Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tréithe fisiceacha Mharsa. Tá go leor eolais againn ar thréithe fisiceacha Mharsa. Tá an t-atmasféar an-tanaí agus bíonn Mars an-fhuar de ghnáth, le meánteocht 55 chéim Celsius faoin nialas, ach is féidir leis an teocht ardú in áiteanna go 27 céim Celsius os cionn an nialais i rith an tsamhraidh. Creidtear go raibh an-chuid uisce ar an dromchla tráth mar gheall ar an síonchaitheamh agus ar an gcreimniú atá le feiceáil go soiléir ar an tírdhreach.
Tá dhá mionghealach ag Mars, atá ainmnithe as na cúnna cogaidh a bhí ag dia an chogaidh; Phobos agus Deimos. Tá na gealacha seo i bhfad níos lú ná ár nGealach féin i gcomparáid leis an bpláinéad atá siad a thimpeallú. Níl iontu ach cnapáin mhírialta charraige agus uisce, agus creidtear gur astaróidigh ab ea iad ar dtús, go dtí gur cheap réimse imtharraingthe Mharsa iad. An ceann acu is cóngaraí do Mhars, mar atá, Phobos, tá sé ag cailleadh airde in imeacht na mílte bliain, de thoradh na bhfórsaí taoide. Creidtear, áfach, go streachlóidh na fórsaí céanna as a chéile é i bhfad sula mbuailfidh sé dromchla Mharsa. 
Achoimre.
Tréithe na Fithise.
Ais leathmhór: 227,936,637 gciliméadar, 1.52366231 aonad réalteolaíoch
Imlíne na fithise: 1.429 Tm
Éalárnacht na fithise: 0.09341233
Peirihéilean (garphointe don Ghrian): 206,644,545 km, 1.38133346 aonad réalteolaíoch
Apaihéilean (cianphointe ón nGrian): 249,228,730 km, 1.66599116 aonad réalteolaíoch
Tréimhse fhithiseach (réaltbhliain): 686.9600 lá
Tréimhse shionadach (grianbhliain): 779.96 lá
Meánluas fithiseach: 24.077 km/s 
Uasmhéid an luais fhithisigh: 26.499 km/s
Íosmhéid an luais fhithisigh: 21.972 km/s
Claonadh: 1.85061°
Fad an nóid éirithigh: 49.57854°
Argóint an pheirihéilin: 286.46230°
Satailítí nádúrtha: dhá cheann
Tréithe fisiceacha an phláinéid féin.
Trastomhas meánchiorclach: 6,804.9 km
Trastomhas polach: 6,754.8 km
Oblátacht: 0.00736
Achar an dromchla: 1.448×108 km2
Toirt: 1.6318×1011 km3
Mais: 6.4185×1023 kg
Dlús (meán): 3.934 g/cm3
Imtharraingt mheánchiorclach: 3.69 m/s2
Treoluas éalaithe: 5.027 km/s
Tréimhse rothlaithe: 1.025957 lá (24.622962 h)
Luas rothlaithe ag an meánchiorcal: 868.22 km/h 
Claonadh na haise: 25.19°
Ceartairde (ceartéirí, dronairde, dronéirí) an Phoil Thuaidh: 317.68143° (21 h 10 min 44 s)
Diallas: 52.88650°
Ailbéideacht: 0.15
Teocht ar an dromchla:
Tréithe fisiceacha an atmaisféir.
Brú an atmaisféir: 0.7-0.9 kPa
Dé-ocsaíd charbóin: 95.32 %
Nítrigin: 2.7 %
Argón: 1.6 %
Ocsaigin: 0.13 %
Aonocsaíd charbóin: 0.07 %
Gal uisce: 0.03 %
Aonocsaíd nítrigine: 0.01 %
Neon: 2.5 milliúnú cuid
Crioptón: 300 billiúnú cuid
Xeanón: 80 billiúnú cuid
Ózón: 30 billiúnú cuid
Meatán: 10.5 billiúnú cuid
Canálacha Mharsa. Chreidtí go raibh canálacha le feiscint ar Mhars. Bhí na daoine riamh faoi dhraíocht ag Mars, go háirithe nuair a tosaíodh ag creidiúint go raibh neacha beo, fiú neacha daonchosúla, ar fáil ar an bpláinéad. Sa bhliain 1877, shíl Giovanni Schiaparelli go raibh sé tar éis línte fíneáilte a thabhairt faoi deara ar dhroim Mharsa, línte ar bhaist sé "canali" orthu san alt ina ndearna sé an chéad trácht orthu. An focal Iodáilise a d'úsáid Schiaparelli, ciallaíonn sé idir chanáil dhaondéanta agus caolas nó abhainn nádúrtha, ach nuair a tháinig an t-alt i gcló sna teangacha eile, is é an ciallú a ba rogha leis na haistritheoirí gur canálacha saorga a bhí ann. Spreag an smaoineamh seo fantaisíocht na ndaoine, idir shaineolaí agus thuata, thar fóir ar fad. D'oibrigh Percival Lowell amach mapa de Mhars a bhí breac le mionchanálacha. Bhí Schiaparelli féin den bharúil nach raibh sa chuid ba mhó de chanálacha Lowell ach iomrall súl nó fantaisíocht. 
Na scríbhneoirí ficsin eolaíochta a scríobhadh scéalta faoi Mhars mar a samhlaíodh dóibh féin é, thug siad an-taitneamh do na canálacha. Is iomaí duine acu a bhain úsáid as móitíf na sibhialtachta seanársa a bhí go díreach ag fáil bháis de cheal uisce, agus í ag roinnt an bheagáin ar bhealach chomh cliste le córas casta de chanálacha. Is féidir an mhóitíf seo a aithint ag scríbhneoirí chomh difriúil le chéile le H.G.Wells agus Edgar Rice Burroughs.
Mar sin féin, ní raibh sna canálacha, nó an chuid ba mhó acu, ach iomrall súl. Cuid de na saineolaithe a rinne a staidéar ar Mhars nuair a bhí na canálacha faisiúnta, shíl siad go raibh an dúrud acu ann; an chuid eile, b'ar éigean a chonaic siad oiread is aon chanáil amháin. Mar sin, bhí sé ina ábhar conspóide thar na blianta fada an raibh siad ann ar aon nós.
Sa bhliain 1972, shocraigh an spástaiscéalaí Mariner 9 an scéal. Ní raibh na canálacha ann, ná aon rian eile i ndiaidh ardsibhialtachtaí teicneolaíocha. Má bhí beatha ar bith ar Mhars riamh, beatha thar a bheith simplí a bhí ann, ar aon leibhéal leis na miocrorgánaigh, na víreasanna nó na baictéirí.
Leaca oighir Mharsa. Ar an 29ú lá de Mhí Iúil, 2005, tháinig an tuairisc ón mBBC go rabhthas tar éis "loch leacoighir" infheicthe a shonrú i gcráitéar i réigiún an phoil thuaidh ar Mhars. Na grianghrafanna den chráitéar a tógadh le ceamara steiréascópach ardtaifigh a bhí á iompar ag an spásárthach Mars Express de chuid údarás spás na hEorpa, taispeánann siad go soiléir leac leathan oighir i dtóin cráitéir gan ainm agus é suite ar an machaire timpeall ar an bpol thuaidh, is é sin, Vastitas Borealis. Is é an suíomh cruinn atá ag an gcráitéar ná seachtó céim go leith den leithne thuaisceartach agus céad agus trí chéim den fhad oirthearach. Tá an cráitéar féin tríocha cúig chiliméadar ar trastomhas agus dhá chiliméadar, a bheag nó a mhór, ar doimhneacht.
De réir an chéad aithne, tá droim na leice oighir thart ar dhá chéad méadar níos airde ná bun an chráitéir féin. Deir saineolaithe an ESA gur gaineamh is cúis leis an gcuid is mó den difríocht airde seo, agus cuid mhaith den ghaineamh sin le feiceáil, fiú. Cé gur fearr leis na heolaithe gan an focal sin "loch" a úsáid agus iad ag tagairt don leac oighir áirithe seo, ábhar suntais is ea é i gcónaí teacht ar a leithéid de phaiste d'oighear uisce, agus é le feiceáil ó thús go deireadh na bliana. Is iomaí áit ar Mhars inar thángthas trasna ar shil-leaganacha uisce agus ar shraitheanna oighir.
Satailítí nádúrtha Mharsa. Tá dhá ghealach ag timpeallú an phláinéid, mar atá, Phobos agus Deimos. B'é an réalteolaí Meiriceánach Asaph Hall ba túisce a shonraigh iad, thiar sa bhliain 1877. Bhí bean chéile Hall, Angeline Stickney, ina matamaiticeoir, agus í ag tacú go dílis le hiarrachtaí a fir chéile gealacha Mharsa a fháil amach. D'ainmnigh Hall an cráitéar mór ar thaobh Phobos as a bhean chéile - cráitéar Stickney.
Murab ionann agus ár nGealach féin, níl sa bheirt sin ach astaróidigh bheaga agus iad ceaptha ag imtharraingt Mharsa ar a gcamchuairt. Níl siad sféarúil ná in aon chóngar do bheith sféarúil: is cnapáin mhírialta chloiche agus oighir iad. An breathnóir a bheadh ag amharc ar Deimos ó dhromchla Mharsa, ní aithneodh sé ann ach ponc solais, cosúil leis na réaltaí, ach amháin go mbeadh sé ag gluaiseacht trasna na spéire iontach sciobtha. Tá Phobos níos gaire do dhromchla Mharsa, ach mar sin féin, tá sé ag breathnú níos lú ná an Ghrian. (Coinnímis cuimhne air go bhfuil an Ghealach s'againn féin ag breathnú lán chomh mór leis an nGrian, mar a fheicimid féin í.) Tá an dá ghealach ag fithisiú chomh cóngarach do Mhars agus nach féidir iad a fheiceáil ó gach ball den phláinéad.
Téann Phobos timpeall ar Mhars níos sciobtha ná an tsolasteorainn féin. Mar sin, feictear ag éirí thiar agus ag dul faoi thoir é. Níl Deimos chomh sciobtha céanna, agus mar sin, éiríonn sé ar an spéir thoir agus téann sé faoi ar an spéir thiar.
Spásárthaigh a scaoileadh go Mars. Tá na dosaein de spásárthaí scaoilte ag na Stáit Aontaithe, ag an Aontas Sóivéadach, ag Gníomhaireacht Spáis na hEorpa agus ag an tSeapáin i dtreo Mharsa, agus is iomaí ceann acu nár tháinig a fhad leis an bpláinéad dearg riamh. Chuir trioblóidí de shórt éigin deireadh le dhá mhisean as gach triúr sula raibh siad críochnaithe, nó, i gcuid mhór cásanna, oiread is tosaithe. Fadhbanna teicneolaíochta is cúis le go leor trioblóidí den chineál seo, ach, go minic, ní raibh sé indéanta an chúis a fháil amach. Mar sin, bíonn an lucht saineolais féin ag trácht, idir shúgradh agus dháiríre, ar "thriantán Bhermuda" sa spás, agus é comhdhéanta as an Domhan, Mars agus an Ghrian, nó ag tagairt do "gheasa Mharsa" nó d'arrachtach spáis agus é ag ithe spásárthaí. Mar sin féin, tháinig cuid mhaith spásárthaí thart leis an "arrachtach" le taighde fónta fiúntach a dhéanamh ar an bpláinéad, cosúil leis na taiscéalaithe Sóivéadacha "Mars", leis na sraitheanna Meiriceánacha "Mariner" agus "Viking", chomh maith le "Mars Global Surveyor", "Mars Pathfinder", agus "2001 Mars Odyssey". Tá an "Surveyor" tar éis pictiúirí a tharraingt a thugann le fios gur féidir foinsí uisce a bheith faoi dhromchla an phláinéid — uisce nach bhfuil sioctha síos ina leac oighir. Shocraigh an "Mars Odyssey" go bhfuil sil-leaganacha substainteacha uisce sa chuid is uachtaraí de reigilít Mharsa faoi 30° de phol thuaidh agus de phol theas an phláinéid.
Sa bhliain 2003, scaoil Gníomhaireacht Spáis na hEorpa an taiscéalaí "Mars Express" chun bealaigh, agus é comhdhéanta as dhá aonad, mar atá, an fithiseoir, an "Mars Express Orbiter", agus an gléas tuirlingthe, "Beagle a Dó". Cailleadh an gléas tuirlingthe, ach d'éirigh leis an bhfithiseoir go leor pictiúiri a thógáil agus sonruithe a dhéanamh.
Sa bhliain chéanna a lainseáil NASA dhá ghluaisteán cianrialaithe a bhí ceaptha le dromchla Mharsa a shiúl agus taighde a dhéanamh air — an "Spirit" agus an "Opportunity". Thuirling an dá shiúlóir seo go sábháilte, agus chruthaigh siad i bhfad ní b'fhearr ná mar a shíltí. Ní raibh siad ach le trí mhí a chaitheamh i mbun oibre, ó Mhí Eanáir den bhliain 2004 anuas, ach bhí siad in ann leanúint i mbun a misin go deireadh na bliana 2005, ar a laghad, siúd is go raibh cuid den ghléasra tar éis dul ar ainghléas idir an dá linn. Thar aon rud eile, tháinig an dá mheaisín seo trasna ar thuilleadh fianaise go raibh uisce ann. Thairis sin, chuir an "Spirit" sonrú i gcuaifigh deannaigh — "diabhail dusta", mar a thugtar orthu i mbéarlagair Mheiriceá — is é sin, cuaifigh ghaoithe agus iad ag fáil greama ar an deannach. Uaireanta, chuaigh cuaifeach den chineál seo thar cheann de na gluaisteáin seo, agus nuair a chuaigh, ghlan sé an dusta de na painéil ghréine.
Beatha ar Mhars. Tá fianaise ann a thugann le fios go raibh Mars ní b'fhabhraí don bheatha anallód ná inniu, ach níltear cinnte go fóill, an raibh orgánaigh nó neacha beo ann dháiríre. Creideann cuid de na saineolaithe go bhfuair siad lorg i ndiaidh beatha i gclocha áirithe, mar a chonaic muid thuas, ach is ábhar conspóide é i gcónaí. Maidir leis an gcloch is spéisiúla acu, mar atá, an dreigít úd ALH84001, is é an chiall a baineadh as an taighde geolaíoch atá déanta ar an gcloch sin ná nár tháinig sí riamh in áit ina raibh uisce reatha le fáil, nó ní cheadódh an teocht ina timpeall é. 
Nuair a thuirling na taiscéalaithe Viking ar dhromchla Mharsa, bhí gléasra ar iompar acu a chuir ar chumas na saineolaithe trialacha agus turgnaimh a dhéanamh le miocrorgánaigh a chuardach agus a aithint. Bhí rath ar chuid de na turgnaimh, ach ní rabhthas sásta toiliú leis gur leor iad mar fhianaise, ina dhiaidh sin. Is féidir an meatán in atmaisféar an phláinéid a mhíniú mar thoradh ar ghníomhaíocht bhitheolaíoch ar an bpláinéad, ach tá mínithe eile ann freisin. 
Má théann na daoine choíche ag míntíriú is ag coilíniú pláinéid eile sa ghrianchóras seo, is é Mars an áit is fearr le sin a dhéanamh. Ní bheadh sé leath chomh furasta stáisiún seasta a bhunú ar Véineas ná ar Mhearcair, mar shampla.
Bratach Mharsa. Cé nach bhfuiltear ag bunú stáisiúin ná coilíneachtaí ar Mhars go fóill, tá bratach ann cheana féin a d'fhéadfadh muintir Mharsa a chur in airde. Trídhathach dearg, uaine agus gorm atá ann, agus is iad úrscéalta Kim Stanley Robinson faoi choilíniú Mharsa is bunús leis an dearadh seo. B'é Pascal Lee, innealtóir de chuid NASA, a dhear an bhratach. Tá Pascal Lee i gceannas ar an tascfhórsa atá ag pleanáil stáisiún seasta taighde ar an bpláinéad - FMARS, nó "Flashline Mars Arctic Research Station". Seasann na datha don fhorbairt ar thug an scríbhneoir Robinson cur síos air ina chuid úrscéalta: ar tús, is pláinéad dearg seasc é Mars, ansin, agus an bheatha ag fréamhú ansin, tiocfaidh an dath glasuaine air, agus sa deireadh, beidh an pláinéad míntírithe go hiomlán, agus uisce reatha ag sní ar a dhromchla - i gcruth is gur féidir pláinéad gorm a thabhairt air. Tá an bhratach seo in úsáid ag Cumann Mharsa - "The Mars Society" - mar shuaitheantas oifigiúil. Eagraíocht neamhbhrabúis é Cumann Mharsa atá dírithe ar choilíniú Mharsa a chur chun cinn.
Dreigítí a tháinig ó Mhars.  
Tá dornán dreigítí faighte ar an Domhan a bhfuil an chuma orthu gurb as Mars a tháinig siad ar an chéad ásc. Tá aithne baictéirí seanársa ar dhá cheann acu, mar a fheictear do chuid de na saineolaithe. Ar an 6ú lá de Mhí Lúnasa, 1996, d'fhógair údarás spáis na Stát Aontaithe go raibh ion-taisí i ndiaidh orgánaigh aonchillíneacha aitheanta ar an dreigít úd ALH84001. Ábhar conspóide is ea é i gcónaí an ion-taisí a bhí ann dháiríre, agus an leor iad mar chruthúnas go raibh beatha, fiú aonchillíneach, ar dhroim Mharsa riamh.
Ar an gceathrú lá déag de Mhí Aibreáin, 2004, d'fhógair NASA gurbh ionann an chloch úd "Bounce", a ndearna an gluaisteán cianstiúrtha úd "Opportunity" taighde uirthi, - gurbh ionann an chloch seo ó thaobh a comhdhéanta de agus an dreigít úd EETA79001-B ar thángthas uirthi san Antartach thiar sa bhliain 1979. Is dócha gur tháinig siad as an gcráitéar céanna ó thús, nuair a cruthaíodh an cráitéar sin, nó ó dhá chráitéar a bhí suite réasúnta gar dá chéile, ar a laghad.
Breathnóireacht Mharsa. Uair in aghaidh na seacht gcéad ceithre scór lá (780 lá, nó uair in aghaidh an dá bhliain, na seacht seachtaine agus an t-aon lá amháin), téann Mars thart leis an Domhan faoi chorradh is ceithre scór milliún ciliméadar (80,000,000 km) de. Ó tá an fhithis ar déanamh an éilips, ní hionann an fad seo gach uair. An té a chaithfidh súil ar Mhars gan aon ghléas cianradhairc a úsáid, aithneoidh sé dath buí, deargbhuí nó dearg air. 
Thairis sin, tá gile Mharsa an-athraitheach, nó nuair a shroichfidh sé an pointe is faide uainn ar a chamchuairt, beidh sé seacht n-uaire níos faide ná sa phointe is gaire dúinn. Ní féidir Mars a aithint thar bhladhairí na Gréine ar feadh na míonna a chaitheann sé taobh thiar den Ghrian uainn, ar ndóighe. Faoi dhó in aghaidh dhá bhliain déag is fiche, bíonn Mars chomh cóngarach dúinn agus gur féidir cuid mhór miontréithre a aithint le teileascóp. Ansin, bíonn na caidhpeanna polacha oighir le feiceáil fiú trí theileascóp réasúnta lag.
Ar an 27ú lá de Mhí Lúnasa, ag 9:51:13 (de réir an Ama Uilíoch), sa bhliain 2003, tháinig Mars ní ba ghaire don Domhan ná riamh le trí scór míle bliain (60,000 bliain) anuas. Ní raibh ach 55,758,006 chiliméadar dár ndealú ón bpláinéad dearg, ansin. Bhí Mars díreach i ndiaidh a urchomhaireacht agus a chianphointe don Ghrian a fhágáil - dhá rud a d'fhág inár gcóngar é. Leis an teagmháil seo a chur ina comhthéacs, áfach, ní mór cuimhne a choinneáil air nach raibh an pláinéad ach céad milliúnú cuid níos gaire dúinn ná mar a bhí sa bhliain 1924. 
Ar an deichiú lá de Mhí na Samhna, 2084, tiocfaidh an Domhan idir an Ghrian agus Mars. Ar an lá sin, beidh trasdul an Domhain - is é sin, an Domhan ag dul trasna na Gréine - le feiceáil ó Mhars, má bhíonn daoine ansin le súil a choinneáil air. Is féidir, freisin, trasdul Mhearcair agus trasdul Véineas a fheiceáil ó Mhars.
Mars sa litríocht fhicseanúil. Nuair a bhí na saineolaithe féin ag tabhairt le fios go raibh gléas beatha agus, fiú, canálacha ar Mhars, tarraingíodh súil na scríbhneoirí ar an bpláinéad dearg, agus tháinig roinnt mhaith úrscéalta ar pár ag tabhairt cur síos ar shaol mhuintir Mhars mar a samhlaíodh do na húdair iad. Is iomaí scríbhneoir a shíl gur pláinéad sna céadéaga ab ea Mars, agus a mhuintir ag gearradh canálacha trasna a dhromchla leis an mbeagán uisce a bhailiú agus a roinnt ina measc chomh hiomlán agus ab fhéidir. Mar shampla, is cuid lárnach de radharcra Mharsa, nó Barsoom, ag Edgar Rice Burroughs na farraigí triomaithe atá á siúl ag na fir uaine. D'imir an smaoineamh seo a thionchar ar H. G. Wells, freisin, nuair a scríobh sé "Cogadh na Reann". Scéal clasaiceach is ea é faoi arrachtaigh a d'fhéach le teacht slán óna bpláinéad leathmharbh féin agus socrú síos ar an Domhan, agus iad ag cur catha ar na daoine le gás nimhe agus le hairm nua-aoiseacha eile. Sa deireadh, fuair siad bás, ó nach raibh súil acu le baictéirí an Domhain. 
Nuair a fuarthas tuiscint níos fearr ar Mhars, d'éirigh na scríbhneoirí as scéalta den chineál seo. Ansin, d'éirigh sé faisiúnta scéalta a insint faoi dhaoine a théann ón Domhan go dtí Mars leis an áit a thabhairt chun míntíreachais agus le stát a bhunú ansin a bheidh beag beann ar an Domhan. Is féidir an téama seo a aithint sa tríológ faoi Mhars a scríobh Kim Stanley Robinson, "Red Mars" - "Green Mars" - "Blue Mars".
Whanganui. Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Whanganui (nó Wanganui). Cé gur 'Wanganui' é an t-ainm a bhí tugtha ar an gcathair ón mbliain 1854, moladh Bord Thíreolaíocht na Nua-Shéalainne gur ‘Whanganui’ é an leagan ceart. Úsáidtear iad araon ag Rialtais na Nua-Shéalainne sa lá atá ann inniu.
Tauranga. Cathair sa Nua-Shéalainn is ea Tauranga nó Tauranga-moana. Bhí breis is 100,000 ina gcónaí ann sa bhliain 2006.
Mario Monti. Bhí Príomh-Aire na hIodáile Mario Monti. Tá sé ina eacnamaí agus ina fhear léinn.
D'fhreastail sé mar Choimisinéir Eorpach ó 1995 go dtí 2004, agus freagracht aige ar an Mhargadh Inmheánach, Sheirbhísí, Chustaim agus Chánachas 1995-1999, agus ansin le haghaidh na hIomaíochta 1999-2004. Bhí sé ina Uachtarán agus ina Reachtaire den Università Commerciale Luigi Bocconi (Gaeilge: "Ollscoil Thráchtála Luigi Bocconi").
Ceapadh é mar Sheanadóir Saoil den tSeanad Iodálach ar an 9 Samhain 2011, agus thug an tUachtarán Giorgio Napolitano cuireadh dó go luath ina dhiaidh sin bheith i gceannas ar rialtas nua teicnealathaíteach san Iodáil tar éis Silvio Berlusconi bheith éirithe as oifig. Tá sé ina chomhairleoir sinsearach ag Goldman Sachs.
A théarma dar críoch ar 28 Aibreán 2013.
Dominic Hannigan. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála don Mhí Thoir é Dominic Hannigan. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Is duine aerach é agus ba é féin agus John Lyons an chéad bheirt a toghadh go Dáil Éireann a bhí aerach go hoscailte.
Sheas sé in Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
John Lyons. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Bhaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh é John Lyons. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Is duine aerach é agus ba é féin agus Dominic Hannigan an chéad bheirt a toghadh go Dáil Éireann a bhí aerach go hoscailte.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Rachel Allen. Is cócaire Éireannach a bhíonn le feiceáil ar an teilifís agus a bhfuil leabhair scríofa aici í Rachel Allen (rugadh sa bhliain 1972 í). Rinne sí cúrsa cócaireachta i mBaile Uí Mhaolmhuaidh, Contae Chorcaí. Tar éis di an cúrsa a chríochnú fostaíodh í i mBaile Uí Mhaolmhuaidh. Phós sí Isaac Allen, mac le húinéir na scoile cócaireachta. Is láithreoir teilifíse í anois chomh maith le scríbhneoir. Tá triúr páiste aici féin agus ag a fear céile.
L'Aquila. Is cathair san Iodáil í L'Aquila i lár na tíre. Tá sí mar phríomhchathair ar an réigiúin Abruzzo agus cúige L'Aquila. Tá 73,150 (ó 2009) daoine ina gcónaí ann, le beagnach 100,000 daoine eile ag dul go dtí an chathair gach lá people le haghaidh staidéar, postanna, nó turasóireacht. Tá sí timpeallaithe ag ballaí meánaoiseach ar bharr cnoic i ngleanna abhainn Aterno, timpeallaithe ag sléibhte Apennine leis an Gran Sasso d'Italia soir ó thuaidh.
Powys Wenwynwyn. Ba é Powys Wenwynwyn leath dheisceartach iar-stáit Powys, a roinneadh tar éis bháis Madog ap Maredudd sa bhliain 1160. Scoilteadh an ríocht in dhá leath, agus ghlac Gruffydd Maelor seilbh ar chuid thuaisceartach na ríochta (Powys Fadog ina dhiaidh sin), agus Owain Cyfeiliog Powys Theas (Powys Wenwynwyn). 
D’éirigh Powys Wenwynwyn agus Gwynedd ina ndearg-naimhde as seo amach, agus chuaigh tiarnaí Powys Wenwynwyn i gcomhghuaillíocht leis na Sasanaigh go minic dá bharr.
Teyrnas Powys. Ríocht mheánaoiseach ab ea Teyrnas Powys, a bunaíodhle linn an Ré Dhorcha, i ndiaidh imeacht na Rómhánach sa chúigiú haois. Mhair sé go ceann na gcéadta bliain, ach scoilteadh in dhá leath í sa bhliain 1160, agus tháinig Powys Wenwynwyn agus Powys Fadog i gcomharbacht air. 
Rialtóirí Powys.
Prionsaí Powys (as Mathrafal).
Ón mbliain 1160 ar aghaidh, scoilteadh Powys in dhá leath. Thugtaí ‘Powys Wenwynwyn’ ar an bpáirt dheisceartach, agus ‘Powys Fadog’ ar an bpáirt thuaisceartach.
Richard Feynman. Fisiceoir ab ea Richard Phillips Feynman (11 Bealtaine 1918 – 15 Feabhra 1988.)
Saolaíodh i Nua-Eabhrac é. Ba de bhunadh na nGiúdach ó oirthear na hEorpa a thuismitheoirí. Melville Feynman an t-ainm a bhí ar a athair, fear gnó ab ea é. Ba mhúinteoir cáilithe í a mháthair, darbh ainm Lucille Phillips.
Tógadh i Nua-Eabhrac é, rinne sé a bhunchéim in MIT (Massachusetts Institute of Technology) agus bhain sé a chéim dochtúra amach ó Ollscoil Princeton sa bhliain 1942. Bhí sé páirteach sa Tionscadal Manhattan a rinne an chéad bhuama adamhach sa bhliain 1945.
Ceapadh é mar Ollamh le Fisic Theoiriciúil in Ollscoil Cornell sa bhliain 1945 agus sa bhliain 1950 d’fhág sé Cornell agus ghlac sé an post céanna in Caltech (California Institute of Technology).
Bronnadh Duais Nobel na Fisice air sa bhliain 1965 in éineacht le Sin-Itiro Tomonaga agus Julian Schwinger dá saothar ar leictridinimic chandamach.
Bhí sé ina cheann de na himscrúdaitheoirí oifigiúla tar éis thubaiste spástointeálaí Challenger.
Fuair a chéad bhean chéile bás de bharr eitinn sa bhliain 1945 agus phós sé faoi dhó arís. Bhí beirt pháistí aige lena tríú bean chéile Gweneth Howarth. Cailleadh é ar 15 Feabhra 1988, bhí ailse air.
Tommy Lee Jones. Is aisteoir Meiriceánach é Tommy Lee Jones, a rugadh ar an 15 Meán Fómhair 1946.
Gwenwynwyn ab Owain. An rialtóir deireanach de chuid lár na Breataine Bige roimh dheireadh na hionradh Normannaigh ab ea Gwenwynwyn ab Owain Cyfeiliog (a chailleadh circa 1216). 
Sinsir.
Garmhac le hOwain Gwynedd ab ea é, a bhí i réimeas faoi Powys Theas ón mbliain 1195, tar éis sheilbh a ghlacadh óna athair, Owain Cyfeiliog.
Comhrac le Llywelyn Mór.
Nuair a ghlac sé seilbh ar Phowys Wenwynwyn, chuaigh sé i gcomhrac le Llywelyn Mór, rialtóir Gwynedd, a raibh dúil aige a dhlínse féin a leathnú faoi na Breataine Bige go hiomlán.
Comhrac le Eoin, Rí Shasana.
Bhí Eoin Shasana i bhfabhar Gwenwynwyn go dtí go ndearnadh comhaontas pósta idir Llywelyn agus iníon tabhartha Eoin. Bhí síocháin eatarthu ina dhiaidh sin go dtí 1208. Mar thoradh ar ghníomhaíochtaí Gwenwynwyn, ghlac Eoin seilbh ar a chuid tailte agus tugadh cead do Llywelyn Ceredigion agus Powys a ghoid. 
Ní thugadh a chuid thailte ar ais go ceann dhá bhliain, ach mar gheall ar an ndoicheall a bhí aige don Sasanaigh, chuaigh sé i gcomhaontas le Llywelyn, a mhair ó 1212 go dtí 1216, nuair a thug Seán roinnt thailte de chuid Gwenwynwyn ar ais dó. Dá bharr sin, thit na prionsaí Breatnacha as a gcéile arís.
Bás agus Comharbhacht.
Rinne Llywelyn ionradh ar Phowys, agus creidtear gur éag Gwenwynwyn sa bhliain chéanna. Maireadh lena mhac Gruffydd ap Gwenwynwyn é, ar a gcuirtear an locht do bhás Llywelyn Deireanach, an prionsa dúchasach deireanacha de chuid na Breataine Bige.