Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Chatalóinis. Is teanga Rómánsach í an Chatalóinis a labhraítear don chuid is mó sa Chatalóin. Labhraítear í freisin i Valencia, na hOileáin Bhailéaracha, Andóra, deisceart na Fraince agus i mbaile amháin ar an tSairdín. Tháinig sí ón Laidin Choiteann agus tá sí intuigthe do chainteoirí na dteangacha eile rómánsacha ag leibhéil éagsúla. Labhraíonn níos mó ná 10 milliún duine í. Fágann sin go bhfuil níos mó daoine á labhairt ná a lán teangacha Eorpacha eile ar nós Danmhairgis, Sualainnis, Fionlainnis agus a lán eile. Ní ghlactar léi mar theanga oifigiúil den Aontas Eorpach í, rud a chuireann isteach ar lucht labhartha na Catalóinise.
Neoiliteach. Is é an dara cuid den Chlochaois í an ré Neoiliteach (Gréigis "neos"=nua, "lithos"=cloch, nó "Nua-Chlochaois"), de réir an chórais a úsáidtear chun réanna réamhstaire an chine daonna a rangú:
Charles Darwin. Nádúraí Sasanach ba ea Charles Robert Darwin [] (12 Feabhra 1809 – 19 Aibreán 1882 a thug faoi deara agus a thaispeáin gur eascair speicis uilig an tsaoil seo as sinsearach coiteann: bhunaigh sé teoiric an "roghnú nádúrtha". 
Chuir sé Teoiric na hÉabhlóide chun cinn ina leabhar cáiliúil "On" t"he Origin of Species" sa bhliain 1859. Rinne a smaointí athmhúnlú raidiciúil ar na heolaíochtaí nádúrtha go léir. 
Éabhlóid.
Sa bhliain 1831, sheol Darwin ar an rnBeagle chun farraigí Mheiriceá Theas a thaiscéaladh, agus thaistil ar fud an Aigéin Chiúin. Ag éirí as a bhreathnuithe agus saothar Alfred Russel Wallace, shaothraigh sé teoiric na héabhlóide. Leag sé amach an teoiric ina leabhar "On the Origin of Species by Means of Natural Selection" (Ar Bhunús na Speiceas trí Mheán an Roghnaithe Nádúrtha, 1859). 
De réir na teoirice seo d'fhorbair gnéithe plandaí is ainmhithe trí roghnú nádúrtha na n-athruithe sin a chuir le cumas maireachtála is atáirgthe an orgánaigh thar na glúine. 3,500 milliún bliain ó shin, ní raibh ach orgánaigh shimplí aoncheallacha mar bhaictéir ar domhan, agus faoi seo tá orgánaigh i bhfad níos casta ann, daoine is ainmhithe eile ina measc. 
I rith na n-aoiseanna d'fhorbair is d'fhorás na foirmeacha simplí ina bhfoirmeacha casta. Bhain Darwin feidhm as fianaise na n-iontaisí chun an teoiric seo a shaothrú, agus tá an eolaíocht ghéiniteach ag cur léi i láthair na huaire. 
Conspóidí.
Ceanglaíodh leagan amach Darwin le hiomad smaointe, teoiricí, agus idé-eolaíochtaí eile, mar shampla an náisiúnachas idé-eolaíoch, an t-impiriúlachas, an ciníochas, an caipitleachas, eoiginic, gan trácht ar ar síleadh faoi thodhchaí teangacha. 
Ní fios fós gach mionphointe d'fheidhmiú na héabhlóide, agus tá an-chuid taighde ar siúl an t-am ar fad chun an scéal a shoiléiriú is a iomlánú. Tá conspóid ann ó foilsíodh leabhar Darwin idir na heolaithe a ghlacann lena theoiric is daoine a chreideann i mbrí litriúil na cruthaíochta sa Bhíobla. Ach ní conspóid eolaíochta í seo, bunaithe ar fhianaisí infhíoraithe, ach conspóid reiligiúnda is/nó pholaitiúil.
Pláinéad. Is éard is pláinéad ann ná rinn neimhe a chomhlíonann na coinníollacha seo leanas: tá sí ag fithisiú (ag dul timpeall ar) réalta; níl sí sách téagartha le go dtosódh comhleá na núicléas inti; tá sí chomh mór agus go bhfuil déanamh sféarúil (déanamh na liathróide) fágtha uirthi ag an imtharraingt; agus tá sí chomh mór is a ghlanann sí na hastaróidigh agus na abhacphláinéadaigh ón réigiún spáis ina timpeall. Maidir leis an téarma féin, focal Gréigise a bhí ann ar dtús: πλανήτης, "planētēs", a chiallaíonn "fánaí". 
I nGaeilge na Gaeltachta, is féidir úsáid a bhaint as an bhfocal "pláinéad" sa chiall "réalta", nó tugann Muiris Ó Súilleabháin "an pláinéad beannaithe" ar an nGrian. Cé gur úsáid dheas fhileata atá ann, is léir nach bhfuil sí ag teacht le ciall an fhocail i dtéarmaíocht chruinn na réalteolaíochta. Is féidir, freisin, "pláinéad" a thabhairt ar an mí-ádh, ar an "gcat mara": an duine "a bhfuil pláinéad anuas air", nó an duine "a rugadh faoi dhrochphláinéad", is duine é nach bhfuil an saol ag éirí leis. Is dócha go bhfuil baint ag na teilgeanacha cainte leis an astralaíocht.
Roimh Mhí Lúnasa sa bhliain 2006, ba nós leis na réalteolaithe a rá go raibh naoi bpláinéad sa Ghrianchóras, mar atá, Mearcair, Véineas, an Domhan, Mars, Iúpatar, Satarn, Úránas, Neiptiún, agus Plútón. I Mí Lúnasa 2006, áfach, tháinig Cumann Idirnáisiúnta na Réalteolaíochta le chéile le sainmhíniú neamhdhébhríoch a oibriú amach don phláinéad, agus ba é an sainmhíniú ba toradh don chruinniú sin ná an ceann thuasluaite. Ba é oighear an scéil, áfach, nár chomhlíon Plútón na coinníollacha. Thairis sin, tá fithis Phlútóin claonta éalárnach, ionas go gcaitheann sé tréimhse fhada dá imrothlú taobh istigh d'fhithis Neiptiúin. Cé go bhfuil fithis Phlútóin neamhghnách go leor i gcomparáid leis na pláinéid eile, tá cuid mhór réad i gCrios Kuiper agus iad ag timpeallú na Gréine ar aon choiscéim le Plútón. "Plúitíonónna" a thugtar ar na réada seo, is é sin, "Plútóin bheaga", agus tar éis an tsaoil, níl i bPlútón féin, i ndiaidh an iomláin, ach an plúitíonó ba thúisce a d'aithin na heolaithe. Ó nach dtugtar "pláinéid" ar na plúitíonónna eile ach oiread le Plútón féin, ghlac na heolaithe leis nach "pláinéad" a bhí i bPlútón ach an oiread. Cruthaíodh téarma nua, mar atá, "abhacphláinéad", le tagairt do na cinn is mó de na hastaróidigh agus de réada Kuiper, cosúil le Plútón. Inniu, aithnítear Plútón, Ceiréas, Makemake, Eris, agus Haumea mar abhacphláinéid.
Bealach na Bó Finne. Is é Bealach na Bó Finne (nó "Claí Mór na Réaltaí", mar a thugtar air i leabhair le scríbhneoirí áirithe Ultacha, nó "An Láir Bhán") an réaltra ina bhfuil ár ngrianchóras féin. Tá ár ngrian tuairim is 30,000 solasbhliain ó lár an réaltra. Tá timpeall 200- 400 billiún réalta i mBealach na Bó Finne.
Réaltra bíseach atá ann, agus is dócha go bhfuil sé sách cosúil le réaltra Andraiméide i súil an bhreathnóra taobh amuigh. Creidtear gur dúpholl millteanach - An Díothóir Mór - atá i lárphointe Bhealach na Bó Finne, agus é timpeallaithe ag scamaill mhóra gáis agus dusta, chomh maith le hiarsmaí i ndiaidh ollnóvaí agus, ar ndóighe, na mílte réaltaí. Is iad na réaltaí agus na scamaill seo is comhábhair do bholg Bhealach na Bó Finne. Is é an bolg an chuid lárnach den réaltra, agus é cosúil leis an mbuíocán san ubh. Thart ar an mbuíocán sin a leatar diosca an réaltra, agus é roinnte ina ghéaga. An Grianchóras seo againn, áfach, níl sé suite in aon ghaobhair don bholg, ach i ndiosca an réaltra, fíche ocht míle solasbhliain ón lárphointe. Tugtar Géag an Bhodaigh ar an ngéag ina bhfuil cónaí orainn féin, nó tá réaltaí an Bhodaigh, cosúil le Mintaka agus Alnilam, suite sa ghéag chéanna. Thairis sin, aithnítear Géag Pheirséis, Géag an tSaighdeora is na Cíle, an Ghéag Eachtrach, Géag na Scéithe, Géag na Croise agus Géag an Trí Mhíle Parsoic.
Tá Bealach na Bó Finne ar an dara réaltra is mó sa Ghrúpa Áitiúil, nó tá Réaltra Andraiméide níos mó ná é. Ós rud é go bhfuil an dá réaltra seo "i gceannas" ar an nGrúpa Áitiúil, tá roinnt mhaith réaltraí beaga mar shatailítí timpeall ár réaltra féin: Abhac Éilipseach an tSaighdeora, Scamall Mór Magellan, Scamall Beag Magellan, Abhac an Bhéir Mhóir, Abhac an Dragain, Abhac an Dealbhóra, Abhac an tSeiseamháin, Abhac na Cíle, Abhac na Foirnéise, Leon a hAon agus Leon a Dó.
Réaltra. Is éard atá i réaltra ná córas réaltaí, iarsmaí réaltacha, gás idir-réaltach, deannach, damhna dorcha, ceangailte le imtharraingt. Réaltraí, ar an meán measta 100 milliún réalta, raon i méid ó abhaic a bhfuil níos lú ná céad milliún réalta, go dtí na réaltraí is mó ar a dtugtar - ollfathaigh le céad trilliún réalta, fithis gach ceann acu lárionad mais a réaltra.
Dreige. Tugtar "réaltaí reatha" go coitianta ar na dreigí, smionagar carraige nó gráinní deannaigh ón spás, a lasann leis an bhfrithchuimilt nuair a bhuaileann siad atmaisféar an Domhain. Is féidir leis na dreigí teacht ina n-aonair nó mar chuid de chith. Tagann ceathanna áirithe gach bliain. Is iarsmaí d'eireabaill chóiméad na dreigecheathanna seo. 
Dótar na gráinní deannaigh ó eireaball an chóiméid san atmaisféar aon uair a thrasnaíonn an Domhan cúrsa seanchóiméid. Is iad na Peirsidí na dreigí is cáiliúla agus titeann siad idir 27 Iúil agus 17 Lúnasa gach bliain.
Laozi. Is fealsamh mór é Laozi (Sínis 老子 pinyin: lǎozi, a litrítear mar "Lao Zi", "Lao Tzu", or "Lao Tse") i bhfealsúnacht na Síne ach níl scoláirí cinnte go raibh a leithéid ann riamh. De réir an tseanchais Sínigh, mhair sé sa 6ú haois R.Ch. Deirtear gur eisean a scríobh príomhleabhar an Taochais, an Tao Te Ching (道德經).
Live Aid. Bhí an ócáid Live Aid eagraithe le haghaidh airgid a bhailiú chun cabhrú leis an ngorta san Aetóip. Ar an 13 Iúil 1985, chuir Bob Geldof Live Aid ar stáitse, ceolchoirm mór roc ar mhaithe leis an gcarthanacht. Bailíodh breis is céad milliún dollar i gcóir fóirithinte i n-aghaidh an ghorta san Afraic. 
Cúlra.
Bá é Bob Geldof urlabhraí an ghrúpa Na Boomtown Rats agus ní raibh eagla riamh air labhairt amach i gcoinne rudaí nár thaitin leis. Thug Geldof cuairt ar an Aetóip i 1984 agus chuir an gorta ansin uafás air. Bhailigh sé amhránaithe agus grúpaí cáiliúla an domhain le chéile. Chuir "Band Aid" amach ceirnín an Nollaig sin. 
Ceolchoirm.
Ba cheolchoirm raic é Live Aid ar an 13 Iúil 1985. I ndiaidh "Band Aid", chuir Geldof agus a chomhghleacaithe dhá cheolchoirm ar siúl faoin ainm Live Aid i Londain agus in Philadelphia ar an 13 Iúil den bhliain 1985. Bhí ceolchoirm amháin ar siúl i Staid Wembley, Londain, áit a raibh 72,000 duine agus ceann eile i Staid JFK i Philadelphia, áit a raibh timpeall 90,000 duine. 
D'fhéach billiún go leith duine ar fud an domhain ar na ceolchoirmeacha, a lean ar aghaidh le 16 uair ar an teilifís, i gcéad tír. Bhí níos mó ná 60 de na réaltaí ba mhó sa rac-cheol páirteach san ócáid. Bhí Geldof agus a chomhghleacaithe ag iarraidh an roc-ceolchoirm is mó a chonaic an saol riamh a eagrú. Bhí na ceoltóirí is fearr sa domhan ag seinm ann. 
Bhí an ócáid eagraithe le haghaidh airgid a bhailiú chun cabhrú leis an ngorta san Aetóip. Bailíodh níos mó ná £100 milliún le maolú ar an ngorta san Afraic, is cosúil.
Tionchar.
I ndiaidh Live Aid bhí clú ar Bob Geldof ar fud an domhain. Lean Geldof ar aghaidh lena chuid oibre ar son na hAfraice, agus é ag tacú le hIubhaile na bliana 2000, feachtas chun fiacha na hAfraice a chur ar ceal. Thug Éireannach cáiliúil eile, Bono, tacaíocht don fheachtas céanna.Thaistil Gelfod chuig cuid mhór áiteanna ag tógáil airgid ar son na hAfraice. Chuaigh sé a throid leis an phríomh-aire Margaret Thatcher. Bhí sise ag iarraidh cáin a ghearradh ar an airgead a bhí á thabhairt don Afraic, ach thug Geldof uirthi athchomhairle a dhéanamh. 
An bhliain i ndiaidh Live Aid, rinne an Bhanríon i Sasana ridire onórach de (ach ar an ábhar gur rugadh Geldof in Éirinn, ní féidir leis an teideal ‘Sir’ a chur roimh a ainm).
Tháinig deireadh leis an ngrúpa na Boomtown Rats ag Live Aid. Ach tá sé soiléir ón DVD agus ó leabhar Geldof, "Is That It?", go raibh sprid an ghrúpa ag teip ar feadh roinnt blianta sula stopadar. I mBaile Átha Cliath a sheinneadar a ngig deireanach, san RDS ag "Self Aid", ceolchoirm a eagraíodh le haird a tharraingt ar chruachás lucht dífhostaíochta na tíre.
Liosta stáit SAM de réir achair. Liosta is ea seo de na stáit i Stáit Aontaithe Mheiriceá, de réir "achair iomláin", "achair talaimh" agus "achair uisce".
Foinse.
Cuirtear na sonraí ar fad ar fáil ag Oifig Daonáireamh Stáit Aontaithe Mheiriceá, agus tá glactha leo iad ó thús 2000.
Liosta stáit SAM de réir dhaonra. Liosta de stáit de chuid SAM de réir dhaonra is ea an liosta seo. Tá na figiúirí ar an leathanach seo bunaithe ar shonraí a bhailigh Oifig Dhaonáireamh Stáit Aontaithe Mheiriceá le linn daonáireamh na bliana 2010 le 1 Aibreán 2010 mar dháta oifigiúil ("dáta tagartha" an téarma a úsáideann siadsan). Feicfear go bhfuil beagáinín níos mó ná leath dhaonra na tíre ag na 9 stát is mó. Níl an séú cuid den daonra ag na 25 stát is lú. Is é California an stát is mó daonra. Tá níos mó daoine ina gcónaí ann ná mar atá sna 21 stát is lú curtha le chéile.
Dún na nGall. "Tagraíonn an t-alt seo leis an bhaile darb ainm Dún na nGall. Fá choinne an chontae atá ainmnithe as, amharc ar Chontae Dhún na nGall"
Is baile é Dún na nGall (Béarla: "Donegal") i ndeisceart Chontae Dhún na nGall i bPoblacht na hÉireann. 
Stair.
Roimh an 17ú haois déag, bhí an baile ina phríomhdhún ag clann Ui Dhomhnaill, rialtóirí stairiúla Tír Chonaill. Tá fianaise ann go raibh daoine ag cur fúthu ar an láthair roimh theacht na Críostaíochta. Meastar gur mar gheall ar dhún a bheith ag na Lochlannaigh sa cheantar a tugadh Dún na nGall air. Tugann na mílte cuairt ar Chaisleán Dhún na nGall gach bliain, caisleán a thóg Clann Uí Dhónaill sa chúigiú haois déag. Tá ballóga sainmhainistreach ann chomh maith, mar a raibh Ord na bProinsiasach. Rinneadh cuid mhaith den obair ar Annála na gCeithre Máistrí, ceann de na lámhscríbhinní stairiúla is tábhachtaí in Éirinn, sa mhainistir seo. 
Nuair a theith na hIarlaí i 1607 tar éis chogadh fhada in aghaidh na Sasanach, tugadh an caisleán agus a thailte don Sasanach Basil Brooke, mar chuid de Phlandáil Uladh. Rinneadh an baile a leagan amach le cearnóg ina lár ar a dtugtar an Diamaint. 
Inniu.
Is ionad mór turasóireachta é an baile anois, é suite ag bun na gCruacha Gorma, agus in aice le cuid mhór tránna a mbíonn daoine ag tonnmharcaíocht orthu. Tá traidisiún láidir fíodóireachta sa bhaile agus sa cheantar máguaird, agus an-cháil ar chomhlacht Magee. Is ann atá ceannáras an nuachtáin an Donegal Democrat.
Tá Gaelscoil sa bhaile le tamall beag de bhlianta.
Tábla daonra.
Taispeánann an tábla seo athruithe ins an daonra ins na blianta anuas:
Miotaseolaíocht na Gréige. Tá liosta déithe, bandéithe, laochra agus ollphéisteanna le fáil i miotaseolaíocht na Gréige. Ba thraidisiún béil é ar dtús, ach scríobhadh na scéalta le linn na mblianta agus is mar sin atá siad ar fáil dúinn sa lá atá inniu ann.
Earcail. Ba é Earcail ba mhó cáil i measc mhórlaochra an domhain chlasaicigh. Thug na Gréagaigh "Herakles" air (Ἡρακλῆς as Gréigis) ach tá aithne ag Béarlóirí air faoi leagan Rómhánach dá ainm, "Hercules". Ciallaíonn an t-ainm Gréagach "glóir do Héire" (bean chéile Shéas, athair na ndéithe). Ach ní mac le Héire a bhí ann ach le bean dhaonna agus bhí éad ar Héire léi. Bhuail sí bob ar Shéas ionas go mbeadh a mac is leasdeartháir Earcail, Eoraistéas, ina rí ar Mhicéanae.
Tar éis d'Earcail a bhean agus a pháiste a mharú agus é as a mheabhair, labhair Aitheascal Dheilfe leis ag rá gur cheart dó dhá bhliain dhéag a chaitheamh ag freastal ar a leasdeartháir. Thug Eoraistéas dhá shaothar déag do Earcail agus cheap an rí go mbeadh na tascanna dodhéanta. Seo liosta de na saothair a tugadh dó:
Chomhlíonaigh Earcail na tascanna go léir. Rinneadh dia de ionas go mairfeadh sé go deo i measc na ndéithe.
Florence, Alabama. Is cathair í Florence i gContae Lauderdale, in iarthuaisceart Alabama. Tá 36,264 duine ina gcónaí sa chathair, de réir an daonáirimh sa bhliain 2000. Priomhbhaile Chontae Lauderdale í. Is í Florence an chathair is mó sa cheantar staitistiúil uirbeach in a bhfuil sí suite. "The Shoals" a thugtar uirthi toisc gurb í lárionad eacnamaíochta iarthuaiscirt Alabama í.
Rinne suirbhé ann don Cypress Land Company sa bhliain 1818, agus ba shuirbhéir Iodálach, Ferdinand Sannoner, a bhí ina bun. D'ainmnigh sé an chathair as Flórans na hIodáile.
Gleann Dá Loch. Suíomh de mhór-mhainistir Éireannach is ea Gleann Dá Loch (Béarla: "Glendalough"), ar bhunagh Naomh Caoimhín í sa séú haois. Tá sé suite i ngleann aibhne a bhfuil dhá loch inti. Tá cloigtheach iontach, séipéil chloiche agus croiseanna maisithe i measc na bhfothracha.
Stair.
Roghnaigh Naomh Caoimhín, a bhí ina dhíthreabhach, an áit mar gheall ar cé chomh iargúlta is a bhí sí ach i ndiaidh a bháis, bhunaigh a chuid manach cathair mhanachúil ann. Lean an chathair ag dul chun treise mar ionad foghlama agus mar ionad d’oilithrigh go dtí an 12ú haois, cé go n-ionsaíodh na dúchasaigh agus na Lochlannaigh í ó am go ham. Tógadh Bealach an Oilithrigh, a théann ó Ghleann Dá Loch go dtí Slí Cualainn, idir an séú agus an deichiú haois. Thosaigh meath ag teacht ar an mainistir sa 13ú haois nuair a tháinig oird de mhanaigh ón mhór-roinn chun cinn ar fud na hÉireann agus nuair a comhaontaíodh deoise Ghleann Dá Loch le deoise Bhaile Átha Cliath. Bhí ceann de na h-ardeaspaig is cáiliúla ar Bhaile Átha Cliath, Lorcán Ua Tuathaill, ina ab ar Ghleann Dá Loch an tráth sin, idir 1153 agus 1162, bliain inár fhág sé an áit chun glacadh le h-ardeaspagóideacht na príomhchathrach. Tháinig deireadh leis an gcathair mhanchúil i 1398 nuair a scrios saighdiúirí í. Tháinig drochbhail ar na foirgnimh a bhí fágtha go luath sna 1600í agus tréigeadh iad, ach ba shuíomh oilithreachta an áit ina dhiaidh sin. Ba leis an deoise píosaí ollmhóra talaimh sa limistéar máguaird go dtí gur díoladh é sna 1830í agus gur tugadh foirgnimh eaglaise manachúil don Stát faoin "Irish Church Act" i 1869.
Turasóireacht.
Tá Gleann Dá Loch suite taobh le Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin. Tá ionad cuairteoirí faoi stiúir Oifig na nOibreacha Poiblí ann anois le taispeántas spéisiúil agus léiriúchán closamhairc ar stair na háite. Tá an áit i measc na hionaid turasóireachta is mó tarraingthe in Éirinn.
Contae Lauderdale, Alabama. Is contae in Alabama é Contae Lauderdale. Tá sé suite in iarthuaisceart an stáit, ar theorainn na Tennessee agus Mississippi. Tá an dlús daonra (54/km²) ann. Is é Florence príomhbhaile an chontae. Sa bhliain 2016 bhí 92,318 daoine ina gcónaí ann. Tá sé ag críochantacht le Contaetha Alabama Colbert, Lawrence, Limestone, le Contaetha Tennessee Giles, Hardin, Lawrence, agus Wayne, agus le Contae Mississippi Tishomingo.
Stair.
Bunaíodh Contae Lauderdale ar 15 Feabhra 1866. Ainmníodh an contae i gcuimhne ar James Lauderdale, Coirnéal ó Tennessee.
Nevada. Is stát é Nevada atá suite in iarthar na Stáit Aontaithe. Bhí an daonra i Iúil 2004 measta ag 2,334,771; is méadú de 17% é sin ar an daonáireamh sa bhliain 2000 (1,998,257). Is é Nevada an stát is tapúla fás sa tír. Idir 2000 agus 2003, mhéadaigh daonra Nevada 12.2%; mhéadaigh daonra SAM 3.3% sa tréimhse chéanna. Idir 1990 agus 2000 mhéadaigh daonra Nevada 66.3% i gcomparáid le daonra SAM, a mhéadaigh 13.1%.
Is é "The Silver State" (Stát an Airgid) leasainm Nevada agus is é "All for Our Country" (Gach Rud ar son ár dTírse) mana an stáit. Is é "Home Means Nevada" le Bertha Rafetto amhrán an stáit. Tá "Battle Born" (Rugtha ón gCath) ar an mbratach stáit; Is é "Battle Born State" (Stát a Rugadh as Cath) é an mana stáit oifigiúil, mar bhí Nevada ligthe isteach i rith an Cogadh Cathartha.
D'ainneoin an díorthú a ainm ón bhfocal Spáinnise "nevada" ("sneachtúil"), ní hé "Ne-vah-da" mar a fhuaimníonn muintir na tíre é: tá an "a" sa mheánsiolla gearr. Sa bhliain 2005, D'eisigh an stát pláta ceadúnais nua agus "Nevǎda" air le cabhrú leis an bhfoghraíocht.
An USS "Nevada" is ainm do roinnt long Cabhlach SAM, in onóir an stáit.
Stair.
Sa bhliain 1850, bhunaigh Comhdháil na Stát Aontaithe Críoch Utah, a chuimsigh na stáit reatha Utah, Idaho agus Nevada. Bhí an Comestock Lode, ceantar óir agus airgid, fionnta agus d'eascair Cathair Virgina. Thug an fhionnachtain sin le an dúrud na mianadóirí, na sirtheoirí, na ceannaí agus duine eile ag súil le saibhreas.
Ar 2 Márta, 1851, dheighil Nevada ón críoch Utah agus ghlac sí ainm reatha, coimrithe ó "Sierra Nevada" ("sliabhraon sneachtúil" as Spáinnis). 
Ar 31 Deireadh Fómhair, 1864, d'éirigh Nevada an 36ú stát san aontas, ocht lá ríomh toghchán an uachtaráin. Bhí stát déanta di an-tapaigh d'ainneoin an daonra beag.
Bhain Nevada a teorainn reatha amach ar 5 Bealtaine 1866 nuair a súigh cuid de Contae Pah-Ute (sa Críoch Arizona, atá taobh thiar de Abhainn Colorado). Thángthas ar ór sa cheantar (inniu Contae Clark) agus bhí sé ceaptha go mbheadh Nevada níos fearr daonra búireach a fheighil. 
Mianadóireacht.
Ba earnáil thábhachtach den gheilleagar é an mhianadóireacht. Sa 1800í dhún an Lód Comstock agus chrap an tionscal mianadóireacht. Ach thángthas ar airgead i Tonopah i 1900 agus ór agus riailít níos déanaí. Inniu bíonn an mhianadóireacht tábhachtach i Nevada fós.
Coir.
Bhí cearrbhachas i mbaile mianadóireachta ach cuireadh cosc air sa bhliain 1909 mar chuid de chrosáid in aghaidh an chearrbhachais ar fud na tíre.
An Bíobla. Is éard atá sa Bhíobla ná focal Dé, de réir mar a mheasann na Críostaithe agus na Giúdaigh. Tagann "Bíobla" ón nGréigis: (τα) βιβλια, "(ta) biblia", "na leabhair", iolra an fhocail βιβλιον, "biblion", "leabhar". Tá dhá phríomhroinn sa Bhíobla, an Sean-Tiomna agus an Tiomna Nua. Baineann an Sean-Tiomna leis an Seanreacht, conradh nó beartas sollúnta slánaithe a socraíodh le linn Mhaois, agus tá an Tiomna sin scríofa in Eabhrais, cé is moite de shleachta i nDainéil agus in Eazrá atá scríofa in Aramais. Baineann an Tiomna Nua leis an Reacht Nua, ré Íosa Críost, agus i nGréigis atá sé scríofa.
Ní féidir liosta buan a dhéanamh de leabhair an tSean-Tiomna mar athraíonn siad de réir an leagain atá i gceist. Is ionann na chéad seacht leabhair a leanas i ngach Bíobla.
An Tiomna Nua.
Na litreacha "caitliceacha".
Is éard is brí le "caitliceach" anseo gur scríobhadh na litreacha seo chun gach duine seachas chun duine áirithe nó grúpa áirithe amháin.
Leabhair an Bhíobla.
Tá difríochtaí idir na leaganacha den Bhíobla a bhaineann leis na creidiúna difriúla - Eabhraigh, 
Caitlicigh, Eaglaisí an Oirthir agus na Protastúnaigh. Ní ghlacann an Giúdachas le cuid ar 
bith den Tiomna Nua. Ní ghlactar gach dream ach an oiread le Tóibít, Iúidit, Macabaeigh I agus II, 
Barúch, litreacha Irimia, Leabhar na hEagna, Ecclesiasticus (leabhar Shíorach) agus 
cuideanna de leabhar Eistir agus Dainéil. Cé go nglacann na heaglaisí Caitliceach is 
Protastúnacha leis an dTiomna Nua céanna, tá cuid leabhar sa Sean-Tiomna a nglacann an 
Eaglais Chaitliceach amháin leo:
Stair.
Ní raibh aon leabhar naofa oifigiúil ag na Giúdaigh roimh an Deoraíocht (587 - 537 R.Ch.). Bhí leabhair, doiciméid, cáipéisí, téacsanna liotúirgeacha agus a leithéid eile acu. Tar éis 
na Deoraíochta bheartaigh siad ar a raibh fágtha dá n-oidhreacht a bhailiú is a chaomhnú. 
Lean an bailiú seo na céadta bliain. Le himeacht aimsire fógraíodh ranna áirithe go hoifigiúil ina "scrioptúir" - cáipéisí a bhí ina dtreoir sa tsionagóg. Glacadh leo sna "Canónacha", agus bhí dhá chanóin nó "riail" ann, ceann Eabhrach agus ceann Gréagach. 
Is féidir cumadh na Canóine Eabhraigh a roinnt ina dtrí chéim: "an Dlí" thart ar 444 R.Ch., "na Fáithe" timpeall na bliana 200 R.Ch. agus "na Scríbhinní" le linn Íosa Chríost. 
Faoi am na Scríbhinní bhí dhá leagan den Chanóin ann sa domhan Gréagach-Eabhrach timpeall Chathair Alastair. Ghlac an Eaglais Chaitliceach leis an gCanóin Ghréagach, agus tá níos mó leabhar ann ná mar atá sa Bhíobla Protastúnach, mar gur leis an gCanóin Eabhrach a ghlac na Protastúnaigh. 
Glacann bunús na n-eaglaisí Protastúnacha a labhraíonn Béarla leis an leagan den Bhíobla a dtugtar "Leagan Rí Shéamais" air, leabhar a foilsíodh sa bhliain 1611.
Contae Elko, Nevada. Is contae Meiriceánach é Contae Elko atá suite i stát Nevada. Sa bhliain 2000, bhí daonra 45,291 duine ann. Is é Elko a phríomhbhaile contae. Bunaíodh an contae ar an 5 Márta 1869.
Stair.
Cruthaíodh Contae Elko as iarthar Chontae Lander sa bhliain 1869.
Subh Milis. Is dán é Subh Milis leis an údar Séamus Ó Néill.
Dán beag simplí is ea Subh Milis, ach dán éifeachtach is ea é freisin mar go gcuireann sé an léitheoir óg ag smaoineamh ar shaol an duine. Úsáideann an file eachtra beag coitianta chun muid a chur ag smaoineamh.
Austin Clarke. File Éireannach ab ea Austin Clarke, a rugadh ar an 9 Bealtaine 1896 i mBaile Átha Cliath. Ba dhrámadóir agus úrscéalaí é chomh maith, agus feictear air mar cheann de na filí is tábhachtaí a tháinig ón nglúin i ndiaidh W. B. Yeats. Cé gur as Béarla a scríobh sé a shaothar ar fad, tá tionchar na Gaeilge le feiceáil ann go soiléir.