Trelis/gawiki huggingface dataset:
Jack Kerouac. Údar agus file Meiriceánach ab ea Jack Kerouac (12 Márta, 1922 – 21 Deireadh Fómhair, 1969). Duine de scríbhneoirí móra a linne a bhí ann, agus é ina cheannródaí ar ghluaiseacht liteartha an "Beat Generation" in éineacht le William S.Burroughs agus Allen Ginsberg.
Saol.
Bhí Fraincis ó dhúchas ag Kerouac, agus níor thosaigh sé ag foghlaim Béarla ach in aois a shé bliana dó. Ba as Québec dá athair is dá mháthair, agus tógadh Jack le Fraincis, ionas gurbh í sin an teanga a labhraíodh sé riamh lena thuismitheoirí. 
Ba chlódóir é a athair, Léo Keroack (1889-1946). Bhí gaol ag Léo leis an mbráthair Marie-Victorin (Conrad Kirouac), scríbhneoir agus luibheolaí arbh é a chuir bun le gairdín luibheolaíochta Montréal. Gabrielle-Ange Lévesque (1895-1972) an t-ainm a bhí ar mháthair Jack (Jean-Louis), agus thugadh an mac "Mémère" uirthi. 
Col ceathair don pholaiteoir René Lévesque a bhí inti - an fear céanna a bhunaigh an "Parti Québecois" i ndeireadh na seascaidí agus a bhí ina Phríomh-Aire ar Québec sna blianta 1976-1985. Pósadh Léo agus Gabrielle-Ange i mí Dheireadh Fómhair 1915. 
Is beag a scríobh Jack ina theanga dhúchais seachas cúpla lámhscríbhinn, ach dealraíonn sé gur as Fraincis a bhreac sé síos an chéad dréacht don úrscéal "On the Road".
Saothar.
Tá clú agus cáil ar a shaothar inniu, ach ní bhfuair sé aitheantas ceart lena lá féin. Scríbhneoir cultais a bhí ann ar dtús, is é sin, scríbhneoir nach raibh suim ach ag dornán beag díograiseoirí ann. Ba í Ann Charters, eagarthóir a chuid leabhar, a bhain amach aitheantas dó tar éis a bháis.
Bhí an-tionchar aige ar scríbhneoirí eile ar nós Hunter S. Thompson, Tom Robbins, Lester Bangs, Will Clarke, Richard Brautigan, Ken Kesey, Haruki Murakami agus Tom Waits. Luaigh an file Gaeilge Cathal Ó Searcaigh a thionchar sa dán ("Do Jack Kerouac") in "The Bright Wave/An Tonn Gheal", cnuasach dátheangach a foilsíodh sa bhliain 1986.
Is iad na leabhair is cáiliúla a tháinig óna pheann ná
Mecklenburg-Vorpommern. Is é Mecklenburg-Vorpommern (i nGearmáinis Íochtarach: "Mäkelborg-Vörpommern") an ceathrú stát déag is mó de réir daonra agus an séú stát is mó de réir achair sa Ghearmáin. Tá sé suite in oirthuaisceart na Gearmáine.
Seven Kings. Is baile é Seven Kings atá suite sa bhuirg Redbridge, Londain Thoir. Tá a lán áiseanna spóirt i Seven Kings Park, mar shampla cúirteanna leadóige. Tá sé ag críochantacht le hIlford agus le Goodmayes. Tá pobal beag Éireannach i Seven Kings agus tá Pub Éireannach, "O'Gradys", ar an bpríomhbhóthar. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,164 duine ina gcónaí ann.
Stair.
Bé "Sevekyngg" nó "Sevekyngges" an chéad ainm a aithnítear ar an gceantar; 'lonnaíocht teaghlach duine dárb ainm Seofoca' is brí leis. Ní raibh Seven Kings ina pharóiste ann féin riamh, ach bhí sé mar chuid den pharóiste ársa Ilford sa Becontree Hundred i gcontae Essex. Tá Seven Kings suite in aice leis an mbóthar Rómhanách ársa idir Londain agus Colchester agus d'fhorbair sé go tapaidh i rith an 19ú haois le tógáil an iarnród. Cuireadh deireadh leis an bparóiste Ilford agus buirg bardasach sa bhliain 1965 agus ceanglaíodh Seven Kings le Londain Mhór.
Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach. An chéad institiúid Eorpach eacnamaíochta ba ea an Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach, a bunaíodh sa bhliain 1952 faoi Chonradh Pháras. 6 thír a bhí ina mbaill ar dtús: an Fhrainc, an Iar-Ghearmáin, an Iodáil, an Bheilg, an Ollainn is Lucsamburg. 
Ba é a chuspóir dleachtanna custaim is srianta cuóta maidir le gual, mianach iarainn is seaniarainn a bhaint agus iomaíocht shaor chothrom sna hearraí sin a chothú. Athraíodh an t-ainm go dtí an Comhphobal Eorpach Eacnamaíochta (EEC) i 1957, agus an Comhphobal Eorpach (EC) i 1967. 
Chuaigh Éire, an Danmhairg is an Ríocht Aontaithe isteach san EC i 1973, an Ghréig i 1981, an Spáinn is an Phortaingéil i 1986, agus an iar-Oir-Ghearmáin i 1990 (le hathaontú na Gearmáine). Athraíodh an t-ainm arís i 1993 go dtí an tAontas Eorpach (EU). 
Chuaigh an Ostair, an Fhionlainn is an tSualainn isteach ann i 1995; Málta, an Chipir, an tSlóivéin, an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin, an Pholainn, Poblacht na Seice, an tSlóvaic is an Ungáir i 2004; an Bhulgáir is an Rómáin i 2007.
Rathenow. Cathair i stát Brandenburg sa Ghearmáin is ea Rathenow ([] ). Tá an chathair suite cois Havel, thart ar 70 ciliméadar siar ó Bheirlín. Tá sí ina suíomh riarachán ar cheantar Havelland i mBrandenburg.
Digbeth, Birmingham. Is baile é Digbeth atá suite i mBirmingham, Sasana. Tá pobal mór Éireannach ann.
Drochaid a' Chòta. Is baile é Drochaid a' Chòta (An Béarla Gallda: "Cotbrig" nó "Coatbrig") . atá suite in gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath. Tá sé i ngar do Glaschú. Tá pobal mór Éireannach ann. 
Thosaigh stair nua-aimseartha Dhrochaid a' Chòta sa 19ú haois. D'oscail Rèile Bad nam Manach is Cair Ceann Tulaich ann sa bhliain 1826 agus tugadh an leasainm "Crewe Tuathach" ar an bhaile. Chuaigh a lán daoine as Éirinn ar imirce go dtí an áit chun obair ins na hoibreacha iarainn, agus de réir an daonáirimh sa bhliain 1851m rugadh 35.2% de mhuintir Dhrochaid a' Chòta in Éirinn, i gcomparáid le 7.2% in Albain ina iomláine. Sa bhliain 2001 bhí 41,170 duine ina gcónaí anseo.
Cé gur lean an tionscal trom ar aghaidh i nDrochaid a' Chòta ar feadh blianta fada, mar gheall ar stailceanna agus dúlagar eacnamaíoch sna 1920idí, múchadh foirnéisí Summerlee den uair dheireanach sa bhliain 1926. Ag deireadh na 1930idí, leagadh an láithreán agus clúdaíodh iarsmaí na n-oibreacha iarainn.
Logainm.
Is sa bhliain 1755 atá Drochaid a' Chòta le feiceáil ar shuirbhéireacht William Roy mar "Cottbrig", ceann de roinnt áiteanna ar eastát níos leithne de chuig Coats. Is dócha go dtagann an t-ainm Coats ón Bhéarla Gallda cot(t), a chiallaíonn "teachín", cé go nascann teoiric mhalartach é le hainm an teaghlaigh Colt, a raibh seilbh aige ar thalamh anseo chomh luath leis an 13ú haois..
Entrena. Bardasacht i La Rioja, sa Spáinn is ea Entrena. Tá timpeall ar 1,448 duine ina gcónaí ann.
Man in the Dark (úrscéal). Is úrscéal é Man In The Dark de chuid Paul Auster. Foilsíodh an leabhar i Mí Lúnasa sa bhliain 2008 le Henry Holt and Co.
A cappella. Is nath Iodáilis é a cappella a chiallaíonn "de réir nós an tséipéil". Is taibhiú saothar ceoil ilfhónach le guthanna neamhthionlactha é "a cappella". Bhain sé le ceol naofa ar dtús ach baineann sé le ceol saolta freisin anois.
Chuireadh tús le ceol "a cappella" nuair a bhí an cumadóir Josquin des Prez ar an saol ag deireadh an 15ú haois, agus bhí sé i mbarr a réime le Palestrina ag deireadh an 16ú haois sa cheol a scríobh sé don Séipéal Sistíneach sa Vatacáin. Mar gheall nár scríobhadh páirteanna ionstraimeacha neamhspleácha, shíl lucht léinn áirithe gur chan an cór gan tionlacan, ach tá cruthúnas ann anois gur seinneadh órgán nó uirlis cheoil eile nuair a bhí an cór ag canadh. Seinneadh roinnt de na páirteanna a chan an cór nó seinneadh iad uile. Faoin am a bhí an 17ú haois ann, bhí ceol "cantata" ag fáil an lámh in uachtar ar cheol "a cappella". Is nós ceoil é "cantata" a scríobhtar páirteanna faoi leith d'uirlisí ceoil mar aon le guthanna.
Aalen. Is cathair í Aalen atá lonnaithe i "Land" Baden-Württemberg, i ndeisceart na Gearmáine. Tá sé suite ar an abhainn Kocher, ar an taobh thuaidh de na hAlpanna Schwäbische, 48km ó thuaidh ó Ulm. Bunaíodh an baile mórthimpeall dhún mhóir de chuid na Rómhánach. Tá a lán den dún fós ann. Tá iarsmaí de "limes" (fálta imeallchríocha) Rómhánacha ann gar don bhaile. D'éirigh leis an gcathair saoirse a bhaint amach sa bhliain 1360 mar chathair shaor san Impireacht Naofa Rómhánach. Scriosadh an chathair go dona sa bhliain 1634 de bharr bráchthine. Fuair Württemberg seilbh uirthi sa bhliain 1802. Tógadh sean-áras na cathrach sa bhliain 1636 agus tógadh cill Sankt Nikolaus sa bhliain 1765. Osclaíodh iarsmalann don ré Rómhánach sa bhliain 1964. I 1975 nascadh cathair in aice Aalen, Wasseralfingen, le Aalen agus méadaíodh an chathair beagnach aon trian níos mó. Tá tionscail sa chathair amhail tionscal miotail, teicstíle agus cheimicigh. Tá breis is 63,000 daoine ina gcónaí ann.
Antoine Thomson d'Abbadie. Ba thíreolaí clúiteach é Antoine Thomson d'Abbadie. Rugadh i mBaile Átha Cliath ar an 3 d'Eanáir 1810 é. Bascach ba ea a athair agus Éireannach ba ea a mháthair. Ba dheartháir leis Arnaud Michel d'Abbadie, taiscéalaí cáiliúil freisin.
An Bhrasaíl.
Bhog an teaghlach Abbadie go dtí an Fhrainc sa bhliain 1818. Sheol an Académie française Antoine chuig an Bhrasaíl sa bhliain 1835 ar thuras eolaíochta. Scríobh sé tráchtas ar na rudaí a chonaic sé ann. Foilsíodh sa bhliain 1873 é mar "Observations relatives à la physique du globe faites au Brésil et en Ethiopie." 
Chaith a dheartháir Arnaud seal san Ailgéir ag an am céanna.
An Aetóip.
Sa bhliain 1837 thaisteal an bheirt acu, Antoine agus Arnaud, chun na hAetóipe. Shroich siad Massawa i mí Fheabhra 1838. Thug siad cuairt ar áiteanna éagsúla ina n-áirítear Ennarea agus Kaffa, áiteanna nach raibh mórán aithne orthu san Eoraip an tráth sin. Uaireanta bhíodh na deartháireacha ag taisteal i dteannta a chéile agus uaireanta eile, bhíodh siad ag taisteal ina n-aonar. Is iomaí dua agus cruachás a chasadar leis. Bhí siad gníomhach freisin i gcomhchealga. 
Tar éis dóibh faisnéis luachmhar a bhailiú faoi thíreolas, geolaíocht, seandálaíocht agus dúlra na hAetóipe, d'fhill an bheirt acu ar an bhFrainc sa bhliain 1848. Thosaigh siad ag ullmhú cad a bhí scríofa acu len iad a fhoilsiú.
Cháin a lán daoine saothar Antoine. D'áitigh a lucht cáinte nach raibh fíricí cearta aige. Cháin Charles Tilstone Beke go géar é, ag áitiú go raibh sé insint bréaga maidir leis an turas go Kana. Ach tá sé léirithe ó shin ag taiscéalaithe eile a tháinig i ndiaidh Abbadie go raibh tuairisc Abbadie iontaofa. Ba é an t-aon rud a bhí mícheart ag Abbadie ná a bharúil gurb é an Níl Ghoirm príomhshruth na habhann. 
Foilsíodh torthaí topagrafacha i bPáras idir a 1860 agus a 1873 i "Geodesie d'Ethiopie", a bhí breac le sonraí luachmhara agus ina raibh deich léirscáil. Níor foilsíodh ach imleabhar amháin de chuid Géographie de l'Ethiopie (Páras, 1890). In "Un Catalogue raisonné de manuscrits ethiopiens" (Páras, 1859) tugtar cur síos ar 234 lámhscríbhinní Aetópacha a bhailigh Antoine. 
Chuir Antoine foclóirí éagsúla i dtoll a chéile freisin, "Dictionnaire de la langue amariñña" (Páras, 1881) san áireamh. D'fhoilsigh sé cáipéisí éagsúla faoi thíreolaíocht na hAetóipe, boinn airgid Aetópacha agus inscríbhinní ársa. D'fhoilsigh sé tuairisc darbh ainm "Reconnaissances magnetiques" faoi na grinnithe adhmainteacha a chonaic sé nuair a bhí sé ag taisteal chuig an Mhuir Rua. Foilsíodh scéal na n-aistear sa bhliain 1868 mar "Douze ans dans la Haute Ethiopie". Ba é Arnaud a scríobh é.
Fuair d'Abbadie bás sa bhliain 1897.
Onóracha.
Bronnadh bonn mór Société de Géographie Pháras ar d'Abbadie agus a dheartháir in 1850. Bronnadh an "Légion d'honneur" air chomh maith, agus bhí sé ina bhall d'Acadamh Eolaíochta na Fraince.
Fíon súilíneach. Is fíon atá lán de dhé-ocsaíd charbóin é fíon súilíneach. Is é seaimpéin an fíon súilíneach is mó aithne ar domhan.
Titimeas. Is galar ainsealach néareolaíoch é an titimeas (seantéarma eile i nGaeilge: "an tinneas beannaithe", i mBéarla "epilepsy" sa tSean-Ghréigis ἐπίληψις "an t-ionsaí"), nó taom neamhbhuan, bainteach le suaitheadh neamhbhuan comhfheasa. Tosaíonn sé le díluchtuithe comhuaineacha grúpaí néarón san inchinn, agus tarlaíonn foirrneacha éagsúla de shuaitheadh. 
Má tharlaíonn díluchtú tobann, d’fhéadfadh go dtarlódh cailliúint comhfheasa, fadhbanna iompraíochta nó gluaiseachtaí ainneonacha (.i. taom titimis).
Cineálacha titimis.
Tá dhá priomhchineál titimis ann: an titimeas ginearálaithe agus an titimeas fócasach. 
Roinntear an dá chineál i bhfóchineálacha éagsúla de réir cúis (cúis ar eolais nó cúis anaithnid), cumraíocht na dtaomanna (taomanna tónacha clónacha, taomanna mioclónacha, taomanna neamhláithreachta, is araile), aois na ndaoine (roinnt cineálacha speisialta san óige) agus suíomh san inchinn (i maotháin na hinchinne).
Eipidéimeolaíocht.
Is coitianta an galar é an titimeas. Ceaptar go gcuireann an titimeas isteach ar dhuine amháin as 10, aon uair amháin ar a laghad i gcaitheamh a saolta ar fud an domhain. Ach tagann titimeas ar thart ar leanbh amháin as 200, ar bhonn rialta. sa Ríocht Aontaithe. 
Diagnóis.
Is é an ceistiú ar an othar (an anaimnéis) an modh diagnóise is tábhachtaí. Ach tá modhanna eile ann, mar shampla an leictreinceifealagrafaíocht (EEG) agus modhanna raideolaíochta, go háirithe an íomháú athshondais mhaighnéadaigh (MRI). 
Den chuid is mó, ní féidir an chúis a aimsiú, ach is eol go dtarlaíonn taomanna uaireanta i ndiaidh gortuithe don inchinn (mar shampla, i gcás ailse nó tráma) nó suaití meitibileachta (mar shampla, i ndiaibéiteas nó cliseadh na nduán). Úsáidtear an leictreinseifleagram chun an riocht seo a dhiagnóisiú. 
Teiripe.
Is é sprioc na teiripe ná taomanna a chosc. Tugtar cógais mar shampla Carbamazepine, aigéad Valpróach (Valproic acid), Phenytoine, Lamotrigine, Levetiracetam, Gabapentin, agus araile. 
Is féidir obráid titimeach a dhéanamh ag cineálacha fócasacha éagsúla titimis. 
Lá Idirnáisiúnta an Titimis.
Ceiliúrtar Lá Idirnáisiúnta an Titimis ar an dara Luain de Feabhra. 
Ceiliúrtar "Lá Corcra" ar an 26 Márta, nó Lá Feasachta ar an Titimeas. 
Tugann na laethanta seo deis do dhaoine a bhfuil titimeas orthu, agus dá muintir, labhairt faoin bhfadhb shláinte sin, agus stiogma a bhaineann léi a bhriseadh, agus an pobal i gcoitinne a chur ar an eolas. 
Daoine cáiliúla a d'fhulaing ó thitimeas.
Alastar Mór, Iúil Caesar, Napoleon, Gustave Flaubert, Fyodor Dostoyevsky, Agatha Christie, Molière, Leonardo da Vinci, Michelangelo, Vincent van Gogh, Georg Friedrich Händel, Paganini, Alfred Nobel, an Pápa Pius IX, agus araile.
Aigéad ocsalach. Aigéad carbocsaileach é an t-aigéad ocsalach, HOOCCOOH atá le fáil go nádúrtha sa dúlra. Tá móilín an aigéid seo comhdhéanta as dhá ghrúpa charbocsaileacha, -COOH, agus ós dual don iomaí adamh ocsaigine sin na leictreoin a tharraingt chucu, tá an t-aigéad seo níos láidre ná an t-aigéad carbocsaileach tipiciúil. Ocsaláití a thugtar ar shalainn an aigéid ocsalaigh, agus tá ocsaláití a lán miotal dothuaslagtha san uisce. Sampla de sin is ea an ocsaláit chailciam, Ca(COO)2, arb í príomh-chomhábhar na gcloch duáin í.
Tá aigéad ocsalach le fáil sa bhiabhóg (is é sin, an rúbarb), sa samhadh, sna duilleoga tae, sa ruán (is é sin, lús na gcearc), sa pheirsil, i síolta an phoipín, agus a lán eile.
Úsáidtear aigéad ocsalach leis an meirg a bhaint den iarann nó leis an iarann a bhaint as na mianraí, nó le haghaidh glantacháin de chineál eile. Buanaitheoir dathanna é freisin, agus is féidir laíon adhmaid a bhléitseáil leis.
Muire. Bean Ghiúdach as Nazarat na Gailíle ba ea Muire, Naomh Muire, an Mhaighdean Mhuire, Muire Mhaighdean nó Muire Ógh (Aramais, Eabhrais: מרים, Maryām Miriam Araibis:مريم, Maryam), máthair Íosa agus bean chéile Iósaf. D'aithin an Tiomna Nua í [Mt 1:16,18-25] [Lk 1:26-56] [2:1-7] mar mháthair Íosa le lámh Dé. 
Thug na soiscéil canónta na Matha agus Lúcás tuairisc ar Mhuire mar mhaighdean (An Ghréigis παρθένος, parthénos). Go traidisiúnta, creideann na Críostaithe gur ghiniúin sí a mhac go míorúilteach tríd an Spiorad Naomh. Tharlaigh é seo nuair bhí sí geallta go Naomh Iósaf agus bhí ag fanacht den gnás pósadh. Phós sí Iósaf agus thionlaic é go Beitheal, ina bhfuil rugadh Íosa. 
Thosaíonn an Tiomna Nua cuntas beatha Muire leis an teachtaireacht an Aingil, nuair a thaispeáin an tArdaingeal Gaibriéil agus fhógair a roghnúchán diagach a bheith ina máthair Íosa. Maíonn traidisiún eaglaise agus luath scríbhinní neamh-bhíobalta gur scothaosta a bhí a tuismitheoirí, Naomh Joachim agus Naomh Áine. Taifeadaíonn an Bíobla róil Muire sa tarluithe tábhachtach sa bheatha Íosa, as a ghiniúint go a Dheascabháil. Insíonn scríbhinní apacrafúil faoi a Deastógáil sa Neamh. 
Creideann Críostaithe na Eaglaisí Chaitliceach Rómhánach, Ceartchreidmheachas, Ortadocsacht an oirthir, Anglacánach agus Liútarach go bhfuil Muire, mar mháthair Íosa, an Máthair Dé (Μήτηρ Θεοῦ) agus an "Theotokos". Tugtar urraim di Muire ó shin an Ré Aspalda. Thar na aoiseanna, ba Muire rogha suibiacht i ealaíon, ceol agus litríocht Críostaí.
Keep Ireland Open. Eagraíocht dheonach in Éirinn is ea Keep Ireland Open. Tá feachtas ar siúl aici ag lorg rochtain níos fearr ar an tuath in Éirinn. Sa bhliain 1994 a bunaíodh an eagraíocht. Is é Roger Garland, iar-Theachta Dála de chuid an Chomhaontais Ghlais, an cathaoirleach reatha.
Aidhmeanna.
Ba mhaith léi bealaí achtaithe dlithiúla a bheith ann, le comharthaí soiléire orthu, go mór mhór ar thalamh íseal chomh maith le cead siúil ar thailte airde agus in áiteanna iargúlta. Tá feachtas ar siúl i gcoinne fál sreinge dealgach freisin.
Dar léi, tá muintir na tíre "go tapa ag cailliúint pé cearta neamhfhoirmiúla a bhí againn rochtain ar ár dtuath féin. Níl sé seo chomh soiléir i gCill Mhantáin ná in oirthear na tíre i gcoitinne. Agus mar a tharlaíonn is iad seo na ceantair ina bhfuil an líon is mó siúlóirí agus ina bhféadfadh cúis dlisteanach gearáin a bheith ag úinéirí talún. Is san iarthar atá na fadhbanna is mó, ceantar ina bhfuil an líon is lú siúlóirí. Is sa cheantar seo freisin is mó a d'fhéadfaí siúl na gcnoc agus caithimh aimsire eile amuigh faoin aer a fhorbairt do thurasóirí. "
Grúpaí eile.
I measc na ngrúpaí atá bainteach léi tá An Óige, Cumann Clubanna Marcaíochta na hÉireann, Gasóga Caitliceacha na hÉireann, Cónaidhm Cumainn Staire Áitiúla, Cumann Gasóga na hÉireann, Aontas Uaimheolaíochta na hÉireann, 
Cumann na bhFeirmeoirí Aontaithe, Cumann Faoileoireachta Crochta agus Parafaoileoireacht na hÉireannn, Club Fánaithe na hÉireann, Nasc Tuaithe na hÉireann agus Iontaobhas Fiadhúlra na hÉireann.
An Chinsealacht Phrotastúnach. Úsáidtear an frása an Chinsealacht Phrotastúnach nuair a thagraítear d'fhorlámhas polaitiúil, eacnamaíoch, sóisialta na hÉireann, ag mionlach mór úinéirí talún, cléir na hEaglais Bunaithe, ag an lucht gairmiúil, gach ball den Eaglais Bhunaithe ("Eaglais na hÉireann agus Eaglais Shasana, araon ina nEaglaisí Stáit"), le linn an 17ú, 18ú, agus an 19ú haois. Is é an tuiscint ar an Chinsealacht, go príomha, ná gan Chaitlicigh Rómhánacha a áireamh, sé sin tromlach na ndaoine a bhí sa tír ag an am.
Is féidir leis an tuiscint seo a bheith míthreorach áfach, mar go raibh chomhaltaí de na bPreispitéireach agus na sainchreideamh eile, chomh maith le neamh-Críostaithe, eisiata ó thaobh na polaitíochta agus ón taobh sóisialta de freisin.
istigh sna 1800í. 
Fiú formhór na bProtastúnach, bhí siad eisiata go héifeachtach ón chinsealacht, mar go raibh siad ró-bhocht chun vóta a chaitheamh. Go ginearálta, bhí dearg-ghráin nó fuath ag Caitlicigh, tromlach mhuintir na hÉireann, roimh pribhléidí na Cinsealachta
CLG Na Piarsaigh (Corcaigh). Club de chuid CLG i dtuaisceart Chorcaí is ea CLG Na Piarsaigh. Bunaíodh an club sa bhliain 1943.
Tagairtí.
[[Catagóir:Clubanna CLG i gContae Chorcaí]]
[[Catagóir:Clubanna Iomána|Piarsaigh (Corcaigh)]]
[[Catagóir:Clubanna Peile Gaelacha|Piarsaigh (Corcaigh)]]
Deachtóireacht. Foirm rialtais is ea an deachtóireacht, ina bhfuil an gach ní den stát faoi ollsmacht ag ceannaire amháin, an deachtóir. Córas uathlathach agus tiarnasach atá ann, ina bhfuil cumhacht iomlán ag an stát i ngach gné den saol, poiblí agus pearsanta. Chonacthas deachtóirí don chéad uair sa tSean-Róimh, agus tháinig roinnt deachtóirí chun cinn arís ó na 1930idí ar aghaidh (mar shampla Benito Mussolini san Iodáil, Adolf Hitler sa Ghearmáin, Mao Zedong sa tSín agus Iósaf Stailín san Rúis).
Dubh. Is é dubh an dath atá ar rudaí nach fhrithchaitheann solas in aon áit sa speictream infheicthe. Ionsúnn rudaí den dath seo gach tonnfhad den tsolas. Mar thoradh, deirtear uaireanta nach dath ceart é, ach glactar leis mar dhath de ghnáth i gcaint na ndaoine.
Baile Mhistéala. Baile i gContae Chorcaí is ea Baile Mhistéala. Bhunaigh cuid de mhuintir Normannach FitzDavid de St Michel é sa 13ú haois, agus ainmníodh as Micheál Ardaingeal é. Baile tuaithe i ndeisceart na tíre atá ann, le daonra de 4,500, suite i sean-pharóiste Bhrí Gobhann. Tá Baile Mhistéala lonnaithe sa ghleann ó theas ó na Gaibhlte. Tá an baile 14 ciliméadar siar ó Phluaiseanna Bhaile Mhistéala atá i gContae Thiobraid Árann, agus timpeall 29 ciliméadar ón Chathair, Co. Thiobraid Árann, 59 ciliméadar ó chathair Luimnigh, agus 62 ciliméadar ó chathair Chorcaí. Tá cáil ar Bhaile Mhistéala mar gheall ar an gcáis a dhéantaí ann san fhichiú haois.
Raidió Rí-Rá. Is cairt-stáisiún ceoil é Raidió Rí-Rá ag craoladh go hiomlán trí Ghaeilge. Is é an chéad chairt-stáisiún lán-Ghaeilge don aos óg in Éirinn agus seinneann an stáisiún na hamhráin ó bharr na gcairteacha ar líne ag www.rrr.ie. Tá cláracha ar nós PopNuacht, Giotaí, GigNuacht, agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann á gcraoladh trí mheán na Gaeilge ar an stáisiún freisin.
Tá Raidió Rí-Rá faoi cheannas Raidió X Teoranta le tacaíocht ó Chonradh na Gaeilge agus é maoinithe ag an Roinn Gnóthaí Pobail, Tuaithe agus Gaeltachta trí Chiste na Gaeilge ó Fháltais an Chrannchuir Náisiúnta. Is é Digital Radio Ltd an cuideachta oibríoch.
Stáisiún Raidió Gaeilge don Aos Óg.
Seoladh an chéad chairt-stáisiún raidió náisiúnta Gaeilge don aos-óg faoin ainm oibre Raidió X ar an chéad lá de Sheachtain na Gaeilge 2008, 3 Márta 2008. Tháinig 100 mac léinn le chéile ar pháirc chruicéid Ollscoil na Tríonóide i mBaile Átha Cliath chun cruth X a dhéanamh ar an bpáirc mar shiombail den stáisiún nua.
Raidió Rí-Rá Ar An Aer.
Seoladh seirbhís FM de chuid Raidió Rí-Rá Dé Máirt 3 Márta 2009 ag ógfhoireann Rí-Rá i dteannta aíonna speisialta ag ceithre phreasócáid éagsúil a bhí ar siúl ar fud na tíre mar chuid de Sheachtain na Gaeilge 2009. Thug an tAire Éamon Ó Cuív cuairt ar an stiúideo ar Shráid an Mhóta Uachtarach i mBaile Átha Cliath chun labhairt le láithreoirí Rí-Rá agus a thacaíocht a léiriú don ógstáisiún Gaeilge úr.
Bhí teacht ar níos mó ná milliúin go leith duine ar Raidió Rí-Rá agus é ar FM le linn mhí an Mhárta 2009, agus ba í an craoladh sealadach seo an chéad chéim i dtreo stáisiún raidió lánaimseartha as Gaeilge don aos óg a chur ar an gcóras náisiúnta FM.
D'éirigh le Raidió Rí-Rá tús a chur leis an gcraoladh beo ar an gcóras FM in 2009 buíochas le ceadúnas sealadach ilchathrach a bhronn Coimisiúin Craolachán na hÉireann air. Cuireadh seirbhís FM Rí-Rá ar fáil le tacaíocht ón bpríomhurraitheoir corparáideach Samsung agus le cabhair ó Chonradh na Gaeilge.
Chomh maith le cláracha amhlaidh PopNuacht agus Top 40 Oifigiúil na hÉireann a bhí cheana féin ar fáil ar líne ag www.rrr.ie, bhí seónna beo á gcraoladh trí mheán na Gaeilge, mar aon le cláracha speisialta curtha i láthair ag a leithéid Clíona Ní Chiosáin, príomhcharachtar sa tsraith theilifíse Aifric a bhuaigh gradam IFTA. Bhí an scéal is déanaí ó imeachtaí Sheachtain na Gaeilge ar fud na tíre á luaigh ar Rí-Rá gach uair a chlog agus bhí deis ag éisteoirí iarratais cheoil a chur isteach ar shuíomh an stáisiúin, dul i dteagmháil le láithreoirí ag eolas@raidiorira.ie, agus teachtaireachtaí téacs a sheoladh isteach chuig +353 (0)85 1328000 le linn an chraolacháin bheo.
Ba mhaith leis an stáisiún bheith ar fáil ar Saorview.
Gradaim.
Bhuaigh "Raidió Rí-Rá" gradam na Gaelainne ag Gradaim Cúiseanna Maithe an Crannchur Náisiúnta 2018.