Trelis/gawiki huggingface dataset:
Delaware. Is stát de chuid S.A.M. é Delaware agus é suite in oirthear na tíre ar an gcósta Atlantach. Ba é Delaware an chéad stát a ghlac le Bunreacht Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus mar sin tugtar an leasainm "An Chéad Stát" uirthi. Tá teorainneacha ag Delaware le Maryland, Pennsylvania, Virginia agus New Jersey. 'S é Delaware an dara stát is lú sa tír ó thaobh achar de agus an 46ú stát maidir le daonra. Tá Delaware ainmnithe i ndiaidh Thomas West, an tríú Barún De La Warr, uasal Sasanach agus an chéad ghobharnóir ar an choilíneacht úd.
Teangacha.
Sa bhliain 2000 bhí Béarla mar phríomhtheanga ag 91% de dhaonra Delaware (aois 5+). Spáinnis an phríomhtheanga ag 5% den daonra. Ba í an Fhraincis an phríomhtheanga ag 0.7% den daonra, Sínis an phríomhtheanga ag 0.5% agus Gearmáinis an phríomhtheanga ag 0.5%.
An Tasmáin. Stát agus oileán san Astráil ó 1825 is ea an Tasmáin. Is í Hobart an phríomhchathair agus an chathair is mó. Tá ina gcónaí sa stát (2012).
Georgia (stát S.A.M.). Is stát i ndeisceart na Stát Aontaithe é Georgia. Tá sé ag críochantacht le Florida, Carolina Thuaidh, Carolina Theas, Alabama, Tennessee, agus leis an Aigéan Atlantach. Bunaíodh Georgia sa bhliain 1732, an ceann deireanach de na 13 choilíneacht. Ainmníodh Georgia in onóir an Rí Seoirse II. Úsáidtear an giorrúchán GA don phost.
Guugu Yimidhirr. Is teanga Astrálach é Guugu Yimidhirr. Tá sé mar theanga ag muintir Guugu Yimidhirr, atá ina gcónaí in aice le Cooktown i dtuaisceart Queensland.
Gramadach.
Cosúil le teangacha Astrálacha eile, tá moirfeolaíocht áinsíoch ag forainmneacha Ghuugu Yimidhirr ach tá moirfeolaíocht oibríoch ag ainmfhocail eile. Is é sin le rá, tá an fhoirm chéanna ag ábhar bhriathair neamhaistrigh le hábhar bhriathair aistrigh más forainm é an t-ábhar, ach an fhoirm chéanna le cuspóir bhriathair aistrigh más ainmfhocal é.
Cibé ceann d'fhorainmneacha nó ainmfhocail a úsáidtear, is é gnáth-ord na habairte ná Ainmní Cuspóir Briathar, ach is féidir ord focail eile a úsáid chomh maith.
Samplaí.
Tagann an focal Béarla "kangaroo" ó Ghuugu Yimidhirr "gangurru" (/ɡaŋʊrʊ/).
Atlanta, Georgia. Is í Atlanta príomhchathair Georgia, i Meiriceá. "Atlantans" a thugtar ar mhuintir na cathrach. Tá breis is leathmhilliún duine ina gcónaí in Atlanta.
Is í Atlanta príomhbhaile Chontae Fulton agus tá cuid bheag den chathair suite i gContae DeKalb freisin.
Tá ceanncheathrúna domhanda Coca-Cola, AT&amp;T Mobility, agus Delta Air Lines suite in Atlanta. Is é Aerfort Idirnáisiúnta Atlanta Hartsfield-Jackson (Béarla: Hartsfield–Jackson Atlanta International Airport) an t-aerfort is gnóthaí ar domhan.
Karolos Papoulias. Uachtarán na Gréige ab ea Karolos Papoulias (Gréigis: Κάρολος Παπούλιας, AIF /'kaɾo̞lo̞s pa'puʎas/) (4 Bealtaine 1929 - 26 Nollaig 2021). Rugadh sa chathair Ioannina é Papoulias. Rinne sé staidéar ar an dlí in Ollscoil na hAithine agus Ollscoil Munich. Tá Gréigis, Gearmáinis, Iodáilis agus Fraincis aige.
Haváí. Is stát de chuid na Stát Aontaithe é Haváí (Hawaiʻi as Habháís agus Hawaii as Béarla). Tá an stát suite san Aigéan Ciúin, 2,300 km ar shiúl ón mórthír. Is í Honolúlú an phríomhchathair agus an chathair is mó. Seo iad na príomh oileáin Haváí : Hawaiʻi (nó ' Big Island'), Maui, Oahu, Kauai, Molokai, Lanai, Niihau, agus Kahoolawe.
Stair.
Shealbhaigh na Stáit Aontaithe na hoileáin sa 19ú haois. Stát de chuid Mheiriceá is ea Hawaii ó 1959. Ba é Haváí an stát deireanach a glacadh isteach sa tír.
Traidisiúin.
Tá dearadh ar leith de sciorta ar a dtugtar 'malo' á chaitheamh ag fir "in Haváí" leis na cianta.
Teanga.
Bhí 24,042 cainteoir Haváise i Stáit Aontaithe Mheiriceá (Daonáireamh, 2008) agus formhór díobh lonnaithe ar oileáin Haváí. Níl ach 0.1% de dhaonra Haváí ina gcainteoirí dúchais Haváise, áfach, agus an t-oileán Ni’ihau a bhfuil daonra 180 ann, an t-aon oileán as ocht gcinn ina bhfuil an teanga á labhairt ag formhór na ndaoine. 
Is é Haváí an t-aon stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá (SAM feasta) ina bhfuil stádas oifigiúil stáit ag teanga dhúchais, rud a baineadh amach sa bhliain 1978. Cosúil le teangacha dúchasacha eile i SAM, tá an Haváis faoi bhrú ollmhór ón mBéarla.
Gníomhartha.
Tá an teileascóp James Clerk Maxwell suite ar shliabh Mauna Kea in Haváí.
Nadúr.
Is as Haváí ó thús é an "Nene", agus is é an gé is teirce ar domhan.
Idaho. Is stát in iarthuaisceart na Stát Aontaithe Mheiriceá é Idaho. Is í Boise an phríomhchathair, agus an chathair is mó. Tugtar an t-ainm "Idahoans" ar na daoine atá ina gcónaí sa stát seo. Tá teorainneacha ag Idaho leis na stáit eile a leanas Washington, Oregon, Nevada, Utah, Montana, Wyoming agus an cúige Colóim Bhriotanach i gCeanada. Ba í an Ghaoluinn an phríomhtheanga ag 83 duine i Idaho sa bhliain 2010.
Kostas Karamanlis. Príomh-Aire na Gréige is ea Konstantínos Alexandrou Karamanlís (Gréigis: Κωνσταντίνος Αλεξάνδρου Καραμανλής) Rugadh ar 14 Meán Fómhair, 1956 san Aithin é. Is nia Iaruachtaráin, Constantine Karamanlis é. Rinne sé staidéar ag an Scoil Dlí, Ollscoil na hAithine agus ag Coláiste Deree.
Minnesota. Is stát de chuid S.A.M. í Minnesota, atá suite i dtuaisceart na tíre, ar chrích Cheanada. Is í Saint Paul an phríomhchathair, agus Minneapolis an chathair is mó, na "Cathracha Cúplacha" a dtugtar dóibh le chéile. Tá teorainneacha ag Minnesota freisin leis na stáit eile Wisconsin, Iowa, Dakota Thuaidh, agus Dakota Theas, í atá suite ar thaobh eile Loch Superior.
Ioannina. Cathair in iarthauisceart na Gréige is ea Ioannina. Is é príomhchathair an réigiúin Epirus agus tá Ollscoil Ioannina suite ann.
Boise, Idaho. Is í Boise príomhchathair Idaho, i Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus is í an chathair is mó sa stát céanna. Tá Boise suite i gContae Ada, agus tugtar an leasainm "City of Trees" uirthi.
Arnold Rüütel. Polaiteoir Eastónach is ea Arnold Rüütel (10 Bealtaine 1928 a rugadh é). Rugadh i Saaremaa, an Eastóin é. Ba 3ú Uachtarán na hEastóine é, ón bhliain 2001 go 2006.
Bhain sé amach céim i 1949 ó Coláiste Talmhaíochta Jäneda.
Indiana. Is stát de chuid S.A.M. é Indiana. Is é Indianapolis an phríomhchathair agus an chathair is mó. Tugtar an t-ainm "Hoosiers" ar na daoine atá ina gcónaí sa stát. Tá teorainneacha ag Indiana le ceithre stát eile: Ohio, Michigan, Kentucky agus Illinois. Tá iarthuaisceart an stáit ar bhruach Loch Michigan agus tá deisceart an stáit ar bhruach na hAbhann Ohio.
Indianapolis, Indiana. Is í Indianapolis an phríomhchathair agus an chathair is mó i stát Indiana, Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá an chathair suite i gContae Marion.
Sacramento, California. Is é Sacramento príomhchathair California. Is é an chathair is mó i gContae Sacramento agus an 6ú cathair is mó i gCalifornia. Tá sé suite ag cumar na Sacramento agus na hAbhann Meiriceánaí i nGleann na Sacramento. Bhí 524,943 duine ina gcónaí sa chathair sa bhliain 2020.
Kentucky. Is stát i Meiriceá é Kentucky. Ar dtús ba chuid de Virginia é ach glacadh Kentucky isteach san Aontas mar stát sa bhliain 1792. Is é Frankfort an phríomhchathair, agus is é Louisville an chathair is mó. Tá teorainneacha ag an stát le Virginia Thiar, Virginia, agus Tennessee.
São Paulo (stát). Is stát sa Bhrasaíl é São Paulo. Tá sé suite siar ó dheas den Réigiún Thoir Theas. Is í São Paulo a phríomhchathair. Is iad Mato Grosso do Sul, Minas Gerais, Paraná agus Rio de Janeiro na stáit in aice láimhe. Tá 44,396,485 duine ina gcónaí sa stát nó 22% den tír.
Louisiana. Is stát i ndeisceart an SAM (Stát Aontaithe Mheiriceá) í Louisiana - nó "Louisiane" as Fraincis. Is é leasainm an stáit ná an "Stát Peileacáin" (go hoifigiúil) nó "An Stát Crióil", "Páiste an Mississippi" nó an "Stát Siúcra". Tagann an t-ainm ón bhFraincis, "Louisiane" ("Tír Alaois") den Rí Alaois XIV na Fraince. Is í mana an stáit ná "Aontas, Ceartas agus Muinín".
Tíreolaíocht.
Is í príomhchathair an stáit Baton Rouge ("an bata dearg"), (daonra 225,388, daonáireamh 2009). Tá teorainneacha ag an stát le Texas san iarthar, Arkansas sa tuaisceart, le Mississippi san oirthear agus le Mhurascaill Mheicsiceo sa deisceart.
Tá talamh an stáit roinnte idir an ardchríoch agus an ísealchríoch (cósta glárach). Tá an glárach déanta de seascainn, talamh riascach, tránna agus oileáin bhacaine a chlúdaíonn 20,000 mílte cearnacha. Tá an ceantar seo lonnaithe go príomhúla timpeall an Mississippi agus Murascaill Mheicsiceo. Tá na hardchríocha déanta suas de chnoic agus sléibhte, lonnaithe sa tuaisceart &amp; iarthuaisceart.
Tá roinnt chultúr dúchasacha sa stát, de bhunphointe Francach, agus labhraíonn 5% den daonra "Louisianacha" (an teanga).
Geraldo Alckmin. Polaiteoir Brasaíleach is ea Geraldo José Rodrigues Alckmin (7 Samhain, 1952 a rugadh é). Is é an Gobharnóir reatha an stáit São Paulo ó 2003 nuair a fuair an t-Iargobharnóir, Mário Covas, bás sa oifig. Rugadh i Pindamonhangaba, São Paulo é.
Emilia-Romagna. Réigiún san Iodáil is ea Emilia-Romagna. Cónaíonn thart ar ceithre mhilliún duine ann agus tá achar timpeall 22,000 ciliméadar cearnach ann. Tá an-cháil ar an mbia as an cheantar, go háirithe liathmhás Parma. Is i gcathair Modena a bunaíodh comhlacht cáiliúil Ferrari. 
Bologna an phríomhchathair, ionad mór comhdhála le cearnóg fhíorálainn. Is ann atá an ollscoil is sine san Eoraip, Ollscoil Bhologna. Is ann atá duine de na scríbhneoirí is cáiliúla ar domhan Umberto Eco ina ollamh le teangeolaíocht. Tá dhá thúr i lár an bhaile, ceann acu claonta agus an ceann bainte de ar eagla go dtitfeadh sé.
Umberto Eco. Scríbhneoir agus scoláire ab ea Umberto Eco, a rugadh i mbaile beag darbh ainm Alessandria i bPiemonte na hIodáile ar an 5 Eanáir 1932 agus a d'éag ar 19 Feabhra 2016 i Milan. Le linn an Dara Cogadh Domhanda thug a mháthair go sráidbhaile sna sléibhte é le héalú ón chogaíocht. Theastaigh óna athair, cuntasóir, go mbeadh sé ina dhlíodóir, agus cuireadh go hollscoil Torino é, ach d'éirigh sé as an dlí. Rinne sé staidéar ar fhealsúnacht agus ar litríocht na meánaoiseanna, agus ghnóthaigh sé céim dochtúra le tráchtas faoi Thomas Aquinas i 1954.
Chaith Eco tamall ag obair le stáisiún raidió/teilifíse "Radiotelevisione Italiana", agus é ina léachtóir in Ollscoil Torino ag an am céanna. Foilsíodh a chéad leabhar, "Il Problema Estetico di San Tommaso", a bhí bunaithe ar a thráchtas, i 1956. B'éigean dó éirí as a chuid oibre mar eagarthóir teilifíse mar gheall ar ualach a chuid oibre mar léachtóir, ach níorbh fhada go raibh sé ina eagarthóir neamhficsin i gcomhlacht foilsitheoireachta Casa Editrice Bopani i Milano, post a bhí aige ó 1959 go 1975. Chaith sé na blianta fada ina ollamh le séimeolaíocht in Ollscoil Bhologna.
D'fhoilsigh sé an-chuid aistí faoi litríocht na meánaoiseanna, go háirithe teoiric agus cleachtadh na litríochta. Chuir sé an-bhéim ar thábhacht an léitheora don saothar scríofa. 
Ach tá cáil dhomhanda Eco bunaithe ar a chuid úrscéalta, go háirithe "Il Nome della Rosa" (1980), (Ainm an Róis) a raibh an-ráchairt air ar fud an domhain, go háirithe nuair a rinne scannán Béarla de faoin ainm "The Name of the Rose", leis an aisteoir clúiteach Seán Connery i bpáirt manaigh a bhí ag fiosrú dúnmharaithe i mainistir. 
Bronnadh gradaim gan áireamh ar Eco in ollscoileanna ar fud an domhain.
Maryland. Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Maryland (AIF: [ˈmæɹ.ɪ.lənd]) atá suite i lár chósta thoir na tíre, i Réigiún an Lár-Atlantaigh. Tá teorainneacha ag Maryland le Pennsylvania ar an taobh ó thuaidh, le Virginia Thiar ar an taobh thiar, le Delaware agus leis an Aigéan Atlantach ar an taobh thoir agus le Virginia ar an taobh ó dheas. Tá teorainn aige freisin leis an gceantar feidearálach Washington, D.C. arb í príomhchathair na tíre í. Ba le Maryland an talamh sin go stairiúil. Ba é Maryland an seachtú stát a dhaingnigh Bunreacht Mheiriceá. Uaireanta, tugtar mar leasainmneacha air "The Old Line State" agus "The Free State". 
Ba é Maryland an chéad áit i Meiriceá ina raibh an tsaoirse reiligiúnach, prionsabal a tugadh isteach i dtréimhse choilíneach an stáit. Shocraigh George Calvert, an chéad Tiarna Baltimore, go mbeadh Maryland ina thearmann do Chaitlicigh Shasanacha a bhí faoi ghéarleanúint. 
Is é Maryland ceann de na stáit is lú achar agus is dlúithe daonra sna Stáit Aontaithe. Is í Annapolis príomhchathair an stáit ach is í Baltimore an chathair is mó. Cé go maítear go hoifigiúil gur ainmníodh an stát in ómós don Bhanríon Henrietta Maria, creideann go leor staraithe gur in ómós do Mhuire, máthair Íosa, a d'ainmnigh George Calvert i ndáiríre é sular bhásaigh sé in 1632. Is é Maryland an stát is rachmasaí sa tír, óir is ann atá an meánioncam teaghlaigh is airde.
Tíreolaíocht.
32,133.2 ciliméadar cearnach achar Maryland, figiúr is inchomparáide le hachar na Beilge (30,530 km2). Is é an 42ú stát is mó, nó an 9ú stát is lú, beagnach ar cóimhéid le Haváí.
Cé go bhfuil Maryland ar na stáit is lú achar, tá ilghnéitheacht topagrafaíochta agus réimse leathan timpeallachtaí nádúrtha le fáil ann. Tugtar 'Mionsamhail Mheiriceá' nó "America in Miniature" mar leasainm eile air dá bharr. Tá oileáin fhada chúnga cois cósta agus dumhcha breactha le féar mara. Tá talamh íseal riascach isteach faoin tír agus mórthimpeall an Chesapeake, ceantar atá ag cur thar maoil le fiadhúlra. Is é an Chesapeake an t-inbhear is mó sa tír agus is beag nach ngearrann sé an stát ina dhá leath. "The Eastern Shore" a thugtar ar na contaetha sin lastoir den bhá. Is ar bhruach thiar na bá atá formhór mór an daonra. I lár an stáit, tá coillte darach agus talamh réchnocach sa réigiún a dtugtar an Píodmantach air. Tá iarthar an stáit lonnaithe sna Sléibhte Apaláiseacha.
Ritheann formhór mór na n-aibhneacha sa stát síos go dtí an Chesapeake, ach is i ndobhardhroim na Mississippi atá cuid d'iarthar Chontae Garrett, an contae is sia siar sa stát. Tá an pointe in airde sa stát, Sliabh Chnámh Droma nó "Backbone Mountain", lonnaithe i gcúinne iardheiscirt Chontae Garrett chomh maith, gar d'uiscí uachtair na Potomac.
Mérida. Is í Mérida príomhchathair Extremadura, in iarthar na Spáinne. Tá níos mó ná 60,000 duine ina gcónaí ann agus tá sé suite i gcúige Badajoz (cúige). Cé gur príomhchathair an réigiúin í is í Badajoz príomhchathair an chúige. Ainmníodh Mérida i Veiniséala agus Mérida i Meicsiceo as Mérida na Spáinne.
Stair.
Cuireadh an chathair ar bun faoin ainm Emerita Augusta ar ordú ón Impire Rómhánach Augustus, chun áth agus droichead ar abhainn Guadiana a chosaint. Chuir dhá léigiún de sheansaighdiúirí fúthu sa cheantar. Rinneadh príomhchathair an chúige Lusitania as Mérida, agus bhí an-tábhacht léi ar feadh i bhfad. Tá níos mó iarsmaí Rómhánacha i Mérida ná in aon áit eile sa Spáinn, agus is Suíomh Oidhreachta Domhanda UNESCO í dá bharr sin. 
Tá an "Punto Romano", seandroichead na Rómhánach, ina sheasamh go fóill, chomh maith le Teampall Diana, iarsmaí an Fhóraim, an Circus Maximus, amharclanna agus suíomhanna seandálaíocha éagsúla. Tá léargas iontach ar stair agus ar chultúr na Rómhánach ar fáil sa mhúsaem.
Hugo Chávez. Bhí Hugo Rafael Chávez Frias (28 Iúil 1954 – 5 Márta 2013) ina uachtarán ar Veiniséala.
Luathshaol.
An dara mac ag beirt mhúinteoir, agus bhí sé ina oifigeach airm óna óige. Nuair a theip ar éirí amach míleata in aghaidh rialtas na tíre, ina ndearna Chávez agus oifigigh eile iarracht an phríomhchathair a ghabháil, cuireadh chun príosúin é ar feadh dhá bhliain. Bhunaigh sé "Gluaiseacht na Cúigiú Poblachta" ("MVR—Movimiento Quinta República"), i 1992. 
Uachtaránacht.
Toghadh Chávez ina Uachtarán i 1998 mar gheall ar na geallúintí a thug sé go dtroidfeadh sé in aghaidh an bhochtanais agus na caimiléireachta. Ghnóthaigh sé 56% den vóta sa toghchán. 
A éachtaí:
Freasúra.
Bhí meánaicmí agus uasaicmí Veiniséala an-naimhdeach i gcoinne Chávez, agus chuir siad caimiléireacht toghcháin, sárú cearta daonna agus cos ar bolg ina leith. Táthar in amhras i gcónaí maidir le cumas rialaithe Chávez, agus eacnamaíocht na tíre ag brath go hiomlán ar phraghas ard na peitriliam. 
Na himeachtaí:
Diallas. Is é is diallas ann ná airde (stua) na réalta ón meánchiorcal neamhaí. Is iad an diallas agus an cheartairde (an ceartéirí, an dronairde) comhordanáidí an mheánchiorcail a úsáidtear le suíomh na réalta ar an spéir a shainmhíniú ar bhealach réasúnta do-athraithe. Ní athraítear comhordanáidí meánchiorcail na réalta ar feadh an lae ná na hoíche, ná fiú in imeacht na bliana. Scéal eile ar fad é, ar ndóighe, an tionchar a imríonn an luainíocht, an nútú agus an dualghluaisne orthu.
Margaíocht. Is éard is Margaíocht ann daoine a mhealladh chun earraí nó seirbhísí áirithe a cheannach nó chun teacht le dearcadh áirithe. Tá gnéithe éagsúla ag roinnt léi:
An tSlóivéin. Tír bheag i lár na hEorpa, in oirthear na nAlp is ea an tSlóivéin (Slóivéinis: "Slovenija"), go hoifigiúil Poblacht na Slóivéine (Slóivéinis: "Republika Slovenija"), le teorannacha leis an Ostair, an Iodáil, an Ungáir agus an Chróit. 
Stair.
Bhí tailte na Slóivéine mar chuid den Impireacht Naofa Rómhánach agus d'Impireacht na hOstaire go dtí 1918. Ag an am sin, chuaigh na Slóivéanaigh i bpáirt leis na Seirbiaigh agus na Cróátaigh chun stát nua ilnáisiúnta, an Iúgslaiv a bhunú. 
D'fhan an tSlóivéin ina cuid den Iúgslaiv tar éis an Dara Cogadh Domhanda, faoi rialtas Cumannach 
I 1991 d'éirigh leis an tSlóivéin a neamhspleáchas a bhaint amach tar éis chogadh deich lá. 
Ar an 28 Meitheamh 1991, rinne trúpaí na hIúgslaive ionradh ar an tSlóivéin 48 uair an chloig tar éis a neamhspleáchas a fhógairt. 
Mar gheall ar na naisc stairiúla le tíortha ar nós na hIodáile agus na hOstaire, ní raibh sé deacair don tSlóivéin dul i bpáirt arís leo. 
Glacadh an tSlóivéin isteach san Aontacht Eorpach agus in ECAT sa bhliain 2004.
Michigan. Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Michigan. Is é Lansing an phríomhchathair, ach is é Detroit an chathair is mó atá sa stát. Tá Michigan teorainneach le Indiana, Ohio, Wisconsin, Illinois, agus le Cúige Ontario i gCeanada. Dhá leath-inis atá sa stát, le cóstaí ar Loch Michigan, Loch Huron, Loch Superior agus Loch Erie.Is é Michigan an t-aon stát inar laghdaigh an daonra de réir Dhaonáireamh 2010. Úsáidtear an giorrúchán MI don phost.
Teangacha á úsáid sa stát.
Sa bhliain 2010 ba é Béarla an phríomhtheanga do 91.11% (8,507,947) do dhaonra Michigan aois 5+.
Montana. Is stát in iarthar Mheiriceá é Montana, an ceathrú ceann is mó sa tír ó thaobh achair de. Is í Helena an phríomhchathair, agus is í Billings an chathair is mó. I measc na n-áiteanna atá sa stát seo tá cuid de Pháirc Náisiúnta Yellowstone, na Sléibhte Creagacha agus an suíomh Little Big Horn. Tá Montana ag críochantacht le hIdaho, Dakota Thuaidh, Dakota Theas, Wyoming, agus leis an gColóim Bhriotanach, Alberta agus Saskatchewan, cúigí de chuid Cheanada.
An Chéad Dáil. Ar an 21 Eanáir 1919, tháinig ionadaithe tofa Shinn Féin le chéile leis an gCéad Dáil a chur ar siúl. D'fhógair siad “Poblacht na hÉireann” i dTeach an Ard-Mhéara i mBaile Átha Cliath.
Cúlra.
Ba í an Chéad Dáil parlaimint Éireannach nua a bunaíodh i mBaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann sa bhliain 1919. Ag an am, ba pháirt den Ríocht Aontaithe í an tír, agus shuigh na polaiteoirí i Westminster, Sasana. Ach tar éis Éirí Amach na Cásca in 1916, bhí a lán tacaíochta ag an bpáirtí poblachtach Sinn Féin, agus bhunaigh siad a bparlaimint nua féin in Éirinn leis an ainm "Dáil Éireann". 
Cruinniú i dTeach an Ardmhéara.
Ag an chéad chruinniú ar an 21 Eanáir, eisíodh Faisnéis Neamhspleádhchuis, nó Forógra Neamhspleáchais na hÉireann, mar a ghlaoitear air anois, ag rá go raibh Poblacht na hÉireann i bhfeidhm. 
Bhí a lán de na hionaid Éireannacha fós i bpríosún, agus dá bharr ní raibh ach 26 díobh i láthair. 
Bhí an chéad chruinniú i dTeach an Ardmhéara, agus rinneadh an chuid is mó den ghnó i nGaeilge. Toghadh Cathal Brugha ina Cheann Comhairle (nó cathaoirleach) agus cuireadh cúpla cáipéis i láthair:
Dhearbhaigh an Forógra Neamhspleáchais gurb rialtas ar stát ardcheannasach í an Dáil leis an ainm Dáil Éireann, agus ansin bhunaigh an Dáil comhaireacht faoin ainm "An Aireacht". Chomh maith le sin, roghnaíodh duine amháin a bheith ina "Phríomh-Aire" agus leis an teideal "Uachtarán ar Dháil Éireann" freisin. Ba é Brugha an príomh-aire sealadach a toghadh, agus tháinig de Valera isteach ina áit i mí Aibreáin.
Imeachtaí eile.
Briseadh amach Cogadh Angla-Éireannach ar an lá céanna, 21 Eanáir 1919. Rinne cathlán de chuid an IRA (baill de Thríú Briogáid Thiobráid Árann) luíochán ar bheirt chonstábla RIC ag Sulchóid Bheag i dTiobráid Árann. Breathnaítear ar an ionsaí mar thús oifigiúil le Cogadh Saoirse na hÉireann nó an Cogadh Angla-Éireannach
I mí na Samhna 1919, dhearbhaigh Rialtas na Breataine go raibh an Dáil mí-dhleathach agus ó shin ar aghaidh bhí orthu teacht le chéile faoi rún. 
Rialtas na chéad Dála.
Aireacht a haon (sealadach).
Bhí an chéad aireacht i bhfeidhm ó 21 Eanáir 1919 go dtí 1 Aibreán 1919.
Aireacht a dó (sealadach).
Bhí an dara haireacht i bhfeidhm ó 1 Aibreán 1919 go dtí 26 Lúnasa 1921.
New Hampshire. Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea New Hampshire, atá suite i Sasana Nua, i dtuaisceart na tíre. Ainmníodh New Hampshire as Hampshire, an contae i ndeisceart Shasana. Is é Concord an phríomhchathair, agus Manchester an chathair is mó. Bhí New Hampshire ar an gcéad coilíneacht sna Meiricí, Theas nó Thuaidh, a d'fhógair a neamhspleáchas ó na cumhachtaí Eorpacha. Tá teorainneacha ag New Hampshire le Maine, Vermont, Massachusetts, agus cósta leis an Aigéan Atlantach. Tá teorainn aici freisin le Quebec i gCeanada.
Teangacha.
Is í Béarla an phríomhtheanga ag formhór dhaonra New Hampshire (aois 5+). Is í Fraincis an príomhtheanga do 3.4% don daonra agus Spáinnis an príomhtheanga do 1.6% don daonra (i 2000).
Ceará. Is stát de chuid na Brasaíle é Ceará. Tá sé suite i dtuaisceart an Réigiúin Thoir Thuaidh. Is í Fortaleza a phríomhchathair. Is é Cid Ferreira Gomes gobharnóir an stáit.
Nua-Mheicsiceo. Is stát in iardheisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá é Nua-Mheicsiceo nó Nuevo México as Spáinnis, an cúígiú stát is mó sa tír ó thaobh achair de. Is é Santa Fe an phríomhchathair, an ceann is sine sa tír, agus is í Albuquerque an chathair is mó. Tá teorainneacha ag Nua-Mheicsiceo le Texas, Oklahoma, Colorado, Arizona, agus Utah, agus le Meicsiceo ar dheas. Béarla an príomhtheanga don chuid is mó de dhaonra Nua-Mheicsiceo (64%). Is í Spáinnis an príomhtheanga do nach mór 29% de dhaonra Nua-Mheicsiceo. Navajo an príomhtheanga do thart ar 4% de dhaonra Nua-Mheicsiceo.
Fortaleza. Cathair sa Bhrasaíl is í Fortaleza. Tá sí suite in oirthuaisceart na tíre agus is í príomhchathair an Stát Ceará. Tá 2,551,806 duine ina gcónaí i bhFortaleza agus 3,602,319 ina gcónaí sa cheantar cathrach. (daonáireamh 2010).
Benoded. Baile i bPenn-ar-Bed i mBriotáin na Fraince is ea Benoded 
(Briotáinis:"Béal an Oded"), nó Bénodet sa Fhraincis. Tá sé suite in aice le Kemper, ar an Oded. I 1999, bhí cónaí sa bhaile ar 2,750 daoine. Is é Méara an bhaile faoi láthair ná Christian Pennanech, a toghadh i 2001.
Romano Prodi. Is polaiteoir Iodálach é Romano Prodi (rugadh 9 Lúnasa, 1939 i Reggio Emilia, An Iodáil). Iar-Phríomh-Aire na hIodáile é Prodi, agus iar-Uachtarán ar Choimisiún na hEorpa chomh maith. Fuair sé céim sa dlí ón ollscoil Chaitliceach i Milano agus chaith seal ina mhac léinn sa London School of Economics. Ba mar ollamh le heacnamaíocht a thosaigh sé a ghairm, agus chaith sé sealanna gearra in ollscoileanna Stanford agus Harvard. Chaith sé ocht mbliana fichead ina ollamh le hEacnamaíocht in Ollscoil Bhologna, áit a gcónaíonn sé go fóill. 
Chuaigh sé le polaitíocht i lár na 1970í, agus ceapadh é ina Aire Tionsclaíochta i 1978. Bhí sé ar choimisiúin éagsúla sna 1980í agus go luath sna 1990í. Rinneadh Príomh-aire na hIodáile de i 1996, ach thit a rialtas i 1998 nuair a tharraing na Cumannaigh siar a dtacaíocht. 
Bhí Romano Prodi ina Uachtarán ar Choimisiún na hEorpa ó Mheán Fómhair 1999 go Samhain 2004. Ghlac sé páirt arís i bpolaitíocht Iodálacha, agus bhuaigh sé an toghchán i gcoinne Silvio Berlusconi i mí Aibreáin, 2006.