Trelis/gawiki huggingface dataset:
Saoirse Lánléargais. Is éard atá i Saoirse Lánléargas (SLL) ná foráil i ndlíthe cóipchirt dlínsí éagsúla a cheadaíonn grianghraif agus píosaí scannánaíochta a thógáil agus íomhánna eile (mar phictiúir) d’fhoirgnimh a thógáil agus uaireanta deilbh agus saothair ealaíne eile atá suite go buan in áit phoiblí, gan sárú a dhéanamh ar aon chóipcheart a d’fhéadfadh a bheith ar marthain sna saothair sin, agus na híomhánna sin a fhoilsiú. Cuireann reachtanna saoirse lánléargais nó cásdlí teorainn le ceart úinéir an chóipchirt beart a dhéanamh mar gheall ar shárú cóipchirt i gcoinne cruthaitheoirí agus dáileoirí na n-íomhánna sin. Is eisceacht í don ghnáthriail go bhfuil an ceart eisiach ag úinéir cruthú agus dáileadh saothar díorthach a údarú. Faightear an frása ón téarma Gearmáinise Panoramafreiheit ("saoirse lánléargais").
Dlíthe ar fud an domhain.
Tá forálacha comhchosúla ag go leor tíortha a chuireann srian le scóip an dlí cóipchirt d’fhonn grianghraif a cheadú go sainráite a bhaineann le radhairc d’áiteanna poiblí nó radhairc a dtógtar grianghraf díobh ó áiteanna poiblí. Tá difríochtaí móra idir tíortha eile, áfach, maidir lena léirmhíniú ar an bprionsabal.
Peadar Rís. Innealtóir struchtúr as Éirinn ab ea Peadar Rís, nó Peter Rice (16 Meitheamh 1935 – 25 Deireadh Fómhair 1992). Thóg sé Áras Ceoldrámaíochta Sydney, i measc mórshaothair éagsúla eile 
Saol.
Rugadh an Ríseach i nDún Dealgan agus chaith sé formhór a chuid óige idir bhaile Dhún Dealgan agus sráidbhailtí Cé Giles agus Inis Caoin. Fuair sé bunoideachas ó na Bráithre Críostaí ina bhaile dúchais. Chuaigh sé ar mheánscoil go Coláiste Dhroichead Nua. Bhain sé amach céim in Innealtóireacht Shibhialta in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste. Chaith sé bliain ina dhiaidh sin ag staidéar in Imperial College, Londain.
Oibreacha.
Ba é díon Áras Ceoldrámaíochta Sydney an chéad phíosa oibre a tugadh don Ríseach nuair a thosaigh sé le comhlacht innealtóireachta Ove Arup. Chaith sé seacht mbliana ar an tionscadal seo. Nuair a dhear an t-ailtire ar dtús é, cheap daoine go mbeadh sé ródheacair an foirgneamh a thógáil. Innealtóir as Éirinn, darb ainm Peter Rice, a d’oibrigh amach conas Áras Ceoldrámaíochta Sydney a thógáil. Ceapadh é mar phríomhinnealtóir i bhfeighil na hoibre in aois 28. Bhain sé cáil mhór amach dá bharr 
D'obair an Ríseach ina dhiaidh sin ar mhórán foirgintí cáiliúla eile ar fud an domhain, mar shampla Centre Pompidou i bPáras, Aerfort Stansted sa Bhreatain agus Aerphort Kansai sa tSeapáin. 
Bás agus tionchar.
I 1992 bronnadh ar an Ríseach an Bonn Óir Ríoga d'ailtireacht ag an Royal Insititute of British Architects – an dara Éireannach agus an dara innealtóir a bhuaigh sin.
Sa bhliain 1991, mhínigh saineolaithe leighis do Rice gur meall san inchinn ba chúis leis an tinneas a bhí air agus nach mairfeadh sé mórán le cúpla mí. Fuair an Ríseach bás i 1992 in aois 57 dó. 
Tá leacht cuimhneacháin curtha suas ar an dteach ina rugadh é, 52 Bóthar an Chaisleáin, Dún Dealgan. Tá duaiseanna innealtóireachta ainmnithe ina dhiaidh, mar shampla Peter Rice Prize in Harvard University Graduate School of Design. Ceann eile ná Peter Rice Trophy ag Údaráis Áitiúla Lú, a bhuaigh DkIT i 2006 don tuirbín gaoithe.
Cecelia Ahern. Úrscealaí Éireannach í Cecilia Ahern. Is í an iníon níos óige den iar-Taoiseach Bertie Ahern.
Fiona Shaw. Éire-sasanach aisteoir, aisteoir stáitse, aisteoir scannáin agus taibheoir is ea Fiona Mary Wilson, nó Fiona Shaw. D'imirt sí mar aintín d'Harry Potter sna scannáin.
Edna O'Brien. Scríbhneoir scripte scannáin, file, úrscéalaí, scríbhneoir is beathaisnéisí í Edna O'Brien.
Allegro Non Troppo. Scannán beoite Iodálach é Allegro Non Troppo, ón bhliain 1976, faoi stiúir Bruno Bozzetto. Agus sé phíosa ceoil clasaiceach ann, is scigaithris é an scannán de phríomhscannán Walt Disney de chuid na bliana 1940, Fantasia, agus díorthaíodh dhá chuid ón scannán níos luaithe. Cuireadh na píosaí clasaiceacha, i mbeochan dhaite, ag dul ó choiméide go tragóid iomlán.
Ag an tús, idir an bheochan, agus ag an deireadh, tá seichimh bheo-ghníomhaíochta dhubh agus bhán, a thaispeánann an beochantóir ficseanúil, an cheolfhoireann, an stiúrthóir agus an scannánóir, le go leor radhairc ghreannmhara faoi léiriú ficseanúil an scannáin. Meascann cuid de na rannóga seo beochan agus beo-aicsean. 
Scaoileadh an scannán in dhá leagan. Sa chéad cheann tá seichimh gníomhaíochta bheo idir na píosaí clasaiceacha; fágtar ar lár iad sa dara leagan den scannán, agus litreacha beoite Plaisteacha a chur ina n-áit agus iad ag litriú teideal an chéad phíosa ceoil eile.
Teideal.
Sa cheol, ciallaíonn treoir “allegro ma non troppo” a bheith ag seinm “go gasta, ach ní ró-ghasta”. Gan an “ma”, ciallaíonn sé “Tóg go réidh é!”, Interjection a chiallaíonn “moilliú” nó “smaoineamh sula ngníomhóidh tú”.
Is é an bhrí choiteann atá ag "allegro" san Iodáilis ná "lúcháireach". Mar sin nochtann an teideal débhrí "allegro", agus sa bhreis ar bhrí "Not So Fast!" is féidir a léamh freisin mar "lúcháireach, ach ní an iomarca".
Bonnán beag. Is lapaire é an bonnán beag ("Ixobrychus minutus") i bhfine na gcorr réisc, Ardeidae. Tagann an focal "Ixobrychus" ón tSean-Ghréigis "Ixobrychus", planda cosúil le giolcach agus "brukhomai", "lig búir", agus is é "minutus" an focal Laidineach ar "beag".
Dáileadh.
Tá an bonnán beag dúchasach don Sean-Domhan, ag pórú san Afraic, i lár agus i ndeisceart na hEorpa, in iarthar agus i ndeisceart na hÁise, agus i Madagascar. Is éin imirceacha iad na héin ó réigiúin mheasartha san Eoraip agus iarthar na hÁise, ag geimhreadh san Afraic agus níos faide ó dheas san Áise, agus tá na héin a neadaíonn sna trópaicí neamhaistreach. Is annamh a fheictear iad ó thuaidh óna raon pórúcháin.
Bonnán breicneach. Is lapaire é an bonnan breicneach (nó an bonnán Meiriceánach) ("Botaurus lentiginosus") speiceas éan san fhine Ardeidae. Tá dáileadh Neasartach aige, ag pórú i gCeanada agus i gcodanna thuaidh agus lárnacha na Stát Aontaithe, agus ag geimhreadh i gCósta na Murascaille de chuid na S.A. Florida ar fad isteach sna Everglades, sna hoileáin i Muir Chairib agus i gcodanna de Mheiriceá Láir.
Ixobrychus. Géineas bonnán, ar ghrúpa lapairí iad sa bhfine Ardeidae. Tagann an focal "Ixobrychus" ón tSean-Ghréigis "ixias," a
chiallaíonn planda cosúil le giolcach, agus "brukhomai" a chiallaíonn "lig búir". 
Tá speiceas ionadaíoch amháin aige i ngach ceann de Mheiriceá Thuaidh, Mheiriceá Theas, den Eoráise agus den Astraláise. Tá na speicis trópaiceacha cónaitheach den chuid is mó, ach tá an dá speiceas ó thuaidh imirceach go páirteach, le go leor éan ag bogadh ó dheas go ceantair níos teo sa gheimhreadh.
Anailís bhunúsach. I gcúrsaí gnó, ráiteas a léiríonn luach gnólachta de réir na gcuntas agus cúinsí suntasacha eile is ea anailís bhunúsach. Tá cur chuige ó bhun aníos ann (na sonraí airgeadais go háirithe) agus cur chuige ó bharr anuas ann (an comhthéacs maicreacnamaíoch agus an tionchar ar chúrsaí).
Is mór idir anailís bhunúsach agus mar shampla, anailís theicniúil nó anailís uimhriúil ar chomhlachtaí.
Léiríonn an anailís bhunúsach luach an ghnólachta. Thig le gnólachtaí eile, agus daoine eile an t-eolas seo a úsáid chun cinneadh a dhéanamh, mar shampla, faoi iasacht a thabhairt dóibh nó chun scaireanna a cheannach ann. Thig leis an comhlacht é féin an clár comhardaithe agus an anailís bhunúsach a úsáid chun cinneadh a dhéanamh faoin todhchaí.
Bonnán amhrasach. Is corr réisc é an bonnán amhrasach ("Ixobrychus dubius" ), ar a dtugtar freisin an bonnán droim dhubh nó an bonnan beag Astrálach. Is speiceas gan iomrá é san fhine Ardeidae atá le fáil san Astráil agus mar fhánaí i ndeisceart na Nua-Ghuine. Roimhe seo curtha le chéile leis an bonnán beag, tá sé ar cheann de na corr réisc is lú ar domhan.
Tacsanomaíocht.
Uaireanta breathnaítear ar an bhonnán mar fhospeiceas den bhonná beag ("Ixobrychus minutus" ), nó de bhonnán beag na Nua-Shéalainne ("I. novaezelandiae" ). Mar sin féin, léirigh fianaise mhóilíneach go bhfuil baint níos dlúithe aici leis an bhonna Síneach ("I. sinensis" ) ná le foirmeacha na hAfraice agus an Phailéartaighden bhonnán beag, agus aithnítear anois é mar speiceas iomlán.
Cur síos.
Tomhaiseann an speiceas seo 25 go 36 cm, tá meáchan iomlán 60-120 g aige, 84 g ar an meán.Is bonnán an-bheag é seo agus ceann de na corr réisc is lú ar domhan. Tá dath an chuid uachtair dubh den chuid is mó ag an cineál fireann fásta, lena n-áirítear caipín dubh, agus tá dath an chuid íochtarach, chomh maith leis an muineál, an chíche agus taobhanna an chinn, donnrua saibhir. Tá paistí móra donnbhuí ar na guaillí, feiceálach ar eitilt. Tá an baineann níos duibhe, donn agus stríoca ar chúl agus baithis; tá éin neamhaibí cosúil lena chéile. Tá na himrisc buí, tá an goba buí le culmain dhubh, agus na troithe agus na cosa glas-buí.
Dáileadh agus gluaiseachtaí.
An Astráil.
San Astráil tá an bonnán le fáil in oirdheisceart na mór-roinne, agus an chuid is mó de na taifid ag teacht ó Abhantrach na Murray-Darling , chomh maith le paiste feadh an chósta thoir, agus in iardheisceart na hAstráile áit a bhfuil sé coitianta go háitiúil ar machaire cósta an Swan. Tugtar roinnt taifead scaipthe ó áiteanna eile, lena n-áirítear áiteanna cósta i réigiún Kimberley, an Top End, agus oileáin Chaolas Torres, agus sroicheannfánaithe Oileán an Tiarna Howe agus an Nua-Shéalainn ó am go chéile.
Bonnán na Nua-Shéalainne. Speiceas díofa agus diamhair den chorr réisc san fhine Ardeidae is ea bonnán na Nua-Shéalainne ("Ixobrychus novaezelandiae") Bhí sé dúchasach sa Nua-Shéalainn agus taifeadadh beo é sna 1890idí.
I measc na n-ainmneacha coitianta don speiceas seo bonnán beag na Nua-Shéalainne, an chorr réisc bhallach , agus kaoriki (Maorais). Tá go leor comhchiallaigh sóisearacha ag ainm an speicis eolaíoch freisin. 
Tacsanomaíocht.
Uaireanta breathnaíodh ar an speiceas mar fho-speicis den bhonnán beag ("Ixobrychus minutus" ), nó comhspeiceasach "le b"onnán amhrasach ("Ixobrychus dubius" ) na hAstráile agus sean-Ghuine, cé gur chuir Alexander Callender Purdie síos air i 1871 mar "Ardeola novaezelandiae" . Sa bhliain 1980, fuair palaeontologist na Nua-Shéalainne Peter L. Horn cnámha fo- "iontaise de ghadaí" ó Loch Poukawa, a d’ainmnigh sé "Dupetor flavicollis" . Sa bhliain 1991, d’aithin Philip Millener ábhar Horn mar iarsmaí de bhonnán na Nua-Shéalainne.
Ionsaí Ottawa (2014). Tharla Ionsaí Ottawa ar an 22 Deireadh Fómhair 2014. Léim fear amach as gluaisteán i lár na cathrach, agus scaoil sé urchar trí bhrollach garda ag séadchomhartha cogaidh i gceantar Chnoc na Parlaiminte in Ottawa, príomhchathair Cheanada. Fuair an garda bás tamaill ina dhiaidh.
Thiomáin an fear gunna leathchiliméadar siar go Tithe na Parlaiminte.  Bhrúigh sé a bhealach isteach trí dhoras iontrála  a bhí faoi dhianslándáil, agus lámhaigh sé garda agus duine eile (gortaíodh iad) sular mharaigh garda eile an sceimhlitheoir.
'Sé t-ainm a bhí ar an sceimhlitheoir ná Michael Zehaf-Bibeau, fear a d'fhás suas i gCeanada. Ní raibh ach raidhfil seanfhaiseanta aige agus comhchoirithe ar bith. Andúileach drugaí ab ea é, ar saobhchiall agus meabhairghalar air, agus níorbh aon díograiseoir creidimh é i ndáiríre. 
Cúlra.
Ar an 20 Deireadh Fómhair 2014. thiomáin fear (Martin “Ahmad” Rouleau agus Ioslamach radacach) gluaisteán a bhuail beirt saighdiúirí a bhí ag siúl ar an gcosán i gcathair St Jean-sur-Richelieu. Maraíodh duine acu (Patrice Vincent).  Lean na gardaí Rouleau agus mharaigh siad é.
Dúlamán (amhrán). Is amhrán Éireannach é Dúlamán.
Tá go leor leaganacha traidisiúnta agus comhaimseartha ann.
Bonnán cainéaldathach. Bonnan beag an tseandomhain is ea an bonnán cainéaldathach nó an bonnán donnrua "(Ixobrychus cinnamomeus)", ag pórú san Áise thrópaiceach agus fhothrópaiceach ón India soir go dtí an tSín agus an Indinéis. Is éan cónaithe é den chuid is mó, ach téann roinnt éan achair ghearra ar imirce ó thuaidh .
Cur síos.
Is speiceas beag é seo ag 38 cm, cé go bhfuil sé ar cheann de na bonnáin "Ixobrychus is" mó. Bíonn muineál gearr agus gob measartha fada aige. Bíonn an ceann fireann cainéal go haonfhoirmeach os a chionn agus donnbhuí laistíos. Bíonn an baineann comhchosúil leis ach go bhfuil a cúl agus a baithis donn, agus bíonn na héin óga cosúil leis na baineannaigh ach le stríoca móra laistíos. Nuair a bhíonn ionadh air ar a nead nó má bhíonn imní air, glacann sé leis an sainriocht atá ag bonnáin, ar a dtugtar deasú gardála. Bíonn an muineál sínte go hingearach, ag pointeáil i dtreo na spéire, agus reonn an t-éan agus bíonn sé an-deacair é a fheiceáil i measc na giolcach mórthimpeall. 
Dáileadh.
Tá raon an-mhór ag an speiceas ar fud na hÁise; tá líonta pórúcháin ón India go dtí an Indinéis. Chuaigh fánaithe go dtí an Mhicrinéis, na Séiséil agus an Afganastáin, i measc áiteanna eile. Tá meastacháin daonra domhanda neamhchinnte, ach bíonn idir 130,000 agus 2,000,000 acu ann.
Éiceolaíocht.
Póraíonn an bonnán cainéaldathach i giolcarnacha, ag neadú ar ardáin giolcach i toir. Beirtear ceithre go sé ubh. Bíonn sé deacair an speiceas a fheiceáil, mar gheall ar a stíl mhaireachtála cheilte agus a ngnáthóg ghiolcarnach Is gnách áfach go dtagann siad amach ag luí na gréine, nuair a bhíonn siad le feiceáil ag ag gluaiseacht go mall, beagnach cosúil le cat agus iad ag cuardach froganna. Itheann bonnáin feithidí, iasc agus amfaibiaigh.
Bonnán scartha. Speiceas de chorr éisc sa bhfine Ardeidae is ea an bonnan scartha ("Ixobrychus involucris"), ar dtugtar "el mirasol chico, "el mirasol común nó "el huairavillo". Bíonn sé ar fáil i Meiriceá Theas agus Oileán na Tríonóide .
Cur síos.
Tá an bonnán scartha an-bheag, timpeall 30 cm ar an meán ar fhad. Tá sé dath dorcha donn go leor air le patrún riabhach bán agus donn ar a chúl, agus stríoch dubh ó cheann go heireaball, cé go bhfuil an bolg níos éadroime donn agus níos riabhaí le dath bán. Glaonn an bonnán seo trí ghlao ar leith, ísealairde, nó trí ghlugarnaí
Dáileadh agus gnáthóg.
Bíonn an bonnán scartha le fáil go forleathan i bpaistí móra ar fud Mheiriceá Theas, lonnaithe sa Cholóim, Veiniséala, an Ghuáin, Suranam, Guáin na Fraince agus oileán Oileán na Tríonóide ó thuaidh, agus i bParagua, Uragua, an Airgintín, an tSile agus an Bhrasaíl ó dheas, ina gcónaí ngiolcarnacha agus gcíbligh.
Iompar agus éiceolaíocht.
Ainmhí aonair is ea an bonnán scartha. De ghnáth, beathaíonn sé san oíche ar éisc bheaga, chrústaigh agus fheithidí cosúil le snáthaidí móra agus doirbeacha. Ní éan eitilte láidir é, agus ní dhéanann sé amhlaidh ach thar achair ghearra. Nuair a bhíonn se faoi bhagairt, glacann sé leis an sainriocht a bhíonn ag na bonnáin, ar a dtugtar deasú gardála. Síneannan sé a muineál amach go hingearach, ag pointeáil i dtreo na spéire.
Tógann na bonnáin seo neadacha beaga as giolcacha agus gais, atá le fáil os cionn leibhéal an uisce, i measc giolcach. Tá trí ubh san ál. Ní fios an tréimhse goir d’uibheacha, agus is cosúil go n-athraíonn séasúir pórúcháin de réir an tsuímh.
Stádas.
Meastar gur speiceas is lú imní (LI) é an bonnán scartha mar gheall ar a raon leathan, agus daonra mór seasmhach.
Bonnán caol. Is corr réisc bheag é an bonnán caol "(Ixobrychus exilis)", an comhalta is lú den fhine Ardeidae ar fáil i gCríocha Mheiriceá.
Cur síos.
Ar cheann de na hArdeidae is lú ar domhan, agus b’fhéidir nach bhfuil ann ach Bonnán Sturm agus an bonnán amhrasach ar an meán níos lú. Is féidir é a thomhas ó 28 go 36 cm ar fhad, agus an réise sciathán ó 41 go 46 cm. Bíonn corpmhais ó 51 fo 102 g acu, an chuid is mó dóibh ag meá idir 73 agus 95 g, rud a fhágann gurb é an bonnán éadroime de na hArdeidae go léir. Le déanaí, luann lámhleabhar de mhaiseanna coirp éanúil speiceas eile sa ghéineas seo, an bonnán scartha, ag rá go bhfuil corpmhais beagán níos ísle ná an bonnán caol, a chreidtear le meánmhais de 86.3 g.
Oileáin Ísiltíreacha Mhuir Chairib.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;978764&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2020-10-29T08:28:10Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Bogger&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;sort key&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Oileáin Ísiltíreacha Mhuir Chairib:
Buamáil na Seanchille. Tharla Buamáil na Seanchille ar an 23 Deireadh Fómhair 1993, nuair a phléasc buama i siopa ar Bhóthar na Seanchille i mBéal Feirste. Mharaigh an IRA naonúr de mhuintir na háite, agus gortaíodh 57. Fuair buamálaí de chuid an IRA bás chomh maith. 
Bhí ionsaí buamála an IRA ar shiopa éisc Frizzell ar cheann de na heachtraí ab uafásaí le linn na dTrioblóidí. Chuir buamáil na Seanchille tús le seachtain inar maraíodh triúr is fiche ar fud an tuaiscirt.
23 Deireadh Fómhair.
Satharn breá fómhair, bhí an tsráid pacáilte mar ba ghnách, páistí, fir agus mná ag siopadóireacht, ag spaisteoireacht agus ag bualadh le cairde. Bhí an siopa éisc plódaithe nuair a thug beirt chomhaltaí den IRA buama isteach ann. 
Phléasc an buama roimh am agus fuair duine de na buamadóirí bás chomh maith, Ghabh an IRA leithscéal ag rá gur phléasc an gaireas roimh am, gur ar an UDA a bhí an t-ionsaí dírithe agus nach ar an ngnáthphobal. 
Phléasc an gaireas gan choinne, gan rabhadh. Ní raibh seans éalaithe ag na daoine sa siopa ná ag éinne a bhí ag dul thar bráid. Ach ba léir don domhan go raibh an t-ionsaí meargánta mar go gcuirtear an gnáthphobal i mbaol nuair a thugtar buama ina measc. Bhí ceathrar ban agus beirt chailíní scoile i measc an naonúir a maraíodh, dhá lánúin, tuismitheoirí, páiste seacht mbliana chomh maith le fear an tsiopa agus a iníon: John Frizzell (63), fear an tsiopa agus a iníon Sharon McBride (29); Leanne Murray (13); Michael Morrison, baill den UDA (27) agus chara Evelyn Baird (27) agus a iníon Michelle (7); George Williamson (63) agus a bhean Gillian (49); agus Wilma McKee (38). 
Thit an foirgneamh ina charn smionagair sa mullach ar dhaoine.
Cúlra.
Bhí caint ar shíocháin sa bhliain 1993, iarrachtaí ar siúl chun síolta phróiseas na síochána a chothú ach an tráth seo cúig bliana fichead ó shin bhíothas scanraithe gur chogadh cathartha a bhí i ndán. Buille trom do na Sealadaigh ab ea an buamáil agus do Gerry Adams, uachtarán Shinn Féin a bhí ag iarraidh a chur ina luí ar an mbunaíocht go raibh siad dáiríre agus inmhuiníne faoin tsíocháin. 
Cúpla lá níos déanaí, d’iompair Gerry Adams cónra bhuamadóir na Seanchille, Thomas Begley. Maíodh go raibh sé riachtanach chun na paraimíleataigh a bhreith leis ar bhealach na síochána. 
Iarmhairtí.
Chuir an t-ionsaí fonn díoltais ar na dílseoirí. Ar éigean a bhí na coirp bailithe as an smionagar nuair a d’eisigh an UDA fógra catha: "Íocfaidh John Hume, Gerry Adams agus na toghthóirí náisiúnacha praghas an-ard as ainghníomh an lae inniu". 
Oíche 23 Deireadh Fómhair i mBéal Feirste, rinne an UDA a chéad ionsaí díoltais. Agus an tseachtain ina dhiaidh sin mharaigh na Dílseoirí trí dhuine dhéag ar fad, ina measc an seachtar a cailleadh sa sléacht ag an Rising Sun i nGlas-Stiall, Contae Dhoire. 
Gabhadh an buamálaí,Seán Kelly. Scaoileadh amach as an bpríosún é sa bhliain 2000.
Rhys ap Maredudd. Bhí an Tiarna Rhys ap Maredudd (d. 1292 ) ina thiarna ar Dryslwyn agus Ystrad Tywi. Le linn an chogaidh 1282-3, bhí sé dílis d’Éadbhard I Shasana. Bhí sé i gceannas ar éirí amach i ndeisceart na Breataine Bige an 8 Meitheamh 1287, a mhair go dtí 20 Eanáir 1288, ach is beag tacaíocht a fuair sé; chroch na Sasanaigh é i Eabhrac i 1292 tar éis a mhuintir féin feall a dhéanamh air. .
Ba é a athair Maredudd ap Rhys Gryg as Dryslwyn (d. 1271), Prionsa Deheubarth, fear a chuir i gcoinne Llywelyn ap Gruffudd. Ba é a sheanathair Rhys ap Gruffudd (1132 - 28 Aibreán 1197) ar a dtugtar 'yr Arglwydd Rhys'. (Gaeilge: "An Tiarna Rhys") freisin.
Tar éis 1283 aithníodh é mar "dominus de Estretewy", agus "b’éigean do cheannairí" na Breataine Bige i dtuaisceart Sir Gaerfyrddin ómós a thabhairt dó. Sa bhliain 1285 phós sé Ada de Hastings, agus fuair sé an caisleán mar chuid dá chríoch, mar mhaoiniú.
D'éirigh sé amach i gcoinne Éadbhard ar 8 Meitheamh 1287 nuair a thug sé ionradh ar Iscennen agus rinne sé ruathar ar go leor tailte in iarthar na Breataine Bige chomh fada le Llanbadarn. Chuir Éadbhard I, rí Shasana a leasrí ,Iarla Chorn na Breataine, chun stop a chur leis agus d’ionsaigh an t-Iarla féin agus trúpaí an rí Caisleán Dryslwyn, ó threonna difriúla, an 5 Meán Fómhair. Níor gabhadh Rhys, áfach, agus lean an t-éirí amach go dtí gur thit Castell Newydd Emlyn an 20 Eanáir 1288 freisin. Taifeadtar eascaire dá chúis dó bheith ag lorg éalú go hÉirinn, ach níl sé sin cinnte. Rinne a chuid trúpaí féin feall air agus gabhadh é i bhforaoisí Mallaen i dtuaisceart Sir Gaerfyrddin i 1291. Cuireadh chun báis é i Eabhrac.
Trí bliana ina dhiaidh sin d’éirigh Madog ap Llywelyn amach agus threoraigh sé an cheannairc 1294–95 a chuimsigh Cath Maes Maidog .
Ystrad Tywi. Críoch in iardheisceart na Breataine Bige ab ea Ystrad Tywi, (Gaeilge: "Gleann Tywi") atá beagnach cosúil le cuid mhór de Sir Gaerfyrddin an lae inniu.
Roinneadh Ystrad Tywi ina thrí chuid nó "cantref" , lena bpobail féin, mar atá an "Cantref Mawr" , an "Cantref Bychan" agus an "Cantref Eginog".
Ghabh na Normannaigh san 11ú haois an "Cantref Eginog" sa 11ú haois agus don chuid eile de na Meánaoiseanna ní raibh ach an dá cantref eile an Cantref Mawr agus Cantref Bychan fágtha ag Ystrad Tywi.
Ag tús an 8ú haois bhí Ystrad Tywi mar chuid de Teyrnas Dyfed. Timpeall na bliana 730 ghabh Seisyll ap Clydog, rí Ceredigion, Ystrad Tywi ó Rhain ap Cadwgan, rí Dyfed, agus chuir sé lena ríocht féin é. Tugadh an logainm Seisyllwg ar an ríocht mhéadaithe nua seo. Sa bhliain 920 nasc Hywel Dda Seisyllwg agus Dyfed chun Teyrnas Deheubarth a chruthú.
Sa chéad chraobh de "Bedair Cainc y Mabinogi" ("Ceithre Chraobh na Mabinogi"), finscéal Pwyll taoiseach Dyfed, deirtear gur lean mac an taoisigh, Pryderi, a athair ar ríchathaoir Dyfed agus gur chuir sé trí "cantref" Ystrad Tywi agus ceithre "cantref" Ceredigion leis a ríocht.
Angaíle. Ceann d'Oileáin na Gaoithe sna Mion-Aintillí i Muir Chairib is ea Angaíle. Is críoch thar lear de chuid na Breataine í Angaíle.
Seán Ó Dochartaigh (polaiteoir Éireannach). Polaiteoir Éireannach d'Fhianna Fáil ab ea Seán Ó Dochartaigh (29 Meitheamh 1944 - 7 Meitheamh 2005) a d’fhóin mar Chathaoirleach ar Sheanad Éireann ó 1989 go 1992 agus mar Aire Dlí agus Cirt ó Mhárta 1982 go Nollaig 1982. D’fhóin sé mar Theachta Dála (TD) ó 1977 go 1989 agus 1992 go 2002. Bhí sé ina Sheanadóir don Phainéal Riaracháin ó 1989 go 1992.
Cúlra.
Rugadh agus tógadh é i Cootehall in aice le Mainistir na Búille, Contae Ros Comáin, cuireadh oideachas air ar leibhéal náisiúnta i gContae Liatroma agus ansin i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus in Óstaí an Rí .
I 1965, tháinig Ó Dochartaigh chun bheith ina bhall den Gharda Síochána agus d’fhóin sé mar Bhleachtaire i Sligeach sula ndeachaigh sé leis an mBrainse Speisialta i mBaile Átha Cliath go luath sna 1970idí.í.
Tháinig Ó Dochartaigh ó theaghlach a raibh traidisiún fada seirbhíse poiblí agus baint pholaitiúil acu i gContae Ros Comáin. I 1973 ghlac Doherty suíochán ar Chomhairle Contae Ros Comáin, a bhí folamh tar éis bhás a athar. 
Phós Ó Dochartaigh Maura Nangle, ar deirfiúr í leis an gceoltóir Éireannach Carmel Gunning. Le chéile bhí ceathrar iníonacha acu, bhí Rachel ina comhairleoir ar Chomhairle Contae Ros Comáin.
Gníomhréim pholaitiúil.
Tar éis dó fónamh ar feadh ceithre bliana mar ionadaí áitiúil ar Chomhairle Contae Ros Comáin, toghadh Ó Dochartaigh mar TD Fhianna Fáil do dháilcheantar Ros Comáin-Liatroim in olltoghchán 1977.
Tacaí Chathal Uí hEochaidh.
I 1979, bhí Ó Dochartaigh ina bhall lárnach den “drong de chúigear” mar a thugtar air a thacaigh le hiarracht Ui hEochaidh ceannaireacht an pháirtí a ghlacadh ar láimh. Ba iad na baill eile Ailbhe Mac Raghnaill, Mark Killilea, Óg, Tom McEllistrim agus Jackie Fahey.
D’éirigh le Ó hEochaidh sa chomórtas ceannaireachta agus tugadh luach saothair do Ó Dochartaigh as a bheith ceaptha mar Aire Stáit sa Roinn Dlí agus Cirt ó 1979 go 1981. Sa ghearrthréimhse 1982 tháinig Ó Dochartaigh isteach i rialtas Fhianna Fáil sa Chomh-Aireacht mar Aire Dlí agus Cirt. Sa phost seo ghlac sé páirt i sraith conspóidí.