Trelis/gawiki huggingface dataset:
Kevin Bakhurst. Is iriseoir agus feidhmeannach meán Briotanach é Kevin Bakhurst (a rugadh i mí na Nollag 1965). D'éirigh sé ina ardstiúrthóir ar RTÉ ar 9 Iúil 2023. 
Bhí Bakhurst ina stiúrthóir grúpa ar bheartas ábhair agus meán ag rialtóir na RA Ofcom ó Dheireadh Fómhair 2016. Roimhe seo, bhí sé ina stiúrthóir bainistíochta nuachta agus cúrsaí reatha agus ina leas-ardstiúrthóir ag an gcraoltóir náisiúnta Éireannach RTÉ .
Gairmréim.
D'fhreastail Bakhurst ar an scoil " Haberdashers Aske's School, in Elstree agus ansin ar Choláiste Naomh Eoin, Cambridge, áit ar léigh sé Fraincis agus Gearmáinis. Tar éis seal gairid ag obair ag Price Waterhouse chuaigh sé isteach sa BBC i 1989, ar dtús mar thaighdeoir agus ansin mar léiritheoir cúnta ag Aonad Gnó agus Eacnamaíochta.
Sa bhliain 1990 tugadh ardú céime dó ina léiritheoir ar an BBC Nine O'Clock News, áit ar fhan sé go dtí gur bhog sé go dtí an Bhruiséil i 1994 chun tuilleadh taithí a fháil do BBC News. I 1996, tar éis dhá bhliain sa Bhruiséil, d’fhill sé ar an Ríocht Aontaithe le bheith ina eagarthóir cúnta ar an BBC Nine O’Clock News, d’fhan sé leis an gclár nuair a rinneadh an BBC Ten O’Clock News de. Ó 2001 go 2003 bhí sé ina eagarthóir ar an gcainéal BBC News, agus ina dhiaidh sin ainmníodh é mar eagarthóir gníomhach ar an BBC Ten O'Clock News. 
Deimhníodh ansin é mar bhuaneagarthóir an chláir i Márta 2004. Le linn a dhá bhliain mar eagarthóir ar an BBC Ten O'Clock News bhuaigh sé dhá Baftas as a gclúdach ar Bhuamáil Maidrid agus ar bhuamáil London Tube i 2005, agus gradam ón "Royal Television Society" do Chlár Nuachta na Bliana. Bhí sé ina rialtóir ar chainéil BBC News roimhe seo, post a bhí aige ó mhí na Nollag 2005 go dtí Meán Fómhair 2012, agus bhí sé ina rialtóir ar an bhfeasachán BBC News at One freisin. I mí na Bealtaine 2010 rinneadh leas-cheannaire ar Seomra Nuachta an BBC de.
Ó Mheán Fómhair 2012 go Deireadh Fómhair 2016, bhí Bakhurst ina stiúrthóir bainistíochta nuachta agus cúrsaí reatha ag craoltóir náisiúnta seirbhíse poiblí RTÉ. D’fhreastal sé freisin mar Ard-Stiúrthóir gníomhach ar feadh tréimhse sé mhí. "D’fhág Bakhurst a phost mar cheannasaí nuachta agus cúrsaí reatha in RTÉ in 2016 chun dul ag obair le Ofcom, rialtóir cumarsáide na Ríochta Aontaithe.
Le linn a thréimhse ceithre bliana le RTÉ sna 2010idí, bhí caidreamh maith ag Bakhurst le roinnt mhaith d’iriseoirí agus de lucht bainistíochta Nuacht TG4 agus RTÉ Raidió na Gaeltachta agus ba mhinic é ar cuairt sa dá stáisiún. Chaith sé cuid mhaith ama ó dheas i nGaeltacht Chorca Dhuibhne, go háirithe."
I mí Aibreáin 2023, d'fhógair RTÉ ceapachán Bakhurst mar an chéad Ard-Stiúrthóir eile do RTÉ ó mhí Iúil tar éis próiseas earcaíochta fairsing agus iomaíoch..
Colm Bairéad. Is scannánóir as Baile Átha Cliath é Colm Bairéad (a rugadh sa bhliain 1981).
Saol.
Tógadh Colm Bairéad i dteaghlach dátheangach i dtuaisceart chathair Átha Cliath. Níor labhair a athair Béarla leo ariamh ach is é an Béarla a labhair a mháthair leo. Bhunaigh athair Choilm Gaelscoil Míde – agus is ansin a chuaigh siad ar scoil. Agus é ar an meánscoil, bhí Colm ina dhalta i gColáiste Eoin. 
Bhí an-suim ag a mhuintir sna scannáin ‘chlasaiceacha’ agus é ag fás aníos. Cheannaigh fear an tí meaisín VHS don teaghlach sa bhliain 1990, agus shocraigh sé ar iarracht a dhéanamh scannáin fhiúntacha a chuir faoina mbráid. “Bhí meascán iontach i gceist, gach rud ó na seanscannáin thostacha, leithéidí "Modern Times" le Chaplin go seónna ceoil na 30idí, 40daí agus na 50idí in Hollywood, go scannáin Ernst Lubitsch, John Huston, Akira Kurosawa, David Lean, Sidney Lumet srl."
Fuair Colm Bairéad céim ó Scoil Scannán Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath.
Tá Colm Bairéad pósta le Cleona Ní Chrualaoi, léiritheoir scannáin.
Dictionary of the Irish Language. Príomhfhoclóir na Gaeilge a chlúdaíonn an tréimhse roimh c. 1700, mar sin, an tSean-Ghaeilge, an Mheán-Ghaeilge, agus an Nua-Ghaeilge Mhoch is ea Dictionary of the Irish Language: Based Mainly on Old and Middle Irish Materials (ar a dtugtar “DIL” freisin). Is é Acadamh Ríoga na hÉireann a d'fhoilsigh an foclóir. Sa bhliain 1852 a shamhlaigh an bheirt teangeolaithe Gaeilge ba mhó le rá ag an am, Seán Ó Donnabháin agus Eoghan Ó Comhraí, foclóir cuimsitheach na Sean-Ghaeilge; áfach, bhí sé breis agus seasca bliain go dtí gur foilsíodh an chéad fhascúl (an litir D chomh fada leis an bhfocal "degóir"; Carl JS Marstrander a thiomsaigh) i 1913. Bhí breis is seasca bliain ann arís go dtí gur foilsíodh an fascúl deiridh i 1976 faoi stiúir E. G. Quin.
Tá thart ar 2500 leathanach san fhoclóir iomlán, ach foilsíodh dlútheagrán (ceithre leathanach laghdaithe ar aon leathanach amháin) i 1983 (), agus rinneadh cinneadh gan dul ar aghaidh le priontáil an eagráin lánmhéide.
eDIL.
Mar thoradh ar thionscadal ar cuireadh tús leis in 2003, seoladh eagrán ar líne den fhoclóir, ar a dtugtar electronic Dictionary of the Irish Language (nó “eDIL”), in Acadamh Ríoga na hÉireann ar an 27 Meitheamh 2007. Foireann Fhoclóir na Nua-Ghaeilge san Acadamh a d’eagraigh an seoladh.
Uilliam Ó Domhnaill. Ministir de chuid Eaglais na hÉireann ab ea Uilliam Ó Domhnaill, DD. Ba é Ard-Easpag Thuama ó 1609 go dtí a bhás sa bhliain 1628.
I gCill Chainnigh a rugadh é. Bhí sé ar dhuine de na chéad Scoláirí a ceapadh i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, agus ina dhiaidh sin, duine de na chéad Chomhaltaí de chuid an choláiste. Le linn a thréimhse i gColáiste na Tríonóide, chuaigh sé i mbun pinn ag aistriú "an Tiomna Nua" go Gaeilge. Nicolás Bhailís (Easpag Osraí), Seán Ó Cearnaigh (Cisteoir Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath), agus Fearganainm Ó Domhnalláin (Ardeaspag Thuama) a chuir tús leis an saothar seo agus cuireadh i gcló sa bhliain 1602 é. Chuir Ó Domhnaill Gaeilge ar Leabhar na hUrnaí Coitinne freisin, aistriúchán a foilsíodh sa bhliain 1608.
Ceapadh ina phreibindire in Ardeaglais Naomh Pádraig, Baile Átha Cliath i 1591 é, agus ina Chisteoir ar an ardeaglais i 1609. Ainmníodh é ina Ardeaspag ar Thuaim ar 28 Meitheamh agus coisriceadh é i mí Lúnasa 1609. Tar éis dó a bheith ina ardeaspag, lean sé ina ról mar chisteoir "in commendam." Fuair sé bás i dTuaim ar 11 Iúil 1628, agus cuireadh é sa tuama céanna leis an ardeaspag go díreach roimhe, Fearganainm Ó Domhnalláin, in Ardeaglais Naomh Muire, Tuaim.
Cardi B. Is rapálaí Meiriceánach í Belcalis Marlenis Almánzar Cephus, aitheanta go gairmiúil mar Cardi B. Rugadh í ar 11 Deireadh Fómhair1992 i gCathair Nua-Eabhrac. Tá cúpla amhrán cáiliúil aici, mar shampla "Bodak Yellow", "I Like It", "WAP", agus "Up".
Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath. Is ollscoil atá suite i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í Ollscoil Chathair Átha Cliath nó OCBÁC (Béarla: "Dublin City University" nó "DCU"). Freastalaíonn thart ar 10,000 mac léinn uirthi. Is é uachtarán na hollscoile an tOllamh Ferdinand von Prondzyski.
Stair.
Cruthaíodh an institiúid in 1975;,ar 18 Meitheamh 1975 toghadh an Dr Danny O'Hare mar stiúrthóir. 
Tháinig na chéad mic léinn isteach i 1980. Bunaíodh an ollscoil in 1980 faoin ainm An Foras Náisiúnta um Ard-Oideachas, Baile Átha Cliath nó "National Institute for Higher Education, Dublin" (NIHE) as Béarla, mar chuid den Fhoras Náisiúnta um Ard-Oideachas, in éineacht le hinstitiúid eile i Luimneach. Tugadh stádas ollscoile di in 1989 agus athbhaisteadh í. 
Áiseanna.
Tá leabharlann, lárionad taighde agus innealtóireachta, stiúideonna teilifíse agus fuaime, saotharlanna ríomhaireachta, saotharlanna teanga agus ateangaireachta, rannóg físchomhdhála, saotharlanna cló agus grafaicí ann. Chomh maith leis sin tá trí bhialann, ionad na mac léinn ("The Hub") agus lóistín ar champas do 1,000 mac léinn. Tá ionad "The Helix" ann ón mbliain 2002.
Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh. Bhí Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh () (21 Eanáir 1903 – 13 Feabhra 1974), ina ball de Chumann na mBan agus ceannródaí fuaime agus raidió a bhí inti.
Beathaisnéis.
Rugadh Róisín O’Reilly i mBaile Átha Cliath ar 21 Eanáir 1903. E. O’Reilly, léachtóir le Litríocht na Gaeilge agus E. Hessler, gobharnóir a rugadh sa Ghearmáin a tuistí. Thug sí an Ghearmáinis, an Ghaeilge agus an Béarla léi ón óige. Chaith sí am freisin le teaghlach a máthar in Potsdam. Chreid an teaghlach go láidir i bPoblacht na hÉireann. Scríobh a hathair ailt agus filíocht don nuachtán "An Claidheamh Soluis". Chuaigh O'Reilly isteach i gCumann na mBan nuair a bhí sí 13 bliana d'aois agus bhí sí ar an mball ab óige. Bhí a máthair ina ball freisin. Ba í ba thúisce a thug clóscríobhán do Winifred Carney.
Rinne Madigan O'Reilly staidéar i Scoil Ealaíne Chathair Bhaile Átha Cliath áit ar dhírigh sí ar litreoireacht mhaisiúil, peannaireacht agus soilsiú. Chruthaíodh sí bricolage agus colláis le heilimintí focal de shaothair a hathar. Thug an grúpa foilsitheoireachta Gearmánach Potsdam: Müller and Co. Verlag a cuid oibre faoi deara. Tríd an nasc sin chonaic sí saothar Kurt Schwitters a chuaigh i bhfeidhm ar a cuid tionscadal féin ina dhiaidh sin, go háirithe an t-aistriúchán go Gaeilge a rinne sí ar a shaothar "Ursonate" sa bhliain 1926.
Sa bhliain 1925 thosaigh Madigan O’Reilly ag obair do Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath i roinn a athraíodh ina Rannóg um Chosaint agus Caomhnú i Leabharlann na Tríonóide. D’oibrigh sí ar thionscadail éagsúla, ina measc Leabhar Aicill agus Dlíthe Brehon a athcheangal. Sa bhliain 1930 phós sí Edmund Madigan. Bhí baint aige le craoltóireacht raidió. Ní raibh aon chlann orthu. Fuair a fear céile bás sa bhliain 1950. Sna 1930idí thug Madigan O’Reilly tacaíocht theicniúil dá cara Máire Ní Chinnéide nuair a thaistil sí go dtí na Blascaodaí chun scéalta Pheig Sayers a thaifeadadh. Bhí sí ina hoibreoir raidió cumasach, ina cumadóir, agus ina healaíontóir fuaime. Tá seans gur spreag an spéis a bhí ag a fear céile sa raidió cuid de na spéiseanna seo. Creidtear gur dhuine de bhunaitheoirí an Irish Radio Transmitters Society í sa bhliain 1932. Cé gur bhronn sí cnuasach mór cartlainne ar an BBC creidtear gur scriosadh iad i dtóiteán Alexandra Palace.
Chuaigh Madigan O'Reilly ar scor sa bhliain 1958 agus bhog go dtí an Daingean. D'oibrigh sí ansin ar "Irisches Traumbuch von Róisín O'Reilly". Dhírigh sí ar fhuaimeanna éagsúla, ina measc gutaí na Gaeilge agus fuaim na gaoithe agus na farraige. Is beag dá saothar atá ar marthain ach maíonn "Sisters Akousmatica" go raibh sí mar inspioráid acu. Feictear í mar nuálaí a phléigh le fuaimeanna avant-garde na hÉireann. 
D’éag sí sa Daingean ar an 13 Feabhra 1974.
Thomas Pope. Bhí an Tiarna Thomas Pope (c. 1507 – 29 Eanáir 1559), ina sheirbhíseach poiblí mór le rá i Sasana i lár an 16ú haois, ina Fheisire Parlaiminte, ina úinéir talún saibhir, agus ina bhunaitheoir Choláiste na Tríonóide, Oxford .
Luathshaol.
Rugadh Pope ag Deddington, in aice le Banbury, Oxfordshire, is dócha sa bhliain 1507, mar go raibh sé timpeall sé bliana déag d'aois nuair a fuair a athair, gíománach, bás sa bhliain 1523. Fuair sé a chuid oideachais i Scoil Banbury agus i gColáiste Eton, agus chuaigh sé isteach i gCúirt na Seansaireachta .
Asaf Jah I. Ba é Mir Qamaruddin Khan Siddiqi, Chin Qilich Khan, Nizám-ul-Mulk, Asaf Jah I (Agra, 20 Lúnasa 1671 - Barhanpur, 1 Meitheamh 1748) an chéad nizám (prionsa) de Hyderabad, a bhí i gceannas go neamhspleách agus bunaitheoir ríshliocht na nAsaf Jahi. Ar dtús bhí sé ina fhear uasal mór le rá, i gcúirt an impire Mhógalaigh Aurangzeb, a chonacthas mar cheannaire na n-éimírí (uaisle) Turani. Faoi Aurangzeb, d'fhreastail sé ar feadh tamaill mar leasrí ar an Deccan.
Seán Ó Tuairisg. Iriseoir agus craoltóir in RTÉ agus Raidió na Gaeltachta ba ea Seán Ó Tuairisg (1944 - 19 Aibreán 2023), ar dhuine de na chéad chraoltóirí a raibh a nglórtha le cloisteáil ar Raidió na Gaeltachta i 1972, agus ar dhuine de na craoltóirí Gaeilge raidió agus teilifíse ba cháiliúla lena linn.
Beatha.
B'as an Lochán Beag, Indreabhán, i gCois Fharraige Seán Ó Tuairisg. Bhí sé ar dhuine de sheisear mac agus beirt iníonacha a bhí ag Máirtín Mór Ó Tuairisg agus a bhean Moya.
Rinne sé BA agus teastas i dteagasc na Gaeilge i gColáiste na hOllscoile, Gaillimh agus thug sé tréimhse ag múineadh in Ollscoil Ruhr in Bochum na Gearmáine agus tréimhse eile ag teagasc i gColáiste Mhuire ar Chearnóg Pharnell i mBaile Átha Cliath.
Bhí sé páirteach san fheachtas ar son raidió Gaeltachta sna 1960idí agus 1970idí agus i nGluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta. Ghlac sé páirt ghníomhach san fheachtas toghchánaíochta ar son Pheadair Mhic an Iomaire, iarrthóir na gluaiseachta, i 1969.
Ba le Saor-Raidió Chonamara a thosaigh sé ag craoladh den chéad uair. Bhí sé ina chathaoirleach ar dhíospóireacht a craoladh ar an stáisiún bradach mí na Samhna 1970 faoi éileamh ar údarás neamhspleách Gaeltachta.
RnaG agus RTÉ 1.
25 bliain d’aois a bhí sé ar nuair a bhí sé ar dhuine den seachtar fear is mó a luaitear le bunú Raidió na Gaeltachta um Cháisc 1972. Chaith sé tamall ina cheannaire ar chúrsaí nuachta sa stáisiún agus i 1977 ceapadh ina Leascheannaire é.
Bhí Seán Ó Tuairisg ar an gcéad láithreoir ag an gclár nuachta agus cúrsaí reatha Adhmhaidin ar RnaG i 1986. Is iomaí polaiteoir, náisiúnta agus áitiúil, a chuir sé faoi agallamh ar Raidió na Gaeltachta. Bhíodh sé géarchúiseach ina chur chuige agus bhí sé de cháil air go gcuireadh sé ceisteanna crua ar pholaiteoirí na linne.
Chuaigh sé ag obair ina dhiaidh sin don chlár teilifíse Cúrsaí, a bhí faoi stiúir Chathail Goan agus a chraoltaí ar RTE 1 ceithre oíche sa tseachtain. Bhíodh tóir ar "Cúrsaí", agus leis an gclár sin is mó a shamhlaítear tréimhse Sheáin Uí Thuairisg mar láithreoir teilifíse.
Bronnadh Gradam Jacob air i 1992 as a chuid oibre ar an gclár sin.
Bhí drochshláinte ag Seán Ó Tuairisg le roinnt blianta anuas agus cúram á dhéanamh dó in Áras Chois Fharraige. D'éag 20 Aibreán 2023 in aois 78 bliain dó.
Músaem Beag Bhaile Átha Cliath. Tá Músaem Beag Bhaile Átha Cliath suite ag 15 Faiche Stiabhna. Is foirgneamh Seoirseach ón 18ú haois é faoi úinéireacht Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá iarsmaí a bhaineann le stair áitiúil na cathrach curtha ar taispeáint sa mhúsaem.
Impiriúlachas teanga. Sainmhínítear an t-impiriúlachas teanga mar “ "teanga cheannasach a aistriú chuig daoine eile ". Tarlaíonn "an t-aistriú" teanga seo (nó forchur aontaobhach) mar gheall ar an impiriúlachas. Meastar gur comhartha cumhachta é an t-aistriú; cumhacht mhíleata go traidisiúnta ach freisin, sa domhan comhaimseartha, cumhacht eacnamaíoch. De ghnáth, aistrítear gnéithe den chultúr ceannasach in éineacht leis an teanga. I dtéarmaí spásúla, úsáidtear teangacha dúchasacha mar theangacha oifigiúla (stáit) san Eoráise, agus níl ach teangacha neamhdhúchasacha impiriúla (Eorpacha) sa "Rest of the World". Sa saol comhaimseartha, féadfar an t-impiriúlachas teanga a mheas freisin i gcomhthéacs na forbartha idirnáisiúnta, a dhéanann difear don chaighdeán trína ndéanann eagraíochtaí amhail an Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta agus an Banc Domhanda meastóireacht ar iontaoibh agus luach na n-iasachtaí coigeartaithe struchtúracha. 
Ó thús na 1990idí, tharraing an t-impiriúlachas teanga aird i measc scoláirí na teangeolaíochta feidhmí. Go háirithe, tá díospóireacht shuntasach mar thoradh ar leabhar 1992 Robert Phillipson, 'Linguistic Imperialism', faoina fhiúntas agus a easnaimh. Ó na 1990idí luatha, tharraing an impiriúlachas teanga aird i measc scoláirí na teangeolaíochta feidhmeacha. Go háirithe, is cúis le leabhar Robert Phillipson ó 1992, "Linguistic Imperialism", go leor díospóireachta faoina bhuanna agus a easnaimh. Fuair Phillipson cáintí ar an impiriúlachas teanga a chuaigh siar go dtí léirmheasanna Naitsíoch ar an British Council (bhí uasaicme na hEorpa ag aontú, ag an am, ar úsáid an Bhéarla), agus ar anailísí Sóivéadacha ar an mBéarla mar theanga an chaipitleachais de chuid an domhain agus an forlámhas an domhain. Ar an mbealach seo, is minic a bhíonn cáineadh an Bhéarla mar theanga dhomhanda fréamhaithe san fhrithdhomhandachas .
Sainmhíniú.
Tagraíonn an téarma 'impiriúlachas' do cheannasacht. In impiriúlachas teanga, gníomhaíonn teanga mar fhoinse cumhachta. 
Tá go leor cineálacha impiriúlachais teanga ann agus go leor cúiseanna leis. I measc na gcúiseanna tá inimirce, concas, trádáil agus barr feabhais chultúrtha. Is féidir le scaipeadh reiligiúin a sháraíonn cultúir agus teangacha áitiúla an t-impiriúlachas teanga a chur chun cinn freisin. Is féidir athruithe den sórt sin i dteanga a chur i bhfeidhm nó is féidir iad a chur i bhfeidhm trí athruithe nádúrtha.
Seán Ó Ceallaigh. Tá níos mó ná duine amháin darb ainm Seán Ó Ceallaigh:
Eoin P. Ó Murchú. Scoláire, scríbhneoir, aistritheoir, agus gníomhaí ildánach ar son na Gaeilge
is ea Eoin P. Ó Murchú. Is as Baile Átha Cliath dó ó dhúchas.
Scríbhneoireacht.
Tá go leor altanna, scéalta, agus léirmheasanna foilsithe aige i nuachtáin agus irisí Gaeilge: 
Tuairisc.ie,
RTÉ,
Comhar,
Nós,
agus . Déanann sé físeáin ar YouTube agus TikTok ar bhonn rialta freisin.
Sa bhliain 2020, d'fhoilsigh Leabhar Breac "Tinte na Farraige Duibhe", aistriúchán Gaeilge a rinne Ó Murchú ar úrscéal le Tim Armstrong dar teideal "Air Cuan Dubh Drilseach" — an chéad úrscéal ficsin eolaíochta i nGaeilge na hAlban. Ainmníodh an t-aistriúchán ar ghearrliosta Ghradam de Bhaldraithe sa bhliain 2021.
Obair acadúil.
Cháiligh Ó Murchú mar dhochtúir leighis sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath in 2013.
Sa bhliain 2016, bhain sé céim mháistreachta amach sa Scríobh agus Cumarsáid na Gaeilge, le tráchtas dar teideal "‘Nach do reub an cuan’ Inneall hibrideach aistriúcháin a úsáid mar chéim réamhaistriúcháin chun prós cruthaitheach a aistriú ó Ghaeilge na hAlban go Gaeilge na hÉireann", faoi stiúir an Ollaimh Máire Ní Annracháin.
Tá sé i mbun dochtúireachta san aistriúchán liteartha faoi láthair
in Ollscoil Mhaigh Nuad, faoi stiúir an Ollaimh Fionntán de Brún.
Gníomhaíochtaí eile.
Bhí Ó Murchú ar dhuine de bhunaitheoirí an chlub CLG Na Gaeil Óga in 2010, cumann lán-Ghaeilge i mBaile Átha Cliath.
Bhí sé ina bhall den fhoireann a d'aistrigh Gmail go Gaeilge
in 2014..
Sa bhliain 2013, bhunaigh Ó Murchú agus Andy Ó Faoláin GaelGÁIRÍ, oíche fhuirseoireachta Ghaeilge. Eagraítear GaelGÁIRÍ i mBaile Átha Cliath de ghnáth, ach cuirtear ar siúl é i bhféilte éagsúla timpeall na tíre freisin.
Sa bhliain 2014, ghlac Ó Múrchú páirt sa gcomórtas teilifíse
An Gaeilgeoir is Greannmhaire ar TG4, ag críochnú sa dara háit.
In 2022, fuair sé páirt i ndráma teilifíse Gàidhlig ar BBC Alba darb ainm
"An Clò Mòr".
Caitlín Ní Mhaolchróin. Scoláire Sean-Ghaeilge ab ea Caitlín Ní Mhaolchróin ().
Rugadh i gCill Bheagáin, Co. na hIarmhí í ar 22 Samhain 1895. Ba í an duine ab óige de thriúr iníonacha í le Patrick Mulchrone, sáirsint de chuid Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, as Contae Mhaigh Eo ó dhúchas, agus Mary Mulchrone (née Spain) as Contae Thiobraid Árann. D’fhreastail sí ar an mbunscoil i mBaile Fhobhair, Contae na hIarmhí agus ansin ar Chlochar Loreto sa Mhuileann gCearr. De bharr a cuid torthaí i scrúdú na hardteistiméireachta i 1913, fuair sí scoláireacht chun freastal ar an gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Bhain sí BA amach i 1916, H.Dip.Ed. i 1917, agus MA i 1918.
Bronnadh scoláireacht taistil ar Ní Mhaolchróin ansin chun staidéar a dhéanamh do D.Phil. in Bonn na Gearmáine faoi stiúir an Ollaimh Rudolf Thurneysen. Bhí an-mheas acu ar a chéile, agus deirtear gurbh í an scoláire ab ansa leis. D’fhoilsigh sí a saothar iarchéime ar Naomh Pádraig in "Zeitschrift für Celtische Philologie" (1926–1927), a foilsíodh ansin mar an leabhar "Bethu Phátraic: the tripartite life of St Patrick" sa bhliain 1939. Scríobh Osborn Bergin gurbh é an leabhar seo “the best of its kind that has appeared for many years.”
Mhúin Ní Mhaolchróin in institiúidí éagsúla, ar dtús mar Theagascóir Gairmoideachais le Gaeilge le Comhairle Contae na hIarmhí ó 1925 go 1927, agus ansin i nGairmscoil Ráth Maonais ó 1928 go 1938. Mhúin sí in COBÁC mar léachtóir cúnta ó 1931 go 1938, ag obair le Coimisiún Lámhscríbhinní na hÉireann in Acadamh Ríoga na hÉireann ó 1928 go 1938. Idir 1926 agus 1970, bhí sí ina húdar nó ina comhúdar ar 14 as na 27 fascúl den "Catalog of Irish Manuscripts" a d'fhoilsigh Acadamh Ríoga na hÉireann. D'fhoilsigh sí aistí i roinnt imleabhar: "Measgra i gcuimhne Mhichíl Uí Chléirigh" (1944), "Studies in early Irish law" (1936), agus "The Book of Lecan: Leabhar Mór Mhic Fhir Bhisigh Leacain" (1937). Foilsíodh a cuid páipéir in irisí léannta ar nós "Studia Hibernica", "Journal of the Galway Historical and Archaeological Society", "Irish Ecclesiastical Record", agus "Celtica".
Ceapadh í ina hollamh le Sean-Ghaeilge, Meán-Ghaeilge, agus focleolaíocht Cheilteach i gColáiste na hOllscoile, Gaillimh nuair a cruthaíodh an ollúnacht sin i 1938, agus thug sí go leor dá cuid léachtaí trí Ghaeilge. D’fhan sí sa phost sin go dtí gur scoir sí i 1965. Fuair Ní Mhaolchróin bás ina teach cónaithe ar Shráid Phádraig, an Muileann gCearr ar 13 Meitheamh 1973 agus cuireadh sa Bhaile Glas, Co. na hIarmhí í. Tá bailiúchán dá cuid páipéar acadúil in Acadamh Ríoga na hÉireann.
Ceallach - Cín Lae Fíréin AD590-620. Is leabhar de chuid Dhiarmuid Johnson é Ceallach - Cín Lae Fíréin AD590-620 (fotheideal ː "Ar Imeallchríocha na Críostaíochta").
Achoimre.
Sa bhliain 591, chuaigh buíon manach as Beannchar ar eachtra go 'himeallchríocha na Críostaíochta' ag craobhscaoileadh bhriathar Dé. Is é Naomh Columbán ba cheann feadhna orthu. I measc na ndeisceabal a thug cúl le dúchas in éineacht leis, bhí cléireach darbh ainm Ceallach. ("Gall" nó "Gallus"), Manach, deoraí, díthreabhach, bunaitheoir mainistreacha ba ea Ceallach a thug a ainm do Sankt Gallen san Eilvéis.
Owen Teague. Is aisteoir Meiriceánach é Owen William Teague (rugadh 8 Nollaig 1998).
Mary Callahan Erdoes. Tá Mary Callahan Erdoes (rugadh 13 Lúnasa, 1967) ina Príomhoifigeach Feidhmiúcháin ar JP Morgan Asset &amp; Wealth Management (rannóg de JPMorgan Chase), ceannaire domhanda i mbainistíocht infheistíochta agus baincéireacht phríobháideach le breis agus $4 trilliún i sócmhainní cliant. Tá sí ar cheann de na comhaltaí is faide a théann siar i bhfad de JPMorgan Chase &amp; Co.'s Operating Committee
Luathshaol agus oideachas.
Rugadh Mary Callahan ar 13 Lúnasa, 1967, do Phatricia agus Patrick Callahan, Jr. Bhí Patrick Callahan ina iar-chomhpháirtí ag an ngnólacht baincéireachta infheistíochta Lazard Freres. Tógadh Callahan Erdoes i Winnetka, Illinois, bruachbhaile de Chicago ar an gCladach Thuaidh. Tógadh í i dteaghlach Caitliceach Rómhánach de bhunadh Éireannach. Is alumna í Callahan Erdoes de chuid in . Chríochnaigh Erdoes a céim baitsiléara ag Ollscoil Georgetown, ag díriú ar an Mhatamaitic. Ba í an t-aon bhean í a chríochnaigh mórábhar matamaitice ag Georgetown ag an am sin. Ghnóthaigh sí a MBA i Scoil Ghnó Harvard.
Gairmréim.
Thosaigh Callahan Erdoes a gairme le Stein Roe &amp; Farnham, agus chuir sí síos ar a seanmháthair mháthartha go raibh ról lárnach aici i gcabhrú léi an post sin a fháil le linn an choláiste. Chuir sí síos ar a post ansin mar "glorified mailroom job". Ansin bhog sí ar aghaidh go dtí Bankers Trust, áit ar oibrigh sí san airgeadas corparáideach, i mbaincéireacht thrádála agus i bhfrithghealladh fiachais ardtoraidh. Sular thosaigh sí le JP Morgan, bhí sí fostaithe ag Meredith, Martin &amp; Kaye, gnólacht comhairleach speisialtachta ioncaim sheasta, áit a raibh sí freagrach as taighde creidmheasa, trádáil agus bainistíocht punainne aonair. Sa bhliain 1996, thosaigh sí ag obair le JP Morgan Asset Management mar cheannaire ar ioncam seasta do dhaoine aonair ardluacha, fondúireachtaí agus dearlaicí. I mí an Mhárta 2005, ceapadh í ina Príomhfheidhmeannach ar Bhanc Príobháideach JP Morgan. Ghlac sí lena post reatha i Meán Fómhair 2009. Tá sí luaite mar chomharba poitéinseal ar Phríomhfheidhmeannach JPMorgan Chase &amp; Co. Jamie Dimon.