Trelis/gawiki huggingface dataset:
Táinseamh faoi dhó Donald Trump. Táinsíodh Teach na nIonadaithe an 45ú uachtarán na Stát Aontaithe Donald Trump don dara huair ar 13 Eanáir 2021, seachtain amháin sular tháinig deireadh lena théarma agus insealbhú Joe Biden mar uachtarán ar an 20 Eanáir. 
Ghlac Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe le hairteagal amháin táinsimh i gcoinne Trump: “éirí amach a spreagadh”. Is é an chéad uachtarán ar Mheiriceá (agus an t-aon sealbhóir ar aon oifig chónaidhme) ar tharla a leithéid dó. faoi dhó, an uair roimhe sin i mí na Nollag 2019 as mí-úsáid cumhachta agus bac ​​na Comhdhála. 
Tháinig táinseamh Trump le linn a chuid iarrachtaí toghchán uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020 a chur ar ceal, leis an alt ag lua glao gutháin Trump-Raffensperger agus líomhaintí gur ghríosaigh sé a lucht tacaíochta chun ruathar a thabhairt ar an gCaipeatól, an tseachtain roimhe sin.
Dúirt Spéicéir an Tí, agus ceannasaí na nDaonlathach sa Teach, Nancy Pelosi nach raibh aon rogha ann ach Trump a tháinseamh. “Caithfidh sé imeacht. Is contúirt mhór i gcónaí é don náisiún dá bhfuil grá againn go léir,” a deir Nancy Pelosi. An 11 Eanáir, thug Pelosi foláireamh deiridh don Leas-Uachtarán Mike Pence an 25ú Leasú a agairt laistigh de 24 uair an chloig nó leanfadh an Teach ar aghaidh le himeachtaí táinsimh. 
Ar 11 Eanáir, 2021, tugadh isteach airteagail um tháinseamh a cuireadh i leith Trump – “éirí amach a spreagadh” i gcoinne rialtas na SA agus “gníomh gan dlí ag an gCaipeatól”, i dTeach na nIonadaithe. Tugadh an t-airteagail isteach le níos mó ná 200 comhurraí. 
Ar 12 Eanáir, i litir chuig Pelosi, chuir Pence in iúl go soiléir nach ndéanfadh sé Alt 4 den 25ú Leasú a agairt, ag creidiúint nach mbeadh sé “chun leasa ár Náisiúin nó ag teacht lenár mBunreacht”. Mar sin féin, rith tromlach de Theach na nIonadaithe, lena n-áirítear Poblachtánach amháin rún ag áiteamh ar Phence an 25ú Leasú a agairt ar son a tháinsimh nó go vótálfadh tromlach an Tí ar son a tháinsimh. 
Toradh.
Deichniúr Poblachtánach a vótáil ar son Trump a tháinseamh faoin ionsaí ar an gCaipeatól. Ach sa bhliain 2022, ní raibh beirt acusan fós san iomaíocht a bheith ina bhfeisirí in 2023. Níor atoghadh ceathrar [Wyoming, Washington, Michigan agus Carolina Theas], agus d’éirigh ceathrar eile as an bpolaitíocht náisiúnta. 
Sa mbliain 2021 thacaigh Liz Cheney le táinseamh an Uachtaráin Trump. Dá bharr sin, bhain na Poblachtánaigh ceannaireacht an pháirtí sa bparlaimint di mí Bealtaine 2021. Faoi Shamhain 2021 chinn lárchoiste a páirtí [31v29] ina stát féin, Wyoming, nach n-aithneofaí feasta í mar bhall den pháirtí Poblachtánach. Dúirt Trump gur chóir do Cheney náire a bheith uirthi ach gur ghearr go ndéanfaí dearmad iomlán uirthi.
Siontáis intéiliach d'ocsaíd nítreach. Is einsím é siontáis intéiliach d'ocsaíd nítreach (iSON), ar a dtugtar freisin siontáis d'ocsaíd nítreach 3 (SON3), atá ionchódaithe ag an ngéine SON3 atá suite i réigiún 7q35-7q36 de chrómasóim 7 i ndaoine.
Isabel I na Caistíle. Bhí Isabel I,( 22 Aibreán 1451 - 26 Samhain 1504) ina Banríon na Caistíle ó 1474, agus ina céile Rí na hAragóine ó 1479, ag teacht i gceannas ar an Spáinn aontaithe go oidhreachtúil i gcomhpháirt lena fear céile Ferdinand II as Aragón go dtí go bhfuair sí bás; le chéile thabharfaí na Monarcacha Caitliceacha orthu. Meastar gurb í Isabella an chéad Bhanríon na Spáinne "de facto", a ndearnadh cur síos uirthi mar sin le linn a saolré féin, cé gur fhan an Chaistíl agus an Aragón "de jure" ina dhá ríocht dhifriúla go dtí Foraitheanta Nueva Planta idir 1707 agus 1716.
Buamáil an Taoibh Bháin (1992). Tharla Buamáil an Taoibh Bháin ar an 17 Eanáir 1992. Maraíodh seachtar oibrithe Protastúnacha agus saighdiúir ag an Taobh Mór (an Taobh Bán nó Teebane i dTír Eoghain). nuair a phléasc mianach talún de chuid an IRA. Gortaíodh seisear eile go dona.
Bhí na fir ag dul an bealach i mionbhus ón Chorr Chríochach go dtí an Ómaigh. Buama 225 cileagram a bhí ann.
Dunmharaíodh Gary Bleeks (25), Cecil James Caldwell (37), David Harkness (23), John Richard McConnell (38), Nigel McKee (22), Robert Irons (61), Robert Dunseath (25, saighdiúir) agus Oswald Gilchrist (44, tiománaí). 
Fuath seicteach, go príomha, a bhí taobh thiar den ionsaí ach chuir an IRA cuma air gur rud éigin eile a bhí ann ag an am. Tharla Lámhach Sean Graham tamaill ina dhiaidh. Díoltas a bhí ann as an mbuamáil, a deirtear.
Léitheoirí na Gaeilge. Tionscadal úr ilbhliantúil, píolótach is ea Léitheoirí na Gaeilge a bhfuil sé mar sprioc aige léitheoireacht na Gaeilge a chothú; léirmheastóireacht na Gaeilge a fhorbairt; agus lárphointe feasachta a chur ar fáil do gach eolas faoin bhfáil atá ar ábhar léitheoireachta i nGaeilge don phobal mór.
Admhaítear go bhfuil géarghá le deiseanna nua chun pobal na Gaeilge a chumasú i ngach gné den léitheoireacht: léitheoirí oilte a chur i mbun léirmheasa; léitheoirí úra a mhealladh agus a éascú, ábhar úr léitheoireachta a mheas agus a ghrádú; leabharlanna agus pobail scoile a nascadh leis an gcuid eile den phobal léitheoireachta; eolas na rannpháirtithe éagsúla a scaipeadh agus a mhalartú; agus cainéal nua cumarsáide a chruthú idir scríbhneoirí &amp; foilsitheoirí agus a léitheoirí féin.
Gné lárnach den togra is ea an láithreán gréasáin úr leitheoiri.ie a bheidh ina lárphointe eolais, ar a scaipfear eolas cothrom le dáta maidir le gach gné den léitheoireacht sa Ghaeilge. Gheofar air eolas faoi leabhair nuafhoilsithe agus gach saghas ábhar léitheoireachta ilmheán; clubanna leabhar; leabharlanna; siopaí leabhar; imeachtaí; suíomhanna gréasáin; ríomhleabhair; podchraoltaí; físeáin; agus neart eile. Anuas air sin ar fad, tá sé i gceist tús áite a thabhairt ar an suíomh do léirmheastóireacht na Gaeilge ar bhealaí éagsúla, le cabhair an phobail mhóir.
Ar deireadh, beidh fáilte mhór ar ais ar an saol roimh sheanchara, An Léitheoir, a eiseofar dhá uair in aghaidh na bliana leis an eolas is cuimsithí a chur ar fáil do phobal na Gaeilge faoi shaghsanna éagsúla ábhair léitheoireachta.
Gan amhras, treiseofar an togra le comhpháirtíocht agus dea-thoil na ndreamanna éagsúla ar fad a bheidh rannpháirteach; beidh tábhacht ag baint le hionchur agus moltaí na ngrúpaí /na bpáirtithe leasmhara sin sa phróiseas seo, agus is chuige sin go bhfuil tús á chur le próiseas comhairliúcháin i saol na hÉireann maidir le cur i bhfeidhm an togra seo agus beidh torthaí na hoibre sin á meas sa chéad ráithe de 2021. Tá sé ar intinn an láithreán iomlán a thabhairt ar an saol i ndiaidh an phróisis sin a bheith críochnaithe. Ba mhaith an rud é nach mbeadh an togra seo in iomaíocht le tionscadal ar bith eile, ach ag tarraingt ar láidreachtaí ilchineálacha na rannpháirtithe éagsúla.
Coinnigh súil ar an leathanach sealadach ag leitheoiri.ie agus ar an gcuntas Twitter @leitheoiri le haghaidh tuilleadh eolais. Is féidir dul i dteagmháil le Leitheoirí na Gaeilge freisin ag leitheoiri@comhar.ie. 
Tá an tionscadal seo á mhaoiniú ah Foras na Gaeilge
Awad Hamed al-Bandar. Bhí Awad Hamed al-Bandar (2 Eanáir 1945 -15 Eanáir 2007) ina uachtarán ar Chúirt Réabhlóideach na hIaráice ó 1983 go 1991. 
Mar dhlíodóir agus ball den Pháirtí Ba'ath Sóisialach Arabach, bhí ról lárnach ag al-Bandar i measc na mbreithiúna agus Saddam Hussein ina dheachtóir.
Chiontaigh Binse Speisialta na hIaráice al-Bandar ar an mbonn gur chabhraigh agus gur neartaigh sé le coireanna in aghaidh na daonnachta a dhéanamh mar an mbreitheamh a bhí i gceannas ar an gCúirt Réabhlóideach. Tharla sléacht i nDujail i ndiaidh iarracht Saddam Hussein a fheallmharú sa bhliain 1982. D'imir al-Bandar agus daoine eile sa rialtas cos ar bolg ar an tír ar feadh fiche bliain.
Crochadh Awad Hamed al-Bandar ar 15 Eanáir 2007.
Ilteangachas. Cumas dhá theanga a labhairt nó cúpla teangacha a labhairt is ea an dátheangachas nó an t-Ilteangachas (nó breisteangachas).
Buntáistí.
Aithníonn teangeolaithe go bhfuil an dátheangachas nó an Ilteangachas ina bhuntáiste do pháistí, agus go gcabhraíonn sé leo a bheith níos fearr ag foghlaim teangacha. Léiríonn taighde gur fearr an tuiscint ag gasúir dhátheangacha ar thréithe an duine daonna ná gasúir aonteangacha =&gt; Bíonn an tuiscint ar an saol ag gasúir dhátheangacha éagsúil ón tuiscint a bhíonn ag gasúir aonteangacha
Conall Cremthainne. Rí Uisnigh ba ea Conall Criomhthainn (Sean-Ghaeilge Conall Cremthainne) (bás 480), ar a glaodh fosta "Conall Err Breg". Niall Naoighiallach ba ea a athair.
An chéad rí Uisnigh is ea é de mhuintir Uí Néill atá luaite sa liosta le fáil sa Leabhar Laighneach. Tugadh an leasainm Criomhthann dó (a chuirfeadh altramas le muintir Uí Chriomthainn as Oirialla in úil), chun idirdhealú a dhéanamh idir é agus a dheartháir, Conall Gulban, sinsear Chineál Chonaill. Mhair an nós sin ina dtugtaí an t-ainm céanna do mhic éagsúla i measc clann Gaelach go dtí an séú haois déag.
"de réir beatha Naomh Pádraig le Tíreachán, bheannaigh Pádraig Conall agus chuir sé mallacht ar a dheartháir, Cairbre, sinsear the Cineál Chairbre, ag cruinniú ag Tailte. Ní feictear é sna hannála ach amháin ina thásc.
Sinsear Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine ba ea é trína mac, "Fergus Cerrbél". Sinsear Cineál Ardail i gContae na Mí ba ea é trí mhac eile, Ardgal mac Conaill (bás 520).
Fiacha mac Néill. Rí Uisnigh de mhuintir Uí Néill an Deiscirt ba ea Fiacha mac Néill (Sean-Ghaeilge Fiachu mac Néill) (beo 507–514). An tArdrí Niall Naoighiallach ba ea a athair. Dar le ríliosta sa Leabhar Laighneach, tháinig sé i gcomharbacht ar a dheartháir Conall Chriomhthainn (bás 480). 
De réir "Vita tripartita Sancti Patricii", thug Naomh Pádraig cuairt ar Fhiacha agus a dheartháir Éanna ag Cnoc Uisnigh. Dhiúltaigh Fiacha baisteadh a ghlacadh ón Naomh, a chur maireachtáil ar Uisneach. Insíonn Tíreachán scéal eile, ag rá gur mharaigh mac Fhiacha duine de leanúna Phádraig i rith na cuairte, agus chuir Pádraig mallacht ar a mhuintir.
Feictear Fiacha sna hannála mar as choncaire na Mí, agus Failge Berraide, sinsear Uí Fhailí na Laigean, a chéile comhraic. Sa bhliain 507, chloígh Fiacha ag Failge i gCath Frémainn (gar do Mhuileann gCearr, Contae na hIarmhí). Bhí bréagthuar tugtha d'Fhiacha go mbuafadh sé an cath. Sa bhliain 514, bhain sé a dhíoltas amach nuair a chloígh sé Failge ag Cath Druim Derg. Dá bharr, chaill na Laigin maigh na Mí.
Sinsear Chineál Fhiacha ba ea Fiacha, dream le codanna ann amhail is Mhig Eochagáin agus Uí Uige. Shíneadh a gcuid críoch ó Bhiorra go hUisneach i ndeisceart na hIarmhí agus tuaisceart Uíbh Fhailí. Glaodh Fir Cheall ar a gcuid tailte sa deisceart, agus níos deireanaí Maigh Chaisil. Bhunaigh a mhac Tuathal géag tuaisceartach, agus a mhac "Úathnemgenn" géag deisceartach. Sinseanathair naomh áitiúil, Aodh mac Bric (bás 589), ba ea mac eile, Criomhthann.
Ardal mac Conaill. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Ardal mac Conaill (Sean-Ghaeilge Ardgal mac Conaill) (bás 520). Conall Cremthainne (bás 480) ba ea a athair, agus Niall Naoighiallach a sheanathair. Faightear é sa tríú háit ar an ríliosta Uisnigh sa Leabhar Laighneach.
Maraíodh Ardal ag Colga, rí Oirthir na nOiriall, agus ag an Ardrí, Muircheartach Mac Muireadhaigh (bás 532), i gCath Detna in "Druimne Breg" ar theorainn na Lú agus na Mí. Curran seo in úil gurbh as na críocha taobh ó thuaidh den 
Bhoinn agus an "Blackwater" í clann Diarmada mhic Cearbhaill. 
Glaodh Cineál Ardail ("Cenél nArdgail") ar mhuintir Ardail, lonnaithe i Luigne sa Mhí.
Maine mac Cearbhaill. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Maine mac Cearbhaill (Sean-Ghaeilge Maine mac Cerbaill) (bás 538). "Fergus Cerrbél", garmhac Conaill Criomhthainn (died 480), ba ea a athair, agus an tArdrí Diarmaid (died 565) a dheartháir. Bhí sé i réim ón mbliain 520 go dtí 538.
Cloíodh agus maraíodh Maine i gCath Claenloch (gar do Chineál Aodha, Contae na Gaillimhe) ag Goibhneann mac Conaill de mhuintir Uí Fhiachrach Aidhne. Bhí Maine ag iarraidh gialla a éileamh ó chlann Uí Mhaine. Mar thoradh an chatha seo, tháinig Uí Mhaine faoi ghéillsine na gConnacht, agus Cineál Mhaine as Tethba faoi ghéillsine Uí Néill an Deiscirt. D'fhéadfadh é gur tharla an cath seo ar bhruach Loch Chléithe, gar don Chéide i gContae Ard Mhacha. Más fíor, cuireann seo in úil gurbh as na críocha taobh ó thuaidh den Bhóinn agus an "Blackwater" í clann Diarmada mhic Cearbhaill.
Colmán mac Diarmato. Rí Uisnigh d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Colmán mac Diarmada (Sean-Ghaeilge Colmán mac Diarmato) (bás 555/558). Diarmaid mac Cearbhaill ba ea a athair. De réir foinsí luatha agus scoláireachta níos sine, bhí beirt mhac ag Diarmaid darbh ainm céanna, Colmán Már (mór, is sine) agus Colmán Bec (beag, is óige). Molann roinnt scoláirí ámh nach raibh ach mac amháin ann leis an ainm úd. Tá rian de Cholmán Beag sna hannála Éireann, ach ní fhaightear ach a thásc ó thaobh Cholmáin Mhóir de.
Ginealaigh.
De réir na sean-ghinealach, bhí triúr mac ag Diarmaid mac Cearbhaill, an bheirt Cholmán agus Aodh Sláine. Deirtear gurbh í Eithne ní "Brénainn Dall" na gConmaicne na gConnacht í máthair Colmáin Mhóir, agus "Brea" na gConmaicne í máthair Cholmáin Bhig. . Dar le foinsí eile, máthair Aodha Sláine fosta í Eithne, agus maíonn eile fós gur phós sí mac Aodha, Blathmac.
Tuigeadh gur bhunaitheoirí rítheaghlach iad an bheirt Cholmán. Sinsear eapainmneach Chlann Cholmáin ba ea Colmán Mór. Bhí beirt mhac aige, dar leis na ginealach, Suibhne agus Fearghas. Bhíodh an chlann úd i gceannas Uí Néill an Deiscirt ón 8ú haois go dtí go luath san 11ú haois, agus rinneadh ríthe na Teamhrach díobh go leor. Deirtear gur shinsear rítheaghlaigh níos lú tábhachtach é Colmán Beag, mar atá Clann Cholmáin Bhig, níos deireanaí Caille Follamain, trína a mhac, Aonghas.
Annála.
Colmán Mór.
Níl tuairiscithe faoi Cholmán Mór sna hannála ach tásc a bháis sna 550í. Tá roinnt deacrachtaí tugtha faoi ndeara maidir le dáta bhás Cholmáin Mhóir le taobh shaoil a dheartháireacha agus a mhac a mheastar a bhí aige, le luath "appearance" a ainm as Laidin, agus an taifead sna hannála. De réir Ailbhe Mhic Shamhráin:
Moltar gur cuireadh Colmán Mór leis na ginealaigh le linn ré Dhomhnaill na Mí (bás 763), dhá chéad bliain níos deireanaí.
Colmán Beag.
Feictear Colmán Beag sna hannála don chéad uair sna 560í, nuair a insítear go ndeachaigh sé ar turas go dtí "Iardoman" — gluais tugtha de ghnáth mar "Saoil agus Ìle", ach uaireanta tuigthe Inse Ghall Istigh — i dteannta le rí Dhál Riada, Conall mac Comgaill.
Sna 570í, insítear gur cloíodh Colmán Beag i gCath Femen. Dar le roinnt foinsí, cloíodh é ag Cairbre From mac Criomhthainn, rí ruire na Mumhan. Bhí ar a laghad dhá shuíomh suntasach leis an ainm "Femen", suíomh amháin gar do Chnoc na Teamhrach, suíomh eile gar do Chaiseal. Tá sé molta an roinnt staraithe gurbh achrann cathartha Uí Néill é an cath sin.
Feictear Colmán Beag sa deireadh sna 580í, b'fhéidir 586 agus 587. Sa bhliain 586, insítear gur maraíodh Baotán mac Ninneadha (rí na Teamhrach a maítear), "according to Colmán Bec's plan" ag "Cumméne" mac Colmáin agus gaol leis an ainm céanna, a gharmhac "Illand" dheartháir. An bhliain dár gcionn, insítear gur éag Colmán Beag ag troid in éadan Aodh mac Ainmhireach ag "Belach Dathí" anaithnid.
Suibhne mac Colmáin. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Suibhne mac Colmáin (Sean-Ghaeilge Suibne mac Colmáin) (bás 600). Colmán Mór mac Diarmada (bás 555/558), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 587 go dtí 600. 
Feictear Suibhne a ríliosta le Marianus Scotus mar Ardrí Éireann. Bridie é gurbh eisean an Suibhne atá luaite in Buile Choinn. Ní thugtar an teideal seo dó sna ríliostaí Éire, nó sna hannála.
Maraíodh Shuibhne sa bhliain 600 ag "Brí Dam" ar an Suaine (gar do Ghéisill, Contae Uíbh Fhailí) ag a uncail, an tArdrí Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604), go fealltach de réir "Vita Columbae" le hAdhamhnán.
Rinneadh ríthe Uisnigh fosta de mhic Shuibhne, Conall Guthbhinn (bás 635) agus Maol Dóid (bás 653). Phós a iníon, Uasal (bás 643) le Faolán mac Colmáin (bás 666?) Uí Dhúnlainge, rí Laighean.
Fergus mac Colmáin. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Fearghas Mac Colmáin (Sean-Ghaeilge Fergus mac Colmáin) (bás 618). Colmán Már mac Diarmato (bás 555/558) ba ea a athair, agus Suibhne (barr 600) a dheartháir, iar-ríthe beirt. Bhí sé i réim ón mbliain 600 go dtí 618. 
Bhí an t-achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine fís ar siúl le linn a réimis, ach ní fheictear Fearghas ar an bhfód sna hannála. Sa bhliain 604, chloígh a nia, Conall Guthbhinn mac Suibne (bás 635) an tArdrí Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604) i gcath ag Faiche mhic Meannáin ("Faithche Mic Mencnain"), ar bhruach Loch Seimhdí (Contae na hIarmhí), inar maraíodh an Ardrí. Bhuaigh a chol ceathrar, Aonghas mac Colmáin Bhig (bás 621) ag Cath Odba sa bhliain 612, inar maraíodh Conall Laogh Bhreá mac Aodha Sláine. 
Sa bhliain 618, maraíodh Fearghas féin ag "Anfartach ua Mescáin" de Mhuintir "Blaitíne" (lonnaithe gar do Cuaille, Contae Lú). Is amhlaidh gurbh fhala pearsanta é seo.
Aonghas mac Colmáin. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin Bhig, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Aonghas mac Colmáin Bhig (Sean-Ghaeilge Óengus mac Colmáin Bec) (bás 621) Bhí sé i réim ón mbliain 618 go dtí 621. Tháinig Aonghas i gcomharbacht ar Fearghas mac Colmáin.
Dar leis na ginealaigh, Colmán Bec (bás 587) ba ea a athair, agus Diarmaid mac Cearbhaill (bás 565) a sheanathair. Rianaíonn Caille Fallamhain a sinsearacht siar go hAonghas.
Sula ndearnadh rí de, insítear sna hannála go raibh baint ag Aonghas leis an achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine. Sa bhliain 612, bhuaigh sé ag Cath Odba (gar den Uaimh, Contae na Mí) inar maraíodh Conall Laogh Bhreá mac Aodha Sláine. Tharla an cath seo b'fhéidir mar thoradh éilimh Chonaill agus é ag iarraidh teacht i gcumhacht ar Aodh Fuariodhnach mar ardrí.
Maraíodh Aonghas sa bhliain 621. Ina thásc sna hannála, deirtear go míchruinn gur mhac Cholmáin Mhóir é. Tugtar an teideal "regis Nepotum Neill" (AU) nó "ríg h-Úa Neill" (AT) dó. Is amhlaidh gurb ionann sin agus Ardrí na hÉireann, nó rí Teamhrach. Moltar mar chúis gur thug Suibhne Meann, tar éis dó Maol Cobha mac Aodha a mharú sa bhliain 615, tacaíocht d'éilimh Aonghasa in ionad bheith féin i gcumhacht, é sin nó b'fhéidir é gur leath-rí é Aonghas sa deisceart.
Sa ríliosta Buile Choinn, scríofa sa 7ú haois le linn réimeas Ardrí Uí Néill, Fíonsneachta Fleách, deirtear go mbeidh Domhnall mac Aodha, an rí a tháinig i gcomharbacht ar Shuibhne Meann, ina "Óengus glórmhar". Tá Aonghas san áireamh mar ardrí sa ríliosta le Marianus Scottus.
Maraíodh a mhic, Maol Umha ("Máel Umai") agus Colga ("Colgu"), sa bhliain 635, mar chuid den achrann i measc Uí Néill an Deiscirt, i gCath Cúil Caeláin by Diarmaid mac Aodha Sláine (bás 665). Maraíodh a gharmhac, Faolchú mac Maoil Umha ("Fáelchú mac Máele Umai") i gCath Ogamain sa bhliain 662, ag troid ar son Chonaing Choirre mhic Conghaile as Cnóbha agus Bhlathmaic mhic Aodha Sláine (bás 665) in éadan lucht leanúna Diarmada mhic Aodha Sláine.
Enrique IV na Caistíle. Bhí Enrique IV na  Caistíle (Valladolid, 5 Eanáir, 1425- Maidrid, 11 Nollaig, 1474) ina Rí na Caistíle ó 1454 go dtí a bháis i 1474. Thug roinnt staraithe go drochmheasúil "el Impotente" (Gaeilge;"duine éagumasach") air. Ba mhac é le Juan II agus María na hAragóine, agus deartháir athar le hIsabel, agus Alfonso, a san iomaíocht faoina ríchathaoir i rith a shaoil.
Conall Guthbhinn. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Conall mac Suibhne (Sean-Ghaeilge Conall mac Suibni) (bás 635), a glaodh Conall Guthbinn air. Suibhne mac Colmáin (bás 600), iar-rí, ba ea a athair. He ruled from 621 to 635.
Bhí Suibhne athair Chonaill maraithe sa bhliain 600 ag a uncail Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604), sinsear eapainmneach Shíol Aodha Sláine. Thosaigh mar thoradh achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine, agus sa bhliain 604, tharla cath ag Faiche mhic Meancnáin ("Faithche Mic Mencnain"), ar bhruach Loch Seimhdí (Contae na hIarmhí). I rith an chatha, chonaic Conall a dheartháir altrama, Aodh Gustan, ag marú Aodha Sláine. Maraíodh fosta comhghuaillithe Aodha Sláine, mar a bhí Aodh Rón Uí Fhailí agus Aodh Buí, rí "Tethba".
Insítear i nAnnála Uladh:
Tháinig Conall i gcoróin mar rí Uisnigh sa bhliain 621 tar éis bhás the death of Aonghasa mhic Colmáin Bhig. Sa bhliain 622, i rith Cath Cenn Deilgthen (Cill Dealga in Contae na Mí), chloígh Conall a ghaoil chomhraic i gceannas bheirt mhac le "Librén mac Illand Cerbaill". Deartháir le sin-seanathair Chonaill, an Ardrí Diarmaid mac Cearbhaill (bás 565), ba ea "Illand". Throid Domhnall Breac (bás 642), rí Dál Riada in am trátha, i dteannta le Conall.
Sa bhliain 633, ag [[Cath Átha Goan, raibh thiar den [[an Life|Life]], chuir Conall féin i bpáirt le [[Faílbe Flann mac Áedo Duib|Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]] (bás 637), [[ríthe na Mumhan|rí Mumhan]], chun cuidiú le [[Fáelán mac Colmáin|Faolán mac Colmáin]] (bás 666?) [[Uí Dhúnlainge]] agus [[Crimthann mac Áedo|Criomhthainn mac Aodha]] [[Uí Mháil]] á chloí agus á mharú aige, agus coróin na [[ríthe na Laighean|Laigean]] faighte aige. Chabhair Clann Cholmáin le muintir Uí Dhúnlainge ina n-achrann le Síol Aodha Sláine, agus dá bharr bhí siad in ann cúrsaí ar an teorainn le muintir [[Uí Fhailí]] a smachtú. Phós Faolán mac Colmáin le hUasal deirfiúr Chonaill (bás 643).
Sa bhliain 634, ag [[Cath Loch Trethin]] ag "Fremainn" ("Loch Drin", suite ó thuaidh de "Chullionbeg", [[Contae na hIarmhí]]), mharaigh Conall [[Congal mac Áedo Sláine|Conghal mac Aodha Sláine]], rí [[ríthe Brega|Bhreá]], agus a dheartháir [[Ailill Cruitire]], ag leanúint leis an achrann le Síol Aodha Sláine. Sa bhliain 635, mharaigh [[Diarmait mac Áedo Sláine|Diarmaid mac Aodha Sláine]] (bás 665) Conall i dtigh mhac [[Nad Froích mac Cuirc|Nadh Fhraoigh]].
Maraíodh mac Chonaill, Airmeatach Caoch, ag [[Cath Mag Rath]] ([[Maigh Rath]], [[Contae an Dúin]]) sa bhliain 637 ag troid ar son [[Congal Cáech|Chonghaile Chaoich]] na [[Ulaid|Ulad]] agus an tArdrí [[Domnall mac Áedo|Domhnall mac Aodha]] (bás 642) de [[Cenél Conaill|Chineál Chonaill]]. Maraíodh fosta mac Airmeataigh, Faolchú, sa chath úd. Rí Uisnigh ba ea mac eile Airmeataigh, [[Diarmait Dian|Diarmaid Dian]] (bás 689).
Tagairtí.
[[Category:Ríthe Uisnigh]]
Máel Dóid mac Suibni. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Maol Dóid mac Suibhne (Sean-Ghaeilge Máel Dóid mac Suibni (bás 653). Suibne mac Colmáin (bás 600) ba ea a athair, agus Conall Guthbhinn (bás 635) a dheartháir, iar-ríthe beirt. Bhí sé i réim ón mbliain 635 go dtí 653.
Le linn na tréimhse seo i stair na Mí, bhíodh achrann idir Clann Cholmáin agus Síol Aodha Sláine. Maraíodh go fealltach Suibhne athair Mhaoil Dóid ag a uncail, Aodh Sláine mac Diarmada (bás 604) sa bhliain 600. Maraíodh deartháir Mhaoil Dóid, Conall Guthbhinn, ag Diarmaid mac Aodha Sláine (bás 665) sa bhliain 635.
Sa bhliain inar tháinig Maol Dóid i gcoróin, mharaigh Diarmaid i mbun chatha a choil ceathrar de Chlann Cholmáin Bhig, Máel Umai agus Colga (mic Aonghasa mhic Colmáin Bhig (bás 621)). Dhá bhliain i ndiaidh sin sa bhliain later in 637, maraíodh a nia, Airmeatach Caoch mac Conaill Guthbhinn, agus a mhac Faolchú, ag Cath Mag Rath ag troid ar son Conghaile Chaoich na Ulad. Bhí Síol Aodh Sláine ar an bhfód ina éadan.
Ní fheictear Maol Dóid féin sna hannála ina thásc sa bhliain 653. Maraíodh a mac, "Feredach", i rith coimheascair i gCrannach sa bhliain 697.