Trelis/gawiki huggingface dataset:
Murchad mac Brain Mut. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Murchadh mac Brain Buta (Sean-Ghaeilge Murchad mac Brain Mut) (bás 727). Bran Buta mac Conaill (bás 696), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 715 go dtí 727.
Feictear Murchadh ar dtús sna hannála agus é ar a ruathair insealbhaithe in éadan na Mumhain sa bhliain 715. Bhí cogadh aige in éadan Uí Néill. Sa bhliain 719, rinne siad ruathair réir chuig ar na Laigin. Bhí Murchadh i gcomhaontas le Cathal mac Finguine (bás 742), rí Mumhan, agus sa bhliain 721, rinne siadsan le chéile ruathair ar Bhreá. Sa bhliain 721 ámh, rinne Cathal suíocháin leis an Ardrí, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) de Chineál Eoghain, agus d'ionsaigh Fearghal na Laigin chun an bhóramha a éileamh.
Bhris fir na Laigean an sos cogaidh, ámh, agus d'ionsáigh Fearghal arís mar chúiteamh. I Mí na Nollag 722, áfach, maraíodh Fearghal agus go leor uaisle Uí Néill ag Cath Alúine (Contae Chill Dara) ag na Laigin faoi cheannas Mhurchadha. Throid Murchadha son Dúnchadh (bás 728) agus Aodh mac Colgan (bás 738) Uí Chinnsealaigh ar aon Laighean. Cuir siad ceann Fhearghaile chuig Cathal chun a chuid feirge a shuaimhniú. Deirtear i nAnnála Tiarnaigh gur chloígh an Ardrí, Cinnéad mac Iorgalaigh (bás 728) de Shíol Aodha Sláine, na Laigin ag Cath Mhaíne sa bhliain 726 agus gur bhain sé a éilimh amach, ach ní thacaíonn annála eile leis an scéal seo.
Tháinig Uí Dhúnlainge chun cinn le cuidiú mheath Uí Mháil. Maraíodh beirt mhac a réamhtheachtaí, Ceallach Chualann (bás 715), le linn a réimis: maraíodh Aodh (bás 719) ag Cath Fhionnúirach (Fionnúir, Co. Cill Dara), ina raibh na Laigin ag troid eatarthu féin; agus mharaigh Criomhthann (bás 726) ag Cath Bhealach Lice agus é óg.
Duine dá mhná céile ba ea Concheann ní Cheallaigh (bás 743) Uí Mháil. Máthair Fhaoláin (bás 738) agus Mhuireadaigh (bás 760), ba ea í, ríthe Laigean beirt. I measc mac eile aige, bhí Dúnchadh (bás 728) agus Bran Beag (bás 738), ríthe Laigean beirt fosta.
Dúnchadh mac Murchadha. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Dúnchadh mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Dúnchad mac Murchada (bás 728). Murchadh mac Brain Buta (bás 727), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 727 go dtí 728.
Bhí Dúnchadh ar an bhfód nuair a bhuaigh a athair in éadan an Ardrí Uí Néill, Fearghal mac Maoil Dúin (bás 722) ag Cath Alúine sa bhliain 722. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair sa bhliain 727. Cidh sé a chéile comhraic Uí Chinnsealaigh, "Laidcnén mac Con Mella", a maraíodh ag Cath Maistean (Mullach Maistean, deisceart Contae Chill Dara) sa bhliain 727. An bhliain dár gcionn, ámh, chloígh agus mharaigh a dheartháir, Faolán mac Murchadha (bás 738), é ag Cath Aileann (Co. Chill Dara), a thóg an ríogacht agus a phós a bhaintreach.
Bhí Dúnchadh pósta le "Taileflaith" ní Chathail mhic Finghin (bás 742), rí Mumhan. Sinsear Uí Dhúnchadha clann Uí Dhúnlainge, is ea Dúnchadh, lonnaithe ag Cnoc Liamhna ar theorainn Áth Cliath-Cill-Cill Dara. Rinneadh rí Laigean dá mac, Ceallach (bás 776).
Faolán mac Murchadha. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Faolán mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Fáelán mac Murchado) (bás 738). He was the son of Murchadh mac Bran Buta (bás 727), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 728 go dtí 738.
Feictear é don chéad uair sna hannála don bhliain 727, nuair a bhuaigh sé ag Cath Bhaireann, i gceannas fir na na Life in éadan Eidirscéal mac Ceallaigh Uí Mháil as Cualu agus Congal mac Brain, a mharaigh beirt. Sa bhliain 728, tháinig sé i gcoróin sa Laigin agus a dheartháir is sine, Dúnchadh mac Murchadha (bás 728) mharaigh aige ag Cath Alúine (Contae Chill Dara).
Agus lag iad Uí Néill ag an am, bhí Cathal mac Finghin (bás 742), rí na Mumhan, in ann a chearta a éileamh ar na Laigin. Sa bhliain 735, tharla Cath Bhealach Éile idir fir Laigean agus Mumhan, agus ár mór ar gach taobh. Maraíodh Ceallach mac Faolchair na nOsraí ag tríd ár son Chathail. Cloíodh Cathal le fírinne, cé go maíonn Annála Inis Faithlinn a mhalairt. Is dócha as suíomh an chatha go raibh Ceallach Osraí an ionsaitheoir, ag teacht i dtír as an achrann idir Faolán agus Aodh mac Colgan (bás 738) Uí Chinnsealaigh.
Sa bhliain 738, tháinig Cathal i gceannas slua mhóir agus rug gialla agus taisce ó Fhaolán. D'eag Faolán an bhliain úd, agus é "immatura" (ró-óg). Maítear i nAnnála Tiarnaigh gur gabhadh na gialla ó dheartháir Fhaoláin, Bran Beag (bás 738), ach is dócha é nach fíor san.
Phós Faolán baintreach a dheartháir, Tualath ní Chathail. Is sinsear é de chlann Uí Fhaoláin, i gceannas ag An Nás i nOirthir Life ("Airthir Liphi"). Rinneadh rí Laigean dá mac, Ruairí (bás 785).
Muireadhach mac Murchadha. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Muireadhach mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Muiredach mac Murchado) (bás 760) Murchadha mac Brain Mhut (bás 727), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 738 go dtí 760.
Cloíodh na Laigin go dona i gCath Átha Seanaigh sa bhliain 738 ag an Ardrí Aodh Allán mac Fearghaile (bás 743) de Chineál Eoghain. Bhí dea-chaidreamh ámh idir Muireadhach agus Ardrí a linne, Domhnall Mí (bás 763) de Chlann Cholmáin. Phós Bran Ardcheann mac Muireadhaigh (bás 795) le hEithne ní Dhomhnaill. Sa bhliain 759, chuaigh Domhnall i gceannas agus mór na Laigean chomh fada is Magh Muirtheimhne, gar do Dhún Dealgan.
Bhí muintir Uí Mháil tráth ina ríthe na Laigean, an rí deireanach ná Ceallach Chualann mac Geirthí (bás 715). Sa bhliain 744, cloíodh iad ag Cath Ailéin dá Bhearrach, suite i gCuala, Contae Chill Mhantáin, ag triail ar an ríogacht sin uair dheireanach. Maraíodh beirt gharmhac Cheallaigh, Cathal agus Ailill.
Rinne an rí Osraí, Amchaidh mac Con Chearca ruathar ar na Laigin ag Fotharta Feá (754), agus ar Uí Bhairrche agus Uí Chinnsealaigh, le linn réimeas Mhuireadaigh.
Sinsear mhuintir Uí Mhuireadhaigh ba ea Muireadhach féin, agus a mbaile ríoga ag Mullach Maistean in Iarthair Life. Rinneadh rí Laigean freisin dá mhac, Bran Ardcheann (bás 795).
Eachtra Niemba, 1960. Tharla Eachtra Niemba sa Chongó ar an 8 Samhain 1960 nuair a mharaigh baill den treibh Baluba naonúr d’Óglaigh na hÉireann, a bhí ar dualgas síochána de chuid na Náisiún Aontaithe.  
Eachtra.
Botún a bhí ann is cosúil, fiú "cás bréagaitheanta". Tugtar "luíochán" ar an eachtra go minic. Ach "timpiste" an focal atá níos fearr is cosúil. Tháinig na hÓglaigh gan cuireadh ná iarraidh ag droichead Luweyeye agus b'ionadh leis na Baluba iad a fheiceáil ann.
Ní raibh an chogaíocht réamhbheartaithe. Cheap na Baluba go raibh siad ag tabhairt aghaidh ar shaighdiúirí tuarastail Francacha is Beilgeacha, faoi stiúir ollchomhlachtaí mianadóireachta. 
Cúlra.
Bhí saighdiúirí Éireannacha ar dualgas sa Chongó, le hobair shíochána idirnáisiúnta do na Náisiún Aontaithe. Bhí cogadh cathartha faoi lán seoil ann ag an am agus na hollchumhachtaí impiriúlacha ag iarraidh greim a choinneáil ar na mianraí luachmhara. Ach fágadh gasúir óga Éireannacha ina n-aonar i lár cogadh cathartha faoi theas na hAfraice agus thréig údaráis na hÉireann agus na Náisiún Aontaithe iad.
Iarmhairtí.
D'fhan an Congó corraithe go mór is go dona anuas na blianta; tá baol cinedhíothach ann fós inniu.
Chuaigh an eachtra Niemba chomh mór sin i bhfeidhm ar an bpobal in Éirinn gur neadaigh ainm na treibhe i gcaint na ndaoine mar nath ar ghrúpa buile.
Sa Mhúsaeam Óglaigh na hÉireann (Dún Uí Mhaoilíosa) inniu, tá tua le feiceáil a húsáideadh i luíochán Niemba (ciorraíodh coirp na saighdiúirí ina bpíosaí).
Chris Huggett. Innealtóir agus dearthóir Briotanach ab ea Chris Huggett (a d'éag ar an 22 Deireadh Fómhair 2020), a chomhbhunaigh Electronic Dream Plant (EDP), a bhunaigh Oxford Synthesizer Company agus a bhí ina chomhairleoir dearaidh do Novation Digital Music Systems, Paul Whittington Group Ltd, agus do mhonaróirí eile faoi theicneolaíocht fuaime.
Electronic Dream Plant.
Bhí Huggett ag obair ar Ferrograph i 1977, do 3M ina rannán il-rian digiteach, agus mar innealtóir cothabhála stiúideo neamhspleách. Bhuail sé leis an sintéiseoir Adrian Wagner (duine de shliocht an chumadóra Ghearmánaigh Richard Wagner), a raibh smaointe aige maidir le sintéiseoir saor. Bunaíodh Electronic Dream Plant (giorraithe go coitianta ar EDP), gnólacht déantúsaíochta sintéiseoirí fuaime Briotanach in Oxfordshire. 
Dhear Huggett an táirge is rathúla de chuid EDP, an Wasp, sintéiseoir le dearadh hibrideach digiteach VCO / analógach VCF. Ag baint úsáide as méarchlár teagmhála uathúil (gan aon pháirteanna gluaisteacha), díoladh an Wasp ar £199 (thart ar 1150 GBP inniu), a bhí níos lú ná leath phraghas aon sintéiseoir inchomparáide ag an am. 
Dhear Huggett an seicheamhóir Spider agus an sintéiseoir Gnat sula ndeachaigh EDP i léig ag deireadh 1981 nó 1982.
Tar éis EDP, chuaigh Huggett ar aghaidh chun Oxford Synthesizer Company (OSC) a bhunú le maoiniú agus bainistíocht óna thuismitheoirí. Dhear sé an OSC OSCar le Paul Wiffen agus Anthony Harris-Griffin. Bhí sé i gceist go mbeadh an OSCar ina shintéiseoir feidhmíochta inacmhainne ach sofaisticiúil le fuaimeanna úrscothacha. Ba shintéiseoir níos tábhachtaí é an OSCar ná an Wasp, a raibh dhá ascaltóir dhigiteacha agus méarchlár trí-ochtach lánmhéide. Bhí an OSCar ar cheann de na chéad sintéiseoirí in-ríomhchláraithe go digiteach, agus bhí airpéitseóir agus seicheamhóir céime ann.
Ina dhiaidh sin, bhog Huggett ar aghaidh go Akai, áit ar scríobh sé an córas oibriúcháin don samplóir Akai S1000 in éineacht le David Cockerell, a dhear na crua-earraí. D'fhan Huggett ag Akai le haghaidh samhlacha comhleanúnacha de líne samplála raca Akai, lena n-áirítear an S3200, ar chríochnaigh sé a chóras oibriúcháin in 1993. 
Agus é ag obair do Akai, chuir Huggett comhairle agus tacaíocht ar fáil do bhunaitheoirí Novation, ag obair ar fhorbairt an BassStation, a d’úsáid ascaltóirí agus scagairí den chineál céanna mar an Wasp. Ina dhiaidh sin chuaigh sé le Novation go lánaimseartha chun an Novation Supernova a dhearadh. Lean baint Huggett le Novation trí go leor dá gcuid shintéiseoirí crua-earraí agus rialaitheoirí MIDI ó shin, lena n-áirítear teaghlach sintéiseoirí Nova agus sraith rialaitheoirí ReMOTE &amp; ReMOTE SL.
Bás.
Fuair Huggett bás ar an 22 Deireadh Fómhair 2020; tháinig ailse air.
Don Cockburn. Iriseoir, láithreoir agus léitheoir nuachta Éireannach ab ea Don Cockburn (13 Márta 1930 - 4 Meán Fómhair 2017). Is fearr aithne air mar léitheoir nuachta le fada an lá do Raidió Teilifís Éireann (RTÉ), a chuir ancaire ar phríomhchláir nuachta teilifíse an chraoltóra le linn breis agus 30 bliain seirbhíse.
Thosaigh Cockburn le RTÉ mar fhógraí páirtaimseartha i 1958, agus rinneadh fostaí lánaimseartha de i 1972. Roimhe seo bhí sé fostaithe i gCorparáid Bhaile Átha Cliath mar cheann pá sa roinn innealtóireachta. 
Chuaigh sé ar scor 20 bliain ina dhiaidh sin an 15 Nollaig 1992, tar éis dó a bheith ina léitheoir nuachta ar feadh blianta fada. Ba é an t-aon rud aisteach a bhí aige ná go ndeachaigh sé ar rothaíocht chuig Stiúideo Montrose gach lá. 
Cailleadh é ar 4 Meán Fómhair 2017 tar éis breoiteacht ghearr.
Nico Audy-Rowland. Is ceoltóir Francach Nico Audy-Rowland, arb as Saint Barthélemy i Muir Chairib ó dhúchas é. Bhun sé an banna rac-cheoil turgnamhach, Trocadero .
Rugadh é i Saint Barthélemy, agus bhog sé go Stáit Aontaithe Mheiriceá mar dhéagóir. Bhí baint aige freisin le ceol téama agus teagmhasach a scríobh don clár Red vs. Blue, agus chuir sé go cianda leis an bhfuaimrian le blianta fada. Chuir sé ceol leis an scannán Lazer Team agus leis an tsraith, RWBY .
Kalle Grundel. Is iarthiománaí rally Sualannach é Karl-Erik "Kalle" Grundel (rugadh 2 Deireadh Fómhair 1948). Rinne sé a cheannródaíocht idirnáisiúnta i 1982, ag tiomáint Volkswagen Golf GTi d’fhoireann monarchan Volkswagen. Ghnóthaigh sé a chéad agus a chríochnú podium i gCraobhchomórtas Railí an Domhain i 1986, ag stiúradh a Ford RS200 go dtí an tríú háit sa Swedish Rally.
Volkswagen. Volkswagen, giorraithe go VW, is uathoibritheoir Gearmánach é a bhunaigh an Lucht Oibre sa Ghearmáin in 1937, a bhfuil cáil air mar gheall ar an gCiaróg íocónach agus a cheanncheathrú i Wolfsburg. Is é an príomhthionscadal branda an Ghrúpa Volkswagen, an déantóir gluaisteán is mó díolacháin ar fud an domhain in 2016 agus 2017. Tá an margadh is mó sa ghrúpa sa tSín, a sheachadann 40% dá dhíolacháin agus dá bhrabúis. 
Aistríonn an téarma Gearmánach "Volk" go "daoine", dá bhrí sin aistríonn "Volkswagen" go "gluaisteán daoine". Is é mana fógraíochta idirnáisiúnta reatha na cuideachta ach "Volkswagen", ag tagairt do bhrí an ainm.
The Grapes of Wrath. Úrscéal réalaíoch Meiriceánach é The Grapes of Wrath (Gaeilge: "Fíonchaora na Feirge") a scríobh John Steinbeck agus a foilsíodh i 1939. Bhuaigh an leabhar an National Book Award agus Duais Pulitzer as ficsean, agus luadh go feiceálach é nuair a bronnadh an Duais Nobel ar Steinbeck i 1962.
Agus é suite le linn an Spealaidh Mhóir, díríonn an t-úrscéal ar na Joads, teaghlach bocht d’ fhermeoirí tionóntacha a thiomáin as a dteach in Oklahoma ag an triomach, cruatan eacnamaíoch, athruithe sa tionscal talmhaíochta, agus foriaimh na mbanc a chuir iallach ar fhermeoirí tionóntacha a bheith as obair. Mar gheall ar a staid beagnach gan dóchas, agus go páirteach toisc go bhfuil siad gafa sa dúiche dheannaigh, thug na Joads aghaidh ar Chalifornia in éineacht leis na mílte “ Okies ” eile ag lorg post, talamh, dínit, agus todhchaí.
"Is" minic a léitear "The Grapes of Wrath" i ranganna litríochta ardscoile agus coláiste Mheiriceá mar gheall ar a chomhthéacs stairiúil agus a oidhreacht bhuan. Sa bhliain 1940, scaoileadh leagan scannáin iomráiteach Hollywood, ar a raibh príomhpháirt ag Henry Fonda agus John Ford ina stiúrthóir.
Plota.
Tosaíonn an scéal díreach tar éis Tom Joad a bheith ligthe amach ar parúl ó phríosún McAlester, áit a raibh sé curtha i bpríosún tar éis dó a bheith ciontaithe i ndúnbhású agus é ag iarraidh é féin a chosaint. Agus é ag bualadh isteach ina theach gar do Sallisaw, Oklahoma, buaileann Tom leis an iar-sheanmóirí Jim Casy, a bhfuil cuimhne aige air óna óige, agus taistealaíonn an bheirt acu lena chéile. Nuair a shroicheann siad teach feirme a bhí Tom le linn a óige, faigheann siad an áit bánaithe. Agus iad míshásta agus mearbhall orthu, buaileann Tom agus Casy lena sean-chomharsa, Muley Graves, a deir leo go bhfuil an teaghlach imithe chun fanacht i dteach Uncail John, Joad in aice láimhe. Deir Graves leo go bhfuil na feirmeoirí go léir díshealbhaithe ag na bainc. Tá siad tar éis bogadh ar shiúl, ach diúltaíonn sé an ceantar a fhágáil.
Leatrom. Idirdhealú míchothrom is ea leatrom, nó ag caitheamh le daoine go míchothrom (mar shampla mar gheall ar dhath a gcraicinn, a reiligiún, a n-aois, a n-inscne srl).
Sráid an Stórais. Is sráid ghearr ghnóthach í Sráid an Stórais i mBaile Átha Cliath a shíneann ar dronuillinn ó Shráid Amiens. Tá tramlínte ar an tsráid leis an LUAS ag rith isteach go dtí an Busáras agus ag rith ar dronuillinn i dtreo Shráid na Mainistreach. Trasna an bhóthair, tá Teach an Chustaim. 
Tá stáisiún na nGardaí ann freisin ar a dtugtar Stáisiún Gardaí Stráid an Stórais.
Caife Gaelach. Is manglam é Caife Gaelach, le uisce beatha, caife, siúcra agus uachtar.
I dTamhlacht, sa Chaifé Aon Scéal, bíonn "An Mocha Coinníollach" ar an mbiachlár.
Oideas.
Conas caife Gaelach a dhéanamh?
Comhábhair 25ml Uisce Beatha na hÉireann; spúnóg bhoird siúcra; uachtar agus espresso dúbailte te le braon beag uisce te leis an ghloine a líonadh
1. Tóg gloiní téite caife agus cuir isteach an t-uisce beatha
2. Cuir an siúcra isteach le tuaslagadh san uisce beatha
3. Cuir isteach an caife agus corraigh go maith.
4. Buail an t-uachtar go héadrom ach déan cinnte gur féidir é a dhoirteadh.
5. Déantar an t-uachtar buailte a dhoirteadh go cúramach thar droim spúnóige a choinnítear ar dtús díreach os cionn dromchla an chaife agus a ardaítear go réidh agus tú ag doirteadh, is ceart don uachtar snámh ar barr.
6. Dáil agus bain taitneamh as an deoch
Stair.
D'fhás an aerthrácht trasatlantach sna 1930idí agus le linn an chogaidh agus ba é cósta thiar na hÉireann an áit Eorpach ba chóngaraí do Mheiriceá Thuaidh. Thuirling na báid eitilte idir Sasana agus SAM i bhFaing. Chum cócaire i gcalafort Fhainge, Contae Luimnigh, an chéad oideas do chaife Gaelach. Bhíodh eitleáin ag tuirlingt i gcalafort Fhainge le líonadh le breosla roimh dhul trasna an Atlantaigh ón Eoraip (níos déanaí, tógadh Aerfort Idirnáisiúnta na Sionainne ina áit). Theastaigh ó Sheosamh Ó Sireadáin (Joseph Sheridan), an cócaire a bhí i gceist, na paisinéirí a choinneáil te agus an breosla á chur san eitleán. Cumadh an caife Gaelach nuair a thuirling scata paisinéirí ó bhád aeir de chuid Pan Am tráthnóna fuar geimhridh sa bhliain 1942, 1943 nó 1944. Chuir Sheridan uisce beatha sa chaife leis na paisinéirí a théamh. 
Bhí Caife Gaelach le fáil don chéad uair sna Stáit Aontaithe, is cosúil, ar 10 Samhain 1952 sa Buena Vista Café, i Fisherman's Wharf, San Francisco.
B. R. Ambedkar. Giúróir Indiach, eacnamaí, polaiteoir agus leasaitheoir sóisialta ab ea Bhimrao Ramji Ambedkar (14 Aibreán 1891 - 6 Nollaig 1956). Spreag sé gluaiseacht Búdaíoch Dalit agus chuaigh sé i mbun feachtais i gcoinne idirdhealú sóisialta i dtreo na ndaoine nach féidir teagmháil a dhéanamh leo (Dalits). Thacaigh sé freisin le cearta na mban agus na saothair. Bhí sé ina chéad Aire Dlí agus Cirt neamhspleách san India, ailtire Bhunreacht na hIndia, agus athair bunaithe Phoblacht na hIndia.
I 1956, chuir sé tús le mór-chomhshó Dalits, ag tiontú go Búdachas le 600,000 lucht tacaíochta. Rinne sé athbheochan ar an mBúdachas san India. Meastar Ambedkar mar bodhisattva, agus an Maitreya, i measc na Búdaithe Navayana.
Sa bhliain 1990, bronnadh Ambedkar ar Bharat Ratna, an gradam sibhialta is airde san India. Cuimsíonn oidhreacht Ambedkar go leor cuimhneachán agus léiriú i gcultúr an phobail. Bhí tionchar domhain ag oidhreacht Ambedkar mar leasaitheoir soch-pholaitiúil ar an India nua-aimseartha.
Vótáladh Ambedkar "an Indiach is Mó" (The Greatest Indian) in 2012 le pobalbhreith a d'eagraigh History TV18 agus CNN IBN.
Is féile bhliantúil í Ambedkar Jayanti (lá breithe Ambedkar) a cheiliúrtar an 14 Aibreán, a cheiliúrtar ní amháin san India ach ar fud an domhain. Déantar Ambedkar Jayanti a cheiliúradh mar shaoire phoiblí oifigiúil ar fud na hIndia. Rinne na Náisiúin Aontaithe ceiliúradh ar Ambedkar Jayanti in 2016, 2017 agus 2018.
Maura Laverty. Údar, iriseoir agus craoltóir Éireannach ab ea Maura Laverty (née Kelly ; 1907 - 26 Iúil 1966) a raibh aithne uirthi as a cuid oibre ar an tsraithchlár drámaíochta teilifíse Éireannach, "Tolka Row". D’fhoilsigh sí roinnt úrscéalta, gearrscéalta agus píosaí criticiúla le linn a gairme.
Saol.
Rugadh Maura Laverty i Maura Kelly i Rathangan, Contae Chill Dara ar 15 Bealtaine 1907. Cuireadh oideachas uirthi ag Clochar Brigidine i gCeatharlach. Bhí rún aici oiliúint a fháil le bheith ina múinteoir, ach thréig sí na pleananna seo tar éis bhás a seanmháthar. Bhog sí go dtí an Spáinn ina dhiaidh sin i mí na Samhna 1924, ag glacadh post an rialtóra agus ina rúnaí don Bhanphrionsa Bibesco ina dhiaidh sin agus ina comhfhreagraí eachtrach lonnaithe i Maidrid sa deireadh. Nuair a d’fhill sí ar ais go hÉirinn, d’oibrigh sí mar iriseoir agus mar chraoltóir i mBaile Átha Cliath don stáisiún raidió náisiúnta, Radio Éireann.
Nuair a d’fhill sí go hÉirinn phós sí an t-iriseoir James Laverty i 1928. Bhí triúr clainne acu, duine acu a hiníon, an t-ealaíontóir Barry Castle, a léirigh cuid d’obair a máthar.
Cuirtear a cuid páipéar i dtaisce i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Foilsíodh beathaisnéis, "The Maura Laverty Story", le Seamus Kelly, in 2017.
Dráma bunaithe ar a saol, "Maura Laverty - This Was Your Life", le Bairbre Ní Chaoimh agus Yvonne Quinn den chéad uair i mBaile Átha Cliath i 2019.
Détente. i réimse na taidhleoireachta, maolú ar theannas is ea détente, nó pholasaí an éideannais.
Cásanna.
Cogadh Fuar.
Sna 1970idí, d'fhéach Brezhnev leis an naimhdeas idir an tAontas Sóivéadach agus an tIarthar a mhaolú trí pholasaí an éideannais. Tugadh "Détente" ar an fheabhas seo sa chaidreamh (cf. Earrach Phrág).
Sna 1970idí, Chuir NASA stáisiún spáis, Skylab, ag timpeallú an Domhain, b'fhéidir mar fhreagra ar Salyut, stáisiún spáis na Rúiseach. Sa bhliain 1975, áfach, agus ré an éideannais ("détente") idir na mórchumhachtaí ag sroicheadh a buaicphointe, tháinig na spásairí Meiriceánacha agus Rúiseacha le chéile thuas sa spéir, nuair a nascadh Apollo a hOcht nDéag agus Soyuz a Naoi nDéag le chéile - is é sin, ghreamaigh an dá shoitheach dá chéile agus osclaíodh bealach eatarthu. Níor chuir an teagmháil seo deireadh leis an gCogadh Fuar go fóill, ach spreag sí comhoibriú idirnáisiúnta spáis a chuaigh chun fairsingeachta ó shin i leith. 
SAM agus an tSín.
Ar an 21 Feabhra 1970, thug Uachtarán Mheiriceá Richard Nixon cuairt ar Dhaon-Phoblacht na Síne:
Sarah Bolger. Aisteoir Éireannach íSarah Bolger.
Lá Fhéile Mártain. Déantar ceiliúradh ar Naomh Mártain timpeall na hEorpa ar fad ar an 11 Samhain nó Lá Fhéile Mártain. Ba naomh é Mártain, Mairtín nó Martín de Tours (a rugadh i 316 nó 336 i Savaria, Deoise an Phanóin) agus uncail Naomh Pádraig, is cosúil. 
Nósanna.
Sa Ghearmáin siúlann páistí óga trí na sráideanna le laindéir ildaite ina lámha. Canann siad amhráin atá foghlamtha de ghlanmheabhair acu in ómós do Naomh Mártain. Ar fud na Gearmáine bíonn mórshiúlta fairsing. Dráma beag ag léiriú scéal an Naomh agus an Bacach, agus ansin siúl le lóchrainn.
De réir an fhinscéil, chuaigh Mártain i bhfolach i measc na ngé nuair a bhí muintir Tours ag iarraidh easpag a dhéanamh de dá ainneoin. Ach sceith na géanna air. Dá bharr sin a itear gé ar an 11 Samhain.
In Éirinn, bhíodh sé de nós ag seandaoine éan éigin ar nós gé, circe nó lachan a mharú an oíche roimh Lá Fhéile Mártain, an 10 Samhain, agus an fhuil a scaoileadh mórthimpeall chró na gcearc. Luaitear sa scéal seo go gcuireadh gach duine den líon tí crosóg air féin agus deiridís an méid seo a leanas:
“Iarraim ar Mhártan Míorbhúilteach muid a tharrtháil is a chur ar ár leas;&lt;br&gt;is go mbeirimíd beó ar Fhéil Mhártain aríst.”
Fiona Glascott. Is aisteoir Éireannach as Tiobraid Árann í Fiona Glascott.
Cairt Mhór na hÉireann. Eisíodh Magna Carta Hiberniae nó Cairt Mhór na hÉireann den chéad uair ar an 12 Samhain 1216 i Sasana. Cuireadh anonn go hÉireann é i Feabhra 1217, de réir an leagain den stair atá le feiceáil i leabhar reachtaíochta na hÉireann, Mar a macasamhail i Sasana, an Magna Carta nó An Chairt Mhór, a bhí go díreach mar an gcéanna léi, ráthaigh an Magna Carta Hiberniae raon leathan cearta agus saoirsí d'fhir shaora na ríochta, go háiritheː "No freeman shall be taken or imprisoned or disseised (díshealbhaithe) or outlawed or exiled, ... but by the lawful judgement of his peers". 
Sa lá atá inniu ann.
Is reacht a coimeádadh faoin Acht um Athchóiriú an Dlí Reachtúil 2007 an Chairt (mar a leasaíodh ina dhiaidh sin). Tugadh an gearrtheideal 'Magna Carta Hiberniae 1216' (1 Hen 3) di. Mar sin is cuid de dhlí na hÉireann fós í agus tá tagairtí go leor ann fós.
Focail shárghuthacha sa Ghaeilge. Is éard is focail shárghuthacha sa Ghaeilge ná focail a bhfuil gutaí uile na teanga iontu (a, e, i, o, u). Samplaí d'fhocail supervocalic sa Ghaeilge iad seo thíos. Is ionann "sárghuthach" agus "supervocalic".
Féinín. Is grianghraf atá i bhféinín - nó féinphic - ina bhfeictear an duine a bhfuil an ceamara ina ghlaic aige. Bhíodh an téarma ‘féinphic’ ar selfie le fada ach sa bhliain 2018, bhí áit ‘féinphic’ glactha ag ‘féinín’ ar Téarma.ie. Baineann úsáid as "maide féinín" chun féinín a thógáil.