Trelis/gawiki huggingface dataset:
Anton Bruckner. Cumadóir ceoil is orgánaí a rugadh in Ansfelden na hOstaire ab ea Anton Bruckner (4 Meán Fómhair 1824-11 Deireadh Fómhair 1896). Cáil mhór air as a 9 siansa (ceann nár chríochnaigh sé san áireamh), 4 aifreann iontach, agus cuid mhaith cumadóireachta córúla.
Pieter Brueghel. Péintéir Pléimeannach a rugadh i mBrueghel gar do Breda na hOllainne ab ea Pieter Brueghel (c 1520-1569). Aithnítear é mar an bpéintéir ba chruthaithí bhunúla de phéintéirí Pléimeannacha an 16ú céad. Dhírigh sé ina shárshaothair ar bheatha na dtuathánach. Tugtar "Sean-Pieter" air mar gur phéintéir an mac ba shine leis, Pieter Óg Brueghel (c 1564-1637), a dhírigh ar ghadaithe, diabhail is cailleacha ina chuid péintéireachta. Ba phéintéir freisin an mac ab óige leis, Jan Brueghel (1568-1625), a bhain cáil amach as a phéintéireacht ar ábhair neamhbheo, bláthanna, radhairc tíre is téamaí reiligiúnda.
Bruig. Soitheach seoil le dhá chrann is rigéar cearnach. An-choiteann ó lár an 18ú céad ar aghaidh, ag iompar guail ó thuaisceart Shasana go Londain. Úsáidtear iad fós mar shoithigh traenála.
Bruigintín. Soitheach seoil le dhá chrann, rigéar cearnach chun tosaigh, is rigéar cúil ar fhad an bháid. In úsáid go forleathan go déanach sa 19ú céad, ach annamh anois.
Bruithniú. Próiseas ina bhfaightear miotal óna mhianach trí théamh, ag baint feidhm as breosla a bhaineann comhábhair eile an mhianaigh amach ag an am céanna (mar shampla an ocsaigin óna ocsaídí) agus as flosc a chabhraíonn le heisíontas a bhaint. Is dócha gurb é copar an chéad mhiotal a fuarthas ón mianach, agus bhruithnítí stán, luaidhe is airgead anallód. Gualach ab ea an breosla is an t-oibreán dí-ocsaídithe uilíoch gur thosaigh úsáid an chóic sa 18ú céad. Bhíodh tarraingt fhórsáilte in úsáid sna foirnéisí sa ré chlasaiceach, agus i bhfad na haimsire forbraíodh an fhoirnéis soinneáin as sin. Tá an-chuid foirmeacha bruithnithe trí dhó breosla ann, agus bealaí leictreacha téimh in úsáid freisin, mar a dhéantar le halúmanam.
Bruitíneach dhearg. Galar víreasach an-ionfhabhtaíoch is ea an bruitíneach dhearg, nó rubella, a chuireann isteach go príomha ar dhéagóirí is aosaigh óga. Is galar éadrom neamhbhuan é, le fiabhras is gríos, ach má ionfhabhtaíonn sí bean atá sa chéad 18 seachtain de thoircheas, is mór an dóchúlacht go mbeidh naíonán le míchumaí comhbheirthe aici, cosúil le bodhaire, daille is damáiste inchinne. 
Tá vacsaín ar fáil chun bac a chur ar an ngalar seo (an MMR inniu), agus tugtar do naíonáin is páistí é.
Vacsaín MMR. Vacsaíniú comhcheangailte a thugtar do pháistí óga ó 1972 i leith is ea an vacsaín MMR (Bruitíneach, Leicneach / Plucamas, Bruitíneach dhearg nó Measles, Mumps and Rubella i mBéarla). 
Scaipeann an bhruitíneach go scafánta i measc daoine gan an vacsaín MMR. Tugtar dáileog timpeall 13-15 mí d'aois, agus an dara dáileog ag 4-5 bliain d'aois. Go dtí 2007, tugadh cuid mhaith thar 500 milliún dáileog i 90 tír. 
Sábháilteacht.
Tá an vacsaín sábháilte inti féin. agus is fiú go mór an chosaint sláinte a thugann sí do pháiste. Tógadh conspóid mar gheall uirthi sa Bhreatain timpeall 1998 tar éis staidéir ar pháistí a spreag imní go raibh sí baolach. 
Mar thoradh, bhí cuid mhaith tuismitheoirí nár thoiligh go vacsaíneofaí a bpáistí. Ach cruthaíodh nach raibh an staidéar iontaofa ar chor ar bith, agus níor éirigh le haon taighdeoirí eile torthaí mar sin a fháil.
An MMR in Éirinn.
Is é an vacsaín MMR an t-aon chosaint ar an mbruitíneach ach níl an oiread leanaí in Éirinn á fháil anois agus a bhíodh.
Molann an Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte go tréan do thuismitheoirí a chinntiú go bhfuil an vacsaín MMR faighte ag a gcuid páistí. Tháinig "ardú suntasach" ar chásanna den tinneas in áiteanna sa Ríocht Aontaithe agus in Éirinn le linn na 2020idí. Ní mór do 95% den phobal an chosaint a fháil le sláinte an daonra go léir a chinntiú.
Bhí an bhruitíneach fairsing in Éirinn go dtí na 1960idí. Mar shampla, bhí an bhruitíneach ar Dubhghlas de hÍde ina pháiste (agus dá bharr sin, is sa mbaile, óna athair, a fuair sé a chuid bunoideachais).
Ag deireadh an fichiú haois, bhí clár cuimsitheach vacsaínithe curtha i bhfeidhm agus bhí an bhruitíneach beagnach díbeartha ar fad as an tír.
Bréagnuacht agus bás.
Tháinig an galar ar ais sa 21ú haois nuair a scaipeadh bréagnuacht faoi. Fuair Pat Gorman, tiománaí le Bus Éireann, bás le bruitíneach ar 7 Feabhra 2024.
De réir staidéir a rinne an Lárionad Faire um Chosaint Sláinte in 2023/2024, ní raibh aon chosaint ar an mbruitíneach ag 11% de dhaoine fásta idir 18-34 bliain, agus bhí an céatadán 18% i measc fir óga idir 18-19 bliain. Meastar nach bhfuair cuid de na daoine sin an vacsaín MMR nuair a bhí siad ina leanaí mar gheall ar scéal mícheart a bhí á chraobhscaoileadh ag an am go bhféadfadh baint a bheith ag an vacsaín le huathachas. Is é is dóichí go bhfuil daoine a rugadh roimh 1978, go bhfuil siad imdhíonta ar an mbruitíneach.
Is é an vacsaín MMR an t-aon chosaint ar an mbruitíneach ach níl an oiread leanaí in Éirinn á fháil anois agus a bhíodh. Is é 95% den daonra an sprioc-chéatadán atá molta ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte. Dhearbhaigh an Príomhoifigeach Leighis sa Roinn Sláinte, an tOllamh Breda Smyth, nár mhór an vacsaín MMR a bheith faighte ag 95% den phobal ar a laghad le ráig a chosc. Ar an drochuair, ní raibh an vacsaín faighte ach ag thart ar 90% de leanaí ar bhonn náisiúnta idir 2021-2023. Bhí an ráta chomh híseal le 80%, nó faoina bhun sin arís, i gcontaetha áirithe.
I mí an Mhárta 2024, chuir an Rialtas plean gnímh in aghaidh na bruitíní. Tairgeadh vacsaín in aghaidh na bruitíní do bhreis agus 300,000 duine sa Stát.
Bruitisme. Ceol todhchaíoch Francach sna 1920idí inar bhain na cumadóirí feidhm as crag-ghléasanna is leictreonaic chun innealra a chur in iúl. Mar shampla, ina "Ballet Mécanique" (Bailé Meicniúil, 1926) bhain Antheil feidhm as 8 bpianó, pianó meicniúil, 4 shiolafón, dhá chlog leictreacha, dhá lián eitleáin, tamtam, 4 dhord-druma, agus bonnán.
Marc Isambard Brunel. Innealtóir is ceapadóir a rugadh i Hacqueville na Fraince ab ea Marc Isambard Brunel (25 Aibreán 1769 - 12 Nollaig 1849). Tar éis tréimhse mar innealtóir i Nua-Eabhrac, d'oibrigh sé i Sasana ó 1799 ar aghaidh. Rinne sé éacht oibre chun fadhbanna tollánaithe a réiteach. Bhí sé freagrach as Tollán na Tamaise, 460 m ar fhad ó Rotherhithe go Wapping (1825-1843).
Filippo Brunelleschi. Ailtire a rugadh i bhFirenze na hIodáile ab ea Filippo Brunelleschi (1377 - 15 Aibreán 1446). An chéad sárailtire san Athbheochan ba ea é, agus tionchar aige ar na glúine ailtirí ina dhiaidh.
Gairm.
Bhí Brunelleschi ina chónaí i bhFlórans ach bhí suim mhór aige in ailtireacht na Róimhe. Chaith sé 12 bhliain sa Róimh ag déanamh staidéir ar na seanfhoirgnimh.
Chuaigh sé ar ais go Flórans agus thóg sé cruinneachán mór ar an Ardeaglais ansin (1417-1434)– an cruinneachán ba mhó ar domhan ag an am.
Gluaisne de Brún. Gluaisne randamach de pháirteagail ábhair atá ar foluain i leacht nó gás. D'fhionn an luibheolaí Sasanach Robert Brown (1773-1858) an ghluaisne seo i 1827 agus é ag breathnú ar pháirteagail pailine in uisce le micreascóp. Mhéadaigh meánluas na bpáirteagal nuair a méadaíodh teocht an uisce, agus laghdaigh an meanluas nuair a laghdaíodh an teocht. Níor thuig Brown cad ba bhun leis an bhfeiniméan, ach mhínigh Einstein go raibh na páirteagail pailine faoi shíorbhrú ag na móilíní uisce féin is iad faoi shíorghluaisne randamach. Mar sin, is léiriú tábhachtach é an bhrúnghluaisne ar theoiric chinéiteach ábhair, a thugann le tuiscint go mbíonn móilíní gach ábhair faoi shíorghluaisne, ar mheánluas i gcomhréir leis an teocht.
Brúsalóis. Galar ainmhithe, ag eallach go príomha, mar thoradh ar ionfhabhtú le miocrorgánaigh den ghné Brucella, a ainmníodh as an mbaictéareolaí Briotanach David Bruce (1855-1931). Ainm eile air is ea breith anabaí tadhaill. Is féidir é a tharchur do dhaoine trí cháis ionfhabhtaithe a ithe, nó bainne bó nó gabhair ionfhabhtaithe a ól, agus tugtar "fiabhras madhmach" nó "fiabhras Mhálta" air ansin.
Bruth. Tonnta a ghin an ghaoth, tar éis briseadh ar uisce tanaí. De ghnáth cuimsíonn an téarma an raon iomlán tonn ar uisce tanaí, ó na bristigh go dtí an lapadaíl. Ach i dtéarmaíocht chruinn na heolaíochta, úsáidtear an téarma ar na ballaí clamparacha uisce a dhéanann tonnta atá ag briseadh. De réir mar a thaistealaíonn tonnta a cruthaíodh amach ón gcladach isteach ar uisce níos tanaí, eiríonn siad níos airde rite go sroicheann riteacht chriticiúil ag a mbíonn siad éagobhsaí, agus ansin briseann siad. Tarlaíonn sé seo de réir cineáil nuair a éiríonn doimhneacht an uisce cothrom le timpeall 1.3 oiread airde na toinne. Nuair a bhriseann an tonn gluaiseann na páirteagail uisce díreach i dtreo an chladaigh, agus bruth a bhíonn ann ansin.
Bruth rua. Is fungas seadánach é bruth rua, a thagann mar líonra snáithíneach idir cealla an phlanda óstaigh. Thar 4,000 speiceas ann, cuid acu seadánach ar ghránbharra tráchtálacha.
Brúthomhsaire. Feadán i bhfoirm crúca a dtugtar "feadán Bourdon" air. Nuair a bhíonn an brú taobh istigh den fheadán níos mó ná an brú taobh amuigh, tosaíonn an feadán ag díriú. Tarchuirtear an ghluaiseacht seo trí luamháin is giaranna chun snáthaid a chasadh timpeall diaile grádaithe. Tá braiteoir micreascópach brú ann, scannán sileacain, níos lú ná 10 μm ar tiús agus friotóirí bídeacha leabaithe ann. Nuair a athraíonn an brú ar thaobh amháin den scannán seo athraíonn friotaíocht na bhfriotóirí, agus is féidir an t-athrú friotaíochta seo a ghrádú in aonaid brú.
Bryozoa. Brainse ainmhithe beaga uisciúla a chruthaíonn coilíneachtaí de ghnáth, suas le milliún ainmhí i gcoilíneacht. Bíonn struchtúr cosúil le hadharcán mar chóras ite gar don bhéal. Déanann an choilíneacht creatlach chailcreach, chneasach nó ghlóthach. Suas le 4,000 speiceas beo, muirí, ceangailte le foshraith chrua nó feamainn den chuid is mó, le dríodair bhoga go hannamh. Faightear cuid bheag díobh in uisce úr. An-fhlúirseach mar iontaisí.
Muscari.  
Géineas de phlandaí bleibíneacha ilbhliantúla atá dúchasach don Eoráise is ea Muscari a tháirgeann diasa de bhláthanna dlútha, is coitianta gorm, próca-chruthach atá cosúil le dornáin fhíonchaor san earrach.
Is é an t-ainm coitianta don ghéineas ná an bú fíniúna (ainm a úsáidtear freisin do na genera gaolmhara Leopoldia agus Pseudomuscari, a bhí san áireamh roimhe seo i "Muscari"), ach níor chóir iad a mheascadh le hiasaintí. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha.
Is minic a bhíonn na bláthanna gorm uachtaracha neamhthorthúil, ach níos gile daite ná na bláthanna eile, agus feidhmíonn mar mhealladh breise. Úsáidtear roinnt speiceas Muscari mar phlandaí gairdín ornáideacha..
Cur síos.
Tháinig an géineas "Muscari" ón Sean-Domhan, lena n-áirítear Imchuach na Meánmhara, lár agus Deisceart na hEorpa, tuaisceart na hAfraice, iarthar, lár agus iardheisceart na hÁise. Tá sé eadóirsithe in áiteanna eile, lena n-áirítear Tuaisceart na hEorpa agus na Stáit Aontaithe.[ 1]
Buabhall (gléas ceoil). Gléas ceoil, déanta as prás nó copar, cuartha go héilipseach agus clog mór ag a fhoirceann. De ghnáth ní bhíonn aon chomhlaí air, agus ní féidir ach an chéad leathdhosaen armónach os cionn an fhréamhnóta (de ghnáth B♭) a sheinm leis. Úsáidtear le fada é chun glaonna míleata a fhuaimniú.
Buabhall uisce. Ball de chlann na n-eallach ó oirdheisceart na hÁise is ea an buabhall uisce. Maireann sé gar don uisce, agus iomlascann ann go minic. Gaolmhar leis an anua tearc. Dhá fhoirm ann: an buabhall uisce Áiseach (an buabhall uisce fiáin, an buabhall Áiseach, an carabú nó an t-arnaí atá ceansaithe), agus an tamará.
Buacacht. Is éard is buacacht ann ná an sá aníos ar réad atá tumtha i leacht nó gás, cothrom le meáchan an tsreabháin asáitithe. Bíonn an cholainn dhaonna níos buacaí i sáile ná in uisce úr mar go bhfuil an sáile 3% níos dlúithe ná uisce úr.
Buachalán buí. Is éard is buachalán buí ann ná planda folláin débhliantiúil nó ilbhliantúil a fhásann suas le 1.5 m ar airde, dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise, bíodh is gur tugadh isteach é in an-chuid réigiún ar fud an Domhain. Na duilleoga le liopaí fiaclacha neamhrialta. An-chuid ceannbhláthanna, suas le 2.5 cm ar leithead, geal buí órga, rud beag cosúil le nóinín, i gcrobhaingí barrleata. Nimhiúil do stoc feirme má itear méid mór de, ach ar an dea-uair, seachnaíonn beithígh é is iad ag iníor.
Buachrapaire. Nathair atá dúchasach don Domhan Úr, tuaisceart na hAfraice, iardheisceart na hÁise is oileáin na hAstraláise is ea an buachrapaire. Crapaire a chornaíonn é féin go dlúth thart ar a chreach chun í a mharú. Iarmhair bhídeacha de ghéaga cúil uirthi. Beireann an baineannach an t-óg beo, suas le 80 cinn díobh ag an am céanna. I measc na mbuachrapairí, tá an t-anacanda.
Buaf chnáimhsí. Frog Eorpach í an bhuaf chnáimhsí a mhaireann taobh amuigh den uisce. Uaireanta tochlaíonn sé poill, cúplálann ar thalamh tirim. Filleann an fireannach na huibheacha thart ar a chosa agus iompraíonn iad go ngorann siad. Ansin cuireann sé na torbáin san uisce. Tá dhá chineál ann: an bhuaf chnáimhsí choiteann, agus an bhuaf chnáimhsí ibéireach.
Linaria vulgaris. Planda bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach don leathsféar thuaidh, réigiún na Meánmhara den chuid is mó, is ea Linaria vulgaris. Tugtar buaflíon air, ach tá an t-ainm seo in úsáid ar go leor speiceas eile sa ghéineas "Linaria" agus i ngéinis ghaolmhara.
Na duilleoga urchomhaireach, ailtéarnach nó bíseach. Meascáin éagsúla dathanna ar na bláthanna, go láidir siogamorfach. An feadán sporach déliopach, 3 mhaothán ar an liopa íochtarach, agus carball ag dúnadh an fheadáin ionas gur gá do phailneoirí na liopaí a oscailt chun teacht ar an neachtar a choinnítear sa spor.
Forar. Pointe ar an sféar neamhaí ingearach os cionn an bhreathnóra. An pointe díreach os comhair an bhreathnóra amach is faoina bhun, tugtar "an néidir" air sin.
Buaine aireachtála. Claonadh chun airíonna intreacha réada a aireachtáil i gceart in ainneoin athruithe drámata i méid na n-íomhánna ar an reitine (mar fheidhm fhad an duine uaidh), ina gcruth (mar fheidhm an dearcaidh), nó a ngile (mar fheidhm an tsoilsithe).
Buaircín. Sna gimnispeirmeacha, struchtúr cosúil le spíce, déanta as lanna adhmadacha forluite agus síol i ngach ceann. Bíonn struchtúir den tógáil chéanna a iompraíonn spóir ag garbhógacha is eireabaill capaill. Úsáidtear an téarma freisin do na torthaí cónchruthacha a bhíonn ag plandaí áirithe bláthanna.
Buama. Feiste a úsáidtear chun pléascadh a dhéanamh, a mbíonn soitheach, ábhar pléascach (mar shampla, nítriglicrín nó trínítreatolúéin) agus fiús ann de ghnáth, is ea Buama. 
Bíonn buama difriúil ó fheistí pléascacha eile mar nach dtiomáintear é i dtreo a sprice. 
De ghnáth is trí dhomhantarraingt (nuair a ligtear don bhuama titim ó eitleán) nó tríd an mbuama a chur ar an sprioc nó gar di (mar a dhéantar le buama gluaisteáin) a aimsíonn sé an sprioc. Tá saghsanna éagsúla buamaí, ina measc buama pléasctha, buama bloghraithe, buama fritharmúir, buama loiscneach. 
Úsáidtear raon leathan meáchan i mbuamaí, ó timpeall 1 kg ábhair phléascaigh i mbuama gluaisteáin go dtí níos mó ná 10,000 kg sna buamaí is mó a úsáideadh sa dara cogadh domhanda. Cuirtear domhantarraingt, luas is airde an eitleáin san áireamh chun an t-am le ligean do bhuama titim a chinneadh. 
Tá buamaí cliste ann freisin, agus inneall treoraithe iontu atá in ann comharthaí a ghlacadh ón talamh (mar shampla, léas léasair) chun iad a threorú.
Buama adamhach. Buama (an A-bhuama) a phléascann trí fhuascailt fuinnimh le linn eamhnú adamh trom (úráiniam-235 nó plútóiniam-239).
Is féidir é a scaoileadh ó eitleán nó fomhuireán, nó le hairtléire. Tá leaganacha ar leith le fuinneamh níos lú ann, le húsáid mar airm bheartacha, agus leaganacha eile a dtugtar "buamaí neodrón" orthu a tháirgeann an-chuid radaíocht threáiteach neodrón (atá an-mharfach do dhaoine is orgánaigh eile, fiú má bhíonn siad i ndídean) ach nach mbíonn rómhillteach d'fhoirgnimh.
Tá na buamaí teirmeanúicléacha (N-bhuamaí) tagtha in ionad na n-A-bhuamaí cuid mhaith le blianta fada mar na hairm straitéiseacha is bagraí dá bhfuil ann. Bunaithe ar chomhleá adamh éadrom, ach truicearaithe le hA-bhuama, bíonn siad i bhfad níos cumasaí milltí.
Buama hidrigine. Arm teirmeanúicléach is ea buama hidrigine, a dtugtar "an H-bhuama" air freisin. Scaoiltear oiread ollmhór fuinnimh núicléach amach nuair a chomhleáitear núicléóin nó núicléis bheaga (mar shampla, núicléis de dheoitéiriaim is núicléis de thritiam, dhá iseatóp hidrigine) le chéile chun núicléis níos mó a chruthú. 
Athrú maise chuig fuinneamh is bun leis an gcruthú fuinnimh seo. Chun comhleá a chur chun cinn, ní mór na núicléis bheaga, atá luchtaithe go dearfach, a bhrú chomh gar sin dá chéile go sáraítear a gcomhéaradh. Imoibriú comhleáite is bun le teas na Gréine is na réaltaí eile, agus an radaíocht uile a astaítear astu. 
I mbuama hidrigine bíonn pléascán beag eamhnaithe a chruthaíonn an ardteocht chun pléascán comhleáite a mhadhmadh. Is ollmhór an méid teasa is an fuinneamh pléasctha a dhéanann an buama. An ceann is mó milltí a tástáladh, áiríodh gurbh ionann is 60 milliún tonna TNT a fhuinneamh pléasctha. 
An tAontas Sóivéadach a phléasc é sin i 1961 i lár an chogaidh fhuair. Na Stáit Aontaithe is luaithe a thóg is a thástáil buama hidrigine i 1952, bunaithe ar obair theoiriciúil Edward Teller i Los Alamos.
Buama loiscneach. Buama a dhéanann dochar trí loscadh go fíochmhar agus struchtúir is daoine a chur trí thine. In úsáid ón 14ú céad sa tSín, ach rinneadh ár amach is amach le buamáil mar seo sa dara cogadh domhanda in ionsaithe ar chathracha sa Ghearmáin, an Bhreatain is an tSeapáin. Arm a úsáideann sceimhlitheoirí an lae inniu freisin.
Buama neodrón. Is éard atá sa bhuama neodrón ná arm núicléach atá beag a dhóthain chun a oibriú ar pháirc an áir. Ainm eile air is ea arm radaíochta méadaithe. Scaoiltear é mar shliogán airtléire nó mar chuid phléascach i dtosach diúracáin ghearr-raonaigh, agus cruthaíonn a mhadhmadh an-chuid radaíochta níos mó ná pléascadh is teas. Mar sin, bíonn an iarmhairt scriosta dírithe ar rudaí beo thar aon rud eile, criúnna tancanna is feithiclí neartaithe eile, agus daoine i ndídean ar féidir leis an radaíocht treá isteach iontu.
Buanaitheoir. Sa phéintéireacht, is éard is buanaitheoir ann ná ullmhúchán leachtach a spréitear ar líníochtaí gualaigh, cailce nó pastail chun bac a chur ar smearadh. Éifeachtach ar shaothar monachrómatach, ach níl sé chomh héifeachtach le pastail de bhrí go n-athraítear an dath roinnt ar na háiteanna a gcuirtear an t-ábhar seo orthu.
Buanchóimhiotal. Cóimhiotal iarainn le nicil nó iarainn le cóbalt atá éasca le maighnéadú is dímhaighnéadú. Shaothraigh an t-innealtóir Sualannach Gustav Waldemar Elmen (1876-1957) é. Tá tréscaoilteacht mhaighnéadach ard na gcóimhiotal seo an-áisiúil i bpáirteanna innealra leictrigh a fhulaingíonn réimsí maighnéadacha a ailtéarnaíonn go tapa. Tháinig siad in úsáid an-choitianta ó 1920 sa tionscal teileachumarsáide i ndéanamh na gcáblaí le cur faoin teiscinn mhór chun toirt mhór teachtaireachtaí a ionramháil.
Buanú. I ngrianghrafadóireacht, céim i bpróiseáil an scannáin ina mbaintear aon hailídí airgid atá fágtha san eibleacht i ndiaidh an réalta nó an tuartha, chun gur féidir an scannán a láimhseáil faoin solas gan aon chur isteach ná smál ar an íomhá bhuan. Tuaslagán tiasulfáit amóiniam nó sóidiam ("hipea" a thugtar air) a úsáidtear de ghnáth chuige seo.
Buarannach. Ábhar a úsáidtear chun díbirt fuíll as an stéig a bhrostú. Feidhmíonn sé tríd an stéig a ghreannú chun gníomhaíochta matánaí, an toirt sa chonair a mhéadú, nó an chonair a bhealú. Is féidir go gcuirfidh a n-úsáid isteach ar ghnáthfheidhmiú na stéige is ionsú ábhair riachtanacha bia, agus le forúsáid, go réabfar an aipindic.
Búbaí. Éan atá gaolmhar leis an ngainnéad. Dúchasach do na farraigí trópaiceacha is fothrópaiceacha. Sruthlíneach le gob biorach gealdaite. Gabhann sé éisc trí thumadh go hingearach isteach san uisce. Boilg aeir faoin gcraiceann san aghaidh, a mhaolaíonn turraing an tumtha.
Linda B. Buck. Bitheolaí a rugadh i Seattle, Washington ar an 29 Eanáir 1947 is ea Linda Brown Buck. 
Roinn sí Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Richard Axel sa bhliain 2004 as a saothar chun bunús móilíneach bolaidh a léiriú, na gabhdóirí próitéine bolaithe a fhionnadh, na géinte a chódaíonn na próitéiní seo a ionannú, agus na néaróga a bhailíonn is a phróiseálann an t-eolas seo a léiriú.
George-Louis Leclerc Buffon. Nádúraí a rugadh i Montbard na Fraince ab ea George-Louis Leclerc Buffon (1707-1788). Ceapadh é ina stiúrthóir ar Ghairdín an Rí is an músaem ann i 1739. A shárshaothar, an "Histoire Naturelle" (Stair an Nádúir 1749-1767), ina réamhtheachtaire ar theoiric éabhlóide Darwin.
Ettore Bugatti. Déantóir gluaisteán a rugadh i Milano ab ea Ettore Arco Isidoro Bugatti (15 Meán Fómhair 1881 – 21 Lúnasa 1947). Dhear sé a chéad ghluaisteán i 1899, agus bhunaigh a mhonarcha i Strasbourg i 1909. Ardcháil ar a chuid ghluaisteán sna 1930idí.
Buí an bhogaigh. Planda bliantúil nó ilbhliantúil a fhaightear i ngach uile réigiún ar Domhan, beagnach, ach an-chuid díobh i Meiriceá Thuaidh. Na duilleoga ubhchruthach i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna buí de ghnáth le smáil dearga, déliopach, an liopa uachtarach le dhá mhaothán, an liopa íochtarach le 3 mhaothán, is dhá phlapa starracha sa scornach.
Buí cumhra. Planda bliantúil atá dúchasach do thuaisceart na hAfraice. Na duilleoga lansa-chruthach. Na bláthanna cumhra bánbhuí, i spící, 4-7 bpeiteal orthu, maothánach, na cinn taobh thiar níos mó ná na cinn eile, go minic le níos mó maothán.
Buíán. Planda bliantúil, dúchasach don Eoraip is iarthar na hÁise. Na duilleoga fiaclach nó roinnte, rud beag méith, na cinn uachtaracha ag fáisceadh an ghais. Na bláthchinn órga buí. Fiaile anacrach sa ghort arbhair tráth, agus faightear fós ar thalamh insaothraithe é.
Builciompróir. Long a dearadh chun bulclastaí a iompar. Gráinne, gual, mianach iarainn is bácsaít is mó a bhíonn i gceist anois. In ainneoin coimeádánú an chóras iompair ar fud an Domhain, mhéadaigh olltonnáiste na mbuilciompróirí go leanúnach ó dheireadh an dara cogadh domhanda.
Buile bhóthair. Iompar ionsaitheach le linn feithicil a thiomáint ar an mbóthar poiblí. Ní coir shainiúil é an t-iompar seo, ach is féidir go sárófar dlíthe eile mar thoradh air. Má dhéanann an t-ionsaitheoir dochar d'fheithiclí nó daoine eile, féadfaidh ciontú i gcoireanna éagsúla a bheith roimhe.
Búilime néarógach. Is éard is búilime néarógach (nó, níos simplí, búilime) ann ná riocht síceolaíoch ina dtarlaíonn mioneachtraí de bhabhtaí itheacháin is urlacan is purgú iomadúil arís is arís eile. Baineann an t-iompar seo le tógáil intinne an duine, rialú a meáchain, agus mothú nach bhfuil rialú aici ar a hiompar itheacháin. Is baineannaigh an chuid is mó de na hothair seo. De réir dealraimh, deireann othair i gcuid mhaith cásanna go bhfuil gaolta acu atá ramhar is/nó a raibh galair dúlagair orthu. Ní hionann é is anoireicse néarógach, ach uaireanta tarlaíonn siad do dhuine i ndiaidh a chéile mar a bheadh i dtimthriall. Uaireanta tarlaíonn sé mar thoradh ar shuaitheadh éigin don hipeatalamas.
Buinneach. Dífhaecú minic faecais leathfhoirmithe nó leachtaigh é Buinneach ("sciodar" go minic). 
Tarlaíonn buinneach ghéar de bharr athlasadh na putóige, ceimiceán greannach sa bhia, nó ionfhabhtaithe le miocrorgánaigh (mar a tharlaíonn i ndinnireacht). 
Tarlaíonn buinneach ainsealach nó fhéiltiúil i gcás an-chuid galar ainsealach sa stéig bheag nó an stéig mhór (mar shampla, i ndrólainníteas). Torthaí suntasacha ar an mbuinneach is ea cailliúint uisce is salann ón gcolainn, agus b'fhéidir díhiodráitiú.
Buinneach lao. Buinneach dhian i laonna, laonna nuabheirthe go háirithe. Táirgtear faecas iomadúil uisciúil bréan, a éiríonn stolptha timpeall leath deiridh an ainmhí ag an am céanna is a dhíhiodráitíonn sé. Cliseann sé go luath ina dhiaidh sin, agus nuair a dhiúltaíonn an lao bia a ithe bíonn baol mór go bhfaighidh sé bás. Bíodh is go mbíonn miocrorgánaigh bainteach leis an ngalar (Echerichia coli is Salmonella), drochfheirmeoireacht is drochthithíocht do na hainmhithe is minice a bhíonn freagrach as. Mar chóireáil, is gá smacht a chur ar an mbuinneach go práinneach agus an t-ainmhí a athhiodráitiú.
Buinneán. Cruachan is ramhrú an chraicinn ar bhonn na coise faoi bhun na méire móire, pianmhar athlasta. Go minic is mar thoradh ar bhróga den tomhas mícheart a tharlaíonn sé.