Trelis/gawiki huggingface dataset:
For Whom the Bell Tolls. Úrscéal de chuid Ernest Hemingway is ea For Whom the Bell Tolls, "(Gaeilge:Dá Bhuaileann an Cloigín)" a foilsíodh sa bhliain 1940. Tharraing an scannán sa bhliain 1943 clú idirnáisiúnta ar Hemingway.
An leabhar.
Is líne ó dhán an fhile Sasanaigh, John Donne, é teideal an leabhair seo:
Tá an t-úrscéal bunaithe ar thaithí Hemingway i gCogadh Cathartha na Spáinne. Tá an scéal suite in 1937, agus na poblachtánaithe ar tí ionsaí mór a thosnú ar Segovia. Glacann sabaitéir Meiriceánach, Robert Jordan, tasc chun droichead a phléascadh ionas nacn mbeadh na náisiúnaithe in ann frithionsaí a chur sa tsiúl. Buaileann sé le banda treallchogaidh Phablo sna sléibhte agus an t-éacht á ullmhú aige. 
Tá bean ann, María, a raibh ina príosúnaí ag na náisiúnaithe i Valladolid. Cuireann Jordan suim inti, cé go bhfuil eagla air a chroí a oscailt d'éinne. D'fhulaing María go mór ag lámha na náisiúnach. Casann an scéal ar mheon Robert Jordan, a dhualgas don tásc idir lámha aige, a dhifríochtaí le ceannaire an bhanda atá dá thacú, Pablo, agus an cion atá ag Jordan do Mharía. 
Tá ról lárnach sa scéal freisin ag bean Phablo, Pilar, a insíonn cúpla eachtraí uafásacha ó thús an chogaidh inar maraíodh na náisiúnaithe go barbarach ina baile féin tar éis éirí amach Franco.
Déanann an banda ionsaí ar na saighdiúirí náisiúnacha atá ag cosaint an droichid agus éiríonn le Jordan a dhinimít a chur agus an droichead a phléascadh. Tá na sléibhte breac le saighdiúirí Náisiúnacha i ndiaidh an ionsaí agus goineadh Jordan go dona agus an banda ag teitheadh ar a gcapaill. Fanann sé ann chun a chomhghleacaithe a chosaint agus iad ag teitheadh. Críochnaíonn an scéal le Jordan ar an dtalamh leis an meaisínghunna agus é ag smaoineamh faoin saol nach mbeidh sé in ann a chaitheamh le María.
Baineann Hemingway úsáid as sean-téarmai Bhéarla ar nós "thee" agus "thou" in ionad "you" chun blas an chanúint áitiúil Spáinnise a chruthú.
Scannán.
Rinneadh scannán cáiliúil den leabhar i 1943 le Gary Cooper i bpáirt Robert Jordan agus Ingrid Bergmann i bpáirt María. Bhuaigh Katina Paxinou, a raibh páirt Pilar aici, an gradam Oscar don ban-aisteoir taca is fearr. 
Tharraing an scannán clú idirnáisiúnta ar Hemingway.
Ceol.
Is amhrán é "For Whom the Bell Tolls" ón grúpa Metallica ar a n-albam "Ride the Lightning" ó 1984. Is tagairt do chuid den leabhar é an t-amhrán, ina bhfuil ceannaire bhanda treallchogaithe, El Sordo, timpeallaithe ag saighdiúirí náisiúnacha ar chnoc. Tagann eitleáin chun na treallchogaithe go léir a bhuamú is maraítear iad go léir.
Thomas Jefferson. Ba é Thomas Jefferson (13 Aibreán 1743 - 4 Iúil 1826) 3ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1801 go dtí an 4 Márta 1809. I rith a théarma oifige, cheannaigh sé críoch Louisiana ón Fhrainc in 1803. In 1808 stad sé an trádáil sclábhaí eachtraí.
Eolas Beathaisnéiseach.
Ba iad Peter Jefferson agus Jane Randolph a thuismitheoirí. Bhain sé amach céim ag an Coláiste Liam agus Mháire (1760-62).
James Madison. Ba é James Madison (16 Márta 1751 - 28 Meitheamh 1836) 4ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1809 go dtí an 4 Márta 1817.
16 Márta. Is é an 16 Márta an 75ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 76ú lá i mbliain bhisigh. Tá 290 lá fágtha sa bhliain.
25 Feabhra. Is é an 25 Feabhra an 56ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 309 lá fágtha sa bhliain nó 310 i mbliain bhisigh.
28 Bealtaine. Is é an 28 Bealtaine an 148ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 149ú lá i mbliain bhisigh. Tá 217 lá fágtha sa bhliain.
13 Bealtaine. Is é an 13 Bealtaine an 133ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 134ú lá i mbliain bhisigh. Tá 232 lá fágtha sa bhliain.
26 Bealtaine. Is é an 26 Bealtaine an 146ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 147ú lá i mbliain bhisigh. Tá 219 lá fágtha sa bhliain.
6 Meán Fómhair. Is é an 6 Meán Fómhair an 249ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 250ú lá i mbliain bhisigh. Tá 116 lá fágtha sa bhliain.
8 Samhain. Is é an 8 Samhain an 312ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 313ú lá i mbliain bhisigh. Tá 53 lá fágtha sa bhliain.
14 Samhain. Is é an 14 Samhain an 318ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 319ú lá i mbliain bhisigh. Tá 47 lá fágtha sa bhliain.
5 Nollaig. Is é an 5 Nollaig an 339ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 340ú lá i mbliain bhisigh. Tá 26 lá fágtha sa bhliain.
15 Nollaig. Is é an 15 Nollaig an 349ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 350ú lá i mbliain bhisigh. Tá 16 lá fágtha sa bhliain.
12 Márta. Is é an 12 Márta an 71ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 72ú lá i mbliain bhisigh. Tá 294 lá fágtha sa bhliain.
29 Meán Fómhair. Is é an 29 Meán Fómhair an 272ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 273ú lá i mbliain bhisigh. Tá 93 lá fágtha sa bhliain.
Live 8. Ba shraith ceolchoirmeacha é Live8 a tharla ar an 2 Iúil 2005, fiche bliain tar éis LiveAid. D'eagraigh Bob Geldof an dá eachtra. Le LiveAid, ba iad tabhartais charthanacha a bhí i gceist, mar a dúirt Geldof "Tabhair dúinn do focain airgead", ach i gcás Live8, dúirt sé "Níor mhaith linn d'airgead, ba mhaith linn do ghuth". Ba cheartlár an fheachtais brú a chur ar cheannairí an G8 chun fiacha na tíortha is boichte a scriosadh, níos mó cabhrú a thabhairt do thíortha bochta agus rialacha trádála a cheartú. Bhí deich gceolchoirm ar siúl ar an lá, .i.:
Sheinn 1,000 ealaíontóir sna ceolchoirmeacha agus bhí thart ar 2.2 billiún duine ag féachaint nó ag éisteacht leis na heachtraí. Chuir an tsraith ceolchoirmeacha tús le seachtain agóidí agus léirsithe, go háirithe i nDún Éideann, an áit a raibh cruinniú an G8 ag tarlú an bhliain úd. Bhí ceolchoirm i nDún Éideann ar an 6 Iúil, 2005, lá an chruinnithe.
Reacht. In Éirinn, acht nó dlí de chuid an Oireachtais, a bhfuil Dáil Éireann agus Seanad Éireann mar chuid de. De réir Bhunreacht na hÉireann, caithfidh Uachtarán na hÉireann a lorg láimhe a chur ar reacht ionas go rachaidh an dlí i bhfeidhm.
Léann clasaiceach. Stair, cultúr agus teangacha an domhain chlaisicigh, sé sin an tSean-Ghréig is an Róimh.
Eacnamaíocht. Is brainse den eolaíocht shóisialta í an eacnamaíocht a bhaineann le cúrsaí an gheilleagair. Tagann an focal ón nGréigis ("oikos" nó teach agus "nomos" nó dlí). Thug an staraí Thomas Carlyle "an eolaíocht ghruama" uirthi sa naoú chéad déag.
Díríonn an eacnamaíocht ar iompar agus idirghníomhú na ngníomhairí eacnamaíocha agus conas a oibríonn an geilleagar. Ag teacht leis an bhfócas seo, is minic a dhéanann príomh-téacsleabhair idirdhealú idir micreacnamaíocht agus maicreacnamaíocht. 
Anailísíonn an eacnamaíocht an geilleagar ar fad (a chiallaíonn táirgeadh comhiomlán, tomhaltas, coigiltis, agus infheistíocht) agus na saincheisteanna a dhéanann difear dí, lena n-áirítear dífhostaíocht na n-acmhainní (saothair, caipiteal, agus talamh), boilsciú, fás eacnamaíoch, agus na beartais phoiblí a thugann aghaidh ar na saincheisteanna seo (beartais airgeadaíochta, fioscacha, agus eile).
Micreacnamaíocht.
Scrúdaíonn an micreacnamaíocht iompar na n-eilimintí bunúsacha sa gheilleagar, lena n-áirítear gníomhairí aonair agus margaí, ar na hidirghníomhaíochtaí, agus torthaí na n-idirghníomhaíochtaí. D'fhéadfadh a bheith san mar gníomhairí aonair, mar shampla; teaghlaigh, gnólachtaí, ceannaitheoirí, agus díoltóirí.
Féach freisin.
Soláthar agus éileamh
Alastar Mór.  
Ba rí ar ríocht sean-Ghréigeach na Macadóine é Alastar III na Macadóine (Gréigis: Αλέξανδρος Γʹ ὁ Μακεδών, Aléxandros III ho Makedȏn; 20/21 Iúil 356 RC – 10/11 Meitheamh 323 RC), ar a dtugtar freisin Alastar Mór (Gréigis: Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας, Aléxandros ho Mégas). Ba mhac le Pilib II agus comharba air é. Tháinig sé i gcoróin nuair a bhí sé 20 sa bhliain 336 RCR agus bhí sé i mbun feachtas míleata ar fud an Iarthair na hÁise agus na hÉigipte ar feadh an chuid is mó de réimis. 
Tar éis dó an choróin a bhaint amach, thosaigh sé feachtas in aghaidh na bPeirseach sa bhliain 334 RCR a mhair aon bhliain déag. Bhunaigh sé an Domhan Heilléanaíoch, an tréimhse inar leath cultúr agus tionchar na nGréagach ar fud an domhain chlasaicigh. Ceann de na h-impireachtaí ba mhó a bhí ann riamh ab ea impireacht Alastair. Ghabh Alastar smacht ar an Éigipt, chloígh sé na Peirsigh i gcath Gaugamela agus bhain coróin na Peirse amach. Lean sé ar aghaidh go dtí an India. Fuair sé bás agus é ina fhear óg sa bhliain 323.
Antraipeolaíocht. Is éard atá san antraipeolaíocht staidéar a dhéanamh ar dhaoine, ar a mbunús, ar a gcuid foras, ar a dtréithe fisiciúla, ar a nósanna reiligiúnda agus sóisialta agus mar sin de. Is fada nós ag antraipeolaithe ón Iarthar taighde a dhéanamh ar phobail iargúlta san Afraic, san Astráil, san Aigéan Ciúin agus in áiteanna nach iad, ach tuigtear anois gur féidir a leithéid de staidéar a dhéanamh ar an gcine daonna in áit ar bith. Ón nGréigis a thagann an bunfhocal "anthropos," focal a chiallaíonn "fear".
Socheolaíocht. Ciallaíonn socheolaíocht staidéar ar an tsochaí. Is í an tsocheolaíocht an staidéar léannta ar an tsochaí. Ceann de na heolaíochtaí sóisialta atá ann, agus is minic nach n-aithnítear difríocht ar bith idir an dá choincheap sin “socheolaíocht” agus “eolaíocht shóisialta”. Téann na socheolaithe i dtuilleamaí modhanna éagsúla oibre leis an tsochaí a thaighde mar atá sí agus le tátail anailiseacha a bhaint as a gcuid breathnuithe eimpíreacha chun tuiscint chuimsitheach a fháil ar shaol sóisialta na ndaoine. 
Is é is cuspóir dá lán socheolaithe ná eolas a sholáthar le polasaithe sóisialta an stáit a fhorbairt agus leas sóisialta na ndaoine a fheabhsú, ach tá socheolaithe eile ann arb í an chloch is mó ar a bpaidrín ná tuiscint theoiriciúil na bpróiseas sóisialta a thabhairt chun sofaisticiúlachta. Sroicheann raon agus scóip na socheolaíochta ó mhionleibhéal na gníomhaíochta agus idirghníomhaíochta indibhidiúla go mórleibhéal na gcóras is na struchtúr sóisialta.
Go traidisiúnta, is iad na hábhair thaighde is tábhachtaí a bhíonn ag na socheolaithe ná an srathú sóisialta, an aicme shóisialta, an cultúr, an tsoghluaisteacht shóisialta, an reiligiún, an dí-eaglaisiú, an dlí, agus an chlaonaíocht (is é sin, an scinneadh ó noirm na sochaí). Ó imríonn an idirghníomhaíocht idir an duine aonair agus an struchtúr sóisialta a tionchar ar gach a bhfuil idir lámhaibh ag an duine, is dual don tsocheolaíocht dul i bhfairsinge agus tuilleadh ábhar taighde a tharraingt chuici, cosúil leis na cúrsaí sláinte, na fórsaí armtha, na peannadlanna, an tIdirlíon agus páirt na gníomhaíochta sóisialta i bhforbairt an léinn agus an eolais. 
Na modhanna oibre a úsáidtear san eolaíocht shóisialta le taighde a dhéanamh chuaigh siad in éagsúlacht chomh maith. Tarraingíonn na taighdeoirí sóisialta ar theicníochtaí ilghnéitheacha cainníochtúla agus cáilíochtúla. Timpeall ar lár na fichiú haoise cuireadh suim sa teanga agus sa chultúr mar ghnéithe den tsochaí, rud a chruthaigh cineálacha nua cur chuige in anailís na sochaí agus iad ag cur béime ar chiallú na sonraí, ar an heirméineotaic agus ar an bhfealsúnacht. 
Leis na blianta beaga anuas, áfach, tháinig teicníochtaí ar an bhfód atá bunaithe ar an matamaitic agus ar an ríomhaireacht, cosúil leis an múnlú gníomhaíbhunaithe agus anailís na ngréasán sóisialta. Níor chóir an tsocheolaíocht a thógáil in ainriocht na gcúrsaí staidéir i “léann sóisialta” nach bhfuil cosúil ar aon nós leis an tsocheolaíocht ó thaobh na teoirice ná na modhanna taighde de.
Meáin chumarsáide. Na bealaí éagsúla atá ann — nuachtáin agus irisí, teilifís nó cianamharcaíocht, raidió nó craolachán agus an Gréasán Domhanda — chun eolas a scaipeadh i measc na ndaoine.
Rialtas. Córas rialaithe ina bhfuil grúpa daoine ceaptha chun tír a rialú is ea rialtas.
Bíonn cumhacht ag rialtas rialacháin agus reachtaíocht a fheidhmiú agus a fhorghníomhú in eagraíochtaí nó i ngrúpaí shibhialta, chorparáideacha, reiligiúnda, agus acadúla.
Go hiondúil, bíonn rialtas comhdhéanta de leibhéil éagsúla, lena n-áirítear rialtas áitiúil, rialtas réigiúnach, agus rialtas náisiúnta nó lárnach.
Innealtóireacht bogearraí. Is éard is innealtóireacht bogearraí ann ná an cur i bhfeidhm de mhodhanna deartha córasacha agus cáinníochtúla le bogearraí a chruthú.
Eolaíocht. Is éard atá in eolaíocht ná cuardach nó staidéar i gcóir eolais infhíoraithe trí bhreathnadóireacht agus turgnamhacht. Ar dhóigh caol tagraíonn eolaíocht do chóras bailithe eolais a bhuntar ar eimpíreachas, tástáil agus nádúrachas rianúil, modhúil agus chomh maith le sin don choiste eolais eagraithe a bhfuil bailithe leis an cine daonna de thoradh a leithid sin taighde.
Modh eolaíochta.
Breathnaítear ar "disciplín" mar "eolaíocht" má úsáideann sé an Modh Eolaíochta chun teacht ar "hipitéis" indearbhaithe, bailítear sonraí trí dhianstaidéar agus/nó tástáil, agus ceaptar nó bréagnaítear an hipitéis (oibriú le saothrú agus luachálú míniúcháin nádúrtha le haghaidh feiniméin sofheicthe bunaithe ar staidéar eimpíreach, turgnamhaíoch, triaileach agus fíorú neamhspleách).
Más amhlaidh gur thástáileadh hipitéis i réimsí ilchoinníollacha, agus fós féin nár bhréagnaíodh í, glaotar "teoiric" uirthi. Ach amháin nuair is féidir teoiric a chruthú a ghlaotar "dlí" uirthi.
Tá an t-ualach chruthúnais níos suntasaí agus níos doichte ná a mhalairt.
Mar sin de, bíonn hipitéis measartha coitianta san eolaíocht, bíonn méid áirithe "teoiric" ann, ach bíonn "dlíthe" gann go leor ar an dtalamh.
Rangú.
Tagraíonn eolaíocht go leathan do chóras eolais ar bith a shroichtear le modhanna infhíoraithe. Ar dhóigh caol tagraíonn eolaíocht do chóras bailithe eolais a bhuntar ar eimpíreachas, tástáil agus nádúrachas rianúil, modhúil agus chomh maith le sin don choiste eolais eagraithe a bhfuil bailithe leis an chine daonna de thoradh a leithid sin taighde. 
Dearbhaíonn eolaithe go gcaithfidh cuardach eolaíoch bheith greamaithe don modh eolaíochta—oibriú le saothrú agus luachálú míniúcháin nádúrtha le haghaidh feiniméin sofheicthe bunaithe ar staidéar eimpíreach, turgnamhaíoch, triaileach agus fíorú neamhspleách. 
Mar sin de ghnáth, diúltaíonn eolaíocht míniúcháin osnádúrtha agus argóintí ón údaráis. 
Aicmítear réimse eolaíochta in dhá pháirt de ghnáth:
An Spáinn. Is tír í an Spáinn (Spáinnis: "España"), nó Ríocht na Spáinne go hoifigiúil (Spáinnis: "Reino de España"), atá suite in iardheisceart na hEorpa ar leithinis na hIbéire. 
Is ball den Aontas Eorpach í agus is monarcacht bhunreachtúil í. 
Tá tionchar ag an Spáinn ar fud an domhain: sa lá atá inniu ann, tá 500 milliún daoine ag labhairt na Spáinnise.
Tíreolaíocht.
Le 194,884 mi² (504,782 km²), is í an Spáinn an 51ú tír is mó ar domhan. 
San iarthar tá teorainn aici leis an bPortaingéil, ó dheas tá Giobráltar (réigiún de chuid na Ríochta Aontaithe) agus Maracó, (de bharr na cathracha i dtuaisceart na hAfraice; Ceuta agus Melilla). 
San oirthuaisceart, in aice le sliabhraon na bPiréiní, tá teorainn aici leis an bhFrainc agus Andorra. 
Tá na hOileáin Bhailéaracha sa Mheánmhuir, agus Na hOileáin Chanáracha san Aigéain Atlantach chomh maith. 
Sa Chatalóin tá baile beag timpeallaithe ag an bhFrainc, Llívia.
Tá lár na Spáinne lán le sliabhraonta agus talamh ard, mar shampla Sierra Nevada. Sna hairde seo éiríonn na haibhneacha móra; an Tagus, an Ebro, an Duero, an Guadiana agus an Guadalquivir.
Tá machairí glárach ar fud an chósta. Is í an Guadalquivir in Andalucía an ceann is mó sa tír.
Réigiúin.
Tá an tír roinnte i 17 réigiúin de réir bunreacht 1978.
Is í Maidrid príomhchathair na tíre. Tá sí lonnaithe i gceartlár na leithinse. 
Is í Barcelona an dara chathair is mó sa tír agus príomhchathair na Catalóine. 
Is cathracha féinrialaithe iad Ceuta agus Melilla, chomh maith.
Stair.
"Príomhalt: Stair na Spáinne"
Bhí an tír aontaithe sa 15ú haois i ndiaidh pósadh na Monarcaí Caitliceacha agus deireadh an Reconquista sa bhliain 1492. D'fhás cumhacht na tíre go mór ina dhiaidh sin. 
Eacnamaíocht.
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Spáinn. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Spáinne an 16ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 14ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 34ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an Spáinn, é ar $38,171 don chónaitheach.
De réir "Innéacs Forbartha Daonna, Socraithe don Éagothroime, 2019" na Náisiún Aontaithe (), innéacs a dhéanann iarracht an caighdeán maireachtála a thomhas i ngach tír de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamheacnamaíochta, is í an 37ú tír is forbartha ar domhan í an Spáinn, as 150 tír a tomhaiseadh. Cuireann sé sin í mar an 24ú tír is forbartha as 27 ballstát an Aontais Eorpaigh. I "dTuarascáil Sonais Domhanda" "2018" na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Spáinn an 36ú tír is sona, as 156 tír.
I Mí Eanáir 2020, is ag 13.7% a bhí ráta dífhostaithe na tíre, an dara leibhéal is airde san Aontas Eorpach.
Liosta glaochód idirnáisiúnta.  
Seo liosta de ghlaochóid ar fud an domhain.
An Choméide Dhiaga. Laoi fada as Iodáilis a chum Dainté Ailigéirí is ea an Choiméide Dhiaga. Thosaigh sé á scríobh thart ar an mbliain 1308 agus chríochnaigh sé air sa bhliain 1320, bliain amháin roimh a bhás. Meastar go gur í an phríomhobair i litríocht na hIodáilise í agus gur ceann de príomhshaothair na litríochta domhanda atá inti. Léiríonn fís chruthaitheach an dáin ar an saol eile amharc an domhain meánaoiseach mar a bhí sé san Iarthar sa 14ú haois. Chabhraigh sé chun Tuscáinis (teanga an dáin) a bhunú mar an teanga chaighdeánach na hIodáile. Tá trí pháirt aige: Inferno (“Ifreann”), Purgatorio (“Purgadóir”) agus Paradiso (“Parthas”).
De réir a bunbhrí, eachtraíonn an Choméide Dhiaga dóigh an anam i ndiaidh an bháis agus cuireann sí síos ar an gceartas Dé mar phionós nó mar luach saothair agus ar thaistil Dháinté tríd an Ifreann, an bPurgadóir agus an bParthas. Go fáthchiallach, cuireann an dán síos taisteal an anama chun Dé ag tosú leis an aitheantas agus an diúltú peaca (Inferno), ag leanúint ar aghaidh leis an saol aithríoch Críostaí (Purgatorio), agus ag críochnú le héirí an anama chun Dé (Paradiso). Bunaíonn Dainté a chuid eolais ar an diagacht agus ar an bhfealsúnacht na hEaglaise Caitleacaí Rómhánaí (ar an bhfealsúnacht Thomás Acain go háirithe, a scríobhadh le Tomás sna Summa Theologica).
Aistriúcháin.
Tá leagan Gaeilge de ann faoin teideal "An Choiméide Dhiaga", scríofa le Pádraig De Brún agus foilsithe sa mbliain 1997. Céad aistriúcháin den "Inferno" a fhoilsíodh sa mbliain 1963.
Dante Alighieri. Dante Alighieri nó Dante (29 Bealtaine 1265, Flóiréans - 23/24 Meán Fómhair 1321, Ravéanna), scríbhneoir is polaiteoir, céad mhórfhile na hIodáilise ar a dtugtar "il sommo poeta". Rugadh é i bhFlórans i 1265, fuair sé bás i Ravéanna i 1321 ina dheoraí.
Scríobh sé "an Choiméide Dhiaga", ceann de mhórshaothair litríocht an domhain.
Chuir an Moinsíneoir Pádraig de Brún Gaeilge ar an gCoiméide Dhiaga, saothar a foilsíodh sa bhliain 1963.
29 Feabhra. Is é an 29 Feabhra an 60ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 306 lá fágtha sa bhliain.
Pádraig de Brún. Rugadh an Moinsíneoir Pádraig de Brún i nGráinseach Mhóicléir, Contae Thiobraid Árann ar an 13 Deireadh Fómhair sa bhliain 1889. Ba scoláire ilteangach é, agus chuir sé de dua air féin oidhreacht chultúrtha na hEorpa a tharraingt isteach sa Ghaeilge. Oirníodh ina shagart é sa bhliain 1913. 
De shliocht oilte é: d'fhoghlaim sé uraiceacht na Fraincise agus na Gearmáinise óna mháthair, agus ba mháistir scoile é a athair. 
Rinne sé staidéar ar an matamaitic in Ollscoil Sorbonne i bPáras sa Fhrainc, mar ar bhain sé amach dochtúireacht. Chuir sé feabhas ar a chuid Fraincise agus Gearmáinise agus é ag siúl na Mór-Roinne. Shealbhaigh sé an Iodáilis trí staidéar príobháideach agus trí chuairteanna ar an Iodáil, áit a raibh an Cairdinéal Mícheál de Brún, a dheartháir, ina chónaí sa Róimh.
Ba bhreac-Ghaeltacht é a cheantar dúchais agus é ina bhuachaill. Mhéadaigh a spéis sa Ghaeilge tar éis bhású cheannairí Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, agus é d'aidhm aige feasta litríocht chlasaiceach na hEorpa a chur ar fáil i nGaeilge. Rinne sé na haistriúcháin is cáiliúla ar mhórshaothar na hEorpa: An Choiméide Dhiaga le Dainté Ailigéirí agus an Odaisé le Hóiméar.
Bhí sé ina Ollamh le Matamaitic i gColáiste Phádraig i Maigh Nuad idir na blianta 1914 agus 1945, agus ba é Uachtarán Choláiste Ollscoile na Gaillimhe é ón mbliain 1945. Cheap Eamon de Valera é ina Chathaoirleach ar Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath agus bhí sé ina Chathaoirleach freisin ar Chomhairle Ealaíon na hÉireann. Rinneadh "Chevalier de la Légion d'Honneur" sa Fhrainc de agus bronnadh "La Medaglia al merito della Repubblica Italiana" air. 
Fuair Moinsíneoir Pádraig de Brún bás sa bhliain 1960.
James Monroe. Ba é James Monroe nó Séamus Rothach (28 Aibreán 1758 - 4 Iúil 1831) 5ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1817 go dtí an 4 Márta 1825.
4 Márta. Is é an 4 Márta an 63ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 64ú lá i mbliain bhisigh. Tá 302 lá fágtha sa bhliain.
20 Feabhra. Is é an 20 Feabhra an 51ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 314 lá fágtha sa bhliain nó 315 i mbliain bhisigh.
William J. Clinton. Ba é William "Bill" Jefferson Clinton (William Jefferson Blythe III, ar 19 Lúnasa, 1946 a rugadh é) an 42ú Uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá sa tréimhse 1993 go dtí 2001. 
Deirtear gur thuig Clinton go raibh sé ag iarraidh a bheith ina pholaiteoir tar éis óráid Bernadette Devlin a chloisteáil sa bhliain 1969.
Roimh bheith ina Uachtarán dó, chaith sé cúig sheal mar Ghobharnóir Arkansas (1978-1992).
Scannal.
Sa bhliain 1998, bhí sé líomhnaithe go raibh caidreamh gnéis ag Bill Clinton le hintéirneach an Tigh Bháin, Monica Lewinsky.. Chruthaigh an scannal deacrachtaí don rialtas ag an am.
Hillary Clinton. Polaiteoir Meiriceánach is ea Hillary Rodham Clinton. Rugadh mar Hillary Diane Rodham ar 26 Deireadh Fómhair, 1947 i Chicago, Illinois. Is ball den Pháirtí Daonlathach í. 
Ba í Clinton an First Lady ón bhliain 1993 go dtí 2001 agus a fear céile, Bill Clinton, ina Uachtarán. Bhí sí ina seanadóir sóisearach ó Nua-Eabhrac ó 2001 go dtí 2009. Rinne sí iarracht ainmniúchán an Pháirtí Dhaonlathaigh a fháil don toghchán uachtaránachta i mí na Samhna 2008, ach fuair Barack Obama an bua uirthi. Rúnaí Stáit na Stát Aontaithe a bhí inti ó 21 Eanáir, 2009 go dtí 1 Feabhra, 2013. 
Sheas sí d'uachtaránacht na Stát Aontaithe sa bhliain 2016 ach theip uirthi sa toghchán náisiúnta.
Luathshaol.
Rugadh Hillary Rodham in Chicago sa bhliain 1947. Tógadh í sa chathair sin agus in Park Ridge, Illinois, fo-bhaile de chuid Chicago. Den chreideamh Módhach iad a muintir.
Bhí spéis aici sa pholaitíocht nuair a bhí sí ar scoil agus ar an ollscoil.
Bhain sí céim amach sa dlí in Ollscoil Yale sa bhliain 1973. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, phós sí Bill Clinton, fear a bhí ar an ollscoil léi. Bhog an bheirt acu go hArkansas. Toghadh Bill Clinton mar ghobharnóir ar an stát úd, agus rugadh Chelsea Clinton, an t-aon pháiste acu, le linn a chéad théarma.
Chabhraigh sí le páirtí a hathar, na Poblachtaigh. Tar éis tamaill, d’fhág sí an páirtí Poblachtach mar ní raibh sí sásta le cuid de na polasaithe a bhí acu. Thosaigh sí ag obair do na Daonlathaigh.
A saol sa pholaitíocht.
Bhí Hillary sa Seanad idir 2001 agus 2009 mar ionadaí do stát Nua-Eabhrac.
Cara dílis d’Éirinn is ea Hillary. Is minic a thagann sí ar cuairt chuig Éirinn. Léiríonn sí suim i gcónaí i gcúrsaí síochána i dTuaisceart Éireann.
Sa toghchán náisiúnta sa bhliain 2016, ba iarrthóir an Pháirtí Dhaonlathaigh í Hillary Clinton d'uachtaránacht na tíre. Fuair sí 48.1% de na vótaí i gcoinne 46.0% le haghaidh iarrthóir an Pháirtí Phoblachtaigh, Donald Trump. Fuair Trump níos mó vótaí sa choláiste toghcháin (304 i gcoinne 227 do Hillary Clinton), áfach, agus d'fhág sin eisean i dteideal na huachtaránachta.
14 Nollaig. Is é an 14 Nollaig an 348ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 349ú lá i mbliain bhisigh. Tá 17 lá fágtha sa bhliain.
John Quincy Adams. Ba é John Quincy Adams (11 Iúil, 1767 - 23 Feabhra, 1848) 6ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bhí sé i bhfeidhmeannas ón 4 Márta 1825 go dtí an 4 Márta 1829. Bhí Adams an t-aon Uachtarán na Stát Aontaithe a d'fhreastail sa Chomhdháil tar éis a théarma.
1848. Tugtar Bliain na Réabhlóidí ar an mbliain seo uaireanta.