Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caitríona Perry. Is iriseoir agus láithreoir Éireannach le RTÉ í Caitríona Perry. Rugadh í ar an 15 Deireadh Fómhair 1980 i Ráth Maonais, i mBaile Átha Cliath. Ó mí Eanáir na bliana 2018 i leith, cuireann sí "" i láthair in éineacht le Keelin Shanley ar RTÉ a hAon.
D'fhógair sí ar an 29 Eanáir 2019 go raibh sí ag súil lena céad pháiste.
Anne Doyle. Is iriseoir, láithreoir agus iar-léitheoir nuachta Éireannach í Anne Catherine Doyle. Rugadh í ar an 30 Eanáir 1952 i bhFearna, Contae Loch Garman agus tá sí ina cónaí i mBaile Átha Cliath. D'oibrigh sí le RTÉ.
Bryan Dobson. Is iriseoir, léitheoir nuachta agus láithreoir Éireannach le RTÉ é Bryan David Dobson. Rugadh é ar an 10 Feabhra 1960. Faoi láthair, cuireann sé "Morning Ireland" i láthair. Roimh seo, chuir sé ', ' agus ó am go ham "" i láthair.
An Foras Pátrúnachta. Is é An Foras Pátrúnachta na Scoileanna Lán-Ghaeilge Teo. nó An Foras Pátrúnachta an pátrún is mó ar scoileanna lán-Ghaeilge ag an gcéad agus an dara leibhéal i bPoblacht na hÉireann. Tá breis is 70 scoil faoina bpátrúnacht. Tá siad ina phátrún ar scoileanna lán-Ghaeilge a bhfuil éiteas Caitliceach, Ilchreidmheach, agus Idirchreidmheach (Caitliceach / Protastúnach) acu. Is mian leo líon na scoileanna lán-Ghaeilge a fhás freisin ionas go mbeidh gach tuismitheoir a roghnódh oideachas lán-Ghaeilge in ann teacht ar an rogha sin dá bpáistí agus deánann siad stocaireacht ar son an sprioc sin a bhaint amach.
Bunaíodh An Foras Pátrúnachta sa bhliain 1993 ionas go mbeadh rogha eile ag scoileanna maidir le pátrúnacht. An fhís atá ag An Foras Pátrúnachta ná oideachas lán-Ghaeilge den scoth a chothú, a fhorbairt agus a leathnú sa tír.
Is é Caoimhín Ó hEaghra mar Ard-Runaí na heagraíochta.
Nuacht.
Ag deireadh 2018 sheol siad feachtas ollmhór dar teideal Gaelscoil4All agus tá siad ag stocaireacht maidir le seo ionas go mbeadh líon ard gaelscoileanna nua ag an mbunleibhéal agus tuilleadh gaelcholáistí nua bunaithe ina dhiaidh an bhliain sin.
Úna O'Hagan. Is údar, iriseoir agus iar-léitheoir nuachta le RTÉ Éireannach í Una O'Hagan. Rugadh í sa bhliain 1962. Chuir sí "Six One News", "Nine O'Clock News" agus "One O'Clock News" i láthair.
Mary Kennedy. Is údar, pearsa theilifíse agus iar-léitheoir nuachta Éireannach í Mary Kennedy (Gaeilge: "Máire Ní Chinnéide"). Rugadh í ar an 4 Deireadh Fómhair 1954. Is láithreoir reatha í ar "Nationwide" le Anne Cassin. Chuir sí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1995 i láthair ón Point Theatre, Baile Átha Cliath.
Anne Cassin. Is iriseoir agus léitheoir nuachta ag obair do RTÉ í Anne Cassin.
Thosaigh sí a gairm ar Radio Nova i 1982, ag cur "Dublin Today" i láthair, le Bryan Dobson. Ainmníodh í mar láithreoir "Nationwide" ar an 20 Nollaig 2011, ag teacht in áit Michael Ryan. Thosaigh sí ag cur "Nationwide" i láthair ar an 13 Eanáir 2012.
Siún Nic Gearailt. Is léitheoir nuachta le RTÉ í Siún Nic Gearailt. Rugadh í ar an 14 Meán Fómhair 1971.
Cuireann sí "Nuacht RTÉ" i láthair. Roimh seo, chuir sí ', "RTÉ News on Two" agus ' i láthair.
Is cainteoir dúchais na Gaelainne í. Tógadh suas in An Fheothanach in iarthar Contae Chiarraí í. Chomh maith le sin, is cainteoir líofa na Gearmáinise í.
Bernard O'Shea. Is fuirseoir Éireannach ó Darú, Contae Laoise é Bernard O'Shea. Rugadh é ar an 25 Márta 1979. Cuireann sé an clár raidió RTÉ 2fm "Breakfast Republic" i láthair le Jennifer Zamparelli agus Keith Walsh. Tháinig sé san ochtú háit ar an dara sraith "Dancing with the Stars" sa bhliain 2018.
Jennifer Zamparelli. Is fuirseoir agus láithreoir teilifíse Éireannach í Jennifer Zamparelli (née Maguire). Rugadh í ar an 9 Aibreán 1980. Tá aithne uirthi don ról aici ar an gclár teilifíse "Republic of Telly" agus mar láithreoir ar an gclár RTÉ 2fm "Breakfast Republic" le Bernard O'Shea agus Keith Walsh. Léiríonn sí an pháirt mar Bridget sa chlár "Bridget &amp; Eamon". Tá sí ag cur an tríú sraith "Dancing with the Stars" i láthair sa bhliain 2019.
Ian Dempsey. Is láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach é Ian Dempsey. Rugadh é ar an 16 Eanáir 1961. Ó shin 1998, cuireann sé "The Ian Dempsey Breakfast Show" i láthair do Today FM. Roimhe seo, chuir sé "Dempsey's Den" i láthair do RTÉ a Dó.
Michael Lyster. Is láithreoir raidió agus teilifíse Éireannach a oibríonn do RTÉ é Michael Lyster. Rugadh é ar an 11 Aibreán 1954. Tá aithne air mar láithreoir "The Sunday Game Live" ó 1984 go 2018.
Oliver Callan. Is aorthóir agus impriseanaíoch Éireannach é Oliver Callan. Rugadh é ar an 27 Nollaig 1980. Tá aithne air mar chruthaitheoir "Callan's Kicks" agus "Nob Nation".
Gaeloideachas. Bunaíodh an eagraíocht Gaeloideachas Teo. (nó Gaeloideachas) mar "Gaelscoileanna Teo". sa bhliain 1973. Tacaíonn sé le luathoideachais Gaeilge lasmuigh den Ghaeltacht, mar aon le scoileanna lán-Ghaeilge nó Gaelscoileanna agus Gaelcholáistí fud fad oileán na hÉireann. Athraíodh ainm na heagraíochta ó "Gaelscoileanna Teo". go "Gaeloideachas Teo". sa bhliain 2016.Is í Bláthnaid ní Ghréacháin atá mar Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin POF/CEO na heagraíochta.
An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta &amp; Gaelscolaíochta. Is áisíneacht oideachais Gaeilge é An Chomhairle um Oideachas Gaeltachta &amp; Gaelscolaíochta / COGG lonnaithe agus ag déanamh freastal ar oideachais trí mheán na Gaeilge ag an mbun agus ag an ndara-leibhéil i bPoblacht na hÉireann.
Bunaíodh COGG faoi fhorálacha Alt 31 den Acht Oideachais 1998 tar éis feachtais a chuir Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge, Gaelscoileanna Teo. agus Eagraíocht na Scoileanna Gaeltachta ar bun le go mbeadh sainstruchtúr ann le freastal a dhéanamh ar riachtanais oideachais na scoileanna Gaeltachta agus na scoileanna lán-Ghaeilge in Éirinn. Tá feidhmeanna maidir le múineadh na Gaeilge i scoileanna eile na tíre ag an gComhairle chomh maith.
Freastalaíonn COGG ar Phoblacht na hÉireann amháin go hoifigiúil. Freastalaíonn Comhairle na Gaelscolaíochta ar an nGaeloideachas de i dTuaisceart Éireann.
Comhairle na Gaelscolaíochta. Is í Comhairle na Gaelscolaíochta (CnaG) an foras atá ionadaíoch thar ceann na gaelscolaíochta i dTuaisceart Éireann. Chuir an Roinn Oideachais ar bun í sa bhliain 2000 leis an ghaelscolaíocht a chur chun cinn, a éascú agus a spreagadh. Ceann de na príomhchuspóirí atá ag CnaG is ea, féachaint leis an teacht atá ar an ghaelscolaíocht a leathnú amach do thuismitheoirí ar mian leo í a thapú dá bpáistí.
Tá breis is 7,000 dalta i dTuaisceart Éireann ag fáil a gcuid oideachais trí mheán na Gaeilge anois.
Ferdia. Sa Rúraíocht, ba laoch na gConnacht é Ferdia (Sean-Ghaeilge Ferdiad, "Fer Diad"), mac Damáin, mac Dáire na bhFear Domnann. Sa "Táin Bó Cúailnge", tharla go raibh sé in aghaidh a dhearthár altrama, comrádaí airm faoi Scáthach agus a dhlúthchara, Cú Chulainn, arbh fhéidir gurbh a leannán é.
Bhí seisean agus Cú Chulainn mar a chéile i ngach rud ach dhá: an Gáe Bulg, sleá fhriofaic a thug, agus a mhúin, Scáthach do Chú Chulainn amháin; agus craiceann garbh fadharcánach Fherdia, nárbh fhéidir arm ar bith a dul tríd.
Agus Cúige Uladh ionraithe ag Ailill agus Méabh, rí is banríon Chonnacht, um an tarbh Donn Cuailnge a fhúdach, ba é Cú Chulainn, a choinnigh siar iad i gcomhrac aonair. Tar éis do Chú Chulainn iliomad gaiscíoch na gConnacht a chloí, chuir Méabh Ferdia faoi choinne é a throid. Thoiligh sé ach faoi thionchar dí, agus é tathanta ag Fionnabhair, iníon Ailill agus Méabh; maraon le dreas breabaithe, náirithe agus saighte ag Méabh.
Bhí siad ag troid ar feadh trí lá, ar dtús le hocht gclaíomh agus sleánna, ansin le gathanna, agus i ndeireadh na dála claimhte troma. Ar an tríú lá, agus an lámh in uachtar á bhaint ag Ferdia, ghlaoigh Cú Chulainn ar a charbadóir, Lao, le haghaidh an Gha Bolg. Chaith Cú Chulainn sleá éadrom i dtreo Fherdiad, a chuir é a sciath a ardú. Phioc Cú Chulainn an Ga Bolg suas ina ladhracha agus bhrúigh é tríd a thóin, agus maraíodh é. Thóg Lao an Ga amach as a chorp, agus chaoinigh Cú Chulainn Ferdia, ag moladh a nirt agus chrógachta:
Tá áit a bháis, Baile Átha Fhirdhia, Contae Lú, ainmnithe as.
Creidtear ag scoláirí gur cuireadh an troid idir Cú Chulainn agus Ferdia níos deireanaí sa "Táin", ar a laghad ón 11ú haois, bunaithe ar sraitheanna níos luaite sa scéal.
Sanasaíocht.
Deirtear go gciallaíonn Ferdia(d) "fear/gaiscíoch an díse " ("Diad" gaolta le "dïas", dís). Ach is fiú a rá gur féidir "fear dia" atá ann, i gcomórtas le Cú Chulainn agus é "dia-fhear" (leathdhia, más Lú a athair).
Óscar Romero. Ardeaspag de chuid na Salvadóire ab ea Óscar Romero y Galdámez, beannaithe (15 Lúnasa 1917 – 24 Márta 1980). 
Cháin an tArdeaspag Romero imeaglú an phobail go rialta, agus é ag lorg go gcuirfí leasuithe sóisialta agus eacnamaíocha i bhfeidhm sa tír. Tá an-mheas ag cosmhuintir El Salvador ar an Ardeaspag Romero inniu. Meastar gur mharaigh an rialtas é mar gur cháin sé go minic an leatrom a bhí á imirt ag Rialtas El Salvador ar mhuintir na tíre. 
Beatha.
Rugadh i Ciudad Barrios, an tSalvadóir é. 
D'éirigh Romero ina ardeaspag ar San Salvador ar 23 Feabhra 1977. 
Sheas sé an fód ina thír dhúchais nuair a bhí cinsireacht na meán agus agus sárú ar chearta an duine ar siúl. Labhair an t-ardeaspaig amach ar an raidió i gcoinne na ndúnmharuithe, i gcoinne na bochtaineachta, i gcoinne na ndrugaí agus i gcoinne chéasadh forleathan na ndaoine. 
Ba iad a shearmóintí ar an raidió an t-aon slí amháin ag daoine teacht ar an bhfírinne faoin léirscrios a bhí ar siúl sa tír. Bhí sé i gcoinne na cinsireachta a bhí ar siúl sa tír agus ghlac sé ról an chraoltóra chuige féin go feasach agus go fonnmhar. 
Feallmharú.
Lámhachadh an tArdEaspag Romero ar 24 Márta 1980 agus Aifreann á rá aige .. i séipéal ospidéil. Buíon fear, drong na heite deise, a raibh baint acu le hArm El Salvador a chreidtear a bhí freagrach as an bhfeallmharú. 
Níor theastaigh ó dhaoine áirithe go leanfadh sé air ag caint. Sa deireadh cuireadh ina thost go buan é. 
Sochraid.
Bhí tórramh mór leis. Bhí 250,000 i láthair ag a shochraid, ceannairí eaglasta ón tír seo ina measc. Scaoil buíon fear leis an slua ag an tsochraid freisin agus maraíodh suas le leathchéad.
Chuir na himeachtaí seo tús le cogadh cathartha.
Tionchar.
D'fhógair an Pápa Proinsias gur mairtíreach is ea an tArdeaspag sa bhliain 2015 agus gur laoch é Oscar Romero don Eaglais Chaitliceach i Meiriceá Láir agus Theas. 
Rinneadh naomh de Romero sa bhliain 2018. Ainmnigh an Pápa Frances ina naomh é ar 14 Deireadh Fómhair 2018. Bhí na sluaite i láthair ag searmanas a bheannaithe sa phríomhchathair San Salvador.
Éire.
In 2013, chuaigh an tUachtarán Michael D Higgins go tuama Óscar Romero in Ardeaglais San Salvador lena mheas féin air a léiriú. Thug an tUachtarán Ó hUigínn cuairt ar an "Monumento a la Memoria y la Verdad" in El Salvador, leacht i gcuimhne orthu siúd a maraíodh sa choimhlint agus ainmneacha 30,000 duine a dúnmharaíodh nó a d’imigh gan tásc ná tuairisc greanta ar bhalla fada. Léirigh an tUachtarán a ómós don Easpag Romero, a bhfuil a ainm i measc na n-ainmneacha ar an leacht cuimhneacháin.
Tá gradam agus ciste ainmnithe i ndiaidh Óscar Romero ag carthanas na hEaglaise Caitlicí in Éirinn Trócaire.
Spéirling Leslie. Cruthaíodh Spéirling Leslie ar an 23 Meán Fómhair 2018 mar an dara stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018. Bhuail an spéirling na hAsóir, Beirmiúda, Maidéara, Leithinis na hIbéire agus An Fhrainc. Fuair duine amháin bás mar gheall an spéirling agus 13 duine eile ag fáil bás go hindíreach.
Jack LaLanne. Iar-aisteoir, teagascóir corpacmhainne agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Francois Henri "Jack" LaLanne agus a rugadh sa bhliain 26 Meán Fómhair, 1914 agus a fuair bás ar an 23 Eanáir, 2011.
Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais.  
Coláiste Breisoideachais lonnaithe thar ceithre campas i mBaile Átha Cliath Thoir-Thuaidh is é Coláiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais (English - "Coláiste Dhúlaigh College of Further Education"). 
Tá an campas is mó lonnaithe sa Chúlóg agus tá campais acu i Ráth Eanaigh, Cill Bharróg agus i Mullach Íde freisin.
Tá 10 Rannóg sa choláiste agus chomh maith le cailíochta QQI agus Ard-Dioplomaí BTEC is féidir rogha de 5 chéim breisiú á dhéanamh sa choláiste thar tréimhse bliain amháin má tá dioplóma agat cheana féin. Tá 4 de na gcúrsaí céim seo ar fáil sa Rannóg na Meáin agus an ceann eile sa Rannóg Taibhealaíona sa choláiste. Tá na céimeanna seo aitheanta ó Ollscoil Wolverhampton i Sasana.
Naisc Sheachtracha.
Coláiste Dhúlaigh CDCFE
CLG Chaisleán Cnucha.  
Is club Cumann Lúthchleas Gael lonnaithe i mBaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh é CLG Chaisleán Cnucha (English - Castleknock GAA). Bunaíodh é i 1998 agus tá breis is 1,500 baill den gclub. Tá an chlub lonnaithe i bPáirc Somerton in aice le hÓstán agus Galfchúrsa Chaisleán Cnucha.
Naisc Sheachtracha.
CLG Chaisleán Cnucha
Coláiste Íde, Coláiste Breisoideachais.  
Is coláiste breisoideachais é Coláiste Íde, Coláiste Breisoideachais (English - "Coláiste Íde College of Further Education") lonnaithe ar Bhóthar Dhroichead Chairdif i bhFionnghlas Thiar. Bunaíodh é i 1991. 
Naisc Sheachtracha.
Coláiste Íde CFE
Fionnabhair. Sa Rúraíocht, b'iníon í Fionnabhair (Sean-Ghaeilge Findabair, "Finnabair") d'Ailill agus do Mhéabh, rí agus banríon Connacht. I ndeireadh na dála, ba chúis báis de chéadta fear iad a háilleacht agus a mealltacht.
Cé nach bhfuil ardmheas inti mar phríomhphearsa sna seanscéalta, bhí gnó géibheannach ag Finnabair san eipic "Táin Bó Cuailgne". I rith an chogaidh, tairgeadh a lámh mar cheiliúr pósta do laoch i ndiaidh laoich, mar chúiteamh ar dhul i gcomhrac aonair le Cú Chulainn. Chuir sise agus a máthair iallach ar Fherdia troid leis, a deartháir altrama agus a dhlúthchara grá geal. Maraíodh é i mbun troda, leis an nGáe Bulg Chú Chulainn.
Sanasaíocht.
Is í brí a hainm ná "síofra fhionn", agus tá an focal gaolmhar le "Gwenhwyfar" na Breatnaise.
"Táin Bó Cúailnge".
Mharaigh Cú Chulainn fear céile Fhionnabhar, Fraoch. I ndiaidh sin, thairg Méabh a hiníon ó ghaiscíoch go gaiscíoch, ina measc Nad Crantail agus Láríne Mac Nóis, chun iad a mhealladh dul i gcomhrac aonair go laethúil le Cú Chulainn. Thairg sí Fionnabhair go Cú Chulainn agus gaiscíoch ar bith eile ar fáil. Thóg abhlóir gléasta mar rí chuige í, ní Ailill féin. Agus é seo aitheanta aige, mharaigh Cú Chulainn an t-abhlóir agus gallán curtha tríd; chuir sé gallán eile trí ionar Fhionnabhar. Tá dhá ghallán ann fós, Gallán an Abhlóra agus Gallán Fhionnabhar.
I ndiaidh sin, tairgeadh Fionnabhair go Ferdia; dúradh leis gurbh eisean "a haonmhuirnín, a rogha mar leannán d'fhir an domhain." Chaoinigh Cú Chulainn Ferdia le dánta:
 “And Medb’s daughter Finnabair,
 that beautiful bait you hoped
 would be yours? You might as well 
 try to tie sand with a rope.”
Ba é Rochad Mac Faithemain a díol grá deireanach agus fíor-go-leor. Chuaigh sé i leith na nUladh roimh an mórchath deireanach. Chun a chur ina luí air gan troid in aghaidh Connacht agus sos cogaidh a thabhairt i gcrích, mheall Méabh Rochad le dáimh a hiníne, agus chaith Fionnabhair oíche leis. Nuair a chuala seacht rí na Mumhan an scéala seo (ar a tairgeadh chomh maith Fionnabhair dóibh dá ngéillsine), rinne siad a gcasaoid ar mhic Ailille, ach tharla cath i ndiaidh agus maraíodh 700 fear. Arna thuiscint di gurbh faoi bhois í agus gur maraíodh an iomad sin ar a son, thit Fionnabhair maol marbh le náire; de bharr sin a leasainm "Fionnabhair Sléibhe".
"Táin Bó Fraoigh".
Bhí Fionnabhair i ngrá le Fraoch ach ní íocfadh sé a coibhche. Shocraigh sé í a glacadh agus é breabtha ag Méabh mar chúiteamh dá chabhair cogaidh i gcoinne na nUladh sa "Táin Bó Cuailnge".
Phoenix 92.5FM.  
Is é Phoenix 92.5 FM nó Phoenix FM an stáisiún raidió pobail a fhreastalaíonn ar cheantair Bhaile Átha Cliath 15 in Iar-Thuaisceart Bhaile Átha Cliath. Tá an stásiún ag craoladh ón bhliain 2000. Craolann siad ón Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir.
CRAOL. Is é CRAOL Fóram Raidió Pobail na hÉireann (English: "The Community Radio Forum of Ireland"). Tá 21 stáisiúin raidió pobail agus beagnach 30 iarrthóirí le haghaidh stáisiúin raidió pobail nua mar bhaill reatha de CRAOL.
Stefán Karl Stefánsson. Ba aisteoir teilifíse agus amhránaí Íoslannach é Stefán Karl Stefánsson (10 Iúil 1975 – 21 Lúnasa 2018). Tabhaigh sé clú as ról Robbie Rotten a imirt ar "LazyTown".
Gairm.
Chuir Stefánsson tús lena shaol oibre sa bhliain 1994. In aois a 19 bliana, thosaigh sé ag obair mar phuipeadóir don teilifís. Le linn na mblianta a chaith sé mar phuipeadóir, bhí sé ag déanamh staidéir in Acadamh Drámaíochta na hÍoslainne freisin. Ach bhí sé míshásta leis an dearcadh agus le caighdeáin a bhí i réim i ndrámaíocht na tíre úd.
Saol pearsanta agus bás.
D'éirigh sé as a chuid oibre sa bhliain 2016 mar thoradh ar a streachailt leis an ailse. D'éirigh leis dul ar ais ag obair ar feadh tamaill ach theip ar a shláinte arís go gairid ina dhiaidh sin. Shíolthaigh sé sa bhliain 2018 in Reykjavík ag an ailse.
Amergin mac Eccit. Sa Rúraíocht, gaiscíoch agus file ab ea Amergin mac Eccit i gcúirt Chonchúir mhic Neasa, rí na nUladh. Ba ghabha é a athair, Eccet Sálach. Phós Amhairghin Fionnchaomh, deirfiúr Chonchúir. Ba é Conall Cernach a mac, agus Cú Chulainn a mac altrama.
Comharba Athirne, file.
D'fhás Amhairgin gan labhairt gan ní féin go raibh sé ceithre bliana déag d'aois. Chuir Athirne, príomhfhile na nUladh, a shearbhónta amach chuig Eccet lá, um tua a iarraidh. 
Tugadh geit as an searbhónta nuair a aithrísigh Amergin dán rúnda seanórtha, agus rith abhaile chun a insint dá mháistir 'séard a chuala sé.
Shocraigh Athirne an buachaill a mharú, ar eagla go dtóga sé a phost, ach chuir Eccet a mhacasamhail as cré ina áit. Tháinig Athirne, agus tharraing sé buille air leis a thua úr. D'imigh leis, agus Amhairghin marbh, dar leis. Chuir na hUlaidh Athirne faoi léigear ina thigh. Mar chúiteamh d'Eccet, b'éigean dó Amhairghin a thógáil mar mhac altrama agus ealaín na filíochta a mhúineadh dó. In am trátha, tháinig Amhairghin i gcomharbacht ar Athirne mar phríomhfhile na nUladh.
Sa "Táin Bó Cúailnge".
I rith na "Tána", chuir Amhairghin moill ar arm na gConnacht á radadh le hollchlocha ar feadh trí lá is oíche. Chaith Cú Roí, laoch na Mumhan, clocha ar ais. Bhuail na clocha le chéile san aer, ag scaipeadh na háite le smidiríní cloch, gur impigh Méabh go n-éirí siad as. D'aontaigh siad go stopfaidís agus go bhfillfeadh Cú Roí go Mumhain. agus é ach imithe, lean Amhairghin ar aghaidh le caitheamh na gcloch, ag áitiú go raibh a chomhaontú le Cú Roí amháin. I ndeireadh na dála, d'aontaigh sé go stopfadh go dtí uair na catha deireanaí. Tá leagan eile den scéal sa chéad athleagan na "Tána", ina bhfuil na comhraiceoirí iad Cú Roí agus Munremar mac Gerrcind.
Scéalta eile.
"Coimpeart Chú Chulainn"...
Mharaigh Amhairghin an t-arracht trícheannach, Ellén Trechend, a ionsaíodh ar Éirinn ón uaimh ag "Cruachan.
Connla. Sa Rúraíocht, ba mhac Chú Chulainn é Connla (nó Conlaoch), agus banlaoch na hAlban, Aoife, a mháthair. Thóg a mháthair in Albain é. Tá sé mar phríomhphearsa sa scéal "Anbhás Aonmhic Aoife", réamhscéal na mór-eipice, "Táin Bó Cúailnge".
Seanscéal.
Gineadh Connla ag Cú Chulainn agus Aoife, tar éis dó í a chloí ag troid ar son a oiliúnóra, Scáthach. Sula ndeachaigh sé ar ais go hÉirinn, d'iarr Cú Chulainn go gcuire a mhac dó agus é tagtha in aois, ach faoi trí gheis: nár fhille ar ais, nár dhiúltaí dúshlán, agus nár sceithí ainm. 
Agus é seacht mbliana d'aois, thaistil Connla go hÉirinn mar a threoraigh a athair dó. Tháinig sé go Dún Dealgán, baile Chú Chulainn. Bhuail Conall Cernach, laoch, leis, a d'fhiafraigh a ainm agus a shliocht de. Dhiúltaigh sé freagra a thabhairt (de dheasca a gheise), agus dá réir sin, thug Conall dúshlán dó (geis eile). Bhain Connla a airm de Chonall, a tugadh náire dó. Tháinig Cú Chulainn ar an bhfód, agus dúirt Connla leis:
 "Muna mbeinn faoi cheannas, níl duine ar dhomhan nach n-inseoinn é ná tú féin, óir is grá liom d'aghaidh."
In ainneoin an ionracais, thug Cú Chulainn dúshlán do Chonnla. Sa chomhrac a lean, agus é faoi bhrú a mhic, dhóigh "solas an laoich" (Sean-Ghaeilge "lúan láith" - gealach an laoich) thart timpeall Chú Chulainn. Leis seo, d'aithin Connla a athair, agus chaith amú a airm. In ainneoin comhairle a mhná chéile, Eimhear, chaith Cú Chulainn an Ga Bolg, a sleá déanta as cnámha ollphéist na mara, agus ghortaigh sé Connla go marfach. Agus é ag fáil báis, dúirt Connla faoi dheireadh a ainm, agus mhol crógacht laochra na hÉireann. Thuig Cú Chulainn, croíbhriste, gur mharaigh sé a mhac féin.
Nualitríocht.
Insítear scéal a bháis sa dán le WB Yeats darb ainm "Cuchulain's Fight with the Sea," foilsithe i 1892. San ath-insint, faightear éagsúlachtaí ar dhóigheanna áirithe le taobh an bhunscéil, ina measc gur mhac Eimhire é seachas Aoife.
Athirne. Sa Rúraíocht, file, aorthóir agus scabhaitéir i gcúirt Chonchúr mac Neasa ba ea Aithirne Ailgheasach (Sean-Ghaeilge Athirne Ailgesach) mac "Ferchertne", a bhain mí-úsáid as pribhléidí na bhfilí.
Ghoid sé trí ghrús ó Mhidhir na dTuath Dé Danann, a sheasadh ag a dhoras agus dhiúltaíodh cead isteach do chách á iarradh.
Nuair a d'aithrísigh "Amergin mac Eccit" (nár labhair go dtí seo agus é ceithre bliana déag d'aois) dán rúnda seanórtha, lá, bhí imní ar Athirne go dtógfadh sé a phost mar phríomhfhile na nUladh. Shocraigh sé é a mharú le tua déanta ag a athair, gabha. Choisc "Eccet" a iarracht le macasamhail chré an bhuachalla. Chuir na hUlaidh teach Athirne faoi léigear. Mar chúiteamh d’"Eccet", b'éigean d’"Amergin" a thógáil mar mhac altrama agus ealaín na filíochta a mhúineadh dó.
"Léigear Éadair".
Ba é Athirne ba chiontach le léigear Édair. Chuaigh sé timpeall ar Éirinn, ag tabhairt cuairte ar ríthe na cúigí, agus ag éileamh go gáifeach ar a ndídean: an súil "remaining" den rí leathshúileach deisceart Connacht, Eochaid mac Luchta; oíche le mná chéile Tigerna Tétbuillech, rí na Mumhan, agus Mesgegra, rí Laighean; agus a mysterious jewel ó rí eile Laighean, Fergus Fairge. Sa deireadh, ghabh sé 150 mná chéile uaislí Laighean, agus thóg sé thar an Tulcha iad chun filleadh ar ais go hUlaidh leo. Chuaigh fir Laighean ar a thóir, fir na nUladh ar a chosaint, agus cách in imnise catha.
"Tochmharc Luaine 7 Anbhás Athairne".
Ba í Luaine álainn, geallta le Chonchúir Mac Neasa, í fód aimhleasa Athirne agus a mac. Thit siad triúr i ngrá léi, ach dhiúltaigh sí luí leo. Scríobh siad dánta aoracha ina coinne dá bharr, agus fuair sí bás le náire. 
I láthair díoltas Chonchúir, b'éigean d'Athirne agus a mhic éalú chuig a bhaile ar chnoc Benn Athirni ar bhruach abha na Bóinne. Thóg Conchúr laochra na nUladh le chéile, chuir balla timpeall an tí agus dóigh é. Maraíodh cách laistigh, ina measc Athirne, a mhic, agus a bheirt iníonacha, Mór agus Midseng.
Uathach. Sa Rúraíocht, iníon Scáthaí ba ea Uathach agus de bhrí sin neacht a chéile comhraic, agus i leagan áirithe deirféar, Aoife.
Sna seanscéalta.
Agus Cú Chulainn tar éis tagtha go "Dún Scáith" "to be pupil" Scáthaí, bhris trí thimpiste méar Uathaí. In ainneoin comhairle Uathaí, thug a suiríoch, Cochar Croibhe, a dúshlán é dul i gcomhrac aonair. Mharaigh Cú Chulainn é, agus chuaigh sé i leannán Uathaí ina áit.
Mangabaí cíorach. Is ainmhí é an mangabaí cíorach. Mamach atá ann, moncaí na hAfraice Thiar. Tá 6 speiceas de ann, sa ghéineas Lophocebus
Aimseadóir fionnachas. Cú as an Ríocht Aontaithe é an t-aimseadóir fionnachas.
Gasail dama. Is ainmhí í an ghasail dama. Mamach atá ann.
Brocaire Dandie Dinmont. Madra as Alban é brocaire Dandie Dinmont.
Ialtóg fhadchluasach Hemprich. Is ainmhí í an ialtóg fhadchluasach Hemprich. Mamach atá ann.
Madra fiáin Áiseach. Ainmhí is ea an madra fiáin Áiseach ("Cuon alpinus"). Tá sé sa ghéineas úd cainid, is é sin gaolta leis na sionnaigh agus madraí. Tá an speiceas dúchasach do chuid mhór den Áise, ach i mbaol anois agus gan ach 2,500 díobh ar an saol.
Geanón Dhiána. Is ainmhí é an geanón Dhiána. Mamach atá ann.
Áine, Banphrionsa Ríoga. Banphrionsa Briotanach is ea Áine, Banphrionsa Ríoga, (a rugadh ar 15 Lúnasa 1950).
Caroline Corr. Is amhránaí agus drumadóir Éireannach í Caroline Georgina Corr MBE. Rugadh i nDún Dealgan ar an 17 Márta 1973 í. Is ball den bhanna The Corrs í.
Sharon Corr. Is amhránaí Éireannach í Sharon Helga Corr MBE. Rugadh i nDún Dealgan ar an 24 Márta 1970 í. Is ball den bhanna The Corrs í. Bhí sí ina moltóir ar "The Voice of Ireland" don chéad sraith agus don dara sraith.
Jim Corr. Is amhránaí Éireannach é James Steven Ignatius Corr. Rugadh i nDún Dealgan ar an 31 Iúil 1964 é. Is ball den bhanna The Corrs é.