Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cuan. Is éard is cuan ann (ar a dtugtar caladh nó calafort freisin; Béarla: "harbour") ná limistéar uisce faoi fhothain inar féidir le longa, báid, agus báirsí teacht chun cé. 
Tá cuanta nádúrtha agus saorga araon ann. Déantar cuan saorga trí mhuirmhúr, balla farraige, nó lamairne a thógáil, nó uaireanta trí dhreidireacht, agus sa chás sin caithfear cothabháil a dhéanamh trí dhreidireacht bhreise ar bhonn rialta. Is cuan saorga é Cuan Long Beach, California sna Stáit Aontaithe. Ní raibh ann ach grúpa riasc goirt agus réileán taoidmhear nach raibh sách domhain do longa ceannaíochta nua-aimseartha sula ndearnadh dreidireacht air go luath san 20ú haois. I gcodarsnacht leis sin, bíonn talamh thart timpeall cuan nádúrtha. Is cuanta nádúrtha iad Cuan Sydney san Astráil, Cuan Halifax in Halifax, Albain Nua, Ceanada, agus Cuan Trincomalee i Srí Lanca.
Cósta. Tugtar cósta ar an talamh ar bhruach nó in aice leis an bhfarraige.
Codladh. Staid neamhaireachtálach is ea codladh ina léiríonn duine mothálacht an-bheag don domhan seachtrach. Tá an néarchóras neamhghníomhach, na súile dúnta agus an comhfhios curtha ar fionraí. 
Bíonn dhá phas sa chodladh a ailtéarnaíonn i rith na hoíche: 
Tarlaíonn brionglóidí le linn codladh REM, agus b'fhéidir le linn codladh SWS. Bíonn an timthriall codlata faoi stiúir ghníomhaíocht dheilíneach na néaróg i stoc na hinchinne. 
Tá an codladh íocshláinteach don duine.
Táltar hormón an fháis le linn SWS.
Peann luaidhe. Is éard is peann luaidhe ann ná uirlis scríbhneoireachta nó líníochta. Déantar as graifít clúdaithe le hadhmad é. Is féidir an scríbhneoireacht a scriosadh le scriosán. "Caolabhain" nó "peansail" a deirtear i nGaeilge na hAlban.
Abdóman. Tugtar abdóman nó bolg ar an gcuid den chorp idir an tóracs agus an peilbheas. 
Anatamaíocht an abdómain:
Oifig. Is seomra, grúpa seomraí nó foirgneamh a úsáidtear mar áit chun obair neamh-láimhe a dhéanamh í oifig.
George Gordon Byron. Ba fhile ón mBreatain é George Gordon Byron, an séú Barún Byron (níos déanaí George Gordon Noel, 6ú Barún Byron), CCR (22 Eanáir 1788 – 19 Aibreán 1824), a dtugtar an Tiarna Byron air go coitianta. Ba cheann de phríomhphearsana ghluaiseacht an Rómánsachais é.
Sciathán. Is géag thosaigh a chruthaíonn cumas eitilte in éin, ialtóga, feithidí agus créatúir eile é sciathán.
Crios. Is stiall déanta as leathar nó ábhair eile á chaitear timpeall na coime é crios.
Bríste. Is ball éadaigh an choirp a chlúdaíonn an áit idir an choim agus na rúitíní, le páirt scartha de gach cos é bríste.
Sparán. Is spaga beag chun airgead a iompar é sparán.
Beinn Dòbhrain. Is sliabh í Beinn Dòbhrain atá suite gearr do Dhrochaid Urchaidh i mbeanna Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain. Tá sí ar cheann de na beanna is aitheanta in Albain, de réir a leicne cuartha ag éirí in airde ó Bhealach an Iarthair. Scríobh Donnchadh Bán Mac an tSaoir dán aithnidiúil ar a dtugtar "Moladh Beinn Dòbhrainn" fúithi. 
"Moladh Beinn Dòbhrainn"
Pól Ó Gallchóir. Is é Pól Ó Gallchóir iarcheannasaí TG4. Is as Gaoth Dobhair ó dhúchas é.
Ba in Aibreán na bliana 2000 a ghlac Pól Ó Gallchóir stiúir ar TG4 nuair a tháinig sé i gcomharbacht ar Chathal Goan, ceannasaí bunaithe na seirbhíse teilifíse. Ba faoi chúram Uí Ghallchóir a bhain TG4 neamhspleáchas amach ó RTÉ in 2007.
Sa bhliain 2016, d'éirigh sé ina Chathaoirleach ar Fhoras na Gaeilge (go dtí 2020).
Sa bhliain 2018, bhí Pól Ó Gallchóir ceaptha ag Roinn na Gaeltachta mar idirghabhálaí chun iarracht a dhéanamh teacht ar réiteach ar an gconspóid faoin mbád an 'Queen of Aran'.
Manuel Murillo Toro. Polaiteoir, státaire agus scríbhneoir Colómach ab ea Manuel Murillo Toro (1816 - 1880), a bhí ina Uachtarán faoi dhó ar Stáit Aontaithe na Colóime ("An Cholóim sa lá atá inniu ann"), an chéad uair idir 1864-1866, agus arís idir 1872 agus 1874. Sheirbheáil Manuel Murillo Toro chomh maith mar Rúnaí Airgeadais i rith riaracháin an Uachtaráin José Hilario López, agus mar ambasadóir chun Veiniséala agus na Stáit Aontaithe.
Beatha.
Rugadh Manuel Murillo Toro i mbaile Chaparral ar 1 Eanáir, 1816.
Seoladh chun Bogotá é chun staidéar a dhéanamh ar an leigheas, d'fhág sé an mhíochaine áfach agus roghnaigh sé an dlí, agus le linn a chuid staidéar d'oibrigh sé do Vicente Azuero agus Lino de Pombo. Bhain sé céime amach sa bhliain 1836. Ó 1837 d'oibrigh sé mar fhostaí de chuid na Comhdhála,(Congreso de la República de Colombia), agus le linn Chogadh na nArdtaoiseach (Guerra de los Supremos),(1840-1843) sheirbheáil se mar chúntóir chun na gceannairí míleata éagsúla den Pháirtí Liobrálach (Spáinnis:"El Partido Liberal"). Sa bhliain 1846 bhain sé suíochán i dTeach na nIonadaithe (Cámara de Representantes de Colombia). Bhí sé ina Rúnaí Airgeadais (1849-1853) i rialtas José Hilario López, agus spreag sé saoirse tionsclaíochta agus athchóiriú an dlí arúlachta sa bhliain 1850. Faoin dlí nua leagadh síos go mbeadh úinéireacht na talún ar bhonn saothrú na talún, agus gur chóir go mbeadh carnadh na talún teoranta ó thaobh dlí. Cuireadh a mholtaí san áireamh i bhforáil bhunreachtúil sa bhliain 1936
Mòinteach Raineach. Is éard is Mòinteach Raineach (Béarla: Rannock Moor) ann ná móinteán fairsing bogach, thart ar 50 míle cearnach (130 km ²) siar ó Loch Raineach, sa Gháidhealtachd, i bPeairt agus Ceann Rois, Loch Abar, agus Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain. Tá an móinteán ainmnithe mar 'Limistéar Oidhreachta Náisiúnta'. 
Díol suntais é as a fhiadhúlra, tá clú air ach go háirithe mar an t-aonú suíomh sa Bhreataine Mhór ina mbíonn fáil ar "Scheuchzeria palustris" nó 'Roid Raineach'. Thugadh Horace Donisthorpe cuairt go minic ar an áit, agus bhailigh sé speicis neamhchoitianta go leor de seangáin ar an mhóinteán agus thart timpeall ar an dtalamh ard. Inniu tá sé fós ar cheann de na gnáthóga atá fágtha le haghaidh "Formica exsecta" nó an 'seangán ceannchaol', cé gur theip suirbhéanna úrnua fianaise a thabhairt ar aird go raibh "Formica pratensis" fós ar fáil, cé go raibh sé taifeadta ag Donisthorpe sa cheantar go luath sa 20ú haois.
Am Monadh Dubh. Is móinteán fairsing bogach é Am Monadh Dubh, ag ceann siar Mòinteach Raineach, 6.5 ciliméadar ó thuaidh ar Drochaid Urchaidh in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Charles Baudelaire. Francach ab ea Pierre Charles Baudelaire, file, léirmheastóir, agus aistritheoir (9 Aibreán, 1821 - 31 Lúnasa, 1867). Ba dhuine conspóideach é sa 19 haois, agus a shloinne 'Baudelaire' ina leathfhocal do mheathlúchán ealaíonta agus liteartha. Ag an am céanna, bhíodh a oibreacha, go háirithe a leabhar filíochta Les fleurs du mal ("Bláthanna an oilc") admhaithe mar chlasaic de litríocht na Fraince.
Beathaisnéis.
Luathshaol.
Rugadh Baudelaire i bPáras, an Fhrainc sa bhliain 1821. Bhí a athair, François Baudelaire, ina státseirbhíseach sinsearach agus ina ealaíontóir amaitéarach, agus bhí sé tríocha ceathair bliana níos sine ná Caroline, máthair Bhaudelaire. Fuair François bás le linn óige Bhaudelaire, sa bhliain 1827. An bhliain dár gcionn, phós Caroline an leifteanantchoirnéal Jacques Aupick, a bhí níos déanaí ina ambasadóir Fraince do chúirteanna na móruaisle éagsúla.
Bhí caidreamh Bhaudelaire leis a mháthair gar agus casta, agus gabh sé ceannas ar a shaol. Dúirt sé níos déanaí; "ghráigh mé mo mháthair de bharr a gléastacht. Dandy seanchríonna a bhí ionam" - agus i litir cuichí , " "Bhí grá paiseanta agam duit i'm óige, ar feadh tréimhse"." Cé gur údar imní d' Aupick, a bhí ina smachtaí docht, tógáil agus todhchaí Bhaudelaire, roimh i bhfad, bhí sé in achrann le meon ealaíne a leasmhac. 
Fuair Baudelaire a chuid oideachais i Lyon, áit ar cuireadh iallach air dul go scoil chónaithe ar shiúl óna mháthair (fiú le linn na laethanta saoire) agus glacadh le modhanna diana a leasathair, ina measc gan ligean dó dul ar chuairteanna baile nuair a sleamhnaigh a ghráid. Scríobh sé nuair a athchuimhnigh sé na laethanta sin: ""Bheith ar crith ag na bliana ghruama faoi ghlas [...] neamhshócúlacht na óige ainnise tréigthe, fuath na gcomhaltaí scoile ceannasacha, agus uaigneas an chroí"." Nuair a bhí Baudelaire ceithre bliana déag d'aois, bhí seo le rá ag ceann amháin dá pháirtí ranga : "Bhí sé i bhfad níos deismíní agus níos dearscnaithí ná aon cheann dár ndaltaí eile [...] táimid ceangailte le chéile [...] ag comhtoighsí agus comhbhrón, an grá seanórtha ar mhínoibreacha na litríochta". Níos déanaí, d'fhreastail sé ar an Lycée Louis-le-Grand i bPáras. Bhí iompraíocht mhearbhlach ag Baudelaire ina chuid staidéar, ag amanna dícheallach, ag amanna eile tugtha don díomhaointeas.
Eireaball. Is géagán snaidhmthe leis an gcromán agus a bhíonn ag an gcuid is mó de na veirteabraigh é an t-eireaball. Is síneadh de chuid an dromlaigh é.
Les Fleurs du mal. Is éard is Les Fleurs du mal ann ná imleabhar d'fhilíocht na Fraince, cumtha ag Charles Baudelaire. Céadfhoilsíodh é sa bhliain 1857, agus bhí sé an-tábhachtach i ngluaiseachtaí na nua-aoisithe agus na siombalaithe. Pléann na dánta le téamaí a bhaineann le meathlúchán agus le hearótachas.
Forbhreathnú.
Bhí an chéad eagrán den leabhar eagraithe i gcúig rannóg a bhí scartha de réir téama:
Tugann réamhrá an imleabhair, a ionannaíonn Sátan leis an ailceimiceoir faoi ainm bréige Hermes Trismegistus, leid dúinn ar ábhar an leabhair, ag tabhairt le fios gurb é an leadrán nó an leamhthuirse an dian-anró is measa.
"Si le viol, le poison, le poignard, l'incendie,"
"N'ont pas encore brodé de leurs plaisants dessins"
"Le canevas banal de nos piteux destins,"
"C'est que notre âme, hélas! n'est pas assez hardie."
Críochnaíonn an Brollach leis an mhallacht seo a leanas:
"C'est l'Ennui! —l'œil chargé d'un pleur involontaire,"
"Il rêve d'échafauds en fumant son houka."
"Tu le connais, lecteur, ce monstre délicat,"
"—Hypocrite lecteur,—mon semblable,—mon frère!"
Chennai. Is í Chennai (nó Madras mar a bhíodh aithne uirthi) príomhchathair stát Indiach Tamil Nadu. Tá timpeall 8 milliún ina gcónaí sa chathair, beagnach 10% daonra an stáit. Is í an chúigiú chathair is mó in India. Tá sí suite ar chósta Bhá an Bengal. 
Stair.
Bhunaigh na Briotanaigh an chathair sa 17ú haois. Ba ionad mór mairnéalachta agus uirbeach í. 
Ba ionad mór riarthach í, príomhchathair "Uachtaránacht Madras", le teacht an 20ú haois.
Geilleagar.
Tá bonn tionsclaíochta leathan ag an gcathair i dtionscail gluaisteán, teicneolaíochta, déantúsaíochta agus cúraim sláinte. Tá sciar mór de mhótarthionscal na hIndia lonnaithe sa chathair.
Céachta. Uirlis feirme is ea céachta, á tharraingt ag capaill nó ag tarracóir agus a threabhann an talamh.
Speal. Is uirlis í an speal a úsáidtear le féar, arbhar agus barra eile a bhaint de láimh. Crann fada atá aige agus lann chuartha ar a cheann.
Corrán (uirlis). Is uirlis feirmeoireachta le cos gearr agus lann leathchiorclach é an corrán, a úsáidtear leis an arbhar a ghearradh .
Beach House. Is banna ceoil é Beach House a bunaíodh in Baltimore Mheiriceá sa bhliain 2004. Is iad Victoria Legrand agus Alex Scally baill an ghrúpa. Tháinig an t-albam is déanaí Teen Dream amach i Mí Eanáir 2010 le DVD le fís do gach amhrán ar an albam.
Albaim.
Tá trí albam acu:
Cormac McCarthy. Scríbhneoir Meiriceánach ab ea Cormac McCarthy (20 Iúil, 1933 - 13 Meitheamh 2023). Rugadh é leis an ainm Charles Joseph McCarthy Jr.. Rinneadh scannán as a úrscéal No Country For Old Men i 2007 agus The Road i 2009.
Sráid Chéipil. I dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í Sráid Chéipil nó Sráid Capel ("Capel Street" i mBéarla).
Gaothrán. Is fearas é an gaothrán ("fan") ag a bhfuil lanna rothlacha a chruthaíonn sruth san aer le haghaidh fuaraithe nó aeraithe. Bailíonn daoine áirithe sean-ghaothráin mar chaitheamh aimsire, go mór mhór na gaothráin leictreacha a bhí in úsáid ón 19ú haois go dtí na 1950í. Tá gaothráin shoghluaiste le fáil sa lá atá inniu ann.
Léine. Is ball éadaigh an choirp uachtair, le bóna agus muinchillí agus cnaipí síos an tosach é léine. 
Sna meánaoiseanna bhí léine ar cheann de na príomhrudaí éadaí. Rinneadh é as líon agus sroicheadh go dtí na glúine é.
Bríce. Bloic, déanta de chré nó méascán bunaithe ar chré de ghnáth, a bhácáiltear amuigh faoin nGrian nó le tine. In úsáid leis na mílte bliain mar cheann de na hábhair tógála is coitianta. Déantar anois iad le meaisíní, den chuid is mó, agus tugtar tine dóibh in áitheanna. Tugtar "bríceadóireacht" ar fheistiú na mbrící in áit chun balla láidir a thógáil. Leagtar brící i moirtéal, meascán stroighne nó aoil le gaineamh is uisce. Déantar patrúin brící trí iad a leagan éadan le héadan nó ar a bhfad. Roghnaítear na modhanna ceangail de réir nirt is aestéitice.
Torlach Mac Con Midhe. Is scríbhneoir agus iriseoir Éireannach é Torlach Mac Con Midhe a rugadh i mBaile Átha Cliath. Chaith sé a laethanta saoire mar pháiste i nDoire Colmcille agus i dTír Chonaill, dúchas muintir a mháthar, muintir Uí Chreag (ceannródaí i ngluaiseacht na Gaeilge ab ea a sheanuncail, Séamus Ó Creag). Chuaigh sé ar scoil leis na hÍosánaigh i gColáiste Belvedere i mBÁC. Ghnóthaigh sé céim i dteangacha i gColáiste na hOllscoile Baile Átha Cliath. Rinne sé staidéar iarchéime ar theangeolaíocht ag Ollscoil Simon Fraser i gCeanada, áit ar bhronnadh Ph.D. air i 1982 de bharr tráchtais ar stair na teangeolaíochta. Tá leabhair agus ailt idir léannta agus eile foilsithe aige i nGaeilge, i bhFraincis, i nGearmáinis agus i Rómainis na hEilvéise.
Tá sé ina chónaí in Chur na hEilvéise agus é ina iriseoir agus ina scríbhneoir saor. Scríobhadh sé don Irish Times agus do La Quotidiana (nuachtán lae na Rómainise). 
Saothar.
Tá cúig leabhar neamhfhicsin foilsithe aige: 
Tá úrscéal faoin réamhstair foilsithe aige freisin: "Crothla agus Cnámha" (Coiscéim 2018). Tá suíomh Idirlín ag an leabhar seo.
Tá podchraoltaí agus ábhar eile uaidh le cloisteáil ar chainéal YouTube Thorlaigh Mhic Con Midhe.
Bainis. Is éard atá i gceist le bainis ná féasta an phósta nó searmanas pósta. ("Banais" a deirtear i nGaeilge na hAlban). Baineann go leor nósanna difriúla leis an searmanas i dtíortha éagsúla.
Scoil Mobhí. Is Gaelscoil agus bunscoil í Scoil Mobhí atá suite ar Bhóthar Mobhí i nGlas Naíon. Bhunaigh na Siúracha Doiminiceacha Scoil Mobhí i 1972 mar Scoil lán-ghaelach Doiminiceach. Is í an aidhm atá ag Scoil Mobhí ná páiste iomlán a oiliúint faoi bhrat spiorad Mobhí.
Tá gaol aici le Scoil Chaitríona. Is scoileanna de chuid an Oird Doiminicigh iad.
TeX. Is córas clóchuradóireachta é TeX. Donald Knuth a scríobh an chuid is mó de. Is bogearra saor é.
Coirceog. Is éard is coirceog ann ná struchtúr ina bhfuil beacha ina gcónaí. Beach-lann nó sgeap a deirtear i nGaeilge na hAlban. Déanann beacha coirceoga nádúrtha dóibh féin, ach déanann beachairí iad chomh maith.
Cíor mheala. Is éard is cíor mheala ann ná struchtúr céarach a bhfuil cealla heicseagánacha ann. Beacha a dhéanann na struchtúir seo.
Sacsanaigh. Ba chónaidhm de chuid na Sean-treibheanna Gearmánacha iad na Sacsanaigh (Laidin: Saxones). Tá a sliocht ar fáil go fóill sa Sacsain Íochtarach agus sa Viostfáil agus meastar stáit eile de chuid na Gearmáine den bhunús eitneach céanna (níl Sacsanaigh áfach i measc na ndaoine a chónaíonn sa Sacsain.
Craiceann. Is éard atá i gceist leis an gcraiceann ná an clúdach nádúrtha ar an taobh amuigh de chorp an duine nó ainmhí. 
Úsáid an Fhocail.
Úsáidtear an focal seo i nGaeilge na hAlban freisin.
Ciall Mhalartach.
Caidreamh collaí atá i gceist le "bualadh craicinn". Tá gearrscéal dar teideal "Craiceann" sa leabhar "Sciorrfhocail: Scéalta agus úrscéal" le Panu Petteri Höglund.
Móinéar. Is éard is móinéar nó blár (comhfhocal &lt; "móin" + "féar") ann ná gort féarach. Úsáidtear na móinéir chun féar a bhaint nó chun ainmhithe a chothú. Focail eile air ná "cluain" nó "féarghort".
Teach tábhairne. Is éard is teach tábhairne (tábhairne nó tigh tábhairne) ann ná áit ina bhfuil bia agus deochanna ar dhíol agus comhluadar le fáil.
Sibín. Is éard is sibín ann ná áit gan cheadúnas nó teach príobháideach ag díol licéar alcólach. Is é "shebeen" an leagan Gallda den fhocal Gaeilge seo. Is é an focal "séibín" (muga) fréamh an téarma. Scaip an téarma amach as Éirinn agus, tá sé (nó an leagan Gallda de) in úsáid sa Bhreatain, i ndeisceart na hAfraice agus i Meiriceá Thuaidh.
Dineasár. Is éard atá i gceist leis an téarma dineasár nó reiptíl díofa ón Ré Mhéiseasóch. Tháinig deireadh leo breis is seasca milliún bliain ó shin.
Lena linn, ba iad na dineasáir na veirteabraigh is tábhachtaí ar an domhan. D’fhág siad go leor iarsmaí againn: cnámha, uibheacha, fearadh, loirg a gcos srl.
Eochair. Is éard atá i gceist le heochair ná rud beag miotail cruthach a gcuirtear isteach i nglas rothlaithe chun é a oscailt nó a chur faoi ghlas. 
Eochair an Ghrá an t-ainm atá ar chlár de chuid TG4. Grúpa tacaíochta d'iar-phríosúnaigh Phoblachtaigh i dTuaisceart Éireann is ea An Eochair.
Scioból. Is foirgneamh mór feirme a úsáidtear le haghaidh stórais nó beostoic é scioból.
Stábla. Is foirgneamh nó cró do chapaill é an stábla.
Filleadh beag. Is éard is filleadh beag ann ná ball éadaigh ghlúine a bhíonn fillte nó cruinnithe ar chúl. Thosaigh an éide thraidisiúnta i gcomhair na bhfear agus na mbuachaillí i nGaeltacht na hAlban sa 16ú haois. Ón 19ú haois ar aghaidh bhí baint aige le cultúr ginearálta na hAlban, nó le hoidhreacht Cheilteach (nó níos sainiúla 'oidhreacht na nGael') in áiteanna eile. De ghnáth, déantar é as éadaí olla fite i bpatrún breacáin.
Dushanbe. Is í Dushanbe príomhchathair na Táidsíceastáine. Tugtar "Dushanbe" ar an gcathair toisc go mbíodh margadh san áit ina bunaíodh an chathair gach Dé Luain (ciallaíonn "Dushanbe" Luain).
Julián Trujillo Largacha. Bhí Julián Trujillo Largacha (28 Eanáir 1828 – 18 Iúil 1888) ina ghinearál Colómach, ina pholaiteoir agus Uachtarán na Colóime ó 1878 go dtí 1880.
Rugadh é in Popayán. Bhí sé ina státaire, polaiteoir agus fear míleata Cauceach. Ba Uachtarán na Poblachta é le linn na tréimhse 1878-1880. Bhain sé céim amach mar dhlíodóir sa bhliain 1849 ach thug sé páirt i bhfeachtas míleata i gcoinne deachtóireacht José María Melo, agus an Chónaidhm Ghranadach (Confederación Granadina) de chuid Mariano Ospina Rodríguez. Ba bhall den Pháirtí Liobrálach Colómach é (Partido Liberal Colombiano) agus faoin bhratach seo d'fhreastail sé ar Chomhdhálacha éagsúla, agus bhí sé ina Aire Stáit, Uachtarán Stát Ceannasach na Chauca (Estado Soberano de Cauca), príomhfheidhmeannach sibhialta agus míleata Stát Ceannasach na hAntioca (Estado Soberano de Antioquia), i measc post eile.
Gallóglach. B'amhais élite, nó saighdiúirí tuarastail, as na Garbhchríocha iad na gallóglaigh.
Ceithearnach. Is éard a bhí i gceist le ceithearnach (ceithern) nó saighdiúir Gaelach meánaoiseach. Tá baint ag na sloinní Ó/Mac Ceithearnaigh leis an bhfocal seo.
Tugtar ceithearnach ar fhear fichille freisin.
Sanasaíocht.
Meán-Ghaeilge: "ceithern". "Kern" a deirtear i mBéarla.
Áth. Fadó thrasnaigh daoine abhainn ag áth, nó caol abhann (nó clochán fiú), áit is féidir dul trasna. Is áit éadomhain san abhainn de ghnáth. 
Faightear an focal áth go coitianta i logainmneacha na hÉireann inniu.
Benny Moré. Amhránaí tréitheach agus cumadóir Cúbach ab ea Bartolome Maximiliano Tuilleadh Gutiérrez (24 Lúnasa 1919 – 19 Feabhra 1963), aitheanta mar Beny nó Benny Moré nó "el Bárbaro del Ritmo" (" Gaeilge: Barbar na rithime".)
Chomh maith le heolas dúchasach ar an cheol, bhí guth mín an teanóir mar bhua aige a dhathaigh agus a mhírigh sé go mothúchánach. Ba mháistir é Moré i ngach seánra ceoil Chúbach, ach go háirithe son montuno, mambó, agus boiléaró.
An Rí Lir (Dráma). Is dráma traigéide leis an drámadóir clúiteach Sasanach, William Shakespeare, é An Rí Lir (Béarla: "King Lear") a gcreidtear gur scríobhadh é idir 1603 agus 1606. Meastar é a bheith ar cheann dá chuid oibreacha is mó. Tá an dráma Llŷr
bunaithe ar fhinscéal Llŷr na Breataine, rí Ceilteach réamh-Rómhánach (tá an focal 'Llŷr' díorthaithe ón Cheiltis choiteann *"leros" "muir"). Cuirtear é in oiriúint go forleathan ar stáitse agus ar an scáileán, agus pearsa an Rí Lir curtha i ngníomh ag go leor d'aisteoirí saoithiúla an domhain.
Tá dhá leagan ar leith den dráma ann: "The True Chronicle of the History of the Life and Death of King Lear and His Three Daughters", a tháinig amach i bhformáid 'in-quatro'
sa bhliain 1608, agus "The Tragedy of King Lear"
leagan atá níos fearr don amharclann, a tháinig amach sa Chéad Fhóilió sa bhliain 1623.
De ghnáth, clóbhuailtear an dá théacs i leagan cónaidhmithe, cé go n-áitíonn an-chuid d'eagarthóirí na linne seo go bhfuil a shláine féin ag na leagain éagsúla. 
Tar éis na hAthghairme is minic go raibh an dráma athraithe ag cleachtóirí amharclainne, toisc nár thathain a bhéim dhúlagair dhorcha leo, ach ón 19ú haois ar aghaidh, amharctar air mar cheann de sáréachtaí Shakespeare. Tá an tragóid seo aitheanta ach go háirithe faoi a thóraíocht doimhneachta agus a bhreithnithe ar nádúr na fulaingthe agus an ghaoil daonna.
Colún Nelson. Colún mór eibhir a bhí i gColún Nelson (Béarla: "The Nelson Pillar", "Nelson's Pillar", nó "The Pillar") a raibh dealbh de Horatio, an Tiarna Nelson, ar a bharr, a bhíodh lonnaithe i lár Shráid Uí Chonaill i mBaile Átha Cliath. 
Scriosadh ag buama sa bhliain 1966 é.
Aerach. Is ionann aerach agus a bheith homaighnéasach - is é sin duine a bhfuil dúil ghnéasach acu i nduine den ghnéas céanna. Mar shampla, fear a bhfuil caidreamh grámhar aige, nó ar mhaith leis caidreamh grámhar a bheith aige, le fear eile. D'fhéadfadh mná áirithe an téarma seo a úsáid freisin in ionad leispiach.
Paradacsa Bertrand. Réamhrá.
Tá an paradacsa seo ["Calcul des probabilités(1889)"] i ndiaidh J. Bertrand, matamaiticeoir ón bhFrainc. Ní hé seo an duine céanna leis an Sasanach Bertrand Russell, a bhí ag plé le paradacsa matamaitice eile. 
Baineann an paradacsa leo le dóchúlacht agus conas eachtraí a roghnú sa chaoi is go bhfuil an seans céanna de roghnú ann. An cheist atá faoi chaibidil ná cad é an dóchúlacht go bhfuil corda a roghnófaí go fánach i gciorcal níos faide ná fad taobh an triantáin chomhshleasach atá imscríofa ag an gciorcal céanna. Ag tagairt do Fhigiúr 1, 'sé ABC an triantán inmhéanach. Tugaimid an lipéad ‘fábhrach’ ar aon chorda atá níos faide ná |AB| nó |AC| nó |BC|. Úsáidimid an sainmhíniú clasaiceach ar dhóchúlacht, .i. an coimheas idir líon na gcásanna fábhracha agus líon na gcásanna féideartha.
Modh 1.
An chéad modh roghnaíochta ná pointe (A) ar bith ar imeall an chiorcail a roghnú. Cas an ciorcal chun go bhfuil an pointe A ar barr (Figiúr 1). Is léir go bhfuilimid ag plé le iomlán na gcordaí dá bhfuil ann. Tá na cinn fhábhracha, ó A go dtí an stua&lt;!—arc--&gt; BC, níos faide ná |AB| nó |AC|. Tá aon chorda, ó A go dtí ceachtar den dá stua eile AB nó AC róghairid agus leanann sé go bhfuil an dóchúlacht (ag cómhaireamh na stuanna) cothrom 1/3.
Modh 2.
Don dara modh, roghnaigh corda ar bith agus tóg an ga atá dronuilleach leis. Cas an ciorcal sa chaoi go bhfuil an ga ingearach faoi mar atá i bhFigiúr 2. Ag díriú ar na cordaí uilig atá dronuilleach leis an nga sin, téann na cinn fhábhracha idir lárphointe an chiorcail, O, agus M. Is léir freisin, ón gcaoi ina dtógtar an ga, go bhfuilimid ag plé le hiomlán na gcordaí. Is féidir a thaispeáint gur |OM| = |KM| agus leanann sé gurb í an dóchúlacht atá á lorg againn ná |OM| / |KM| = 1/2.
Modh 3.
Is féidir corda a aicmiú de réir a fhad ó lárphointe an chiorcail – Figiúr 3. Táimid ag caint faoin bhfad is giorra, is é sin an fad ingearach ó lárphointe an chiorcail mhóir go lárphointe an chorda. Tá gach corda a bhfuil a lárphointe taobh istigh den chiorcal beag níos faide ná taobh an triantáin inmhéanaigh, agus tá gach corda a bhfuil a lárphointe lasmuigh den chiorcal beag níos giorra. Ag cómhaireamh na larphointí – trí fhairsinge an chiorcail – ag tabhairt faoi deara go bhfuil ga an chiorcail bhig cothrom le leath gha an chiorcail mhóir, tá an dóchúlacht = 1/4.
Díospóireacht.
I ngach cás thuas táimid ag baint feidhm as "Dlí Neafaise Laplace", a deireann nuair nach bhfuil fios nó réamheolas againn go dtugtar seans cothrom do gach tarlúint. I bhfocail an lae inniu glacaimid le dáileachán aonfhoirmeach. Níl aon rud cearr le haon cheann de na modhanna roghnaíochta. Paradacsa atá ann! Braitheann an freagra ar an modh roghnaíochta, agus níor tugadh an t-eolas sin sa cheist.
Mar réiteach (nádúrtha) ar an scéal b'fhéidir go mba chóir ciorcal a imscríobh ar an dtalamh agus bataí adhmaid a chaitheamh anuas air (ar shlí éigin!) agus féachaint ar cé mhéad acu atá níos faide ná fad taobh an triantáin.
Tagairtí.
Riddles in Mathematics, Eugene P. Northrop, Penguin Books, 1944