann an coincheap freisin le hiain pholadmhacha a bhfuil an lucht iomlán céanna orthu. Sampla clasaiceach is ea an t-ian cianáit O=C=N− agus an t-ian fulmanáit C−≡N+O−. Leathnaítear an coincheap freisin go dtí na comhdhúile ianacha, ionas go mbeidh (mar shampla) cianáit amóiniam [NH4]+ [O=C=N]− agus úiré (H2N−)2C=O ina n-isiméirí struchtúracha , agus mar sin tá formáid mheitiolamóiniam [ H3C - NH3]+ agus aicéatáit amóiniam [NH4]+[ H3C-CO2]- .
Cianáit. Is ainian í an chianáit leis an bhfoirmle struchtúrach [O = C = N]-, de ghnáth scríofa OCN-. Tagraíonn sí freisin d'aon salann ina bhfuil sí ann, mar shampla cianáit amóiniam .
2RN (stáisiún raidió RTÉ). Bunaíodh an chéad stáisiún raidió, 2RN, seirbhís raidió na hÉireann, i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1926. Chuir Dubhghlas de hÍde tús le 2RN go poiblí ar an 1 Eanáir 1926. .
1925-1926.
Tharla an chéad chraoladh 2RN an 14 Samhain 1925 nuair a dúirt Seamus Clandillon, stiúrthóir an stáisiúin 2RN, 'Seo Raidió 2RN, Baile Átha Cliath ag tástáil'. Bhí an tarchuradóir suite i nDún Mhic Aoidh. 
Cuireadh tús le seirbhís raidió na hÉireann ar bhun rialta ar 1 Eanáir 1926.
Bhí an Ghaeilge i lár an aonaigh an oíche úd, nuair a d’oscail Dubhghlas de hÍde an stáisiún ar chuireadh ón stiúrthóir Séamus de Chlanndiolúin, ar Ghaeilgeoir mór é féin. Níor labhair de hÍde ach cúpla abairt Bhéarla i dtús a chuid cainte agus chuir sé clabhsúr orthu mar seo: ‘This much I have said in English for any strangers who may be listening in. Now I address my own countrymen...’. Lean sé air i nGaeilge ina dhiaidh sin, rud a chuir an conach ar roinnt éisteoirí Éireannacha nár theastaigh go dtabharfaí ‘strangers’ orthu.
Ba é an breithiúnas a dhein staraí amháin ar oíche thionscnaimh na seirbhíse – le hóráid de hÍde, amhráin Ghaelacha ó de Chlanndiolúin agus a bhean agus ceol ón bparlús Victeoiriach – ná gur ‘Gaelic League night out’ a bhí ann. Bhí an chéad oíche mealltach do mheánaicme na cathrach amháin: ‘Is beag blas a gheobhadh muintir na tuaithe ná muintir na Gaeltachta ar a leithéid de chlár’.
1927.
Ní raibh an chuid is mó de mhuintir na hÉireann, áfach, in ann comhartha raidió 2RN a fháil. Fuair ​​siad go leor gearán ó Chorcaigh ach go háirithe agus bunaíodh 6CK i gCorcaigh i 1927 (dúnadh é sna 1950í). 
1932-1933.
Bunaíodh stáisiún náisiúnta i mBaile Átha Luain i 1932, “ Átha Luain” agus bhí sé le fáil ar fud na tíre ar fad. Dúnadh 2RN sa bhliain 1933. Athainmníodh “ Átha Luain” mar “ Éireann” sa bhliain 1937.
Mihran Hakobyan. Is dealbhóir Airméanach é Mihran Hakobyan (Airméinis: "Միհրան Հակոբյան") a chruthaigh Séadchomhartha na Vicipéide, i Słubice, an chéad cheann dá chineál.
Beathaisnéis.
Rugadh Mihran Hakobyan i Stepanakert. Fuair a athair, an dealbhóir Armen Hakobyan, bás sa bhliain 1990, le linn Chéad Chogadh Nagorno-Karabakh. Ón bhliain 2000 go 2006, rinne sé staidéar ar dealbhóireacht ag an Akademii Sztuk Pięknych w Erywaniu (Gaeilge: "Acadamh Stáit na Mínealaíon Eireaván". Ina dhiaidh sin d’oibrigh sé ina ghairm san Airméin agus sa Rúis, agus ghlac sé páirt i roinnt taispeántas i Stepanakert agus i Eireaván.
John Evans (gobharnóir). Ba pholaiteoir Meiriceánach, dochtúir, bunaitheoir roinnt ospidéal agus cumann míochaine, tionscnóir an iarnróid, agus gobharnóir Chríoch Colorado (Béarla:"Territory of Colorado") é John Evans (1814-1897). Tá clú air freisin mar dhuine de bhunaitheoirí Ollscoil Northwestern agus Ollscoil Denver. Tá aithne air freisin le blianta beaga anuas, as a bheith, in éineacht le John Chivington, ar dhuine de na hailtirí ar cheann de na gníomhartha cinedhíothaithe is measa a rinneadh i gcoinne Meiriceánaigh Dhúchasacha, sé sin sléacht Sand Creek .
Beathaisnéis.
Rugadh Evans i Waynesville, Ohio, sa bhliain 1814. Thosaigh sé ag staidéir an leighis i Philadelphia agus chríochnaigh sé sin in Ollscoil Cincinnati (Ohio) sa bhliain 1838. Bhog sé go hAttica, Indiana, áit ar oibrigh sé mar dhochtúir agus chuidigh sé le hOspidéal Stáit Indiana a bhunú, ar ceapadh é ina chéad cheannfort air.
Phós sé sa bhliain 1838 ach bhí sé ina bhaintreach fir dhá bhliain déag ina dhiaidh sin, agus phós sé arís in 1853. Bhog sé go Chicago, áit ar bhunaigh sé Ospidéal Lakeside agus Cumann Leighis Illinois.
Thuill a shaibhreas go leor cumhachta polaitiúla dó. Bhunaigh sé Páirtí Poblachtach Illinois agus tháinig sé chun bheith ina chara pearsanta le Abraham Lincoln. Dhíol sé beagnach a chuid sealúchais go léir i Chicago d’fhonn turas a dhéanamh go Sasana.
Cheap Uachtarán na Stát Aontaithe Abraham Lincoln Evans mar ghobharnóir ar Chríoch Colorado i 1862. Bhunaigh Evans agus a chara, an tUrramach John Chivington, an chéad ollscoil ar an gcríoch, Cliarscoil Colorado, a d’éireodh ina dhiaidh sin mar Ollscoil Denver. Sa bhliain 1864 cheap Evans an tUrramach Chivington mar choirneal sna Colorado Volunteers, a threoraigh trúpaí 800 marcach in ionsaí ar ghrúpa de Siánaigh Meiriceánach Dúchasach agus Arapachach. Bhí a fhios ag Chivington go raibh na dúchasaigh, faoi stiúir Tetera Negra, neamharmtha agus go raibh cainteanna síochána á lorg acu. Bhail siad leo ag campáil i Sand Creek..
Cecilia Muñoz-Palma (dlí-eolaí, 1913-2006). Dlí-eolaí agus breitheamh ab ea Cecilia Muñoz-Palma (22 Samhain 1913 – 2 Eanáir 2006) agus an chéad bhean a cheapadh ar Chúirt Uachtarach na nOileán Filipíneach, sa bhliain 1973. 
Saol.
Rugadh Cecilia Muñoz-Palma i mBauan, Batangas, ar 22 Samhain 1913.
Céimí de chuid Choláiste Dlí Ollscoil na nOileán Filipíneach agus de chuid Scoil Dlí Yale, chuaigh Muñoz-Palma leis an mBarra sa bhliain 1937. Rinneadh ionchúisitheoir di sa bhliain 1947.
Ba í an chéad bhean a cheapadh ina breitheamh den chúirt dúiche sa bhliain 1954 agus ina breitheamh den Chúirt Achomhairc sa bhliain 1968.
Cé gurbh é An tUachtarán Marcos a cheap ar an gCúirt Uachtarach í, bhain Muñoz-Palma cáil amach de bharr na ráiteas easaontach a thug sí, a bhí fíorcháinteach faoin réimeas dlí mhíleata.
Tar éis di éirí as mar bhreitheamh sa bhliain 1978, tháinig sí chun cinn mar dhuine de na ceannairí ar an bhfreasúra i gcoinne Marcos. Tar éis dó titim sa bhliain 1986, cheap Corazón "Cory" Aquino í ar an gcoimisiún um bhunreacht nua a dhréachtáil. Toghadh Muñoz-Palma ina cathaoirleach ar an gcoimisiún ina dhiaidh sin.
Thacaigh Muñoz-Palma le Joseph Estrada, a bhí ina Uachtarán ar na hOileáin Fhilipíneacha ó 1998 go 2001 agus rinne Muñoz-Palma géarcháineadh ar an mbealach ar cuireadh iallach air éirí as oifig.
Naprún (éadach). Ball gan muinchillí is ea naprún, a chaitear chun tosaigh ar an gcorp chun fliuchán nó salachar a choinneáil ón éadach.
2022. Is bliain choitianta í an bhliain 2022 (MMXXII).
Siamban. Is béile mearbhia é siamban () a bhfuil tóir ar in Éirinn, agus a d'fhás as traidisiúin chócaireachta na Fraince. Déantar é le puth-thaosrán in éineacht le cáis agus liamhás.
Puth-thaosrán. Is cineál taois é puth-thaosrán.
Hans Lammers (Naitsí). Naitsí agus saineolaí dlí ab ea Hans Lammers (27 Bealtaine 1879 – 4 Eanáir 1962); an príomh-chomhairleoir dlí de chuid na Naitsithe ba ea é agus bhí ról tábhachtach aige i gcur i bhfeidhm polasaithe na Naitsithe. 
Ciontaíodh Lammers as coireanna cogaidh in 1949 ach scaoileadh saor tamaill ina dhiaidh, ar chúis éigin nach eol dúinn. 
Saol.
Céimí de chuid Ollscoil Breslau (Wrocław sa lá atá inniu ann) agus Ollscoil Heidelberg ba ea Lammers. Bronnadh dochtúireacht sa dlí air sa bhliain 1902. Bhí sé ina bhreitheamh agus ina státseirbhíseach ina dhiaidh sin (seachas an tseirbhís a rinne sé sa Chéad Chogadh Domhanda). 
Ghlac Lammers ballraíocht sa Pháirtí Naitsíoch in 1932, Rinneadh Státrúnaí agus Ceannaire Sheansailéireacht an Reich de, i ndiaidh 'ghabháil cumhachta' na Naitsithe sa bhliain 1933. 
Sa bhliain 1937 chuir sé post mar Aire de chuid an Reich gan Cúram Roinne agus 'Chef der Reichskanzlei'. Sa bhliain 1939, d'éirigh Lammers ina bhall den comh-aireacht cogaidh. Mar sin, bhí Lammers ina chrann seasta i rith na coda is mó den Tríú Reich, lena smacht ar rochtain ar Hitler agus leis an bpáirt a ghlac sé agus roinnt an-mhór tionscnamh beartais á gcur i ngníomh, go mór mór má bhí saineolais dlí de dhíth acu. 
Tháinig buaic a thionchair sa bhliain 1943, nuair a dhealraigh sé go raibh triúracht déanta aige leis An Marascal Machaire Keitel (thar ceann an Wehrmacht) agus le Martin Bormann (thar ceann an Pháirtí Naitsíoch) a bhí os cionn duine ar bith eile seachas Hitler féin. 
Mar sin féin, as sin amach chuaigh cumhacht Lammers i léig, ós rud é go bhfuair Bormann an ceann is fearr air. 
1945.
Bhí Lammers fágtha i leataobh faoi Aibreán 1945. Gabh na SS é fiú, mar gheall ar an gceangal a bhí aige le Hermann Göring, a bhí faoi smál, dar le Hitler. Bhí an t-ádh ar Lammers gur tháinig sé slán as an eachtra seo. Thug saighdiúirí Meiriceánacha 'tarrtháil' air in aice le Berchtesgaden (ní raibh na Rúisigh rófhada uaidh).
Chuir bean Lammers, Elfriede, lámh ina bás féin i dtús mhí na Bealtaine. Fuair a iníon, Ise, réidh léi féin dhá lá níos déanaí.
Nuremberg.
Bhí Lammers ina fhinné i dtriail na bpríomhchoirpeach cogaidh Gearmánach (1945-46) agus ina chúisí i dTriail na nAireachtaí (1948-49). Ciontaíodh é sa bhliain 1949 agus gearradh téarma príosúnachta fiche bliain air. 
Laghdaíodh an breithiúnas sin go dtí deich mbliana príosúin in Eanáir 1951. Ach scaoileadh Lammers am éigin idir mí Nollag 1951 agus 1954, ós rud é gur measadh gur chaith sé na deich mbliana sin. 
Bás.
Is beag iomrá a bhí air tráth a báis, sa bhliain 1962 in Düsseldorf (82). Tá Lammers curtha inniu i mBerchtesgaden (in aice le Obersalzberg), áit a chaith sé a laethanta saoire in éineacht le Hitler.
Tagairtí.
Robert Kubica. Is tiománaí carr rásaíochta Polannach é Robert Józef Kubica. Rugadh é i gCracó, an Pholainn ar 7 Nollaig 1984. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon ó 2006 go 2010, 2019 agus 2021. Thiomáin sé le BMW Sauber, Renault, Williams agus Alfa Romeo Racing. Chuaigh sé sa Craobhchomórtas Railí an Domhain chomh maith ó 2013 go 2016.