Trelis/gawiki huggingface dataset:
Mícheál Ó Máirtín. Polaiteoir de chuid Fhianna Fáil is ea Mícheál Ó Máirtín () (rugadh 1 Lúnasa 1960), a toghadh mar cheannaire an pháirtí sin an 26 Eanáir 2011. Ceapadh é ina Thaoiseach ar an 27 Meitheamh 2020. D'éirigh sé as ar 17 Nollaig 2022, nuair a ceapadh é mar Thánaiste, Aire Cosanta agus Aire Gnóthaí Eachtracha.
Beatha.
Sa bhliain 1984, Bbhí sé ina mhúinteoir i gColáiste na Toirbhirte i gcathair Chorcaí, Bliain ina dhiaidh sin, toghadh é chun na Comhairle Cathrach Chorcaí, ag éirí ina Ardmhéara in 1992. 
Phós Mary O'Shea sa bhliain 1990; bhí cúigear clainne orthu ach bhásaigh beirt. 
D'éirigh leis a bheith tofa chun na Dála den chéad uair in olltoghchán 1989 agus ceapadh é ina aire sinsearach rialtais ceithre huaire le linn d'Fhianna Fáil a bheith i réim ó 1997 go dtí 2011. 
Is é an cháil is mó atá air ná gurbh é an tAire Sláinte a thug isteach an cosc iomlán ar chaitheamh tobac in áiteanna oibre in Éirinn sa bhliain 2004. Bhí an-rath ar an gcosc seo agus bhí Éire ar cheann de na chéad tíortha ar domhan a chuir an polasaí seo i bhfeidhm.
Sheas Ó Máirtín in Olltoghchán 2016 agus toghadh arís é le 20.4% de na vótaí chéad rogha.
Ceapadh Varadkar ina Thaoiseach don dara huair ar 17 Nollaig 2022, Tháinig sé i gcomharbacht ar Mhicheál Martin mar chuid den socrú rialtais, 2020, idir Fine Gael agus Fianna Fáil. Ar an lá céanna, ceapadh Micheál Martin mar Thánaiste, Aire Cosanta agus Aire Gnóthaí Eachtracha,
The Art of Loving. Is leabhar síceolaíochta é The Art of Loving ("Dán an Ghrá") a foilsíodh sa bhliain 1956. Is é an síceolaí agus fealsamh sóisialta Gearmánach Erich Fromm a scríobh é. Ins an leabhar, déanann Fromm grinn-staidéir ar bhunphrionsabail an nádúir daonna, a luaigh sé den chéad uair sa bhliain 1942 sa leabhar "The Fear of Freedom" nó "Escape from Freedom" (eagrán Meiriceánach den leabhar céanna). 
Is é an teoiric atá ag Fromm maidir leis an ghrá ná gur scil é a chaithfear foghlaim agus cleachtadh a dhéanamh air. Séanann Fromm an teoiric a deir gur rud rúndiamhair draíochtach é an grá, nach féidir anailís a dhéanamh air, nó nach féidir a mhíniú. Tá sé sceiptiúil freisin faoin nóisin go d"titear" i ngrá nó go mbítear anbhann in éadan an ghrá.
Hans Henning Ørberg. Rugadh Hans Henning Ørberg (21 Aibreán 1920 - 17 Feabhra 2010) sa Danmhairg agus bhain sé céim mháistreachta amach i mBéarla, i bhFraincis agus i Laidin ag Ollscoil Chóbanhávan. Bhí cuid mhór dá shaol tiomanta aige (1946-1952 agus 1961-1963) do mhúineadh na dteangacha i scoileanna sa Danmhairg.
Gairm bheatha.
Ó 1953 go dtí 1961 d'oibrigh sé sa "Naturmetodens Sproginstitut", institiúid ina dteagasctar na teangacha i gcomhréir leis an "modh nádúrtha" foghlamtha. Nuair a bhí sé ann, chruthaigh sé cúrsa nua i Laidin: "Lingua Latina secundum explicata rationem naturae", a foilsíodh sa bhliain 1955. Sa bhliain 1990 nuachóirigh se an córas agus d'athraigh sé an teideal go dtí "Lingua Latina per se illustrata", a foilsíodh le hoiriúnuithe beaga. Agus é ar scor, stiúraigh sé an teach foilsitheoireachta "Domus Latina" agus thug sé léachtaí san Eoraip agus sna Stáit Aontaithe ar an modh nádúrtha.
Lingua Latina per se illustrata.
Tá an obair seo bunaithe ar an Modh Nádúrtha. Sa mhodh seo tosaíonn an mac léinn, nach n-éilíonn aon eolas roimhe ré ar an Laidin, le habairtí simplí, mar shampla "Rōma in Italiā est" ("Tá an Róimh san Iodáil"). Tugtar focail nua isteach i gcónaí i gcomhthéacs a nochtann an bhrí taobh thiar dóibh. Déantar an ghramadach níos casta de réir a chéile, go dtí go bhfuil an dalta ag léamh téacsanna Laidine neamhoiriúnaithe. Rud neamhghnách faoin chúrsa Laidine ná go gcuirtear béim ar fhoghraíocht agus thuiscint, seachas aistriúchán. Ní bhíonn foclóir riachtanach leis an gcóras seo. Mar gheall ar na téacsleabhair a bheith comhdhéanta go hiomlán i Laidin, is féidir le chainteoirí teanga ar bith iad a úsáid. Tá an cúrsa ina dhá chuid: "Família Romana" agus "Roma Aeterna" chomh maith le sraith de théacsanna clasaiceacha mar "Commentarii de Bello Gallico" de chuid Iúil Caesar. Trí léiriúcháin agus mionathruithe, is féidir na téacsanna a thuiscint trí chomhthéacs agus trí thagairt a dhéanamh d'fhoghlaim focail cheana féin.
Natalie Portman. Ban-aisteoir Meiriceánach de phór Iosrael í Natalie Portman (fíorainm: "Natalie Hershlag") a tháinig chun saoil in Iarúsailéim ar an 9 Meitheamh 1981. An chéad ról a bhí aici, rinne sí ar an scannán úd "Léon" le Luc Besson é, nuair nach raibh sí ach dhá bhliain déag d'aois. Bhí páirteanna aici ar na scannáin "Beautiful Girls" agus "Anywhere but Here" sna 1990idí, ach ba é an briseadh mór é nuair a fuair sí páirt Phadmé Amidala sa "réamhthriológ" don "Star Wars", a chuaigh ar an scáileán i ndeireadh na nóchaidí.
Podolsk. Is cathair thionsclaíoch agus lárionad riaracháin den Dúiche Podolsk de chuid Oblast Mhoscó, an Rúis í Podolsk (Rúisis: "Подольск"). Tá sí suite ar an Abhainn Pakhra (fo-abhainn Mhoscó). Is í an chathair is mó in Oblast Mhoscó, le daonra de 180,963 (Daonáireamh 2002); 209,178 (Daonáireamh 1989); 183,000 (1974); 129,000 (1959); 72,000 (1939).
Prosper Mérimée. Drámadóir, prós-scríbhneoir, agus seandálaí Francach a bhí i bProsper Mérimée, a rugadh i bPáras ar an 28 Meán Fómhair 1803 agus a fuair bás i gCannes ar an 23 Meán Fómhair 1870. Tá clú agus cáil air ar fud an domhain, toisc gurbh eisean a scríobh an scéal ba bhunús don cheoldráma úd "Carmen" leis an gceolchumadóir Georges Bizet. Cuireadh Gaeilge ar an ngearrúrscéal "Colomba".
Bhí Rúisis ag Mérimée, agus bhí sé ar na daoine ba luaithe a chuir Fraincis ar mhórshaothair na litríochta Rúisí agus a tharraing súil na bhFrancach ar scríbhneoirí Rúiseacha na linne, díreach nuair a bhí clasaicigh mhóra na Rúise á gcumadh agus á bhfoilsiú ina dtír dhúchais féin. Rinne sé staidéar ar an Spáinnis freisin, agus ba mhinic dó dul ar lorg mianaigh dá chuid scéalta i saol na Rúise, na Spáinne agus na dtíortha coimhthíocha eile. Scríbhneoir rómánsúil a bhí ann a raibh an-saint aige sa mhisteachas.
Erich Fromm. Ba shíocanailísí, fealsamh agus síceolaí sóisialta Gearmánach-Meiriceánach é Erich Seligmann Fromm. Bhí sé bainte le Scoil Frankfurt do Theoiric na Critice (Gearmáinis: "Frankfurter Schule").
Trenton, New Jersey. Is é Trenton príomhchathair stát New Jersey i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is é Trenton príomhbhaile Chontae Mercer sa stát úd freisin. Tá an chathair suite in iarthar láir New Jersey ar bhruach thoir na habhainn Delaware, go díreach trasna ó stát Pennsylvania. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 84,913 duine ina gcónaí i dTrenton.
Stair.
Lonnaigh baill de Chumann na gCarad sa cheantar sa bhliain 1679, agus faoin bhliain 1719 bhí an t-ainm "Trent-Towne" in úsáid (i ndiaidh William Trent, uinéir mór le rá sa bhaile ag an am.) Giorraíodh an t-ainm go "Trenton" ní ba dhéanaí. Dála a lán cathracha agus bailte móra i Meiriceá, d'fhás Trenton ag ceann an chuid inseolta d'abhainn (mar atá, an Delaware). Ní raibh na báid ábalta dul ní b'fhaide isteach sa tír, agus nuair a tháinig Réabhlóid na Tionsclaíochta ar an saol thig le daoine féidhm a bhaint as easa agus éascaí le fuinneamh a ghiniúint. 
Ba i dTrenton a raibh a chéad bhua ag George Washington i gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá, sa bhliain 1776. Tharla sin ar an 26ú lá de Mhí na Nollag, nuair a chuaigh Washington agus a chuid saighdiúirí trasna an Delaware oighreogach agus d’ionsaigh siad an garastún Heiseánach ar an bhaile. Cath Trenton a thugtar air. Rinneadh príomhchathair an stáit de Trenton sa bhliain 1790. 
Cuireadh tús ceart leis an tionsclaíocht sa chathair insna 1830idí tar éis thógáil na Canála Delaware &amp; Raritan agus na n-iarnród Pennsylvania agus Philadelphia &amp; Reading. Bhunaigh Walter Scott Lenox ceardlann i dTrenton le poirceallán fíneálta a dhéanamh, ceann amháin as 40 gnólacht a bhí ag déanamh potaireachta agus earraí cré bruite sa chathair sa bhliain 1905. Dhéantaí sreang, rópa, cáblaí, earraí rubair agus eile ann freisin.
Rialtas.
Tá príomhoifigí agus cúirteanna stáit New Jersey agus chontae Mercer suite i dTrenton. Cé gurb é Trenton príomhchathair New Jersey, tá teach cónaithe oifigiúil an ghobharnóra, Drumthwacket, suite i mbaile Princeton. (Dála roinnt gobharnóirí eile sa stát, roghnaigh Chris Christie, an gobharnóir i láthair na huaire, gan bheith ina chónaí ann.)
Idir Shúgradh agus Dáiríre. Cnuasach gearrscéalta Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain a d'fhoilsigh Oifig an tSoláthair sa bhliain 1939 é Idir Shúgradh agus Dáiríre. Ba é an chéad chnuasach gearrscéalta ó Mháirtín Ó Cadhain é a foilsíodh agus is ag tosú amach mar scríbhneoir a bhí sé agus gan a bhuaic bainte amach fós aige.
Is é a bhí le rá ag an Dr Máire Ní Annracháin faoin leabhar ná:
Luathscéalta de chuid Mháirtín Uí Cadhain atá sa leabhar seo. Léitheoireacht riachtanach iad don té a bheadh ag iarraidh saothar an Chadhnaigh ina iomláine a mheas, agus don té a bheadh ag iarraidh stair an fhicsin Ghaeilge a thuiscint de réir mar a forbraíodh é as seánraí agus as saol an bhéaloidis i gcaitheamh an fichiú haois. Tá sainrian an Chadhnaigh ar na scéalta: saibhreas Gaeilge a chuirfeas léitheoirí faoi dhraíocht, an tsúil ghéar ar mhioscais an duine, an tuiscint ar an saol a aithníonn an tragóid agus an áiféis. Bíonn an saol searbh go leor sna scéalta seo, ach fós is féidir gáire a dhéanamh. Ní gáire gan trua é, áfach: tugann na scéalta cuireadh fial don léitheoir, arís is arís eile, a chroí a oscailt don té atá ar an imeall.
Caoimhín Ó Marcaigh a dhear an clúdach.
Aistriúcháin.
Aistríodh cuid de scéalta an chnuasaigh go Béarla sa leabhar "The Road to Brightcity" (Leagan de An Bóthar go dtí an Ghealchathair) le hEoghan Ó Tuairisc. D'fhoilsigh Poolbeg Press as Baile Átha Cliath sa bhliain 1981 é.
Leabhair bunaithe ar an saothar.
Thiomsaigh Séamas Ó Murchú an leabhar "Liosta focal as Idir Shúgradh agus Dáiríre" ina bhfuil leaganacha canúnacha agus focail nach bhfuil eolas maith orthu orthu. Foilsíodh an leabhar sa bhliain 1982 agus is é Acadamh Ríoga na hÉireann i mBaile Átha Cliath a d'fhoilsigh.
Liosta focal as Idir Shúgradh agus Dáiríre. Scríobh Séamas Ó Murchú an leabhar Liosta focal as Idir Shúgradh agus Dáiríre. Is é atá ann ná bailiúchán de na leaganacha canúnacha agus focail nach bhfuil eolas maith orthu ón leabhar Idir Shúgradh agus Dáiríre a scríobh Máirtín Ó Cadhain. Foilsíodh an leabhar sa bhliain 1982 agus is iad Acadamh Ríoga na hÉireann i mBaile Átha Cliath a d'fhoilsigh é.
Spartachas. Gliaire as Tráicia a bhí ina cheannaire sa Tríú Cogadh Sclábhánta in aghaidh Impireacht na Róimhe ab ea Spartachas (Laidin: Spartacus; 111 RC – 71 RC).
Na Cruacha Dubha. Sliabhraon i gContae Chiarraí, Cúige Mumhan, Éire is ea Na Cruacha Dubha. Síneann sé beagán os cionn 19 km (12 míle), agus folaíonn sé na beanna is airde in Éirinn agus freisin na beanna amháin ar an oileán atá os cionn 1,000 méadar in airde. Is é Corrán Tuathail an sliabh is airde díobh (1,038 m), ina dhiaidh sin tá an Bhinn Chaorach (1010 m) agus An Chathair (1001 m). Áirítear freisin ar an sliabhraon a lán beann eile de níos mó ná 2,000 troigh ('Hewitts' sa Bhéarla). Is sleibhteoighreach-snoite gaineamhchlocha iad, mar chuid d'Ardchríocha Armarcach, agus atá siad suite ar Leithinis Uíbh Ráthaigh in aice le Locha Chill Airne.
Fóide Cnapánacha Carracha Uachtar an Bhaile. Gearrscéal Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain é Fóide Cnapánacha Carracha Uachtar an Bhaile a foilsíodh sa chnuasach gearrscéalta Idir Shúgradh agus Dáiríre. 
Aistriúcháin.
Aistríodh an scéal seo go Béarla sa leabhar The Road to Brightcity le hEoghan Ó Tuairisc faoin teideal "The Gnarled And Stony Clods Of Townland’s Tip". D'fhoilsigh Poolbeg Press, Baile Átha Cliath, sa bhliain 1981 é.
Ted Hughes. File Sasanach a bhí in Edward James Hughes OM ("Ordre du Mérite") nó Ted Hughes, mar a b'fhearr aithne air. Bhí sé mar Fhile an Stáit (nó "Poet Laureate" sa Bhéarla) sa Ríocht Aontaithe ón bhliain 1984 go dtí lá a bháis sa bhliain 1998.
Phós sé an file Meiriceánach, Sylvia Plath, sa bhliain 1956 agus bhí siad fós pósta nuair a chuir Plath lámh ina bás féin, cé gur scar siad óna chéile sa bhliain 1962.
Plinias Mór. B'údar Rómhánach, nádúraí, agus fealsamh nádúrtha é Gaius Plinius Secundus (23 AD – 25 Lúnasa, 79 AD), nó Plinias Mór mar is fearr aithne air, ceannasaí cabhlaigh agus airm na luath-Impireachta Rómhánaí, agus cara pearsanta an impire Vespasian é chomh maith. 
Chaith sé an chuid is mó dá chuid saor-ama amuigh faoin spéir ag staidéar, ag scríobh nó ag imscrúdú feiniméin nádúrtha agus gheografacha, scríobh sé saothar ciclipéideach, "Naturalis Historia", a bhí ina eiseamláir d' oibreacha den sórt céanna a scríobhadh ina dhiaidh sin. Scríobh Pliny óg, a nia, faoi i litir chuig an staraí Tacitus:
"Ego istas beatus cui beneficio deorum concessum vel facere scribendum esse aut scribere valet lectioni supra modum in quo Beati dona collatum. In hoc numero mihi avunculus, virtute sua, et meritas compositiones."
Coláiste an Droichid Nua. Meánscoil Dhoiminiceánach i nDroichead Nua, Co. Chill Dara is ea Coláiste an Droichid Nua. Bunaíodh sa bhliain 1852 é mar scoil chónaithe do bhuachaillí. Inniu, fós faoi chúram na Doiminiceánaigh, is scoil mheasctha í le beagnach 800 dalta. 
Mana.
Tá dhá mhana ag armas an choláiste: ""Veritas" agus "Cur me persequeris"". Mana na Doiminiceánaigh is ea "Veritas" (Fírinne). Mana na clainne Eustace, na daoine a thug an talamh don scoil, is é "Cur me persequeris" –(Cén fáth go mbíonn tú do mo chéasadh?). Is é atá i gceist leis an mana seo ná finscéal Naoimh Eustace – scéal ina bhuaileann sé poc le cros idir a bheana(rud atá le feiceáil in armas an choláiste) agus ina fiafraíonn an poc an fáth go bhfuil an naomh á chrá. 
An Scoil Faoi Láthair.
Is é Matt O’Shea príomhoide na scoile faoi láthair. Is é Pat O’Brien an leaspríomhoide.
An tSraith ar Lár (Cnuasach Gearrscéalta).  Gearrscéalta agus nóibhille Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Máirtín Ó Cadhain a d'fhoilsigh Sáirséal agus Dill sa bhliain 1967 is ea An tSraith ar Lár. Chuir Cló Iar-Chonnachta atheagrán amach faoi chlúdach bog sa bhliain 2009.
Foilsíodh an leabhar ceithre bliana déag tar éis Cois Caoláire, agus chaith Ó Cadhain an t-am idir foilsiú an dá leabhar i mbun agóidíocht ar son cúiseanna éagsúla.
Ealaíon an Chlúdaigh.
Anne Yeats a dhear an clúdach. Dúch miotalach airgid a úsáideadh leis an gcúlra liath a dhéanamh agus dar le léirmheastóirí oireann sé don phictiúr pinn agus dúigh.
I gCnuasaigh eile.
Roghnaíodh an scéal "Beirt Eile" mar chuid den chnuasach Gearrscéalta an Chéid a d'fhoilsigh Cló Iar-Chonnachta sa bhliain 2000. Chuir Gearóid Denvir agus Aisling Ní Dhonnachadha an cnuasach in eagar.
Léirmheastóireacht.
Dar le roinnt rinne an Cadhnach scríbhneoir nua-aoiseach de féin sa tréimhse sular foilsíodh an leabhar seo. Dar leo gur léir an Cadhnach a bheith tagtha in inmhe mar scríbhneoir ann. Díríonn sé ar an gcathair agus ar mhuintir na cathrach seachas an tuath agus ar an nGaeltacht sa chnuasach den chuid is mó. Na fir seachas na mná is mó a dhíríonn sé isteach orthu sa chnuasach seo. Bhuaigh an leabhar seo duais £2,000 ón bhForas Gael-Mheiriceánach i mbliain a fhoilsithe.
Gearrscéalta an Chéid. Cnuasach scothghearrscéalta Gaeilge é Gearrscéalta an Chéid a d'fhoilsigh Cló Iar-Chonnachta sa bhliain 2000. Gearóid Denvir agus Aisling Ní Dhonnachadha a chuir an cnuasach in eagar.
Cló Iar-Chonnacht. Bunaíodh Cló Iar-Chonnacht (CIC) sa bhliain 1985. An scríbhneoir Micheál Ó Conghaile as Inis Treabhair i gConamara a bhunaigh é. 
Foilsíonn CIC úrscéalta, gearrscéalta, filíocht, leabhair do pháistí, neamhfhicsean, leabhair staire srl. 
Tá sé de chuspóir ag CIC spreagadh a thabhairt do cheoltóirí agus scríbhneoirí agus aird fhorleathan a tharraingt ar a gcuid saothar. Anuas go dtí 2014, bhí os cionn trí chéad leabhar agus dhá chéad albam curtha amach acu. 
Tá roinnt leabhar i mBéarla foilsithe ag CIC freisin, leabhair ar leaganacha de shaothair thábhachtacha i nGaeilge iad a bhformhór. Ina theannta sin, tá roinnt leabhar dátheangach foilsithe acu. 
Gaiscí.
Ó thaobh an cheoil de, thosaigh CIC ag taifeadadh ceoltóirí as Conamara, go háirithe amhránaithe ar an sean-nós. Anois tá a lán cineálacha eile ceoil curtha amach acu, leithéidí, ceol Cajun, ceol tíre agus ceoil as Ceap Breatain.
Griogair Labhruidh. Is amhránaí traidisiúnta Gaelach é Griogair Labhruidh le stíl na nOileán Siar agus Earra-Ghàidheal. Is píobaire an-tréitheach agus cumadóir ceoil na bpíopaí araon le ceoil agus filíochtacha.
Baineann Griogair le teaghlach na Labhraic ó Cheann a'Tuath, Earra-Ghàidheal; teaghlach ar a bhfuil clú agus cáil in Albain don cheol Gaelach, agus cé gur tógadh é ar thaobh Loch Laomainn bhí sé tumtha i dtraidisiúin a mhuintir óna chuid óige. Tá canúint, oidhreacht agus ceol uathúil ag baint leis an dúiche as a dtáinigh sé, cultúr leis an iliomad amhráin, foinn agus scéalta. Bhí mórán amhránaithe, píobairí agus scéalaithe i measc a shinsear ar dhá thaobh don teaghlach aige (tá ceangail le hEarra-Ghaidheal agus an tOileán Sgitheanach ar thaobh a mháthair de freisin) agus sheol athair Ghriogair an traidisiún píobaireachta ar aghaidh chuig a mhac, a d'fhág an ceol Gaelach mar chuid lárnach dá shaol agus é ag fás aníos.
Uaschuarc. Is é an t-uaschuarc nó u-chuarc ("ón a shiombail" 'u') an cuarc is éadroime de na cuairc go léir, cineál de bhuncháithnín is ea é, agus is mórchomhábhar an damhna é. Is iad na cuarcanna atá de dhíth leis an neodrón is an prótón a dhéanamh ná an t-uaschuarc is an t-íoschuarc. Bíonn na neodróin comhdhéanta de 1 uaschuarc agus 2 íoschuarc agus na prótóin comhdhéanta de 2 uaschuarc agus 1 íoschuarc. Tá sé mar chuid de chéad ghlúin an damhna, agus tá lucht leictreach de 2 / 3 e aige agus mais lom de 1.5-3.3 MeV/c2. Cosúil le gach cuarc, is feirmíón bunúsach é le casadh-1 / 2, agus braitheann sé na ceithre idirghníomhaíochtaí bunúsacha: Imtharraingt, leictreamaighnéadas, idirghníomhaíochtaí laga, agus idirghníomhaíochtaí láidre. Is é frithcháithnín an uaschuairc an frithuaschuarc ("ar a dtugtar in amanna an cuarc frithuas nó go simplí an frithuas"), a bhíonn difriúil uaidh sa mhéid is go mbíonn a airíonna ar comhmhéid nó len a mhalairt comhartha.
Rostov. Cathair ársa stairiúil sa Rúis é Rostov Velikiy nó Rostov Yaroslavskiy () agus í suite 202 chiliméadar soir ó thuaidh ó Mhoscó. Tá timpeall ar 35,000 duine ina gcónaí ansin. Cé go dtugtar "Rostov Mór" ("Velikiy") ar an gcathair, tá sí i bhfad níos lú ná Rostov na Donu i ndeisceart na Rúise, a fuair a ainm ó Rostov Velikiy. 
Ceann de chathracha stairiúla an Fháinne Órga taobh thoir de Mhoscó é Rostov Velikiy, agus cuid súl iad na seanfhoirgnimh san áit: Ard-Eaglais na Deastógála agus na mainistreacha sa chathair agus ina timpeallacht.
1381.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;750852&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-09-04T04:41:38Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;Básanna á nuashonrú&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Na Cruacha. Is mórshliabhraon iad na Cruacha (nó na Cruacha Gorma) i ndeisceart Chontae Dhún na nGall, i ndeisceart Chuige Uladh, Éire. Is bacainn taistil iad a bhíonn beagnach dothrasnaithe, idir deisceart an chontae, mar shampla Baile Dhún na nGall agus Béal Átha Seanaidh, agus na bailte ó thuaidh agus san iarthar, mar shampla an Clochán Liath agus Leitir Ceanainn. Téann an bóthar idir dhá thaobh an chontae tríd an Bearnas Mór.
An Bearnas Mór. Is mám sléibhe nó bearna é An Bearnas Mór atá suite ins Na Cruacha Gorma, Contae Dhún na nGall, Éire. Téann an príomhbhóthar ó Bhealach Féich, an N15, agus iar-Iarnróid Chontae Dhún na nGall tríd an Bearnas Mór, a gníomhaíonn mar an bealach is mó idir tuaisceart agus deisceart Dhún na nGall.
Sléibhteoireacht. Is éard is sléibhteoireacht ann ná ealaín nó spórt na dreapadóireachta ar shléibhte. I gcás sléibhte arda, féadfaidh go mbeadh dreapadh ar oighear, carraigeacha, nó sneachta a bheith i gceist.
Cé gur thosaigh sléibhteoireacht mar iarracht ag an duine an pointe is airde ar shliabh áirithe a dhreapadh roimh duine ar bith eile, sa lá atá inniu ann bíonn trí ghnéith eile san áireamh:
carraigcheird, sneachtacheird, agus sciáil ag brath ar cibé an bhfuil ab bealach a roghnaíodh ar shneachta, ar charraigeacha, nó ar oighear. Bíonn taithí, cumas lúthchleasaíochta, agus eolas teicniúil riachtanach le haghaidh sábháilteachta a chothabháil. Is e an UIAA, nó an "Union Internationale des Associations d'Alpinisme" an coiste domhanda rialaithe don sléibhteoireacht agus dreapadóireacht, a théann i ngleic le saincheisteanna cosúil le rochtain, leigheas, sábháilteacht, cosaint sléibhte, an óige agus oighear dreapadóireachta. 
Stair.
Tá fianaise ann gur dhreap daoine sna hAlpa chomh fada siar agus 5,300 bliain ó shin, mar is léir ón mumaí a bhfuarthas i Meán Fómhair 1991 sna hAlpa Ötztal, in aice le Hauslabjoch ar an teorainn idir an Ostair agus an Iodáil.
Amanaigh. Dream reiligiúnach iad na hAmanaigh (Béarla: "Amish", Gearmáinis Chaighdeánach: "Amische", Gearmáinis Amanach: "Amisch") a tháinig ar an bhfód nuair a scoilt lucht leanúna Jakob Ammann ó Anabaistigh na hEilvéise is na hAlsáise san Eilvéis sa bhliain 1693. Bhí Jakob Ammann barúlach gur chóir do na hAnabaistigh bheith ní ba déine ag seachaint a gcuideachta siúd a d'éirigh as an Anabaisteachas ("Meidung" an téarma Gearmáinise ar an tseachantacht seo). I dtús na hochtú haoise déag, rinne an chuid ba mhó de na hAmanaigh imirce go dtí na Stáit Aontaithe.
Inniu, is in Ohio, i bPennsylvania, i Stát Nua-Eabhrac agus in Indiana is mó atá cónaí ar na hAmanaigh. Tá cáil ar an dóigh a seachnaíonn siad na háiseanna nua-aimseartha teicneolaíochta. Ar a gcuid éadaí is fusa a aithnítear iad, nó déanann siad a gcuid táilliúireachta féin, agus iad ag caitheamh cultacha traidisiúnta a bhfuil cuma na modhúlachta orthu.
Labhraíonn na hAmanaigh canúintí Gearmáinise i gcónaí, ach ar ndóigh d'imir an Béarla an-tionchar ar Ghearmáinis na nAmanach i rith na gcéadta bliain. Iad siúd a bhfuil cónaí orthu i bPennsylvania, is í a dteanga siúd ná Gearmáinis Phennsylvania. Canúint í a bhí i mbéal a lán eile de shliocht na Gearmáine i bPennsylvania ar feadh i bhfad, ach inniu, tá sí ag saothrú an bháis taobh amuigh de na pobail Amanacha. In Indiana, áfach, tá canúint eile ag na hAmanaigh áitiúla, canúint atá níos cosúla le Gearmáinis na hEilvéise. Tá Gearmáinis thraidisiúnta Phennsylvania bunaithe ar an nGearmáinis Lár-Iartharach, is é sin, na canúintí a chloisfeá i Lucsamburg nó timpeall Köln.
Caithfidh gach comhalta den phobal Amanach aird a thabhairt ar rialacha an phobail, nó ar an "Ordnung" (an t-ordú). Cuireann na rialacha diansrianta le húsáid an leictreachais, na ngluaisteán agus na n-áiseanna nua-aimseartha eile, agus tá an chulaith thraidisiúnta sainmhínithe san "Ordnung" freisin. Seachnaíonn na hAmanaigh an fiannas míleata freisin, agus ní maith leo bheith ar an deolchaire ná i dtuilleamaí na seirbhísí sóisialta.
Glacfar leis an ógánach mar chomhalta ceart den phobal nuair a rachaidh an tonn bhaiste air. Is dual don Amanach baiste a fháil agus é idir 16 agus 25 bliana d'aois. Ina dhiaidh sin, ní féidir leis aon duine a phósadh nach bhfuil ina chomhalta den phobal. Cé go bhfuil rialacha an phobail dian, bíonn na daoine fásta tuisceanach i leith cheáfráil na ndaoine óga, agus glactar leis go coitianta go gcaithfidh an t-ógánach a chuid "rumspringa" (is é sin, "Herumspringen", nó "léimneach timpeall") a dhéanamh sula socraí sé síos mar bhall onórach den phobal.
Hypsogastropoda. Is clád de ghastrapóid mara é Hypsogastropoda, laistigh de chlád Caenogastropoda.
Droichead an Chnoic.  
Sráidbhaile is ea Droichead an Chnoic (Béarla:"Knockbridge"). Tá sé suite 6.5 ciliméadar i dtreo an iardheiscirt ó Dhún Dealgan, príomhchathair na Lú sa bhaile fearainn Baile an Locha. 
Stair.
Tá an chloch cháiliúil 'Cloch Chú Chulainn' in aice láimhe, deirtear gurb í seo an áit ina bhfuair sé bás. Tógadh Séipéal Dhroichead an Chnoic (Naomh Muire) sa bhliain 1814 ar shuíomh theach Aifrinn a bhí in úsáid ón bhliain 1692 ar aghaidh.
Spórt.
Bhunaigh an tAthair Séamus Quinn, sagart paróiste an sráidbhaile Cumann Pheil Ghaelach (CPG naomh Bride) sa bhliain 1927.