Trelis/gawiki huggingface dataset:
Buíochán. Is éard is buíochán ann ná riocht ina mbíonn méadú i dtiúchan na líocha domlais (bilearúibin is biliveirdin) sa bhfuil. Fágann siad seo smál ar an gcraiceann is fíocháin eile, gealacáin na súl ina measc, agus tagann siad le bheith glasbhuí. 
Tá 3 phríomhchúis a fhéadfaidh an riocht seo a tharraingt: má tharlaíonn dianscaoileadh iomarcach lí na fola, haemaglóibin, táirgtear méid mínormálta ard de líocha an domlais, rud a sháithíonn cumas an ae chun iad a eisfhearadh (buíochán haemalaíoch); má bhíonn galar géar ar an ae is laghdú ar a chumas líocha an domlais a dhíbirt ón bhfuil go dtí an stéig, bailíonn na líocha seo sa cholainn; má bhíonn bac ar thaisteal líocha an domlais as an ae tríd an bhfeadán coiteann domlasach, de bharr cloch domlais mar shampla, bailíonn na líocha san ae is scaipeann sa cholainn i gcoitinne.
Buíóg ruibheach. Féileacán le sciatháin leathana. Na sciatháin liomóideach buí ar fhireannaigh agus scothghlas/bán ar bhaineannaigh, le spota flannbhuí sa dá chás. Na cruimheanna gormghlas le ribí míne. Faightear ar ramhdhraighean iad. Fanann an féileacán fásta codlatach faoi dhuilleoga i rith an gheimhridh.
Búitil. CH3CH2CH2CH2-, grúpa ceathaircharbón alafatach. Tá 3 isiméir eile de ann: iseabúitil, (CH3)2CH-CH2-, búitil thánaisteach, (CH3)(C2H5)-CH-, agus búitil threasach, (CH3)3C-.
Bulbal. Is éan é an bulbal atá dúchasach don Afraic thrópaiceach, Madagascar is deisceart na hÁise. Na sciatháin gearr, an t-eireaball fada, guairí righne ag bun an eireabaill bhioraigh. Glórach tréadúil. Áitríonn sé coillearnach nó talamh shaothraithe. Itheann sé torthaí is feithidí.
Búmarang. Imríonn daoine cluichí le búmarang inniu ach uirlis fiaigh san Astráil a bhí ann fadó. Bata caite atá ann, cuartha chun go n-eitleoidh sé fad mór is go mbuailfidh buille trom ar sprioc. Tá foirmeacha múnlaithe chun gur féidir leo conair chuartha a eitilt chun filleadh ar an ionad lainseála.
Bun (fisic). I bhfisic na gcáithníní, cainníocht candamach breise ar leith (a dtugtar "blas" uirthi) a chaomhnaítear in idirghníomhaíochtaí leictreamaighnéadacha is idirghníomhaíochtaí láidre ach nach gcaomhnaítear in idirghníomhaíochtaí laga. Tugtar an tsiombail "B" uirthi. B = -1 ag bunchuarc, agus cuimsíonn buncháithnín bunchuarc (b) nó bunfhrithchuarc. Fionnadh an bunchuarc i 1977 mar dhís bunchuarc/bunfhrithchuarc, a dtugtar "upsalónmhéasón" uirthi. Cuimsíonn sé gach ball de chlann na mbunchuarc B-mhéasóin, agus na bunfhrithchuairc.
Bunachar sonraí coibhneasta. Bealach a leagtar amach sonraí i ríomhaire, ina stóráiltear gach saghas aonáin ina gceann is ina gceann mar thábla, is na gaolta idir na haonáin mar thábla eile.
Bundún leice. Céalantrátach muirí, aonarach de ghnáth, le colainn shorcóireach, greamaithe ag a bun le foshraith éigin, ciorcal d'adharcáin ar an mbarr timpeall an bhéil. Maireann cineálacha áirithe i gcoilíneachtaí. Timpeall 800 speiceas ann, ón gcrios idirthaoideach go dtí na doimhneachtaí duibheagánta.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar an mbundún leice mar a leanas ina leabhar "Cladaí Chonamara":
Bunghutaí. Sraith pointí tagartha a cheap Daniel Jones chun fuaimeanna na ngutaí i dteanga a aithint is a shainiú. Bunaithe ar ghluaiseachtaí na teanga is na ngiall agus iad scartha réasúnta rialta óna chéile. Aithnítear 18 príomhionad teanga, agus léirítear iad ar ghreille gluaiseachtaí ingearacha is cothrománacha.
Buntáistíocht mheicniúil. I meaisín, cóimheas an fhórsa feidhmithe leis an mbuniarracht (mar shampla, i gcás luamháin, cóimheas an mheáchain ardaithe leis an bhfórsa iarrachta). Is bunairí meaisín í, agus is féidir léi a bheith níos lú ná 1, cothrom le 1 nó níos mó ná 1. Le fírinne, bíonn an fhíorbhuntáiste mheicniúil níos lú ná an luach réamhinste, mar gur gá iarracht breise a dhéanamh chun frithchuimilt a shárú.
Bunteoirim an chalcalais. Sa mhatamaitic, faoi chúinsí áirithe, is fíor gur (d/dx)(∫0x f(t) dt) = f(x). Aontaíonn an teoirim seo calcalas difreálach le calcalas suimeálach. Luaitear Gottfried Leibnitz is Isaac Newton mar cheapadóirí na teoirime bunúsaí seo.
Bunús na beatha. Tá na saghsanna éagsúla beatha ar Domhan tar éis athrú trí éabhlóid ó na bunsaghsanna a bhí ann timpeall 3,000 milliún bliain ó shin, orgánaigh aoncheallacha. Tá próiseas na héabhlóide seo á staidéar trí gheolaíocht, anatamaíocht is bitheolaíocht mhóilíneach. Ní raibh ann sa chéad 2,000 milliún bliain ach miocrorgánaigh, cosúil le baictéir nó algaí. Timpeall 1,000 milliún bliain ó shin tháinig orgánaigh le cealla is núicléas iontu ar an bhfód, agus ba thapa a tharla an éabhlóid ina dhiaidh sin. Tháinig orgánaigh chasta ilcheallacha chun tosaigh le linn an 500 milliún bliain dheiridh.
Bunús na Cruinne. Is éard is Bunús na Cruinne ann ná an tsamhail is coitianta anois gur phléasc ábhar is fuinneamh uile na Cruinne, a bhí cruinnithe i bponcstaid fhíordhlúth fhíorthe, in ollphléasc timpeall 20,000 milliún bliain ó shin. Ina dhiaidh sin, le linn d'ábhar na Cruinne a bheith ag forleathnú amach ón mbunphointe, tháthaigh na réaltaí as scamaill hidrigine is héiliam, théigh siad sa táthú is thosaigh ag comhleá, go mór mór ina gcroíleacáin. Le himeacht ama, phléasc cuid de na réaltaí chun scamaill nua a chumadh is an bunábhar do réaltaí nua a sholáthar. Bhailigh na réaltaí ina mbraislí ar a dtugtar "réaltraí". Tá fós an-chuid ábhair, gáis, deannaigh is réad de gach méid amuigh sa spás i mbun an bhunfhorleathnaithe ach faoi fheidhmiú ag fórsaí imtharraingthe na reann mór eile. Is réalta í ár nGrian de chuid Bealach na Bó Finne, réaltra ina bhfuil na mílte milliún réaltaí eile. Is iad na príomhfhianaisí go bhfuil an Chruinne á forleathnú an t-am ar fad ná an radaíocht chúlra mhicreathonnach chosmach, agus deargaistriú an tsolais a ghlacaimíd ó na réaltraí a bhfuil staidéar déanta orthu. Edwin Hubble a thairg an tsamhail seo i 1929.
Bunús na Gealaí. Tháinig an Ghealach is an Domhan araon ó phrótadomhan amháin. Moltar gur imbhuail rinn neimhe éigin, astaróideach ollmhór nó fiú pláinéad éigin chomh mór le Mars, leis an bprótadomhan gur bhris píosa amach chun an Ghealach a dhéanamh is an Domhan a fhágaint ina diaidh. Compánach nó satailít don Domhan atá sa Ghealach. Taistealaíonn siad araon, mar aonad, timpeall na Gréine. Rothlaíonn an Domhan is fithisíonn an Ghealach thart timpeall an Domhain ag an am céanna. Ach nuair a ríomhtar móiminteam uilleach na Gealaí timpeall ar an Domhan, is mó ar fád é ná móiminteam an Domhain thart ar a ais. Más ón mbunréad céanna an dá rinn, ní léir conas is féidir móiminteam uilleach chomh mór sin a bheith ag an nGealach i gcomparáid leis an Domhan. Tá céatadán an iarainn sa Ghealach níos lú ná sa Domhan. Ní mór gur ó thréithe an reanna imbhuailte is uillinn na himbhuailte a bheith oiriúnach a tháinig na difríochtaí is na contrárthachtaí seo idir Gealach is Domhan.
Duccio di Buonisegna. Péintéir a rugadh i Siena na hIodáile ab ea Duccio di Buonisegna (c 1255-c 1319). Bhunaigh sé Scoil Siena. Rinne sé a shárshaothar "Maestà" (Maorgacht, 1311) don altóir in Ardeaglais Siena. D'oibriodh sé le teampara uibhe ar phainéil adhmaid le órdhuille mar mhaisiúchán. Bhí máistreas aige ar úsáid an teampara nach raibh ag ealaíontóirí na linne ná ag aon duine roimhe.
Luther Burbank. Gairneoir a rugadh i Lancaster, Maine ab ea Luther Burbank (7 Márta 1849 – 11 Aibreán 1926). Shaothraigh sé an pór nua práta, práta Burbank, ar fheirm i Maine. Chuaigh sé go Santa Rosa, California i 1875, agus le linn a shaoil shaothraigh os cionn 800 pór nua torthaí is bláthanna.
Denis Burkitt. Dochtúir a saolaíodh in Inis Ceithleann ab ea Denis Burkitt (28 Feabhra 1911 - 23 Márta 1993). Agus é ina mháinlia in Uganda, 1947-1964, rinne sé staidéar ar dháileadh na hailse áirithe a dtugtar "liomfóma Burkitt" anois uirthi. Galar is ea é a mháchailigh is a mharaigh an-chuid páistí sna tíortha Afracacha meánchiorclacha. Thaispeáin sé gur víreas ar leith, víreas Epstein-Barr, is cúis leis an liomfóma seo. Tá leigheas ar liomfóma Burkitt tríd an víreas sin a chloí. Léirigh sé freisin an ceangal idir galair is cothú. I 1971 chruthaigh sé an dlúthcheangal idir easpa gairbhsí snáithíní sa chothú is ailse na bputóg. Mar thoradh, tháinig réabhlóid i gcúrsaí cothaithe ar fud an Domhain agus feabhas as cuimse ar ár dtuiscint ar cad is cothú folláin ann.
Richard Boyle, 3ú hIarla Burlington. Ailtire a rugadh i Londain ab ea Richard Boyle, 3ú hIarla Burlington agus 4ú hIarla Chorcaí (25 Aibreán 1694 – 15 Nollaig 1753). Ba bhreá leis obair Andrea Palladio, agus d'athmhúnlaigh sé Teach Burlington i Londain ar a stíl seisean. Lean an stíl seo an-choitianta sa Bhreatain go deireadh an 18ú céad.
Susan Jocelyn Burnell. Réalteolaí a rugadh ar 15 Iúil 1943 san Lorgain is ea Susan Jocelyn Burnell (née Bell). Agus í i mbun taighde iarchéime in Ollscoil Cambridge faoi stiúir Anthony Hewish, thóg is d'fheidhmigh sí radaiteileasóp 81.5 MHz. Rinne sí grinniú córasach ar fud na spéire, agus i 1967 d'aimsigh an chéad phulsár, neodrónréalta rothlach a astaíonn radaíocht leictreamaighnéadach ó thaobh amháin ionas go mbraitear é mar fhoinse bíogtha radaíochta, cosúil le teach solais. Ina dhiaidh sin d'aimsigh sí 3 cheann eile. Faoi seo tá níos mó ná 350 cinn aimsithe ag réalteolaithe ar fud an Domhain. Roinneadh Duais Nobel sa bhfisic i 1974 le Hewish as fionnachtain an phulsáir, ach bhí conspóid shuntasach ann mar nár roinneadh le Burnell í.
Frank Macfarlane Burnet. Imdhíoneolaí is víreolaí a rugadh i dTraralgon na hAstráile ab ea Frank Macfarlane Burnet (3 Meán Fómhair 1899 –31 Lúnasa 1985). Ina chuid taighde ar an bhfreagairt imdhíonach, thairg sé cealla bána fola ar leith a d'iompair na hantasubstaintí go dtí ionad na hantagaine chomh tapa sin. Ba chruthú ar an meicníocht seo obair Peter Medawar, agus roinn an bheirt acu Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1960 as an obair seo.
Cyril Lodowic Burt. Síceolaí a rugadh i Londain ab ea Cyril Lodowic Burt (1883-1971). Bhí sé freagrach as teoiric is cleachtadh tástálacha intleachta is inniúlachta, le feidhmeanna san oideachas is staidéár ar chiontóirí óga sa Bhreatain. Sna 1980idí ceistíodh a theoiricí is a mhodhanna oibre ó bhun, áfach.
Bus tralaí. Bus ina mbíonn mótar leictreach in ionad inneall dócháin inmheánaigh. Faigheann sé an chumhacht leictreach ó cháblaí lastuas trí ghéaga deiridh cuimilteora. Ní hionann is tram é mar nach ritheann ar ráillí le rotha cruaiche, ach ar rotha le boinn rubair ar an ngnáthbhóthar. Bhíodh sé in úsáid go forleathan san Eoraip is na Stáit Aontaithe, ach cuireadh gnáthbhusanna ina n-ionad i gcuid mhaith áiteanna. Le déanaí, áfach, tá athmhachnamh á dhéanamh ar an athrú seo ar chúiseanna truailliú aeir is fothraim, agus bheadh an bus tralaí i bhfad níos fearr ar an ábhar seo.
Otididae. Éain mhóra fhadchosacha a mhaireann ar an talamh, dúchasach don Afraic, deisceart na hEorpa is an Áise is ea na hOtididae. Is fearr leo talamh oscailte ná aon tírdhreach eile. Is fearr leo siúl ná eitilt, bíodh is go n-eitlíonn siad go maith. Itheann siad feithidí móra (lócaistí is dreoilíní teaspaigh go príomha), laghairteanna is éin bheaga.
Buta. Cnoc aonarach barrleata géarshleasach iarmharach, cruthaithe ag creimeadh nuair a chosnaíonn iarmhar carraige crua na carraigeacha boga faoina bhun.
Bútaidhé-éin. CH2=CH-CH=CH2, fiúchphointe -4 °C. Monaiméir thábhachtach rubair shaorga. Tábhachtach mar an sampla is simplí de chóras comhchuingreach nasc dúbailte.
Bútán. CH3CH2CH2CH3, fiuchphointe 0 °C, gás alcáin a fhaightear mar chodán peitriliam ar féidir é a leachtú go héasca. Soláthraítear é mar leacht faoi bhrú le húsáid mar bhreosla (i ngás Calor, mar shampla). Tá isiméir struchtúrtha amháin aige, iseabútán nó meitiolprópán, (CH3)2CH-CH3.
Hiasaint. Bleib atá dúchasach do réigiúin na Meánmhara is an Afraic is ea hiasaint nó bú (géineas "Hyacinthus"). Na duilleoga caol nó garbh stropa-chruthach; na bláthanna clogchruthach, cothrománach nó cromtha i spící. An-athraitheach i méid is dlús an bhlátha. Na samplaí móra a bhíonn i siopa an bhláthadóra, is cineálacha cumhra saothraithe iad le raon leathan dathanna.
Diderik Buxtehude.  
Cumadóir ceoil is orgánaí Danmhargach-Ghearmánach a rugadh sa Danmhairg, in Oldsloe (sa Ghearmáin anois) nó Helsingborg (sa tSualainn anois) ab ea Diderik Buxtehude (1637 – 9 Bealtaine 1701). Ina orgánaí in Eaglais Mhuire i Lübeck ó 1668, d'eagraigh sé ceolchoirmeacha cáiliúla dá cheol reiligiúnda orgáin féin gach Aidbhint. Is cuid de ghnáth-stór cheoil an orgáin a chuid cumadóireachta agus seinntear a phíosaí ceoil go minic ag ceadail agus ceolchoirmeacha inniu.
Christoph Buys Ballot. Meitéareolaí a rugadh in Kloetinge na hOllainne ab ea Christophorus Hendrick Diederick Buys Ballot (10 Deireadh Fómhair 1817 – 3 Feabhra 1890). Úsáidtear Christoph freisin i gcomhar a chéad ainm. I 1857 shaothraigh sé dlí Buys Ballot, a chuireann síos ar an gceangal idir réimsí ardbhrú is ísealbhrú agus treo na gaoithe. In Utrecht na hÍsiltíre a fuair sé bás.
Richard Evelyn Byrd. Aimiréal, taiscéalaí is eitleoir a rugadh i Winchester, Vermont ab ea Richard Evelyn Byrd (25 Deireadh Fómhair 1888 – 11 Márta 1957). Is é a rinne an chéad eitilt in eitleán thar an Mol Thuaidh, i 1926, agus an Mol Theas, i 1929.
Cabáiste aille. Planda méith ilchraobhach ilbhliantúil a fhásann 30 cm ar airde, dúchasach do chóstaí na hEorpa, na Meánmhara is na Mara Duibhe. Na duilleoga roinnte ina dteascáin chaola líneacha, ciorclach i dtrasghearradh. Na bláthanna scothbhuí in umbail 3-6 cm ar leithead. Uaireanta déantar picil as na duilleoga méithe. 
Tugtar ainmneacha eile ar an bplanda áirithe seo, "cnámhlus", "craobhraic" agus "lus na gcnámh" ina measc.
Cabáiste an mhadra rua. Planda ilbhliantúil a dhéanann mata, le cnotaí duilleog céasla-chruthach maolfhiaclach. Na bláthanna i gcraobhacha ar ghais ingearacha a fhásann 30 cm ar airde, bán go scoth-bhándearg le spotaí dearga. Hibrid is ea é, ach ní heol a bhunús. Fástar go forleathan i ngairdíní é.
Cabáiste géaraithe. Bia coitianta sa Ghearmáin a dhéantar trí chisil ailtéarnacha cabáiste mhionghearrtha is salainn a dhéanamh i mbosca adhmaid is ea cabáiste géaraithe (nó sauerkraut). Díbrítear aer trí ualach a chur ar barr. Ansin fágtar an t-iomlán ar feadh míosa nó mar sin le coipeadh.
Cabhaí. Creimire atá dúchasach do Mheiriceá Theas. Cuimsíonn sé an mhuc guine agus raon leathan creimirí eile. Ceansaíodh an mhuc guine baile mar bhia ag na hIncigh, agus itear fós í i Meiriceá Theas. 15 speiceas le fáil.
Cabhair imtharraingthe. An luas breise a fhaigheann spásárthach nuair a thrasnaíonn gar do phláinéad. Trí aimsiú cruinn, is féidir an iarmhairt a úsáid chun an spásárthach a luasghéarú agus ruthag nua a bhaint amach nach féidir a dhéanamh leis an mbunlainseáil. Baineadh feidhm as an iarmhairt chun Mariner 10 a chasadh i dtreo Mhearcair, Pioneer 11 a chur i dtreo Satairn, Voyager a shraonadh thar Iúpatar, VEGA a dhíriú go Cóiméad Halley, agus cabhrú le haistir Galileo is Cassini-Huygens go hIúpatar is Satarn agus le haistir Rosetta faoi seach. Leanfaidh sí mar uirlis thábhachtach i dtreorú spásárthach amach anseo.
Cabhánú. Foirm fiuchta áitiúil i leacht, ina dtarlaíonn íslithe drámata tobanna brú a chuireann tús le boilgíní beaga gáis/gaile. Is féidir go dtarlóidh cabhánú ag cúlfhaobhar lann lián loinge agus i leachtanna faoi fhuaimthonnta an-diana. Uaireanta déanann an cabhánú damáiste suntasach don lián loinge agus struchtúir eile.
Cabhlach cogaidh. Brainse de na fórsaí armtha a bhíonn i mbun cogaíochta is cosaint loingis ar an bhfarraige is ea cabhlach cogaidh. 
Tábhachtach leis na cianta. Mar shampla, 
an bua cinniúnach a bhí ag na Gréagaigh i 480 RC a chloígh ionradh na bPeirseach, ba i gcath muirí é sin. 
Sa 10ú céad bhí cabhlach 50,000 fear le longa armtha cogaidh ag impireacht na Síne. 
Ról an-mhór ag cabhlaigh sna cogaí domhanda le fomhuireáin, iompróirí aerárthach is soithigh dhébheathacha, chomh maith le longa éagsúla cogaidh. 
Ó lár an 20ú céad tá dualgais breise ar chabhlaigh maidir le cosc núicléach, fomhuireáin chun diúracáin bhalaistíocha a lainseáil, agus fomhuireáin núicléacha.
Cábla. Rópa nó slabhra teann láidir is ea cábla mar shampla, sreang leictreachais nó teileafóin. Fadó bhí rópa snáithíneach i gceist, ach anois féadfaidh na snáithíní a bheith déanta as miotal nó miotal le ciseal seachtrach inslitheora (cáblaí leictreacha), nó gloine nó plaisteach (cábla snáithíní optúla). 
Na bunsnáithíní sa chábla casta, lúbtha nó fite ar a chéile ar feadh i bhfad. I gcábla comhaiseach bíonn an dara truaill copair idir an t-inslitheoir seachtrach, agus ciseal inslithe timpeall ar an gcroíleacán copair. 
Bhíodh a leithéid de cháblaí in úsáid go forleathan i gcórais leictreonacha, córais teileachumarsáide go príomha, ach tá cáblaí snáithíní optúla curtha ina n-ionad anois, cuid mhaith.
Cábla comhaiseach. Is éard is cábla comhaiseach ann ná saghas sreangaithe leictrigh le cailliúint réasúnta íseal fuinnimh a úsáidtear sa teaghlach chun aeróg teilifíse a cheangal le teilifíseán. I gcórais ríomhaire, is é an t-idircheangal caighdeánach idir ríomhairí i LAN (líonra ceantair áitiúil). Tá cáblaí snáithíní optúla nó cáblaí casphéire neamhdhíonta á n-úsáid de réir a chéile i bhfeidhmeanna atá tagtha in ionad an LAN (mar shampla, an tIdirlíon).
Sebastian Cabot. Taiscéalaí is loingseoir, mac le John Cabot, a rugadh sa Veinéis nó Briostó ab ea Sebastian Cabot (1474-1557). Chuaigh sé i seirbhís Ferdinand V na Spáinne mar chartagrafaí i 1512. I 1526 rinne sé taiscéaladh ar chósta Mheiriceá Theas do Shéarlas V.
Cacabhala. Ioguána ó Mheiriceá Thuaidh a fhaightear i bhfásaigh charraigeacha is ea an cacabhala. An cholainn dorcha le heireaball ramhar maol buí, gan chíor ar feadh a dhroma. Itheann sé plandaí. Glacann sé suaimhneas i scáintí sna carraigeacha. Má chuirtear isteach air, is féidir go ndingfidh sé é féin sa scáineadh trína scamhóga a bhorradh.
Cacaimistil. Mamach atá dúchasach do Mheiriceá Láir is deisceart na Stát Aontaithe is ea an chacaimistil nó an chacaimistil Lár-Mheiriceánach ("Bassariscus sumichrasti"). Bándonn agus an taobh thíos mílítheach. An t-eireaball fada dosach le fáinní dorcha. Áitríonn sé réigiúin carraigeacha is foraoisí. Tugtar "an t-eireabaillín" air freisin.
Cachtas. Clann an-mhór plandaí, i réigiúin loiscneacha de réir cineáil, ach a fhaightear i ngnáthóga eile. Dúchasach don Domhan Úr. Sa Seandomhan tá spuirsí atá an-chosúil le cachtais. An-chuid saghsanna atá éagsúil i méid, cruth is a n-oiriúniú dá gcomhshaol. Iad go léir súmhar agus stórálann siad uisce, uaireanta sna fréamhacha ach de ghnáth i ngais bhorrtha cosúil le bairillí. Is féidir le cuid acu borradh nó crapadh, ag brath ar thoirt an uisce iontu. Bíonn an planda in ann maireachtáil ar feadh blianta gan bháisteach. Leathrúil le cneas céiriúil. Go minic bíonn fairsinge an dromchla laghdaithe oiread agus is féidir de bharr an planda a bheith sféarúil. Go minic bíonn sé clúdaithe le spíonta a chosnaíonn ó ainmhithe é. A bhláthanna mór feiceálach, agus pailnítear iad ag beacha, seabhacleamhain, dordéin is ialtóga. Na bláthanna a phailnítear de lá (ag éin), bíonn siad dearg is buí, gan bholadh. Iad sin a phailnítear istoíche bán den chuid is mó, le boladh atá láidir, uaireanta gránna. Na torthaí méith, uaireanta inite.
Cachtas na Nollag. Cineál cachtais, ar eipifít é, cachtas na Nollag. Gais stuacha gan dromchlaí aige, comhdhéanta as teascáin leata shiúntaithe agus bláthanna maigeanta air a thagann amach sa gheimhreadh. Dúchasach do dheisceart na Brasaíle.
George Cadbury. Fear gnó a rugadh i mBirmingham Shasana ab ea George Cadbury (19 Meán Fómhair 1839 – 24 Deireadh Fómhair 1922). Lena dheartháir Richard (1835–1899) leathnaigh sé gnó cócó is seacláide a n-athar, agus bhunaigh baile beag eiseamlárach do na hoibrithe ina monarchana i mBournville (1879), réamhtheachtaire do bhealaí nua-aoiseacha soláthar tithe is pleanáil baile.
Cadhan. Is gé atá dúchasach don leathsféar thuaidh é an cadhan ("Branta bernicla"). Síolraíonn sé san Artach ard, agus déanann imirce do chóstaí measartha ó thuaidh sa gheimhreadh. Itheann sé an féar mara, an mhiléarach, den chuid is mó. Is annamh a neadaíonn sé i mbraighdeanas, ní hionann agus an chuid is mó de na géanna eile.
Cadhpú. Creimire, cosúil le cabhaí, atá dúchasach do Mheiriceá Theas agus a tugadh isteach in áiteanna eile. Mór, thar 1 m ar fhad. Cosúil le francach le soc leathan maol. Áitríonn sé bogaigh. Tochlaíonn sé i gcaoi a fhéadfaidh damáiste a dhéanamh do dhíoga is struchtúir eile. Saothraítear é ar son an fhionnaidh bhoig ar a thaobh thíos (seithe caidhpú).
John Cage. Cumadóir ceoil "avant garde" ab ea John Milton Cage (a rugadh i Los Angeles, California; 5 Meán Fómhair 1912 – 12 Lúnasa 1992). Bhain Cage feidhm as leictreonaic agus an pianó ullmhaithe (an fhuaim díchumtha le réada a chuirtear isteach sa ghléas). 
Ceannródaí ba ea Cage. Mar shampla le "ceol seansúil", ní fios caidé mar a fhuaimneoidh an ceol roimh ré. Tá an seinnteoir chomh saor agus is féidir leis a bheith chun tobchumadh a dhéanamh (taobh istigh de na teorainn atá leagtha síos ag John Cage). Sampla amháin de phíosa ceoil sa stíl seo ná “Imaginary Landscape” le John Cage áit a bhfuil 12 raidió ag seinm ag an am céanna. Thig leis na seinnteoirí an fhuaim a chur suas nó síos, nó an stáisiún a athrú de réir mar is mian leo. Braitheann an píosa ceoil ar caidé atá ar na stáisiúin éagsúla ag an am. Is furasta a aithint nach mbeadh aon dá sheinm den phíosa seo mar an chéanna. Níor bhac Cage le nodaireacht traidisiúnta, ach d‟úsáid sé nodaireacht ghrafach. 
Tost.
Rinne Cage tástálacha le tost, inar bhain úsáid as dísle chun codanna dá chuid cumadóireachta a shocrú. "4‟ 33”" is teideal do phíosa a chum John Cage. Sa phíosa seo níl ann ach seinnteoir amháin, ag an phianó, agus suíonn an seinnteoir ag an uirlis ar feadh 4 nóiméad 33 soicind. Ní sheinntear nóta ná ní dhéantar aon fhuaim faoi leith. 
Ba é an smaoineamh a bhí ag Cage ná gurb é ceol an tsaoil nó ceol na beatha féin a bhí le cluinstin ag an lucht éisteachta. Mar sin b‟fhéidir go mbeadh duine amháin ag casachtaí, nó gíoscán ó shuíochán le brath agus ba iad na fuaimeanna seo, measctha leis an tost, an t-aonad ar a thug an cumadóir 4‟ 33”.
Ceol Éireannach.
Sa bhliain 1979, léirigh Cage scór dar teideal “Roaratorio, an Irish Circus on Finnegan’s Wake”. Léigh Cage sliochtanna ó Finnegans Wake de chuid James Joyce le tionlacan ceoil ó cheoltóirí traidisiúnta, ina measc Seamus Ennis, Paddy Glackin, Joe Heany agus Mel Mercier.
Caibheár. Is éard is caibhéar ann ná eochraí (uibheacha) ullmhaithe an bhradán fearna, an mhíl mhóir bháin, agus iasc eile. Gabhtar na héisc sa gheimhreadh sna haibhneacha a ritheann isteach sa Danóib is an Mhuir Dhubh. Eochraí dhubh a fhaightear ón mbradán fearna, agus glactar leis go bhfuil an caibheár sin níos fearr ná aon chaibheár eile.
Caidéal. Meaisín chun sreabhán nó gás a aistriú ó ionad go hionad eile is ea an caidéal. In úsáid de ghnáth chun sreabhán, go minic uisce, a aistriú trí phíobáin chuig ionad níos airde. Na caidéil mheicniúla is luaithe a bhfuil taifead orthu, sa tSín sa 1ú céad RC, ba shlabhraí sráideog cearnach iad. Is féidir leis an gcaidéal is simplí, a bhaineann úsáid as brú an aeir, uisce a ardú timpeall 10 m. Soláthraíonn caidéil níos casta uisce príomhlíonra do thomhaltóirí, agus uisce fuaraithe d'inneall gluaisteáin. Úsáidtear brúchaidéil chun boinn rothair is liathróidí peile a shéideadh. Súnn caidéal folmhaithe an t-aer amach as soitheach chun páirtfholús a chruthú. Is saghas caidéil an croí freisin, chun an fhuil a aistriú tríd an gcóras imshruthaithe ar fud na colainne.
Caidéal leictreamaighnéadach. Feiste chun sreabháin sheoltacha a chaidéalú. Ritear sruth leictreach tríd an sreabhán, ingearach le treo shruth an tsreabháin, is cuirtear réimse maighnéadach i bhfeidhm, ingearach le treo shruth an tsreabháin agus leis an sruth leictreach. Ansin feidhmíonn fórsaí leictreamaighnéadacha ar an sreabhán díreach mar a fheidhmíonn fórsa ar shreang sruthiompartha a chuirtear go hingearach le réimse maighnéadach. An-áisiúil chun miotail leáite a chaidéalú.