Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caisleán Tigh na hInse. Túrtheach ón 17ú haois, is ea Caisleán Tigh na hInse atá suite in aice le hAbhainn na Bearú i dTigh na hInse, Contae Cheatharlach, Éire. Tá struchtúr dronuilleogach aige le túr staighre ar an taobh thiar theas agus poll lámhaigh idir uillinneacha an dá thúr a chosnaíonn doras an túrthí.
Ag an gcúinne thoir is gaire don abhainn bhí barbacán a tógadh ar choirbéaladh ag gobadh amach ó na ballaí a chosain an taobh thuaidh agus thoir. 
Thóg James Butler an túr le linn 1615 chun an bhóthar thar an abhainn a rialú, áfach, chaill sé smacht ar an túr tar éis dó páirt a ghlacadh i gCogadh na hAon Bhliana Déag in 1641, leis an túr neartaithe níos mó ag fórsaí de chuid Chomhdháil Chaitiliceach na hÉireann.
Clár Measúnaithe Idirnáisiúnta Scoláirí. Taighde de chuid an na hEagraíochta um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta (ECFE) is ea an Clár Measúnaithe Idirnáisiúnta Scoláirí (CMIS).
Sa tuarascáil a tháinig ó CMIS in 2024, a raibh os cionn 80 tír páirteach ann, bhí Éire an-ard sna torthaí. Bhí daltaí 15 bliain déag Éireannacha ar an dream ab airde ó thaobh litearthachta. Agus bhíodar an-ard freisin ó thaobh an chaighdeáin sa mhatamaitic agus san eolaíocht (Agus an-ard in 2019 chomh maith).
Tigh na hInse. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Tigh na hInse air:
Caisleán Ó gCuanach. Túrtheach ón 13ú haois is ea Caisleán Ó gCuanach, ar a dtugtar Caisleán an Chúil Bháin chomh maith, atá suite i gContae Luimnigh, Éire.
Suíomh.
Tá Caisleán Ó gCuanach suite 2.6 ciliméadair (1.6 míle) thiar theas ó shráidbhaile Dún Bleisce. Tá sé suite ar bhruach thiar Abhainn Cheathrú na hAille, craobh-abhainn den Abhainn Mharbh, í féin ina craobh-abhainn de chuid na Maoilchearna.
Stair.
Tógadh an caisleán thart ar an bhliain 1225 ag lánúin chumhachtach Normannach, William agus Matilda de Marisco. Tá féideartheacht ann go raibh dún níos luaithe ar an suíomh, a tógadh sa 12ú haois. Choigistigh an Rí Eoin an talamh sa bhliain 1210.
I mí na Samhna 1234 chaill muintir de Marisco an caisleán mar phionós as tacaíocht a thabhairt do Risteard Marshal, 3ú hIarla Pembroke in aghaidh an Rí. Bhronn Rí Anraí III é do Lúcás, Ardeaspag Bhaile Átha Cliath. I 1242, thug Lúcás léas 20 bliain ar mhainéar Uí Chuanach do Mhuiris Mac Gearailt, 2ú Tiarna Uíbh Fhailí. Thóg an Rí ar ais é sa bhliain 1244.
I 1281 bronnadh é ar Otto de Grandson. Tháinig meathlú ar an caisleán tar éis sin.
Tá an caisleán ar thalamh cothrom agus é ar an teorainn le fána cuarach ar an taobh theas. Tá an daingean 14.3 m × 9 m (47 tr × 30 tr) go hinmheánach, agus bhí airde suas le 14 m ar na ballaí (ní mhaireann ach cuid de na ballaí). Tá an túirín 5.2 m x 3.4 m go seachtrach. Bhí ballaí an-tiubh ag íoslach an daingin, suas le 3.3 m (11 tr) in áiteanna.
Steilléadar. Is lacha thumthach Artach é an steilléadar (Polysticta stelleri) a phóraíonn ar feadh chóstaí thoir na Rúise agus ar chósta Alasca.
Chuir an tAontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra an daonra steilléadar in Alasca ar liosta speiceas leochaileach in 1997. Tá an speiceas faoi chosaint sa Rúis agus sna Stáit Aontaithe, agus tá an tAontas Eorpach agus Seirbhís Iasc agus Fiadhúlra SAM ag obair ar phlean athshlánaithe.
Tacsanomaíocht.
Rinne an nádúraí Gearmánach Peter Simon Pallas cur síos foirmiúil ar an steilléadar in 1769 ó eiseamal a bailíodh ar Leithinis Kamchatka in Oirthear na Rúise. Chum sé an t-ainm déthéarmach "Anas stelleri"; roghnaigh sé ainm an speicis in ómós an nádúraí Ghearmánaigh Georg Wilhelm Steller. Is é an steilléadar an t-aon speiceas amháin sa ghéineas "Polysticta" a chruthaigh an nádúraí Sasanach Thomas Eyton sa bhliain 1836, agus ní aithnítear aon fhospeiceas. Tagann ainm an ghéinis ón tSean-Ghréigis "polustiktos" a chiallaíonn "an-bhreactha" (ó "polus" “go leor” agus "stiktos" “breactha”).
In ainneoin a ainm, níl dlúthbhaint aige leis na trí speiceas eile a dtugtar “éadar” orthu; is baill den ghéineas "Somateria" iad siúd. Scaradh an steilléadar ó na speicis eile in 1945 mar gheall ar dhifríochtaí iompraíochta agus anatamaíochta. Is é an lacha Labradar (atá díobhaí anois) an speiceas a bhfuil an gaol is dlúithe aige leis an steilléadar.
Subway Chathair Nua-Eabhrac. Is é Fobhealach nó Subway Chathair Nua-Eabhrac an líonra iompartha a théann faoi thalamh na cathrach, an córas iarnróid cathrach (472 stáisiún agus 1,070 ciliméadar) is mó sna Stáit Aontaithe.
Stair.
Is ceann de na córais iarnróid is sine ar domhan é an Subway. Sa bhliain 1868, osclaíodh iarnród ardaithe i gCathair Nua-Eabhrac darb ainm an "West Side and Yonkers Patent Railway"; d'úsáid sé innill ghaile chun na traenacha a tharraingt ar cháblaí.
Osclaíodh an chéad fobhealach ar an 27 Deireadh Fómhair 1904, líne ag an am ó City Hall in Manhattan go 145th Street. 
Córas iarnróid.
Is é an Subway an córas iompair phoiblí is mó sna Stáit Aontaithe ó thaobh an líon stáisiún agus fad na rútaí éagsúla. Tá 472 stáisiún in iomlán sa chóras, i Manhattan, an Bronx, Brooklyn, Queens agus níos faide. Is ceann de na córais is faide é ar domhan, le 1,070 ciliméadar de bhealach ráille aige.
Ní stadann an Subway thar oíche i gcodarsnacht le córais ar fud an domhain. Ó thaobh líon paisinéirí de, is é Fobhealach Chathair Nua-Eabhrac an seachtú córas iarnróid cathrach is gnóthaí ar domhan. Sa bhliain 2015, baineadh úsáid as an gcóras Subway 1.72 billiún uair. Iompraíonn sé gach tríú paisinéir a úsáideann córas iompair poiblí sna Stáit Aontaithe.
Coir.
Chuaigh os cionn billiún duine ar thurais ar an Subway in 2023 agus rinneadh 570 ionsaí coiriúil ar phaisinéirí, ach coireanna tromchúiseacha go minic. Chuaigh cúrsaí in olcas agus in 2024, d’fhógair méara Nua-Eabhrac, Eric Adams go gcuirfí 1,000 póilín ar dualgas ag stáisiúin an Subway chun málaí a chuardach. agus d’fhógair gobharnóir an stáit, Kathy Hochul, go mbeadh 750 comhalta den Gharda Náisiúnta ar dualgas ag stáisiúin áirithe.
Neifrít. Is éard atá i neifrít ná cineál de na mianraí amfabóil treimilít nó achtainilít a bhfuil mórán cailciam, maignéisiam, agus iarainn iontu. Is í an fhoirmle cheimiceach do neifrít ná Ca2 (Mg, Fe)5 Si8 O22 (OH)2. Tá sí ar cheann de dhá speiceas mianraí éagsúla ar a dtugtar séad. Is é an speiceas mianraí eile ar a dtugtar séad ná séidít, ar cineál pireacséine í. Cé go bhfuil séad den chuid is mó liath agus uaine (agus uaireanta buí, donn, dubh, nó bán), féadann séidít, atá níos annaimhe, a bheith dubh, dearg, bándearg agus corcairghorm freisin. Is cloch ornáideach í séad a úsáidtear i snoiteáin, coirníní, nó geamchlocha cabaiseanghearrtha. Is í neifrít mianra oifigiúil stáit Wyoming freisin.
Caisleán Bhéal Átha Málais. Túrtheach agus Séadchomhartha Náisiúnta is ea Caisleán Bhéal Átha Málais atá suite i gContae Chiarraí, Éire.
Suíomh.
Tá Caisleán Bhéal Átha Málais suite 4.3 km (2.7 míle) siar ó thuaidh ó Lios an Phúca, ar bhruach thuaidh na Leamhna. Ritheann Mórchuaird Chiarraí ó thuaidh. 
Stair.
Tógadh muintir Uí Mhuircheartaigh an caisleán ag tús an 16ú haois. Aistríodh chuig muintir Uí Fhearghuis é níos déanaí, a rinne athchóiriú air ag deireadh an 16ú haois. Sa bhliain 1677 choigistigh an Choróin an mainéar agus bronnadh é ar Sir Proinsias Brewster, a thug do theaghlach Eager (Eagar) é.
Foirgneamh.
Túrtheach ab ea an caisleáin. Tá cuid de athchóirithe. Tá sé dronuilleogach, le ceithre stór agus áiléir, le barbacán sna coirnéil thiar theas agus oirthuaisceart. Chomh maith leis sin tá Poll lámhaigh, simléir, teallaigh agus fuinneoga maisithe le muillean agus transom.
Bundee Aki. Imreoir rugbaí proifisiúnta is ea Bundee Aki (a rugadh ar an 7 Aibreán 1990), ar dhuine de phríomhimreoirí na hÉireann sna 2020idí. Is Nua-Shéalannach é, de bhunús Shamó, a imríonn i lár na páirce.
Gairm.
Bhí ról lárnach ag Bundee Aki i mbua Chúige Chonnacht sa PRO12 an séasúr 2015/2016, agus é ainmnithe mar Imreoir na Bliana sa chomórtas céanna. I mí na Nollag 2015, scóráil Aki an t-úd a chinntigh bua stairiúil na gConnachtach i bPáirc Thuamhan Thar aon imreoir. eile, b’fhéidir, b'é Aki is mó a léirigh an t-athrú a tháinig ar Chonnachta sna 2010idí.
D'fhógair Cúige Chonnacht in 2016 go raibh conradh trí bhliain eile sínithe ag Bundee Aki.
Ar an 26 Deireadh Fómhair 2017, bhí Bundee Aki ainmnithe i scuad rugbaí na hÉireann den chéad uair ag Joe Schmidt. Cé gur rugadh Aki, san Nua-Shéalainn, bhí sé cáilithe chun imirt d’fhoireann na hÉireann tar éis dó trí bliana a chaitheamh ag imirt i nGaillimh. Bíonn roinnt conspóide i gcónaí ann faoi na rialacha a cheadaíonn d’imreoirí nach de bhunadh na hÉireann iad imirt don fhoireann náisiúnta rugbaí, ach is cosúil gur níos Gaelaí ná na Gaeil féin a bhí Bundee Aki i Staid Twickenham Lá Fhéile Pádraig 2018, nuair a bhailigh foireann na hÉireann le chéile i lár pháirc Twickenham chun an ‘Grand Slam’ a cheiliúradh.
Ag Craobh Rugbaí an Domhain in 2023, bhí Bundee Aki ar an liosta den cheathrar imreoirí ab fhearr a d’imir sa gcomórtas (cé gur buadh ar Éirinn i mbabhta ceathrú ceannais). 
Shaothraigh Bundee Aki cuid mhaith níos fearr ná aon imreoir eile i gCraobh na Sé Náisiún sa bhliain 2024.
Féach freisin.
Tommy Bowe, Johnny Sexton, Simon Zebo, Rob Kearney,
Ionad aclaíochta. Is éard is ionad aclaíochta ann ná áit a ndéanann daoine gluaiseachtaí éagsúla leis an gcorp a aclú. 
Téarmaí.
Tá flúirse téarmaí Gaeilge in úsáid mar chur síos ar ionaid nó seomraí den chineál seo; giom, giomnáisiam, seomra aclaíochta, halla aclaíochta, ionad/halla gleacaíochta, spórtlann, halla corpoideachais, halla traenála, ionad traenála, lúthlann, matánlann, aclann jim, agus an iasacht "gym" féin.
Gruth. Faightear gruth trí bhainne a théachtadh i bpróiseas ar a dtugtar "gruthú". Úsáidtear an toradh mar tháirge inite déiríochta é féin, nó sa chéad chéim i ndéanamh cáise. Is féidir an téachtadh a chur i bhfeidhm trí binid, nó aon substaint aigéadach inite (ar nós sú líomóide nó fínéagar), a chur le bainne. Mar gheall ar an méadú ar aigéadacht, tagann na próitéiní bainne (cáiséin) le chéile ina bpíosaí soladacha ar a dtugtar gruth. Cruthaítear gruth freisin nuair a ligtear do bhainne géarú (bainne amh nó bainne paistéartha a gcuirtear baictéir lachtaigéid leis), agus táirgtear cáis bhainne ghéir sa chaoi seo.
Meadhg. Is éard is meadhg ann ná an leacht atá fágtha tar éis bainne a ghruthú agus a scagadh. Is fotháirge de chuid dhéanamh na cáise í, agus is iomaí úsáid thráchtálach a bhaintear aisti. Tugtar meadhg mhilis ar an meadhg a fhaightear trí bhinid a chur le bainne, mar shampla nuair a dhéantar cáiseanna crua ar nós céadar nó cáis Eilvéiseach. Tugtar meadhg ghéar ar an meadhg a fhaightear mar fhotháirge ó tháirgí déiríochta de chineál aigéadach a dhéanamh, mar shampla iógart scagtha.
Caisleán Bhaile Uí Mharcacháin. Túrtheach i gContae an Chláir, Éire is ea Caisleán Bhaile Uí Mharcacháin. Liostáil an t-ársaitheoir Éireannach T. J. Westropp é mar cheann de na 195 “caisleán beag”, nó túir shonnaigh, i gContae an Chláir sa bhliain 1899, agus faoin am sin bhí sé ina fhothrach cheana féin. Luadh é mar fhothrach i Litreacha na Suirbhéireachta Ordanáis ag Sheán Uí Dhonnabháin agus Eoghan Ó Comhraí in 1839. Tá sé marcáilte ar léarscáil na Suirbhéireachta Ordanáis de 1842. Sa gcúigiú haois déag a tógadh an caisleán, tamall i ndiaidh thógáil Mhainistir Chuinche, agus ba iad muintir Mhic Conmara a thóg roinnt caisleán sa cheantar, Caisleán na Cnapóige san áireamh, atá suite in aice láimhe. Dar le Westropp, tógadh é sa bhliain 1430 ag "Donall, mac Séan an Gabhaltais".
Marwan Makhoul. File agus innealtóir sibhialta Palaistíneach é Marwan Makhoul (a rugadh ar an 2 Iúil 1979). Tá a saothar ceangailte go dlúth lena thír dhúchais agus is minic a bhaintear úsáid as línte ó cheann dá dhánta mar mhanaí ag agóidí ar fud an domhain in éadan chogadh Iosrael ar an Phalaistín. 
Saol.
Is in Iosrael atá cónaí ar Marwan Makhoul ar de shliocht Palaistíneach agus Liobánach é. Palaistíneach ab ea athair Makhoul agus Liobánach a mháthair. D'fhás sé suas in Peki'in (nó Buqei'a nó البقيعة) in Iosrael agus é timpeallaithe ag na sléibhte, tírdhreach a fhaightear go rábach ina chuid filíochta. 
I gcaitheamh an chogaidh in Gaza sa bhliain 2023, bhain lucht agóide ina milliúin leas as dán leis ar fud an domhain:
'chun go scríobhfainnse filíocht nach filíocht pholaitiúil í 
ní mór dom éisteacht leis an éanlaith
agus chun an éanlaith a chlos
caithfidh na heitleáin chogaidh a bheith ina dtost'.
Saothar.
Baineann filíochta Makhoul le himeallú na saoránach Arabach ann, agus le ceisteanna féiniúlachta pearsanta agus náisiúnta. Tráchtar i gcuid mhaith dá shaothar ar imeallú an phobail Arabaigh taobh istigh de stát Iosrael agus cíorann an file ceisteanna a bhaineann leis an aitheantas a thugtar agus nach dtugtar do Phalaistinígh sa stát sin, chomh maith le ceisteanna féiniúlachta – idir phearsanta agus náisiúnta. 
Ní dóigh leis go bhfuil foirmeacha dochta próis is filíochta ann níos mó agus tarraingíonn a shaothar as gnáthchaint na ndaoine chomh maith le foirmeacha diamhra den teanga. Is geall le cantaireacht a bhíonn ar siúl aige agus é ag aithris a chuid filíochta, agus is minic amhránaithe agus ceoltóirí á thionlacan. 
Dúirt Makhoul faoina shaothar. 'Guth atá ionamsa a insíonn don phobal faoina bhféiniúlacht, agus a bhfuil déanta againn chun an fhéiniúlacht sin a chaomhnú, mar Phalaistínigh, mar Arabaigh.'
Gaeilge.
Rinne filí Gaeilge éagsúla leaganacha Gaeilge dá shaothar sa bhliain 2024, mar atá Eibhlís Carcione, Louis de Paor, agus Áine Uí Fhoghlú, leaganacha a léadh ag imeacht de chuid IMRAM. Rinneach na haistriúcháin Ghaeilge ón mBéarla.
Caisleán Úlla. Túrtheach suite i gContae Luimnigh, Éire is ea Caisleán Úlla.
Suíomh.
Tá Caisleán Úlla suite 1 km (0.62 míle) soir ó shráidbhaile Úlla. Tá sé suite sa Machaire Méith na Mumhan, 30 km (19 míle) soir ó dheas ó Luimnigh.
Níor cheart é a mheascadh leis an gcaisleán i mBaile an Fhaoitigh in aice láimhe, ar a dtugtar uaireanta "Caisleán Úlla."
Stair.
Thóg muintir Uí Bhriain an caisléan san 16ú haois. Rangaítear é mar theach túir "níos déanaí"; dar le Claire Foley agus Colm Donnelly, “cuireadh soláthar níos mó teasa agus solais, atá pósta le coincheapa siméadrachta na hAthbheochana, isteach san fhoirm thraidisiúnta tógála chun paraidím nua túir-thigh a chruthú, mar a chuirtear in iúl i bhfoirgnimh mar [Caisleán] Úlla."
Is túrtheach cearnach sé stór, tógtha le aolchloiche é an chaisleán. Tá bartasán ciorclach ar na coirnéil thoir thuaidh agus thiar theas. Tá múnlú cochall ar na fuinneoga uachtaracha, agus tá teallaigh bunaidh ag na ballaí thoir agus thiar.
Nuair a bhí sé in úsáid, bheadh ballaí bánnite air, beanna ar a gcoróin le simléir agus fuinneoga mulliúin.
Ionsaí ar Halla Crocus Mhoscó, 2024. Ar an 22 Márta 2024, tharla ionsaí sceimhlitheoireachta de chuid SI ar Halla Crocus, ceoláras nó halla ceolchoirme in Krasnogorsk, bruachbhaile de chuid Mhoscó sa Rúis. B'amhlaidh a réab fir ghunna isteach san áit ag scaoileadh fúthu is tharstu. Ansin dódh ionad na ceolchoirme go talamh.
Fágadh breis is 140 duine marbh, nó b'fhéidir i bhfad níos mó. Ní fhaca talamh na Rúise ionsaí chomh marfach leis seo le beagnach scór bliain (sa bhliain 2004, tharla Léigear scoile Beslan; maraíodh 385++). Bhí oibrithe tarrthála ar a ndícheall ag iarraidh teacht ar chorpáin eile sa smionagar trí lá níos déanaí. Ag an am céanna, fágadh neart bláthanna le taobh an ionaid mar chuimhneachán.
Freagracht.
Grúpa a raibh baint acu le Stát Ioslamach a ghlac freagracht as an ionsaí, craobh na hAfganastáine de SI. Ach ar an 25 Márta, bhí údaráis na Rúise fós in amhras faoi bhaint a bheith ag an Úcráin i dtaca leis an ionsaí.
Níos túisce sa mhí, chuir Rialtas na Stát Aontaithe fainic ar oifig faisnéise na Rúise go raibh ionsaí sceimhlitheoireachta á bheartú ag SI. Níor tharla an t-ionsaí, agus thosaigh Rialtas na Rúise ag magadh fúthu.
B'fhearr leis an gCreimil amhras a chaitheamh i dtreo na hÚcráine. Bhí Rialtas na Rúise féin soiniciúil go maith, ag rá gur ag iarraidh teitheadh chun na hÚcráine a bhí na gunnadóirí sular gabhadh iad (ceathrar a bhí ann) i réigiún Bryansk, breis is 200 míle ó dheas de Mhoscó. Shéan an Úcráin aon bhaint a bheith aici leis an ionsaí.
Tugadh na gunnadóirí os comhair cúirte i Moscó ar an 24 Márta, saoránaigh de chuid na Táidsíceastáine iad uilig. Bhí an Chreimil fós ag diúltú aon rud a rá faoin bhfianaise gurbh é craobh na hAfganastáine de IS a bhí taobh thiar den ionsaí. Bhí sé i gceist iad a choinneáil go gcuirfí ar a dtriail iad ar an 22 Bealtaine. Dúirt áisíneacht nuachta na Rúise, TASS, gur dócha go gcuirfear príosún saoil orthu. Ach buaileadh go dona an ceathrar idir 22-24 Márta, agus bhí eagla ann go mbeadh siad i mbaol báis faoi choimeád. Gabhadh triúr eile a bhí i bpáirt leo dar le TASS.
Ronna Romney McDaniel. Is straitéisí polaitiúil Meiriceánach í Ronna Romney McDaniel (rugadh 20 Márta, 1973). Bhí sí ina cathaoirleach ar Choiste Náisiúnta na Poblachta (CNP) ó 2017 go dtí gur éirigh sí as oifig sa bhliain 2024. Ball den Pháirtí Poblachtach agus de theaghlach Romney, bhí sí ina cathaoirleach ar Pháirtí Poblachtach Michigan ó 2015 go 2017. Tá sí ag feidhmiú mar thráchtaire polaitiúil NBC News ó Mhárta 2024. Chruthaigh a hearcú clampar ag NBC mar gheall ar a stair ag díspeagadh an phreasa agus ag tabhairt tacaíochta don cheannairc foréigneach ar fhoirgneamh ar Chnoc an Chaipeatóil sna Stát Aontaithe ar an 6 Eanáir 2021.
Droichead Francis Scott Key (Baltimore). Áirse chruach a bhí i nDroichead Francis Scott Key a síníonn an Abhainn Patapsco agus Cuan / Calafort Baltimore, a iompraíonn Route 695 i Baltimore, Maryland, Stáit Aontaithe Mheiriceá. 
Tugadh "Outer Harbor Crossing" air ar dtús go dtí gur athainmníodh é i 1976, agus é fós á tógáil, agus tugtar an "Key Bridge" nó "Beltway Bridge" air freisin. 
Ba é an príomhréise de 1,200 troigh (366 m) an tríú réise is faide d'aon trus leanúnaigh ar domhan. Ba é an dara droichead is faide i gceantar cathrach Baltimore é, tar éis . Ba é an dara droichead is faide i gceantar cathrach Baltimore, tar éis "Chesapeake Bay Bridge".
Michela Murgia. Scríbhneoir, drámadóir agus tráchtaire raidió Iodálach ab ea Michela Murgia a rugadh i gCabras na Sairdíne sa bhliain 1972 (3 Meitheamh 1972 – 10 Lúnasa 2023). Ba scríbhneoir ildánach í a chleacht stíleanna éagsúla scríbhneoireachta agus a chomhoibrigh le scríbhneoirí eile. Bhuaigh sí an Premio Campiello, Duais Idirnáisiúnta Liteartha Mondello agus duais Dessì. 
Cúlra.
Agus í 18 mbliana d'aois, glacadh isteach i dteaghlach uchtála í mar "filla de ànima", nó 'leanbh anama', uchtú traidisiúnta Sairdíneach. Cuireadh moill ar uchtú Murgia mar gheall ar a hathar a bheith ina choinne. Pléitear scéal maidir le "filla de ànima' sa leabhar "Athmháthair". 
Feimineach ar an eite chlé a bhí inti agus bhí sí gníomhach i saol poiblí na hIodáile, agus is minic a labhair sí ar chúrsaí ar nós eotanáise agus cearta LADT. 
Saothair.
Sa bhliain 2006 foilsíodh "II mondo deve sapere" (Is ceart go mbeadh a fhios ag an saol), dialann ghreann traigéideach léi a spreag an scannán le Paolo Virzi Tutta la vita davanti (An saol mór os do chomhair amach). Sa bhliain 2008 foilsíodh "Viaggio in Sardegna" (Turas go dtí an tSairdín) faoina hoileán dúchais (Einaudi). Foilsíodh "Accabadora" sa bhliain 2009 (a aistríodh faoin teideal "Athmháthair"), leabhar a bhuaigh go leor duaiseanna, Duais Campiello, Duais Molinello agus Duais Idirnáisiúnta Litríochta Mondello ina measc. Sa bhliain 2011 foilsíodh "Ave Mary", saothar neamhfhicsin a scrúdaíonn an t-oibiachtú a dhéantar ar mhná sa tsochaí agus an dóigh a ndearna an cultúr Caitliceach beag de ról na mban sa tsochaí óna thús amach. Sa bhliain 2012 foilsíodh "Presente", a scríobh sí i gcomhar le Andrea Bajani, Paolo Nori agus Giorgio Vasta, ag cur síos ar an mbliain 2011. Foilsíodh "L’incontro" (An Cruinniú) sa bhliain chéanna sin. I gcomhar le Loredana Lipperini rinne sí iniúchadh ar fhoréigean in éadan na mban i sochaí an lae in "L’ho uccisa perché l’amavo. Falso!" (Mharaigh mé í mar go raibh grá agam di. Bréagach!) a foilsíodh sa bhliain 2013. Bhí sí ar dhuine d'údair na díolama carthanachta "Sei per la Sardegna" (Sé cinn don tSairdín) (Einaudi, 2014). Sa bhliain 2018 foilsíodh "Istruzioni per diventarefascisti" (Conas a bheith i do fhaisistí), agus "L’inferno è unabuona memoria. Visions from The Mists of Avalon by Marion Zimmer Bradley". Sa bhliain 2019 d'fhoilsigh sí "Morgana" a scríobh sí i gcomhar le Chiara Tagliaferri (Mondadori) agus sa bhliain 2021 foilsíodh "Morgana. L'uomo ricco sono io". Sa bhliain 2022 foilsíodh "Stai zitta" (Bí i do thost) agus "God Save the Queer: Catechismo femminista" (Einaudi).
Scríobh sí roinnt drámaí agus píosaí don stáitse chomh maith le roinnt aisteoireachta a dhéanamh í féin.
Sa bhliain 2023 d'fhoilsigh Mondadori "Tre ciotole. Rituali per un anno dicrisi" (Trí bhabhla. Deasghnátha do bhliain i ngéarchéim) ina dtugann Murgia le fios go bhfuil diagnóis dholeigheasta faighte aici. "Is scéal é seo faoin rud atá ag tarlú domh. An diagnóis san áireamh." Fuair Michela Murgia bás le hailse ar an 10ú Lúnasa 2023 in aois a 51 bliain.
Aiko, An Banphrionsa Toshi. Rugadh Aiko, An Banphrionsa Toshi ar 1 Nollaig 2001. Is í an t-aon leanbh de Naruhito, Impire na Seapáine, í. Cuireadh oideachas uirthi i naíscoil Gakushūin mar leanbh, ansin in ardscoil do chailíní, agus Coláiste Gakushūin. Beidh sí ag obair le cumann na croise deirge ó Aibreán 2024. Tá díospóireacht ann féachaint an n-éireoidh léi go dtí an ríchathaoir.
Athmháthair. Úrscéal le Michela Murgia é Athmháthair a aistríodh ó "Accabadora" a d'fhoilsigh Giulo Einaudi editore, Torino, sa bhliain 2009. Bhuaigh an bunsaothar an Premio Campiello, Duais Molinello, Duais Idirnáisiúnta Litríochta Mondello, Duais Cuneo don Chéad Úrscéal, Duais Viadana agus Duais Giuseppe Dessi san Iodáil.
Ba í Máire Nic Mhaoláin a d’aistrigh an leabhar go Gaeilge ón Iodáilis.
Creatlach an scéil.
Tá an t-úrscéal seo suite sa tSairdín, sna blianta 1950-1960 agus an tsochaí ag teacht as an mbochtaineacht i ndiaidh dhá chogadh dhomhanda, sean-nósanna á gcleachtadh go fóill, agus an teanga dhúchais i réim. 
Bíonn Maria Listru, an ceathrú hiníon le baintreach bhocht, buíoch de Bonaria Urrai, a thugann abhaile léi í ina 'páiste anama' agus a thugann scolaíocht agus deis sa saol di. Ach tá diamhracht ag baint leis an tseanbhean bheagchainteach chéanna, agus scáil an fhaitís i súile an té a chasfaí di. Níl a fhios go fóill ag Maria go mbíodh Bonaria ag déanamh aibídí agus ag dul sna tithe ag tabhairt sóláis agus dea-bhás nuair is gá. Gur "accabadora" atá inti. Básadóir. Ina dhiaidh sin cuirtear ar aimsir í go teaghlach i gceantar eile.
Cé bith acu a bhí an "accabadora" ann tráth dáiríre, nó gan í ach ina pearsa bhéaloideasa a dtráchtfaí uirthi go fóill, tá saothar as an gcoiteann anseo ag údar Sardach, agus éachtaintí spéisiúla ar bhéascna pobail.
Acht um Sheirbhísí Digiteacha an Aontais Eorpaigh. Tháinig Acht um Sheirbhísí Digiteacha an Aontais Eorpaigh i bhfeidhm ar 19 Deireadh Fómhair 2022. Tugadh spás dhá bhliain chun na comhlachtaí teicneolaíochta chun cuid den Acht a chur i i bhfeidhm.
Faoin Acht um Sheirbhísí Digiteacha leagtar dualgais níos déine ar na hardáin mhóra i dtaca le caint agus ábhar ar líne a dhéanann dochar do dhaoine nó a spreagann daoine chun dochar a dhéanamh.
Cur i bhfeidhm in Éirinn.
Cuireadh an tAcht i bhfeidhm in Éirinn ar an 16 Feabhra 2024, le cúramaí Choimisiún na Meán mar chomhordaitheoir ar sheirbhísí digiteacha. Cúram reachtúil í seo, mar chuid den Acht um Sheirbhísí Digiteacha de chuid an AE.
I ndiaidh na gcíréibeacha i mBaile Átha Cliath in 2023, bhí Éire ar an gcéad bhallstát de chuid an AE a bhain leas as ‘foláireamh’ faoin bhfuathchaint ar líne, beart a cheadaigh don Choimisiún Eorpach teagmháil dhíreach a dhéanamh leis na comhlachtaí móra meán sóisialta.
Clann Choláiste Mhuire. Iarchumann CLG ab ea Clann Choláiste Mhuire a bhí comhdhéanta d’iarscoláirí Choláiste Mhuire, Gaelcholáiste aitheanta a bhíodh ar Chearnóg Pharnell i mBaile Átha Cliath a bhí ag feidhmiú ó na 1950idí go deireadh na 90idí. Ní raibh club iománaíochta dá chuid féin ag Coláiste Mhuire. D’imríodh Ciarán Ó Feinneadha le Clann Choláiste Mhuire i mBaile Átha Cliath agus bhí sé lárnach ar fhoireann ré órga an chumainn idir 1978-1983 nuair a d’éirigh leo dul ón ngrád na Sóisear C go grád na Sinsear.