Trelis/gawiki huggingface dataset:
Iseabail NicCailein.  Bean uasal agus file i gcúirt Inbhir Aora ab ea Iseabail NicCailein, Cuntaois Earra-Ghàidheal (fl. 1500). Rugadh í c. 1499 do Ghilleaspuig, an dóú hIarla Earra-Ghàidheal (a maraíodh ag Cath Flodden sa bhliain 1513), agus d'Ealasaid Stiùbhart. Phós sí an dóú hIarla Chaiseil (Cassillis), fear a maraíodh ag Preastabhaig sa bhliain 1527.
Scríobh Iseabail i nGaeilge liteartha a linne, canúint a bhí ina teanga choiteann ag lucht léinn na hAlban agus na hÉireann. Tá trí dhán léi le fáil i Leabhar Dheaghan Leasa Mhòir: 'Atá fleasgach ar mo thí', 'Éistibh, a lucht an tighe-se' agus 'Is mairg dá ngalar an grádh':
Tugann an t-údar le fios sa dán "Éistibh, a Luchd an Tighe-se" go bhfuil méid agus cumhacht faoi leith ag bhod sagairt an tí cúirte. Cé go bhfuil sé ráite ag scoláirí áirithe nach cinnte gurb í Iseabail a chum an dán gáirsiúil seo, maítear freisin nach bhfuil bunús leis an amhras sin.
Cabáiste. Planda débhliantúil glas nó corcora-duilleach is ea cabáiste(a chuimsíonn grúpaí éagsúla saothróga de "Bhrassica oleracea"), a fhástar mar bharr ghlasraí bliantúil i gcomhair a gceann dlúthduilleach. Tá dlúthbhaint aige le glasraí croisiféaracha eile, cosúil le brocailí, cóilis, agus bachlóga Bruiséile, síolraíonn sé ó "B. oleracea var. oleracea", cabáiste fiáin machaire. Cuimsíonn cinn cabáistí raon ó 0.5 go dtí 4.0 cileagram, agus is féidir iad a bheith glas, corcra nó bán agus bíonn cabáiste Savoy mín-dhilleach dearg agus crap-dhilleach dearg nó glas ar na cinn is neamhchoitianta. Is glasra ilscaireach é. Faoi choinníollacha ina mbíonn laethanta fada sholas na gréine ann, mar shampla sna hard-domhanleithid thuaidh i rith an tsamhraidh, is féidir le cabáiste fás i bhfad níos mó.
Cóilis. Is ceann de roinnt glasraí sa speiceas "Brassica oleracea", sa bhfine Brassicaceae, í an chóilis, glasra cosúil le cabáiste a bhfuil croí geal inite ann. 
Is planda bliantúil í agus ó shíol a phóraítear í. De ghnáth, ní itear ach an ceann bán. Bíonn ceann na cóilise comhdhéanta de mhíristéama bláthrach. Bíonn cinn na gcóiliseacha cosúil leo siúd i mbrocailí, atá éagsúil sa mhéid go bhfuil bachlóga bláthanna acu. Áirítear sa speiceas "Brassica oleracea" freisin brocailí, bachlóga Bruiséile, cabáiste, "Brassica oleracea var. viridis", agus cál, cé gur de ghrúpaí saothróg éagsúil iad.
Laura Ingalls Wilder. Údar Meiriceánach a bhí i Laura Elizabeth Ingalls Wilder. (7 Feabhra, 1867 – 10 Feabhra, 1957) Scríobh sí sraith leabhar an "Little House", bunaithe ar a hóige i dteaghlach cheannródaithe Meiriceánacha.
Éistibh, a lucht an tighe-se. Chum Iseabail Ní Mheic Cailéin, fl. 1500, an dán Éistibh, a lucht an tighe-se Bean uasal agus file i gcúirt Inbhir Aora a bhí inti. De réir dealraimh, ba bhean nó iníon Chailein í, céad iarla Earra Ghàidheal (†1493).
Tá trí dhán an fhile seo caomhnaithe i Leabhar Deadhan Lios Móir: 'Atá fleasgach ar mo thí', Éistibh, a lucht an tighe-se agus 'Is mairg dá ngalar an grádh'.
De réir Thomas Owen Clancy tugann an t-údar le fios sa dán i bhfoirm maíomh gáirsiúil, go bhfuil méid agus cumhacht faoi leith ag bhod sagairt an tí cúirte. Tá amhras curtha i leith bharántúlacht an mhilleáin seo ar an fhile Iseabail, ach gan fhorais shubstaintiúla. 
An dán.
i Leabhar Deathan Lios Mòir
Estyf, a lucht in ti so,&lt;/br&gt;
   re skail na bod breour,&lt;/br&gt;
   dy hantyth mo chreissy&lt;/br&gt;
   cwt dane skallow dy screyf.
Da leneour bod braiwillycht&lt;/br&gt;
   dy vy sin amsyr royn,&lt;/br&gt;
   tak far in nvrd ċrawe so&lt;/br&gt;
   bod is ċaf mor roynne.
Bod mo haggird horistil&lt;/br&gt;
   ga ty go fad sessowyt,&lt;/br&gt;
   otha keynn an quhallavir&lt;/br&gt;
   in reyf ata na vackann.
Atta reyf roiravyr&lt;/br&gt;
   an sin sne skail breg,&lt;/br&gt;
   notcha cholai choyravyr&lt;/br&gt;
   woa vod arriss es.&lt;/br&gt;
                   Estyve.
Aistriúchán go Gàidhlig an lae inniu
Éistibh, a Luchd an tighe-se&lt;/br&gt;
re scél na mbod brioghmhar&lt;/br&gt;
do shanntaich mo chridhe-sa&lt;/br&gt;
cuid dana scéalaibh do sgríobhadh.
Cé líonmhor bod bréagh-bhileach&lt;/br&gt;
do bhí san aimsir romhainn&lt;/br&gt;
tá aig fear an úird chrábhaidh seo&lt;/br&gt;
bod as cho mór righinn.
Bod mo shagairt thuarasdail&lt;/br&gt;
cé tá cho fada seasmhach&lt;/br&gt;
o tha céin ní chualabhair&lt;/br&gt;
an reabh atá ina mhacan.
Atá a riabh ro-reamhar&lt;/br&gt;
an sin's ní h-é scéal bréagach&lt;/br&gt;
nocha chuala cho-reamhar&lt;/br&gt;
mhotha bhod arís. Éistibh.
Aistriúchán go Gaeilge an lae inniu
Éistigí, a lucht a' tí-se&lt;/br&gt;
re scéal na mbod bríomhar&lt;/br&gt;
do shantaigh mo chroí-sa&lt;/br&gt;
cuid dena scéalaibh, scríobhfaidh mé.
Cé líonmhar boid bréa-bhileach&lt;/br&gt;
do bhí san aimsir romhainn&lt;/br&gt;
tá ag fear an óird chrábhaidh seo&lt;/br&gt;
bod as comh mór righin.
Bod mo shagairt thuarastail&lt;/br&gt;
cé comh fada seasmhach&lt;/br&gt;
ó le cianaibh ní chualadar&lt;/br&gt;
an cleas atá ina bhod
Tá a bhod ró-reamhar&lt;/br&gt;
ansin is ní hé scéal bréagach&lt;/br&gt;
níor chuala bod comh-reamhar&lt;/br&gt;
níos móire roimhe. Éistigí.
Ann Radcliffe. Údar Sasanach ba ea Ann Radcliffe (9 Iúil 1764 – 7 Feabhra 1823) a bhí ina ceannródaí i réimse na n-úrscéalta gotacha. Scríobh sí faoin ainm cleite "Mrs. Radcliffe". 
D'éirigh go han-mhaith léi. Shaothraigh sí na múrtha airgid as a cuid leabhar; fuair sí íocaíocht i bhfad ní b'airde ná an chuid ba mhó de na scríbhneoirí eile ag an am, cuma fir nó mná a bheith i gceist. Ach rinneadh dearmad áirithe ar a chuid úrscéalta ina dhiaidh sin.
Saol.
Duine príobháideach ba ea í. Is beag atá ar eolas againn faoina saol inniu, Ach scríobh sé "The Female Advocate" sa bhliain 1799. Am réabhlóideach a bhí ann agus bhí sí an-tógtha leis an bhfeimineachas.
Tháinig fiabhras ar Radcliffe agus d’éag sí ar an 7ú lá Feabhra 1823 (58 mblian d’aois a bhí sí ag an am).
Saothar.
Scríobh Mrs. Radcliffe scéinséirí mistéire a bhí leagtha amach go cliste agus thug sí téamaí ceannairceacha isteach sna scéalta sin. Mhúscail sí spéis as cuimse i ngnéithe den osnádúr, rud a bhí neamhchoitianta ag an am agus in ainneoin na theagasc na gCríostaithe. Ach bhí míniú réasúnach ar na mistéirí sna scéalta sin i gcónaí. Nuair a bhí casadh aisteach sa scéal, bhí bunchúiseanna nádúrtha a mhíneodh an casadh céanna. 
Chuaigh dea-iompar a cuid banlaochra i bhfeidhm ar na léirmheastóirí. Is i ngeall air seo gur tosaíodh ar glacadh leis an úrscéal gotach mar fhoirm inghlactha shóisialta. 
Naisc.
Project Gutenberg
Sam Maguire. Ba phoblachtóir Éireannach agus imreoir peil Ghaelach é Samuel ("Sam") Maguire ("Somhairle Mag Uidhir") (1879 - 6 Feabhra, 1927). Cuimhnítear air go príomha mar eapainm Chorn Shomhairle Mhig Uidhir, a thugtar do bhuaiteoirí sinsear uile-Éireann sa pheil ghaelach.
Saol.
Rugadh Maguire i Meall a' Bhreaca gar do Dhúnmaonmhui sa bhliain 1877.Bhí ceathrar deartháir agus beirt deirfiúr aige. Oileadh é sa Mhódhscoil i nDúnmaonmhuí agus ansin i scoil cháiliúil eile, darbh ainm Scoil an tSléibhe, in Ard Uí bhFicheallaigh in aice le Cloch na Coillte.
Fuair Maguire post sa státseirbhís i Londain agus ghlac sé páirt ghníomhach sa Chumann Lúthchleas Gael ann. Ba phoblachtach go smior é agus bhuail sé le Mícheál Ó Coileáin i Londain. Bhí Sam Maguire ar son an tSaorstáit.
Bás.
Bhuail eitinn Maguire agus cailleadh é i Meall a' Bhreaca ar an 6 Feabhra 1927. Tá sé curtha i reilig Naomh Mhuire, Dhúnmaonmhui, i lár an bhaile mhóir. Ní raibh Maguire ach 49 mbliana d'aois nuair a fuair sé bás, gan cáil agus gan phingin.
Leabhar Deathan Lios Mòir. Lámhscríbhinn chlúiteach Albanach is ea Leabhar Deathan Lios Mòir ("Gaeilge na hÉireann": Leabhar Dhéan Leasa Mhóir). Cuireadh le chéile é in oirthear Shiorrachd Pheairt sa chéad chuid den 16ú haois. Ba é an príomhtheaglamaí Seumas MacGriogair, biocáire Fhartairchille agus Déan teidealach Ardeaglais Lios Mhòir, cé gur dócha go raibh scríobhaithe eile ann. Orthu sin bhí a dheartháir Donnchadh agus Uileam Druimeanach, sagart cúnta Fhartairchille. 
Tá an chuid is mó de scríofa i “bpeannaireacht rúnaíochta” na hAlban, seachas i bpeannaireacht Ghaelach “chorrlitreach” na hÉireann. Baintear feidhm as an litriú céanna a úsáideadh chun an Albainis a scríobh, mar ba ghnách agus Gaeilge na hAlban á scríobh sna Meánaoiseanna Déanacha.
Tá an chuid is mó den lámhscríbhinn i nGaeilge ach tá a lán teangacha eile ann. Tá roinnt mhaith téacsanna ann atá scríofa in Albainis agus i Laidin, agus sleachta as saothar William Dunbar agus Robert Henryson ina measc, agus tá lorg an débhéascna ar an lámhscríbhinn. Baineann cuid mhór de na téacsanna Gaeilge le hÉirinn, agus inti siúd a cumadh ceithre cinn is daichead de na dánta atá i nGaeilge na scol, le hais dán is fiche dá leithéid as Albain. 
Is cosúil gurbh iad Caimbéalaigh Ghleann Urchaidh pátrúin na lámhscríbhinne, agus tá filíocht inti a scríobh Donnchadh Caimbeul as Gleann Urchaidh. Tá an lámhscribhinn le fáil i Leabharlann Náisiúnta na hAlban mar Adv. 72.1.37.
Manuel Antonio Sanclemente. Rugadh Antonio Manuel Sanclemente i mBuga, atá anois i Roinn Valle del Cauca, ar an 19 Meán Fómhair sa bhliain 1813 agus fuair sé bás i Villeta, Cundinamarca ar an 19 Márta 1902. Ba státaire, múinteoir, agus polaiteoir Colómach é, agus bhí sé ina Uachtarán ar an Phoblacht idir 1898 agus 1900. Le linn a riail bhris cogadh amach, sé sin, Cogadh na Míle Lá, (Spáinnis: "La Guerra de los Mil Días"). Ina theannta sin, tá cuimhne air mar an tUachtarán is aosta a ceapadh i stair na tíre: bhí sé 84 bliain d'aois. 
Saol.
Críochnaíodh a chuid ardstaidéir in Ollscoil Cauca ("Universidad del Cauca") i bPopayan, agus bronnadh dochtúireacht sa dlí-eolaíocht (dlíodóir) air sa bhliain 1837. Ansin bhí sé i seilbh oifigí breithiúnacha éagsúla, agus toghadh é chun na Cúirte Uachtaraí sa bhliain 1854. Mar an gcéanna, d'oibrigh sé sa dlí agus san oideachas, agus ceapadh é ina cheannasaí ar an gColegio de Buga.
Margaret Ritchie. Is polaiteoir Éireannach í Margaret Ritchie (rugadh 25 Márta 1958). Toghadh í mar cheannaire ar Pháirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre nó an SDLP ar 7 Feabhra 2010. Bhí sí ina hAire Forbartha Sóisialta i dTuaisceart Éireann ó 8 Bealtaine 2007 amach.
Oideachas.
Bhain sí céim amach in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste agus d'oibrigh sí mar chuntóir parlaiminte d'Eddie McGrady ó 1987 go 2003.
Kwashiorkor. Cinéal easláinte ghéar i measc pháistí é an kwashiorkor. Baineann sé le míchothú ó fhuinneamh na bpróitéiní agus is iad éidéime, greannaitheacht, anoireicse, deirmitíteas othrasaithe agus ae méadaithe le hionsíothláití sailleacha a phríomhthréithe. Is é an éidéime atá cúisithe ag drochchothú a shainíonn kwashiorkor. Cheaptaí gur easpa próitéiní ba chúis le kwashiorkor, ach go mbíodh a ndóthain calraí á chaitheamh ag an othar, agus seo a roinneadh é ó mharasmas. Le déanaí áfach, aithníodh go bhfuil baint ag easpa micreachothaitheach agus frithocsaídeoir leis, chomh maith. Is annamh go dtarlaíonn sé sa domhan forbartha.
Thóg péidiatraí Iamácach, an Dr. Cicely D. Williams, an focal isteach i gcaint phobal an leighis lena halt sa Lancet sa bhliain 1935. Díorthaíonn an focal ó theanga an Ga ó chósta Ghána, agus "an tinneas a fhaigheann an leanbh nuair a thagann an leanbh nua" is ciall dó. Tagraíonn seo don chaoi go bhforbraíonn an tinneas go minic i leanbh a scoitear den chíoch nuair a thagann siblín nuabheirthe ar an bhfód. Tá próitéiní agus aimíonaigéid i mbainne na gcíoch atá riachtanach do fhorbairt an pháiste. I measc pobal atá i mbaol, is féidir go bhforbróidh kwashiorkor má scoitheann máthair leanbh ó bhainne na gcíoch agus aiste bia atá lán le stáirsí, carbaihiodráití, agus atá gann ó thaobh próitéiní a chur ina áit.
Surtur. Fathach miotaseolaíoch de chuid na hÍoslainne, a raibh smacht aige ar thine agus a bhí ina rí ar Muspelheim, ab ea Surtur ("An Fathach Dubh" is brí lena ainm).
Sa scéal Ragnarök, chuir sé féin agus mic Muspel an domhan trí thine agus sceith tine i chuile threo sa chaoi gur scriosadh an beatha ar fad.
Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh. Tá an paradacsa seo - Paradacsa an Fhiaigh Dhuibh - i ndiaidh Carl G. Hempel, a chum é. Bhí sé ag plé le conas tairiscint a dheimhniú ("Confirmation theory") agus mhínigh sé an paradacsa i dtéarmaí éin: "an fiach dubh" ("raven"). Le haghaidh an chuntais a thabharfar anseo, fágaimid an aidiacht "dubh" ar lár agus tugaimid "fiach" ar an éan sin. (Is suimiúil gur thug an Seabhac fiach (gan an aidiacht) ar "raven" agus fiach mara ar "cormorant" ina fhoclóir.)
Ba í an tairiscint nó an hipitéis a bhí ag Hempel ná:
(Tá cuma "tá sé fear" air seo, ach ritheann sé níos fearr leis an tslí ina scríobhtar sa loighic shiombalach.) Pé scéal é, maidir leis an bhrí, níl mórán deacrachtaí leis an fhoirm seo. Má fhéachaimid ar fhiach (Fa) agus tugaimid faoi deara go bhfuil sé dubh (Da), sin deimhniú ar an hipitéis. Má tá an fiach neamh-dhubh (~Da), (i.e. ar dhath nach dubh é), diúltaítear an hipitéis. Úsáidimid Fx d'fhiach ar bith agus Fa d'fhiach áirithe.
Ach is féidir H a scríobh ar bhealach eile H* atá díreach mar an gcéanna maidir leis na rialacha loighce:
Cé go bhfuil cuma ait ar an leagan amach seo – i leith gach rud nach bhfuil dubh, ní fiach é – níl aon sarú (ghnáth)rialacha na loighce ann (H=H*).
Ag úsáid na hargóinte thuas, má fhéachaimid ar rud ar bith nach bhfuil dubh (~Da), mar shampla peann gorm, agus tugaimid faoi deara nach fiach é (~Fa) – sin deimhniú éigin ar an hipitéis (~Da -&gt; ~Fa).
Tá cuma pharadacsúil air seo! Conas is féidir le peann gorm deimhniú go bhfuil dath dubh ar gach fiach? 
Ar shlí amháin tá sé fíor – má bhíonn cainníocht i gceist. Cuir i gcás go bhfuil 100 fiach agus 10,000,000 ní nach bhfuil dubh ann. Má iniúchaimid fiach agus deimhnímid go bhfuil sé dubh, sin fianaise láidir (1 sa 100) ag dul lenár hipitéis. Má iniúchaimid rud nach bhfuil dubh agus deimhnímid nach fiach atá ann, sin fianaise rí-bheag (1 sa 10,000,000) i bhfabhar na hipitéise --- ach is fianaise é mar sin féin. Sin an réiteach Bayesian ar an scéal.
Ach tá cuma pharadacsúil ar an scéal fós. De réir na rialacha loighce, tugann peann gorm fianaise dearfach i leith H. Ach tugann sé leis fianaise dearfach don hipitéis go bhfuil gach préachán bán.
Ghlac Hempel féin nach raibh paradacsa ann nuair a fhéachaimid ar dheimhniú mar chainníocht. Ach a mhalairt de thuairim a bhí ag Quine. Dar le Quine, caithfear teorainn a chur le neamh-fhiach (~Fx), sa chaoi is go gcaithfear claoi le roghnú nádúrtha, i gcomhthéacs Darwin, agus an stair a ghabhann leis ("natural kinds" an téarma a úsáideann sé).
Klemens Wenzel von Metternich. Ba pholaiteoir agus státaire de chuid na hOstaire-na Gearmáine é Klemens Wenzel, an Prionsa von Metternich (Gearmáinis: "Klemens Wenzel Nepomuk Lothar, Fürst von Metternich-Winneburg zu Beilstein") (15 Bealtaine, 1773 - 11 Meitheamh, 1859) agus bhí sé ar na taidhleoirí is tábhachtaí lena linn. Ba phearsa mór le rá é sa gcaibidlíocht roimh agus i rith Chomhdháil Vín, agus meastar é araon mar pharadigm na bainistíochta bheartas eachtrach agus pearsa mhór i bhforbairt chleachtas na taidhleoireachta. Ba chleachtóir eiseamláireach na taidhleoireachta é sa 19ú haois a chreid i bpolaitíocht na cumhachta mar a phríomhaidhm; a bhí fréamhaithe go domhain i gcreideamh chothromaíocht na cumhachta. Tríd na glúinte, cáineadh Metternich go géar mar fhrithghníomhaí dall. Tar éis an Chéad Chogadh Domhanda, thug roinnt staraithe le tuiscint gurb é ceann de na cúiseanna ba mhó len é a bheith in aghaidh na cumhachta a roinnt le gnáth dhaoine ná go raibh sé buartha go mbainfeadh náisiúnachas na Gearmáine ceannasaíocht pholaitiúil bainte amach.
Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh. Ba státaire Éireannach agus Briotanach é Robert Stewart, Second Marquess of Londonderry KG, GCH, PC,(Ire) (18 Meitheamh, 1769 - 12 Lúnasa, 1822), ar a dtugtar sa stair Tiarna an Chaisleáin Riabhaigh (Béarla: "Lord Castlereagh"). [n 1] Mar Rúnaí Eachtracha na Ríochta Aontaithe, ó 1812 bhí sé lárnach do bhainistíocht na comhghuaillíochta a threascair Napoléon Bonaparte agus ba é an príomh-taidhleoir Briotanach é ag Comhdháil Vín. Bhí sé freisin ina cheannaire ar Theach na gComóntach Briotanach i rialtas an Robert Jenkinson, 2ra Iarla Learphoill (Béarla: "2nd Earl of Liverpool") ó 1812 go dtí a bháis le féinmharú i Lúnasa 1822. Go luath ina ghairm bheatha, mar Phríomh-Rúnaí na hÉireann, bhí baint aige le hÉirí Amach 1798 a chur faoi chois agus a bhí sé freagrach as Acht an Aontais 1800 a chur i bhfeidhm.
Portán. Is artrapód é an portán. Úsáidtear na focail Partan, Crùbag agus Ruadhag i nGaeilge na hAlban. Partan a deirtear i nGaeilge Mhanann.
Cathair San Mairíne, San Mairíne. Is í Cathair San Mairíne príomhchathar Phoblacht San Mairíne ar an leithinis na hIodáile, suite ar na fánaí den tsliabh is airde sa phoblacht, .i. Monte Titano. 
Bhí daonra 4,493 ann sa bhliain 2005. Is í Cathair San Mairíne an tríú cathair sa tír ó thaobh daonra de. Cé gurb í an phríomhchathair í, is i mbaile Bhorgo Maggiore a bhíonn an chuid is mó de chúrsaí gnó na poblachta. Tá teorainn aici le "castelli" (bardais) Acquaviva, Borgo Maggiore, Fiorentino, agus Chiesanuova chomh maith le común San Leo na hIodáile.
Stair.
Bhunaigh Naomh Marinus agus teifigh Chríostaithe an chathair sa bhliain 301. Ó shin d'fhás an chathair mar thearmann ó ghéarleanúint na Rómhánach. Mar gheall ar sin, is í an phoblacht is sine san Eoraip. 
Bhí trí thúr cosanta ag an gcathair: tógadh Guaita sa 11ú aois, agus dúradh faoi go raibh sé dothreáite. De bharr na gCrosáidí, tógadh an dara túr, Cesta sa 13ú haois. Tógadh an tríú túr, an Montale, sa 14ú haois - an túr ba lu fós.
Bhí daonra na cathrach ag méadú. Ach ní raibh fonn ar na San Mairínigh ionradh nó cogadh a dhéanamh chun talamh breise a fháil; fuair siad naoi "castelli" eile trí cheannach agus conarthaí.
Geilleagar.
San aimsir atá caite bhíodh eastósctha na gclócaí agus an tsnoíodóireacht mar ghné lárnach de gheilleagar na cathrach. Sa lá atá inniu ann tá an turasóireacht, an tráchtáil, díol na stampaí agus an tionscadal talmhaíochta ar na gníomhaíochtaí geilleagracha tábhachtacha sa tír. 
Turasóireacht.
Thug timpealll trí mhilliún turasóir cuairt ar Shan Mairíne gach bliain sna 2000idí. Go hiondúil is as an Iodáil iad.
Iompar.
Tá clú agus cáil ar na sráideanna a bhíonn ag casadh agus iad ag ardú. Níl cead ag gluaisteáin a bheith i lár na cathrach ach oiread.
Roimh an Dara Cogadh Domhanda, tógadh líne traenach ón gcathair go Rimini. Dúnadh é i ndiaidh an chogaidh ach tá na tolláin fós ann chomh maith le stáisiún traenach 'Piazzale Lo Stradone'.
Tá seirbhís bus go Rimini, agus tá carr cábla 1.5 km d'fhaide go dtí Borgo Maggiore.
Spóirt.
Tá dhá fhoireann sacair ann, an S.S. Murata agus an S.P. Tre Penne. Tháinig an lasair Oilimpeach tríd an gcathair díreach roimh Chluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2006.
Nasbhailte.
Tá nasc ag an gCathair San Mairín le:
Sliogán. Sliogán a thugtar ar chás crua cosantach ainmhithe áirithe, mar shampla seilmide, sliogiasc nó turtar. 
Logainmneacha.
Is éard is brí leis an logainm "Sligeach" ná go bhfuil sliogáin san áit. Tá "Tuairín na Sliogán" suite in Uíbh Ráthach, gar do Chill Orglan.
Ubh. Is soitheach orgánach í an ubh a bhfásann suth inti. Beireann éin, reiptílí, feithidí, moilisc, éisc agus monaitréimigh uibheacha. Is ionann ubh agus siogót. Scaoiltear an ubh ón gcorp, tar éis toirchiú an ubháin.
Eorna. Eorna a thugtar ar chineál planda a tháinig ó speiceas féir darb ainm "Hordeum vulgare".
Arbhar Indiach. Arbhar Indiach a thugtar ar chineál planda. Is cineál féir é a saothraiodh den chéad uair i Méisi-Mheiriceá roimh theacht na nEorpach agus tá tóir air i mbia Mheicsiceo. Tugtar "grán buí" air chomh maith. "Cruithneachd Innseanach" a thugann Gaeil na hAlban air.
Mala (corp an duine). Is éard is mala ann ná stiall ghruaige ar an iomaire ós cionn na súile daonna. Úsáidtear an téarma mala braoi freisin. An focal céanna "mala" a úsáidtear i nGaeilge na hAlban.
Éadan. Is é an t-éadan an chuid d'aghaidh an duine atá suite os cionn na malaí. Uaireanta, is í an aghaidh uile atá i gceist leis an bhfocal seo. "Bathais" a deirtear in Albain.
Coróin. Is ceannbheart ciorclach ornáideach a chaitheann monarc nó diacht éigin mar siombail údaráis agus cumhachta é coróin.
Maidhm shneachta. Is mais sneachta agus oighear ag titim go sciobtha síos leiceann sléibhe é maidhm shneachta, go minic ag déanamh slad ar gach a bhíonn os a comhair amach. I saghas amháin, tosaíonn sí ag pointe áirithe, agus de réir mar a thagann anuas, leathann amach, ag fágáil rian i bhfoirm V inbhéartaithe, agus titeann an sneachta mar phúdar scaoilte. I saghas eile, titeann sí mar phláta nó leac a bhriseann ina bhlocanna de réir mar a thiteann chun rian leathan dronuilleogach a fhágáil. 
Bíonn sí cumasach scriosúil sa dá chás. Tarlaíonn sí nuair is mó an fórsa ar mheall sneachta de bharr domhantarraingthe ná an fórsa a ghreamaíonn an meall le taobh an tsléibhe. 
Tagann an aimsir san áireamh, agus tarlaíonn an-chuid maidhmeanna i ndiaidh stoirme inar thit a lán sneachta. Muna ngreamaíonn titim nua sneachta lena bhfuil ann roimpi, is mór an priacal go dtarlóidh maidhm. Bíonn baint mhór ag fána an tsléibhe léi, agus tosaíonn 90% de mhaidhmeanna sneachta ar fhánaí 30-45°, is 98% díobh ar fhánaí 25-50°. 
Go minic bailíonn an ghaoth sneachta i gcoirnis ar ghrua an tsléibhe, agus ina dhiaidh sin tosaíonn an mhaidhm ar thaobh na fothana den sliabh. Tagann an bealach ina bpacáiltear an sneachta ar an sliabh i rith an gheimhridh i gceist freisin, maidir le cé chomh greamaithe le chéile a bhíonn na cisil uile, mar shampla, agus an mbíonn cisil de leac sleamhain oighir ina measc. Tagann cruth an tsléibhe i gceist freisin. 
Is deacair maidhmeanna a thuar. Chun smacht éigin a choimeád ar an scéal, cuireann na húdaráis tús le maidhmeanna beaga neamhdhíobhálacha le pléascán. Tá tuilleadh taighde le déanamh chun an feiniméan a thuiscint i gceart is na tubaistí a sheachaint.
Póca. Is mála beag fuaite ar éadach, úsáidte den giuirléidí a iompar é póca.
Muineál. Is éard is muineál ann ná an pháirt den chorp a cheanglaíonn an ceann agus an chuid eile den chorp.
Aghaidh. Tugtar aghaidh nó éadan ar an taobh tosaigh den cheann. I gcás an duine, glactar leis go gcuimsíonn sé an ghruaig, an t-éadan, an mhala, na súile, an tsrón, na cluasa, na leicne, an béal, na beola, na fiacla, an craiceann agus an smig. Mar seo, tá baill chéadfacha áirithe ar an aghaidh. Úsáidtear na focail "aghaidh" agus "aodann" i nGaeilge na hAlban freisin.
Cleite. Tugtar cleite ar ghéagán a fhásann as craiceann éin.
Creig. Is éard is creig ann ná aill ghéar nó gharbh.
Cnaipe. Is diosca beag fuaite ar ball éadaigh é cnaipe. Cuirtear trí poll iad chun rudaí a cheangail le chéile.
Craic. I gnáthchaint na hÉireann, tugtar craic ar aon sórt spóirt, spraoi, siamsaíocht nó comhrá taitneamhach idir daoine. Ní focal Gaeilge ó dhúchas é, ach ceann a tógadh isteach ó Albainis Uladh.
Éadaí. Tugtar éadaí ar na hearraí a chaitheann daoine chun an corp a chlúdú.
Folt rua. Tugtar folt rua ar ghruaig dhearg ar cheann duine éigin.
Gé. Is ainm coitianta a thugtar ar éin uisce áirithe san fhine Anatidae é gé. Is éin mhóra iad a fheidhmíonn níos mó ar talamh ná na healaí is na lachain, agus a chuimsíonn an chuid eile den fhine. Ní grúpa tacsanomaíochta iad na géanna.
Coinnítear an ghé mar éan clóis ach tá géanna fiáine ann freisin.
Tá dhá ghéineas d'fhíorghnéanna ann: "Anser" (na géanna liatha agus bána) agus "Branta" (na géanna dubha), cé nach dtugtar "gé" ar gach uile speiceas sna géinis seo; mar shampla, is é “cadhan” an gnáthainm ar "Branta bernicla" agus is é “néné” an t-ainm ar "Branta sandvicensis". Tá na fíorghnéanna gaolta leis na healaí, a bhíonn níos mó ná iad, agus na lachain, a bhíonn níos lú.
Úsáidtear an téarma “gé” ar roinnt speiceas eile, an chuid is mó acu ón Leathsféar Theas — baill den fhofhine Tadorninae (na seil-lachain).
Speicis roghnaithe.
Lachain agus géanna.
Tá an lacha agus an ghé cosúil lena chéile freisin. Tá goba ag an dá cheann acu a ligeann dóibh bia difriúil a ithe. Cabhraíonn gob na lachan léi nuair a bhíonn sí ag lorg bia san uisce agus ligeann gob na gé di féar a phiocadh suas. Tá cosa scamallacha ag an lacha agus ag an ngé agus cabhraíonn siad leo bheith ag snámh.
Ceann tuí. Tugtar ceann tuí nó díon tuí ar díon atá clúdaithe le tuí, giolcacha nó a leithéid d'ábhair eile.