Trelis/gawiki huggingface dataset:
Vincent Barry. Ceimicí is taighdeoir míochaine a rugadh i gCorcaigh ab ea Vincent Christopher Barry (1908-1975). Rinne sé taighde forleathan ar dhrugaí a d'fhéadfadh a bheith éifeachtach mar chóireálacha i gcoinne na heitinne, a bhí ina sciúirse ar phobal na tíre seo i lár an 20ú céad. An baictéar "Mycobacterium tuberculosis" is cúis leis an ngalar seo. D'aimsigh sé dhá chomhdhúil a bhí éifeachtach i gcoinne na heitinne, agus ar an dea-uair, ceann eile a fuarthas a bheith éifeachtach i gcoinne baictéir ghaolmhair, "Mycobacterium leprae", cúis an lobhra. Is cóireáil thábhachtach í seo anois ar an ngalar uafásach sin.
Frédéric Auguste Bartholdi. Dealbhóir a rugadh i gColmar na Fraince ab ea Frédéric Auguste Bartholdi (2 Lúnasa 1834 - 4 Deireadh Fómhair 1904). Rinne sé speisialtacht ar shéadchomharthaí ollmhóra. Dhear is thóg sé Dealbh na Saoirse as cré-umha i bport Nua-Eabhrac, a nochtadh sa bhliain 1886.
Frederic Charles Bartlett. Síceolaí a rugadh i Stow-on-the-Wold, Sasana ab ea Frederic Charles Bartlett (20 Deireadh Fómhair 1886 – 30 Meán Fómhair 1969). An chéad ollamh le síceolaíocht thurgnamhach ag Ollscoil Cambridge a bhí ann. Rinne sé taighde ar fhadhbanna praiticiúla eirgeanamaíocha sa tsíceolaíocht fheidhmeach, agus modh ceannródaíoch feasach chun an chuimhne dhaonna a thuiscint.
Fuaimeanna Bartolozzi. Fuaimeanna ceoil ar leith (micreatoin is cordaí ina measc) a dhéanann seinnteoirí gaothuirlisí, ag leanúint na dteicníochtaí a shaothraigh an cumadóir Iodálach Bruno Bartolozzi (1911-1980). Chuir sé síos orthu ina leabhar "Nouvi suoni per i legni" (Fuaimeanna Nua do Ghaothuirlisí, 1967).
Bás. Bás a thugtar ar an riocht atá ar neach éigin nuair a bhíonn deireadh le gach gníomhaíocht cheallach atá riachtanach don bheatha, buille an chroí is an riospráid, agus nach féidir na córais sin is an duine a athbheochan. 
Dlí.
Níl sainmhíniú beacht buan ar an mbás, agus tagann an dlí, an mhíochaine is infhaighteacht gartharrthála is meaisíní áirithe san áireamh. Feictear an éiginnteacht seo go soiléir i gcás duine atá ar mheaisín tacaíochta beatha ar feadh i bhfad gan aon athrú chun feabhais. 
I dtíortha áirithe sainmhíníonn an dlí gurb ionann bás is bás na hinchinne. 
Cúiseanna.
Sna tíortha forbartha, is iad galair chorónacha croí agus ailse na cúiseanna is coitianta le bás daoine. Ach i dtíortha bochta atá i mbéal forbartha, is ionfhabhtuithe (maláire, eitinn, SEIF) na cúiseanna is coitianta. 
Bíonn garghaol idir rátaí báis i dtír ar bith agus bochtanas, dífhostaíocht, tithíocht, oideachas is caighdeán an chóras sláinte.
Bás inchinne. Diagnóis go bhfuil duine marbh ó chríoch ghníomhaíocht na hinchinne is na gcodanna sin a bhaineann le riospráid is feidhmeanna riachtanacha eile go háirithe. Is gá go ndeimhníonn beirt dochtúirí nach bhfuil ríoga leictreacha ar dhromchla an chinn (is é sin, leictreinceifealagram cothrománach), agus nach bhfuil athfhillteacha stoc na hinchinne i láthair (ina measc frithghníomh mhac imrisc na súile don solas, is ascalú na súl — nistigmeas —mar fhreagairt ar uisce te is uisce fuar i gcanáil sheachtrach na cluaise). De ghnáth déantar an diagnóis ar dhuine atá i gcóma agus a riospráid á coinneáil ar siúl go saorga, ach a chroí ag bualadh fós.
Visual Basic. Teanga ardleibhéil ríomhchláraithe, is na bogearraí forbartha a thugann tacaíocht di, a ligeann d'úsáideoirí cláir idirghníomhacha a chruthú go héasca. Saothraithe ag Microsoft. Cuireann sí áiseanna ar fáil chun clárú amhairc (cumas chun cód a chruthú trí dhealbha a láimhseáil) a dhéanamh chomh maith le gnáthmhodhanna téacsbhunaithe cláraithe.
John Baskerville. Clódóir a saolaíodh i Wolverley Shasana ab ea John Baskerville (28 Eanáir 1706 – 8 Eanáir 1775). Ó 1740 bhí gnó seapánaithe aige i mBirmingham, ag cur vearnaise seapánaí ar mhiotal is leathar. Ó timpeall 1750 ar aghaidh chuaigh sé le múnlú litreacha miotalacha don chlóbhualadh, agus dhear is tháirg na clónna a ainmníodh as.
Nikolai Basov. Fisicí a rugadh in Usman na Rúise ab ea Nikolai Gennadiyevich Basov (14 Nollaig 1922 – 1 Iúil 2001). Shaothraigh sé an teoiric faoin méasar i 1955, agus d'fhionn an léasar i 1958. Lena chomhghleacaí Alexandr Prokhorov is Charles Townes, bhuaigh sé Duais Nobel sa bhfisic i 1964 as an saothar seo. I Moscó a bhfuair sé bás.
Basse taille.  
Modh chun airgead, agus uaireanta ór, a chruanadh is ea basse taille. Ar dtús snoítear is greantar an miotal, agus ansin cuirtear cruan daite tréshoilseach ar a bharr ionas gur féidir le solas lonrú tríd. Meastar gur tugadh an ealaín seo isteach ag deireadh an 13ú céad i bPáras.
Básúca. Arm a tugadh isteach in arm na Stát Aontaithe le linn an dara cogadh domhanda i gcomhair coisithe. Scaoileann sé diúracán beag roicéid as feadán simplí lainseála. Is éifeachtach an pléascán dírithe seo i gcoinne armúr éadrom tancanna.
Basúcaí. Téaduirlis ceoil Ghréagach a phioctar. Úsáidtear go minic i gceol tíre é. Muineál an-fhada le cipíní méire air, agus 3 nó 4 raon sreangach a phioctar le figín.
Basún. Gaothuirlis ceoil, píobán siúntaithe adhmaid, timpeall 2 m ar fhad, ach dúbailte ar ais air féin agus feistithe le gléasanna miotalacha is crúca cuartha is giolcach dúbailte ar a bharr. Le fírinne, is dordóbó é. Fuaimníonn an basún dúbailte (an frithbhasún) ochtach níos ísle ná an gléas chaighdeánach.
Thomas de Vere Coneys. Ba é Thomas de Vere Coneys (c. 1804 - 1851) an chéad chathaoir sa Ghaeilge i gColáiste na Tríonóide, post a ghlac sé i 1841. D'fhoilsigh sé an "Foclóir Gaoidhilge Sacs-Bhéarla" sa bhliain 1849, agus bhí leagan de Leabhar na hUrnaí Coitinne foilsithe faoina chúram sa bhliain 1851.
Risteard Pluincéad. Bráthair Proinsiasach agus foclóirí ceannródaíoch sa 17ú haois ab ea Risteard Pluincéad. Deir Cuthbert Mhág Craith in 'Dán na mBráthar Mionúr' [II], 1980: "Níl eolas ar bíth ar fáil faoi Risteard Pluincéad; ach gur bráthair é a bhí suite i mBaile Átha Troim."Rinne sé foclóir lámhscríofa Gaeilge-Laidin sa bhliain 1662, agus thug sé 'Vocabularium Latinum et Hibernum – foclóir lainne agus Gaoidheilge' ar an bhfoclóir lámhscríofa a rinne sé i Mainistir Bhaile Átha Troim sa bhliain 1662. Ba é an chéad duine é a rinne iarracht ar fhoclóir dátheangach a chur ar fáil don Ghaeilgeoir.
Tugann de Bhaldraithe sleachta as réamhrá an Phluincéadaigh chun a thaispeáint gurbh é a chuspóir "an Ghaeilge a chur ar fáil d’Éireannaigh a bhí ag déanamh faillí inti, nó éiríthe aisti ar fad, agus feabhas is cumas na teanga a léiriú dóibh".
Tá cuid mhór dá chumadóireacht féin san fhoclóir, ach deir de Bhaldraithe go bhfuil sé iomlán d’fhocail údarásacha is de chaint a linne.
Níl an Pluincéadach ar liosta na bhfoinsí in 'Dictionary of the Irish language' (Acadamh Rióga na hÉireann, 1983) agus dá réir sin tá focail aige nach bhfuil sa saothar mór sin. Is cosúil nár cheadaigh Pádraig Ua Duinnín é ach chomh beag. Ach, ait go leor, tugadh ar iasacht do Edward Lhuyd é chun go mbainfeadh sé feidhm as in Archaeologia Britannica.
Tugann de Bhaldraithe neart samplaí de na focail a bhfuil glacadh leo sa teanga anois i ngeall ar an gcóipeáil bhotúnach a rinne Lhuyd. "Dialón" atá ag Pluincéad ach rinne Lhuyd "dialon" de agus is mar sin atá "dialann" againn ar ‘diary’; tá glactha le "sorcóir" ar ‘cylinder’: "roireoir" a bhí ag Pluincéad trí dhearmad pinn, b’fhéidir, in áit "roileoir" ach rinne Lhuyd "soircuior"de. Is é breithiúnas de Bhaldraithe go mbaineann tábhacht leis an bhfoclóir "ó thaobh stair na teanga is na foclóireachta, ó thaobh na staire sóisialaí, agus ó thaobh a bhfuil le foghlaim ag lucht forbartha na teanga sa lá inniu".
Bataiméadracht. Tomhas doimhneacht airíonna ar ghrinneall an uisce i bhfairsingí móra farraige is locha. Léiríonn cairteacha bataiméadracha doimhneachtaí an uisce i méadair ar feadh líne, agus mar sin imlíne na n-airíonna topagrafacha faoin uisce. Níorbh fhéidir mionmhapáil bharaiméadrach gur tugadh aimsiú ó mhacalla isteach, agus ba é Turas Meteor de chuid na Gearmáine (1925-1927) an chéad uair ar baineadh feidhm fhorleathan as.
Bataire litiam. Bíonn saghsanna den bhataire tánaisteach seo inathluchtaite, agus saghsanna eile príomhúil. Luaitear luchtú bataire ina aimpéar-uaireanta in aghaidh an chileagraim (A-u kg): i mbataire litiam is féidir 3,860 A-u kg a stóráil, níos mó ná 4 oiread luchtú bataire since, is timpeall 15 oiread luchtú bataire luaidhe. Ach is costasach na batairí litiam, agus ní mór iad a chur de láimh go cúramach mar go bhfuil ceimiceáin imoibríocha nimhiúla iontu.
Bataisféar. Soitheach sárthreisithe sféarúil inar féidir breathnadóirí a ísliú ó mháthairshoitheach go dtí doimhneacht an-mhór. Úsáideadh den chéad uair i 1930 é, agus baineadh doimhneacht 923 m amach i 1934. Faoi seo tá an saghas seo soithigh imithe i léig toisc go bhfuil soithigh níos éifeachtaí sábháilte tagtha chun cinn.
Batascaife. Tumadóir domhainmhara, nó cineál fomhuireáin, is ea batascaife (nó bathyscaphe ón nGréigis βαθύς "bathys" "domhan" agus σκάφος "skaphos" "soitheach"), deartha chun taiscéaladh a dhéanamh faoin uisce. Leictreachas a sholáthraíonn cumhacht don soitheach. Bíonn snámháin is cochall breathnadóireachta faoina mbun. 
Ní bhíonn na batascaifí in úsáid níos mó (snámháin níos fearr ag na tumadóirí an lae inniu, líonta le cúr, ní ola).
Taiscéalaíocht sa 20ú haois.
Bhí an chéad bhatascaife deartha ag Auguste Piccard sna 1940idí. Thosaigh an soitheach, "FNRS2" ag tumadóireacht sa bhliain 1948 san Aigéan Atlantach. Bhí na taiscéalaithe in ann dul síos chomh domhain le 4,000 m ag an am. 
'Sé an áit is doimhne san fharraige ná An Trinse Máirianach, 10.9 km faoin dromchla san Aigéan Ciúin. An 'Duibheagán Challenger' (nó 'Challenger Deep') a thugtar ar an gcuid is doimhne den Trinse Máirianach. Ba i mí Eanáir 1960 a chuaigh an chéad bheirt ann, Don Walsh agus Jacques Piccard (mac le Auguste Piccard). Chuadar síos ann sa Trieste, an tríú batascaife, tógtha sna 1950idí. 
Tumadóirí domhainmhara an lae inniu.
Inniu tá na tumadóirí, cosúil leis an 'Alvin DSV' a rinne taiscéaladh ar an Titanic báite, cuid mhaith níos so-ionramháilte ná na cinn bhunaidh, na batascaifí.
Tá dháréag tar éis cuairt a thabhairt ar an ngealach ach níl ach triúr tar éis cuairt a thabhairt ar An Trinse Máirianach. Ar an 26 Márta 2012, ba é James Cameron an tríú duine a chuaigh síos ann. Is stiúrthóir scannán agus taiscéalaí cáiliúil aigéan é.
Ina aonar a rinne Cameron an tumadh agus é san fhomhuireán Deepsea Challenger. Sheol sé ar ais an tvuít seo nuair a bhain sé tóin na farraige amach: ‘Just arrived at the ocean’s deepest pt. Hitting bottom never felt so good. Can’t wait to share what I’m seeing w/you.’
Henry Walter Bates. Nádúraí is taistealaí a rugadh i Leicester Shasana ab ea Henry Walter Bates (8 Feabhra 1825 – 16 Feabhra 1892). I 1861 chuir sé síos ar aithris idir ainmhithe (aithris Bates), agus chuidigh an léargas seo le forbairt choincheap an roghnaithe nádúrtha. Bhí cáil air as a chuid turas go dtí an Amasóin.
William Bateson. Bitheolaí a saolaíodh i Whitby Shasana ab ea William Bateson (8 Lúnasa 1861 – 8 Feabhra 1926). Rinne sé taighde ar bhunúis eolaíoch na géinitice. Ba é Bateson a chum an focal "géinitic" sa bhliain 1907.
Saol.
Bhí baint ag Bateson ar feadh a shaoil le St. John's College (Cambridge). Máistir ag St. John's a bhí ina athair, William Henry Bateson. D'fhreastail William ar Rugby School agus ansin St. John's College, mar ar bhain sé céim onóracha bhaitsiléara amach sa bhliain 1883. 
Fuair sé post mar mhúinteoir ansin agus rinneadh comhalta an Choláiste de ní ba dhéanaí.
Géineolaíocht.
D'oibrigh Bateson go dian chun teoiricí Gregor Mendel a chur chun cinn. Thaispeáin sé  gur trí na géinte a bhronntar cuid de thréithe an athar agus na máthar ar a gclann, i ndiaidh do Hugo de Vries agus Carl Correns teacht in athuair ar shaothar Mendel sa bhliain 1900. 
Rinne Bateson turais go dtí na Stáit Aontaithe agus an Áise Láir le taighde a dhéanamh.
Jean Batten. Eitleoir ceannródaíoch a rugadh i Rotorua sa Nua-Shéalainn ab ea Jean Gardner Batten (15 Meán Fómhair 1909 – 22 Samhain 1982). I 1932 rinne sí eitilt fillte ó Shasana go dtí an Astráil is ar ais, an chéad bhean chun é sin a dhéanamh ina haonar, agus bhris curiarracht Amy Johnson don eitilt aontreoch. I 1936 rinne sí curiarracht eitilte ó Shasana go dtí an Nua-Shéalainn. "Greta Garbo na spéartha" a thugtaí uirthi as a cuid éadaigh agus iompair ghalánta.
Cód Baudot. Cód chun teachtaireachtaí béil a tharchur i gcórais theileagrafacha, a cheap J. M. E. Baudot i 1874. Tugadh "Cód Idirnáisiúnta Teileagraif 1" air. Ní hionann is cód Morse a úsáideann poncanna gearra is fleiscíní fada, úsáideann cód Baudot bíoga den fhad céanna agus iad ar líne nó as líne. Seasann teaglam ar leith de 5 ghiotánbhíog do gach uimhir, litir is marc poncaíochta. Ceapadh dhá shraith de 32 teaglam an ceann, sraith do na litreacha agus sraith eile do na huimhreacha is na marcanna poncaíochta. Tá an cód seo, leasaithe is leathnaithe, in úsáid fós i gcomhair cumarsáid idirnáisiúnta sreinge agus i gcórais meitéareolaíochta is nuachtán. I gcórais a tháinig chun cinn níos déanaí, baineadh feidhm as ilphléascadh chun cuid mhaith comharthaí comhuaineacha a tharchur ar shreang amháin. I gcóras mar seo, ní bhíonn úsáideoir ar leith ceangailte leis an tsreang ach le linn do litir amháin dá chuid a bheith á tarchur. Ach deimhin a dhéanamh de na comharthaí go léir atá le tarchur a shionchrónú, is féidir iad a scaradh is na litreacha cuí a sheoladh do na glacadóirí cuí, agus mar sin na teachtaireachtaí éagsúla a sheachadadh do na seoltaí cearta. Le teacht chun cinn na ríomhairí digiteacha sna 1960idí ceapadh ASCII, an "Cód Caighdeánach Meiriceánach um Idirmhalartú Faisnéise", a úsáidtear go forleathan anois.
Jean-Maurice-Emile Baudot. Innealtóir leictreach a rugadh i Magneux na Fraince ab ea Jean-Maurice-Emile Baudot (11 Meán Fómhair 1845 – 28 Márta 1903). Sa bhliain 1874 bhain sé paitinn amach ar chód Baudot, agus i 1894 ar chóras chun cuid mhaith comharthaí a tharchur thar an tsreang chéanna ag an am céanna (ilphléascadh).
Georg Bauer. Mianreolaí a rugadh i nGlauchau na Gearmáine is ea Georg Bauer ("Georgius Agricola", 24 Márta 1494 – 21 Samhain 1555). Rinne sé an chéad rangú eolaíoch riamh ar mhianraí ina leabhar "De Natura Fossilium" (Ar Nádúr na nIontaisí, 1546). "De Re Metallica" an leabhar ba mhó a thuill clú dó, leabhar inar chuir sé síos ar an mianadóireacht agus oibríochtaí eastóscaidh eile. Foilsíodh é sa bhliain 1556, cé gur dócha gur chuir sé críoch leis sé bliana roimhe sin.
Abu Nuwas. File Araibise ba ea Abū Nuwās al-Ḥasan ibn Hānī al-Ḥakamī (756–814),a nó "Abū Nuwās"' mar is fearr aithne air (; , "Abū Novās"). Scríobh sé cuid dá dhánta as Peirsis freisin. Rugadh Abu Nuwas i gcathair Ahvaz in Impireacht na Peirse.Arabach ba ea a athair Hānī, a bhí ina shaighdiúir in arm Marwan II. Peirseach ba ea a mháthair. Golban an t-ainm a bhí uirthi agus fíodóir a bhí inti. Bhog Abū Nuwās go Baghdad agus is ann a bhain a fhilíocht clú amach. Bhí sé in ainm a bheith ar an bhfile is mó i gcríocha na Moslamach. Bhí tionchar mór aige ar go leor de na scríbhneoirí a tháinig ina dhiaidh, mar shampla Omar Khayyám agus Hafiz. Tá tagairtí d'Abu Nuwas sna h"Oícheanta Arabacha", agus i scéalta eile, ní hamháin ina réigiún dúchais ach i gcultúr Svahaílise na hAfraice Thoir freisin. Ainmníodh go leor áiteanna i mBaghdad in ómós dó, agus sa bhliain 1976 tugadh ainm Abu Nuwas ar chráitéar ar Mhearcair.
Bauhaus. Scoil údarásach ealaíon is ceirdeanna a bhunaigh Walter Gropius i Weimar na Gearmáine i 1919. Bhí sé mar aidhm aige go gcomhoibreodh na healaíontóirí is na hailtirí chun aontacht nua a chruthú sna healaíona. Ar dtús, stíl líofa mhothúchánach a chleachtaigh an scoil, ach gan mhoill tháinig siad ar fheidhmiúlacht is saontacht dhocht. I measc na mac léinn is na múinteoirí bhí Feininger, van Doesburg, Moholy-Nagy, Kandinsky, Klee is Mies van der Rohe. Bhíodh an scoil suaite an t-am ar fad le freasúra an phobail áitiúil is na bpolaiteoirí, agus easaontais idir na baill féin. Bhog sí go Dessau i 1925. Dhún Hitler an scoil i 1933, agus chuaigh cuid mhaith de na baill go dtí na Stáit Aontaithe. I 1987 ceapadh stiúrthóir nua agus tionscnaíodh Fondúireacht Bauhaus Dessau mar a bhfuil bailiúchán, stiúideo, acadamh is saotharlann.
Adolf von Bäyer. Ceimicí orgánach a rugadh i mBeirlín na Gearmáine ab ea Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer (31 Deireadh Fómhair 1835 – 20 Lúnasa 1917). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1905 as a shaothar ar líocha orgánacha is déanmhaíocht an fháinne hidreacarbóin. Rinne sé amach struchtúr plúirín freisin is shintéisigh é.
Trevor Baylis. Innealtóir is ceapadóir a rugadh i Londain, i Sasana ab ea Trevor Baylis (13 Bealtaine 1937-5 Márta 2018). Sa bhliain 1993 thosaigh sé ag saothrú raidió clogoibritheach tochrais a fhéadfar a úsáid in áiteanna iargúlta nach bhfuil cumhacht leictreach ar fáil ón líonra. Dineamó is bataire in-athluchtaithe atá mar fhoinse cumhachta, agus is féidir an bataire a athluchtú tríd an dineamó a thochras. Tá an t-earra seo ar an margadh ó 1996 agus éileamh air ar fud an Domhain. Cónaíonn Baylis ar Eel Pie Island in Abhainn na Tamaise gar do Londain. Tá an galar Crohn air.
Teoiric BCS. Teoiric chandamach na forsheoltachta, a d'fhorbair John Bardeen, Leon Cooper is Robert Schrieffer i 1957. Cruthaítear staideanna ceangailte leictreondíseanna (díseanna Cooper) a mhíníonn an nialas friotaíochta leictrí agus iarmhairt Meißner. Fuarthas fíorú turgnamhach ar an réamhinsint ón teoiric seo go mbeadh luachanna candamacha ag réimse maighnéadach trí fháinne forsheoltach, agus na luachanna sin ina n-iolraithe d'aonad maighnéadach bunaidh (an floscóideach).
Bé na fallainge. Féileacán ildaite, na sciatháin síodúil donn le himeall buí is líne spotaí gorma is ea bé na fallainge nó an fhallaing mhór. An chruimh dubh den chuid is mó le spíce dubh. Faightear í ar shaileach, beith is crainn eile. Crochann sí an chrisilid lena heireaball.
Beacán. Fungas saothraithe is ea beacán. Cuimsíonn sé an cholainn thorthaithe, an gas gearr bán, agus an caipín cruinn le duilleoga scothdhonn faoina bhun. Úsáidtear an t-ainm seo ar aon fhungas leis an gcruth seo.
Úsáid daonna.
Leigheas tíre.
Úsáidtear roinnt beacáin i leigheas tíre. I gcúpla tír, is teiripí ailse aidiúvacha atá cláraithe ag an rialtas iad sleachta, mar polaisiúicríd-K, scitsifealláin, peptide polaisiúicríde, nó lentinan, ach fianaise chliniciúil ar éifeachtúlacht agus sábháilteacht na n-sleachta seo i ndaoine. Níl sé deimhnithe.
Beacán bearaigh. Ainm neamhfhoirmiúil ar thorthaí fungasacha, ar chruth scáth báistí de réir cineáil, iad siúd atá nimhiúil do-ite go háirithe.
Beacán draíochta. Beacán ar leith, an caipín saoirse mar shampla, ina bhfuil an siabhraigin silicíbin. Baolach le n-ithe, ach mar sin féin tógann daoine áirithe beacáin mar seo i bhfoirm insilte, a dhéantar trí na beacáin a chur in uisce atá ag fiuchadh ionas go dtuaslagann na comhábhair ghníomhacha ann.
Beach dhuillghearrthach. Beach aonair a ghearrann duilleoga i bpíosaí chun a nead a líneáil nó a dhúnadh. Pailnitheoir tábhachtach dá lán plandaí, alfalfa go príomha.
Beach meala. Is feithid eitilte é an bheach meala"," nó bheach Eorpach, ó ghéineas "Apis", atá dúchasach d'Eoráise. Cruthaíonn sí sochaí ilbhliantúil le máthair áil amháin, na céadta ladrann agus 50,000-80,000 beach oibre. Beireann máthair an áil suas le 3,000 ubh, ceann in aghaidh gach cill chéarach sa chíor meala. Toirchíonn na ladrainn máithreacha nua le linn a n-eitiltí pósta. Tóraíonn na beacha oibre foráiste, glanann an choirceog, tugann bia do na larbhaí, agus déanann gach gnó eile is gá. Ní dhéanann coilíneachtaí geimhriú ach maireann tríd an ngeimhreadh ar mhil is pailin stóráilte.
Beachaireacht. Coinneáil beach i gcoirceoga le haghaidh meala is céarach is ea beachaireacht. Úsáidtear beacha chun úlloird is barra eile, cosúil le síol ráibe, a phailniú. Titeann Lá Domhanda na mBeach ar an 20 Bealtaine gach bliain. 
Stair.
Is eol go raibh beachaireacht ann sa chlochaois, le coirceoga tútacha déanta as adhmad, is dócha. Níos déanaí rinne feirmeoirí Eorpacha coirceoga as tuí, cosúil le ciseán bun os cionn. 
Rugadh an beachaire Anton Janša ar an 20 Bealtaine 1734. Cuimhnítear air mar gheall ar mhéid agus cruth na gcoirceog a athrú ionas gur féidir iad a chruachadh, rud a d’fhág go raibh na coirceoga níos éasca le húsáid agus níos éifeachtaí.
Cuireadh tús le beachaireacht tráchtála sna 1880í tar éis bhunú Chumann Beachairí na hÉireann (FIBKA) in 1881. Dúnadh Cumann Beachairí na hÉireann i 1939 mar gheall ar bhallraíocht a bheith ag laghdú. Is iad an dá phríomhchomhlachas beachaireachta in Éirinn sa lá atá inniu ann ná Cónaidhm Chumainn Bheachairí na hÉireann (FIBKA) agus Cumann Beachairí na hÉireann. 
Tionscal.
Tá thart ar 600,000 beachaire ann san Aontas Eorpach. Tá an tAontas sa dara háit ar domhan (i ndiaidh na Síne) ó thaobh tháirgeadh meala de. 
Staidéar.
Is caitheamh aimsire do bheachairí áirithe í. Chomh maith leis an mil a fhaigheann siad, déanann siad staidéar ar iompar na mbeach.
George Wells Beadle. Géineolaí bithcheimiceach a rugadh i Wahoo, Nevada ab ea George Wells Beadle (22 Deireadh Fómhair 1903 – 9 Meitheamh 1989). Rinne sé taighde ar ghéinitic arbhair indiaigh, cuileog torthaí (Drosophila), agus coincleacha aráin. I gcomhar le Edward Lawrie Tatum, d'fhorbair sé an coincheap go raibh géinte ar leith a rialaigh táirgeadh einsímí ar leith. Le Joshua Lederberg, bhuaigh Beadle is Tatum Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1958 as an saothar seo. In Chicago, Illinois a d'éag sé.
Beagóinia. Planda ilbhliantúil tiúbrach nó ríosómach, uaireanta tom nó dreapaire, atá dúchasach do réigiúin theo, Meiriceá go príomha. Na duilleoga neamhshiméadrach, taobh amháin níos mó ná an taobh eile, go minic le spotaí nó marcanna bána nó dearga. Na bláthanna fireanna le dhá pheiteal mhóra is dhá pheiteal bheaga, na bláthanna baineanna le 4-5 pheiteal sa bhreis air sin. Capsúl eiteach is ea an toradh. Uaireanta tugtar "cluas eilifinte" air mar gheall ar chruth na nduilleog. Atáirgeann sé go héasca ó ghearrthóga duilleog leagtha ar ithir thais, agus úsáidtear an teicníocht seo go forleathan sa ghairneoireacht. Fástar an-chuid speiceas mar mhaisiúchán.
Beaignit. Lann cruach a ceapadh i mBayonne na Fraince sa 17ú céad, meastar, chun arm sáite a dhéanamh d'arm tine an choisí. Ar dtús chuirtí i mbéal an mhuscaeid í, ach go luath sa 19ú céad rinneadh sliotán taobh leis an mbéal chun an bheaignit a chur ann, chun gur féidir an gunna a scaoileadh chomh maith. Choimeádtaí an bheaignit i dtruaill ghearr nuair nach raibh sí in úsáid. Bíonn feisteas ar an ngunna nua-aoiseach chun beaignit a chur ann, agus bíonn beaignití nua-aoiseacha in ann feidhmeanna eile a dhéanamh freisin, cosúil le gearradh sreinge.
Bealaitheoir. Ábhar a úsáidtear chun frithchuimilt a laghdú idir dhá dhromchla atá ag gluaiseacht thar a chéile. De ghnáth is leacht é, cosúil le hola mianrach nó plandúil, ach is féidir solad a úsáid, cosúil le céir nó graifít. Uaireanta bíonn gá le bealaitheoir ar leith: mar shampla, tá suilfít molaibdéinim an-áisiúil ag teocht ard. Is féidir gáis (aer, héiliam nó eile) a úsáid freisin, a chaidéalaítear isteach san imthaca chuig brú a dhóthain chun na dromchlaí frithchuimilte a choinneáil amach óna chéile.
Beallaí. Crann duillsilteach beag ornáideach, dúchasach don Eoraip. Na pisbhláthanna buí ina gcrobhaingí duilleogacha, ar crochadh ó na craobhacha san earrach. Na duilleoga roinnte i 3 dhuilleoigín, na capsúil suas le 6 cm ar fhad, gruagach is iad óg, le síolta dubha. Gach cuid de an-nimhiúil, na síolta go háirithe.
Beangú. Sa luibheolaíocht, cuid de phlanda adhmadach a chur isteach i sliotán gearrtha i ngas nó bonnstoc planda eile chun go gcuingríonn na fíocháin fheadánacha is go leanann fás an phlanda bheangaithe. Ní éiríonn leis ach i gcás gnéithe atá garghaolmhar le chéile. Úsáidtear beangú go forleathan i ngairneoireacht chun cineálacha inmhianaithe nach bhfásann go maith a chuingriú le cineálacha atá bríomhar nó frithsheasmhach in aghaidh galar. Uaireanta briseann an deontóir bonnstoic amach agus táirgeann meatháin lena mbláthanna féin i measc bláthanna an phlanda bheangaithe.
Beansaildéad. C6H5CHO, leacht gan dath le fiuchphointe 179 °C. Boladh almóinní as, agus úsáidtear mar bhlastán é. Ocsaídítear go héasca go dtí aigéad beansóch é.
Beansóin. C6H5.CHOH.CO.C6H5, solad cumhra le leáphointe 137 °C. Toradh comhdhlúthú beansaildéid. Faightear go nádúrtha é freisin sa roisín ó chrainn den ghné stiorac a dtugtar "balsam" air.