Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tubaiste aerfort Tenerife. Tharla Tubaiste Tenerife ar 27 Márta 1977 nuair a bhuail dhá Boeing 747 in aghaidh a chéile i dTenerife sna hOileáin Chanáracha. Fuair 583 bás.. Is é seo an tuairt eitleáin is marfaí riamh i stair na heitlíochta (is é an t-ionsaí 9/11 an teagmhas eitlíochta ba mharfaí). 
Bhí ceo trom ann, agus ní mó ná go bhféadfaí dada a fheiceáil ar an an rúidbhealach. D'éirigh na píolótaí ar KLM Eitilt 4805 bréan de bheith ag fanacht is cosúil agus ghníomhaigh siad in aghaidh na dtreoracha ón lucht rialaithe aerthráchta. Réab an KLM leis síos an rúidbhealach. Ach bh"í" 747 eile (Pan Am Eitilt 1736) fós ag inleadh ar an rúidbhealach céanna.
Shlog tine na heitleáin. Níor tháinig aon duine slán as KLM 4805 ach tháinig 61 ar bord an Pan Am slán as an timpiste.
Maíodh gurbh earráid dhaonna ba chúis leis an tubaiste. Cuireadh an locht ar KLM. Mar chúiteamh, íocadh thart ar EUR 50,000 - EUR 500,000 in aghaidh an duine.
Críochdheighiltí na Polainne. Tharla críochdheighilt na Polainne i dtrí chéim ar leithligh i dtreo dheireadh an 18ú haois agus a chuir deireadh leis an stát a bheith ann, agus cuireadh deireadh leis an bPolainn cheannasach agus an Liotuáin ar feadh 123 bliana. Rinne monarcacht Habsburg, Ríocht na Prúise, agus Impireacht na Rúise na deighiltí, a roinn tailte an Chomhlathais eatarthu féin de réir a chéile, i bpróiseas na n-bhfoghabhálacha agus na n-imghabhálacha críochacha.
Buamáil Lahore (2016). Tharla Buamáil Lahore ar Dhomhnach Cásca, 27 Márta 2016 i bpríomhchathair an Phuinseáb sa Phacastáin.
Dúirt an Jamaat-ul-Ahrar, grúpa mílisteoirí atá bainte leis an Talaban, go raibh siad freagrach as ionsaí buamála féinmharaithe, inar maraíodh 72 sa pháirc Gulshan-e-Iqbal i Lahore na Pacastáine faoi Cháisc. Phléasc an buama timpeall 18:30 i mbéal an gheata de chuid Jamaat-ul-Ahrar. Bhí go leor teaghlach ann ag an nóiméad sin, Críostaithe agus leanaí go háirithe.
D'éiligh an Pápa go gcosnódh na húdaráis na reiligiúin mionlaigh sa tír. Dúirt sé go raibh fuil na gCríostaithe a maraíodh ar na húdaráis sa Phacastáin. 
Ar an mórgóir, "bliain a bhí in 2016 inar tháinig an tuar faoi nach mór chuile thairngreacht dá ndearna Cailleach an Uafáis."
Any Given Sunday. Scannán cáiliúil a tháinig amach i 1997 is ea Any Given Sunday. Chuir Under Armour na héadaí peile go léir ar fáil.
ESPN. Is líonra teilifíse Meiriceánach dírithe ar chláir spóirt é ESPN (i dtús báire, an "Entertainment and Sports Programming Network"), faoi chomhúinéireacht Disney (80%) agus Hearst Communications (20%). Bhunaigh Bill Rasmussen an comhlacht sa bhliain 1979 in éineacht lena mhac Scott Rasmussen agus Ed Eagan.
Craolann ESPN go príomha óna stiúideo in Bristol, Connecticut, ach tá oifigí agus stiúideonna acu in Miami, Cathair Nua-Eabhrac, Las Vegas, Seattle, Charlotte, Washington, D.C., agus Los Angeles. Tá James Pitaro ina chathaoirleach ar ESPN faoi láthair, post atá aige ó 5 Márta 2018, tar éis do John Skipper éirí as ar 18 Nollaig 2017. Cé go bhfuil ESPN ar cheann de na líonraí spóirt is rathúla, déantar cáineadh ar ESPN freisin, mar gheall ar chlúdach claonta, coinbhleacht leasa, agus conspóidí le craoltóirí agus anailísithe aonair.
Ó mhí na Samhna 2021, tá ESPN ar fáil i thart ar 76 milliún teaghlach teilifíse sna Stáit Aontaithe — titim 24% ó dheich mbliana roimhe sin.
Chomh maith leis an bpríomhbhealach teilifíse “ESPN” agus na seacht mbealach tánaisteacha sna Stáit Aontaithe (ESPN 2, ESPN 3, srl.), craolann ESPN i níos mó ná 200 tír. Ritheann sé bealaí réigiúnacha san Astráil, sa Bhrasaíl, i Meiriceá Laidineach, agus sa Ríocht Aontaithe freisin. I gCeanada, tá leas airgeadais 20% aige in The Sports Network (TSN) agus ina chúig líonra deirfiúracha.
Sraith Náisiúnta Haca. Is é an tSraith Náisiúnta Haca (Béarla: "National Hockey League" nó "NHL") an tsraith haca oighir is cáiliúla sna Stáit Aontaithe agus i gCeanada.
Kevin Durant. Bhí Kevin Durant ina réalta cispheile ardscoile agus tar éis dó cispheil choláiste a imirt ar feadh séasúr amháin in Ollscoil Texas, roghnaigh na Seattle SuperSonics é sa dara háit i roghnúchán NBA 2007. Lean Durant ar aghaidh le bheith ina churadh scórála ceithre huaire don eagraíocht, agus in 2014 vótáladh é mar an Imreoir is Luachmhaire sa tsraith. Chuaigh Durant ar aghaidh chun na Golden State Warriors, foireann a bhain dhá chraobhchomórtas NBA amach, cúl le cúl, sular shínigh sé leis na Brooklyn Nets i samhradh na bliana 2019.
Dwayne Johnson. Is aisteoir agus iar-iomrascálaí gairmiúil Meiriceánach é Dwayne Douglas Johnson (rugadh 2 Bealtaine, 1972). The Rock an t-ainm iomrascáil a bhí aige sa WWE .
WNBA. Is sraith chispheile do mhná sna Stáit Aontaithe í an WNBA ("Women's National Basketball Association"). Bunaíodh an tsraith ar 22 Aibreán 1996, agus imríodh na céad chluichí sa bhliain 1997.
Misty Copeland. Is rinceoir bailé Meiriceánach í Misty Danielle Copeland a bhfuil baint aici leis an gcuideachta “American Ballet Theatre” atá lonnaithe i Nua-Eabhrac.
Gluaiseacht Chearta Siabhialta na Gaeltachta.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-03-28T21:23:52Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog TGcoa an leathanach Gluaiseacht Chearta Siabhialta na Gaeltachta go Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta: Sibhialta ǃ&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Dúnmharuithe Craigavon (1991). Ar 28 Márta 1991, mharaigh Óglaigh Uladh (UVF nó an "Protestant Action Force") triúr Caitliceach, Katrina Rennie (16), Eileen Duffy (19) agus Brian Frizzell (29). Scaoileadh iad ar an eastát Drumbeg i Craigavon. Bhí na cailíní i mbun siopa taistil ar an eastát agus bhí an fear, ina chustaiméir, san áit mhícheart ag an am mícheart.
Fuath seicteach, go príomha, a bhí taobh thiar den ionsaí. Ní raibh aon bhaint ag na híospartaigh leis an IRA.
Cion sa chion, dúnmharaíodh beirt Protastúnach, Derek Ferguson (col ceathrar le William McCrea), ar 9 Aibreán agus Ian Sproule ar 13 Aibreán.
Sa bhliain 1992, cúisíodh Tom Harper as bheith comhpháirteach, an tiománaí ar an 28 Márta. Níor rugadh riamh ar an bhfear gunna.
Bhí Billy Wright i gceannas ar an UVF i Lár Uladh ag an am, paraimíleatach dílseach. Deirtear gur ordaigh sé an t-ionsaí i gCraigavon agus go raibh sé freagrach as scór dúnmharuithe seicteacha (agus ‘King Rat’ a thugtaí air). 
Bhí líomhaintí ann maidir le claonpháirteachas le paraimíleataigh níos déanaí. Aisteach go leor, chaill na póilíní cartlanna sa bhliain 1998.
Bertrand Traoré. Imreoir sacair gairmiúil as Buircíne Fasó is ea Bertrand Isidore Traoré (rugadh 6 Meán Fómhair 1995) a imríonn mar thosaí ar an gclub Aston Villa sa Premier League agus ar fhoireann náisiúnta Bhuircíne Fasó.
Tar éis dó a ghairm a thosú in Auxerre, chuir sé a thréimhse forbartha i gcrích ag Chelsea, agus d'imir sé a chéad chluiche proifisiúnta ar 26 Eanáir 2014 le Vitesse san Eredivisie, agus é ar iasacht bliana go leith ó Chelsea. Tar éis séasúr amháin sa Premier League le Chelsea, cuireadh ar ais go dtí an Ísiltír é in 2016, ar iasacht chun imirt le Ajax, agus bliain ina dhiaidh sin shínigh sé conradh le Lyon arbh fhiú €10 milliún é.
Ina imreoir idirnáisiúnta ó 15 bliana d'aois, d'imir Traoré ar son Buircíne Fasó i gceithre chomórtas Chorn Náisiúin na hAfraice.
Comhalta den Chumann Ríoga. Is dámhachtain í Comhaltacht den Chumann Ríoga, CCR ("Fellowship of the Royal Society" nó "FRS" sa Bhéarla) a bhronn breithiúna Chumann Ríoga Londain ar dhaoine aonair a chuir “go mór le feabhas an eolais nádúrtha, lena n-áirítear matamaitic, eolaíocht innealtóireacht, agus eolaíocht mhíochaine.”
Alexander Mackenzie Stuart. An chéad bhreitheamh ón Ríocht Aontaithe ar Chúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach ab ea Alasdair Mac Coinnich Stiùbhairt nó Baron Alexander Mackenzie Stuart (18 Samhain 1924 – 1 Aibreán 2000).
Tar éis dó a bheith ina Abhcóide na Banríona rathúil agus ina bhreitheamh in Albain, ceapadh ar an gCúirt Bhreithiúnais é, le héifeacht ó mhí Eanáir 1973. Bhí sé ina bhall den Chúirt ar feadh cúig bliana déag agus ina Uachtarán uirthi ó 1984 go dtí go ndeachaigh sé ar scor. 
I measc na rudaí is tábhachtaí a rinne sé mar Uachtarán na Cúirte, chuir sé dlús le tógáil fhoirgneamh nua na Cúirte agus mhaoirsigh sé ar ullmhúchán le haghaidh bhunú Chúirt Chéadchéime na gComhphobal Eorpach (an Chúirt Ghinearálta faoi láthair) a thosaigh ag oibriú den chéad uair i 1989. 
Chuidigh an cúlra a bhí aige mar abhcóide Albanach le rian de dhearcadh agus taithí na ndlíodóirí sa Ríocht Aontaithe a fhágáil ar fhorbairt dlí na gComhphobal Eorpach.
Riail díreach (Tuaisceart Éireann).  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-03-30T18:46:45Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog TGcoa an leathanach Riail díreach (Tuaisceart Éireann) go Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Teoiric an aonréimse. Go fhisice, is cineál teoiric réimse í teoiric an aonréimse (TAR) a ligeann do gach a gceaptar de ghnáth mar fhórsaí bunúsacha agus buncháithnínía a scríobh i dtéarmaí péire réimsí fisiciúla agus fíorúla. De réir na bhfionnachtana nua-aimseartha san fhisic, ní tharchuirtear fórsaí go díreach idir réada idirghníomhacha, ach ina ionad cuirtear síos agus cuirtear isteach orthu trí aonán idirmheánach ar a dtugtar réimsí.
Feallmharú Airey Neave. Mharaigh an tINLA Airey Neave, feisire de chuid Pháirtí na dTóraithe, an Scáth-Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann, agus an-mhór le Margaret Thatcher, ar an 30 Márta 1979, i mbun feachtasaíochta roimh olltoghchán na bliana 1979 sa Ríocht Aontaithe.. 
Dúisíodh buama nuair a tiomáineadh gluaisteán Neave suas rampa ar an mbealach amach as an charrchlós ag Pálás Westminster. 
Cúlra.
I ndiaidh do Neave a bheith ina mhac léinn dlí in Ollscoil Áth na nDamh sna tríochaidí, gan aon ní speisialta ag baint lena chumas acadúil, cuireadh isteach ar a shaol oibre mar abhcóide nuair a bhris an Dara Cogadh Domhanda amach. 
Tar éis do na Gearmánaigh é a gabháil sa bhliain 1940, ba é Neave an chéad phríosúnach Briotanach a d'éalaigh ó Colditz agus a bhain an Ríocht Aontaithe amach arís. 
Ina dhiaidh sin, bhí Neave ag obair don rúnseirbhís (nó MI9, an tseirbhís a chuidigh le baill d'fhórsaí armtha na Breataine ealú ó lucht a gafa i gcríocha an namhad agus ealú ó champaí príosúnaigh chogaidh). 
Ós rud é go raibh Gearmáinis líofa aige agus cúlra sa dlí chomh maith, d'éirigh Neave ina rúnaí cúnta don Bhinse Míleata Idirnáisiúnta le haghaidh thriail na bpríomhchoirpeach cogaidh i Nurnberg. Sa cháilíocht sin, léigh sé na díotálacha amach os comhair na cúirte, i measc feidhmeanna eile. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé ar ais chuig an mBarra i Londain. 
Bhí Neave ina theachta parlaiminte ó 1953 go dtí gur maraíodh é. 
Tábhacht.
Bhí Neave an-mhór le Margaret Thatcher agus i bhfad amach ar an eite dheas. Bhí Neave dian ar choiriúlacht agus ar "sceimlitheoireacht", agus ag iarraidh seasamh docht a ghlacadh ar an aighneas i dTuaisceart Éireann. 
Bhí Neave ina bhainisteoir feachtais ag Margaret Thatcher, agus bhí ról lárnach aige nuair a toghadh Thatcher mar cheannaire ar an Pháirtí sa bhliain 1975 agus bhí sí faoi chomaoin ag Neave as a cúnamh. Cúitíodh an obair a rinne Neave ar an mbonn sin nuair a rinne sí an Scáth-Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann de. 
Sa phost Rúnaí Stáit do Thuaisceart Éireann, bhí Neave ar son stopadh de bheith ag iarraidh rialtas cineachta (agus tionól cineachta) a chruthú i mBéal Feirste. Ina áit sin, ba mhaith leis Tuaisceart Éireann a lánpháirtiú níos doimhne sa Ríocht Aontaithe agus a bheith níos déine ar ghrúpaí paraimíleata thuas ansin.
Ní raibh ach trí lá caite den fheachtas toghchánaíochta sa bhliain 1979 nuair a maraíodh Neave. Thaispeáin an bhuamáil go raibh uirlisí sofaisticiúla ar fáil do na poblachtánaigh,
Iarmhairtí.
Ghoill feallmharú Neave go mór ar Margaret Thatcher gan dabht. Glaoitear 'An Bhean Iarainn' uirthi sna 1980idí. Ceapann a lán daoine go bhfuil cúis anseo leis an diongbháilteacht a thaispeáin Thatcher agus í ag diúltú do na héilimh ar stádas polaitiúil do na príosúnaigh phoblachtacha tráth na Stailceanna Ocrais a tháinig go gairid i ndiaidh a bháis.
"Thug poblachtánaithe dúshlán Thatcher agus ghlac sí leis go fonnmhar, fíochmhar daingean. Sin an mheancóg ba mhó dá ndearna sí", a deir Robert McMillen. Níos déanaí sa bhliain 1979, mharaigh an tIRA an Tiarna Mountbatten agus 18 saighdiúir in aon eachtra amháin ag Narrow Water Castle i gContae an Dúin ar an lá chéanna.
David Cross. Is aisteoir Meiriceánach é David Cross, a rugadh sa bhliain 4 Aibreán 1964.
Aasmund Olavsson Vinje. Scríbhneoir, file agus gníomhaí teanga Ioruach ab ea Aasmund Olavsson Vinje a rugadh i Vinje (cúige Telemark) ar an 5ú lá de Mhí Aibreáin sa bhliain 1818 agus a fuair bás in Gran (cúige Oppland) ar an 30ú lá de Mhí Iúil sa bhliain 1870. 
Is é an cineál Ioruaise a chleachtadh sé ina chuid scríbhinní ná an "Nynorsk" (nó "Landsmål" mar a thugtaí ar an leagan sin den teanga san am). Le fírinne bhí sé ar an gcéad scríbhneoir a thosaigh ag scríobh Nynorsk i ndiaidh Ivar Aasen féin. 
Is é an dán is clúití a tháinig óna pheann ná "Våren" - "An tEarrach", agus chuala an saol mór an dán áirithe seo á chanadh sa bhunteanga, ó chuir an ceolchumadóir Edvard Grieg fonn leis go gairid roimh bhás an fhile.
Áirítear Vinje ar fhilí na tréimhse idir eatarthu i ndiaidh bhás Henrik Wergeland (1845) agus teacht an nua-aoiseachais ("briseadh mór na nua-aoise" mar a deir muintir Chríoch Lochlann, ' as Sualainnis agus ' as Ioruais). Sa bhreis ar a chuid filíochta bhí sé ina iriseoir thábhachtach freisin agus é ina chomhfhreagraí ag an nuachtán "Drammens Tidende" agus ag a nuachtán féin i Christiania, mar a thugtaí ar Oslo san am sin. 
Deirtear go raibh sé in ann dhá thaobh na seithe a fheiceáil ar gach ceist mhór dá raibh faoi chaibidil sa tsochaí agus gurbh é an "radharc dúbailte" ("tvisyn" ina theanga féin) seo a rinne iriseoir maith de.
Dlí Beer-Lambert. Baineann an Dlí Beer-Lambert, ar a dtugtar Dlí Beer, Dlí Lambert-Beer, nó Dlí Beer-Lambert-Bouguer freisin, le tanú an tsolais agus é ag taisteal trí mheán, mar gheall ar ionsú nó scaipeadh fótón. Cuirtear an dlí i bhfeidhm go coitianta maidir le tomhais anailís cheimiceach agus úsáidtear é chun an tanaithe in optaic fhisiceach a thuiscint, maidir le fótóin, neodróin nó gáis éadlúite. San fhisic mhatamaiticiúil, eascraíonn an dlí seo mar réiteach ar chothromóid Bhatnagar–Gross–Krook (BGK).
Athchistiú. Próiseas chun bannaí atá gan íoc (nó oibleagáidí fiachais eile) a athsholáthar is ea athchistiú, go tipiciúil trí urrúis nua a eisiúint ar ráta cánach níos ísle ná na cinn a rinneadh a athsholáthar.
Siúlscéalaí. Is éard is siúlscéalaí ann ná trasghlacadóir láimhe, is é sin tarchuradóir agus glacadóir raidió (raidió dhá threo) atá iniompartha. Ar dtús forbraíodh na siúlscéalaithe le haghaidh saighdiúirí go gairid roimh an Dara Cogadh Domhanda, agus luaitear na hinnealtóirí Al Gross agus Henryk Magnuski leis an siúlscéalaí mar aireagán, chomh maith le foireann innealtóireachta an ghnólachta úd Motorola. Bhí na chéad siúlscéalaithe míleata in úsáid ag saighdiúirí cos-slua, ach ansin cruthaíodh cineálacha speisialta siúlscéalaithe le haghaidh airtléire agus tancanna. I ndiaidh an chogaidh chuaigh na siúlscéalaithe i bhfairsinge taobh amuigh de na fórsaí armtha, go háirithe i measc lucht slándála poiblí, lucht tógála agus lucht oibre eile.
Tá an focal Gaeilge úd "siúlscéalaí" bunaithe ar "walkie-talkie" an Bhéarla. An chéad siúlscéalaí a raibh an téarma sin ag tagairt dó ba é Motorola SCR-300 é, ach ní fhéadfá é a iompar sa lámh: bhí sé suite i mála droma. Sa bhliain 1940 a tógadh an chéad siúlscéalaí den chineál seo. Bliain ina dhiaidh sin tháinig an chéad siúlscéalaí sa chiall cheart ar an bhfód, mar atá, Motorola SCR-536. "Handie-Talkie" an téarma a cheap an comhlacht don ghléas seo, ach sa deireadh bhí na saighdiúirí Meiriceánacha sásta an téarma "walkie-talkie" a úsáid agus iad ag trácht ar an ngléas seo. 
Tá callaire agus micreafón sa siúlscéalaí chomh maith le haeróg, agus an t-iomlán cosúil le sás láimhe an teileafóin (ó na laethanta roimh theacht na nguthán siúil). Raidió déthreo atá ann go bunúsach, agus is gléas cumarsáide den chineál leathdhéphléascach é, is é sin, tá sé curtha ag glacadh comhartha ón taobh amuigh agus tú ag éisteacht, ach má theastaíonn uait rud éigin a rá leis an duine eile, caithfidh tú cnaipe an mhicreafóin a bhrú, agus a fhad is a bheidh tú á bhrú, ní bheidh an callaire ag obair.
Úsáidtear siúlscéalaithe inniu féin ach is ar éigean a d'fheicfeá aon duine ar an tsráid ag labhairt i siúlscéalaí, ós rud é go bhfuil na gutháin siúil (na fóin phóca) chomh coitianta ar na saolta seo. Tabhair faoi deara nach bhfuil criptiúchán ar bith ag obair sna siúlscéalaithe: aon duine atá ag éisteacht leis an mbealach raidió atá tú a úsáid cloisfidh sé an rud atá tú a rá.
Rigel. Is é Rigel (Beta Orionis, β Ori) an réalta is gile sa réaltbhuíon Oríon, cé gur cheart go bhfreagródh a hainmniú Bayer "beta" don dara réalta is gile sa réaltbhuíon, cuireann a méid dealraitheach +0.18 í os comhair na réalta α Orionis, Betelgeuse. Is ollfhathach gorm é agus tá sé faoi 860 solasbhliain (260 parsóic) dínn nó mar sin. Is réalta athraitheach Alpha Cygni é leis an aimplitiúid de 0.039 méid agus peiriad de 2.075 lá. Ceaptar go gcríochnóidh Rigel a shaol mar ollnóva de chineál II . Tá sé suite ar an gcos chlé ceaptha d’fhigiúr an sealgair Orion a chruthaigh réaltaí an réaltbhuíon. Dá bhrí sin a ainm de bhunadh Arabach, Rijl jauza al-Yusra, "cos chlé an lár", ag tagairt do Orion. Ainm Araibis eile atá aige freisin ná Algebar, a bhfuil a bhunús in ar-Rijl al-Jabbār, "cos an fhathaigh".
Is eol gur déréalta amhairc é Rigel ó 1831, nuair a thomhais Friedrich Georg Wilhelm von Struve é den chéad uair. Cé go bhfuil méid +6.7 ag an réalta a ghabhann leis, Rigel B, tá a ghaireacht do Rigel A (níos mó ná 500 uair níos gile) ina dhúshlán do theileascóip níos lú ná 150 mm sa chró. Ag an bhfad measta ón gcóras, tá níos mó ná 2500 aonad réalteolaíoch (ua) scartha ó Rigel B ón bpríomh-réalta; dá bharr sin, níor aimsíodh aon gluaisne fithiseach, cé go roinneann siad a ngluaiseacht féin. 
Dá réir sin, is réalta dénártha é Rigel B, comhdhéanta de dhá réalta príomhsheichimh scartha le thart ar 100 ua. Tá tréimhse fithiseach an dénártha seo thart ar 400 bliain. Is cosúil go bhfuil baint ag ceathrú réalta de mhéid 15 leis an gcóras. D’fhéadfadh gur abhac de chineál K é atá ag 44 soicind stua go físiúil - a fhreagraíonn do scaradh iarbhír níos mó ná 11,500 au - agus thógann sé thart ar 250,000 bliain chun fithis a chríochnú timpeall an tríréad geal istigh.
Mionsonraí.
Maise: mais na Gréine méadaithe faoi 21
Ga: ga na Gréine méadaithe faoi 78.9
Lonrachas: lonrachas na Gréine méadaithe faoi 120 míle
Teocht: 12,100 K
Miotalacht: -0.06 ± 0.10 dex
Aois: (8 ± 1) × 106 bliain
Féile Idirnáisiúnta na Leabhar Inite. Ceiliúrtar Féile Idirnáisiúnta na Leabhar Inite ar an 1 Aibreán.
Is é atá á cheiliúradh lá breithe Jean Anthelme Brillat-Savarin (1755-1826), a bhí ina bheadaí agus scríbhneoir bia, chomh maith le dlíodóir agus breitheamh clúiteach; bhí ina bhall de chúirt achomharc uachtarach na Fraince ó 1800 go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1826.
Xcas. Is Córas Ailgéabar Ríomhaireachta foinse oscailte (CAS) é Xcas do Microsoft Windows, Apple macOS agus Linux.
Sa bhliain 2000, sheol Bernard Parisse Xcas.
Tá Xcas scríofa i C++.
Thomas Lincoln Tally. Fear gnó agus léiritheoir scannáin ab ea Thomas Lincoln Tally (1861 – 24 Samhain 1945). D'oscail sé "Tally’s Electric Theatre", an chéad phictiúrlann i Los Angeles, California ar 2 Aibreán 1902. Reáchtáladh na seónna in ollphuball sorcais ar dtús. D'íoc an pobal ̩$0.10 do na ticéid .. costasach ag an am. Ach bhíodh an-tóir ar an bpictiúrlann ón lá sin amach.
Caoineadh na dTrí Mhuire. Amhrán cráifeach drámatúil is ea "Caoineadh na dTrí Mhuire", i bhfoirm chomhráite idir Muire, Naomh Peadar agus Íosa ar an gcrois. Ní heol go beacht cé hiad na trí Mhuire, ach is cinnte gur Muire, máthair Íosa, duine díobh.
Baineann an t-amhrán le spioradálacht na ndaoine seachas spioradáltacht fhoirmiúil na hEaglaise. Tá an focal olagóin 'ochón' ag rith tríd. Tá uafás na fulaingthe agus dó chas an Aiséirí le brath air.
Stair.
Is cuid de thraidisiún leathan amhrán é (ar amhráin Laidine iad i dtús aimsire) a bhaineann le haimsir na Cásca agus a dhéanann cur síos ar pháis Chríost. Téann an traidisiún seo siar go dtí na meánaoiseanna ar a laghad. Ní fios cé a chum. 
Seans gur bhain an Caoineadh le dráma diaga de chuid na meánaoiseanna. Bhíodh sé de nós ag mná caointe i dtuaisceart Éireann páirt na dtrí Mhuire a ghlacadh agus iad ag rá an amhráin seo ag sochraidí. 
Bíonn móitífeanna Eorpacha agus Éireannacha measctha ins na hamhráin seo in Éirinn .
Leaganacha.
Bhíodh leaganacha de coitianta tríd an tír, agus bhí roinnt díobh á mbailiú ó thús an fichiú céad.
Máel Dúin (idirdhealú). Laoch an scéil "Immram Máele Dúin" is ea Máel Dúin. 
D'fhéadfadh é gurbh ionann "Máel Dúin" fosta agus:
Dlíthe Fick. Déanann dlíthe Fick cur síos ar idirleathadh agus dhíorthaigh Adolf Fick iad sa bhliain 1855. Is féidir iad a úsáid le haghaidh chun comhéifeachta idirleata "D". Is féidir céad dlí Fick a úsáid chun a dhara dlí a dhíorthú, atá ar aon dul leis an gcothromóid idirleata.
Tugtar 'gnáth idirleatadhh' nó 'idirleathadh Fickeach' ar phróiseas idirleata a ghéilleann do dhlíthe Fick; ar shlí eile, tugtar 'idirleathadh aimhrialta' nó 'idirleathadh neamh-Fickeach' air.
Prionsabal Le Chatalier. CórasPrionsabal na ceimice is ea Prionsabal Le Chatalier a úsáidtear chun éifeacht athraithe ar dhálaí ar chothromaíocht cheimiceach a thuar. Ainmníodh an prionsabal i ndiaidh Henry Louis Le Chatelier, an té a bheartaigh é, agus uaireanta luaitear é freisin do Karl Ferdinand Braun, a d'aimsigh go neamhspleách é. Is féidir é a lua mar:
"Má tá córas ar bith atá i gcothromaíocht ar feadh tréimhse fada ama agus má athraítear na coinníolacha ar an tiúchan, teocht, toirt, nó brú; 1. athraíonn an córas go cothromaíocht nua, agus 2. go pointe áirithe, gníomhaíonn t-athrú seo in aghaidh an athraithe fheidhmigh."