Trelis/gawiki huggingface dataset:
Corann. Tuath ársa in iarthuaisceart chúige Chonnacht ba ea Corann. Ba bhall de chónaidhm Íochtar Chonnacht í. Caomhnaítear an t-ainm sa bharúntacht an lae inniu, An Corran, Contae Shligigh.
Ainmníodh an tuath as Corann, cruitire seanscéalach Déin Chéacht na dTuatha Dé Danann.
D'éirigh Baile an Mhóta ina lárionad na tuatha tar éis do chaisleán a tógadh ann sa 13ú haois.
Rinneadh barúntacht de, mar chuid de Chontae nua Sligigh, ag an Fear Ionaid Sasanach Sir Henry Sidney sa bhliain 1564.
Bhíodh tobar Corainn seal milis agus seal goirt le tuile agus trá na taoide.
Tír Ollíol. Tuath i dtuaisceart chúige Chonnacht ba ea Tír Oirill (Sean-Ghaeilge ). Ba bhall í de chónaidhm Íochtar Chonnacht go dtí an bhliain 1603. 
Ainmníodh í as Ailill mac Echach Mugmedóin, leasdeartháir Niall Naoighiallach. Uí Ailealla, ba ea a mhuintir ach d'imigh siad go luath as cuimhne.
Clann Mhic Dhonnchadha d'Uí Bhriúin Aoi, géag Mhic Dhiarmada as Magh Loirg, ba ea tiarnaí Thír Oirill. Glacadh an sloinne as Donnchadh mac Tomaltaigh na Carraige ua Mhic Dhiarmata a bhí ina rí Mhagh Loirg ón mbliain 1197-1207. Scaradh as a chéile níos deireanaí iad, buíon ansin lonnaithe i gCúil Mhuine agus i mBaile an Dúin, agus buíon eile i mBaile an Mhóta (An Corann).
Caomhnaítear an t-ainm sa bharúntacht, Tír Oirill, in oirdheisceart Chontae Shligigh.
Naomh Pádraig.
" Saint Patrick departed across the mountain of the sons of Ailellus, and he founded churches there, Taemnach, and Ethenach, and Cell Angle, and Cell Senchuoe.
" AD 545.2 St. Ailbhe, of Seanchu Ua nOiliolla, died.
Luigne Chonnacht. Tuath in Éirinn na meánaoise ba ea Luíne Chonnacht (Sean-Ghaeilge Luighne Connacht) suite i dtuaisceart chúige Chonnacht, ar an teorainn idir na contaetha Maigh Eo agus Sligigh
Bunús.
As Breá, taobh ó dheas de Cheanannas i gContae na Mí ba ea Luíne Chonnacht ó dhúchas, i dteannta le treibheanna amhail is Gailenga, Saitne, Delbna agus Ciannachta . 
Is dócha gur bronnadh tailte sna Connachta orthu, as ucht seirbhíse míleata, ag na Connachta agus Uí Néill ar a gcuid tailte nua-chlóite.
Déantar trácht ar a gcuid eachtraí, a n-imirce agus lonnú sna Connachta, i Leabhar Uí Eaghra. Agus tá ról lárnach acu sa scéal faoi Chath Crionna. De réir an scéil, téann Tadhg mac Céin agus a mhuintir as Éile sa Mhumhain ina dteannta.
Ainmníodh astu na barúntachtaí an lae inniu, Luíne (Contae na Mí) agus Luíne i Sligeach.
Luíne Chonnacht.
Bhíodh dlúthchaidrimh idir na Connachta taobh thiar den tSionainn — Uí Fiachrach, Uí Briúin agus Uí Ailella — agus na Luíne, Gaileanga, Greacraí agus Corca Fhir Trí.
I gcúige Chonnacht, measadh gurbh Forthuath iad na Luíne agus a gcomharsana. Bhíodh Luíne i gceannas ar mhion- treibheanna (amhail is agus [Calraige|Calraí]], Greacraí and Corca Fhir Trí) agus b'fhéidir gurbh ard-ríogacht a bhí ann. Aithníodh seo nuair a cruthaíodh deoise Achadh Conaire sa dóú haois déag.
Sa téacs in Rawlinson B 502, tá ginealach ar leith do Luíne Chonnacht, a scaradh ó phríomhghéag Luíne san 8ú haois, de shliocht Chinn Faoloadh, deartháir Fhlaithgheais.
"An Teora Luighne".
Is amhlaidh gurbh iad "An Teora Sloinnte Luighne" ná Uí Eaghra, Uí Ghadhra agus Uí Dhoibhlin. De shliocht Doibhlin mhic Gormghasa iad an tríú acu, ar a nglaoitear ina thásc don bhliain 885 "rí Luighne Connacht". Insítear go follasach gur de Chorca Fhir Trí é Dhoibhlean. Faoi ghéillsine na Luíne ó thús, d'éirigh siadsan ina rítheaghlach na tuatha.
Sa bhliain 993, deirtear gurbh Ua Gadhra ina thuatha Ghaileang (an tuath). Bhí a mhuintir i gceannas ann go dtí an 13ú haois nuair a chuir Mhic Shiúrdáin an ruaig orthu. I ndiaidh sin, glaodh go minic Mhic Shiúrdáin ar an tuath féin.
Craobh ghinealaigh.
 Ailill Aulom
 |________________________________________
 | | |
 Cormac Cas Eógan Már Cian
 | | |
 Dal gCais Eóganacht Tadhg ( &amp;co)
 _____________|___________
 | |
 Cormac Gaileang Connla
 |
 Loi
 |_________________
 | |
 Nia Corb Art Corb
 |
 Art
 |
 Fiodhchuire
 |
 Fidsheng
 |
 Natfraoch
 |
 Brénuinn
 |
 Fionnbharr
 |
 Diarmaid Mór
 |
 Ceann Faoladh
 |
 Taicleach
 |______________________________
 | |
 Flaithgheas Ceann Faoladh
 | |
 Béc "Luighne Connacht"
 |
 Saorghus
 |________________________________________________
 | |
 Eaghra Poprigh mac Saorghus, d. 928. Sleiteachán
 | |
 Clann Ó hEaghra Gadhra
 |
 Domhnall mac Gadhra, d. 931.
 |
 Clann Ó Gadhra
Harry Woolf, Barún Woolf. Breitheamh Sasanach is ea Harry Woolf, Barún Woolf CH, PC, FBA, FMedSci (a rugadh ar 2 May 1933). Sa bhliain 1998, thug sé isteach Rialacha Nós Imeachta Shibhialta 1998, a lean moltaí a rinne coiste ar a raibh sé ina chathaoirleach. Tugadh isteach athruithe bunúsacha mar sin ar an gcaoi a n-éistear cásanna sibhialta i Sasana agus sa Bhreatain Bheag.
Saol.
Is céimí de chuid UCL é. Glaodh chun Bharra Shasana agus na Breataine Bige air sa bhliain 1955. 
Ba an Chéad Abhcóide Sóisearach don Státchiste (Dlí Coiteann) ó 1974 go 1979 é. Ina dhiaidh sin ceapadh ina bhreitheamh den Ard-Chúirt é. 
Rinneadh ball den Chúirt Achomhairc de sa bhliain 1986 agus Tiarna Dlí sa bhliain 1992. 
Ceithre bliana ina dhiaidh sin bhí sé ina Mháistir na Rollaí agus sa bhliain 2000 rinneadh Príomh-Bhreitheamh Shasana agus na Breataine Bige de. Chuaigh sé ar scor ón bpost sin sa bhliain 2005. Chuaigh sé ansin le Blackstone Chambers agus leanann sé de bheith ag gníomhú mar idirghabhálaí agus eadránaí agus chun tuairimí saineolacha a sholáthar. Bhí an Tiarna Woolf ina Bhreitheamh Neamhbhuan i gCúirt Achomhairc Dheiridh Hong Cong ó 2003 go 2012 freisin.
Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada. Dréacht Meán-Ghaeilge is ea Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada mar gheall ar an tuath Muintir Murchadha, suite i gContae na Gaillimhe.
Faightear sa téacs liosta de dhaichead logainm agus níos mó ná seachtó ainm clainne agus sloinne, go leor acu le fáil fós sa cheantar.
Caomhnaítear trí athleagan den scéal sna lámhscríbhinní a leanas:
Sloinnte.
I measc daoine le feiceáil ann, tá a leanas:
Téacs.
204.6: "The native family-stocks of Muintir Mhurchadha and their territory here. Ó hAllmhuráin was chieftain of the twenty-four townlands of Clann Fhearghaile, and in truth they belong to the family of Aonghus s. Brian; from Fearghal s. Muireadhach s. Eochaidh s. Eórrán s. Aonghaus s. Brian) is Clann Fhearghaile, i.e., the twenty-four townlands of Clann Fhearghaile, and Uí Fhearghusa of Ros Cam."
204.7: " Mág an Ghamhain (or Meic an Ghamhna) and Mág Catharnaigh are the two chieftains of Meadhraighe and have their own septs under them. (end pp.448–449)"
240.8: " Ó Dathlaoich was the chieftain of Uí Bhruin Ratha (or Ó Duilligh was the chieftain of the fourteen townlands of Uí Bhruin Ratha) and they belonged to the family of Cairbre Airdcheann s. Brian, and [they held] fourteen townlands of all Ui Bhruin Ratha, and belonging to them were Uí Cheinneidigh and Uí Dhuinn and Uí Fhionnog of Cnoc Tuagha and Uí Laideanain (or Laidhghin) of Leacach and Uí Challannain of Ceall Chathghaile (or [Ceall] Chatail] and Uí Cheannabhain, the physicians of Muintir Mhurchadha and Uí Oilealla, and they belong to Tuath na dToibrineadh. (Another book says 'Uí Fhlaithbheartaigh"' where this says 'Muintir Mhurchadha.')"
204.9: " Ó Laidhigh were princes of Ui Bhriuin Seola together with their septs: Uí Fheichin, Uí Bhalbhain, Uí Dhuibh, Uí Mhadadhain, Meic Giolla Ghannain from Magh Lis Lionn ((a)) a different version: the cavalry chiefs of Ó Flaithbheartaigh) and Uí Cholgan ((b)) from Baile Uí Cholgan: the standard-bearers of Ó Flaithbheartaigh), Meic Fhionnain from Cill Chuanna and Uí Mhaoil Fhabhaill (or Maoil Ampuill) of Domhnach Padraig ((c)) the judges of Ó Flaithbheartaigh) and Uí Chleirchein of Rath Bhuidhbh and Uí Mheallaigh from Ceall na Manach and Ceall na gCaolan."
204.10: " Uí Choraighein were chieftains of Boghaid and Uí Chathasaigh from An Bheitheach and Uí Aingle from Doire Uí Aingle."
"204.11: Ó Faghartaigh king of Dealbhna of Cuil Fhabhair and Muintir Fhathaigh and Fiodh Luaraigh, Ó Domhnaill from An Ardraith (i.e., from Ath, etc., see ahead of you: from Ath Meic Cinn to Loch Oirbsean) and Uí Aodha: they were of equeal rank – carousal chiefs to Ó Flaithbheartaigh."
"204.12: The seed of Aodh of Eanach Duin belonged to the family of Ceallach s. Raghallach s. Uada, i.e., Clann Cheallaigh also. Aodh s. Eochaidh Tiormcharna s. Fearghus first granted Eanach Duin to God and to Breanainn."
Clann Taidhg. Tríocha céad na meánaoise suite i gContae na Gaillimhe ba ea Clann Taidhg (Meán-Ghaeilge Clann Taidg), ainmnithe as an dream a Loingsigh ann sa 10ú haois.
Bhíodh ann roinnt tuath, Corca Mhogha and Uí Dhiarmada san áireamh. I dtaca le paróistí an lae inniu, bhíos ann Baile Átha an Rí, Muine Mheá, Tigh Dachoinne, Cill Choirín, Maigh Locha, Cill Fhir Iarainn, Baile na Cille-Aghairt (i gCill Liatháin), Cill Mhaoláin agus b'fhéidir possibly Mainistir Chnoc Muaidhe.
Is amhlaidh gur bunaíodh an tuath, Clann Taidhg, le linn méadaithe ag Uí Bhriúin, go háirithe i rith réimeas Taidhg mhic Cathail (925-956). Muireadhach mac Taidhg ba ea sinsear Uí Thaidhg an Teaghlaigh de Shíol Mhuireadhaigh, taifeadta sna hannála ón mbliain 1048 ar aghaidh. Roimhe seo, cuid d'Uí Bhriúin Seola a bhíodh an ceantar. Faoi dheireadh na 12ú haoise ámh, deirtear gur gabhadh an ceantar ag Donn Cathaig Mór Mac Airechtaig de Shíol Mhuireadhaigh.
Marascail ó oidhreacht ba ea fir Chlann Taidhg dá ngaoil, ríthe na gConnacht, agus dá bharr a leasainm, an Teaghlaigh. Meastar freisin gur dhíbrigh Clann Taidhg ríthe Uí Mhainnin as Soghain as an gceantar thart ar Áth an Rí, c. 1135-52.
Faoin mbliain 1241, bhí an-chuid den cheantar faoi smacht Meyler de Bermingham, a lonnaigh i nÁth an Rí príomhionad a thiarnais.
Yannis Kyriakides. Cumadóir ilmheáin agus ceol clasaiceach comhaimseartha is ea é Yannis Kyriakides (Gréigis: Γιάννης Κυριακίδης, rugadh 1 Lúnasa 1969). 
Beathaisnéis.
Rugadh Kyriakides san Chipir ach tógadh i Sasana é. Bhain sé céim amach sa gceoleolaíocht in Ollscoil Eabhrac. Bhog sé go dtí an Ísiltír agus lean sé leis a chuid staidéir leis na cumadóirí Louis Andriessen agus Dick Raaijmakers. Tá an lipéad UNSOUNDS bunaithe aige faoi láthair. Múineann Kyriakides cumadóireacht in Ardscoil Cheoil Ríoga An Háig.
Thomas Hare. Bhí An Ridire Thomas Hare (28 Márta 1806 – 6 Bealtaine 1891) ina dhlíodóir is leasaitheoir toghchánach de chuid Shasana. Chuir Hare ionadaíocht chionmhar chun chinn.
Saol.
Sa bhliain 1833 a glaodh chun an Bharra air agus sa bhliain 1853 a rinneadh Cigire na gCarthanas de agus Coimisinéir Cúnta ar an gCoimisiún Ríoga um Charthanais Cathrach ina dhiaidh sin.
Chaith Hare chuid mhaith dá shaol ag cur cinn na hionadaíochta cionmhaire mar chóras toghchánach agus is é an leagan comhaimseartha den chóras a bheartaigh sé—an ionadaíocht chionmhar ar mhodh an aonvóta inaistrithe—atá i bhfeidhm chun dhá Thithe an Oireachtais, Tionól Thuaisceart Éireann, Feisirí Éireannacha de Pharlaimint na hEorpa agus na húdaráis áitiúla sa dá chuid d'Éirinn a thoghadh. 
Dúirt John Stuart Mill agus a lán daoine eile go raibh an-mholadh tuillte ag Hare as an bpáirt a bhí aige agus an cineál leasaithe thoghchánaigh sin á chur chun cinn.
Tuairisceoireacht dlí.
Tá dlíodóirí freisin faoi chomaoin ag Hare as a ndearna sé mar thuairisceoir dlí. Níor tuairiscíodh Foss v Harbottle (1843) 2 Hare 461 agus Henderson v Henderson (1843) 3 Hare 100 ach i Hare's Reports in Chancery (1841-53) a chuir sé in eagar.
Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain - Luimneach. Is Ollscoil Teicneolaíochta suite i mBaile Átha Luain, Luimneach, Inis is Cluain Meala é Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain - Luimneach. Bunaíodh é i 2021.
Stair.
Nascadh Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain is Institiúid Teicneolaíochta Luimneach le chéile mar chuid den Ollscoil Teicneolaíochta.
Albert Fry. Bhí cáil ar Albert Fry (1940 - 5 Bealtaine 2021) mar ghníomhaí teanga, cheoltóir, ailtire agus mar pheileadóir. Bhí dáimh mhór aige le Gaeltacht Thír Chonaill, áit a raibh teach aige i Mín Corrbhaic, gar do Chroithlí (Loch an Iúir). Chuir sé cúpla glúin faoi dhraíocht leis na leaganacha cruinne binne a bhí aige de chuid d'amhráin mhuintir Rann na Feirste.
Saol.
Tógadh le Béarla Albert Fry i mBéal Feirste. Chuir sé suim sa Ghaeilge nuair a bhí sé ina ghasúr óg, agus thosaigh sé ag triall ar Ghaeltacht Rinn na Feirste i dTír Chonaill, áit ar fhoghlaim sé amhráin an cheantair sin.
Fear mór CLG ab ea é. D’imir sé do Na Piarsaigh agus d’Aontroim le linn na 1950idí agus na 1960idí. 
Láithreoir raidió agus teilifíse ab ea é chomh maith.
Ba é an chéad duine ón Tuaisceart a bhí ina uachtarán ar Chonradh na Gaeilge agus bhí sé an-ghníomhach i dtólamh i gCumann Chluain Ard Bhéal Feirste.
Bhí baint mhór ag Albert Fry le bunú agus forbairt Bhunscoil Phobal Feirste sna 1970idí, an chéad Ghaelscoil sa Tuaisceart.
Sa bhliain 2015, bronnadh Gradam Mhic Ádhaimh ar Fry.
Ceol.
Chuir Gael Linn roinnt singil agus albam dá chuid amach sna 1960idí agus 1970idí.
Tollánmhicreascóp scanacháin. Cineál micreascóip a úsáidtear le haghaidh dromchlaí a íomháú ag an leibhéal adamhach is ea tollánmhicreascóp scanacháin (TMS) Thuill a aireagóirí Gerd Binnig agus Heinrich Rohrer, a d'forbair é i 1981 ag IBM Zürich, an Duais Nobel san Fhisic sa bhliain 1986. Braitheann an TMS an dromchla trí rinne stiúrtha an-ghéar a úsáid a fhéadann idirdhealú a dhéanamh idir gnéithe níos lú ná 0.1 nm le 0.01 nm (10 in) taifeach doimhneachta. Ciallaíonn sé seo gur féidir adaimh aonair a íomháú agus a ionramháil go rialta. Tógtar an chuid is mó de na micreascóip le húsáid i bhfolús ultra-ard ag teochtaí ag druidim le nialas-ceilvin, ach tá malairtí ann le haghaidh staidéir san aer, san uisce agus i dtimpeallachtaí eile, agus le haghaidh teochtaí os cionn 1000 ° C.
Roe v. Wade. I ndiaidh an bhreithiúnais Roe v Wade (1973) sna Stáit Aontaithe, bhí an ginmhilleadh le fáil i ngach Stát gan srian suas le 12 sheachtain an toirchis. Roimh 1973, bhí an ginmhilleadh le fáil i Stáit áirithe (New York, California, Washington, srl) ach bhí srianta móra (nó cosc iomlán) i Stáit eile (Texas, Florida, Illinois, srl). 
Sa bhliain 2023, chuir an Chúirt Uachtarach na Stát Aontaithe an bhreith ar ceal agus bhí an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh arís ar ais.
Breithiúnas.
Sa chás Roe v Wade 410 U.S. 113 (1973), rialaigh Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe go bhféadfadh dlí Stáit cosc a chur ar ghinmhilleadh, tar éis don suth a bheith inmharthana, nó 12 sheachtain. Roimhe 12 sheachtain, ba cheart tús áite a thabhairt do chearta príobháideachta na mná, a dúirt an Chúirt. Tugadh an breithiúnas ar 22 Eanáir 1973. 
2022ː ar neamhní.
Ar 24 Meitheamh 2022, chuir an Cúirt Uachtarach deireadh leis an gceart - ar bhonn náisiúnta - ar ghinmhilleadh a fháil. Chuir an chúirt rialú an cháis idir "Roe v Wade" i 1973 'ar neamhní' ó thaobh an dlí Feidearálach. Anois tá an ceart féinchinntiúcháin i bhfeidhm, an ceart ag gach Stát a reachtaíocht féin a ritheadh (mar atá san Aontas Eorpach).
Thug rialú na Cúirte Uachtaraí bua mór do Phoblachtaigh agus do chaomhaigh eile i Meiriceá a bhfuil cosc ar ghinmhilleadh á éileamh acu le fada. 
Vótaí.
Thug an pobal tacaíocht láidir níos déanaí, sna háiteacha ar cuireadh an cheist orthu, do chearta ginmhillte i ndlí a gcuid Stát ó tharla ceart feidearálach a bheith curtha ar neamhní ar an gCúirt Uachtarach. Sa bhliain 2023, vótáil Poblachtánaigh in Ohio, Kentucky agus áiteacha eile ar son cearta ginmhillte. 
Gnéithe de dhlí.
Ábhar, cás agus breithiúnas an-chonspóideach ba ea Roe v Wade. B'iomaí dlíodóir a mhaígh, Poblachtach nó Daonlathach, nach raibh an breithiúnas sásúil (mar shampla an dlí-eolaí, John Hart Ely ina aiste cháiliúil "The Wages of Crying Wolf: A Comment on Roe v. Wade" sa bhliain 197"3").Níos déanaí, mhínigh Breitheamh Ruth Bader Ginsburg ina haiste "Some Thoughts on Autonomy and Equality in Relation to Roe v. Wade", a foilsíodh i  1985, gur tháinig dlíthe cosúil leis an ochtú leasú a bhí againne in Éirinn idir 1982 -2018 salach ar chumas na mban ‘"to stand in relation to man, society, and the state as an independent, self-sustaining, equal citizen’".
Dar le Ginsburg, níor mhínigh an Chúirt Uachtarach ceist an ghinmhillte i gceart. Mhaígh an Chúirt i 1973 gur chóir go mbeadh cead ag bean deireadh a chur le toircheas dá dtabharfaí an chomhairle sin di nuair a bhí sí ag caint lena dochtúir "go príobháideach". Más ea, d’eascair an ceart sin as an bpríobháideachas féin. Argóint fhíorlag ab ea í sin dar le Ginsburg agus chuir sí béim ar choincheap eile, sé sin an comhionannas.
Dar léi, dá gcuirfeadh an stát féin pionós ar bhean a bhí ag déanamh iarracht ginmhilleadh a fháil di féin, ní bheadh an stát ag tabhairt cothrom na Féinne di toisc nár cuireadh bac nó pionós ar bith ar an bhfear a chruthaigh an féatas céanna.
Cineál Aodha na hEachtaí. Tríocha céad sna Connachta in Éirinn na meánaoise ba ea Cineál Aodha na hEachtaí (Sean-Ghaeilge Cenél Áeda na hEchtge), ainmnithe as géag d'Uí Fhiachrach Aidhne, iad féin ainmnithe as Aodh, uncail Ghuaire Aidhne mhic Colmáin (bás 663), rí Chonnacht.
Bhíodh ann na paróistí An Bheitheach, Cill Bheaganta, Cill Mhic Dhuach, Cill Tartan agus Cill Tómais (Tobar Pheadair). Cruthaíodh as an tuath an chuid theas den bharúntacht, Cill Tartan. 
Bhíodh an dá chlann, Uí Sheachnasaigh agus Uí Chathail, i gceannas sa cheantar, go dtí gur díbríodh Uí Chathail Uí Sheachnasaigh. Bhí siadsan ina dtaoisigh ann go dtí 1691, agus mhair ceann na fine sa cheantar roimh meath na clainne san 18ú haois. 
Cenél Guaire is ea tríocha céad eile sa cheantar, ainmnithe as Guaire Aidne.
Tá an focal Eachtach caomhnaithe sa logainm Sliabh Eachtaí, atá in aice láimhe.
Clann Fhearghaile. Tríocha céad sna Connachta in Éirinn na meánaoise ba ea Clann Fhearghaile (Meán-Ghaeilge Clann Fhergail).
Bhíodh ann na barúntachtaí Maigh Cuilinn agus Gaillimh, agus na paróistí Órán Mór, Baile na Cúirte agus Ráthún.
Sa dréacht "Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada", scríofa agus a Flaithbertach Ua Flaithbertaigh (bás 1098) i réim, faightear liosta desna príomhchlanna Fhearghaile agus a gcuid tailte.
Rita Ann Higgins. File agus drámadóir Éireannach í Rita Ann Higgins, a rugadh i nGaillimh i 1955.
Saol Óige.
Rugadh Higgins i mBaile an Bhriotaigh, Gaillimh, i dteaghlach triúr déag. D'fhreastail sí ar Scoil Náisiúnta Cnoc Mhaoil Drise agus ar Chlochar na Trócaire i nGaillimh. Bhog an theaghlach go dtí Mervue. D'fhág sí an scoil ag ceithre bliana déag d'aois agus thosaigh sí ag obair i monarcha i Mervue. Fuair a máthair bás nuair a bhí sí 15 bliana d'aois agus ag obair i mBaile Átha Cliath; phós a athair arís. 
Gairm.
Phós sí sa bhliain 1973. Tar éis rugadh a dara hiníon di i 1977, chaith sí seal sa sanatóir ag teacht chuige féin ón eitinn. Nuair a bhí sí san ospidéal, thosaigh sí ag léamh agus ag scríobh dánta. Chuaigh sí le Ceardlann Scríbhneoirí Gaillimh i 1982. Mholl Jessie Lendennie di, eagarthóir an Comhlacht Foilsithe Salmon, agus d'fhoilsigh Salmon a chéad chúige bailiúcháin. 
Bhí Higgins ina Scríbhneoir Cónaithe le Comhairle Contae na Gaillimhe i 1987, Scríbhneoir Cónaithe in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ó 1994–95, Scríbhneoir Cónaithe le Comhairle Contae Uíbh Fhailí ó 1998–99. Bhí sí ina Ollamh Green Honors san Ollscoil Chríostaí Texas i Meán Fómhair 2000. 
Bhain sí dioplóma sa Ghaeilge agus dioplóma i Léann na mBan amach ón Ollscoil na hÉireann, Gaillimh ó 1994-1996. Bronnadh Duais Peadar O'Donnell uirthi i 1989 chomh maith le roinnt sparánachtaí ó Chomhairle Ealaíon.
Leabhar Molta a bhí "Sunny Side Plucked" sa Chumann Leabhair Filíochta.
Rinneadh í ina baill oinigh le hOllscoil na mBaisteach Hong Cong, i Samhain 2006.
Is baill i Higgins d'Aosdána. Tugtar "People’s Pandemic Poet Laureate" uirthi i 2019 ar Seó Brendan O'Connor ar RTÉ Raidió a hAon. Bhí páirt aici sa chlár faisnéise dátheangach "Cumar: A Galway Rhapsody (2019)". 
Saol Pearsanta.
Dúirt Higgins gur laochra iad an poblachtach Éireannach Mary McSwiney agus an feimineach Mary Wollstonecraft di. Scríobh sí dhá dhán i gcuimhne a dheartháir Tony sa leabhar "Throw in the Vowels;" fuair sé bás i 2005. Cónaíonn sí i nGaillimh agus i Spidéal.
Síol Anmchadha. Tuath na gConnacht de chuid Uí Mhaine ba ea Síol Anmchadha, ainmnithe a rítheaghlach.
Stair.
Ar a mhéid is mó, bhí Síol Anmchadha i gceannas ar bhruach thiar Loch Deirgeirt; na tailte idir an Sionainn agus an tSuca; agus Lusmhaigh, conair talún trasna na Sionainne gar do Bhiorra.
Ghlac an rítheaghlach an sloinne Ó Madadháin. Níos deireanaí sa mheánaois, bhí siad ó am go céile ina bhfo-thuath Iarlaí Uladh agus a gchomharbaí sa cheantar, Clanricarde.
Oidhreacht.
Sa bhliain 1651, tar éis bhunú Ríocht na hÉireann agus an cheantar tógtha isteach inti, gabhadh tailte Uí Madadháin, Uí Cheallaigh, de Burca agus eile le linn Choncas Cromwell, ag na deartháireacha Eyre ach go háirithe. Athainmníodh Dún an Uchta go "Eyrecourt" astu ag an am.
Tá ainm na tuatha caomhnaithe sa logainm Baile Mór Síol Anmchadha.
Maigh Sheola. Tuath sna Connachta na meánaoise ba ea Maigh Sheola, aitheanta fosta mar Uí Bhriuin Seola.
Bhíodh a cuid tailte suite le taobh bhruach thoir Loch Coirib i gContae na Gaillimhe. Ar a teorainn thoir, bhíodh Soghain, do-thuath Uí Maine. Shíneadh í go garbh ó Dhroichead an Chláirín ó dheas go dtí Cnoc Meadha ó thuaidh.
De shliocht Uí Bhriúin Sheola ba ea a taoisigh ar a gaistí sna hannála idir "rí Uí Briúin" agus "rí deisceart Chonnacht". Den chlann a d'éirigh ina Clann Cosgraigh ba ea na ríthe is luaite a bhfuil taifid. Níos deireanaí, ámh, tháinig chun cinn ríthe den chlann a d'éirigh ina Muintir Murchadha, faoina taoisigh Uí Fhlaithbheartaigh. 
Bhíodh Muintir Murchadha lonnaithe ag Loch Cime go dtí gur chuir ionsaí de Burgo an ruaig orthu siar sa 13ú haois. De réir an staraí den 17ú haoise Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh, measadh gur de chuid Iar Connacht roimh an ionsaí úd í Maigh Seóla.
Baincéireacht infheistíochta. Is éard atá i gceist le baincéireacht infheistíochta ná Idirghabhálaithe airgeadais a thugann réimse seirbhísí, e.g. cabhair a thabhairt i ndíol urrús, cumaisc agus atheagruithe corparáideacha eile a éascú, gníomhú mar bhróicéirí do chliaint aonair agus d'institiúidí, agus trádáil ar son a gcuntas féin. Tugrar baincéireacht mharsantach sa Ríocht Aontaithe uaireanta ar bhaincéireacht infheistíochta).
Aslan (banna ceoil). Is racghrúpa Éireannach as Baile Átha Cliath é Aslan. 
Stair.
Bhunaigh Christy Dignam an grúpa "Meelah XVIII" sa bhliain 1982, a athbhaisteadh "Aslan" níos déanaí. Bhí Christy Dignam, Tony Talbot, Mick McKenna, Joe Jewell, agus Gerry Conlon sa ghrúpa Meelah XVIII, agus bhí singlí acu ar nós "Toy Soldier" agus "Meelah Pt. 2". B'as Fionnghlas agus Baile Munna iad, ceantair lucht oibre ar an taobh thuaidh de Bhaile Átha Cliath.
Ó 1986 ar aghaidh d'athraigh an banna a n-ainm go Aslan, baiste as an leon ficseanúil sa tsraith leabhar "Chronicles of Narnia" le C. S. Lewis (is é "Aslan" an focal Turcach ar "Leon"). 
D'eisigh Aslan singil taispeána, "This Is," san earrach 1986. D'éirigh go maith leis an amhrán ar an stáisiún raidió popcheol, RTÉ 2fm.
Bhí "hits" eile acu ar nós "Please Don't Stop", "Loving Me Lately", "Pretty Thing" agus "Feel No Shame". Chuaigh a chéad albam "Feel no Shame" isteach i mbarr na gcairteacha Éireannach i 1988. Bhí an-tóir ar an ngrúpa i mBaile Átha Cliath go háirithe ag an am. 
D'fhág Dignam an ghrúpa sa bhliain chéanna mar gheall ar a andúil sa hearóin. Lean Aslan ar aghaidh le príomhamhránaí nua, Eamon Doyle, ach bhris siad suas bliain ina dhiaidh sin.
I 1993, tháinig Aslan le chéile arís. Chuir siad amach an t-albam "Goodbye Charlie Moonlight" agus an t-amhrán "Crazy World", sa bhliain chéanna. Chuir siad amach na halbaim "Here Comes Lucy Jones" (1997) agus "Waiting for the Madness To End" (2001). Chuaigh an t-albam "Waiting..." isteach i mbarr na gcairteacha Albam Éireannach i 2001.
Le linn na 1980idí - 2010idí, chuir Aslain amach sé albam stiúideo: "Feel No Shame" (1988), "Goodbye Charlie Moonhead" (1994), "Here Comes Lucy Jones" (1997), "Waiting For This Madness To End" (2001), "For Some Strange Reason" (2007) agus "Nudie Books and Frenchies" (2012).
Leabhair.
Scríobh Dignam dírbheathaisnéis, "This is", i 2004. D'fhoilsigh dírbheathaisnéis eile, "My Crazy World", a scríobh sé le Damien Corless, i 2019. Ainmníodh "My Crazy World" don Ghradaim Leabhar na hÉireann An Post i 2019.
Baill.
Iarbhaill