Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cath Bhéal an Átha Buí. Tá cáil ar Bhéal an Átha Buí in iarthar Ard Mhacha mar gurb ann a bhuaigh Aodh Ó Néill cath in aghaidh fhórsaí Shasana, a bhí faoi cheannas Henry Bagenal ar 14 Lúnasa 1598. 
Bhí sé ina chogadh idir taoisigh na nGael i gCúige Uladh agus rialtas Shasana le beagnach ceithre bliana nuair a rinne Bagenal iarracht ceanncheathrú Uí Néill a ghabháil. Rinne Ó Néill luíochán cliste ar na Sasanaigh ag an Áth Buí agus bhí bua mór aige. 
Imeachtaí.
Mháirseáil Bagenal le timpeall ceithre mhíle saighdiúir ó Ard Mhacha agus bhí na Gaeil á chiapadh ón tús le piléir, sleánna agus gathanna. 
Mealladh na Sasanaigh isteach i gceantar ina raibh talamh bog agus crainn ar gach taobh, áit a bhí ullmhaithe don luíochán cheana féin ag Ó Néill. Chuaigh gunnaí móra na Sasanach in abar agus d'fhan cuid de na saighdiúirí siar chun iad a scaoileadh saor. 
Maraíodh Bagenal le piléar sa chloigeann, agus chuaigh marcshlua na nGael ar an ionsaí. Chúlaigh na Sasanaigh ar ais go hArd Mhacha, agus na Gaeil sa tóir orthu i rith an ama. B'éigean dóibh Ard Mhacha féin a ghéilleadh tar éis trí lá de léigear.
Áirítear gur chaill na Sasanaigh idir 1500 agus 2000 sa chath agus gur maraíodh timpeall 200 d'arm Uí Néill. Ar feadh cúpla bliain bhí forlámhas ag Ó Néill ar Chúige Uladh agus ar chuid mhaith eile d'Éirinn, agus mhéadaigh an tacaíocht a fuair sé ó Ghaeil ar fud na tíre. 
Mhair an cogadh cúig bliana eile.
Jon Kyl. Ba é Jon Llewellyn Kyl (rugadh 25 Aibreán, 1942, in Oakland, Nebraska) Seanadóir na Stát Aontaithe ó Arizona, 1995–2013. Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Aoire an mhionlaigh sa seanad a bhí ann, an dara céim is airde sa pháirtí, agus iad sin san fhreasúra. Sa bhliain 2010, chuir an t-iriseán "Time" Jon Kyl ar liosta na 100 Duine Is Mó Tionchar Acu. Toghadh go dtí an Seanad sa bhliain 1994 é agus arís sna blianta 2000 agus 2006.
Sula ndeachaigh sé leis an bpolaitíocht, bhí sé ina dhlíodóir agus ina stocaire le Jennings, Strouss &amp; Salmon i Phoenix, Arizona. D'fhreastail sé i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe ó 1987 go 1995. Toghadh go dtí an Seanad é den chéad uair sa bhliain 1994, ag fáil bua ar Samuel G. Coppersmith. Thóg Kyl seasamh an-choimeádach ann. Tá sé ina bhrústocaire anois, cosúil lena lán iar-pholaiteoirí.
Liam Neeson. Aisteoir Éireannach as an mBaile Meánach i gContae Aontroma i dTuaisceart Éireann is ea William John Neeson OBE (an 7 Meitheamh 1952 a rugadh é). Is é Liam Neeson an t-ainm a thugann sé air féin mar aisteoir. Bhí sé pósta ar an bhanaisteoir Sasanach Natasha Richardson, ach fuair sí bás i mí Mhárta, 2009 de bharr gortaithe i dtimpiste sciála i gCeanada.
Thomas Hodgkin. Lia ab ea Thomas Hodgkin (a rugadh ar an 17 Lúnasa 1798 i bPentonville agus bás ar an 5 Aibreán 1866 i Jaffa, sa Phalaistín nó Iosrael inniu). Paiteolaí Sasanach ab ea é agus thug sé a ainm do liomfóma Hodgkin, cineál ailse sna faireoga limfe ar ar thug sé an chéad chur síos sa bhliain 1832.
Carthanas.
Bhí Hodgkin ina bhall de Chumann na gCarad, is é sin, ina Chaecar. D'fhág a chreideamh daingean reiligiúnach a shliocht ar a shaol agus ar a shaothar araon. 
Bhí an mhíochaine ar an gcloch ba troime ar a phaidrín, ach thairis sin, ba chás leis leasú na sochaí agus cúrsaí oideachais. Bhí sé ar na daoine móra carthanais lena linn, agus deirtear go raibh sé ar dhuine acu siúd ba mhó a rinne le sochaí na Breataine Móire a chur i mbealach a feabhais sa naoú haois déag. Rinne sé éachtaí móra ar mhaithe le bundúchasaigh na hAstráile agus na Nua-Shéalainne freisin, tráth a shaoil, agus ní dhearna sé dearmad de leas na ndaoine de phór na hAfraice a bhí socraithe síos i Londain.
Saol.
Fuair sé oideachas cuimsitheach óna athair agus d'fhoghlaim sé teangacha móra na hEorpa, idir Ghearmáinis, Fhraincis, Iodáilis agus Spáinnis, go paiteanta. Sa bhliain 1819, chuaigh sé ag staidéar míochaine i Londain, ina dhiaidh sin i nDún Éideann. Chaith sé seal san Fhrainc agus san Iodáil freisin. San Fhrainc, d'fhoghlaim sé steiteascóp a úsáid - aireagán nua a bhí ann san am sin. 
I Mí Eanáir den bhliain 1832 a d'fhoilsigh sé a alt cáiliúil faoi liomfóma Hodgkin, "On the Morbid Appearances of the Adsorbent Glands and Spleen" ("Faoi Chuma Ghalrach na bhFaireog Limfe agus an Liatháin"). 
Bhí sé cairdiúil le Sior Moses Montefiore, duine de Ghiúdaigh mhóra na Breataine Móire lena linn. Baincéir ab ea Montefiore agus é ag tál a charthanais ar mhuintir na Palaistíne go fial flaithiúil. Nuair a chuaigh Montefiore agus Hodgkin go dtí an Tír Naofa in éineacht, sa bhliain 1866, bhain tubaiste dóibh, áfach, nó buaileadh Hodgkin breoite le dinnireacht. Ní raibh an teacht aniar ann a thuilleadh, agus fuair sé bás ar an 4 Aibreán 1866. Cuireadh i Jaffa é.
An Siséal. Réaltbhuíon bheag neamhfheiceálach is ea an Siséal atá suite ar an leathsféar neamhaí theas in aice le réaltbhuíon na hAbhann. Ba é an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh an réaltbhuíon seo sna blianta 1751-52.
Tugtar Caelum mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "siséal greanta".
Stair.
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an tSiséil. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Siséal ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Les Burins ("na Siséil") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an réaltbhuíon seo ar dtús – péire siséal trasna ar a chéile a chuir sé ar a léarscáil neamhaí. Caelum Scalptorium ("an Siséal Greanadóireachta") an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar a tháinig amach sa bhliain 1763. Sa bhliain 1801, ar an léarscáil neamhaí "Uranographa" de chuid an réalteolaí Ghearmánaigh Johann Bode, tugadh Caelum Scaptoris ("Siséal an Ghreanadóra") mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo. Caelum an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá atá inniu ann.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an tSiséil go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
An Tábla. Tá an Tábla ar cheann de na réaltbhuíonta miona atá le feiceáil ar an leathsféar neamhaí theas. Ba é an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh sna blianta 1751-52 é. "Mons Mensae" (a chiallaíonn "sliabh an tábla") an t-ainm Laidine a thug sé ar dtús air, i gcuimhne Shliabh an Tábla san Afraic Theas, áit a ndearna sé a chuid oibre breathnaithí.
Is réaltbhuíon an-doiléir é an Tábla – an ceann is doiléire, déanta na fírinne – gan aon réaltaí geala i measc a chuid réaltaí, ach tá píosa de Scamall Mór Magellan le feiceáil air (agus an chuid eile ar réaltbhuíon an Cholgáin). Deirtear go bhfuil an Scamall neamhaí cosúil leis an "Éadach boird" mar a deirtear leis, sin le rá scamall bán a bhíonn le feiceáil anois is arís os cionn Shliabh an Tábla.
Tugtar Mensa mar ainm Laidine ar an Tábla sa lá atá inniu ann, rud a chiallaíonn "tábla".
Stair.
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an Tábla. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Tábla ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Montagne de la Table ("Sliabh an Tábla") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an réaltbhuíon seo ar dtús. Mons Mensae ("Sliabh an Tábla") an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar a tháinig amach sa bhliain 1763, ach giorraíodh an t-ainm sin go Mensa idir sin is tráthas, agus is é seo an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá atá inniu ann.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Tábla go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
An Teileascóp. Réaltbhuíon bheag neamhfheiceálach is ea an Teileascóp atá suite ar an leathsféar neamhaí theas ar an taobh theas de réaltbhuíon an tSaighdeora. Ba é an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh an réaltbhuíon seo sna blianta 1751-52.
Tugtar Telescopium mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "teileascóp".
Stair.
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an Teileascóip. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Teileascóp ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Le Telescope ("an Teileascóp") an t-ainm Fraincise a thug Lacaille ar an réaltbhuíon seo ar dtús. Teileascóp aerga a bhí i gceist – sin le rá, an saghas teileascóip ar bhain an réalteolaí Giovanni Domenico Cassini úsáid as i Réadlann Pháras ag tosú an 18ú haois. Teileascóp athraonta a bhí ann a raibh feadán an-fhada anásta aige chun iomrall crómatach a chealú.
Sa bhliain 1801, ar an léarscáil neamhaí "Uranographa" de chuid an réalteolaí Ghearmánaigh Johann Bode, tugadh Tubus Astronomicus ("an Feadán Réalteolaíochta") mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo.
Telescopium an t-ainm Laidine a tugadh uirthi ar an bplánaisféar de chuid Lacaille a tháinig amach sa bhliain 1763, agus is é seo an t-ainm Laidine a thugtar uirthi sa lá atá inniu ann.
Ar an léarscáil neamhaí de chuid Lacaille, shínigh an Teileascóp ó thuaidh idir réaltbhuionta an tSaighdeora agus na Scairpe, ach sa lá atá inniu ann gaibhnítear don cheantar sin na spéire í atá laisteas den Saighdeoir agus de réaltbhuíon Thriantán an Deiscirt. Mar sin de, tugtar Eta Sagittarii ar Beta Telescopii, G Scorpii ar Gamma Telescopii, agus 45 Ophiuchi (nó d Ophiuchii) ar Theta Telescopii.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Teileascóip go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
An Triantán. Réaltbhuíon bheag thuaisceartach is ea an Triantán a gcomhdhéanann na trí réalta is gile dá chuid triantán comhchosach fadaithe. Tá an Triantán ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha, agus tá sé chomh maith ar cheann de na 48 réaltbhuíon a bhí ar chatalóg Tholamaes.
Tugtar Triangulum mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "triantán".
An Túcán. Réaltbhuíon dheisceartach is ea an Túcán a bhfuil píosa de Scamall Beag Magellan le feiceáil ann. Tá an réaltbhuíon seo ar cheann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius. Ba é an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer a thug isteach sa léarscáil neamhaí "Uranometria" é sa bhliain 1603. Tugtar Tucana mar ainm Laidine ar an réaltbhuíon seo, rud a chiallaíonn "túcán".
Stair.
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon an Túcáin idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge "Hollandia" sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas "Uranometria" de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an Túcán san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná Den Indiaenschen Exster, op Indies Lang Ghenaemt, a chiallaíonn "an Snag Breac Indiach, dá ngairtear Lang sna hIndiacha". "Fada" is brí leis an bhfocal Ollainnise "lang"; is dócha gurbh é an gob adhairce a bhí i gceist ag Keyser agus de Houtman, ós rud é go bhfuil gob an-fhada ag an éan sin agus is sna hIndiacha a fhaightear é, ach mar Toucan, éan Meiriceánach, a tharraing Plancius ar a chruinneog neamhaí é. Ba é an tAb Nicolas de Lacaille a d'aistrigh an t-ainm go Laidin mar Tucana.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í an Túcán, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht léi.
George Nicolas Papanicolaou. Lia agus paiteolaí ba ea George Nicolas Papanicolaou (Gréigis: Γεώργιος Παπανικολάου). Rugadh ar 13 Bealtaine 1883 in Euboia sa Ghréig é, agus fuair sé bás ar 19 Feabhra 1962. Ghnóthaigh sé dintiúirí dochtúireachta sa Ghearmáin, in Ollscoil München, sa bhliain 1910, ach is sna Stáit Aontaithe a rinne sé an chuid ab fhiúntaí dá shaothar. Bhí post aige in Ospidéal Nua-Eabhrac agus in Ollscoil Cornell, i gColáiste Míocháine Weill. 
Ba í an fhionnachtain ba thábhachtaí a rinne sé tástáil Papanicolaou, "smearadh Pap" a chuireann ar chumas dochtúirí Ailse Muineál na Broinne ceann de na cineálacha ailse is coitianta sna mná a aithint gan mhoill. Gnáth-thástáil anois í agus í saor agus sábháilte. Is féidir an ailse a aimsiú ar an bpointe agus othar a leigheas le hobráid shimplí dá bharr.
Thug Papanicolaou an chéad chuntas ar an modh tástála seo in alt dar teideal "“Diagnosis of uteral cancer by vaginal smear”" a foilsíodh sa bhliain 1943. Tháinig eileamh ar an tástáil ar fud an domhain, agus sábhálann sí na mílte gach bliain. Anois tá tionscadail mhóra leighis ag baint léi.
Eireaball Spideoige. Is cnuasach filíochta Gaeilge é Eireaball Spideoige. Cnuasach de dhánta le Seán Ó Ríordáin atá ann. D'fhoilsigh Sáirséal agus Dill é i mBÁC é sa bhliain 1952.
Seán Ó Coileáin. Is scríbhneoir agus léachtóir é Seán Ó Coileáin MA (N.U.I.) AM (Harv) PhD (Harv) ó Bheanntraí, Co. Chorcaí.
Bhain sé a chéim B.A. agus a chéim M.A. amach i gColáiste na hOllscoile i gCorcaigh agus a chéim dochtúireacht i Ollscoil Harvard sna Stáit Aontaithe. Ghnóthaigh Scoláireacht Chiste Theach an Ard-Mhéara (1966) agus Staidéaracht Taistil Ollscoil na hÉireann (1967). Thug tréimhse na Staidéarachta in Ollscoil Harvard mar a raibh sé ina mhac léinn ag John Kelleher agus ag Albert Lord. Is ann a bronnadh an dochtúireacht air sa bhliain 1972; b'é ábhar an tráchtais aige The Guaire cycle: a study in Irish tradition.
Seal ina léachtóir le Nua-Ghaeilge i gCorcaigh ina dhiaidh sin; seal eile ina ollamh le Léann na hÉireann i Harvard; é ina ollamh i gCorcaigh ó shin. Ollamh na Nua Ghaeilge ab ea é i gColáiste na hOllscoile le blianta go dtí gur éirigh sé as sa bhliain 2006.
Plé aige le gnéithe éagsúla de thraidisiún léinn agus liteartha na Gaeilge; spéis fé leith sa litríocht bhéil aige, go háirithe sa chaointeoireacht. Mhol an Institiúid Chultúrtha Ghael-Mheiriceánach príomhdhuais liteartha na bliana 1984 a thabhairt dó as an leabhar "Seán Ó Ríordáin: beatha agus saothar". Suim á chur le fada aige i litríocht an Bhlascaoid; as san a tháinig an cóiriú nua atá déanta ar "An tOileánach" aige (2002).
Darren Shan. Is é Darren Shan an t-ainm cleite a úsáideann an scríbhneoir clúiteach Darren O’Shaughnessey. Rugadh é i Londain, Sasana ar an 2 Iúil 1972, agus d'fhás sé aníos in Luimneach, in Éirinn. 
Baineann sé leas as an ainm Darren Shan mar phríomhcharactar ina sraith leabhair The Saga of Darren Shan, glaotar sraith Cirque du Freak air freisin. Tá sraith leabhar eile scríofa aige, The Demonata faoi dhomhan ina bhfuil deamhain ina gcónaí. Bhain sé an Sheffield Children's Book Award i 2001 leis an úrscéal "Cirque Du Freak: A Living Nightmare" (an chéad sraith).
Saothair.
"Koyasan".
Úrscéal gearr é "Koyasan" a scaoileadh i Sasana le haghaidh Lá Domhanda na Leabhar sa bhliain 2006. Tá sé as cló faoi láthair. Aistríodh agus foilsíodh é i roinnt tíortha.
Jim Jarmusch. Is stiúrthóir, léiritheoir, eagarthóir, scríbhneoir agus aisteoir scannáin é Jim Jarmusch. Saolaíodh James R. Jarmusch ar an 22ú Mí Eanáir 1953 in Akron, Ohio i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tosaíodh a slí bheatha mar stiúrthóir scannáin leis an scannán Permanent Vacation i 1980. 
Bhí agus tá clú agus cáil ar Jarmusch leis na criticí mar stiúrthóir scannáin neamhspleách ach ní raibh ag éirigh leis sa Scannán Mór Ratha (Box Office) go dtí gur sheol sé an scannán agus arís leis an scannán Coffee &amp; Cigarettes. D’éirigh ar fheabhas leis sa Scannán Mór Ratha lena scannán nua Broken Flowers i 2005 le Bill Murray mar phríomh-aisteoir. 
Tá Jarmusch pósta leis an stiúrthóir scannáin Sara Driver, scríobh siad an scripte don scannán You are not I le chéile i 1981. Bhí Driver mar léiritheoir ar Stranger Than Paradise agus deirtear go bhfuair sé an inspioráid don le haghaidh Broken Flowers uaithi. Scríobh Jim Jarmusch agus John Yau an leabhar Original Sin: Visionary Art of Joe Coleman i 1998.
Saol agus Saothar.
Oideachas.
Rinne Jarmusch céim sa Bhéarla in Ollscoil Columbia sa Stáit Aontaithe agus ansin chuaigh sé ar aghaidh gan aon taithí oibre sa scannánaíocht le áit a fháil sa “New York University's Tisch School of the Arts”. Bhí sé ag obair ansin mar chúntóir leis an scannánaí Nicholas Ray. Thug Nicholas Ray cabhair dó airgead a fháil ar dheontas leis an scannán Permanent Vacation a stiúradh. Bhí air Permanent Vacation a dhéanamh mar tionscnamh tráchtais. Ní bhfuair sé a chéim ó NYU toisc go raibh na Ollaimh san ollscoil traochta leis an tráchtas d'ainneoin go raibh na criticí sásta leis ach b'éigean dóibh céim onórach a thabhairt dó nuair a bhí sé ag éirigh níos cáiliúla.
Stranger Than Paradise. Scannán is ea Stranger Than Paradise a scríobhadh agus a stiúradh ag Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 1984. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Thosaigh sé mar ghearrscannán tríocha nóiméad faoin teideal "Stranger Than Paradise (The New World)" i 1982. Bhí ról ag beanchéile Jim Jarmusch, Sara Driver, sa scannán seo. Feictear í ag deireadh an scannáin le hata uirthi ag feitheamh ar an airgead.
Rangú an scannán ag #26 i liosta "The Top 50 Cult Films" san irisleabhar Entertainment Weekly.
Ceol.
An príomhaisteoir John Lurie a rinne an ceol don scannán, ach amháin an t-amhrán "I Put a Spell on You" le Screamin' Jay Hawkins, a chloistear go minic sa scannán. D'eisigh Enigma an t-albam "Stranger Than Paradise/The Resurrection of Albert Ayler" sa bhliain 1999.
Bill Murray. Rugadh William James Murray ar an 21ú Meán Fómhair, 1950 i Siceagó, Illinois. Is aisteoir, fear grinn, léiritheoir, stiúrthóir scannáin agus file é. Chuir sé tús lena cheird ar an gclár teilifíse "Saturday Night Live".