Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cartlann Scannán agus Raidió Oileáin Dhún na nGall. Bhunaigh Féile Ealaíona an Earagail Cartlann Scannán agus Raidió Oileáin Dhún na nGall sa bhliain 2011 le maoiniú ó Chomhar na nOileán, Comhairle Contae Dhún na nGall agus na heagraíochtaí pobail a dhéanann ionadaíocht ar na hoileáin amach ó chósta Dhún na nGall. Is ábhar teilifíse, físeáin agus raidió a bhaineann leis na hoileáin amach ó chósta Dhún na nGall ó na 1950ídí atá sa chartlann. Tá an chartlann dhigiteach seo ar fáil don phobal saor in aisce in Árainn Mhór, ar Oileán Thoraigh, i Leabharlann Ghaoth Dobhair agus i Músaem Contae Dhún na nGall. Insítear stair chultúrtha, shóisialta agus eacnamaíochta Oileáin Dhún na nGall den chéad uair. Tríd an ábhar atá sa chnuasach seo is féidir éisteacht le saothair Bhéaloidis Shéamuis Ennis agus Sheáin Uí hEochaidh a ndearnadh taifeadadh orthu sna 50ídí. Tugtar léargas ar na cinntí deacra a bhí ar na hoileánaigh a dhéanamh sna 1960ídí agus a n-oileáin á bhfágáil ina ndiaidh acu agus iad ag athlonnú ar an mórthír. Feictear chomh gar is a chuaigh Toraigh don bhánú iomlán sna 70ídí; na feachtais a tharla chun seirbhísí bunúsacha uisce, iompair, calafoirt agus oideachais a bhaint amach ar Thoraigh agus ar Árainn Mhór sna 1980ídí; an ghluaiseacht chun athdhaonrú a dhéanamh ar na hoileáin bheaga sna 1990idí agus na seirbhísí a baineadh amach sa mhílaois nua a chabhraigh le buanú phobail na n-oileán. Bhí plean ann freisin maidir le céim 2 ina mbeadh tuilleadh ábhar á chur isteach sa chartlann, ar nós griangraf agus ailt chlóite, chomh maith le ríomhairí a bheith in úsáid chun an t-eolas a chur ar fáil do thurasóirí. Tá ábhar ó na hoileáin seo a leanas amach ó chósta Dhún na nGall ar áireamh sa chartlann: Toraigh, Árainn Mhóir, Inis Fraoigh, Inis Caorach, Inis Mhic an Doirn, Gabhla, Uaighe, Inis Meáin, Inis Oirthir, Inis Bó Finne agus Oileán Ruaidh.
An Scéim um Rothaíocht chun na hOibre. Is scéim dreasachta cánach in Éirinn í an Scéim um Rothaíocht chun na hOibre agus tá sé mar aidhm léi fostaithe a spreagadh chun rothaíocht chun na hoibre agus abhaile arís. Faoin scéim is féidir le fostóirí suas le €1,000 a íoc ar rothar agus ar threalamh rothair do gach duine dá bhfostaithe. Ansin asbhaintear an aisíocaíocht don rothar agus don trealamh ó ollchaiteachas an fhostaí (sula n-asbhaintear cáin ioncaim, ÁSPC, éilimh phinsin nó Muirear Sóisialta Uilíoch) thar tréimhse suas le 12 mhí. Níl ar fhostóirí páirt a ghlacadh sa scéim, ach má ghlacann siad páirt ann, ní mór dóibh é a chur ar fáil dá bhfostaithe uile. Baineann an scéim le rothair nua agus rothair leictreachuidithe (is iad sin rothair a gcuidíonn an leictreachas lena dtiomáint ach a dteastaíonn iarracht éigin ón rothaí uathu). Ní chlúdaíonn inti gluaisrothair, scútair ná gléasanna dá leithéid. Baineann sí le trealamh sábháilteachta áirithe freisin, cosúil le clogaid agus éadach frithchaiteach. Go ginearálta, tugann an rothaí cuairt ar an siopa, chun an trealamh a theastaíonn a cheannach a roghnú agus is féidir leis an siopa sonrasc a chur díreach chuig an bhfostóir le haghaidh an chostais. Tabhair faoi deara nach bhfuil an díolúine cánach i gceist má íoctar as an rothar agus má íocann an fostóir ar ais an duine – ní mór don fhostóir íoc as an rothar. Is féidir na hasbhaintí a dhéanamh go seachtainiúil, go coicísiúil nó go míosúil ag brath ar an socrú íoctha tuarastail atá i gceist. Is féidir leis an bhfostóir an rothar a cheannach ar son an fhostaí agus ní bheidh air nó uirthi íoc as ansin. Níl cead leas a bhaint as an scéim ach uair amháin gach cúig bliana. Tá an riail seo i bhfeidhm fiú mura gceannaítear trealamh suas go dtí an t-uasmhéid de €1,000. Ní mór an rothar agus an trealamh sábháilteachta a úsáid go príomha do thurais cháilitheacha. Ciallaíonn sé seo turas iomlán nó cuid de thuras (mar shampla idir teach baile agus an stáisiún traenach) idir baile an fhostaí agus an ghnátháit oibre. Is féidir tuilleadh eolais a fháil faoin scéim ar shuíomh gréasáin na gCoimisinéirí Ioncaim.
Comhardú na trádála. Is éard atá i gceist le comhardú na trádála, nó comhardú trádála, ná an difríocht idir luach iomportálacha marsantachta agus easpórtálacha marsantachta 
- nó an difríocht idir easpórtáil sofheicthe agus iompórtáil sofheicthe
- nó an difríocht idir an méid earraí a iompórtálann agus a easpórtálann tír
- nó an comhardú a dtagtar air tar éis allmhairí a bhaint d’onnmhairí.
Tá barrachas ann má tá níos mó airgid/ioncaim saothraithe ag tír trí thrádáil le tíortha eile, ná mar atá le n-íoc leo (nó Easpórtáil sofheicthe &gt; Iompórtáil sofheicthe).
Tá easnamh ann má tá níos mó airgid caite ag tír le tíortha eile, ná mar ata saothraithe aici uathu (nó Iompórtáil sofheicthe &lt; Easpórtáil sofheicthe).
Buailfidh géarchéim tír, b'fhéidir, mar thoradh ar éagothromaíocht fhoriomlán ina chomhardú trádála. Agus ceapann daoine go leor go bhfuil sé tábhachtach go bhfuil comhardú cothrom ann. Ach tá an scéal i bhfad níos casta.
Comhardú na trádála in Éirinn.
Ba sa bhliain 2016 a taifeadadh an leibhéal ab airde riamh in Éirinn d’onnmhairí agus d’allmhairí araon. D’athraigh comhardú na Trádála Earraí ó easnamh €326 mhilliún sa bhliain 1975 go barrachas €45,521 mhilliún sa bhliain 2016.
Pádraig Mac Cearáin. Iarstátseirbhíseach atá ar scor agus aistritheoir é Pádraig Mac Cearáin (rugadh 27ú Eanáir 1955). D'aistrigh sé "Sayonara", bailiúchán de bhéaloideas na Seapáine le Patrick Lafcadio Hearn agus d'fhoilsigh Coiscéim é.
Cúlra.
Tá suim mhór aige sa Ghaeilge agus cé nach bhfuil cáilíocht aige sa mhúinteoireacht tá sé tar éis go leor ranganna Gaeilge a theagasc.
Tháinig sé ar an tsaol ag 18 Sráid an Aontais ar Thaobh na Cathrach i nDoire Cholmcille. Séarlas Mac Cearáin a bhí ar a athair de bhunadh Chnoc na Rós i nDoire agus Máire Ní Bhrolcháin a bhí ar a mháthair roimh phósadh di. Tá beirt dheartháir agus ceathrar deirfiúr aige.
D'fhreastail sé ar Bhunscoil Naomh Eoghain, Sráid San Proinsias, Scoil na mBráithre Críostaí, Éadan an Chnoic agus Coláiste Cholmcille. Bhain sé céim B.A. amach sa Léann Éireannach sa bhliain 1977.
An Mhicrinéis. Foréigiún de chuid na hAigéine in iarthuaisceart an Aigéin Chiúin is ea an Mhicrinéis. Tá thart ar 2,000 oileán beag sa réigiún. Tá dlúthcheangal cultúrtha idir an Mhicrinéis agus trí réigiún eile san Aigéan Ciúin: Oirdheisceart Muirí na hÁise ar an taobh thiar, an Pholainéis ar an taobh thoir, agus an Mheilinéis ó dheas — chomh maith leis an bpobal Astrainéiseach níos leithne.
Tá ceithre phríomhoileánra sa Mhicrinéis — Oileáin Caroline, Oileáin Gilbert, na hOileáin Mháirianacha, agus Oileáin Marshall — chomh maith le go leor oileán beag nach cuid d'oileánra ar bith iad.
Harry S. New. Polaiteoir agus iriseoir Meiriceánach ab ea Harry Stewart New (31 Nollaig 1858 – 9 Bealtaine 1937). Throid sé sa gcogadh Spáinn-Mheiriceánach in 1898, agus ba é Ard-Mháistir Poist na Stát Aontaithe ó 1923 go 1929.
Beathaisnéis.
Rugadh Harry Stewart New in Indianapolis, Indiana ar an 31 Nollaig 1858, mac le John C. New agus Melissa (Beeler) New. Bhí a athair ina Chisteoir ar na Stáit Aontaithe agus bhí a uncail, Jeptha D. New, ina ionadaí i dTeach na nIonadaithe. D’fhreastail sé ar Ollscoil Butler sular ghlac sé post leis an "Indianapolis Journal", áit a raibh sé ina thuairisceoir, ina eagarthóir, agus ina fhoilsitheoir ó 1878 go 1903. Bhí sé ina sheanadóir i Seanad Stáit Indiana ó 1896 go 1900, agus throid sé sa Chogadh Spáinn-Mheiriceánach mar chaptaen agus mar leasghinearál cúnta ar an 7ú Cór Airm. Bhí sé ina bhall den Choiste Náisiúnta Poblachtach ó 1900 go 1912, agus ina chathaoirleach ó 1907 go 1908. Níos déanaí ina shaol, d'oibrigh sé sa tionscal cairéalachta agus sa tionscal foirgníochta.
D’fhill New ar an bpolaitíocht nuair a toghadh chun Sheanad na Stát Aontaithe é in 1916. Sa bhliain 1922, ba é an chéad seanadóir a bhain leas as an raidió i bhfeachtas toghchánaíochta. Ba stáisiún de chuid Cabhlach na Stát Aontaithe, NOF in Washington, DC, a chraol a óráid, rud a tharraing gearán ó na Daonlathaithe faoi stáisiún rialtais a úsáid ar bhealach claonpháirteach. Mar thoradh air seo, cuireadh cosc ar ghníomhaíochta polaitíochta ar an stáisiún. Chaill New an toghchán in 1922, ach cheap an tUachtarán Warren G. Harding é mar Ard-Mháistir an Phoist in 1923, agus athcheap Calvin Coolidge é in 1925.
Fuair sé bás in Baltimore, Maryland ar an 9 Bealtaine 1937, agus cuireadh i Reilig Crown Hill in Indianapolis é.
Gníomhaireacht na Náisiún Aontaithe um Fhóirithint agus Oibreacha ar mhaithe le dídeanaithe Palaistíneacha sa Neasoirthear. Gníomhaireacht speisialta de chuid na Náisiún Aontaithe is ea Gníomhaireacht na Náisiún Aontaithe um Fhóirithint agus Oibreacha ar mhaithe le dídeanaithe Palaistíneacha sa Neasoirthear (nó i mBéarla, UNRWA).
Stair.
Cuireadh an ruaig ar na Palaistínigh sa Phalaistín den chéad uair in 1948 agus bunaíodh UNRWA ar an 8 Nollaig 1949 (Rún na Náisiún Aontaithe 302(IV))/
Bhí John Ging, arb as Port Laoise ó dhúchas dó, ina cheannaire ar an UNRWA i Stráice Gaza le linn 2006-2011. Bhí foireann 10,000 duine faoi stiúir Ging agus buiséad $400 milliún in 2009. 
Bhraith 80% den daonra ar chúnamh idirnáisiúnta agus 100% in 2024.
Maoiniú.
In 2023 bhí 13000 fostaí ag UNRWA agus chuir Iosrael líomhaintí i leith 12 acu sin as páirt a ghlacadh san ionsaí a rinneadh ar 7 Deireadh Fómhair 2023, ionsaí a chuir lasair an uafáis sa bharrach. Maíodh ina dhiaidh sin gur líomhaintí gan bhunús a bhí iontu.
Tharraing go leor tíortha - Meiriceá agus an Bhreatain i measc riar eile - siar ón tacaíocht a bhídís a thabhairt d’UNRWA mar thoradh ar líomhaintí Iosrael go raibh baint ag cuid de mheitheal na hÁisíneachta leis an ionsaí a rinne Hamas ar Iosrael an 7ú Deireadh Fómhair 2023. Idir an t-am sin agus Márta 2024, maraíodh fiú agus breis is 160 pearsanra de chuid UNRWA. Ach bhí níos mó ná €400 milliún tógtha as ciste UNRWA le linn an ama chéanna. 
Dúirt an tUachtarán Michael D Higgins i mí an Mhárta 2023 go raibh "feachtas bolscaireachta" dírithe in aghaidh na Náisiún Aontaithe agus go raibh sé ag iarraidh ar thíortha na cruinne an maoiniú fóirithinte a chuirtear ar fáil d’UNRWA a mhéadú.
Éire.
D’fhógair Rialtas na hÉireann cuidiú sa bhreis don UNRWA, cuidiú a raibh luach €20 milliún air, i mí Feabhra 2024. Tacaíonn Éire le fada an lá le hobair UNRWA.
Roibeard Ó Faracháin. File, scríbhneoir, agus craoltóir Éireannach ab ea Roibead Ó Faracháin (Béarla: Robert Farren; 24 Aibreán 1909 – 29 Nollaig 1984).
Ba as Baile Átha Cliath ó dhúchas dó, áit ar chaith sé deich mbliana mar mhúinteoir scoile agus ina stiúrthóir craolacháin ag Raidió Teilifís Éireann ina dhiaidh sin. Bhí sé ar dhuine de stiúrthóirí Amharclann na Mainistreach ó 1940 go 1973.
Thosaigh sé ag scríobh dánta thart ar 1930, i mBéarla den chuid is mó. D'fhoilsigh sé bailiúchán gearrscéalta Gaeilge dar teideal "Fíon gan Mhoirt" sa bhliain 1938. Scríobh sé saothar criticiúil a bhfuil cáil mhór air, "The Course of Irish Verse in English" (1948). Cuireadh cúig cinn dá dhánta féin in "The Oxford Book of Irish Verse, 17th century–20th century" (curtha in eagar ag Donagh MacDonagh agus Lennox Robinson, Clarendon Press) in 1958.
Pádraig Ó Riain. Tá níos mó ná duine amháin darb ainm Pádraig Ó Riain ann:
Pádraig Ó Riain (scoláire). Is scoláire Éireannach é Pádraig Ó Riain. Bhí sé ina ollamh le Sean-Ghaeilge agus Meán-Ghaeilge i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh ó 1973 go dtí go ndeachaigh sé ar scor in 2002. Is saineolaí aitheanta é ar an naomhsheanchas, agus díríonn a chuid taighde ar an mairtíreacht, an mhiotaseolaíocht, an ainmeolaíocht, agus an choidéacseolaíocht.
Tá sé ina bhall d’Acadamh Ríoga na hÉireann ó 1989, ina uachtarán ar Chumann na Scríbheann nGaedhilge ó 1992, agus le déanaí, ina bhall den Choimisiún Logainmneacha. Sa bhliain acadúil 2000-01, bhí sé ina Chomhalta Parnell ag Coláiste Magdalene, Cambridge.
Baile an Chláir, Contae Ard Mhacha. Is baile suite i gContae Ard Mhacha é Baile an Chláir ().
Paddy Ambrose. Ba ea Patrick Ambrose (17ú Deireadh Fómhair - 22ú Feabhra 2002) mar pheileadóir gairiul Éireannach agus oiliúnóir. 
B'as Baile Átha Cliath na hÉireann é .Ón bhfoireann shóisearach Cluain Tarbh a thainig sé go dtí Shamrock Rovers agus bhí baint aice le Shamrock Rovers ó 1948 go 1973, ina imreoir ar dtús agus ansin mar oiliúnóir.
in aghaidh Transkport i mBré an 28 Lúnasa 1949 a d'imir sé a chéad chluiche i gCorn Chathair Bhaile Átha Cliath.
bhí sé ar dhuine de na tosaithe ab fhearr a bhí riamh ag an gclub.
John Coffey (iománaí). Iománaí Éireannach ab ea John Coffey (14 Eanáir 1918 – 11 Lúnasa 2019). D'imir sé naoi séasúr le foireann sinsear Thiobraid Árann ó 1940 go 1948. Ba é an ceathrú duine a bhuaigh bonn Uile-Éireann san iomáint a raibh an céad slánaithe aige.
Roghnaíodh Coffey mar bhall d'fhoireann mionúr Thiobraid Árann nuair a bhí sé sé bliana déag d’aois. D'imir sé trí shéasúr craobhchomórtais leis an bhfoireann mionúr, agus bhuaigh sé bonn Uile-Éireann leo ina chéad bhliain, in 1934. Ina dhiaidh sin, d'imir sé le foireann sóisear an chontae idir 1936 agus 1940. Ba sa bhliain 1940 a d'imir sé a chéad chluiche leis an bhfoireann sinsear, agus ó 1940 go 1948 roghnaíodh i bhfoireann na sinsear é go rialta. Bhuaigh sé bonn ór i gCraobhchomórtas na hÉireann sa bhliain 1945, agus Craobh na Mumhan sa bhliain chéanna. D'éirigh Coffey as an iomáint idirchontae tar éis chraobhchomórtas na hÉireann in 1948. 
Chaith sé seal gairid i gcúltaca Óglaigh na hÉireann ar oileán Dhairbhre agus é ag cosaint na línte teileagraif le linn an Dara Cogadh Domhanda, línte a cheangail Éire le Meiriceá ag an am. Chuaigh sé féin agus a bhean chéile, Kitty, ar imirce go Toronto Cheanada ó 1955-1960, áit ar saolaíodh triúr clainne dóibh. Is i mBaile Átha Cliath a chuireadar fúthu agus iad ag filleadh ar Éirinn, agus is ansin a d'fhanadar agus a thógadar a seisear clainne. D'oibrigh sé mar theicneoir línte fóin agus teileagraif don tréimhse seo.
Fuair sé bás mí Lúnasa 2019 agus aois 101 aige.
Acht um Intleacht Shaorga. Rith Parlaimint na hEorpa dlíthe maidir le rialú na hintleachta saorga san Aontas Eorpach, ar a dtugtar an tAcht um Intleacht Shaorga, ar 13 Márta 2024. De réir na ndlíthe seo, tá oibleagáidí faoi leith le comhlíonadh ag córais intleachta saorga, ar nós ChatGPT, sula gceadófar dóibh feidhmiú sna ballstáit.
Cúlra.
Mhol an Coimisiún Eorpach an tAcht um Intleacht Shaorga sa bhliain 2020. Ghlac Parlaimint na hEorpa le leasuithe ar an 14 Meitheamh 2023 maidir leis an togra.
Is ar oscailteacht agus ar shábháilteacht na hintleachta saorga is mó a dhírítear na dlíthe seo. Tá córais éagsúla níos oscailte agus níos sábháilte ná a chéile agus táthar imníoch go háirithe faoi fheidhmchláir a théann i gcion ar bhonneagar, ar thoghcháin agus ar riar na córa.
Oibleagáidí.
De réir na reachtaíochta an Aontais Eorpaigh, tá ar na comhlachtaí ábhartha a chruthú go bhfuil a gcuid córas sábháilte sula gceadófar dóibh feidhmiú san Aontas Eorpach. Áirítear OpenAI agus a chlár, ChatGPT, i measc na gcomhlachtaí sin.
Tá na rangaithe: 1/ riosca do-ghlactha, 2/ ard-riosca, 3/ riosca teoranta, agus 4/ riosca íosta. Tá rialacháin ag gabháil le gach catagóir.
1/ Riosca do-ghlactha. Tá córais ann nach ligfear isteach thar chab an dorais ar chor ar bith. Tá cosc iomlán, cuir i gcás, ar fheidhmchláir bhithmhéadracha a bhaineann leas as saintréithe pearsanta nó as stádas sóisialta daoine. Tá cosc freisin ar chórais intleachta saorga a mbaintear leas astu le tionchar a imirt ar iompar daoine.
2/ Ard-riosca. Clúdaíonn an chatagóir seo feidhmchláir AI in earnálacha ríthábhachtacha amhail córais aitheantais bhithmhéadracha, oideachas, fostaíocht, agus imirce srl.
3/ Riosca teoranta. Caithfidh córais AI cloí le treoirlínte trédhearcachta srl.
Ceartas. Deirtear go minic go bhfuil ceartas nó cóir ann nuair a thugtar cothrom na Féinne do chách. Caithfidh córas maith dlí agus cirt a bheith cóir agus cothrom do gach duine agus cearta na ndaoine a chosaint.
An Chill Mhór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chill Mhór air:
An Phróta-Cheiltis. Is prótaitheanga hipitéiseach í an Phróta-Cheiltis, sinsearach coiteann na dteangacha Ceilteacha ar fad atá ar eolas. Shíolraigh sí ón Próta-Ind-Eorpais. Níl aon fhianaise scríofa ar fáil sa teanga, ach athchruthaíodh í go páirteach tríd an teangeolaíocht chomparáideach. Meastar go ginearálta gur labhraíodh Próta-Cheiltis idir 1300 agus 800 RC, agus gur scoilt sí ina teangacha éagsúla ina dhiaidh sin. Is minic a cheanglaítear an Phróta-Cheiltis le cultúr Urnfield agus go háirithe le cultúr Hallstatt. Tá tréithe coiteanna sna teangacha Ceilteacha agus sna teangacha Iodáilice nach bhfuil le fáil i gcraobhacha eile den Ind-Eorpais, rud a thugann le fios go bhféadfaí go raibh teanga amháin Iodáil-Cheilteach ann san aimsir chianaosta.
Tacaíonn fianaise ó Cheiltis na Mór-Roinne le hathchruthú fhóineolaíocht agus moirfeolaíocht na Próta-Cheiltise, ach níl go leor ábhair ar fáil chun comhréir na teanga a oibriú amach le cinnteacht, cé go bhfuil roinnt abairtí iomlána taifeadta i nGaillis na Mór-Roinne agus sa Cheiltibéiris. Mar sin, is ó theangacha Ceilteacha na nOileán a thagann an chuid is mó den fhianaise, go háirithe ó na foinsí litríochta is sine sa tSean-Ghaeilge agus sa Mheán-Bhreatnais, ag dul chomh fada siar leis an 6ú haois AD.
Briathar-Ainmní-Cuspóir. Sa tíopeolaíocht teangeolaíochta, is éard is teanga briathar-ainmní-cuspóir nó BAC (Béarla: "verb-subject-object", nó "VSO") ann ná teanga ina gcuirtear na heilimintí san ord seo i bhformhór na n-abairtí, mar a dhéantar i nGaeilge: “Itheann ("briathar") Caoimhín ("ainmní") arán ("cuspóir")”. Seo é an tríú hord focal is coitianta i measc teangacha an domhain, i ndiaidh ACB (mar atá san Hiondúis agus sa tSeapáinis) agus ABC (mar atá sa Bhéarla agus sa Mandairínis).
I measc na bhfinte teangacha a úsáideann an t-ord BAC tá:
Tá ord focal sách saor i go leor teangacha, mar shampla sa Ghréigis, agus tá BAC ar cheann de na hoird a fheictear iontu. I dteangacha eile, mar shampla Spáinnis agus Rómáinis, is féidir an t-ainmní agus an briathar a aisiompú, ach is é ABC an príomhord focal agus an t-ord is coitianta, agus dá bharr sin rangaítear iad mar theangacha ABC.
Teangacha.
Teangacha Seimíteacha.
Úsáidtear an t-ord BAC san Araibis Chaighdeánach:
 Mar an gcéanna in Eabhrais an Bhíobla, mar a fhaightear in Geineasas 1:1 agus i go leor véarsaí eile sa Sean-Tiomna:
Teangacha Ceilteacha.
Sa Bhreatnais, úsáidtear briathra simplí in aimsirí áirithe, agus cuirtear na briathra seo ag tús na habairte. Mar shampla, san aimsir chaite:
In aimsirí eile, baintear úsáid as an mbriathar "bod" (“bí”), ansin an t-ainmní, ainm briathartha, agus aon chuspóir atá ann. Mar shampla, san aimsir láithreach:
Ar ndóigh, is é BAC an príomhord focal sa Ghaeilge:
Fiú i gceisteanna, úsáidtear an t-ord céanna, agus mír cheisteach ar dtús:
Tá an scéal níos casta sa Bhriotáinis. Meastar gurb é BAC an t-ord bunúsach sa teanga, ach ar an gcéad spléachadh is é SVO an t-ord is coitianta. Tarlaíonn sé seo mar thoradh ar phróiseas comhréire ina dtugtar an t-ainmní chun tosaigh, rud atá an-choitianta sna teangacha Ceilteacha. Tharla forbairt cosúil leis seo sa Mheán-Bhreatnais liteartha, ach níor mhair sé go dtí teanga an lae inniu.
Clár Vostok. Tionscadal spáseitilte daonna ab ea an Clár Vostok (, aistrithe mar "Thoir") a d'eagraigh an tAontas Sóivéadach sna 1960idí chun na céad saoránaigh Sóivéadacha a chur i bhfithis íseal na Cruinne agus iad a thabhairt ar ais go sábháilte. Agus é san iomaíocht le Tionscadal Mercury na Stát Aontaithe, d'éirigh leis an chéad duine, Yuri Gagarin, eitilt i bhfithis amháin i Vostok 1 ar 12 Aibreán 1961.
Rinne an clár sé spáseitilt daonna idir 1961 agus 1963. Mhair an eitilt b'fhaide beagnach cúig lá. Bhí sé seo níos faide ná na 34 uair a d'eirigh leis an Project Mercury a dhéanamh, agus tuilleadh misin aonair freisin.
Tháinig dhá eitilt an chláir Voskhod i ndiaidh Vostok i 1964 agus 1965.
Seòras Dòmhnallach. Údar Albanach, file agus ministir Comhthionólach Críostaí ab ea Seòras Dòmhnallach (Béarla:"George MacDonald")  (10 Nollaig 1824 – 18 Meán Fómhair 1905). D'éirigh sé ina phearsa cheannródaíoch i réimse na litríochta fantaisíochta nua-aimseartha agus ina mheantóir ag an gcomhscríbhneoir Lewis Carroll. Chomh maith lena shíscéalta, scríobh an Dòmhnallach roinnt saothar diagachta Críostaí, lena n-áirítear roinnt bailiúchán seanmóirí.
Luathshaol.
Rugadh Seòras Dòmhnallach ar 10 Nollaig 1824 i Srath Bhalgaidh, Siorrachd Obar Dheathain, Albain, do George MacDonald, déantóir, agus Helen McCay (nó MacKay). Feirmeoir ba ea a athair, de shliocht Chlann Dòmhnaill (nó Clann Iain Abrach) an Ghleanna Comhain agus shíolraigh sé go díreach ó dhuine de na teaghlaigh a d’fhulaing i Sléacht Ghlinne Comhainn 1692. 
D’fhás Seòras aníos i dtimpeallacht neamhghnách liteartha: scoláire iomráiteach Ceilteach ba ea duine dá uncailí máthartha, Mac an Tòisich Mac Aoidh, a bhí ina eagarthóir ar an "Dictionarium Scoto-Celticum" agus ina bhailitheoir ar shíscéalta agus ar fhilíocht bhéil Cheilteach. Thacaigh a sheanathair athartha le foilsiú eagráin d’Oisín le Seumas MacMhuirich, an dán eipiciúil conspóideach atá bunaithe ar an bhFiannaíocht ó Mhiotaseolaíocht na gCeilteach agus a chuidigh le tosú an Rómánsachais Eorpaigh. Scoláire de chuid Shakespeare ab ea leas-uncail Dhomhnaill, agus acadóir Ceilteach eile dá chol ceathrar. Léitheoirí ab ea a bheirt tuismitheoirí, dúil mhór ag a athair in Isaac Newton, Robert Burns, William Cowper, Chalmers, Samuel Taylor Coleridge, agus Charles Darwin, chun cúpla a lua, agus fuair a mháthair oideachas clasaiceach a chuimsigh an iliomad teangacha.
Dochar díreach. Is féidir táillí agus íocaíochtaí eile a íoc as cuntas reatha trí dhochar díreach.
Dorothy Lewis Bernstein. Matamaiticeoir Meiriceánach ab ea Dorothy Lewis Bernstein (11 Aibreán 1914 – 5 Feabhra 1988) a raibh aithne uirthi as a cuid oibre sa mhatamaitic fheidhmeach, an staitistic, ríomhchlárú, agus a cuid taighde ar thrasfhoirm Laplace. Ba í an chéad bhean a toghadh ina huachtarán ar Chumann Matamaitice Mheiriceá.
Aithrí (scannán). Is scannán Gaeilge é Aithrí (Béarla: Penance) a cuireadh amach ar an 1 Bealtaine 2018. Ba é Tom Collins a stiúir. Is dráma stairiúil é agus tá sé suite i gContae Dhún na nGall in 1916, agus i nDoire in 1969. Tá Peter Coonan sa phríomhpháirt mar shagart Caitliceach náisiúnach a earcaíonn buachaill go dtí an chúis, rud a thagann ina aiféala air leathchéad bliain ina dhiaidh sin.
Rinneadh scannánaíocht ar "Aithrí" i Ráth Mealtain, Contae Dhún na nGall agus i nDoire. Is í an Ghaeilge príomhtheanga an scannáin.
Bhí sé bunaithe ar an scéal “Seacht mBua an Éirí Amach” le Pádraic Ó Conaire.
Ba iad TG4, Údarás Craolacháin na hÉireann, Fís Éireann, an Ciste Craoltóireachta Gaeilge, Scáileán Thuaisceart Éireann, agus Section 481 a mhaoinigh an léiriúchán.
Foireann.
1969.
Craoladh an scannán ar theilifís den chéad uair ar TG4 ar an 20 Aibreán 2019.
An Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta. Cúirt na Náisiún Aontaithe is ea an Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta, lonnaithe san Háig; tugann an Chúirt breithiúnais i gcás easaontais idir Stáit.
Vaughan Gething.  
Is polaiteoir de chuid Pháirtí an Lucht Oibre agus an Chomharchumainn sa Bhreatain Bheag é Vaughan Gething (rugadh 15 Márta 1974), atá ina cheannaire ar Lucht Oibre na Breataine Bige ó 2024 i leith. Roimhe sin bhí sé ina Aire Sláinte agus Seirbhísí Sóisialta ó 2016 go 2021. Tá sé ina "Aelod o'r Senedd" (Comhalta den Senedd) (CS) do De Caerdydd a Phenarth ó 2011 i leith. Sa bhliain 2024 toghadh é mar iarrthóir an Lucht Oibre chun teacht i gcomharbacht ar Mark Drakeford mar Chéad Aire na Breataine Bige.