Trelis/gawiki huggingface dataset:
Comhairle Contae Chorcaí. Is údarás atá freagrach as rialtas áitiúil i gContae Chorcaí í Comhairle Contae Chorcaí ("Béarla: Cork County Council"). Tá sé á rialú ag an Achta um Athchóiriú Rialtais Áitiúil 2001. Tá an Comhairle freagrach as tithíocht, Bóthair agus Iompair, pleanáil uirbeach agus forbairt, áiseanna agus cultúr, agus timpeallacht. Tá 55 comhairleoirí sa comhairle. Tarlaíonn toghcháin gach cúig bliana ag úsáid Vóta Aonair Inaistrithe (VAI).Is é Corcaigh an Phríomhbhaile Contae.
Cnoc na Cille. Is suíomh meigiliteach suite i gContae Chorcaí é Cnoc na Cille.
Dún Chathail. Is dún suite i gContae Chorcaí é Dún Chathail.
An Seandaingean. Is dún suite i gContae Chorcaí é an Seandaingean nó Dún Rí Shéamuis.
Dún Daingean. Is caisleán suite i gContae Chorcaí é Dún Daingean.
An Gleanntán Thoir. Is suíomh meigiliteach suite i gContae Chorcaí é an Gleanntán Thoir.
Deoise Chorcaí agus an Rois. Is deoise suite i gContae Chorcaí í Deoise Chorcaí agus an Rois.
Ionad Siopadóireachta Rinn Mhachan. Is ionad siopadóireachta é Ionad Siopadóireachta Rinn Mhachan atá suite i gContae Chorcaí.
Lár-Choláiste Eoin. Is coláiste suite i gContae Chorcaí é Lár-Choláiste Eoin.
Leaba Chaillí. Is suíomh meigiliteach suite i gContae Chorcaí í Leaba Chaillí (Béarla: "Labbacallee"). An tuama dingeach is mó in Éirinn í. Tógadh an Leaba Chaillí timpeall ar an mbliain 2,300 RC..
Scoil Iósaef Naofa. Is bunscoil atá suite sa Chóbh, i gContae Chorcaí, Éire, í Scoil Iósaef Naofa. Bunscoil do bhuachaillí is ea í. Shroich an scoil céim 'Sciath na Scoileanna' ar feadh trí bliana in iománaíocht agus i bPeil Ghaelach.
Teampall Brianaid. Is liagchiorcal i gContae Chorcaí é Teampall Brianaid. Tá sé suite 2.5 km lastuaidh de Chloich na Coillte.
Scoil Íosagáin. Is bunscoil suite i gContae Chorcaí í Scoil Íosagáin.
Pobalscoil Bhaile an Easpaig. Is bunscoil suite i gContae Chorcaí é Pobalscoil Bhaile an Easpaig.
An Margadh Sasanach.  
Is margadh suite i gContae Chorcaí é an Margadh Sasanach.
Ospidéal Ollscoil Chorcaí. Is ospidéal suite i gContae Chorcaí é Ospidéal Ollscoil Chorcaí.
Prióireacht Chill Chré. Is prióireacht suite i gContae Chorcaí é Prióireacht Chill Chré.
Loch Machan. Is góilín suite i gContae Chorcaí é Loch Machan.
Píopbhuama. Is éard is piopbhuama ann ná feiste phléascach seiftithe, cuid de phíopa séalaithe go docht agus í líonts le hábhar pléascach. Cuireann an srianadh a sholáthraíonn an píopa ar chumas an duine lagphléascáin simplí a úsáid chun pléascadh sách mór a chur i gcríoch, agus cruthaíonn ilroinnt an phíopa féin sreapnal a fhéadfadh a bheith marfach. Bíonn madhmadh, roimh am, ina ghuais ar iarracht um thabhairt faoi aon bhuama baile a thógáil, agus tarlaíonn teagmhais mhadhmadh neamhbheartaithe go minic, toisc úsáid a bhaint as na hábhair agus na modhanna le phíopbhuamaí a dhéanamh, agus is minic gur toradh tromchúiseach nó bás a fhulaingíonn an cóimeálaí.
I go leor tíortha, is coir thromchúiseach í a bheith ag monarú nó i seilbh píopbhuama, beag beann ar an úsáid a bheidh beartaithe.
Substaint phléascach. Is éard is substaint phléascach ann, ar a dtugtar pléascán freisin, ná substaint imoibríoch ag a bhfuil méid mór d'fhuinneamh poitéinsiúil agus gur féidir léi pléascadh a tháirgeadh má scaoiltear í go tobann, de ghnáth, i dteannta le solas, teas, fuaim, agus brú a tháirgeadh. Is éard is lánán pléascach ann ná méid tomhaiste d'ábhar pléascach.
Féadfar an fuinneamh poitéinsiúil seo atá stóráilte in ábhar pléascach a bheith ina
Fuinneamh ceimiceach. Is éard is Fuinneamh cheimiceach ann ná poitéinsiúil (nó cumas) substainte ceimicí chun dul faoi chlaochlú, trí imoibriú ceimiceach nó, chun substaintí ceimiceacha eile a athrú. I measc na samplaí bheadh cadhnraí agus bolgáin solais agus cealla srl. Bíonn fuinneamh i gceist nuair a ndéantar nó nuair a mbristear naisc cheimiceacha, a fhéadfar a bheith ionsúite nó eascartha ó chóras ceimiceach.
Baile Féitheán. Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Baile Féitheán.
Baile an Locha, Corcaigh. Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Baile an Locha.
Baile an Easpaig. Bruachbhaile de chuid Chorcaí é Baile an Easpaig (i mBéarla: "Bishopstown"), ar thaobh theas na cathrach, timpeall ar dhá chiliméadar ó lár na cathrach. Tá 24,136 duine ina gcónaí i mBaile an Easpaig.
Oideacheas.
Bunscoileanna.
Scoil Spioraid Naoimh (Buachaillí)
Scoil Spioraid Naoimh (Cailíní)
Gaelscoil Uí Riada
Meánscoileanna.
Coláiste an Spioraid Naoimh, meánscoil buachaillí Béarla
Coláiste Cnoc na Trócaire nó Mount Mercy, meánscoil cailíní Béarla
Bishopstown Community School, meánscoil Béarla measctha
Ollscoileanna.
Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí
Creideamh.
Church of the Real Presence - Caitliceach
Baile na mBocht. Is ceantar suite i gCorcaigh é Baile na mBocht.
Cnoc na hAoine. Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Cnoc na hAoine.
An Gleann, Corcaigh. Is ceantar suite i gCorcaigh é an Gleann.
Garrán na mBráthar. Is bruachbhaile suite i gCorcaigh é Garrán na mBráthar.
An Linn Dubh. Is ceantar suite i gCorcaigh í an Linn Dubh (Béarla: "Blackpool"). Bhíodh a lán tionsclaíochta ar siúl ann agus mar sin tugtaí "Béal Feirste an Deiscirt" ar an áit mar leasainm.
Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford. Is dánlann suite i gCorcaigh é Coláiste Ealaíne agus Dearthóireachta Crawford.
Ard Cróine. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Ard Cróine (Béarla: "Ardcroney").
Bhíodh eaglais de chuid Eaglais na hÉireann in Ard Cróine (sa phictiúr), ach aistríodh í go Daonpháirc Bhun Raite sa bhliain 1998.
Alvar Aalto.  
Ailtire is dearthóir troscán a rugadh i gKuortane na Fionlainne ab ea Hugo Henrik Alvar Aalto (3 Feabhra 1898 – 11 Bealtaine 1976). Chuir sé modhanna traidisiúnta a thíre in oiriúint don nua-aois, agus rinne ceannródaíocht maidir le troscán feidhmiúil, déanta as sraithadhmad. Dhear sé foirgnimh nua-aoiseacha phoiblí is tionsclaíochta.
Augusta, Maine. Is í Augusta príomhchathair Maine, stát de Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 19,136 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Augusta suite i gContae Kennebec. Tá William R. Stokes ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1754.
Áth an Chuilinn. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Áth an Chuilinn.
Buiríos Ó Luigheach. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Buiríos Ó Luigheach.
Tá Bunscoil agus Meánscoil ann. Tá clú agus cáil ar an gcumann CLG sa pharóiste, go háirithe an fhoireann iománaíochta. 
Rugadh agus tógadh Easpag Ó Caoinleáin agus Easpag Shanahan sa pharóiste. D'oibrigh Ó Caoinleáin sa Chóire Theas agus d'oibrigh Shanahan san Aifreac. 
Tá búistéir, siopa spóirt, stáisiún Garda, uachtarlann, Oifig an Phoist, tithe tábhairne agus gnóthaí eile sa bhaile. 
Tá cóip de chloigín ó Naomh Cualán san Eaglais sa bhaile.
Béal an Átha, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Béal an Átha.
Baile Uí Chomáin. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Chomáin.
Bóthar na Croise. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Bóthar na Croise.
An Bhuaile Dhubh. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Bhuaile Dhubh.
An Baile Nua, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Nua.
An Baile Beag, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Baile Beag.
Béal Átha Gabhann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Béal Átha Gabhann.
Imleach, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Imleach (nó Imleach Iubhair).
Portland, Maine. Is é Portland an chathair is mó sa stát Maine, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 66,194 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Augusta suite i gContae Cumberland. Tá Michael F. Brennan ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1786.
Abacá. Snáithín a fhaightear ó ghas duilleoige i ngné Fhilipíneach banana is ea abacá. Tugtar "cnáib Mhainile" nó "Musa textilis" air freisin. Is planda den fhine Musaceae é, is é sin, fine na mbananaí.
Láidir snámhach. In úsáid chun cáblaí is cairpéid a dhéanamh. Saothraítear an t-abacá ar bhonn tráchtála sna hOileáin Fhilipíneacha, in Eacuadór agus i gCósta Ríce.
Abacas. Fráma simplí comhairimh don uimhríocht is ea an t-abacas, de ghnáth fráma agus cloichíní ar shlata nó ar shreanga air chun comhairimh. I bhfoirm amháin, tá cnaipí áirimh inghluaiste ar bharraí comhthreomhara nó in eitrí comhthreomhara. In úsáid thar chuid mhaith den Domhan leis na mílte bliain.
Ospidéal Thamhlachta. Ospidéal oiliúna é Ospidéal Adelaide agus na Mí, Baile Átha Cliath, ina gcorpraítear Ospidéal Náisiúnta na Leanaí nó níos minice "Ospidéal Thamhlachta" (Béarla: "The Adelaide and Meath Hospital, Dublin, incorporating the National Children's Hospital " nó "Tallaght Hospital" is "AMNCH") atá lonnaithe i dTamhlacht, i mBaile Átha Cliath, Éire. Is é Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath an comhpháirtí acadúil atá aige.
Simancas. Baile i lár na Spáinne, i gcúige Valladolid is ea Simancas. Suite ar Abhainn Pisuerga, is ann atá Cartlann Ríoga na Spáinne, le cuid mhaith cáipéisí (timpeall 33,000,000 san iomlán), cuid acu a bhaineann leis na hÉireannaigh a chuir fúthu sa Spáinn sa seachtú déag. Fuair Aodh Rua Ó Dónaill, taoiseach Thír Chonaill, bás sa chaisleán ina bhfuil an chartlann, sa bhliain 1602.
Buiríos Léith. Is paróiste suite i gContae Thiobraid Árann é Buiríos Léith.
Baile Uí Chléireacháin. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Baile Uí Chléireacháin.
Béal Átha Lúbaigh. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Béal Átha Lúbaigh.
Béal Átha Póirín. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Béal Átha Póirín (Béarla: "Ballyporeen"). Is as an mbaile do shinsir Ronald Reagan.
Cnocán an Éin Fhinn. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Cnocán an Éin Fhinn.
Caisleán Laighnigh. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Caisleán Laighnigh.
An Chluain Mhór. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chluain Mhór.
Cill Shléibhe, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Shléibhe.
Cleveland Abbe. Meitéareolaí ó Nua-Eabhrac ab ea Cleveland Abbe (1836-1916). Scríobh sé mar gheall ar an atmaisféar is an aeráid. Freagrach as córas caighdeánach ama na Stát Aontaithe a chur ar aghaidh.
Ernst Abbe. Fisicí a saolaíodh in Eisenach na Gearmáine ab ea Ernst Abbe (23 Eanáir 1840 – 14 Eanáir 1905). Réitigh sé matamaitic na lionsaí sa mhicreascóp. Uaidh seo bhí sé in ann, i gcomhar le Otto Schott, lionsaí den chaighdeán is airde a tháirgeadh i gcomhair taighde san eolaíocht. Ina phairtnéir le Carl Zeiss ina chomhlacht cáiliúil optaice siúd, ina úinéir air tar éis bhás Zeiss i 1888.
Aberfan. Baile beag i gceantar mianach guail i Merthyr Tudful sa Bhreatain Bheag is ea Aberfan. Tharla tubaiste ann ar an 21 Deireadh Fómhair 1966 nuair a shlog maidhm talún d'fhuíoll mianadóireachta scoil is tithe: maraíodh 144 duine, 116 páiste ina measc.
Abhac bán. Réalta bheag dhoiléir ag druidim chun deireadh a héabhlóide is ea abhac bán. Timpeall 1.4 oiread mhais na Gréine i gcás gach cinn atá ar eolas. Réalta mharbh atá tite isteach uirthi féin, timpeall trastomhas an Domhain, ionas go bhfuil sí buanaithe, a cuid leictreon mar ghás caillte, le brú a chothromaíonn a fórsa imtharraingthe.
Abhacád. Crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde, clúdaithe le faireoga ola cumhra, is ea an abhacád. Meastar go bhfuil sé dúchasach do Mheiriceá Láir. Na duilleoga ubhchruthach leathrúil; na bláthanna 2 cm ar leithead, scothghlas/bán sémhaothánach; na caora piorra-chruthach leathrúil, ag fás suas le 15 cm ar fhad, glas, buí nó scothchorcra, le bia ramhar scothbhuí/glas inite timpeall ar chloch mhór amháin iontu. Saothraítear ar scála ollmhór é i gcuid mhaith réigiún teo cosúil le Meicsiceo is tíortha na Meánmhara. Is lú tomaí na crainn shaothraithe ná na crainn nádúrtha, le torthaí ar dhathanna is méideanna éagsúla a aibíonn ag tréimhsí éagsúla i rith na bliana.
Ábhair ghuaiseacha. Ábhair shaorga, den chuid is mó, ar féidir go mbeidh iarmhairtí dochracha acu ar shláinte daoine. Má chuirtear de láimh iad go mícheart, éillíonn is truaillíonn siad an comhshaol. Samplaí is ea ábhair thocsaineacha, miotail throma (cosúil le luaidhe, mearcair, caidmiam), fuíoll radaighníomhach ó stáisiúin núicléacha is déanamh arm núicléach. Is ábhar imní maidir leis an gcomhshaol is sláinte daoine i gcuid mhaith tíortha cur de láimh na n-ábhar seo.
Ábhar cliste. Is é ata in ábhar cliste ná ábhar a fhreagraíonn ar bhealach sainiúil meicniúil do thruicear ar leith. Athrú brú, teochta, réimse leictrigh nó réimse mhaighnéadaigh a fhéadfaidh a bheith mar thruicear. Athrú i méid, cruth, righneas, dath, trédhearcacht nó poitéinseal leictreach a fhéadfaidh a bheith mar fhreagairt. 
Is miotail iad cóimhiotail cruthchuimhne (SMA) a fhilleann ar a mbunchruthanna déanta nuair a théitear iad. Rinneadh aeróga satailítí as SMAs agus nuair a sheoltar sruth leictreach tríothu len iad a théamh, leathann siad amach ina n-aeróga feidhmeacha. Baintear feidhm as criostail chliste, a ghineann comhartha leictreonach nuair a dhíchumtar iad, mar bhraiteoirí. Athraíonn cinn eile a ndath nuair a athraíonn an teocht, agus is féidir iad a úsáid mar rabhaidh. Tá ceimicí cliste a leathnaíonn nó a chrapann mar fhreagairt ar chomhartha leictreach, agus is féidir iad a úsáid mar mhatáin shaorga. Is féidir leachtanna cliste, a théachtann nuair a chuirtear réimse maighnéadach i bhfeidhm orthu, a úsáid chun creathanna i meaisíní a mhaolú, nó mar chosaint i réigiúin a fhulaingíonn creathanna talún.
Ábhar inbhithmhillte. Aon ábhar is féidir a dhianscaoileadh trí phróisis nádúrtha, lobhadh miocróbach go príomha, chun a chomhábhair a chur ar fáil taobh istigh den éiceachóras. Tá cuid mhaith ábhar nua-aoiseach neamhinbhithmhillte, agus mar sin carnann siad san éiceachóras.
Iain Banks. Údar Albanach ab ea Iain Menzies Banks (16 Feabhra 1954 – 9 Meitheamh 2013) a scríobh ficsean faoin ainm Iain Banks agus ficsean eolaíochta faoin ainm Iain M. Banks.
Ba é "The Wasp Factory" (foilsithe sa bhliain 1984) an chéad úrscéal dá chuid a thabhaigh clú agus iomrá dó agus chuaigh sé leis an scríbhneoireacht lánaimseartha dá bharr.
Luamh. Is éard is luamh ann, ("ón Sean-Ghaeilge 'luam' ("píolótach, stiúireóir"") ná bád nó long áineasa. Ar dtús báire, sainmhíníodh é mar shoitheach-seoil a bhí éadrom, agus a bhí in ann dul go tapa. D'úsáideadh cabhlach na hÍsiltíre iad, i gcomhair tóraíochta píoráidí agus tairmtheacht eile, ar fud agus isteach sna huiscí éadoimhne de chuid na hÍsiltíre. Tar éis é a bheith roghnaithe ag Séarlas II mar an t-árthach a d'iompródh é go dtí an Bhreatain ón Ísiltír, i gcomhair na hathghairme, d'úsáidtí an téarma nuair a bhí iompar daoine tábhachtacha i gceist.
Sa lá atá inniu ann, sonraíonn an téarma dhá rang éagsúil de dobhararthaí, báid seoltóireachta agus mótarbháid. Bíonn luaimh difriúil ó longa oibre, go príomha mar gheall ar a n-fheidhmeanna fóillíochta, agus ní go dtí borradh an ghalbháid agus cineálacha eile de mhótarbháid gur bhraitheadh ar soithí seoltóireachta i gcoitinne mar earraí só, nó soithí áineasa. Níos déanaí, chuimsigh an téarma mótairbháid, go príomha, chun críocha áineasa príobháidí chomh maith.
De ghnáth, bíonn faid na luamh i raon idir 10 méadar (33 troigh) suas go dtí na dosaenacha de mhéadair (na céadta troithe). Tugtar cúrsóir cábáin nó cúrsóir ar shoitheach só níos lú ná 12 méadar (39 tr).
Tagraíonn sár-luamh, go ginearálta, do luamh ar bith (le seol nó le hinneall) atá chomh faide le 24 m (79 tr) agus tagraíonn meagaluamh, go ginearálta, do luamh ar bith atá níos mó ná 50 méadar (164 tr). Is beag an méid seo i ndáil le línéar farraige móire tipiciúil agus tancaeir ola.
Bóchoinneal. Débhliantóg a fhásann 20-120 cm ar airde is ea an bhóchoinneal nó an ghairleog fáil. "Alliaria petiolata" a hainm eolaíochta. Dúchasach don Eoraip is an Áise. A duilleoga bánghlas croíchruthach, ceann bláthanna beaga bána i gcruth croise. Boladh na gairleoige as an bplanda, nuair a bhrúitear é go háirithe. Faightear i bhfáil sceach í.
Cloch an Mhíle. Baile suite i gContae Thiobraid Árann ab ea Cloch an Mhíle.
Crois na Rae. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Crois na Rae.
Paróiste.
Tá an sráidbhaile i bparóiste Caitliceach Chill Chuimín a' tSléibhe. Is amhlaidh go bhfuil baint ag an sráidbhaile le Cumann Sheáin Uí Threasaigh san iomáint. Séipéal miotail atá sa bhaile, a allmharaíodh ón mBreatain - áit ina raibh an foirgneamh in úsáid mar shéipéal Protastúnach.
Tá bunscoil agus reilig san áit. Tá sé ar an sráidbhaile is mó sa pharóiste, níos mó na Cluain Mhurchaidh agus Cill Chuimín.
Tá cumann sacair san áit. 
Tírdhreach.
Ceantar sléibhtiúil is ea é. Bhí an seanbhóthar idir Dhurlas agus Luimneach ag rith tríd an sráidbhaile seo. Tá iarsmaí stairiúla ar an taobh ó dheas den sráidbhaile ag Seanbhaile Éamoinn, áit ina bhfuil tuama cloiche ann.
Logainm.
Go stairiúil Rae nó Réidh Ardnóige a bhí ar an áit. Botún cló ar chomhartha Béarla a crochadh os cionn na bunscoile (ionad pobail sa lá atá inniu ann) a thug "Rearcross" ar an áit don chéad uair i mBéarla, agus dá bharr san le himeacht aimsire glacadh le "Rearcross" agus an leagan Gaelaithe "Crois na Rae" i ngnóthaí oifigiúla. Is minic a chloistear Rae fós i gcaint na ndaoine ann.
An Chúirt Dóite. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chúirt Dóite.
An Chloichín. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Chloichín nó "Cloichín an Mhargaidh".
Cluain Abhla. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cluain Abhla.
Glaise an Ghuail. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Glaise an Ghuail.
Cuilleann, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Cuilleann.
Cill Síoláin. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í Cill Síoláin (nó "Cill tSíoláin").
Polathollán. Is éard is polathollán ann ná tollán déanta as poileitiléin, de ghnáth leathchiorclach, cearnógach nó fadaithe i gcruth. Éiríonn an taobh istigh den pholathollán níos teo toisc go dtéann radaíocht ag teacht isteach ón ngrian plandaí, ithir, agus rudaí eile laistigh den fhoirgneamh níos tapúla ná mar is féidir leis an teas éalú ón struchtúr. Coinníonn an díon agus an balla an teas istigh san fhoirgneamh.
Gerardus 't Hooft. Fisicí a rugadh i nDen Helder na hOllainne is ea Gerardus 't Hooft (1946-). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice le Martinus Veltman i 1999 as a thaighde ar struchtúr candamach na n-imoibrithe leictrealaga. D'fhoilsigh sé "In Search of the Ultimate Building Blocks" (Sa Tóir ar na Brící Bunúsacha Tógála, 1995), agus le Wei Chen, "Introduction to General Relativity" (Buntús na Coibhneasachta Ginearálta, 2001).
Acanthus. Planda le duilleoga tiubha colgacha is ea acantas (géineas Acanthus). Tá sé á mhúnlú nó á shnoí mar mhaisiúchán ó aimsir na nGréagach sa 5ú céad RC. Cuireadh ar mhullach colún Corainteach é.
Sanasaíocht.
Maítear go minic gur mhion-charachtar i miotaseolaíocht na Gréige í Acanthe (Gréigis:Ἀκάνθα nó "Akantha"), agus go raibh a meiteamorfóis freagrach as ainmniú na bplandaí Acanthus. De réir an mhiotais seo, bhí Acantha ina nimfeach agus bhí Apalló i ngrá léi. Diúltaigh Acanthe dó áfach agus scríob sí a aghaidh nuair a rinne sé le banéigean di. Mar thoradh air sin, d'athraíodh ó bhonn í isteach ina planda le duilleoga spíonacha.
Saothrú agus úsáidí.
Fástar roinnt speiceas, mar phlandaí ornáideacha, go háirithe " A. balcanicus ", " A. spinosus " agus " A. mollis ".
Baineadh úsaid as duilleoga acantas ar bhonn aeistéitiúil don Chaipiteal ("sé sin, ball mullaigh den cholún nó den phiara ar a bhfuil an taibhléadan nó stua ina luí") san Ord Corantach. Tagann an téarma 'Caipeateal' ón Laidin "capitellum", a chiallaíonn 'ceann beag'. Ceann de 5 phríomhord na hailtireachta clasaicí is ea an tOrd Corantach.
Sátan. Is é Sátan ainm amháin ar áibhirseoir mór an chine dhaonna de réir na Críostaíochta. 
De réir traidisiún Críostaí, bhí Sátan uair amháin ina aingeal cherub, ach mar gheall ar a sotalach, reibiliúnaigh sé i gcoinne Dé, agus de réir mar a caitheadh pionós as neamh in éineacht leis na haingil a chuaigh leis ina éirí amach. 
Baineann an uimhir 666 leis de réir an Bhíobla.["tagairt de dhíth"]
Is bréagadóir é an diabhal.
Muire Mháthair Guadalupe. Is teideal a thugtar ar an Maighdean Mhuire mar thoradh a taispeánadh ar an gCnoc Tepeyac, Meicsiceo ar an 9 Nollaig 1531 í Muire Mháthair Guadalupe. 
Ceiliúrtar a lá féile ar 12 Nollaig.
An Doladh. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Doladh ("Dolla" i mBéarla).
An Drom. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é An Drom.
Drom Inbhir. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Drom Inbhir.
Dún Eochaille. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Dún Eochaille.
Dumha Aille. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Dumha Aille (nó Dubhaille).
An Eaglais, Contae Thiobraid Árann. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann í an Eaglais.
Faiche Ró. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Faiche Ró.
An Gabhailín. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é an Gabhailín.
Gleann an Ghuail. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Gleann an Ghuail.
Lothra. Baile suite i gContae Thiobraid Árann is ea Lothra.
Lewiston, Maine. Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Lewiston. Tá Lewiston suite i gContae Androscoggin, 55km ó thuaidh de Portland, príómhchathair Stát Maine.
De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 36,592 duine ina gcónaí sa chathair. 
Stair.
Bunaíodh an chathair sa bhliain 1795.
Tharla an troid cáiliúil Muhammad Ali vs. Sonny Liston sa chathair sa bhliain 1965.
Bhí Robert E. Macdonald ina mhéara sna 2000idí.
Toghadh Margaret Craven, polaiteoir de bhunadh Chonamara, ina hionadaí Stáit Maine sa bhliain 2008 agus arís in 2018. Tugtar Mairéad Mhattie Sheáinín uirthi sa mbaile i Leitir Ard i gCarna i gConamara.
Tharla Lámhaigh Lewiston ar 25 Deireadh Fómhair 2023; dúnmharaíodh 18 nduine, an lámhach gunnaí i Meiriceá is measa ó maraíodh 21 duine i Lámhach Robb Elementary sa bhliain 2022.
Luachma. Is baile suite i gContae Thiobraid Árann é Luachma.
Lios Ruanach. Sráidbhaile i gContae Thiobraid Árann is ea Lios Ruanach. Tá 12.4 ciliméadar cearnach ann agus seacht mbaile fearainn ag baint leis: Carraig an Mhuilinn, Cathair Chloch, An Chill Mhóir, Lios Ruanach, An Mhóin Rua, Muileann an Fhraincigh, An Seanbhaile.
Is éard atá i “Ruanach” ná leagan díshamhlaithe ("r-r-" &gt; "r-n-") de Ruarach ("&lt; Ruadhrach"), foirm ghinideach an ainm Ruaraí ("&lt; Ruadhraí"). Ón bhliain 1493 atá an tagairt in *-n- is luaithe. Tá “Lisrodrach” ("Lios Ruadhrach") luaite in 1260. 
Gaeilge.
Tá Lios Ruanach suite i mBarúntacht Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir. Bhí an Ghaeilge láidir i gContae Thiobraid Árann san 18ú haois, ach bhí meath ag teacht uirthi sa 19ú haois, agus sa bharúntacht úd agus in áiteanna eile i ndeisceart an chontae ba láidre í. I nDaonáireamh 1851 dúirt 10,976 duine (28.2%) i mBarúntacht Uíbh Eoghain agus Uíbh Fhathaidh Thoir go raibh Gaeilge acu. In 1891 bhí Gaeilge ag 3,402 duine (15.9%) ann. 
Stair.
Tá daoine ina gcónaí i Lios Ruanach ó na luathmheánaoiseanna ar a laghad agus bhí sé i seilbh muintir de Burgh ó aimsir Anraoi II amach. Tá cáipéis uathúil ó 1333 ann, liosta tionóntaí mhainéar Lios Ruanach, agus cur síos ann ar thailte an tiarna, ar an gcíos a íocann tionóntaithe agus ar chearta mhuintir an tsráidbhaile. Thóg na Buitléaraigh caisleán sa sráidbhaile sa 16ú haois agus é ar marthain fós ina fhothrach. Tá stair múrach le feiceáil fós ann agus iarsmaí pholl an uafáis.
Faoi thús an 19ú haois bhí 981 duine ina gcónaí ann.
Bangor, Maine. Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Bangor. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 33,039 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Bangor suite i gContae Penobscot. Tugadh stádas mar chathair do Bangor sa bhliain 1834.
Auburn, Maine. Is cathair de chuid stát Maine, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Auburn. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 23,055 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Auburn suite i gContae Androscoggin. Tá Jonathan P. LaBonté ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1842.