Trelis/gawiki huggingface dataset:
Mac siobháin. Is baill den fhine "Gobiidae" iad na mic shiobháin, fine iasc cnámhach san ord "Gobiiformes". Tá sé ar cheann de na finte iasc is mó ar domhan, a bhfuil níos mó ná 2,000 speiceas agus níos mó ná 200 géineas ann. Tá an chuid is mó acu measartha beag, go hiondúil níos lú ná 10 cm ar fad. Áirítear leis na Gobiidae cuid de na veirteabraigh is lú ar domhan, mar shampla "Trimmatom nanus" agus "Pandaka pygmaea".
Toirtís liopaird. Ainmhí is ea an toirtís liopaird. Reiptíl atá ann, agus is ball d'ord na Testudines í.
Antony Beevor. Staraí cogaidh agus iarshaighdiúir Sasanach é Antony James Beevor a rugadh ar an 14 Nollaig 1946. Chaith sé tamall sna saighdiúirí agus é ar fiannas i Sasana agus sa Ghearmáin. Scríobh sé leabhair staire faoin Dara Cogadh Domhanda agus faoi Chogadh Chathartha na Spáinne.
Fia rua. Mamach is ea an fia rua ("Cervus elaphus"). Sórt fia atá ann.
Fia buí. Fíorfhia atá dúchasach do réigiún na Meánmhara ach a tugadh isteach in áiteanna eile is ea an fia buí. Sa samhradh, donn éadrom le spotaí bána; sa gheimhreadh, liath gan spotaí. Na hadharca fada, leata le gobthaí imeallacha de ghnáth. Tugtar "poc dhá bhliain" ar an bhfireannach óg a fhásann adharca den chéad uair.
Síotal. Is cineál fia é an síotal (Béarla: "chital", Laidin: "Axis axis") a fhaightear go nádúrtha i bhfo-chríoch na hIndia.
Fia Baictriach. Ainmhí is ea an fia Baictriach.
Fia Barbarach. Ainmhí is ea an fia Barbarach ("Cervus elaphus barbarus").
Dairteanna. Is é atá i gceist le dairteanna ná cluiche comórtais ina gcaitear dairteanna ar targaid chiorclach ar a dtugtar clár dairteanna. Is iomaí leagan den chluiche a imrítear agus a imríodh ar fud na cruinne, ach sa lá atá inniu ann glactar leis gur ionann dairteanna agus cluiche áirithe amháin le rialacha agus clár dairteanna ar leith. 
Spórt gairmiúil atá ann, ach imrítear go rialta é mar chaitheamh aimsire sna tithe tábhairne i go leor tíortha éagsúla - an Ríocht Aontaithe agus an Comhlathas Briotanach go ginearálta, an Ísiltír, Éire, Críoch Lochlann, na Stáit Aontaithe agus An Ghearmáin.
Impireacht na gCairilínseach.  Is téarma staireagrafaíoch Impireacht na gCairilínseach (800-888) a úsáidtear chun tagairt a dhéanamh ar réimse na bhFranc mar a bhí agus ríshliocht na gCairilínseach i réim sa Mheán-Aois Luath.
Feictear ar an ríshliocht seo mar bhunaitheoirí na Fraince agus na Gearmáine, agus gur thosaigh an tréimhse nuair a chorónaigh Charlemagne, nó Séarlas Mór, ina impire agus gur chríochnaigh sé nuair a fuair Séarlas Ramhar bás. 
De réir thuairim an duine, is féidir an téarma seo a mheas mar an stair is déanaí de chuid Réimse na bhFranc nó luath-stair na Fraince agus na hImpireachta Naofa Rómhánaí.
Paolo Maldini. Is iarimreoir sacair é Paolo Maldini. D’imir sé mar chosantóir le AC Milan ar feadh fiche cúig blianta. 
Bhuaigh Paolo a lán le AC Milan. Bhuaigh sé cúig “Champions League” , seacht “Serie A” agus “Coppa Italia” amháin. Ceapann a lán daoine go bhfuil Paolo ceann de na himreoirí is fearr riamh. D’imir athair Paolo le Milan freisin; Cesare an t-ainm a bhí air.
Gairm.
Milan.
Thosaigh Paolo ag imirt le Milan i sa bhliain 1988. Bhí Paolo sé bliana déag d’aois ag an am. Chuaigh sé ó neart go neart amach ó shin.
Chaith Paolo an banda chaptaein níos mó ná aon duine eile riamh i Milan. D’imir sé sé chead deachaid a seacht cluichí i Serie A, agus níos mó ná míle cluichí in iomlán. D’imir sé i n-ocht craobheacha Eorpach agus bhuaigh sé cúig cinn.
Stop Paolo ag imirt le Milan sa bhliain 2009, nuair bhí sé daichead bliain d’aois. 
Iodáil.
Thosaigh Paolo ag imirt leis an bhfoireann U21 san Iodáil tar éis a thug a n-athair Cesare cluiche dó. Bhí Cesare an bainisteoir ag an am. Thosaigh sé ag imirt leis an chead foireann nuair a bhí sé naoi mbliana déag d’aois. 
D’imir sé cead fiche sé cluichí leis an Iodáil, agus chaith sé an banda chaptaein i seachtó sé cluichí.
Tar éis a stop Paolo ag imirt go huile ‘s go hiomlán, dúirt sé nach raibh aon suim aige a bheith ina thraenálaí nó ina bhainisteoir.
Sa bhaile.
Tá Paolo pósta le Adrianna Foss, bean ó Veiniséala. Tá beirt pháistí aige, Christian agus Daniel.
Séarlas Ramhar. Rí de chuid na nAlamannach (13 Meitheamh 839 - 13 Eanáir 888) a bhí i Séarlas Ramhar (Laidin:"Carolus Pinguis") ón bhliain 876, Rí na hIodáile ó 879, Impire na nIar-Fhrancach (mar Séarlas III) ó 881, Rí na nOir-Fhrancach ó 882, agus Rí na nIar-Fhrancach ó 884. Sa bhliain chaill sé a shuíochán ríoga san Ríocht Oir-Fhrancach, Lotharingia, agus b'fhéidir san Iodáil, áit nach bhfuil na taifid soiléir. I mí Eanáir na bliana céanna 888, fuair sé bás.
Murakami Haruki. Scríbhneoir Seapánach atá in Murakami Haruki (Seapáinis:村上 春樹 - "Murakami Haruki") (rugadh 12 Eanáir 1949). 
Beathaisnéis.
Rugadh Murakami in Kyoto. Bhí a athair agus a mháthair ag múineadh litríocht Sheapánach, agus chuaigh Murakami le drámaíocht. Bhí fonn air scripteanna scannáin a scríobh agus gan aon chuimhneamh fós aige ar úrscéalaíocht.
Tar éis dó céim a fháil ó Ollscoil Waseda i dTóiceo reáchtáil sé féin agus Yoko, a bhean chéile, beár snagcheoil ar feadh ocht mbliana i gceantar Kokubunji, beár ar tugadh "Peter Cat" air. Bhí an-luí aige riamh leis na cait, agus tá siad le fáil i gcónaí ina shaothar. 
D'fhág an chuid sin dá shaol a rian ar "Éist le Glór na Gaoithe", an chéad úrscéal aige. Foilsíodh é sa bhliain 1979 agus ghnóthaigh duais Gunzo.
Nuair a tharraing roinnt úrscéalta eile clú air rinne sé cónaí thar lear: san Iodáil agus sa Ghréig ar dtús, agus ansin i Stáit Aontaithe Mheiriceá, áit a múineann sé litríocht na Seapáine in Ollscoil Princeton.
D'fhill sé abhaile sa bhliain 1995, nuair a tharla crith talún Kobe agus a scaoil seict Aum sarain, gás marfach, in iarnród faoi thalamh Thóiceo. Uaidh seo a d'eascair "I nDiaidh an Chreatha Talún", díolaim gearrscéalta.
Rinne Murakami a lán saothar a aistriú ó Bhéarla, agus leabhair le Scott Fitzgerald, John Irving agus Raymond Carver ina measc. Tá meas ar leith aige ar shaothar Carver. 
Tá an-eolas ag Murakami ar an snagcheol agus an-lé aige leis, rud atá le haithint ar a chuid scéalta.
A shaothar.
Is minic blas na fantaisíochta ar a shaothar, é ag cloí leis an ngnáthshaol ar dtús agus ag scaradh leis de réir a chéile. Chaith sé tamall maith san Iarthar agus tháinig faona anáil, rud a dhéanann údar idirnáisiúnta de, tagairt á déanamh aige go minic don chultúr coiteann domhanda agus dearcadh fíor-Sheapánach aige fós i leith a chuid pearsana. 
Tá osréalachas neamhchoitianta ag baint lena shaothar agus é fáiscthe as leimhe dhubhach an ghnáthshaoil. Bhaineann sé tairbhe as an nasc atá idir na neacha agus na rudaí uile de réir theagasc an Bhúdachais agus an tSinteochais. Spreagann gach beart frithbheart indíreach ar an bpointe sa saol seo nó i saol eile a nochtann Murakami go healaíonta é. Tugann sé an léitheoir leis trí aigne rúnda an duine, fiú más saol craiceáilte atá i gceist. 
Chuirfeadh dubhachas a shaothair agus a chuntas neamhbhorb ar an saol roinnt scríbhneoirí Seapánacha eile ar nós Natsume Sóseki i gcuimhne duit. Nochtann sé dúinn machnamh daoine atá i ngreim an dá bhruach, iad ar lorg sainiúlachta agus imní orthu uaireanta roimh an mbeatha.
Foilseacháin.
Níor cuireadh Gaeilge ar aon leabhar le Murakami go fóill.
Android. Is córas oibriúcháin móibíleach é Android atá bunaithe ar an eithne Linux.
Fia borra Kuhl. Ainmhí is ea an fia borra Kuhl.
Fia Oileáin Calamia. Ainmhí is ea an fia Oileáin Calamia.
Dobharfhia Síneach. Fia atá dúchasach don tSín is an Chóiré, ach tugtha isteach don Eoraip. An t-aon fhíorfhia gan bheanna. Déanann na géaráin sa bhfireannach starrfhiacla fada atá dírithe síos. Áitríonn sé corcacha, agus itheann plandaí uisciúla. Tugtar "an fia uisce Síneach" air freisin.
Fia earrbhán Guatamalach. Ainmhí is ea an fia earrbhán Guatamalach.
Fia mór na mbeann. Ainmhí ba ea fia mór na mbeann sa ghéineas "Megaloceros". Chónaigh sé go forleathan san Eoraip, agus is iomaí creatlach dó a aimsíodh i bportaigh na hÉireann. Is dá bharr sin go bhfuil gaol ag an bhfia díofa seo le hÉireann.
Fia borra Ind-Síneach. Ainmhí is ea an fia borra Ind-Síneach.
Fia corraigh. Ainmhí is ea an fia corraigh.
Ichiyō Higuchi. Údar Seapánach ba ea Ichiyō Higuchi (樋口 一葉 Higuchi Ichiyō) (2 Bealtaine 1872 - 23 Samhain 1896), bean a baisteadh mar Natsu Higuchi (樋口 奈津 Higuchi Natsu) agus a dtugtar Natsuko Higuchi (樋口 夏子 Higuchi Natsuko) uirthi freisin. 
Luathshaol.
Ba de shliocht samúraíoch í Higuchi, agus rugadh í sa ré Meiji i dTóiceo. Bhí sí siúlach agus d'aistrigh sí ó theach go teach dhá uair déag. I gceann a ceithre bliana déag d'fhreastail sí ar an Haginoya, scoil filíochta, ach nuair a bhí sí cúig bliana déag cailleadh a deartháir agus chlis gnó a athar. Is gearr go bhfuair sé bás, rud a d'fhág Higuchi mar cheann an teaghlaigh in aois a seacht mbliana déag. 
Tháinig sí féin, a máthair agus an deirfiúr ab óige aici i dtír le níochán, le fuáil agus le hobair eile den saghas sin. Nuair a chonaic sí cé chomh maith is a d'éirigh le "Yabu no uguisu" ("Éin Cheoil sa Gharrán," 1888), úrscéal le Kaho Tanabe (田辺花圃 - "Tanabe Kaho" 1868-1943), seanpháirtí scoile, shocraigh sí ar dhul le scríbhneoireacht chun a teaghlach a cothú. 
Scríbhneoireacht.
Tháinig an chéad úrscéal ó lámh Higuchi in aois a fiche bliain agus é scríofa faoin ainm Ichiyō. Sa bhliain 1894 foilsíodh "Ōtsugomori" (大つごもり - "Oíche Chinn Bhliana"), an chéad mhórshaothar aici, agus lean scéalta eile é a fuair ardmholadh ó gháthléitheoirí agus ó léirmheastóirí araon: "Takekurabe", "Nigorie" (にごりえ - "Cúrsaí Corracha") agus "Jūsan'ya" (十三夜|| - "An Tríú hOíche Dhéag"). 
Sa bhliain 1896 fuair sí bás le heitinn, galar a tholg sí tamaillín roimhe sin. Níor phós sí riamh, cé go bhfuair sí tairiscint agus í fiche bliain d'aois. 
Tá ardmheas fós ar a saothar, agus áirítear í mar an gcéad bhanscríbhneoir proifisiúnta nua-aoiseach sa tSeapáin.
Saitō Ryokuu. Údar agus criticeoir Seapánach ba ea Saitō Ryokuu (斎藤 緑雨 ) (24 Eanáir 1868 - 13 Aibreán 1904) a bhí beo sa ré Meiji. Ainm cleite ba ea Saitō Ryokuu; baisteadh é mar Saitō Masaru (斎藤 賢). 
Beatha.
Sa bhliain 1896 bhunaigh Ryokuu "Mezamashi gusa" (めさまし草), iris liteartha, in éineacht le Mori Ōgai (森 鷗外) agus Kōda Rohan (幸田 露伴). San iris seo a foilsíodh "Takekurabe" (たけくらべ), scéal le Ichiyō Higuchi (Higuchi Ichiyō]] 樋口 一葉) ar mhol na léirmheastóirí go hard é. Cailleadh Ichiyō i Mí Samhna 1896 agus chuidigh Ryokuu lena máthair agus lena deirfiúr teacht i dtír, cé nach raibh sé ró-theann i gcuid is i maoin é féin.
Bhí Shūsui Kōtoku (Kōtoku Shūsui 幸徳 秋水), Baba Kochō (馬場孤蝶) agus Tekkan Yosano (Yosano Tekkan 与謝野 鉄幹) ar a chuid cairde liteartha. 
B'fhada eitinn ar Ryokuu agus sa bhliain 1904 chuaigh sí i gcinseal air. Agus é ag saothrú an bháis thug sé dialanna Ichiyō, a raibh sé ag brath ar iad a fhoilsiú, do Kochō. Fuair sé bás ar 13 Aibreán 1904. 
Ní chuireadh Ryokuu fiacail ann mar chriticeoir agus ba nathánaí suntasach é.
Takekurabe. Nóibhille le Ichiyō Higuchi is ea Takekurabe ("たけくらべ").
Páistí atá ina gcónaí in imeall Yoshiwara (an t-aon cheantar amháin in Edo [ Tóiceo ] a raibh raibh cead striapachais ann) is ea na príomhcharachtair. Ag fás suas dóibh téann siad leis na ceirdeanna is dual dóibh agus cailleann saoirse na hóige. 
Rinneadh a lán scannán den scéal.
Columbán. Ba mhisinéir Éireannach é Naomh Columbán (540 – 23 Samhain 615; Laidin: "Columbanus Bobiensis") a bhain clú agus cáil amach, ní hamháin dó féin ach do na nósanna Gaelacha a rug sé leis.
Luaitear é ar an manaigh mhiseanta ba thábhachtaí de chuid na hÉireann. Is ceann de na Dhá Aspal Déag na hÉireann é. Ceiliúrtar a lá féile ar an 23 Samhain.
Bhunaigh sé roinnt mainistreacha ar mhór-roinn na hEorpa, i ríochtaí na bhFranc agus na Lombairde, ach go háirithe Luxeuil (sa Fhrainc an lae inniu) agus Bobbio (san Iodáil). Seasann Columbán mar eiseamláir de ghníomhaíocht na misinéirí Éireannacha san Eoraip le linn an Mheánaois-Luath.
Tá Columbán Naofa ina naomhphátrún ar an Aontas Eorpach.
Luathshaol.
Is i gCúige Laighean a rugadh Columbán. Chuaigh sé isteach mar mhanach i mainistir Bheannchair. I gceann tamaill bhí sé ina phríomhoide ansin. 
Misinéireacht.
Sa bhliain 591, ar an ábhar gur theastaigh uaidh dul ar “oilithreacht ar son Chríost”, d’fhág Columbán Beannchar in éineacht le beirt chompánach déag agus tháinig sé fhad leis an Bhurguin. 
Bhunaigh Columbán mainistreacha in Annegray, Luxeuil agus Fontaine. Bhí an riail dhian Éireannach i bhfeidhm iontu go léir. Toisc gur cháin sé go mór caighdeán morálta chúirt an rí, díbríodh ón dúiche sin é. 
D’éirigh le Columbán a bhealach a dhéanamh tríd an Eilvéis agus bhunaigh sé mainistir i mBregenz. 
Thrasnaigh Columbán Sliabh Alpa. Bhunaigh Columbán a mhainistir dheireanach agus an ceann ba mhó clú i mBobbio, áit ar éag sé sa bhliain 615. 
Scríbhneoireacht.
Tá cáil ar a scríbhinní luachmhara diaga.
Fia pampas. Ainmhí is ea an fia pampas.
Fia buí Peirseach. Ainmhí is ea an fia buí Peirseach.
Cill Tiarnáin. Sráidbhaile atá suite i nDún Laoghaire-Ráth an Dúin i gContae Átha Cliath é Cill Tiarnáin (Béarla: "Kilternan" nó "Kiltiernan") a mbíodh "The Golden Ball" air tráth. Tá sé gar do theorainn an chontae le Cill Mhantáin. Is ag crosaire na mbóithre réigiúnacha an R117 agus an R116 atá sé suite. Na foirgnimh is mó cáil sa sráidbhaile ná Eaglais an Pharóiste de chuid Eaglais na hÉireann a tógadh sa bhliain 1826, agus an séipéal adhmaid Muire Cois Bóthair a tógadh sa bhliain 1937, nó an "séipéal gorm" mar a thugtar air go háitiúil. Tá bunscoil náisiúnta ann chomh maith, Scoil Mhuire Cois Bóthair, scoil a mhúineann trí Bhéarla. Bhíodh teach tábhairne darbh ainm "The Golden Ball" ann a dtugtar "Farmer Browns" anois air. Tá club peile áitiúil ann darbh ainm "Wayside Celtic". Ní hann d'aon núicléas ceart sráidbhaile ná aon phríomhshráid sa bhaile. Tá an t-aon fhána sciála in Éirinn le fáil ann. Dromchla bréagach atá air.
Iompar.
Téann busbhealaí 44, 63, 63A agus 118 tríd an sráidbhaile.
Concepción, an tSile. Is cathair sa tSile agus príomhchathair an réigiúin Biobío é Concepción. Sa bhliain 2006 bhí thart ar 250,000 daoine ina gcónaí sa chathair. 
Stair.
Bunaíodh Concepción sa bhliain 1550 ag Pedro de Valdivia.
Fia Seapánach. Ainmhí is ea an fia Seapánach.
Fia eanaigh. Ainmhí is ea an fia eanaigh.
Marmat machaire. Ainmhí is ea an marmat machaire, géineas "Cynomys".
Marmat machaire Meicsiceach. Ainmhí is ea an marmat machaire Meicsiceach ("Cynomys mexicanus"). Mamach atá ann.
Iora talún. Ainmhí is ea an t-iora talún.
Cathal Mac Coille. Craoltóir, iriseoir agus taighdeoir Éireannach is ea Cathal Mac Coille. Tá cuid mhór cláracha polaitíochta eile déanta aige chomh maith le hagallaimh le polaiteoirí clúiteacha. Chuir sé "Morning Ireland" i láthair ar RTÉ Raidió 1 go dtí 2017. Is colúnaí é le Tuairisc.ie i láthair na huaire. 
Gairm.
Tógadh Mac Coille i gCluain Dolcáin. B’as Contae an Dúin a athair agus as iarthar Luimnigh a mháthair. Fuair sé a chuid oideachais trí Bhéarla go háitiúil ar dtús ach ansin chuaigh sé ar aghaidh go Coláiste Mhuire i lár na cathrach, áit a bhfuair sé a chuid meánscolaíochta trí Ghaeilge.
Iarmhac-léinn de chuid An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath é.
I 1972 thug An Dr. Éamonn Ó hÓgáin, duine a bhí bainteach le *Comhar *agus a bhí ina chónaí in aice le Mac Coille, cuireadh dó a bheith ar choiste eagarthóireachta na hirise "Comhar". In Earrach na bliana 1973, agus Cathal Mac Coille sa tríú bliain sa Choláiste Ollscoile Baile Átha Cliath, d’fhág sé an cúrsa staire a bhí á dhéanamh aige chun dul i mbun poist mar eagarthóir ar "Comhar".
Tar éis dó an BA a bhaint amach sa bhliain 1974, d’éirigh leis post a fháil mar thaighdeoir i Rannóg na gClár Raidió in RTÉ. Chaith sé leathbhliana ag plé leis an obair sin agus ansin fuair sé post ar dheasc na nuachta Gaeilge sa stáisiún, áit a raibh sé go dtí 1978, nuair a chuaigh sé ó Thuaidh mar chomhfhreagraí. 
I 1984, tháinig Mac Coille agus a theaghlach ar ais go Baile Átha Cliath. Chaith Mac Coille na blianta 1984 go 1990 ag obair ar na cláracha "News at One" agus "Morning Ireland" in RTÉ agus ansin chuaigh sé i mbun oibre mar iriseoir leis an "Sunday Tribune." 
Bhog Mac Coille ó RTÉ go TnaG nuair a thosaigh an stáisiún lán-Ghaeilge ag craoladh den chéad uair in 1996 agus bhí sé ar an gcéad chomhfhreagraí polaitíochta ag an stáisiún nua. Nuair a d’fhill sé ar RTÉ in 2001, ceapadh é mar dhuine de láithreoirí "Morning Ireland", ceann de na postanna is mó gradam i saol na hiriseoireachta in Éirinn. 
Is iarbhall é de bhord an Lárionaid Éigeandála Éignithe i mBaile Átha Cliath.
Faolchú Aetópach. Ainmhí is ea an faolchú Aetópach.
Mac tíre Eorpach. Ainmhí is ea an mac tíre Eorpach.
Faolchú mongach. Ainmhí is ea an faolchú mongach.
Mahamad Bouazizi. Céimí ollscoile Túinéiseach ab ea Mahamad Bouazizi (29 Márta 1984 – 4 Eanáir 2011; Araibis: محمد البوعزيزي). Chuir sé é féin trí thine ar an 17 Nollaig 2010 - féinloisceadh - mar agóid éadóchasach in aghaidh na drochíde agus an uiríslithe a d’fhulaing sé ó na húdaráis áitiúla.
Imeachtaí.
Ní raibh Bouazizi in ann a bheith ag obair mar dhíoltóir torthaí agus glasra i mbaile Sidi Bouzid i lár na Túinéise. Diúltaóidh ceadúnas margaidh do Bouazizi ar chúis fhánach éigin agus chuir sé lámh ina bhás féin le dó.
Fuair Bouazizi bás léanmhar trí seachtaine níos déanaí ar an 4 Eanáir 2011. 
Bhí réimeas na Túinéise géar orthu súid a bhí ag éileamh roinnt an rachmais agus daonlathais. Chuir féinloisceadh Bouazizi tús leis na h-agóidí a tharla sna blianta 2010-2011 sa Túinéis, i dtús i gcoinne na gcoinníollacha eacnamaíocha agus bhrúidiúlacht na bpóilíní.
Bhí athruithe tromchúiseacha bainte amach ag féinloisceadh Bouazizi i 20 tír ar a laghad. Ba é a fhéinloisceadh an splanc a ghin ‘'Earrach na nArabach’ mórthimpeall an domhain Arabaigh.
Túpáí. Mamach beag atá dúchasach d'fhoraoisí trópaiceacha de chuid Dheisceart agus Oirdheisceart na hÁise is ea an túpáí. Cuimsíonn na túpáíonna an t-ord tacsanomaíochta Scandentia ina iomláine. Tá dhá fhine san ord: na Tupaiidae (19 speiceas, na “gnáth-thúpáíonna”), agus na Ptilocercidae (speiceas amháin, "Ptilocercus lowii").
Is uiliteoirí iad; itheann siad torthaí, i measc rudaí eile.
Tá cóimheas maise idir an inchinn agus an corp níos airde sa túpáí ná in aon mhamach eile, daoine san áireamh, cé nach bhfuil sé as an ngnáth cóimheas ard a fheiceáil i measc ainmhithe atá níos éadroime ná 1kg.
Tá gaol gar ag na túpáíonna le príomhaigh, agus úsáideadh iad in áit príomhach i staidéir eolaíochta ar an mióipe, ar strus síceasóisialta, agus ar an heipitíteas.
Tagann an t-ainm “túpáí”, agus ainm an ghéinis "Tupaia," ó "tupai", an focal Malaeise ar iora. Ba é Stamford Raffles a cheap ainm an ghéinis.
Dallóg bhánfhiaclach. Ainmhí is ea an dallóg bhánfhiaclach.
Broc meala. Ainmhí is ea an broc meala ("Melinae / Mellivora"), cosúil le broc, atá dúchasach don Afraic is deisceart na hÁise.
Naomh Blaise. B'easpag agus mairtíreach é naomh Blaise nó naomh Bláisias (Airméinis: Սուրբ Բարսեղ). Is é Naomh Blaise duine den Cheathrar Cabhraitheoir Naofa Déag. Ceiliúrtar Lá Fhéile Blaise ar 3 Feabhra san Eaglais Chaitliceach. 
Saol.
Easpag agus mairtíreach a mhair i Sebaste san Airméin sa 4ú haois ba ea Naomh Bláisias. I s cosúil go raibh sé ina dhochtúir leighis ar dtús. 
Scéalta.
Thug bean, a mac chuig Blaise agus cnámh á thachtadh ina scornach agus chneasaigh sé an páiste. 
Le linn géarleanúna, chuaigh Blaise i bhfolach i bpluais agus a fhad is a raibh sé ansin leigheas sé ainmhithe a bhí tinn nó gointe
Nuair a bhí príosúnacht á chur air, tháinig bean chuige a dúirt gur rug mac tíre a muc leis. Trí idirghuí Naomh Blaise, tugadh an mhuc ar ais chuig an mbean.
Míorúiltí.
Rinneadh éarlamh ar bhaile Spáinneach in aice le Valencia de Naomh Blaise, nuair a mheas an pobal gur shábháil sé ón ngalar diftéire iad.
Sa bhliain 971, nuair a bhí fogha á bhagairt faoin áit ina bhfuil Dubrovnik na linne seo, deirtear gur nocht Naomh Blaise é féin do mhuintir na cathrach agus gur shábháil sé iad. Inniu, tá ardeaglais ann in Dubrovnik ina bhfuil na taisí a bhaineann le Naomh Blaise ar taispeáint: ceann Naomh Blaise, a lámh chlé is a lámh dheas, a scornach is a chos dheas.
I mbaile beag Aubin na Fraince, rinneadh éarlamh ar an séipéal áitiúil de Naomh Blaise, toisc gur mheasadh gur eisean a chuir deireadh le heipidéim a bhí ag bánú na n-eallaí.
Onóracha.
Is éarlamh na gceoltóirí, na gaothuirlisí &amp; na mbuíonta ceoil é. 
Meastar gur chosantóir ar chathracha é Naomh Blaise, cosantóir na n-ainmhithe allta, éarlamh na veigeatóirí, agus éarlamh na dtionscal olla.
Meastar go bhfuil gaol ag Naomh Blaise leis an tionscal olla.. D’ainmníodh St. Blazey, sráidbhaile i gCorn na Breataine ina onóir. Tuigtear gur chuir Blaise oiliúint sna scileanna olla ar dhaoine sna ceantair seo.
Nósanna.
Paidir: Beannú na Scornach.
Trí idirghuí Naomh Bláisias,Easpag agus Mairtíreach,go gcosnaí Dia tú ó gach éalang scornaíagus ó gach tinneas eile,trí Chríost ár dTiarna
Shane Ross. Polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Shane Peter Nathaniel Ross (rugadh é ar an 11 Iúil, 1949) agus ba bhall neamhspleách é de Sheanad Éireann do thoghcheantair Ollscoil Bhaile Átha Cliath. D'éirigh leis ina rith mar iarrthóir neamhspleách sa toghchán ginearálta 2011, sa dáilcheantar Baile Átha Cliath Theas. Toghadh Ross in Olltoghchán 2016 ar an dara comhaireamh le 10,202 (24.8%) de na vótaí céad rogha, sa Dáilcheantar Baile Átha Cliath-Ráth an Dúin tar éis aththarraingt na dteorainneacha Dáilcheantair. Bhí sé mar aire sa rialtas idir 2016 agus 2020, ach chaill sé a shuíochán in Olltoghchán 2020.
John Pascoe Fawkner. Ba é John Pascoe Fawkner (22 Deireadh Fómhair 1792 – 4 Meán Fómhair 1869) lonnaitheoir na hAstráile agus bunaitheoir chathair Melbourne (chomh maith le John Batman).
Tús a shaoil.
Rugadh John Pascoe Fawkner i Cripplegate, Londain, sa bhliain 1792, mac John Fawkner agus a bhean chéile Hannah (née Pascoe). Seoladh a athair go dtí an Astráil mar príosúnach (fuair sé earraí goidte) agus é ach aon bhliain déag d’aois, agus chuaigh John óg leis. Shroich siad sa choilíneacht nua Bá Sullivan sa bhliain 1803, ach d’aistríodh leis na príosúnaigh eile iad go Van Dieman’s Land sa bhliain ina dhiaidh.
Fuair athair Fawkner a shaoirse, agus thosaigh sé comhlacht bháicéara. Nuair a bhí sé ina fhear óg, bhuail Fawkner le Eliza Cobb. D’aistraigh siad go Launceston sa bhliain 1819, agus le cead an gobharnóra George Arthur, phós siad ar 5 Nollaig, 1822. Bhunaigh siad bácús, comhlacht adhmaid, siopa leabhar, nuachtán ("The Launceston Advertiser") sa bhliain 1829, plandlann agus úllord.
Melbourne.
I mí Aibreáin 1835, cheannaigh Fawkner an bád "Enterprize" chun lonnaíocht oiriúnach a fháil i gceantar Bá Port Phillip. D’imigh "Enterprize" Launceston i mí Lúnasa 1835, ach bhí ar Fawkner fanacht mar gheall ar na creidiúnaithe. Chuaigh an "Enterprize" isteach an Abhainn Yarra ar 15 Lúnasa, agus thosaigh na lonnaitheorí a stór a thógáil agus an talamh a ghlanadh. Shroich teaghlach Fawkner i gceantar Port Phillip ar an Aoine, 16 Deireadh Fómhair 1835, ar an dara turas "Enterprize".
Cailleadh é ar 4 Deireadh Fómhair, 1869 ar Shráid Smith, Collingwood.
Bá Port Phillip. Is í Bá Port Phillip bá mhór i ndeisceart Victoria, san Astráil; is lonnaíocht chathair Melbourne í.
Bhí an ceantar timpeall na bá talamh na mBundúchasaigh Wathaurong (thiar), Wurundjeri (thuaidh) agus Boonwurrung (theas agus thoir) ar dtús. Cruthaíodh an bhá thart ar 7,000 go dtí 10,000 bhliain ó shin, sa dheireadh an Oighearaoise déanach, nuair a bhí an chuid níos ísle den Abhainn Yarra, machairí móra agus lochanna báite le ardú an tsáile.
Abhainn Yarra. Is í Abhainn Yarra (nó Birrarung ar dtús) abhainn i lár Victoria, san Astráil. Tá Melbourne suite ar an chuid níos ísle den abhainn. Tá sí thart ar 242 km ar fhad óna foinse sa Shliabhraon Yarra go dtí Bá Port Phillip.
Ba iad na Wurundjeri a thug "Birrarung" ar an abhainn, na Bundúchasaigh a raibh ina gcónaí sa Ghleann Yarra agus cuid mór Victoria Lárnach roimh thíocht do na hEorpaigh. Ceaptar gur tháinig an t-ainm "Birrarung" óna focail Wurundjeri a chiallaíonn "sruthaigh go deo".
Scúnc mucshrónach Patagónach. Ainmhí is ea an scúnc mucshrónach Patagónach.
Bá Portland. Is bá bheag ar chósta Victoria san Astráil í Bá Portland. Tá sí suite 360km siar ó Melbourne. Tugtar Portland ar phríomhchathair na bá chomh maith.
Maraíodh na scórtha Bundúchasach (clann "Kilcarer gundidj" Gunditjmara) sa bhá sa bhliain 1833 nó 1834, le linn an "Convincing Ground Massacre".