Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tomhas. Is éard is tomhas ann cainníochtú uimhriúil ar thréithe réad nó teagmhas, gur féidir a úsáid chun comparáid a dhéanamh le réada nó teagmhais eile. Tá scóip agus cur i bhfeidhm an tomhais ag brath ar an gcomhthéacs agus ar an disciplín. Sna heolaíochtaí nádúrtha agus san innealtóireacht, ní bhaineann tomhais le hairíonna ainmniúla na réad nó na dteagmhas, atá ar aon dul le Vocabulaire international de métrologie, treoirlínte "a" d’fhoilsigh an Biúró Idirnáisiúnta Meáchain agus Tomhais (BIPM ). I réimsí eile, áfach, mar staitisticí chomh maith leis na heolaíochtaí sóisialta agus iompraíochta, féadann leibhéil éagsúla a bheith ag tomhais, lena n-áireofaí scálaí ainmniúla, ordaitheacha, eatraimh agus cóimheasa.
Blue Lives Matter. ‘"Blue Lives Matter"’ is ea mana na frithghluaiseachta conspóidí a tháinig chun cinn mar fhreagra ar an ngluaiseacht "Black Lives Matter". Samhlaítear an dath ‘gorm’ i mBéarla Mheiriceá leis na seirbhísí póilíneachta sa tír sin agus is don tsamhail sin a thagraítear sa mana ‘"Blue Lives Matter"’.
Stair.
Maraíodh Rafael Ramos agus Wenjian Liu as an NYPD i mBrooklyn ar 20 Nollaig 2014 agus bunaíodh an fhrithghluaiseacht i ndiaidh an eachtra seo. Tharla ionsaí eile i gcathair Baton Rouge i Louisiana ar 18 Iúil 2016 inar maraíodh 3 póilíní. Fuath ba bhun leis an gcoir. Tugadh reachtaíocht isteach i Stát Louisiana chun na póilíní a chosaint.
Conspóid.
"Gluaiseacht chiníoch atá i "Blue Lives Matter"" sa chaoi is go ndéanann sé “beag is fiú” den ghluaiseacht "Black Lives Matter" agus de dhaoine a bhfuil imní orthu faoin bhforéigean in aghaidh daoine gorma a chuirtear i leith phóilíní Mheiriceá go minic.
"Blue Lives" in Éirinn.
Sa bhliain 2017, thosaigh lucht na Gaeilge ar líne ag baint suilt as an íoróin a bhaineann le haistriúchán Gaeilge a rinneadh ar an mana conspóideach ‘"Blue Lives Matter"’. ‘Gorm Chónaí Ábhar’ an Ghaeilge a cuireadh air. Sa Ghaeilge tugtar duine gorm ar dhuine a bhfuil craiceann dubh air, rud a fhágann lorg na híoróine ar an drochaistriúchán atá le feiceáil ar léine an fhir.
Audacht Morainn. Cnuasach nathanna teagaisc is ea Uacht Mhorainn (Sean-Ghaeilge Audacht Morainn), a théann siar de réir fianaise teangan go dtí an 7ú nó 8ú haois. Deirtear gur scríobhadh í ag an mbreitheamh seanscéalach Morann mar threoir dá mhac altrama, an rí "Feradach Find Fechtnach". Is é "fír flathemon" an t-alt is suntasaí le fáil ann.
Dár leis an sean-nós, bhíodh torc á chaitheamh ag Morann thart timpeall a mhuineáil, a d'éiríodh níos teinne agus bréagbhreith á thabhairt aige. De réir leagain eile, chaitheadh an cosantóir an torc, agus dhéanadh ansin an breith arbh é ciontach nó nárbh é. 
Prós rithimeach é méadracht na n-abairtí, le han-úsáid uama.
Fuadach eitleáin PK-326 (1981). Tharla fuadach eitleáin PK-326 idir 2 Márta agus 15 Márta 1981. 
Bhí Zulfikar Ali Bhutto ina phríomhaire ar an bPacastáin sna 1970idí, sular crochadh é sa bhliain 1979. 
Bhí a mhac, Murtaza Bhutto, ag iarraidh díoltas a bhaint amach agus bhunaigh sé an grúpa sceimhlitheoireachta, Al-Zulfiqar, go mór i bhfách leis an eite chlé.
Ar an 2 Márta 1981, fuadaíodh Pakistan International Airlines PK-236 agus 143 paisinéir ar bord; coinníodh iad in aghaidh a dtola ar feadh 13 lá.
Ghéill an Ginearál Zia ul-Haq, ina Uachtarán ar an Pacastáin, don bhrú sa deireadh, agus scaoil an rialtas 55 príosúnach polaitiúil saor. 
Bhí an fuadaitheoir Murtaza Bhutto in ann imeacht, agus cúpla bliain níos déanaí, d'éirigh idir é agus a dheirfiúr, Benazir Bhutto, ina príomhaire ar an bPacastáin.
Ionsaí ar Reilig Bhaile an Mhuilinn. Tharla ionsaí ar Reilig Bhaile an Mhuilinn ar an 16 Márta 1988; d’ionsaigh ball den UDA, Michael Stone, slua ag tórramh i Reilig Bhaile an Mhuilinn i mBéal Feirste; maraíodh triúr agus gortaíodh trí scór duine.
Imeachtaí.
Cúlra.
Ar 6 Márta 1988, mharaigh SAS na Breataine triúr ball den IRA, Máiréad Farrell, Seán Savage &amp; Daniel McCann, i nGiobráltar in "Oibríocht Flavius".
Reilig Bhaile an Mhuilinn.
Bhí  Michael Stone, ball den UDA, ag freastal ar shochraid Triúr Gibraltar ag Reilig Bhaile an Mhuilinn nuair a d’ionsaigh sé lucht na sochraide go tobann. D’fhag a ruathar le gránáidí agus le gunnaí triúr marbh i measc na n-uaigheanna.  
Lámhacadh Caoimhín Mac Brádaigh, Thomas McErlean agus John Murray agus iad ag rith sa tóir ar Stone. Buaileadh go dona é ach d'éirigh leis an dílseoir an mótarbhealach M1 a bhaint amach, "áit ar ghabh – nó ar tharrtháil – an RUC é. Bhí siad ag fánacht ann i veain bán ná raibh marcanna ar bith air a thabharfadh le fios gur veain de chuid an RUC a bhí ann".
Sa leabhar a scríobh Stone tar éis gur saoradh ó phriosún é, d’inis sé go raibh ball ban den RUC i gcúl an veain agus gur phóg sí é lena h-athas faoin ‘éacht’ a bhí déanta aige a chur in iúl.   "Tá go leor amhrais ann freisin faoi na gunnaí agus na gránáidí agus cén áit a fuarthas iad – ceaptar gur ó na fórsaí slándála a tháinig siad".
Uafás eile.
Ar 19 Márta 1988, bhí na mairbh ó shléacht na reilige á gcur. Ach thiomáin beirt saighdiúirí Breataineacha isteach sa slua. Bhí siad gléasta in éadaí sibhialta. Ag tórramh Chaoimhín Mhic Bhrádaigh, an t-óglach a rinne iarracht Michael Stone a stopadh, a tharla an eachtra. Maraíodh na saighdiúirí go brúidiúil, beirt bhall d’arm na Breataine, gar do Pháirc Mhic Easmuinn.
Iarmhairtí.
Bhí droch-chaidreamh idir Rialtas na hÉireann agus Rialtas na Breataine mar thoradh ar na heachtraí seo agus na líomhaintí a bhí déanta ag iar-leas-Phríomhchonstálba Mhanchain, John Stalker, agus ar mharú Aidan McAnespie agus é ag trasnú na teorann in Achadh na Cloiche.
Ardmháistir (Máisiúnachas). Is teideal onóra é Ardmháistir chomh maith le hoifig san Mháisiúnachas, a thugtar do mháisiún a toghadh chun maoirseacht a dhéanamh ar dhlínse an Mháisiúnachais, a dhíorthaítear ó oifig na nArdmháistrí sna hoird ridireachta Bíonn sé i gceannas ar Ardlóiste, agus bíonn cearta áirithe aige sna Comh-Lóistí inq dhlínse. I bhformhór na gcásanna, ach ní i ngach cás, tugtar "An tArdmháistir is urramaí" ar an Ardmháistir
Oileán na Carraige. Ceann tíre in Iarthar Chorcaí, Éire, is ea Oileán na Carraige, suite thart ar 2 chiliméadar ó dheas ó shráidbhaile an Ghóilín, ar an mbealach isteach chuig an Cruachán.
Jeremy Davidson. Is iarimreoir rugbaí é Jeremy William Davidson, a rugadh 28 Aibreán 1974 i mBéal Feirste, a d’imir le foireann na hÉireann sa dara sraith (1.98m agus 114kg). D'imir sé i gCorn an Domhain 1999.
Ar ais arís mar oiliúnóir, bhí sé i gceannas ar Castres Olympique ó 2007 go 2009 agus ansin ar Chúige Uladh ó 2009 go 2011. Ó 2018, bhí sé ina bhainisteoir ar CA Brive.
La Roque-Gageac. Is común Francach é La Roque-Gageac atá lonnaithe i roinn Dordogne, i réigiún Nouvelle-Aquitaine. Is cuid de chumann "Les Plus Beaux Villages de France" é.
Charles-Albert Gobat. Dlíodóir agus polaiteoir de chuid na hEilvéise ab ea Charles-Albert Gobat (21 Bealtaine 1843 – 16 Márta 1914). Bronnadh Duais Nobel na Síochána air sa bhliain 1902, in éineacht le Élie Ducommun, go pointe áirithe as a bheith ina gceannairí ar an mBiúró Idirnáisiúnta um Shíocháin ach den chuid is mó i gcás Gobat ó ba rud é gurbh é an chéad Ard-Rúnaí ar an Aontas Idirpharlaiminteach.
Ghnóthaigh an Biúró Duais Nobel na Síochána sa bhliain 1910, agus Gobat ina stiúrthóir ar an mbiúró ag an am. Mar sin, ghnóthaigh sé an gradam dhá uair ǃ Ghnóthaigh neart daoine eile an Duais, a raibh baint acu leis an mbiúró (Seán Mac Giolla Bhríde san áireamh, Uachtarán ar an mBiúró 1974-85; bronnadh an Duais air sa bhliain 1974).
Ocsdí. Is cineál imoibrithe cheimicigh é ocsdí ina bhfuil staideanna ocsaídiúcháin na n-adamh aithrithe. Tá sé mar chomhartha sóirt ag imoibrithe ocsdí aistriú iarbhír nó foirmiúil leictreon idir speicis cheimiceacha, go minic le speiceas amháin (an dí-ocsaídeoir) ag dul faoi ocsaídiú (leictreoin a chailleadh) le linn do speiceas eile (an t-ocsaídeoir) ag dí-ocsaídiú (gnóthachain leictreon). Deirtear gur ocsaídíodh an speiceas ceimiceach as a mbaintear an leictreon, agus deirtear gur dí-ocsaídíodh an speiceas ceimiceach a gcuirtear an leictreon leis. I bhfocail eile:
Ocsaídiú.
• Tarlaíonn ocsaídiú nuair a chailleann adamh, móilín, nó ian leictreon amháin nó níos mó in imoibriú ceimiceach.
• Nuair a tharlaíonn ocsaídiú, méadaíonn staid ocsaídiúcháin an speicis cheimiceach.
• Ní gá go mbeadh ocsaigin i gceist le ocsaídiú! Ar dtús, úsáideadh an téarma nuair a bhí ocsaigin ina chúis le caillteanas leictreon in imoibriú. Tá an sainmhíniú nua-aimseartha níos ginearálta.
Dí-ocsaídiú.
• is gnóthachan leictreon nó laghdú ar staid ocsaídiúcháin adamh, ian, nó adamh áirithe i móilín (laghdú ar staid ocsaídiúcháin).
An córas imdhíonachta dúchasach. Tá an córas imdhíonachta dúchasach ar cheann den dá phríomhstraitéis imdhíonachta atá le fáil i veirteabraigh (an ceann eile an córas imdhíonachta oiriúnaitheach). Is straitéis chosanta éabhlóideach níos sine é an córas imdhíonachta dúchasach, i gcomparáid le cinn eile, agus is é an phríomhfhreagairt ar an gcóras imdhíonachta atá le fáil i bplandaí, fungais, feithidí, agus orgánaigh ilcheallacha bunúsach. 
Tagann leanaí ar an saol leis an gcóras imdhíonachta dúchasach. Is cuid den chóras imdhíonachta dúchasach iad craiceann, múcas agus frithmhiocróbach sistéamach. Tacaíonn an córas imdhíonachta dúchasach leis an gcóras imdhíonachta oiriúnaitheach.
Eleftherios Venizelos. Dlíodóir agus státaire de chuid na Gréige ab ea Eleftherios Venizelos (Ελευθέριος Βενιζέλος ; 23 Lúnasa [O.S. 11 Lúnasa] 1864 – 18 Márta 1936 agus é ar deoraíocht i bPáras, tar éis dó a bheith daortha chun báis in absentia. Comhartha é sin de chora crua shaol na polaitíochta dó — bhí sé ina Phríomh-Aire ar an hGréig seacht n-uaire éagsúla, tháinig sé slán tríd dhá iarracht ar fheallmharú agus caith sé dhá thréimhse ar deoraíocht.
Saol.
Rugadh Venizelos sa Chréit sa bhliain 1864.
Ní raibh an Créatach ina dhlíodóir ach ar feadh tamall gearr, sular spreag na cúinsí polaitíochta é le dul malairt treo. 
Sa bhliain 1919, agus Venizelos ina phearsa charasmatach i gComhdháil Síochána Pháras — croílár na polaitíochta domhanda ag an am — dúirt sé gur chuimhinigh sé ar an uair úd le linn a óige go raibh air roghnú idir, ar lámh amháin, a bheith ina dhlíodóir ó thaobh gairme de agus ina réabhlóidí ó am go ham agus, ar an lámh eile, a bheith ina réabhlóidí ó thaobh gairme de agus ina dhlíodóir ó am go ham. Roghnaigh Venizelos an dara socrú.
Marú na gcorparálacha. Tharla 'Marú na gcorparálacha' ar 19 Márta 1988 i mBéal Feirste. Trí lá roimhe sin, ar an 16 Márta; d’ionsaigh ball den UDA, Michael Stone, slua ag tórramh i Reilig Bhaile an Mhuilinn.
Nuair a bhí Caoimhín Mhic Bhrádaigh, duine ó shléacht na reilige á gcur, ar an 19 Márta, thiomáin beirt saighdiúirí Breataineacha ("corparálacha" nó ceannairí, an grád a bhí acu) isteach sa lucht na sochraide. Bhí siad gléasta in éadaí sibhialta agus san áit chontráilte ag an am contráilte. Maraíodh na saighdiúirí go brúidiúil, gar do Pháirc Mhic Asmaint.
Lorde. Is amhránaí agus cumadóir amhrán, ón Nua-Shéalainn í Ella Marija Lani Yelich-O'Connor (rugadh 7 Samhain 1996), ar a dtugtar Lorde go gairmiúil. Agus í ag fáil inspioráid ón uasaicme as a hainm stáitse, tá cáil uirthi as a stíleanna ceoil neamhghnácha agus a cuid amhránaíochta féinmhachnamhacha.
Rugadh i mbruachbhaile de chuid Auckland darbh ainm Takapuna í. Shínigh sí conradh le Universal Music Group (UMG) in 2009. In 2013, d'eisigh sí an mionalbam, The Love Club, le Joel Little mar léiritheoir. Chuidigh an t-amhrán "Royals" léi clú agus cáil a bhaint amach ar fud an domhain.
D'eisigh a céad albam, "Pure Heroine" in 2013 agus a dara halbam, "Melodrama" in 2017. Tá rath rathúil ag na halbaim ar shuímh ghréasáin cosúil le "Metacritic" .
Tá roinnt gradam buaite ag Lorde, dhá Ghradam Grammy agus dhá Brit Awards san áireamh. Suas go dtí Meitheamh 2017, tá cúig mhilliún albam díolta ag Lorde.
La Coquille (Dordogne). Is común Francach é La Coquille atá lonnaithe i roinn Dordogne, i réigiún Nouvelle-Aquitaine. Is cuid de pháirc nádúrtha réigiúnach Périgord-Limousin é.
Dordogne.  
Is Roinn Fhrancach ("Département" sa Fhraincis) í Dordogne i réigiún Nouvelle-Aquitaine, a fhreagraíonn go mór do Périgord. Tá a ainm dlite don sruthán den ainm céanna a thrasnaíonn é. Tugann INSEE agus La Poste cód 24. Is é a reachtaire Périgueux.
Staid.
Trasnaíonn an Dordogne ranna Haute-Vienne, Corrèze, Lot, Lot-et-Garonne, Gironde, Charente-Maritime agus Charente.
Domhanfhad: idir 0 ° 3 ′ siar agus 1 ° 25 ′ soir.
Domhanleithead: idir 44 ° 35 'agus 45 ° 43' ó thuaidh.
Pointí foircneacha de chuid roinn Dordogne:
ó thuaidh: Busserolles;
ó dheas: Loubejac;
is é: Nadaillac;
thiar: La Roche-Chalais.
Struchtúir is airde sa Dordogne:
Audrix, tarchuradóir cumarsáide Audrix: 205 m;
Bergerac, tarchuradóir ó Monbazillac: 60 m.
Buamáil Warrington. Tharla Buamáil Warrington ar an 20 Márta 1993 agus cúpla dúnmharú i dTuaisceart Éireann sna laethanta i ndiaidh. 
Imeachtaí.
Phléasc dhá bhuama de chuid an IRA phléasc dhá bhuama i mboscaí bruscair, agus daoine ag siopadóireacht ar an phríomhshráid i Warrington, Cheshire, Dé Sathairn, 20 Márta 1993. Gortaíodh 56 duine agus maraíodh Jonathan Ball, trí bliana d’aois. Rinneadh coirloscadh ar an Chlub Éireannach i Warrington. 
Chuaigh rudaí in olcas cúpla lá ina dhiaidh sin nuair a fuair leaid óg eile a gortaíodh sa phléasc, Tim Parry, dhá bhliain déag, bás fosta; baineadh é den mheaisín tacaíochta beatha é cúig lá tar éis na mbuamaí. 
Bhí ardteannas i dTuaisceart Éireann ag an am céanna agus dhúnmharaigh paraimíleataigh (as an UFF/UDA) seisear Caitliceach i dTuaisceart Éireannː Peter Gallagher (44) sa Westlink Enterprise Centre; James Kelly (25) i gCarraig Caiseal; James McKenna (52) i gCastlerock ; Gerard Dalrymple (58) i gCastlerock; Noel O'Kane (20) i gCastlerock; agus Damian Walsh (17) sa Dairy Farm Shopping Centre.
Athmhuintearas.
Labhair tuismitheoirí Tim Parry, Colin agus Wendy, ar an teilifís i nguth suaimhneach faoin mhac iontach a bhí caillte acu, agus d’iarr siad ar mhuintir na háite gan a bheith feargach.
D’fhás an ghluaiseacht síochána, The Warrington Campaign, ón phointe sin. Tá obair leanúnach ar siúl ag a lán daoine don fheachtas ó shin, darbh ainm an Peace Foundation inniu, Is é an cuspóir atá acu ná daoine óga ó Shasana, na Sé Chontae agus an Phoblacht a thabhairt le chéile agus tuiscint agus cairdeas a chruthú eatarthu.
Cuimhne.
Chum The Cranberries an t-amhrán cáiliúil, 'Zombie'. Chuir Jenny Ní Ruiséil Gaeilge air.Cinn crochta (go)(h)ísle, allta
Leanbh caillte céasta
Is go fíochmhar, (i)’dtost na hoíche
‘A chiúnagh óg ‘s aosta
Ach a chroí, ní mo bhrí
Ní mo chlann, nó cuimhní
‘Tá ag troid, nó ag crith, iad in aighneas
Leis na tancanna lán,
Lán is dallta, le gráin
I do cheann, smaointe ann, bíonn siad scantraithe
I do cheann, i do cheann,
Scantraithe, scantraithe scantraithe
Céard ‘tá 'do cheann, i do cheann
Scantraithe, scantraithe, scantraithe
Croí máithre sáite báite,
cráite leis an mbuairt seo
Nuair is fíochmha(i)r(e) tost ná aoibh
Is éasca ‘n phian a thabhairt leat
Mar an ‘gcéanna, ón bhliain
A chailleadh, réabhlóidí
‘Siad ag troid, iad ag crith iad ag fulaingt
Lena gcroíthe chomh lán,
Iad chomh lán, lena bhfonn
I do cheann i do cheann, fós in aighneas
I do cheann, cuimhní ann
Scantraithe, scantraithe,
Céard ‘tá ‘do cheann, i do cheann
Scantraithe, scantraithe...
Roger Couderc. Is iriseoir spóirt Francach é Roger Couderc, speisialtóir i rugbaí, a rugadh 12 Iúil 1918 i Souillac (Lot) agus a d’éag 25 Feabhra 1984 i Bron.
Is mór atá a chuid tuairimí díograiseacha, ar an teilifís agus ar an raidió, ag leathnú an tóir atá ar rugbaí sa Fhrainc, go háirithe ó thuaidh ón Loire. Thug imreoirí fhoireann na Fraince an t-ainm "an séú fear déag de XV na Fraince" air.
Aided Muirchertaig meic Erca. I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Anbhás Mhuircheartaigh mhic Earca (Meán-Ghaeilge Aided Muirchertaig meic Erca). Creidtear gur scríobhadh an téacs san 11ú haois. Caomhnaítear é i Leabhar Buí Leacáin agus lámhscríbhinn eile den 15ú haois.
Scéal.
Agus é amach i mbun seilge, buaileann an rí stairiúil den 6ú haois, Muircheartach mac Muireadhaigh (Mac Earca), le cailleach álainn mheallacach darb ainm Sín. Agus a chroí istigh inti, cuireann sé an ruaig ar a bhean chéile agus a chlann. Cuireann an sagart Cairneach dá bharr mallacht air (féach "Glám dícenn"). Cuireann an cailleach ámh Muircheartach ar mire, go dtí go gcuireann sé a theach trí thine. Titeann sé i mbairille fíona, buailtear é ag sail dín agus éagann sé sna lasracha — 'bás tréaga' atá ann.
Aislinge Meic Con Glinne. I miotaseolaíocht na nGael, scéal aoire de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Aisling Mhic Con Glinne (Meán-Ghaeilge Aislinge Meic Chon Glinne). Scríobhadh é ag údar aithnid den 11ú haois. Saothar de chuid na sean-nósanna, aisling agus iomramh, is ea é. Meastar gurb é ar cheann desna "mórshaothair aoire is fearr" de litríocht na nGael.
Téacs.
Caomhnaítear an scéal in dhá leagan lámhscríbhinne, ceann amháin (luaite scaití mar leagan 'B') sa Leabhar Breac den 15ú haois, agus an ceann eile (aitheanta mar leagan 'H') i lámhscríbhinn de chuid na séú nó seachtú haoise déag. Tá difríochtaí suntasacha idir an dá leagan.
Scéal.
Téann an scoláire, Aniar Mac Con Glinne as Ard Mhacha, ar aistear timpeall na hÉireann san 8ú haois in éineacht le habb mainistir Chorcaí. Tarlaíonn sáraíocht eatarthu, agus is dóigh go gcaitheann Mac Con Glinne mála leis an Eaglais. Daortar é chun báis sa bharr. Tá sé de stuaim ann áfach an pianbhreith úd a sheachaint, go dtí go dtagann sé go cúirt rí na Mumhan retten kann. Agus é ann, éiríonn leis andúil bia 'saige a bhriseadh, agus maithtear é dá bharr.
Amra Choluim Chille. Dán Sean-Ghaeilge le Dallán Forgaill, scríofa c. AD 600, is ea Amhra Choilm Chille (Amra Choluim Chille). Faightear leagan de caomhnaithe i Leabhar na hUidhre.
Ábhar.
Adhmholadh ar bhunaitheoir mhainistreach, Colm Cille is an dán. Déantar trácht fosta ar rí Alt Clut in "Hen Ogledd" (An Seantuaisceart), Rhydderch Hael. De réir an bhéaloidis, cumadh an t-amhra ag Dallán Forgaill, ar cheann desna filí is suntasaí den 6ú/7ú haois, a mheastar.
Óir gur an-shean é an dán, le teanga agus meadaracht ársa ann, déantar dá bharr neart deacrachtaí agus scoláirí ag iarraidh é a thuiscint. Cuirtear éagsúlacht sa meadaracht, le rím agus gan, chomh maith le huaim:
Caithréim Cellaig. I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Caithréim Cheallaigh (Meán-Ghaeilge Caithréim Cellaig). Caomhnaítear dhá leagan den scéal, an ceann is sine i lámhscríbhinn de chuid na 15ú haoise, agus an ceann is óige i Leabhar Buí Leacáin i láimh eile. Téann an dá leagan siar go dtí am éigin idir na 13ú agus 14ú haoiseanna.
Scéal.
Timpeall lár na 6ú nó 7ú haoise, manach is ea Ceallach mac Eoghain Bhéil i Mainistir Chluain Mhic Nóis. Maraítear a athair, rí na gConnacht, ag tríd in éadan na nUlad agus fágann Ceallach an mainistir chun teacht i gcomharbacht air. Cuireann Naomh Ciarán, abb Chluain Mhic Nóis, mallacht air áfach, agus troideann a chéile comhraic "Guaire Aidne mac Colmáin" go crua ina éadan. Socraíonn sé dá bharr éirí as a choróin ar son a dhearthár níos óige agus dul ar ais go dtí an mainistir. 
Tá beatha chomh feabhas sin aige sa mhainistir go n-éiríonn sé ina dlúth-chomhairleoir dá dheartháir agus déantar easpag de. Tá a namhaid Guaire Aidne míshásta leis seo, agus déanann sé é a mharú ag ceathrar marfóirí. Baineann Muireadhach a dhíoltas amach ar mharfóirí a dhearthár, ach i ndeireadh na dála maraíonn Guaire é freisin.
Cath Maige Rátha. I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Cath Mhaigh Rátha (Meán-Ghaeilge Cath Maige Rátha). Téann an stá téacs siar go dtí 10ú haois. Tá dhá athleagan ann. Caomhnaítear an leagan nua sine i Leabhar Buí Leacáin.
Scéal.
Insítear sa scéal "Fled Dúin na nGéd" gur tharla aighneas idir Ardrí na hÉireann, Domhnall mac Aodha, agus a altrama Congal Claon, rí as Ulaid, óir mar bronnadh ar Chongal a duais as ucht a chabhrach. Bhailigh Cónaí arm le cuidiú rí Domhnall Breac de mhuintir Dhál Riada as an Albain mar chomhghuaillí. Tharla Cath Maige Rátha (Maigh Rath, Contae an Dúin) le trí lá sa bhliain 637. Clóigh go holc na hUlaid agus na hAlbaigh agus maraíodh Congal Claon.
Le linn an chatha, chuaigh Suibne, rí Dhál Araí, as a mheabhair agus theith sé ar fánach, scéal a insítear sa sága, Buile Shuibhne.
Baineadh gion cinn de ghaiscíoch eile, Ceann Faoladh mac Ailealla. Leigheasadh é agus bhí aige ina dhiaidh cumas intinne ar leith agus cuimhne nár theip riamh.
Compert Mongáin. I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Coimpeart Mhongáin agus Grá Duibhe Lacha ag Mongán nó b'fhéidir Searc Dhuibhe Lacha do Mhongán (Sean-Ghaeilge Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán). Caomhnaítear an scéal as Nua-Ghaeilge Mhoch i lámhscríbhinn de chuid na 15ú haoise. Meastar ámh go raibh bunleagan le fáil as Sean-Ghaeilge sa saothar anois caillte, Cín Dromma Snechtai.
Mongán.
Rí stairiúil de chuid na 7ú haoise ba ea Mongán. Tar éis a bháis, scríobhadh roinnt finscéalta faoi. Feictear é mar mac dia na mara, Manannán mac Lir na dTuath Dé Danann, a cuireadh fáilte roimhe sna Síde. Bhí ar a chumas a chló a athrú i riocht ainmhithe. Is achoimre níos déanaí den desna seanscéalta úd é "Compert Mongáin".
Feictear Mongán i leagan eile scéal mar mhac athshaolaithe Fhionn mhic Cumhaill. Feictear é mar mhionphearsa in "De chophur in da muccida". Insítear leagan de scéal ghiniúint Mhongáin in "Immram Brain".
Scéal.
Cuidíonn Manannán mac Lir le rí Fíachna Finn agus mar chúiteamh éilíonn sé oíche lena bhean chéile, Cáintigearn. Tagann sé chuici i riocht an rí agus gineann sé Mongán léi. Tar éis trí lá, fuadaíonn a athair é, fásann sé san alltar agus foghlaimíonn sé na healaíona draíochta. 
Ar an oíche chéanna ar a rugadh Mongán, rugadh fosta Dubh Lacha. Titeann siad i ngrá agus pósann siad a chéile. Mar rí Ulad ámh, tugann Mongán gealltanas meargánta, agus tá air a bhean a ghéilleadh do rí na Laigean. Ní féidir leis bheith gan í, áfach. Baineann sé leas as na cumais draíochta a d'fhoghlaim sé le Manannán agus fuair sé í ar ais arís.
Fled Dúin na nGéd. I miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Fleadh Dhúin na nGé (Meán-Ghaeilge Fled Dúin na nGéd). Téann an sága siar go dtí an 11ú haois. Caomhnaítear é i roinnt lámhscríbhinn, mar shampla Leabhar Buí Leacáin.
Is é "Fled Dúin na nGéd" an chéad scéal i sraith le "Cath Maige Rátha" agus "Baile Suibne".
Scéal.
Tugann Congal Cláen cabhair lena athair altrama Dhomhnaill mhic Aodha, rí Ulad, éirí ina ardrí Éireann. Ní bhronntar agus áfach an duais lena bhfuil sé ag súil. Tarlaíonn achrann eatarthu ag insealbhú Dhomhnaill i nDún na nGé. Bailíonn Congal arm le cuidiú tiarnaí iasachta. Troidtear "Cath Maige Rátha" sa bhliain 637, ach maraítear Congal.