Trelis/gawiki huggingface dataset:
Deighilt leictreastatach. Deighilt páirteagal mín óna chéile nó ó mheán gásach trí réimse leictreach a chur i bhfeidhm orthu. Is próiseas é seo a úsáidtear chun comhábhair i meascán a dheighilt (mar shampla, an chuid luachmhar de mhianach a dheighilt ón gcuid nach dteastaíonn), nó an chuid sholadach a bhaint as gás eisilteach (deascadh leictreastatach).
Deil. Uirlis mheicniúil choiteann a úsáidtear chun saothair a dheilbhiú as ábhair éagsúla. Greamaítear an saothar i ngialla an chreagáin, agus rothlaítear é le mótar. Cuirtear na huirlisí i bhfeil chun an saothar a tholladh, a shnáithiú, a ghearradh, nó a fhásáil, i dteagmháil láimhe leis nó faoi rialú meaisín.
Deilf (créghréithre). Créghréithre glónraithe. An saghas faensa a rinneadh i Sasana is an Ollainn. Ainmnithe as an mbaile Ollannach Delft, mar a ndearnadh méid ollmhór de sa 17ú céad. Bán is gorm den chuid is mó. Aithris ar phoirceallán Síneach is Seapánach is mó a bhíodh sna maisiúcháin.
Deilfiniam. Planda ard ilbhliantúil, dúchasach don leathsféar thuaidh. Na duilleoga maothánach bosach nó roinnte go mín. Na bláthanna gorm, go hannamh bándearg nó bán, gach ceann le spor cónach, iompartha ar spící fada feiceálacha. An-choitianta mar mhaisiúchán, ach cuimsíonn sé alcalóidigh nimhiúla, agus tugtar "deilfinin" ar cheann acu sin.
Deilgneach. Galar óige (a tholgann daoine fásta uaireanta) atá an-ionfhabhtaíoch ach éadrom de ghnáth. An víreas heirpéis céanna is bun le deir is bun leis. Briseann cloig amach ar an gcraiceann, agus is féidir go n-éireoidh siad sin ionfhabhtaithe le baictéir.
Déimeagrafaíocht. Brainse den tsocheolaíocht a dhéanann staidéar ar phatrúin daonra mar a bhí, atá agus a fhéadfaidh a bheith is ea an déimeagrafaíocht. 
Tábhachtach in iarrachtaí claontaí fáis sa daonra a réamhinsint, chun brú ar acmhainní nádúrtha is saorga a thomhas agus pleanáil oilte a dhéanamh.
Deindreacroineolaíocht. Dátú ó fháinní bliantúla crainn, agus an eolaíocht a bhaineann leis. D'fhorbair an réalteolaí A. E. Douglas an teoiric seo sa bhliain 1904 agus é ag déanamh staidéir ar iarmhairtí baill Gréine ar an aeráid. Fuair sé amach gur féidir léarscáileanna aeráide a tharraingt, chomh maith le dátú seandálaíoch a dhéanamh, ó chomhaireamh is tomhas na bhfáinní crainn. Fásann fáinne amháin gach bliain, ach braitheann leithead gach fáinne is micreanailís trasna an fháinne sin ar an oiread báistí a thit ag an áit sin i rith na bliana, agus an teocht. Tá patrúin fáinní in adhmad caomhnaithe le fáil anois a shíneann chomh fada siar le timpeall 6700 RC gan bhearna i bpéine colgach i gCalifornia, agus timpeall 5300 RC in adhmad darach ó phortaigh in Éirinn.
Déine lonrúil. An tsreabh solais infheicthe atá in ann soilsiú a thabhairt a astaítear ó fhoinse in aghaidh na huillinne soladaí. Úsáidtear an tsiombail I chuici, agus tomhaistear í i gcaindéilí (cd). Cuirtear san áireamh go bhféadfaidh dhá fhoinse a bheith ag an aschur céanna solais, léas dian dírithe ag ceann acu, b'fhéidir. Neamhspleách ar an bhfad amach ón bhfoinse. Tá an paraiméadar seo gaolmhar leis an lonras (an ghile a thugtaí air seo tráth), le siombail L agus aonad caindéilí in aghaidh an mhéadair chearnaigh (cd m). Is é lonras spéire soiléire goirme ná timpeall 4,000 cd m.
Fiabhras deinge. Galar víreasach trom a tharchuireann muiscítí. Bhíodh sí teorannaithe do na trópaicí, ach le himeacht ama is scaipeadh na muiscítí, tá an galar ag scaipeadh freisin. Faigheann cuid de na daoine ionfhabhtaithe na siomptóim chlasaiceacha: fiabhras deinge, tinneas cinn, pianta sna hailt, gríos ar an gcraiceann, agus ina dhiaidh sin marbhántacht is dúlagar. Faigheann cuid eile foirm fhuilreatha den ghalar, le hurlacan, pianta sa bholg, cliseadh an imshruthaithe, agus i gcuid mhaith cásanna, bás.
Deinim. Fabraic an-choitianta i gcomhair éadaí. Dhéantaí ar dtús é trí shnáithe, ruaimnithe le plúirín, a shníomh le snáithe innigh cadáis neamhruaimnithe i struchtúr corránach. De réir a chéile, láistear an plúirín go mall as an bhfabraic, agus éiríonn an dath gorm níos éadroime. Éadach buanfasach i gcomhair éadaí oibre, ach ó na 1950idí ar aghaidh ghnóthaigh sí cáil mar chultas faisin.
Dé-ionchaifealón. An chuid shiméadrach mheánlíneach den inchinn thosaigh faoi bhun na leathsféar ceirbreach, a chuimsíonn gach taobh de struchtúir áirithe (mar shampla, an talamas, an meiteatalamas, an t-eipeatalamas, is an hipeatalamas). Is é an talamas an pháirt is mó díobh seo, agus feidhmeanna éagsúla aige mar fhreagairtí luadracha, céadfacha, intleachtúla, is mothúchánacha. Bíonn feidhmeanna ag an meiteatalamas sna próisis éisteachta is radhairc. Is stiall fíocháin an t-eipeatalamas a cheanglaíonn na talamais. Péacann an fhaireog phinéalach amach as, agus cuimsíonn sé 3ú méadailín na hinchinne.
Deir. Is riocht í an deir a tharlaíonn de bharr athghníomhachtú víreas na bolgaí a bhíonn folaithe i ngainglíní na néaróg céadfach sómach. Tugtar "heirpéas zoster" uirthi freisin. Cuireann sí tús le pian is gríos, cosúil le colg (saicíneach), thar na réigiúin sin den chraiceann a sholáthraíonn an néaróg ionfhabhtaithe. I measc na láithreacha a fhéadfaidh a bheith scrúdta léi tá an stoc, coirne na súile, agus an craiceann gar don tsúil.
Déiríocht. Córas talmhaíochta ar leith atá dírithe ar tháirgeadh bainne, de ghnáth ó bha ach i réigiúin áirithe ó ainmhithe eile: caoirigh, gabhair, geacanna, buabhaill is réinfhianna. Tá póir speisialta bó baineann — an freaslannach, an Ayrshire, is an gheirseog — agus póir atá go maith don bhainne is an mhairteoil, cosúil leis an ngearradharcach ó na Stáit Aontaithe. Tá an déiríocht coitianta i réigiúin mheasartha thaise mar a bhfásann féar go maith, ar féidir na ba a chur ag iníor amuigh sna páirceanna an chuid is mó den bhliain. I dtíortha teo coinnítear na ba istigh i rith na bliana, agus déantar fómhar foráiste le soláthar dóibh. Díolann an chuid is mó de na feirmeoirí déiríochta a gcuid bainne le comhlachtaí a dhéanann na táirgí déiríochta: im, cáis, uachtar, iógart, is bainne bearrtha. Tá sé mar pholasaí ag an Aontas Eorpach an táirgeadh a mhéadú ach líon na mbó a laghdú, agus cuireann sé seo an-bhrú ar fheirmeacha beaga, atá ag éirí níos domharthana le himeacht ama.
Deirmitíteas. An neamhord craicinn is coitianta a bhaineann le freagairt imdhíonach an chraicinn. Tugtar "eachma" air freisin. Is féidir go spreagfaidh greannaitheoir ceimiceach nó fisiciúil é (glantaigh nó strapa uaireadóra, mar shampla), bia, nó druga. Tagann iarmhairt dhúchasach i gceist freisin, agus bíonn stair an deirmitítis i gclanna uaireanta (chomh maith le neamhoird ailléirgeacha eile, cosúil le fiabhras léana is plúchadh). Is í an bhunfhreagairt ná méadú san imshruthú fola sa chraiceann áitiúil, rud a dheargann an craiceann ansin. Ina dhiaidh sin fásann coilg, agus nuair a bhriseann siad seo éiríonn an craiceann silteach. Nuair a dheisíonn an craiceann, fásann ceiritin breise is tiubhaíonn cisil sheachtracha an chraicinn, agus is féidir go n-éireoidh sé sin ainsealach.
Deis lainseála. Tréimhse ama inar féidir spásárthach a lainseáil ar aistear chuig pláinéad lena laghad fuinnimh is féidir. De réir cineáil, bíonn 10-20 lá i gceist. Taobh amuigh den tréimhse seo ní bhíonn an lainseáil indéanta, de bharr teorainneacha feidhmiúcháin an fheithicil lainseála. Ós rud é go bhfuil an Domhan is an pláinéad sprice i bhfithisí timpeall na Gréine, tarlaíonn deiseanna lainseála go tréimhsiúil. Maidir leis na pláinéid sheachtracha tarlaíonn na deiseanna gach 12-13 mí, i gcás Marsa gach 26 mí, Véineas gach 19 mí, agus Mearcair gach 19 mí (ach de bharr claonadh 7° i bhfithis Mhearcair i leith an éicliptigh — comhphlána fhithisí na bpláinead uile eile is na Gréine — ní thagann deiseanna praiticiúla ach gach 36 mí).
Deistrin. Siúcra coimpléascach, meascán de pholaiméirí glúcóis is ea an deistrin. Faightear í ó stáirse a bhristear síos le heinsímí nó téamh séimh. Úsáidtear deistriní mar oibreáin tiubhaithe i mbianna, agus greamacháin nó glónrú ar pháipéir is teicstílí. Ach is iad na feidhmeanna is mó a bhaintear astu bianna stáirsúla a dhéanamh níos blasta, agus an t-ualach osmóiseach ar an ngoile a laghdú i ndeochanna d'othair atá ag téarnamh.
Eugène Delacroix. Péintéir a rugadh i Charenton na Fraince, duine de cheannasaithe na gluaiseachta Rómánsaí ab ea Ferdinand Victor Eugène Delacroix (26 Aibreán 1798 – 13 Lúnasa 1863). Ina radhairc stairiúla is dhrámata, bhí a phlé go minic foréigneach adhfhuafar, mar atá i "La Liberté guidant le peuple" (An tSaoirse ag Treorú na nDaoine, 1831).
Paul Delaroche. Péintéir a rugadh i bPáras ab ea Hippolyte Paul Delaroche (17 Iúil 1797 - 4 Samhain 1856). Cáil air as pictiúir stairiúla, ina measc sraith múrmhaisithe san École des Beaux-Arts i bPáras.
Robert Delaunay. Péintéir a rugadh i bPáras ab ea Robert Delaunay (12 Aibreán 1885 - 25 Deireadh Fómhair 1941). 
Bhain sé leis an ngrúpa avant-garde Der Blaue Reiter i München (1911-1912)
Níos déanaí bhí cáil air mar bhunaitheoir an Oirféachais, gluaiseacht a d'fhás as an gCiúbachas, ag iarraidh armóin datha is crutha a bhaint amach. Bhí tionchar suntasach aige ar úsáid dathanna san ealaín theibí.
Max Delbrück. Bithfhisicí a rugadh i mBeirlín ab ea Max Delbrück (4 Meán Fómhair 1906 – 9 Márta 1981). Rinne sé taighde ar ghéinitic agus struchtúr baictéar is víreas. Duine de bhunaitheoirí na bithfhisice is na bitheolaíochta móilíní. 
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1969 le Alfred Hershey is Salvador Luria. 
Chuir sé faoi sna Stáit Aontaithe agus bhain sé saoránacht na tíre úd amach. In Pasadena, California a d'éag sé.
Clément Philibert Léo Delibes. Cumadóir ceoil a rugadh i St Germain du Val na Fraince ab ea Clément Philibert Léo Delibes (21 Feabhra 1836 – 16 Eanáir 1891). Scríobh sé ceoldrámaí éadroma mar "Le roi l'a dit" agus "Lakmé" (1883) a raibh rath thar na bearta orthu, agus tá cáil air as a bhailé "Coppélia" (1870).
Delirium tremens. Rámhaille chreathánach a tharlaíonn d'alcólach nuair a choinnítear alcól siar uaidh is ea Delirium tremens. Uaireanta bíonn mearaí air i bhfoirm mothuithe ina mbíonn feithidí ag snámhaíl ar a chraiceann, nó daoine is réada a bhfuil cuma bhídeach orthu. De ghnáth bíonn crith na lámh mar thoradh eile ar an damáiste alcólach don inchinn.
Frederick Delius. Cumadóir ceoil a rugadh i mBradford Shasana ab ea Frederick Theodore Albert Delius (29 Eanáir 1862 – 10 Meitheamh 1934). Scríobh sé ceoldrámaí, ina measc "A Village Romeo and Juliet" (Romeo is Juliet sa Sráidbhaile, 1901), agus saothair chóiriúla is shiansacha, cosúil le "On Hearing the First Cuckoo in Spring" (Ar Chloisteáil an Chéad Chuach san Earrach, 1912).
Démhéir. Comhdhúil a chruthaítear nuair a imoibríonn dhá aonad (monaiméirí) le chéile trí shuimiú nó comhdhlúthú.
Démheitil-sulfocsaid. CH3SOCH3, ábhar gan dath le leáphointe 18 °C is fiuchphointe 189 °C is ea an démheitil-sulfocsaid (DMSO). Is tuaslagóir maith í do chomhdhúile áirithe, ach ní thuaslagann sí alcáin.
Augustus De Morgan. Matamaiticeoir a rugadh i Madurai na hIndia ab ea Augustus De Morgan (1806-1871). Shaothraigh sé coincheap na gcineálacha éagsúla ailgéabair, agus chomhoibrigh le Boole i saothrú na loighce siombailí.
Denier. Aonad meáchain do theicstílí a chomharthaíonn caoile an tsnáithe in ábhair cosúil le síoda, réón is níolón. Is ionann é is meáchan 9,000 m den snáithe i ngraim (g). Mar sin, is míne ábhar de denier 15 ná ábhar de denier 20.
Ilnochtadh. Is éard is ilnochtadh ann ná cuingiú d'aon turas dhá íomhá nó níos mó, nochtaithe ina gceann is ina gceann ar thaifead fótagrafach amháin, sa cheamara, nó níos déanaí sa réaladh. Is féidir go mbeidh na híomhánna forshuite anuas ar a chéile chun gur féidir ceann a fheiceáil tríd an gceann eile, nó le húsáid masc nó mataí chun réigiúin ar leith a chur in áirithe, iad a fheiceáil gan forshuí. Úsáidtear go minic é chun iarmhairtí ealaíonta nó cleasaíocht a bhaint amach.
Déocsaíní. Ábhair truaillithe chomhshaoil a tháirgtear i mionrianta i bpróisis áirithe tionsclaíochta is dóite, mar shampla, i ndéanamh páipéir is gluaisteán agus dó bruscair. Bíonn siad i mionrianta i luibhicídí áirithe freisin. Is fadsaolach iad de bhrí go meathann siad go mall sa chomhshaol, agus mar sin is scáfar an truailliú sa chomhshaol iad. Bíonn rian díobh sa bhfíochán sailleach i mbeagnach gach éinne, agus tá sé cruthaithe go bhfeidhmíonn siad in ainmhithe is daoine ar shlí atá cosúil le hormóin stéaróideacha. Mar sin, má bhíonn siad iomarcach sna fíocháin, féadfaidh siad tús a chur le hailsí, míchumaí beirthe, dochar don chóras imdhíonach, agus raon leathan galar eile. Le linn an chogaidh i Vítneam (1963-1975) spréigh arm Mheiriceá luibhicíd darb ainm oibreán flannbhuí thar níos mó ná 1,000 km chun na duilleoga a bhaint de na crainn thrópaiceacha. Tháinig an déocsaín i dteagmháil go tiubh leis na mílte saighdiúir ar an dá thaobh, rud a chuir gríos ar a gcraiceann, agus ceaptar gur tharla deacrachtaí éagsúla beirthe ina bpáistí ina dhiaidh sin. Na hábhair chéanna a bhí ciontach sa truailliú míchlúiteach thart ar chathair Seveso san Iodáil i 1976, agus sa tubaiste i mBópal na hIndia i 1984. I 1999 fuarthas go raibh níos mó ná míle oiread an mhéid ceadaithe déocsaine i saill i gcomhair bia d'ainmhithe, agus aistarraingíodh bia-earraí feola ar fud na hEorpa. Tharla eachtra den chineál céanna in Éirinn i 2008, agus bhí ar na húdaráis aistarraingt thubaisteach a dhéanamh ar mhuiceoil Éireannach ar fud an Domhain.
Dún Feart. Is ceantar suite i gContae Chill Chainnigh é Dún Feart.
Rath Beithigh. Is cnoc suite i gContae Chill Chainnigh é Rath Beithigh.
Stáisiún Mhic Dhonnchadha. Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i gCill Chainnigh i gContae Chill Chainnigh é Stáisiún Mhic Dhonnchadha.
Áth an Bhiolair. Is cloigtheach agus eaglais suite i gContae Chill Chainnigh é Áth an Bhiolair.
Coláiste Éamann Rís. Is meánscoil suite i gContae Chill Chainnigh é Coláiste Éamann Rís.
Richmond, Virginia. Is í Richmond príomhchathair Virginia, sna Stáit Aontaithe. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 208,833 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Dwight Clinton Jones ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1607.
Coláiste Chiaráin, Contae Chill Chainnigh. Is meánscoil suite i gContae Chill Chainnigh é Coláiste Chiaráin.
Comhairle Contae Chill Chainnigh. Is comhairle i gContae Chill Chainnigh í Comhairle Contae Chill Chainnigh.
Deoise Osraí. Is deoise suite i gContae Chill Chainnigh í Deoise Osraí.
Inis Snag. Is paróiste dlí, baile fearainn agus eaglais Protastúnach suite i gContae Chill Chainnigh í Inis Snag.
Mainistir Sheireapúin. Is mainistir suite i gContae Chill Chainnigh í Mainistir Sheireapúin. Bunaíodh Mainistir Sheireapúin sa dara haois déag agus tá sí ar cheann de na samplaí is fearr de Mhainistir Chistéirseach de chuid na meánaoiseanna in Éirinn. Léiríonn na stíleanna ailtireachta taobh istigh den séipéal, a tógadh go déanach sa dara haois déag, an t-aistriú ón ailtireacht Rómhánach go dtí an ailtireacht Ghotach. Tá an túr agus an clabhstra ann ón gcúigiú haois déag.
Tá cáil ar Mhainistir Sheireapúin as a cuid dealbha cloiche mionsonraithe atá le feiceáil ar fud na mainistreach. Baineann siad leis an tréimhse ón tríú haois déag go dtí an séú haois déag agus ina measc tá tuamaí mensa de chuid scoil Uí Thonnaigh, léiriú fíorálainn greanta ar bheirt ridirí ón tríú haois déag, na stuaraí clabhstair maisithe chomh maith le samhlacha agus cuimhneacháin eile.
Virginia Beach, Virginia. Is í Virginia Beach an chathair is mó i stát Virginia, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2012, tá 447,489 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Will Sessoms ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1906.
Alexandria, Virginia. Is cathair de chuid stát Virginia, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Alexandria. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 146,294 duine ina gcónaí sa chathair. Tá William D. Euille ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1749.
Chesapeake, Virginia. Is cathair de chuid stát Virginia, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Chesapeake. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 228,210 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Alan P. Krasnoff ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1963.
Hampton, Virginia. Is cathair de chuid stát Virginia, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Hampton. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 138,848 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Molly Joseph Ward ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1610.
Atlantic City, New Jersey. Is baile é Atlantic City atá suite in oirdheisceart New Jersey, SAM ar an oileán Absecon feadh chósta an Atlantaigh. Bhí 39,558 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2010. Cónaíonn 274,549 duine i gceantar Atlantic City-Hammonton.
Ionad mór saoire atá ann: is é Atlantic City lárionad an chearrbhachais ar chósta thoir na Stát Aontaithe. Tá siopadóireacht, tránna, agus promanád adhmad, nó clárchosán, ann chomh maith. Tá cáil ar an gCé Chruach, a tógadh sa bhliain 1898. Tá teach solais Absecon suite in Atlantic City freisin. Is é Absecon an teach solais is airde i New Jersey agus é 171 troigh ar ard. Chéadlasadh é sa bhliain 1857. Tá na sráideanna sa bhunleagan den chluiche "Monopoly" bunaithe ar shráideanna in Atlantic City.
Prióireacht Cheanannais. Is prióireacht Agaistíneach é "Prióireacht Cheanannais"' i gContae Chill Chainnigh. Is de bharr an daingnithe a rinne na hAngla-Normannaigh ar Chúige Laighean a bunaíodh Prióireacht Cheanannais. Ba é Geoffrey FitzRobert, a bhí ina ridire tí agus ina chompánach dílis ag William Marshal, a bhunaigh í agus bhí an phrióireacht mar ghné amháin den bhaile nuair a bhunaigh Geoffrey baile mheánaoiseach Cheanannais.
Cé gur bunaíodh í thart ar 1193, tá iarsmaí fairsinge di le feiceáil go fóill sa lá atá inniu ann. Ina measc sin, tá corp na heaglaise, saingeal, séipéal na mban, an clabhstra agus foirgnimh ghaolmhara, chomh maith le hiarsmaí d’otharlann na prióireachta, ceardlann, cistin, oigheann aráin agus muileann. Tarraingíonn na cosaintí meánaoiseacha, atá thart ar an limistéar ar fad, aird ar ghné mhíleata an tsuímh agus is é sin an bunús atá le hainm áitiúil na prióireachta – ‘Seacht gCaisleán Cheanannais’.
Scoil na gCláirseach. Is scoil samhradh suite i gContae Chill Chainnigh í Scoil na gCláirseach.
Scoil na mBráithre Críostaí, Contae Chill Chainnigh. Is meánscoil suite i gContae Chill Chainnigh í Scoil na mBráithre Críostaí.
Scoil Aireagail. Is meánscoil chomhoideachasúil suite i mBaile Héil, Contae Chill Chainnigh, í Scoil Aireagail. Tá thart ar 300 mac léinn sa scoil.
An Teach Bán. Is é An Teach Bán áras Uachtarán na Stát Aontaithe atá suite i Washington, D.C., Stáit Aontaithe Mheiriceá. 
Ailtireacht.
James Hoban a dhear an Teach Bán. B'ailtire Éireannach é James Hoban, a dhear roinnt foirgnimh poiblí in Éirinn agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá. An t-éacht is mó a rinne sé ná an Teach Bán. 
Sa bhliain 1792, b'é Hoban an buaiteoir i gcomórtas a cuireadh ar siúl chun dearthóir an árais uachtaránachta nua a roghnú, an Teach Bán mar a tugadh air níos déanaí. Bhí Hoban ar dhuine de na h-ailtirí maoirseachta a bhí ag obair ar Chnoc an Chaipeatóil i Washington, ag cur i gcrích scéimeanna a bhí deartha ag Dr. William Thornton. 
Bhí plean Hoban bunaithe ar Theach Laighean i mBaile Átha Cliath. Ach rinne sé foirgneamh dhá stór de, tar éis iarratas ó George Washington. Tógadh an foirgneamh idir na blianta 1792 agus 1800. Cuireadh an cloch choirnéil ar an 13 Meán Fómhair 1792.
Páirc Ghabhráin. Is ráschúrsa suite i gContae Chill Chainnigh í Páirc Ghabhráin.
Aerfort Chill Chainnigh. Is aerfort suite i gContae Chill Chainnigh é Aerfort Chill Chainnigh (IATA: KKY, ICAO: EIKK).
Naomh Cainneach. Ab agus misinéir ab ea Naomh Cainneach (nó Canice) (514, 515 nó 527? - 600). Is duine de Dhá Aspal Déag na hÉireann é.
Saol.
Is i gceantar Chiannachta (Dún Gheimhin) i gContae Dhoire a rugadh Cainneach circa 514-527. Cé go raibh a muintir bocht, rinne sé staidéar faoi threoir Naomh Finnian i gCluain Ioraird agus faoi Naomh Mobhí i nGlas Naíon. 
D’fhás dlúthchairdeas idir é féin agus Naomh Colm Cille. Ar  feadh tamaill d’oibrigh sé i gcomhar le Colm Cille in Albain agus bhunaigh sé roinnt eaglaisí ansin. 
In Éirinn bhí  a phríomhmhainistir i nAchadh Bhó i gContae Laoise.
Fuair sé bás in Achadh Bhó i gContae Laoise sa bhliain 603.
I bhfad ina dhiaidh sin, tiomnaíodh eaglais do Naomh Cainneach i gCill Chainnigh. Tá dlúthbhaint ag an gcontae le Naomh Cainneach. Fuair sé réidh leis na draoithe i gCill Chainnigh de réir an tseanchais.
Ceiliúrtar a lá féile ar 11 Deireadh Fómhair.
Tagairtí.
Ardeaglais Naomh Cainneach. Is ardeaglais de chuid Eaglais na hÉireann suite i gContae Chill Chainnigh í Ardeaglais Naomh Cainneach.
Baile an Talbóidigh Íochtarach. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Baile an Talbóidigh Íochtarach.
Baile an Talbóidigh Uachtarach. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Baile an Talbóidigh Uachtarach.
Baile na Corra Thuaidh. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Baile na Corra Thuaidh.
Baile na Corra Theas. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Baile na Corra Theas.
An Caisleán Nua, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é an Caisleán Nua.
An tInbhear Mór, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é an tInbhear Mór.
Ráth an Dúin. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Ráth an Dúin. Féach freisin Ráth an Dúin, Contae Bhaile Átha Cliath.
Síol Éalaigh, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Chill Mhantáin é Síol Éalaigh.
Baile Uí Rónáin, Contae Chill Mhantáin. Is baile fearainn suite i gContae Chill Mhantáin é Baile Uí Rónáin.
Binn Liath. Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Binn Liath (689 m).
Carraig Mhór. Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Carraig Mhór (682 m).
Déocsaíriobós. C5H10O4, siúcra 5 charbón atá an-tábhachtach mar gheall ar a ról san ábhar géiniteach DNA. Bíonn dhá ghrúpa, OH is HO, nasctha le grúpaí fosfáite sa DNA.
Déocsán. C4H8O2, leacht gan dath le fiuchphointe 101 °C. Úsáidtear é mar thuaslagóir saille is céaracha.
Dé-óid. Feiste leictreonach leathsheoltóra a bhfuil dhá theirminéal uirthi. Seolann sí sruth leictreach go héasca i dtreo amháin, ar a dtugtar "an treo tul-laofa", agus ní ligeann aon sruth ach ar éigin tríthi sa treo eile, ar a dtugtar "an treo cúl-laofa". Úsáidtear dé-óideanna mar choigeartóirí chun sruth díreach (SD) a fháil ó shruth ailtéarnach (SA), agus mar bhrathadóirí solais mar is amhlaidh a ritheann sruth cúl-laofa de réir cumhacht an tsolais a thiteann ar an bhfeiste. Tá saghas dé-óide ar leith ann a chruthaíonn voltas trasna uirthi nuair a thul-laobhtar í, agus tugtar "dé-óid fhótavoltach" uirthi seo. Is gléasanna den saghas seo iad na griancheallraí a úsáidtear i spásárthaigh chun leictreachas a sholáthar, agus ar Domhan chun cumhacht leictreach a ghiniúint ó theasradaíocht na Gréine. Tá saghas dé-óide eile ann a astaíonn solas nuair a ritear sruth leictreach chun tosaigh sa tultreo trasna uirthi. Sa bhfeidhmiú seo, tugtar "dé-óid sholasastaitheach (DSA)" ar an ngléas.
Dé-óid sholasastaíoch. Dé-óid bheag leathsheoltóra a astaíonn solas nuair a ritheann sruth tríthi is ea dé-óid sholasastaíoch (DÓS) nó dé-óid astaithe solais. Braitheann dath an tsolais astaithe ar an ábhar leathsheoltóra sa dé-óid. Úsáidtear na dé-óideanna seo mar shampla i léirithe ar áiritheoirí leictreonacha, agus san asléamh in uaireadóir digiteach.
Dé-óid thollánach. Comhchumar leathsheoltóra ina mbíonn na leathsheoltóirí dópáilte go tiubh ionas go mbíonn an crios comhchumarach an-tanaí ar fad. Tarlaíonn an cliseadh ag voltas beag cúl-laofachta, agus níl aon raon ina bhfuil an fhriotaíocht cúl-laofachta an-ard. Bíonn friotaíocht dhiúltach aici thar chuid dá raon feidhmithe, agus úsáidtear í in aimplitheoirí is ascaltóirí ardmhinicíochta. 
Leo Esaki a cheap an dé-óid thollánach sa bhliain 1957 agus é ag obair le Tokyo Tsushin Kogyo (ar a dtugtar Sony anois).
An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin. Is baile suite i gContae Chill Mhantáin é an Caisleán Nua.
Ag daonáireamh 2016 bhí daonra 924 ag an bhaile.
Cnoc an Bhairr. Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Cnoc an Bhairr (686 m).
Ceann Bhré. Is cnoc agus ceann tíre suite i gContae Chill Mhantáin é Ceann Bhré.
Ceann Chill Mhantáin. Is ceann tíre suite i gContae Chill Mhantáin é Ceann Chill Mhantáin.
Cnoc an Turlaigh. Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Cnoc an Turlaigh (681 m).
Sliabh Cham an Doire. Sliabh i gContae Chill Mhantáin is ea Sliabh Cham an Doire (698 m).