Trelis/gawiki huggingface dataset:
Acht um Rialtas na hÉireann 1914. Ritheadh an Government of Ireland Act 1914 (4 &amp; 5 Geo. 5 c. 90), nó An tAcht um Rialtas na hÉireann 1914 ar 18 Meán Fómhair 1914 (aontú an Rí ar an lá seo). Ritheadh an t-acht d'ainneoin gur cuireadh go láidir ina aghaidh i dTeach na dTiarnaí ar feadh na mblianta.
Stair.
1912.
Sa bhliain 1912 chuir rialtas H. H. Asquith an Tríú Bille Dúchais chun tosaigh (chuaigh sé ar leabhar na ndlíthe). D'fhéadfadh na Tiarnaí bloc a chur ar Bhille le haghaidh trí sheisiún.
1913.
I mí Eanáir 1913, ritheadh an Tríú Bille Rialtas Dúchais i dTeach na dTeachtaí ach diúltaíodh dó i dTeach na dTiarnaí. Ar an 16 Eanáir 1913, léadh an bille an chéad huair i dTeach na dTeachtaí (ar son an Bhille 367; in aghaidh 257). Ag deireadh na míosa (30 Eanáir 1913), áfach, bualadh an Bille i dTeach na dTiarnaí (326 vóta in aghaidh 69, le Lord Lansdowne i mbun).   Nuair a diúltaíodh don Bhille Rialtas Dúchais ar an 30 Eanáir, 1913, mar sin, tháinig an Bille ar ais go dtí Teach na dTeachtaí le haghaidh an dara vótáil, i mí Iúil 1913.
Ar an 25 Bealtaine 1914, léadh an bille an tríú huair  i dTeach na dTeachtaí. Glacadh leis le móramh ollmhór i bhfabhar (77). Bualadh an Bille i dTeach na dTiarnaí arís ach tugadh Aontú na Banríona don Bhille níos déanaí (an próiseas a chuireann bille ar bhonn reachtúil).
1914.
Ar an 23 Meitheamh 1914, de réir Bille a thugtar isteach i dTeach na dTiarnaí, moltar contaetha áirithe in Ulaidh a choinneáil sa Bhreatain má chuirtear Rialtas Dúchais i bhfeidhm in Éirinn riamh.Mar thoradh air sin, rith an bille trí Thithe an Pharlaimint i ndeireadh báire, agus fuair sé an t-aontú ríoga i lár na bliana 1914. Ach ag an am céanna, d’eagraigh Rí na Breataine, Seoirse V, comhdháil ag Pálás Buckingham ar 21-24 Iúil 1914 le teacht ar réiteach ar “fhadhb na hÉireann.” Ní raibh aon rath ar an gcomhdháil.
Ar an 4 Lúnasa 1914, d’fhógair an Bhreatain cogadh ar an nGearmáin. Spreag sé seo Príomh-Aire na Breataine reachtaíocht a dhréachtú chun Rialtas Dúchais a chur siar.
Tugadh Aontú an Rí ar ar 18 Meán Fómhair 1914.
De dheasca an Chéad Chogaidh Dhomhanda, is cosúil, níor cuireadh an an tAcht i bhfeidhm riamh. Ach b'é sin leithscéal a chodail amuigh b'fhéidir.
Léirigh glacadh Theach na dTeachtaí leis an mBille ach diúltú Theach na dTiarnaí dó a chasta is a bhí an díospóireacht seo.
Ar aon nós, ba léir go raibh athrú ag teacht ar an gcaidreamh idir Éire agus an Ríocht Aontaithe agus an reachtaíocht rite ag na Teachtaí an chéad lá. Spreag na vótaí seo lear mór eachtraí a raibh tionchar nach beag acu ar imeachtaí na mblianta ina ndiaidh
1920.
Ba é an tAcht um Rialtas na hÉireann sa bhliain 1920 an tAcht deifnídeach, ach níor cuireadh an ceann sin féin i bhfeidhm ach amháin i dTuaisceart Éireann.
Ferdomnach. Scríobhaí Éireannach ba ea Feardhomhnach (Sean-Ghaeilge Ferdomnach) (bás 846), freagrach as Leabhar Ard Mhacha.
Feictear tásc Fheardhomhnaigh i nAnnála na gCeithre Máistrí:
Caomhnaítear Leabhar Ard Mhacha ag Coláiste na Tríonóide. Tá ann roinnt sean-samplaí as Sean-Ghaeilge. Moltar go bhfuil an saothar seo ar chomhchaighdeán le Leabhar Cheanannais.
Muirchú moccu Machtheni. Manach agus staraí as cúige Laighean ba ea Muirchú moccu Machtheni (a rugadh sa seachtú haois). Is é a scríobh , ar an gcéad chur síos ar bheatha an naoimh den chúigiú haois. Moltar ann gur thug Naomh Pádraig an Chríostaíocht go hÉirinn. Tá an saothar tiomnaithe don easpag Aodh Sléibhte, a spreag an obair. 
Is beag an fiúntas é saothar Mhuirchú ó thaobh na staire de, ach is foinse mhaith é ar an meas a bhí ann sa seachtú haois ar an naomh den chúigiú.
Andy Allen. Is iar-saighdiúir agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Andrew Allen (). Rugadh é ar 2 Samhain 1988 i mBéal Feirste. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Uladh. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Bhéal Feirste Thoir, ó 2015 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Natalie Allen. Tá triúr páistí acu.
Feantanail. Is ópóideach cumhachtach í feantanail, a úsáidtear mar anailgéiseach agus, in éineacht le cógais eile, le haghaidh ainéistéise. Úsáidtear í freisin mar dhruga áineasa, uaireanta measctha le hearóin, cócaon, beinsidhé-asaipín nó meitiolamfataimín. Sa bhliain 2020, thosaigh táibléid feantanaile ina raibh xiolaisín (suaimhneasán capall) ag dul timpeall. Is féidir na héifeachtaí, a d'fhéadfadh duine a mharú, de bharr ródháileog an druga a neodrú le nalocsón. Úsáidtear feantanail go coitianta chun piollaí góchumtha a chruthú faoi cheilt mar OxyContin, Xanax, Adderall, i measc piollaí eile. Tosaíonn an druga go tapa agus go ginearálta maireann a éifeachtaí níos lú ná dhá uair an chloig. Go míochaine, úsáidtear feantanail trí instealladh, spraeáil sróine, nó paiste craiceann, nó ionsúitear í tríd an leicinn mar losainn nó táibléad.
Ré Ó Laighléis. Údar Éireannach as an Naigín i mBaile Átha Cliath is ea Ré Ó Laighléis. Bhain sé bunchéim amach in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh sa bhliain 1978, agus iarchéimeanna san Oideachas i gColáiste Phádraig agus Boston College. Mhúin sé i Scoil Iognáid na Gaillimhe idir 1980-1992. D'fhág sé an mhúinteoireacht sa bhliain 1992 chun tabhairt faoin scríbhneoireacht go lánaimseartha.
Tá Craobh na hÉireann sa scoildrámaíocht bronnta air sé huaire chomh maith le Duais Chuimhneacháin Aoidh Uí Ruairc a bheith buaite aige trí huaire. Is mar scríbhneoir úrscéalta agus gearrscéalta, idir Gaeilge agus Bhéarla, is fearr atá aithne ar an Laighléiseach.
Différance. Is téarma Fraincise é différance a chum Jacques Derrida sa bhliain 1963. Ciallaíonn sé “difríocht agus iarchur brí”, agus is coincheap lárnach é sa "díthógáil" — dearcadh criticiúil a bhaineann leis an ngaol idir téacs agus brí.
Forléargas.
D'úsáid Derrida an téarma ' den chéad uair sa bhliain 1963 ina pháipéar “”. Bhí ról lárnach ag an téarma níos déanaí nuair a chuaigh Derrida i ngleic le fealsúnacht Edmund Husserl ina leabhar "La Voix et le Phénomène" (Gaeilge: "Guth agus Feiniméan"). Shoiléirigh sé an téarma ansin i saothair éagsúla eile, go háirithe ina aiste “'” agus in agallaimh éagsúla a bailíodh sa leabhar "Positions".
Is mílitriú d'aon ghnó ar "différence" an “a” sin in "différance," cé go bhfuaimnítear an dá fhocal go díreach mar an gcéanna (IPA: [difeʁɑ̃s]). Is imeartas focal é freisin, toisc go gciallaíonn an briathar Fraincise "différer" “bheith difriúil” agus “iarchur” (nó “cur ar athló”) araon. Cuireann an mílitriú béim ar an difríocht idir an focal labhartha agus an focal scríofa freisin, agus tugann sé dúshlán an bhealaigh a thugtar tosaíocht don chaint thar an scríbhneoireacht go traidisiúnta, chomh maith leis an idirdhealú idir an inbhraiteacht agus an intuigtheacht. Ní féidir an “a” in "différance" a bhrath trí chumas éisteachta, “ach ní bhaineann sé leis an intuigtheacht ach oiread, leis an idéalacht nach bhfuil baint aici le hoibiachtúlacht "theōrein" nó tuiscint” toisc go bhfuil teanga na tuisceana fite fuaite cheana féin le meafair inbhraiteachta—mar shampla, ciallaíonn ("theōrein") “feiceáil” sa tSean-Ghréigis.
San aiste “""”, cuireann Derrida in iúl go ndéanann "différance" tagairt do roinnt gnéithe ilchineálacha a rialaíonn táirgeadh brí i dtéacsanna. An chéad cheann de na gnéithe seo (a bhaineann le cur in athló) ná an tuairim nach féidir le focal nó le comhartha a bhrí féin a chur in iúl go huile is go hiomlán — ní féidir ach iad a shainmhíniú le focail eile óna bhfuil siad difriúil. Sa chaoi sin, bíonn an bhrí “curtha ar athló” go brách trí shlabhra comharthóirí gan deireadh. Baineann an dara ceann (a bhaineann le difríocht, ar a dtugtar "espacement" nó “spásáil” uaireanta) leis an bhfórsa a dhéanann idirdhealú idir eilimintí, agus sa chaoi sin, a chruthaíonn codarsnachtaí agus ordlathais a chuireann taca faoin bhrí féin.
D'fhorbair Derrida an coincheap " go domhain le linn argóinte i gcoinne fheiniméaneolaíocht Husserl, fealsamh a bhí ag lorg diananailís ar ról na cuimhne agus na haireachtála inár dtuiscint ar mhíreanna seicheamhacha, ar nós ceol nó teanga. Déanann Derrida argóint nach féidir teoiric ghinearálta a dhéanann cur síos ar an bhfeiniméan seo a leagan amach ar chor ar bith, toisc go mbíonn staid mheabhrach an bhraiteora ag athrú de shíor, agus go mbíonn sí difriúil ó léamh go léamh.
Téarma eile a bhaineann le " i smaointeoireacht Derrida is ea "supplement" (“forlíonadh”), coincheap atá “fite fuaite in imeartas focal forlíontach nach nglacann le réaduchtú séimeantach.”
Imleach. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Imleach air:
Ptolemais Hermiou. Bhí Ptolemais Hermiou, nó Ptolemais suite san Éigipt Uachtarach thart ar 120 km le sruth ó Thebaid, ina ardeaspagóideacht chathrach san Éigipt Ghréag-Rómhánach agus tá sé fós ina Shuí teidealach Caitliceach. 
Inniu, tá an chathair El Mansha i nGobharnóireacht Sohag, suite san áit a mbíodh an chathair ársa.
Chevron Corporation. Is corparáid fuinnimh ilnáisiúnta Meiriceánach í an Chevron Corporation. Is i San Ramon, California atá ceanncheathrú an chomhlachta.
Christopher C. Kraft Jr.. Ba innealtóir aeraspáis Meiriceánach é Christopher C. Kraft Jr.
Prionsacht Nitra. Tír Shlavach sa Mheánaois ab ea Prionsacht Nitra (Slóvaicis: "Nitrianske kniežatstvo"), san áit ina bhfuil an tSlóvaic sa lá atá inniu ann. Mhair sí ó 825 go 1108, agus ba í Nitra an phríomhchathair.
Bhí sí ina stát vasáilleach de chuid na Moráive Móire ó 833 go 906, cuid de Phrionsacht na hUngáire ó 906 go 1000, Riocht na Polainne ó 1000 go 1031, agus Riocht na hUngáire go dtí 1108.
Scútar innealta. Is scútar seasta é scútar innealta atá faoi thiomáint ag inneall beag dócháin inmheánaigh nó, i gcás r-scútar, ag mótar leictreach beag a tógadh go díreach sa roth tosaigh nó sa chúl (molmhótar). Aicmithe mar chineál micrea-shoghluaisteacht , deartarr na scútair seo go ginearálta le deic mhór sa lár ar a bhfuil an rothaí ina sheasamh. Ba é Autoped a rinne an chéad scútar innealta ag tosú sa bhliain 1915. 
Le déanaí, tá méadú tagtha ar an éileamh atá ar scútair leictreacha (r-scútair) le tabhairt isteach córais comhroinnte scútar a úsáideann aipeanna a ligeann d’úsáideoirí na scútair a ligean ar cíos faoin nóiméad a fhaightear.
An Mhoráiv Mhór. Ba é An Mhoráiv Mhór (; , "Meghálī Moravía"; Seicis: "Velká Morava" [ˈvɛlkaː ˈmorava]; Slóvaicis: "Vel'ká Morava" [ˈʋeʎkaː ˈmɔraʋa]; ), nó go simplí An Mhoráiv, an chéad stát mór a bhí go príomha san Iarthar na Slavach a tháinig chun cinn i limistéar Lár na hEorpa, b'fhéidir lena n-áirítear críocha atá inniu mar chuid de Phoblacht na Seice, an tSlóvaic, an Ungáir, an Ostair, an Ghearmáin, an Pholainn, an Rómáin, an tSeirbia agus an Úcráin. Ba é an t-aon fhoirmiú a tháinig roimhe sna críocha seo ná aontas treibhe Samo a bhí ar eolas ó idir 631 agus 658 AD.
An Baile Dubh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Baile Dubh air:
Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo. Fear uasal agus saighdiúir Sasanach ab ea Charles Blount, 1ú Iarla Devonshire, KG (1563 – 3 Aibreán 1606) a d’fheidhmigh mar Fhear Ionaid na hÉireann faoin mBanríon Eilís I, agus ina dhiaidh sin mar Ionadaí an Rí in Éirinn (Béarla:English:"Lieutenant General and General Governor of Ireland") faoin Rí Séamas I.
Tháinig sé i gcomharbacht ar an teideal teaghlaigh mar an 8ú Barún Mhuinseo sa bhliain 1594, sula raibh sé i gceannas ar fhórsaí na Corónach le linn bhlianta deiridh Éirí Amach Thír Eoghain. Bhí sé in ann an bua a fháil ar Thír Eoghain ag Cath Chionn tSáile, agus ghabh sé a cheanncheathrú i nDún Geanainn sular comhaontaíodh an tsíocháin ag Conradh na Mainistreach Móire (Béarla: "Treaty of Mellifont") sa bhliain 1603 .
Luathshaol.
Ba é an dara mac le Séamas, 6ú Barún Mhuinseo agus Catherine, iníon amháin an Tiarna Thomas Leigh (Coimisinéir um Díscaoileadh na Mainistreacha), bhí Charles Blount i measc na ndaoine ab oirirce den teaghlach, ag teacht i gcomharbacht mar an 8ú Barún Mhuinseo ar bhás a dhearthár níos sine gan phósadh Uilliam, 7ú Barún Mhuinseo. Thaithin dea-ádh a óige agus a chuma dathúil leis an Bhanríona Eilís I, rud a mhúscail éad Robert Devereux, 2ú Iarla Essex, as a dtáinig troid i gcomhrac aonair idir an bheirt chúirteoir, a d’éirigh ina dhlúthchairde ina dhiaidh sin. 
Toghadh Charles Blount arís go dtí Teach na dTeachtaí mar Teachta Parlaiminte do St Ives, Corn na Breataine sa bhliain 1584 agus do Bere Alston i 1586 agus 1593, sula ndeachaigh sé isteach i dTeach na dTiarnaí sa bhliain 1594 .
Idir 1586 agus 1598, chaith Charles an chuid is mó dá chuid ama ar an Mór-Roinn, ag fónamh san Ísiltír agus sa Bhriotáin. Chuaigh sé i bpáirt leis an Tiarna Essex agus Sir Walter Raleigh ar a dturas go dtí na hAsóir i 1597, in éineacht lena chol ceathrair i bhfad amach, Sir Christopher Blount. (Phós an Ridire Christopher máthair Essex, Lettice Knollys, baintreach an Iarla Leicester, agus cuireadh chun báis ina dhiaidh sin é mar gheall go raibh baint aige le tréas Essex .)
Baghcat Luimnigh. Baghcat eacnamaíoch i gcoinne an phobail bhig Ghiúdaigh i gCathair Luimnigh idir 1904 agus 1906 ab ea baghcat Luimnigh (a dtugtar pogram Luimnigh air freisin). Bhí ionsaithe, caitheamh cloch, agus feachtas imeaglaithe ag gabháil leis, rud a chuir iallach ar go leor Giúdach an chathair a thréigeadh. Ba é sagart Slánaitheorach, an tAthair John Creagh, a ghríosaigh an baghcat sa bhliain 1904. De réir tuairisce ó Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, d’fhág cúig theaghlach Ghiúdacha Luimneach “go díreach mar gheall ar an gcallóid”, cé gur fhan 26 teaghlach eile.
Conradh na Mainistreach Móire. Síníodh Conradh na Mainistreach Móire (Béarla: "The Treaty of Mellifont"), ar a dtugtar freisin Airteagail na Mainistreach Móire sa bhliain 1603, agus chuir sé deireadh le Cogadh na Naoi mBliana a bhí ar siúl i Ríocht na hÉireann ó 1594 go 1603 .
Deireadh an chogaidh.
Tar éis bua na Sasanach i gCath Chionn tSáile, d'fhill na ceannairí a bhí ag troid i gCorcaigh chun a dtír dhúchais a chosaint. D'éirigh le Fear Ionaid na hÉireann, Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo, san ghnó ar theip ar a réamhtheachtaí, Robert Devereux, 2ú Iarla Essex. Bhí a fhios ag Muinseo, áfach, fad is a bhí Aodh Ó Néill fós i bhfolach, go raibh Ó Néill fós ina bhagairt. Cé gur cuireadh iallach ar fhormhór na mion-taoisigh i gcomhghuaillíocht leis géilleadh, d’fhan Ruaidhrí Ó Domhnaill, Brian Óg Ó Ruairc, Cú Chonnacht Mág Uidhir (deartháir Aodh Mhig Uidhir), agus Domhnall Cam Ó Súileabháin Bhéara dílis don Iarla Mór.
Michael Everson. Teangeolaí Meiriceánach agus Éireannach, ionchódóir scripte, clóchuradóir, clóghrafóir agus foilsitheoir is ea Michael Everson (rugadh 9 Eanáir, 1963). Reáchtálann sé comhlacht foilsitheoireachta darb ainm Evertype, trína bhfuil os cionn céad leabhar foilsithe aige ó 2006 i leith.
Baineann a shaineolas ar leith le córais scríbhneoireachta an domhain, go háirithe i léiriú na gcóras seo i bhformáidí ríomhaireachta agus meán digiteach. Sa bhliain 2003 dúirt Rick McGowan go raibh sé "probably the world's leading expert in the computer encoding of scripts” as a chuid oibre chun raon leathan scripteanna agus carachtair a chur leis an Uilethacar Carachtar. Ó 1993 i leith, tá breis is dhá chéad togra scríofa aige a chuir na mílte carachtar le ISO/IEC 10646 agus le caighdeán Unicode.
Declan Flynn. Tharla Dúnmharú Declan Flynn ar 9 Meán Fómhair 1982, fear aerach tríocha bliain d’aois, Dúnmharaíodh é i bPáirc Fionnradhairc, Baile Átha Cliath. Ach pianbhreith ar fionraí a gearradh ar lucht a mharaithe. Dúirt David Norris faoin gcinneadh sin go bhféadfaí é a thuiscint mar ‘licence to kill’, go raibh saorchead acu marú.
Dúnmharú.
Le linn an tsamhraidh  i 1982, buaileadh a lán fir aeracha agus déghnéasacha in ionsaithe homafóbacha i mBÁC. 
Ar 9 Meán Fómhair 1982, bhí Flynn amuigh ag siúl i bPáirc Fhionnradhairc, suíomh aitheanta crúsála i mBÁC ag an am. Chuaigh scuaine d’fhir óga sa tóir ar Flynn, fear a bhí aitheanta go maith ag pobal na haiteachta in Éirinn. Nuair a tháinig an dream ar Flynn, leadradh go dona é agus bhásaigh sé tamall ina dhiaidh sin.
Cás dlí.
D'ainneoin gur admhaigh beirt den chúigear ionsaitheoirí gur ionsaigh siad timpeall 20 duine LADT+ thar an tréimhse sé seachtaine, scaoileadh saor gach duine den chúigear agus gearradh pianbhreith ar fionraí orthu. (Ag an am céanna, gearradh téarma príosúin 12 mhí ar fhear a ghoid sparán). Dúirt an breitheamh i gcás Flynn 'nach bhféadfaí é seo a mheas mar dhúnmharú riamh' (‘this could never be regarded as murder’) agus nach raibh ‘aon chineál pionóis’ (‘no element of correction’) ag teastáil maidir leis na fir. 
Bhí an-imní ar dhaoine LADT+ faoin toradh. Níos déanaí d’eagraigh na dúnmharfóirí “…"victory march in Fairview Park shouting “we are the champions"”….” leis an gcás cúirte a cheiliúradh.
Mar thoradh ar an gcás, tharla an agóid ba mhó ar son cearta LADT+ go dtí sin. Dé Sathairn, 19 Márta 1983, tar éis an bhreithiúnais, chuaigh na céadta duine ar mhórshiúl ó Halla na Saoirse go Páirc Fhionnradhairc (áit ar maraíodh Flynn).
Aighneas polaitiúil agus dlí.
Bhí stoirm pholaitíochta ann faoin dúnmharú. Bhí sé mar aidhm ag an feachtasóir, David Norris (a bhí tofa mar sheanadóir níos déanaí sa bhliain 1987) agus an t-abhcóide agus seanadóir Mary Robinson cosaint bhunreachtúil a bhaint amach do homaighnéasaigh na tíre ag breathnú go háirithe ar an bpríobháideachas ó na 1980í i leith. Ach theip ar a gcás cúirte sa bhliain 1983 in aghaidh an stáit.  De réir mar a mhínigh an Príomh-Bhreitheamh Tom O'Higgins, “…o"n the grounds of the Christian nature of our state and on the grounds that the deliberate pratice of homosexuality is morally wrong"…”.
Mar thoradh ar sin, dhírigh Norris agus Robinson, ar Éirinn a thabhairt go dtí an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine sa bhliain 1988. Ar an 26 Deireadh Fómhair 1988, sa Chúirt Eorpach um Chearta an Duine i Strasbourg, sa chás NORRIS v. IRELAND, thug an chúirt breithiúnas cinniúnach i bhfabhar cearta daoine aeracha agus leispiacha. D’aontaigh an CECD le Norris agus Robinson nuair a mhaígh siad nach raibh de cheart ag Éirinn dlíthe in aghaidh lucht LADT a chur i bhfeidhm. 
Aisghaireadh na dlíthe a lochtaigh an breithiúnas cúig bliana ina dhiaidh sin in 1993.
Oghma (iris). Ba iris liteartha Ghaeilge a bhí in Oghma. Foilsíodh í ó 1989 go dtí 1998, agus tháinig sí in áit na hirise "An Aimsir Óg". Bhí scríbhneoireacht inti ó Sheán Mac Mathúna, Mícheál Ó Conghaile agus eile.
Daria Marchenko. Ealaíontóir as an Úcráin is ea Daria Marchenko (a rugadh sa bhliain 1982).
Tháinig cáil uirthi sa bhliain 2015 nuair a nochtadh a déantús ealaíne 'The Face of War', portráid lánaghaidhe de Vladimir Putin, agus cúig saothar eile i dtaispeántas dá cuid. Dúirt lucht critice gur sárealaíontóir a bhí inti. Tá 'The Face of War' déanta as 5,000 cásáil. Athraíonn an déantús de réir an tsolais.
Níos déanaí, rinneadh géarleanúint ar an mbean óg agus iarracht í a fhuadach.
Pioca. Ainmhí is ea an pioca a bhfuil gaol aige leis an gcoinín agus a bhfuil ina bhall d'ord "Lagomorpha". Is mamach é an pioca a mbíonn cónaí air i sléibhte na hÁise agus Mheiriceá Thuaidh. Tá 34 speiceas pioca ann atá fós beo sa domhan, agus tá siad go léir sa ghéineas "Ochotona". Speiceas eile ab ea pioca na Sairdíne a bhí ina ghéineas féin, "Prolagus" taobh istigh den fhine "Ochotonidae". Tá pioca na Sairdíne díothaithe sa 2000 bliain is déanaí mar gheall ar ghíomhaireachtaí daoine, áfach.
Tiarna Príomh-Bhreitheamh na hÉireann. Bhí "Cúirt Bhinse an Rí" (nó "Cúirt Bhinse na Banríona" le linn réimeas banríona) ar cheann de chúirteanna sinsearacha an dlí choitinn in Éirinn. Scáthán de Chúirt Bhinse an Rí i Sasana a bhí inti. Ba é an Tiarna Príomh-Bhreitheamh (Béarla: "Lord Chief Justice") an breitheamh is sinsearaí sa chúirt, agus an dara breitheamh is sinsearaí in Éirinn faoi riail Shasana, agus ina dhiaidh sin, nuair a cuireadh Éire faoi smacht na Ríochta Aontaithe. Ina theannta sin, ar feadh tréimhse gairide idir 1922 agus 1924, ba é Tiarna Príomh-Bhreitheamh na hÉireann an breitheamh is sinsearaí i Saorstát Éireann.
Tiarna Breitheamh na hÉireann. Is éard a bhí i dTiarna Breitheamh (Béarla: "Lord Justice") ná fear (nó fir) ionaid a bhí i gceannas ar an gcraobh feidhmiúcháin i gCaisleán Bhaile Átha Cliath nuair a bhí Príomh-Ghobharnóir na hÉireann (nó Fear Ionaid an Rí, níos déanaí) as láthair. Cuireadh Tiarnaí Breitheamh faoi mhóid na hoifige ag cruinnithe de chuid Ríchomhairle na hÉireann.
Uí Chléirigh. Clann léannta Ghaelach ba ea Uí Chléirigh, de mhuintir Uí Fhiachrach a bhí i réim sna Connachta le dhá mhíle aois. De shliocht Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Uí Chléirigh féin, a bhí i réim sa tuath le 800 bliain.
Is é a sinsear ná Fiachrae mac Eochaid Mugmedon, deartháir níos sine le Niall Naoighiallach. De réir seanscéal, rianaítear a sinsearacht siar chuig na Fir Bolg agus Míl Easpáine dís, agus dá mba fhíor chuig Japheth mac Naoi.
Is é Ó Cléirigh an sloinne is sine atá taifeadta san Eoraip, ag dul siar go dtí 916, ainmnithe as Cléireach mac Ceadaigh.
Le linn ionradh na Normannach ar Éirinn, cuireadh an ruaig orthu as a gcuid críoch, agus a ngaoil Uí Sheachnasaigh curtha ina n-ionad. Ón 11ú nó 12ú haois ar aghaidh, bhíodar lonnaithe i dTír Chonaill, áit a bhí agat i mbun seirbhíse mar filí agus staraí Uí Dhomhnaill. Scríobh siad mar shampla idir Leabhar Ginealach Uí Chléirigh agus Annála na gCeithre Máistrí.
Feictear géaga Uí Chléirigh in Albain de thairbhe na naisc stairiúla idir an dá thír (cosúil le Clann Chaimbéil).
Peter Schrijver. Teangeolaí agus múinteoir na dteangacha Ceilteacha ón Ísiltír é Peter Schrijver (Delft, 1963), saineolaí ar theangacha na Breataine Bige, Chorn na Breataine, na Briotáine agus na hÉireann, 
Is ollamh é in Ollscoil Utrecht agus taighdeoir ar theangacha ársa an Ind-Eorpaigh . Roimhe sin d'oibrigh sé in Ollscoil Leiden agus in Ollscoil München.
Tá go leor leabhar agus líon mór alt foilsithe aige ar stair agus ar theangeolaíocht na dteangacha Ind-Eorpacha, go háirithe ar chur síos, ar athchruthú agus ar chomhréir na dteangacha Ceilteacha, agus le déanaí fiosraíonn sé na hathruithe a tháinig ar na teangacha sin mar gheall ar theagmháil idir. teangacha na sean-Eorpa.
Ealaín na nOileán. Rinneadh Ealaín na nOileán sa Bhreatain agus i nÉirinn le linn na ré iarRómhánaí. Dar le staraithe ealaíne, is cuid í d'ealaín Imirce na dTreabh chomh maith le healaín luath-mheánaoiseach iartharach. Is é an meascán den dá níos seo a thugann don ealaín a saintréith speisialta.
Is de thoradh an ghluaiseacht mainistreach Éireannach den í ealaín na nOileán, é sin nó miotalóireacht don scothaicme saolta. Tosaíonn an ré timpeall na bliana 600 le meascán Ceilteacha agus Angla-Shacsanacha. Feictear roinnt seodra, go formhór Éireannach, a théann siar go dtí na 500í. " The earliest Pictish stones may date from the fifth century however.
Tháinig buaicphointe na stíle, ó thaobh maisithe de, chun críche le teacht na Lochlannach san 8ú haois. Glactar gur chuir na ruathair isteach ar Leabhar Cheanannais. I Sasana, chumaisc an stíl le healaín Angla-Sacsanach timpeall na bliana 900, agus i nÉirinn le healaín Rómhánúil sa 12ú haois. 
Add na samplaí den ealaín atá fós ar marthain, tá ann go formhór lámhscríbhinní dathmhaisithe, obair mhiotail agus snoiteán cloiche, go háirithe Ardchrosa. Feictear are patrúin mjionsaothraithe ach gan aon léaráid doimhneachta nó toirte. Is saintréith é crosfhí, rud a fheictear ach go háirithe ag Sutton Hoo in East Anglia. Is é saintréith eile ná leathanaigh cairpéid, cé gur coiteann iad fosta turasóireachta (aireagán na nOileán), táblaí canóna agus mionfhíoracha, go háirithe portráidí na Soiscéalaithe.
Is iad Éire, an Alba agus ríocht Northumbria más hionadaí is tábhachtaí, ach feictear samplaí gcósta i ndeisceart Shasana, sa Bhreatain Bheag agus ar an mór-roinn, go háirithe sa Ghall. I measc na samplaí is fearr, tá Leabhar Dharú, Leabhar Cheanannais, Soiscéil Lindisfarne, dealga amhail is Dealg na Teamhrach, agus an Ruthwell Cross. 
Tá tionchar Ealaín na nOileán le feiceáil i ngach stíl ealaín eile na hEorpach a tháinig ina diaidh, go háirithe na gnéithe maisitheacha i lámhscríbhinní Rómhánúla agus Gotacha.