Trelis/gawiki huggingface dataset:
Spadchos. Riocht a chuireann isteach ar thrácht na coise, a dháileann meáchan na colainne ar sháil is bonn tosaigh na coise, ionas go mbíonn an trácht plánach. Cuireann an easpa tráchta seo straidhn ar na ballnaisc is na matáin sa chos, rud a chuireann tús le míchompord agus duine ina sheasamh. Ach tá cuid mhaith daoine spadchosacha nach mothaíonn aon mhíchompord.
Spáideog. Saghas speisialta bláthra ina mbíonn na bláthanna bídeacha bailithe ar ais mhéith shorcóireach, de ghnáth imchlúdaithe le bracht mór (an spéid). Sainiúil do chlann an áraim, ach ní iontu sin amháin a fhaightear í.
Spáinnéar. Madra seilge a saothraíodh ar dtús chun cabhrú le sealgairí. Póraíodh é chun creach a bhailiú, éin go háirithe. Beag de ghnáth, ceanúil, cluasa fada ar luascadh. Coitianta anois mar pheata.
Spáinnéar feá. Spáinnéar beag gníomhach cairdiúil. Na guaillí 45 cm ar airde, na cluasa fada go híseal ar an gceann, an fionnadh fada, dubh nó órga/donn. An t-eireaball sciota gearr is é óg. Pór Meiriceánach a saothraíodh ón bpór Sasanach. 'Sé an chiall atá leis an ainm spáinnéar feá (feadha) ná spáinnéar socair suaimhneach
Spáinnéar preabach. Spáinnéar meánach le fionnadh tiubh. Na cluasa níos giorra, is suite níos airde, ná sa spáinnéar feá. Dhá phór ann: an spáinneár preabach Sasanach atá bán is donn (nó dubh), agus an spáinnéar preabach Breatnach atá níos seanda, le cluasa níos giorra, bán is dearg/donn.
Úsáideann daoine an madra seo nuair atá siad ag fiach.
Spáinnéar Shéarlais. Pór madra a forbraíodh sa Bhreatain, an-choitianta le linn réimeas an Rí Séarlas II. Beag fuinniúil le cosa gearra, cluasa fada ar crochadh, súile móra cruinne chun tosaigh. Bhíodh a aghaidh fada is a bhlaosc maol, ach faoin 19ú céad bhí an aghaidh maol le smig ghéar. Sna 1920idí chrom na tógálaithe ar an mbunchruth a chur ar ais, agus anois tugtar "spáinnéar ridiriúil Shéarlais" ar an toradh.
Spairtíneach. Féar ilbhliantúil muirí is ea an spairtíneach. Tá roinnt mhaith speiceas de ann atá dúchasach do chóstaí i réigiúin mheasartha de Mheiriceá Thuaidh go príomha, ach freisin ar fud chóstaí an dá thaobh den Aigéan Atlantach, in uiscí intíre i Meiriceá Thuaidh agus ar chósta thiar thuaidh na mór-reanna úd. Hibrid thorthúil a crosphóraíodh ó speicis Bhriotanacha is Mheiriceánacha. Plandáiltear go minic mar cheanglóir láibe é, ach ag leathadh amach go tapa sa nádúr sa Bhreatain.
Sparra sróil. Foirm thromábhal shnáithíneach gipsim a úsáidtear i gcomhair snoíodóireachta maisithe.
Spás cuarach. Coincheap de chuid Einstein ina theoiric ghinearálta coibhneasachta, ina bhfuil na 4 thoise den spás-am cuarach. De réir na teoirice seo, nuair atá damhna ann athchumann sé an spás mórthimpeall air, á dhéanamh cuarach. Taispeánadh chomh luath le 1919 go lúbtar gathanna solais a fhorleathann gar do réimse dian imtharraingthe, cosúil le réimse imtharraingthe na Gréine. Glactar an chosúlacht seo chun an iarmhairt seo a shamhlú: má ritear leathán fairsing rubair go cothrománach is má chuirtear ualach trom i lár baill, cruthaítear ísleán sa leathán rubair. Ansin nuair a rolltar liathróid trasna an leatháin, lúbtar rian na liathróide i dtreo an ualaigh. Má bhíonn an t-ualach an-trom gabhtar an liathróid in ísleán an ualaigh, agus timpeallóidh an liathróid an t-ualach roimh thitim isteach air. Ar an modh seo, athchumann is lúbann reanna móra spéire an spás féin.
Spásárthach. Feithicil atá deartha chun feidhmiú i bhfolús, dímheáchan, comhshaol ardradaíochta mar atá sa spás, chun foireann a choinneáil slán ag lainseáil, ag eitilt is ag teacht i dtír arís, chun turgnaimh, taighde, is oibríochtaí fónta a dhéanamh. Ba é Sputnik 1 an chéad spásárthach a lainseáladh (1957). Bíonn gá le córais ardiontaofa rialaithe (maidir le comhshaol, téamh, seasamh, teiliméadracht, is próiseáil sonraí) agus tiomána ann. Baineann gnéithe ar leith le dearadh spásárthaigh atá chun filleadh ar ais san atmaisféar (mar shampla, na tílí frith-théite ar thointeálaí spáis NASA) nó feidhmiú in atmaisféir eile ar phláinéid eile.
Spástaiscéaladh. Thosaigh ré thaiscéaladh an spáis i ndáiríre leis an gcéad satailít shaorga (Sputnik an Aontais Shóivéadaigh, 1957) agus an chéad eitilt spáis le foireann dhaonna ar bord (Yuri Gagarin ón Aontas Sóivéadach, 1961). Thosaigh eitiltí fithiseacha i 1962 (Mariner 2 na Stát Aontaithe). Faoi seo tá cuid mhaith d'úsáidí fónta an spástaiscéalta i ngnáthúsáid: teileachumarsáid, meitéareolaíocht, réalteolaíocht, cianbhrath an Domhain. I dtaiscéaladh an Ghrianchórais, tá staidéar grinn na bpláinéad leathnaithe chomh fada amach le Neiptiún, agus an-dul chun cinn déanta i staidéar na Gealaí is daoine curtha i dtír uirthi i gclár Apollo (1969-1972). Saothraíodh feithiclí a dtugtar "stáisiúin spáis" orthu (Skylab, Salyut, Mir, an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta) chun foirne a choimeád orthu ar feadh tréimhsí fada. Ar dtús bhí an tAontas Sóivéadach chun cinn, ansin na Stáit Aontaithe. Tá an Rúis láidir go leor i gcónaí, agus an tAontas Eorpach, an tSeapáin, is an tSín ag cur lena n-iarrachtaí. Tá comhlachtaí príobháideacha ag éirí gnóthach san earnáil seo, agus i 2004 d'eitil an chéad spásárthach príobháideach le foireann ar bord suas go barr an atmaisféir. Braithfidh forbairtí sna blianta amach romhainn ar chostais agus smachtú na bhfadhbanna fiseolaíochta a bhaineann le spástaisteal thar thréimhsí fada.
Spéaclaí mionpholl. Spéaclaí le lionsaí teimhneacha, ach an-chuid mionpholl a ligeann solas isteach sa tsúil. Saothraíodh iad ar dtús sa Ghearmáin go déanach sa 19ú céad. Tairgtear go ndéanann siad fócasú níos éasca agus go bhfeabhsaíonn an radharc i ndaoine le héalanga éagsúla radhairc, gearr-radharc, fadradharc is aistiogmatacht ina measc.
Charles Spearman. Síceolaí Briotanach a rugadh i Londain ab ea Charles Edward Spearman (10 Meán Fómhair 1863 – 17 Meán Fómhair 1945). Ceannródaí in úsáid anailís fachtóirí mar theicneolaíocht staitistiúil, agus ról láidir aige go luath i bhforbairt mheasúnú na hintleachta.
John Speed. Ársaitheoir is cartagrafaí a rugadh i Cheshire Shasana ab ea John Speed (1552 – 28 Iúil 1629). D'fhoilsigh sé 54 léarscáil de Shasana is an Bhreatain Bheag i 1608–1610.
Speiceas i mbaol. Is éard is speiceas i mbaol ná ainmhí, planda nó eile atá i mbaol dul in éag go hiomlán. Sainmhíníonn an tAontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Nádúir is Acmhainní Nádúrtha (IUCN) go bhfuil speiceas in éag nuair nach bhfeictear sa nádúr le 50 bliain é. Éiríonn an baol seo do speicis mar thoradh ar chailliúint is suaitheadh gnáthóg ag gníomhaíochtaí daonna, róshaothrú agus, go minic, truailliú. 
De réir liosta dheirg an IUCN, tá 3,079 speiceas d'ainmhithe agus 2,655 speiceas de phlandaí i mbaol.
Speictream. An raon tonnfhad a tháirgtear nuair a anailísítear aon radaíocht leictreamaighnéadach. Mar shampla, nuair a théann solas na Gréine trí phriosma gloine, faightear banda dathanna — dearg, flannbhuí, buí, glas, gorm, vialait — ag teacht amach ón taobh eile. Tá na tonnfhaid is mó agus na minicíochtaí is lú ag an dearg, na tonnfhaid is lú agus na minicíochtaí is mó ag an vialait. Newton a chonaic den chéad uair speictream sholas na Gréine a léiríonn an priosma. Inniu anailísítear raon iomlán an fhuinnimh leictreamaighnéadaigh, agus ní amháin an raon teoranta infheicthe, le hionstraimí éagsúla, brathadóirí teasa, grianghrafadóireacht, speictreascóip is a lán eile.
Speictream leictreamaighnéadach. Saghas trastoinne is ea radaíocht leictreamaighnéadach ina bhfuil ascalú tréimhsiúil, ina dtarlaíonn luascadh réimse mhaighneadaigh i dtreo amháin is luascadh réimse leictrigh sa treo ingearach leis sin, iad araon ingearach le treo forleata na toinne. Bíonn an luascadh maighnéadach is an luascadh leictreach seo ceangailte go doscaoilte le chéile ar feadh na toinne, ingearach lena chéile an t-am ar fad. Tugtar "an speictream leictreamaighnéadach" ar an raon leathan tonn leictreamaighnéadach, le raon tonnfhad, a shíneann ó na gáma-ghathanna le tonnfhaid níos lú ná 10 m, trí na X-ghathanna, radaíocht ultraivialait, solas infheicthe, radaíocht infridhearg, tonnta raidió, go dtí radaíochtaí le minicíochtaí fíorísle (MFI) le tonnfhaid timpeall 107 m ag minicíocht 50 Hz is níos lú fós. Ag tonnfhad idir 4 × 10 m is 7.6 × 10 m (400-760 nm) is féidir an radaíocht seo a fheiceáil le radharc na súl, agus tugtar "solas infheicthe" air sin. Ar imeall amháin den raon infheicthe tá raon 400-100 nm ar a dtugtar "solas ultraivialait", agus ag an imeall eile raon 760-1,000,000 nm (1 mm) ar a dtugtar "radaíocht infridhearg". Trí bhíthin na radaíochta seo a radaítear teas ó áit go háit. Úsáidtear an radaíocht leictreamaighnéadach sa raon tonnfhad níos mó ná 1 mm i gcúrsaí teileachumarsáide. Forleathann na tonnta seo go léir tríd an aer gan mórán maolaithe ag luas forleata an tsolais, 3.0 × 10 m s. I gcúrsaí áirithe tugtar "micreathonnta" ar na tonnta seo le tonnfhaid ar imeall an raoin infridheirg. Déantar comharthaí raidió is teilifíse a tharchur i dtonnta leictreamaighnéadacha iompair, ach amháin le tonnfhaid níos faide ná na micreathonnta. Gintear an-chuid tonnta leictreamaighnéadacha i bpróisis nádúrtha, mar shampla sa Ghrian is na réaltaí, agus tá an-spéis sna micreathonnta sa radaíocht chosmach cúlra chun teacht ar thuiscint ar an Ollphléasc.
Speictreascópacht. Staidéar ar na leibhéil fuinnimh in adaimh is móilíní, ag baint feidhm de ghnáth as radaíocht leictreamaighnéadach asúite nó astaithe. Táirgeann leictreoin ó sceallaí inmheánacha an adaimh speictrim sa réigiún X-ghathach. Táirgeann na leictreoin sheachtracha speictrim solais infheicthe. Táirgeann rothlú is crith móilíní speictrim infridhearga. Tugann luainíocht móimintí maighnéadacha núicléacha speictrim tonn raidió. Baintear feidhm as an-chuid saghsanna speictreascópachta, go minic chun struchtúr ábhair anaithnid a dhéanamh amach nó láithreacht ábhair aithnid a bhrath.
Speictreascópacht fhótaileictreonach. Teicníocht chun staidéar a dhéanamh ar struchtúr adamh is móilíní. Dírítear radaíocht leictreamaighnéadach ar shampla chun go n-astaíonn sé leictreoin, a bhraitear. Más X-ghathanna a úsáidtear, is féidir staidéar a dhéanamh ar na leictreoin inmheánacha. Le húsáid gathanna ultraivialaite, déantar staidéar ar na leictreoin sheachtracha nasctha.
Speictreascópacht ianúcháin athshondaigh. Teicníocht an-íogair anailísithe chun méid ábhair an-teirc (chomh héadlúth le cuid amháin i 1014 nó níos lú) a thomhas. Baintear feidhm as dhá ruaimléasar thiúnta chun móilíní nó adaimh a ianú i sampla galach. Aithnítear is áirítear na hiain seo i mais-speictriméadar.
Speictream astúcháin. Tacar ar leith minicíochtaí radaíochta leictreamaighnéadaí, solas de ghnáth, a astaíonn nó a ionsúnn adaimh de chineál ar leith. Comhfhreagraíonn líne speictreach ar leith do thrasdul leictreoin idir dhá leibhéal fuinnimh ar leith. Faightear speictrim astaíochta nuair a chuirtear fuinneamh leis na hadaimh, mar shampla trí théamh nó díluchtú leictreach, a ardaíonn na hadaimh go dtí leibhéal fuinnimh níos airde. Astaíonn na leictreoin fhlosctha solas nuair a fhilleann siad don staid neamhfhlosctha. Táirgtear speictrim ionsúite nuair a chuirtear solas trí ábhar agus dealaíonn an t-ábhar tonnfhaid, sainiúil don ábhar, ón solas sin. Comhfhreagraíonn speictrim infridhearga do chreathanna is rothluithe móilíneacha. Comhfhreagraíonn speictrim X-ghathacha do thrasdulta go domhain in adaimh throma. Tugtar "speictreascópacht" ar staidéar ar speictrim, agus is teicníocht bhunúsach anailíse anois í sa cheimic is an fhisic. Ba chéim thábhachtach i bhforbairt na meicnice candamaí an taighde a rinne an fisicí Eilvéiseach Johann Balmer (1825-1898) ar speictrim hidrigine.
Speictriméadracht. Eolaíocht ina mbaintear feidhm as speictriméadar chun solas is tonnta leictreamaighnéadacha eile a anailísiú agus a speictrim a thomhas. Glacann an gléas seo an solas atá le tomhas trí scoiltín, cuireann trí lionsa é chun léas aontreoch a chruthú, cuireann trí phriosma nó gríl díraonta é chun an solas a spré ina ghathanna de dhathanna scoite, tomhaiseann déine gach datha, agus ar deireadh tarraingíonn graf de dhéine an tsolais i gcoinne an tonnfhaid nó an datha. Speictream atá sa ghraf seo. Astaíonn gach dúil speictream sainiúil ag gach teocht, agus mar sin is féidir comhdhéanamh foinse solais is a teocht a dhíorthú ó speictream an tsolais. Baineann réalteolaithe feidhm as speictriméadar chun na dúile atá i réalta nó réaltra i bhfad i gcéin a dhéanamh amach agus teocht rinn spéire a ríomh. Is féidir aistrithe i speictrim, mar dheargaistriú nó gormaistriú, a thomhas, agus uaidh sin gluaisne choibhneasta rinn spéire uainn nó chugainn.
Spéid. Bracht mór cumhdaigh a thimpeallaíonn an bláthra speisialta a dtugtar "spáideog" air. Go minic geal ildaite.
Spéir ronnach. Is éard is spéir ronnach ann ná patrún scamaill ciorracumalais is altacumalais a bhíonn cosúil leis na dathanna ar iasc, ronnach ach go háirithe. Faightear na scamaill seo níos airde ná 5 km.
Speirm. An ghaiméit fhireann in ainmhithe. De réir cineáil, cill bheag inghluaiste a aimsíonn is a threánn an ghaiméit bhaineann (an t-ubhán). Níl mórán cíteaplasma inti.
Spéirthumadóireacht. Titim go saor ó aerárthach go dtí airde timpeall 600 m, agus uaidh sin titim le paraisiút chun teacht i dtír. 
Uaireanta, déanann an parasiútaí cleasanna le linn na saorthitime. Uaireanta eile in imeachtaí foirne, déanann an fhoireann patrúin éagsúla ag coinneáil greim láimhe ar a chéile. 
Mar spórt, titeann an t-iomaitheoir go saor faoin domhantarraingt trí 1,000 m nó mar sin roimh oscailt an pharaisiúit, de ghnáth timpeall 750 m in airde. 
Bíonn an t-iomaitheoir ag iarraidh tuirlingt taobh istigh d'fhairsinge réamhshocraithe targaide. Aerloingseoir Francach, André-Jacques Garnerin (1769-1823), a rinne an chéad tuirlingt le paraisiút i bPáras i 1787 tar éis a bheith scaoilte as balún.
John Hanning Speke. Taiscéalaí a rugadh i mBideford Shasana ab ea John Hanning Speke (4 Bealtaine 1827 - 15 Meán Fómhair 1864). Le Richard Burton, tháinig sé ar Loch na Tangainíce (1858), an chéad uair ag duine geal ar an taifead, agus ansin thaistil sé ina aonar gur tháinig ar loch ar thug sé Loch Victeoiria air. Mhaígh sé go raibh sé tar éis foinse na Níle a aimsiú, ach níor creideadh é. Eagraíodh aistear eile (1860-1863), ach fuair sé bás roimh a fhionnachtain a chruthú.
Basil Urwin Spence. Ailtire a rugadh i Mumbai na hIndia ab ea Basil Urwin Spence (1907-1976). An príomhailtire Briotanach díreach i ndiaidh an dara cogadh domhanda. I measc a shaothar bhí pailliún i gcomhair Féile na Breataine (1951) agus ardeaglais nua Coventry (1951).
Spiara. Oscailt, ciorclach is inchoigeartaithe (maidir le trastomhas nó fairsinge) de ghnáth, a rialaíonn an oiread solais a théann isteach tríd an lionsa i gcóras optúil, cosúil le ceamara.
Spícín. Struchtúr ar leith i mbláthra féar, roinnt bláthanna laghdaithe timpeallaithe le sraith brachtanna beaga. Is féidir go mbeidh siad eagraithe ar chuid mhaith bealaí chun an bláthra a dhéanamh.
Spina bifida. Éalang comhbheirthe i veirteabra amháin nó veirteabraí éagsúla, ionas nach bhforbraíonn áirse an veirteabra. Tarlaíonn leibhéil éagsúla géire. I spina bifida occulta ní bhíonn corda an dromlaigh ná a scannán clúdaithe díláithrithe, agus ní bhíonn aon drochiarmhairt ann. I gcásanna níos troime, is féidir go ngobfaidh an scannán clúdaithe, nó an scannán is an corda, amach as an droim, agus bíonn an corda gan chosaint so-ghonta. Cuireann an éalang seo isteach ar an droim, agus má dhéantar dochar don chorda beidh pairilis ar na géaga íochtaracha. Níl na cúiseanna ar eolas, ach meastar gur dócha go bhfuil ceangal aige le heaspa aigéid fhólaigh sa bhféatas is é ag fás sa bhroinn. Uaireanta, tugtar breis aigéid fhólaigh do mhná torracha chun an riocht a sheachaint. Déantar diagnóis réamhbheirthe trí thiúchan ard próitéine ar leith sa sreabhán aimníneach nó le híomháú ultrafhuaime.
Spinéad. Gléas ceoil le méarchlár atá cosúil le cruitchorda, ach le sraith amháin sreang ag rith go trasnánach i leith an mhéarchláir. An-choitianta sa 17ú céad.
Spinéal. Tugtar spinéal ar bhall ar bith de ghrúpa mianraí ar ocsaídí dúbailte iad de mhiotail dhéfhiúsacha is thrífhiúsacha. Is iad na baill is tábhachtaí ná crómaít (FeCr2O4), an phríomhfhoinse crómiam, maighnéidít (Fe3O4), agus spinéal (MgAl2O4) atá luachmhar mar sheoid, go príomha nuair a bhíonn dath dearg air de bharr mioneisíontas. Faightear iad mar mhianraí breise i gcarraigeacha doigheartha is meiteamorfacha.
Spíonán. Tom duillsilteach é an spíonán a fhásann timpeall 1 m ar airde, dúchasach don Eoraip is tuaisceart na hAfraice. Na gais is na géaga spíonach, 3-5 mhaothán ar na duilleoga, na bláthanna scothghlas le daithín corcra in aonta nó péirí ar ghais ascalacha shleabhctha. Na caora inite ubhchruthach, suas le 4 cm ar fhad, glas nó scothdhearg, guaireach nó mín. Saothraítear é ar son na dtorthaí.
Spioróg mhór. Seabhac scothbheag le sciatháin ghearra chruinne is eireaball fada is ea an spioróg mhór. Faightear an spioróg mhór thuaisceartach sa chuid is mó den leathsféar thuaidh. Tá cineálacha eile dúchasach don Afraic, deisceart is oirdheisceart na hÁise, agus an Astráil. Áitríonn sí coillearnach, agus itheann veirteabraigh is feithidí.
Spíosra. Planda le blas géar a úsáidtear chun blas a chur ar bhia nó é a chaomhnú. Úsáidtear an téarma go príomha ar chodanna crua, cosúil le torthaí triomaithe is síolta, ach cuimsíonn sé codanna eile, cosúil le bachlóga na mbláthanna.
Méarchlár. Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal méarchlár:
Spireacaet. Baictéar inghluaiste bíschruthach. Maireann cuid de na spireacaeit saor i ngnáthóg uisciúil, cuid eile i gconair stéigeach is réigiún na mbaill ghiniúna in ainmhithe. Cuireann siad tús le galair cosúil le sifilis is fiabhras athiompaithe i ndaoine.
Spireaplasma. Miceaplasma inghluaiste bíschruthach atá seadánach i bhfeithidí is plandaí. Cuimsíonn sé an t-oibreán a chuireann tús le galar buí i bplandaí.
Spirigíre. Cineál alga ghlais fhiliméadchruthaigh san ord Zygnematales a fhaightear in uisce úr. Bíonn an clóraplast mar bhanda ar dhéanamh ríbín bhísigh ar feadh na cille. San atáirgeadh gnéasach tarlaíonn comhchuingriú idir dhá fhiliméad, rud a chruthaíonn siogóit fhrithsheasmhach.
Ainmníodh as an leagan amach héiliciúil nó bíseach a bhíonn le feiceiceáil in a gclóraplasit agus úsáidtear seo mar chritéar fáthmheasa an ghéinis. Is minic a fhaightear é i limistéir fhionnuisce, agus tá níos mó ná 400 speiceas den "Spirogyra" ar fud an domhain. Bíonn "Spirogyra" thart ar 10 go 100μm ar leithead agus féadfaidh a fhad bheith ina cheintiméadair. 
Tréithe Ginearálta.
Bíonn "Spirogyra" neamhchraobhach len a chealla sorcóireacha ceangailte ó cheann go ceann i bhfiliméidí glasa fada. Bíonn dhá shraith sa chillbhalla: an balla seachtrach comhdhéanta de cheallalós agus an balla istigh de pheictin.
Splanc leictreonach. Is éard is splanc leictreonach ann ná foinse solais i gcomhair grianghrafadóireachta a tháirgeann solas láidir an-ghairid nuair a dhíluchtaítear toilleoir trí fheadán folúsaithe le rian xeanóin ann. Níl an feadán seoltach go ndéantar toilleoir eile a dhíluchtú tríd an 3ú leictreoid atá mórthimpeall an fheadán splaince is a spreagtar ag tadhaill i gcomhla an cheamara. Is amhlaidh a ianaíonn an ghníomhaíocht seo an xéanón sa bhfeadán, á ullmhú ina sheoltóir don phríomhsplanc. Maireann an splanc 0.001 soicind (1/1000 s) de ghnáth. Athraítear an t-aschur solais don nochtadh go leanúnach uathoibríoch le monatóiriú an tsolais le fótaichill agus fad na splaince a athrú le feiste tíreastóra síos go dtí timpeall 0.00002 soicind.
Benjamin Spock. An Dochtúir Spock, leanbhlia a rugadh i New Haven, Connecticut ab ea Benjamin McLane Spock (2 Bealtaine 1903 – 15 Márta 1998). D'fhoilsigh sé an leabhar cáiliúil, "Common Sense Book of Baby and Child Care" (Leabhar na Céille Ceannaithe ar Chúram Leanaí, 1946).
Josiah Spode. Potaire a rugadh i Stoke-on-Trent Shasana ab ea Josiah Spode (1755-1827). I 1770 bhunaigh sé comhlacht a rinne potaireacht, poirceallán is earraí crua-chré, agus ba é an príomhdhéantóir cré-earraí lena linn.
Louis Spohr. Cumadóir, veidhleadóir is stiúrthóir a rugadh i mBraunschweig na Gearmáine ab ea Louis (Ludwig) Spohr (5 Aibreán 1784 – 22 Deireadh Fómhair 1859). Cáil air mar chumadóir don veidhlín: scríobh sé 17 coincéartó dó. Bhí áit thábhachtach ag a chuid shaothar idir an clasaiceachas agus an rómánsachas. I gCassel na Gearmáine a fuair sé bás.
Spól. I sníomh, an fheiste a mbíonn an t-eiteán inti, a bhíodh in úsáid chun na snáithí trasna (an t-inneach) a iompar trí na snáithí ar an bhfad (an dlúth) sa bhfíodóireacht. Ní bhíonn sé in úsáid in innill fíodóireachta an lae inniu.
Sponc. Planda ilbhliantúil le riosóim fhada scothbhána atá dúchasach don Eoraip, iarthar is tuaisceart na hÁise, agus tuaisceart na hAfraice is ea sponc (nó Gallán greanchair). Na duilleoga uile bunata, suas le 15 cm ar leithead, cruinn go dtí rud beag maothánach, le feilt bhán ar an taobh thíos. Na bláthchinn geal buí, aonarach ar ghas suas le 15 cm ar airde, a thagann amach roimh na duilleoga. Seanleigheas luibhe ar an tinneas cliabhraigh.
Spondailíteas ancalósaithe. Galar athlasta forchéimneach, a chuireann isteach ar fhir óga go príomha, a ionsaíonn na coirp veirteabracha is na hailt eatarthu, ionas go bhfaigheann duine stalcacht is pian sa droim. Na veirteabraí ceirbheacsacha is lumbacha (is é sin, an dromlach sa mhuineál is in íochtar an droma) is mó a bhíonn thíos leis. Uaireanta, cuireann sé isteach ar ailt eile sna guaillí is na cromáin, agus go hannamh na súile, na scamhóga is comhlaí an chroí. Ní fios cad is cúis leis.
Spór. Cill atáirgthe planda atá in ann forbairt ina hindibhid nua go díreach nó trí chónascadh le spór eile. De ghnáth feidhmíonn spóir mar mheáin scaipthe, agus uaireanta mar staid fhrithsheasmhach a ligeann don phlanda maireachtáil trí choinníollacha deacra neamhfhabhracha. Ní bhíonn suth sa spór, agus mar sin is éagsúil ó shíol é.
Spóragán. Orgán ina gcruthaítear spóir i gcineálacha áirithe plandaí. In algaí is fungais bíonn siad aoncheallach; i mbrífítí is raithneach, ilcheallach.
Spóraifít. Géin neamhghnéasach (dioplóideach nó spóirghéineach) i dtimthriall beatha planda, a tháirgtear trí chónacsadh dhá ghaiméit haplóideacha. I raithneach is plandaí a bhláthaíonn, is í seo an phríomhpháirt sa timthriall beatha, níos speisialaithe ná an ghaiméitifít agus in ann maireachtáil i raon níos leithne coinníollacha. I mbrífítí, is í an ghlúin is lú tábhacht í, agus braitheann ar an ngaiméitifít chun maireachtála.
Spórasóin. Rang prótasón seadánach a fhaightear in ainmhithe óstacha. De ghnáth ailtéarnaíonn an t-atáirgeadh idir pas neamhghnéasach (eamhnú ilchodach) is pas gnéasach. Mar thoradh ar atáirgeadh gnéasach, cruthaítear cisteanna frithsheasmhacha ina mbíonn staideanna ionfhabhtaithe. Tá cineálacha éagsúla a chuireann tús le galair throma i ndaoine is ainmhithe ceansaithe.
Spota Mór Dearg. An t-airí stoirme is mó atá ar eolas agus is fadsaolaí, meastar, in atmaisféar Iúpatair. Airí scothdhearg ubhchruthach sa leathsféar theas, timpeall 30,000 km ar leithead, a braitheadh den chéad uair 300 bliain ó shin. Rinne na ceamaraí ar an spásárthach Voyager grinnstaidéar air ar feadh cuid mhaith laethanta, agus rinneadh amach gur réigiún go hard san atmaisféar atá ann. Tá sé ag casadh go tuathal le tréimhse timpeall 6 lá. Bhraith Voyager airíonna cosúla, ach níos lú (timpeall 10,000 km ar leithead) ag domhanleithid eile, ubhchruthanna bána. Is éard atá i scamaill Iúpatair ná comhdhlúthuithe bána, agus mar sin tagann dath dearg an Spota is scamall eile ar Iúpatar as ceimiceán cosúil le sulfar is fosfar san atmaisféar.
Spré (optaic). San optaic, tugtar spré ar scaradh na gcomhdhathanna i solas nuair a théann sé trí phriosma nó gíl díraonta.
Spré (ailtireacht). San ailtireacht, ascaill i bhfoirgneamh le haghaidh fuinneoige. Úsáidtear an téarma céanna ar oscailt spréite idir aon dá chuid, uchtbhalla nó balla le cíor lámhaigh air, atá ina seasamh.
Spreagadh leictreach na néaróg fochraicneach. Bealach chun pian a mhaolú, pian áitiúil go háirithe. Cuirtear leictreoidí dromchlacha ar an gcraiceann, agus ritear sruth leictreach bíogtha le minicíocht íseal trí na fíocháin mar a bhfuil an phian. Uaireanta, leagtar na leictreoidí ar phointí snáthaidphollta ar leith. Meastar go bhfeidhmíonn an modh oibre seo ar aon dul le snáthaidpholladh. Úsáidtear é ar anailgéise cnáimhseachais, agus le pian iarobráide a mhaolú.