Trelis/gawiki huggingface dataset:
Calafoirt an Chonartha. Tar éis bunú an tSaorstáit sa bhliain 1922, choinnigh an Ríocht Aontaithe seilbh ar na calafoirt sa Chóbh, nó "Queenstown" mar a thugadh an rialtas air, i mBaile Chaisleáin Bhéara, iad araon i gContae Chorcaí, chomh maith le ceann i Loch Súilí i gContae Dhún na nGall. Bhí an réiteach seo socraithe sa Chonradh Angla-Éireannach, agus baint aige leis an gCogadh Cathartha freisin. Sa deireadh thiar, tugadh na calafoirt ar ais do stát na hÉireann sa bhliain 1938. Fuair daoine sa Bhreatain locht ar an gcinneadh seo, nó nuair a thosaigh an Dara Cogadh Domhanda, bhí na bealaí mara trasna an Atlantaigh ní ba deacra le cosaint in uireasa na gcalafort. Dá mbeadh na calafoirt ag an Ríocht Aontaithe i gcónaí le linn an chogaidh, d'fhéadfaí breosla a thabhairt do na longa tionlacain i bhfad níos sia amuigh san Atlantach, nó bhí an Cóbh agus Cuan Bhéarra suite 370 ciliméadar níos faide ar shiúl ná aon chuan i Sasana nó i dTuaisceart Éireann. 
Sa bhliain 1940, áfach, ghlac an Bhreatain seilbh ar an Íoslainn, agus chuir na Comhghuaillithe bunáit mhíleata agus garastún seasta ar bun ansin. Ina dhiaidh sin, bhí na Briotanaigh ábalta teacht gan na calafoirt in Éirinn. Thairis sin, níor choinnigh an Aimiréalacht caoi cheart ar chalafoirt an Chonartha cibé scéal é, agus ní bheadh mórán maithe ann le haghaidh chabhlach na Breataine fiú dá gcoinneodh an Ríocht Aontaithe aici féin iad thar bhlianta an chogaidh. Ó thaobh na hÉireann de, lig athshealbhú na gcalafort seo roimh an gcogadh don tír a neodracht a choinneáil i rith Ré na Práinne.
Tinvaal. Is reachtas Oileán Mhanann ("Ellan Vannin") é an Tinvaal, nó ní b'fhoirmiúla Ard-whaiyl Tinvaal (Gaeilge:"Ard-Chúirt Tinvaal") nó Cúirt Tinvaal. Córas dhá sheomra atá ann, ar a dtugtar brainsí den Tinvaal: "Yn Kiare as Feed" (Teach na nEochracha) a toghadh go díreach agus "Yn Choonceil Slattyssagh" (An Chomhairle Reachtaíochta) a roghnaítear go hindíreach. Nuair a shuíonn an dá sheomra le chéile, tugtar "Ard-whaiyl Tinvaal" air.
Maítear gurb í an pharlaimint is faide ar domhan a thagann le chéile go leanúnach, cé go bhfuil tíortha eile ann a mhaíonn an rud céanna. Is cosúil gur sa bhliain 979 a tosaíodh í. Cé go ndearna muintir Mhanainn comóradh na mílaoise ar bhunú an Tinvaal sa bhliain 1979, deir daoine go raibh an Tinvaal ar bun níos luaithe fós.
Leithghlinn an Droichid. Baile i gContae Cheatharlach is ea Leithghlinn an Droichid ("Leighlinbridge" as Béarla).
Beannú do dhuine i dteangacha éagsúla. Clár ag leagan amach tríd aistriú ar bheannachtaí raidhse de theangacha agus de scríbhneoireacht an domhain. 
Féach freisin : Uimhreacha ar fud an domhain, Go raibh maith agat ar fud an domhain
Nótaí.
① Is é "Nín hǎo" an leagan béasach de "nǐ hǎo" , agus is é "nǐmen hǎo" an t-uimhir iolra.
Is ionann na graificí sa tSínis simplithe agus sa tSínis traidisiúnta, seachas an iarmhír "-men" - tugtar an fhoirm traidisiúnta idir lúibíní.
② "Namaste" le duine amháin, "namaskār" san iolra.
③ "Sawubona" le duine amháin, "sanibonani" san iolra.
④ "Molo" le duine amháin, "molweni" san iolra.
⑤ "Adieu" le duine amháin, "adieusiatz" san iolra nó san bhfoirm béasach.
Néapálais : "namaste" don lá ar fad is mar bheannacht
Rúisis : baintear feidhm as "zdravstvouïte" (sa bhfoirm béasach)/"zdravstvouï" (sa bhfoirm cairdiúil)
An Bhriotáin. In iarthuaisceart na hEorpa atá an Bhriotáin (Briotáinis: "Breizh"). Tá oidhreacht Cheilteach ag an mBriotáin, ó chuaigh imircigh ón mBreatain anonn go dtí an ceantar in aimsir na Rómhánach. Sa lá atá inniu ann, is cúige í sa Fhrainc, cé gur baineadh an roinn (département) Loire Atlantique ón gcúige atá aitheanta go hoifigiúil sna 1960í.
Teanga.
Tá an Bhriotáinis gaolmhar leis an mBreatnais atá beo fós sa Bhreatain Bheag agus leis an gCoirnis, teanga a cailleadh i gCorn na Breataine, ach a bhfuil buíon díograiseoirí á saothrú agus á labhairt i gcónaí. Sa lá atá inniu ann, labhraíonn mórán gach duine sa Bhriotáin Fraincis, ach tá níos lú ná céad míle duine a bhfuil cumas labhartha Briotáinise acu.
Craolachán. Ba é Guglielmo Marconi a dhear an céad craolachán a bhí ar a chumas éisteacht i bhfad i gcéin. Is le gathanna raidió, tonnta aibhléise, a théann an t-eolas thar an aer.
Tá éagsúlacht i gcumas taistil agus sa méid eolais ar féidir a chur amach, ag brath ar na tonnta a chuirtear amach. 
AM.
Is ar na meántonnta nó AM a chuirtear go leor cláracha tíorthúla craolachán amach, go háirithe cinn nuachta, mar gur faide a shroicheann na meántonnta ná tonnta ardmhinicíochta.
FM.
Ní shroicheann tonnta ar an ardmhinicíocht, nó craolachán FM, de ghnáth ach tuairim agus 15-25 chiliméadar ón láithréan craolta. Baintear feidhm as aereóg fada lena ghlacadh, agus is gá é a iompú i dtreonna éagsúla leis an bhfuaim is fearr a fháil. Is ar an ardmhinicíocht a chuirtear an chuid is mó de chláracha ceoil agus craolacháin áitiúla amach, agus iad bunaithe sna cathracha don chuid is mó. 
LW.
Ní bhaintear mórán feidhme as LW nó craoltacháin ar na tonnta fada in Éirinn. Ach is faide ón gcraoltóir ar féidir iad a ghlacadh ná fiú an AM. Is féidir cláranna ón bhFrainc agus ó BBC Shasana a chloisint in oirthear na hÉireann, ach de ghnáth tá gá le aimsir breá, m.sh. ar oíche breá samhraidh.
SW.
Ní ghlacann mórán gnáth threalaimh craolachán craoltacháin ar na gearrtonnta. Tá gá le craolachán faoi leith, agus déanann go leor tíortha craoltacháin air. Tá an BBC le fáil ar an gcuid is mó den domhain, agus déanann Deutsche Welle na Gearmáine an chuid craoltacháin freisin. Tá an-úsáid á bhaint as SW ag eaglaisí soiscéalacha i Meiriceá Thuaidh agus i Meiriceá Theas, i mSacsbhéarla agus i Spáinnis go háirithe.
Craolachán satailíte.
Cuireann go leor lárionaid craolachán talún, maille le lárionaid eile ar ghá síntiúis a íoc, cláracha nuachta agus ceoil amach. Tá gá le trealamh ar leith le craolachán satailíte, chomh maithe leis an síntiús, ach is iontach soiléireacht na gcláracha, agus is minic nach mbíonn fógraí cumarsáide ar bith leo.
Craolachán idirlíne.
Cuireann go leor lárionaid craolachán talún a gcláracha ar fáil thar an idirlíon anois. Go dtí seal bhliain ó shoin, bhí na cláracha rómhall ag teacht isteach don chuid is mó d'éisteachtóirí, ach anois tá sé ar chumas an ríomhaire meánach sruth cainte nó ceoil leanúnach a chur amach laistigh de seal gearr.
Guglielmo Marconi. Ceapadóir, fiontraí agus fear gnó as Bologna na hIodáile, agus de shliocht Éireannach, ab ea Guglielmo Marconi-Jameson (25 Aibreán 1874 – 20 Iúil 1937). Dhear dë an chéad raidió fiúntach. Tugtar "athair an raidió' air. 
Bronnadh Duais Nobel na Fisice ar Marconi, in éineacht le Karl-Ferdinand Braun, sa bhliain 1909. 
Fionnachtana.
Tharchuir Marconi comharthaí ar feadh líne dírí cúpla céad ciliméadar ar fhad san aer i 1895, ag an am céanna a rinne Alexander Stepanovitch Popov an rud chéanna sa Rúis. 
Ar an 13 Bealtaine 1897, sheol Marconi an chéad "teileagraf gan sreang".
Ar an 6 Iúil, 1898, chraol comhlacht Marconi ó Bhaile an Chaistil go Reachlainn, oileán atá deich gciliméadar ón chósta agus díreach ó thuaidh de Bhaile an Chaistil féin.
Tharchuir Marconi ó Chorn na Breataine trasna an Atlantaigh go Talamh an Éisc den chéad uair sa bhliain 1902, ag frithchaitheamh an tonn raidió ón ianaisféar 50-500 km os cionn na farraige leathshlí trasna. 
Ar an 17 Deireadh Fómhair 1907, chuir Marconi an chéad seirbhís radaiteileagrafaíochta trádála trasatlantach ar siúl idir stáisiúin theileagrafaíochta sa Chlochán, i gContae na Gaillimhe (ag Pointe Sár-Radhairc Dheirgimligh, atá 6 km laisteas den Chlochán) agus Bá Glace, in Albain Nua.
Ba i rith an chogaidh mhóir (1914-18) a cuireadh bús ceart le fás agus forbairt an raidió mar ghléas chumarsáide. Nuair a thosaigh an cogadh, ba le córas teileagraim a bhí á úsáid ag na fórsaí éagsúla chun formhór a gcuid teagmhála a dhéanamh. Ach faoi dheireadh na troda, bhí córais chumarsáide raidió go mór sa treis, a bhuíochas sin do leithéid Marconi.
Sa bhliain 1919 chraol Wireless Telegraph Company Mharconi guth duine d’fhostóirí an chomhlachta trasna an Atlantaigh
I 1920 craoladh amhránaíocht Nellie Melba ó ionad Mharconi i Chelmsford, Essex, rud a chuir tús le craoltóireacht ghinearálta raidió.
Saol pearsanta.
Annie Jameson (muintir Jameson, an drioglann) ba ea máthair Marconi.
Chaith Marconi cuid mhór dá luathshaol sa Ríocht Aontaithe agus ansin i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Shocraigh sé síos san Iodáil sa bhliain 1913.
Phós sé Beatrice O’Brien sa bhliain 1905. Bhí triúr clainne acu. Fuair Marconi colscaradh i 1924.
Phós sé bean óg, Maria Cristina Bezzi-Scali (26) ar 12 Meitheamh 1927, in aois 53 dó.
Faisistí go smior, frith-sheimíteach agus dearcadh coilíneach aige, thacaigh sé Mussolini agus an cogadh san Aetóip. 
Bás.
Bhuail taom croí Marconi sa bhliain 1937, in aois 63 bliain dó. A naoú taom croí, strus ba chúis leis is cosúil. 
Bronnadh sochraid stáit air sa Róimh i ndiaidh a bháis. 
Inniu, tá leacht chuimhneacháin sa chalafort i mBaile an Chaistil i gcuimhne ar Guglielmo Marconi.
Céadaoin an Luaithrigh. Tugtar Céadaoin an Luaithrigh ar an gcéad lá den Charghas, tréimhse 40 lá roimh an Cháisc nuair a bhíodh troscadh agus tréanas á ndéanamh ag Caitlicigh. Is gnách le Caitlicigh faoistin a dhéanamh.
Fuair Céadaoin an Luaithrigh a ainm as an cleachtadh na luaithrigh a chur ar na héadain tuataí mar meabhrúchán agus ceiliúradh na mortlaíocht daonna, agus comhartha mairgneach agus aithreachas den Dia. Is iad na luaithrigh dóite atá úsáidte cruinnithe tar éis an Domhnach na Pailme den bhliain roimhe . 
Tá an cleachtadh seo coitianta i bhformhór an Domhan Críostaí, á coimeádte le Caitlicigh,
Anglacánaigh, Liútaraigh agus Modhaigh.
Luan Cásca. De réir staire na Críostaíochta, ba ar Luan Cásca an lá dár gcionn a d'aiséirigh Íosa Críost, Domhnach Cásca, ar feadh aimsire na Cásca. 
In Éirinn.
Ba ar Luan Cásca i 1916 a thosaigh Éirí Amach na Cásca in Éirinn. Bhí Óglaigh na hÉireann, Arm Cathartha na hÉireann agus an IRB ag feitheamh le deis chun saoirse a bhaint amach d'Éireann, agus thógadar seilbh ar fhoirgnimh tábhachtacha i mBaile Átha Cliath ag a thús.
Is saoire poiblí Luan Cásca in Éirinn, mar gheall ar an réabhlóid seo, agus mar gheall ar an gCáisc féin agus a tábhacht imeasc Críostaithe.
Elmer Bernstein. Ba chumadóir Meiriceánach é Elmer Bernstein (4 Aibreán, 1922 – 18 Lúnasa, 2004) do scannáin. Scríobh sé ceol téama do níos mó ná 200 scannán agus clár teilifíse, ina measc 
Bhuaigh Bernstein 14 ainmniúchán ar Ghradaim an Acadaimh, ach ba le "Thoroughly Modern Millie" amháin a bhuaigh sé ceann acu. 
Bhuaigh Bernstein Gradam Emmy amháin agus an Gradam Golden Global faoi dhó.
Rugadh Bernstein i gCathair Nua-Eabhrac. Fuair Bernstein bás le hadhairt ina bhaile féin in Ojai, California leis an ailse.
Sigmund Freud. Dochtúir leighis a mhair i Vín na hOstaire ab ea Sigmund Freud (6 Bealtaine 1856 - 23 Meán Fómhair 1939). Bhí Freud ina theiripí agus néareolaí. Ba é a chuir tús leis an tsíocanailís a leagann béim ar na gnéithe neamhchomhfhiosacha an duine. 
Smaointe.
Ba é barúil Freud go mbíonn brú faoi chois á dhéanamh ar chodanna áirithe d'intinn an duine ar neamhchead don duine féin: 'I nóchaidí an naoú haois déag, tháinig Freud ar an tuairim go raibh cuimhní ag othair leis a bhain leis an am nuair a bhí siad ina bpáistí óga, agus go raibh na cuimhní sin brúite faoi chois. Ní hé go raibh na cuimhní dearmadta, ach bhí siad brúite siar isteach sa chuid sin den intinn ar thug Freud an “neamh-chomhfhios” air. Tá an coincheap de “bhrú faoi chois” lárnach i gcóras na síocanailíse mar atá léis an neamhchomhfheasa. Ní hann don tsíocanailís gan iad'. 
Rianann Freud na cuimhní coscracha seo siar go dtí fás an linbh. Is ionann an fás sin, dar leis, agus eagrú ar mhiangais an duine i leaba a chéile. Próiseas corraitheach atá anseo a chuireann comhdhéanamh na suibiachta soir siar dá buíochas. Creidtear de réir na síocanailíse gurb é coimpléasc Éadapas thar aon rud eile a chloíonn teacht aniar na suibiachta. 
Céimeanna.
Is leis an "úd" a thosaíonn an leanbh sa saol, fuinneamh ar bhunús leis ná tréith an ghnéis agus tréith an fhoréigin. Mar a théann an páiste ar aghaidh, is de réir a chéile a fhaigheann sé tuiscint níos fearr ar an saol, agus tagann an "mise" (nó "féin") chun cinn. Is é an "mise" tréith réasúnta loighciúil sa duine. 
Níos déanaí arís, tagann an "barrmise" chun solais. Is cosúil leis an gcoinsian é an "barrmise" (nó "sárfhéin"), mar go mbaineann sé le cuidiú le daoine eile agus gan dochar a dhéanamh dóibh, mar shampla.
Tá dlúthbhaint ag na céimeanna seo le fás corportha an pháiste, agus leis an dul chun cinn a dhéanann sé le hábhar a ghrá agus a ghnéis, de réir cuid leabhar Freud.
Leabhair.
Scríobh Freud leabhar tábhachtach sa bhliain 1899, dar teideal an "Léirmhíniú Brionglóidí". 
Scríobh Freud ar ghnéas an oideachais i leabhar dar teideal "Trí Aiste ar Theoiric na Gnéasachta" (1905).
Saol.
Bhuail ailse géill Freud sna 1930idí. Ró-phianmhar &amp; míchompordach, thug a chairde ródháileog moirfín dó faoi dheireadh. Fuair Freud bás (eotanáis) i Londain, Sasana ar an 23 Meán Fómhair 1939.
Vín. Is í Vín () príomhchathair na hOstaire agus an chathair is mó inti. Ba mhó a tábhacht nuair ab ann a bhí ceannláthair Impreachta na hOstaire agus na hUngáire. Is ar an Danóib atá sí suite. 
Tá an-cháil uirthi mar gheall ar a cuid pálás ársa, "Schloss Schönbrunn, díseart na Habsburgs," an ceol a cumadh ann agus a sheinntear go fóill, agus na saothair ealaíne agus iarsmaí eile ón stair. Ba i Vín, freisin, a thosaigh an sícanailísis, faoi stiúir Sigmund Freud.
Sanasaíocht.
Díorthaítear an t-ainm ón gCeiltis "windo-" "fionn" agus "bona" "bonn/bun".
Cultúr.
Bia agus deoch.
Tá clú agus cáil ar Vín freisin mar gheall ar a bia, ach go háirithe "Wiener Schnitzel", mias muiceola agus mar gheall ar chácaí ar nós "Sachertorte" agus "Apfelstrudel".
Daoine.
&lt;br&gt;
Na taoidí. An Ghealach is mó is cúis leis na taoidí i bhfarraigí an Domhain, agus iarmhairt lag ag an nGrian orthu freisin. 
Aomann imtharraingt na Gealaí an t-uisce atá ar thaobh an Domhain gar don Ghealach i dtreo na Gealaí, agus aomann sé an Domhan soladach amach ón uisce ar an taobh urchomhaireach den Domhan. Bíonn lán mara ag an dá áit urchomhaireacha sin, agus lag trá ag an dá áit atá ar trastomhas atá ingearach leis an trastomhas trí na háiteanna lán mara. Le rothlú an Domhain ar a ais, tarlaíonn dhá thaoide lán mara is dhá thaoide lag trá gach lá. Feidhmíonn imtharraingt na Gréine ar an mbealach céanna, ach de bhrí go bhfuil an Ghrian chomh fada sin amach ón Domhan, is lú ar fad a hiarmhairt ná iarmhairt na Gealaí bíodh is gur mó i bhfad a mais. Mar sin féin tarlaíonn rabharta, leis an taoide ag a huasairde, nuair a bhíonn an Ghealach, an Domhan is an Ghrian ar aon líne agus an dá imtharraingt ag feidhmiú as lámha a chéile. Nuair a bhíonn an Ghealach ina dara is a 4ú ceathrú a tharlaíonn sé seo. Ansin tarlaíonn mallmhuir leis an taoide ag a híosairde nuair a bhíonn an Ghealach is an Ghrian ar threonna ingearacha ón Domhan. Tarlaíonn sin nuair a bhíonn an Ghealach ina céad is a 3ú ceathrú. 
De bhrí gur féidir iarmhairtí seo na Gealaí is na Gréine a ríomh, is féidir am is airde na taoide a ríomh i gcomhair aon áite is dáta is mian. Foilsítear an t-eolas seo i dtáblaí taoidí.
Ollscoil George Mason. Ollscoil in Virginia i Stáit Aontaithe Mheiriceá, in aice le Washington, D.C., is ea Ollscoil George Mason. Bunaíodh an ollscoil sa bhliain 1957 mar chraobhchampas de chuid Ollscoil Virginia, agus rinneadh ollscoil neamhspleách di sa bhliain 1972 de réir Achta de chuid Virginia.
Tá dhá champas inti anois i dtrí gcontae: Contae Fairfax (an príomhchampas), Contae Arlington (a bhfuil an scoil dlí ann) agus Contae Prince William.
Tá dhá ollamh ar an bhfoireann a bhain Duais Nobel - James M. Buchanan agus Vernon Smith. Tá siad beirt ina n-ollaimh le heacnamaíocht.
James M. Buchanan. Laureate an Duais Nobel agus taighdeoir eacnamaíochta é James McGill Buchanan Jr. (3 Deireadh Fómhair, 1919 - 9 Eanáir 2013). Rugadh é in Murfreesboro, Tennessee, SAM. Bhí sé ina ollamh ag Ollscoil George Mason le tamall fada, agus tá anailís ghéar ar an teoiric "logrolling" déanta aige, i measc a chuid oibre eile ar an cheisteanna eacnamaíochta. Cailleadh é ar 9 Eanáir 2013 i Blacksburg, Virginia.
Aimitis. Is grianchloch chorcra nó chorcairghorm í aimitis a úsáidtear go minic mar ornáid. I seanscéal Gréagach, bhí dath bán ar an aimitis, ach cuirtear fíon ar an chloch agus d'athraigh sé go dtí corcra.
Coláiste Liam agus Mháire. Ollscoil phoiblí na n-uasalealaíon (cé go bhfuil an t-ainm stairiúil "Coláiste" uirthi) is ea Coláiste Liam agus Mháire i Virginia (Béarla: The College of William and Mary in Virginia). Tá an Coláiste suite i Williamsburg, cathair stairiúil i gceantar thoir theas Virginia i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Bunaíodh an ollscoil sa bhliain 1692 nuair a bhronn an Rí Liam III agus an Bhanríon Máire II a chairt ríoga air (ag an am sin, bhí Virginia ina choilíneacht Shasanach). Níor cuireadh tús leis an múinteoireacht go dtí 1697 áfach, mar go raibh ionsaithe na Meiriceánach Dúchasach ar siúl go minic i gceantar Jamestown ag an am sin. Dá bharr sin, cé gurb í Coláiste Liam agus Mháire an chéad ollscoil a bhfuil cairt aici i Meiriceá, is í Ollscoil Harvard an chéad ollscoil a cuireadh i bhfeidhm i Meiriceá (agus is í Coláiste Liam agus Mháire an dara ollscoil is sine i Meiriceá).
Níl aon cheangal ag an ollscoil le creideamh nó reiligiún ar bith.
I measc céimithe na hollscoile, tá:
I measc na ndaoine atá baint acu leis an ollscoil, tá:
Uisce. Is é atá in uisce ná leacht leamh, agus níl boladh nó blas air. Clúdaíonn uisce 70% de dhromchla an domhain, na haigéin, na farraigeacha, aibhneacha agus lochanna,
Ní féidir le haon chineál beatha ar domhan maireachtáil gan uisce. Tuaslagann sé beagnach gach ábhar a bheag nó a mhór, ach amháin ábhair i bhfoinn mhóilíneach (mar shampla, O2, CH4). Tá H2O i ngach orgánach beo agus riachtanach don bheatha.
Ceimic.
Is é atá i móilín uisce ná dhá adamh hidrigin agus aon adamh ocsaigin. H2O is foirmle cheimiceach dó. Is í an chomhdhúil mhóilíneach is coitianta ar Domhan.
Ní aigéad nó alcaileach é, agus tá pH 7 aige. Tá fiuchphointe 100 °C agus reophointe 0 °C aige. Mar sin, is leacht é a reonn ina oighear ag O °C, agus a fhiuchann chuig gás/galuisce ag 100 °C. Má bhruithtear é, déantar gal as, agus má reotar é, déantar oighear as.
Nasctha le chéile le naisc hidrigine mar leacht, agus oibríonn uisce i gcomheagar le hiain thuaslagtha ann. Neamhchoitianta go leor, tá an solad níos éadroime ná an leacht. 
Nuair a bhíonn tiúchan ard ian cailciam is maignéisiam ann, deirtear gur uisce crua é. Bogtar é trí na hiain seo a athshuíomh le sóidiam is potaisiam nach ndéanann táirgí dothuaslagtha le gallúnach.
Nuair a athraíonn uisce ina ghal, tugtar ‘galú’ ar an ar an bpróiseas seo. Athraíonn uisce ina ghal nuair a éiríonn sé níos teo.
Na hAlpa. Tugtar na hAlpa ar cheann de na sliabhraonta is mó san Eoraip. Tá siad le fáil i lár na hEorpa lastoir den Ostair agus iad ag síneadh tríd an tSlóivéin, an Iodáil, an Eilvéis, trí Lichtinstéin agus tríd an nGearmáin siar go dtí an Fhrainc. Is é Mont Blanc an sliabh is airde sna hAlpa agus é 4,810 méadar ar airde. Tá sé suite ar an teorainn idir an Fhrainc agus an Iodáil.
Le linn na hImpireachta Rómhánaí bac nádúrtha ba ea na hAlpa ar ionradh aduaidh ar an leithinis Iodálach. (Chuaigh sé rite le Hannabal na hAlpa a chur de i rith an Chéad Chogadh Púnach, mar shampla.)
Anois tá an-dúil ag daoine sna hAlpa de bharr na sciála agus deis spaisteoireachta amuigh faoin aer a bheith acu.
Fírinne. Tugann an lucht fealsúnachta fírinne ar an gcoincheap gur féidir leis an duine cinneadh a dhéanamh an bhfuil rud éigin fíor nó nach bhfuil. Is cuid den díospóireacht idir fealsúna, diagairí is loighiceoirí í an cheist "cad is fírinne ann?".
Albert Einstein. Fisiceoir teoriciúil ab ea Albert Einstein (14 Márta 1879 - 18 Aibreán 1955). Áirítear ar an eolaí is tábhachtaí san 20ú céad é. 
Saothar.
D'oibrigh Einstein amach teoiric na coibhneasachta agus bhí lámh aige i bhforbairt na meicnice candamaí, na meicnice staitistiúla agus na cosmeolaíochta freisin. 
Bronnadh Duais Nobel na Fisice air sa bhliain 1921 mar gheall ar an míniú a thug sé ar an iarmhairt fhótaileictreach agus ar a raibh déanta aige leis an bhfisic theoiriciúil a fhorbairt go ginearálta.
Saol.
Rugadh Einstein in Ulm i réigiún Württemberg sa Ghearmáin sa bhliain 1879. B'iad a thuismitheoirí Hermann Einstein, innealtóir agus díoltóir leapacha, agus Pauline Hermann (dioltóir leapacha) agus Pauline Koch. Giúdaigh a bhí iontu, ach mar sin féin, chuir siad an buachaill i mbunscoil Chaitliceach.
Nuair a shealbhaigh na Naitsithe an chumhacht sa Ghearmáin, b'éigean d'Einstein an tír sin a thréigean. Ar turas sna Stáit Aontaithe, i mí Feabhra 1933, shocraigh Albert Einstein fanacht ansin in áit filleadh go dtí an Ghearmáin. Ach d'fhill sé go Eoraip aon uair amháin eile, ag teacht chuig Antwerp ar 28 Márta 1933.
Tháinig Einstein go dtí Nua Eabhrac ar bord an SS Westernland ar 17 Deireadh Fómhair 1933 agus shocraigh sé síos i Princeton, NJ.
Fuair sé bás ar 18 Aibreán 1955, in aois 76 dó. Dhiúltaigh sé dul faoi scian ag an am.
Glúin na Buaidhe. Eagraíocht náisiúnaíoch fhíor-Ghaelach sna 1940idí in Éirinn a bhí i nGlúin na Buaidhe (tabhair faoi deara go gcloíonn ainm na heagraíochta le gramadach Ghaeilge Uladh; "Glúin an Bhua" a bheadh ann de réir an Chaighdeáin). Ba iad Gearóid Ó Cuinneagáin agus Proinsias Mac an Bheatha príomhfheidhmeannaigh na heagraíochta. Bhí baint ag Annraoi Ó Liatháin leis an eagraíocht freisin, agus scríobhadh Ciarán Ó Nualláin - deartháir Flann O'Brien - colúin ar iris na Glúine. Bhí Cathal Ó Sándair, scríbhneoir don aos óg, páirteach ann freisin. Craobh de chuid Chonradh na Gaeilge - "Craobh na hAiséirí" - a bhí ann ar dtús, ach ó theastaigh ón gCuinneagánach clár oibre polaitíochta a chur chun cinn, fuair sé dealú ón gConradh.
Is deacair breithiúnas ceart a thabhairt ar an nGlúin inniu. Ó thaobh amháin, bhí blas an antoisceachais ar an náisiúnachas a bhí mar réalt eolais ag lucht ceannais na Glúine. Le fírinne, is é an cineál idé-eolaíochta a bhí ann ná an radacachas sainiúil Éireannach ina dtagann an náisiúnachas, an Caitliceachas, an Poblachtachas agus, fiú, cineál Sóisialachais le chéile. Ón taobh eile, is léir go ndearna an Ghlúin éacht mór ag eagrú daoine óga ar son chúis na Gaeilge. Ar obair na Glúine, nó ar obair Chraobh na hAiséirí, a d'fhás an iris fhadsaolach úd "Inniu", chomh maith leis an teach foilsitheoireachta "Foilseacháin Náisiúnta Teoranta" (FNT).
Cibé scéal é, ní raibh fad saoil i ndán do Ghlúin na Buaidhe féin. D'fhill an chuid is mó de na baill go ciúin ar an gConradh cúpla bliain i ndiaidh na scarúna. Ba é meon deachtóra an Chuinneagánaigh a chaill an Ghlúin, mar eagraíocht. Fear fuinniúil a bhí ann a rinne cuid mhaith ar son na teanga a fhad is a bhí srianta leis, ach nuair a bhí sé i gceannas ar a eagraíocht féin, chuaigh sé thar fóir.
Gaineamh. Ábhar gráinneach atá i gceist le gaineamh. Is minic a bhíonn gaineamh ann ar thrá nó i bhfásach. Tugtar "gainmheach" air i nGaeilge na hAlban.
An Chéadaoin. Is í an Chéadaoin lá na seachtaine idir an Mháirt agus an Déardaoin. Tagann an t-ainm ón focal sean-Ghaeilge "aoin", "céalacan". Do na Ceiltigh b'í an Chéadaoin an chéad lá den chéalacan roimh cheiliúradh na nDéithe ag deireadh na seachtaine.
29 Samhain. Is é an 29 Samhain an 333ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 334ú lá i mbliain bhisigh. Tá 32 lá fágtha sa bhliain.