Trelis/gawiki huggingface dataset:
Angelique Rockas. Is aisteoir amharclainne, scannáin agus teilifíse i Londain í Angelique Rockas, atá ina cheannródaí san amharclann ilnáisiúnta. Ba é ainm an chomhlachta amharclainne an Internationalist Theatre.
A luathshaol.
Rugadh Rockas san Afraic Theas agus is de shliocht na Gréige í. Bhain sí onóracha amach in Ollscoil Witwatersrand le Litríocht an Bhéarla agus le mór-Fhealsúnacht, agus fuair sí oiliúint mar aisteoir i scoil amharclainne Ollscoil Cape Town.
Gairm.
Thosaigh Rosaas ar a gairm bheatha amharclainne ag Theatro Technis London le George Eugeniou (vide English Wikipedia), áit ar ghlac sí ról Medea (Euripides) aistrithe ag Philip Vellacott, agus IO in Prometheus faoi chathaoirleacht Aeschylus
Faoi ainm Angeliki (a hainm Gréige) Rockas, rinne sí léirithe i dteanga dhúbailte (Gréigis / Béarla) bunaithe ar thobchumadh ar thopaicí a raibh tionchar acu ar phobal na Cipire Gréigise.
I measc an Internationalist Theatre, seachas róil Emma i "El Campo" le Griselda Gambaro, agus Miss Julie faoi Lúnasa Strindberg ta , Carmen (i El Balcón de réir Géinéid), Yvette (i El Misneach na Máthar le haghaidh Brecht),Miriam (i mBarra Óstán Tóiceo), agus Tatiana (ag Naxmies ag Máximo Gorki) .
I measc na gcodanna scannán tá Henrietta i 'The Witches', Nereida i 'Oh Babylon', teicneoir cothabhála in 'Outland'.
Maidir le Teilifís na Gréige, d’imir sí Ms Ortiki i 'Emmones Idees' stiúrtha ag Thodoros Maragos
Banríon (ficheall). An fear fichille is cumhachtaí is ea an bhanríon den chluiche fichille ( ♕ ♛ ), agus í léirithe in Éirinn sa nodaireacht ailgéabrach leis na litreacha Br. Is í an fichille den luach absalóideach is mó sa chluiche, An fichillín is luachmhar is ea í leis an luach absalóideach is mó sa chluiche, agus is iondúil go mbíonn luach idir naoi agus deich bpointe aici. Cosúil leis an chaiseal, tá sí in ann (le cabhair ón rí) cluiche a bhuachan i gcoinne rí aonair.. 
Sa y , réamhtheachtaí "níos sine an" chluiche, ba í an firzan nó firz an fichillín is gaire do bhanríon an lae inniu. Fuair ​​an bhanríon fichille reatha cumhacht sa 15ú haois.San Eoraip, le linn na Meánaoiseanna, tháinig an banríon in áit a réamhtheachtaí (fireannach) agus ag deireadh an 13ú haois bhí sí i láthair ar fud na mór-roinne. Ag deireadh an 15ú haois, mhéadaigh gluaiseachtaí na banríona de réir a chéile chuig gluaiseachtaí an lae inniu, cé go raibh srianta fós ar chur chun cinn na bhfichillíní chuig banríon nua.
Caiseal (ficheall). Fear fichille é an caiseal ( ♖ ♜ ), a úsáidtear de ghnáth sa chéim dheiridh den chluiche. mar gheall ar a luach straitéiseach agus beartaíochta, a ndearnadh staidéar forleathan orthu i litríocht fichille. Is ionann a luach coibhneasta agus thart ar chúig phointe, agus d'fhéadfadh sé a bheith éagsúil ag brath ar a shuíomh sna sraitheanna oscailte nó sna colúin oscailte, nó i bhfoirmíochtaí straitéiseacha amhail batairí. 
Ag tús cluiche, tá dhá phíosa ag gach imreoir atá eagraithe i gcolúin a agus h, sa chéad sraith, le haghaidh an Bháin, agus san ochtú le haghaidh an Duibh. Is annamh a úsáidtear é sa chéim oscailte mar gheall ar a soghluaisteacht íseal i suíomhanna dúnta. I lár an chluiche, cuirtear iad i gcónaí i gcolún oscailte, agus é mar aidhm acu ionsaí a dhéanamh ar rí an chéile comhraic agus ag forghabháil seachtú sraith an namhad, agus sa chéim dheireanach den chluiche is féidir é a bheith cinntitheach i gcoinne mionfhichillíní.
Tadhg mac Céin. I Miotaseolaíocht na nGael, rí seanscéalach ba ea Tadhg mac Céin. Faightear scéal morálta faoi i "Sanas Cormaic" den 10ú haois. Caomhnaítear an scéal fosta i "Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh" den 15ú haois.
"Eachtra Thaidhg mhic Céin".
Shocraigh mac Thaidhg fleadh a eagrú dá athair, ag a riarfaí feoil de gach sórt. Theip air ach amháin broic, i bhfolach ina mbrocach, a fháil. Rug sé greim de chleas orthu sa deireadh, trí gheallúint tugtha in ainm a athair, go bhfágfaí gan suaitheadh iad. Óir go raibh muinín acu ann, tháinig na broic amach, ach maraíodh iad. Nuair a thóg an mac na hainmhithe chun na fleidhe, chuir a athair é le teann feirge mallacht air, toisc gur bhris sé geallúint tugtha ina ainm.
Sanasaíocht.
Fréamhaítear an t-ainm Tadhg ón bPrótai-Cheiltis "*tazgo-" (broc), arb amhlaidh gur ainmhí tótaim na ríthe é. Focal Ceiltise eile don bhroc ab ea "*brokko-", as Breatnais "broch", as Béarla "brock".
Eithne Thaobhfhada. Iníon an rí, Cathair Mór, ab ea Eithne Thaobhfhada (Meán-Ghaeilge Eithne Tháebfhota). De réir Scéalaíocht na Ríthe, ba bhanríon í le beirt rí thar dhá ghlúin.
Banríon na hÉireann.
Sa chuid is mó de shean-scríbhneoireacht na hÉireann, bean chéile Choinn Chéadchathaigh ab ea í. Measadh gur dhea-thionchar éadan pósta don ríocht. Ar feadh a saoil, bhíodh trí fhómhair ann, rud a thugann le fios gur bhandia an fhlaithis ar chineál éigin ab ea í.
"Esnada Tige Buchet".
Iníon altrama Bhuicéid ab ea Eithne nuair a tháinig a deartháir agus ghoid a thréada bó. B'éigean do Bhuicéad a theach a fhágáil lena chlann agus Eithne. Ina gcónaí i mbothán sa choill gar do Cheannanas, nuair a bhuail sí lena fear céile i ndán di, Cormac mac Airt, garmhac Choinn. Luigh sí leis oíche agus gineadh Cairbre Lifechair.
"Echtrae Cormaic".
Sa scéal "Eachtra Chormaic", is amhlaidh gur bhean chéile Chormaic ab ea í.
Achtan. Máthair Chormaic mhic Airt ab ea Achtan, a mhair c. 1d-2a haoiseanna AD.
Achtan agus Art mac Coinn.
Sa seanscéal "Cath Maige Mucrama", iníon "Olc Acha" de na "Crich Óic Bethra" ab ea Achtan, a bhíodh ina gcónaí gar do Dhroichead an Chláirín, Contae na Gaillimhe mar atá inniu. Ar an oíche roimh an gcath, bhí Art mac Coinn mar aoi "Olc Acha", a d'fhiafraigh de cé mhéad leanbh a bhí aige. Ar eagla go bhfaigheadh sé bás agus chun a ríshliocht a chosc, mhol Olc Acha go luífeadh Cormac le hAchtan go mnginfeadh sé mac. 
Thug Achtan ar an saol Cormac mac Airt, sinsear na gConnacht, agus dá bharr is sinsear í de shleachta amhail is muintir Uí Fiachrach, Uí Briúin, Uí Ailello agus Muintir Murchada. San áireamh clann atá de shliocht seo ná muintir " MacDermot, O'Conor, Ó Cléirigh, O'Flaherty, O'Dowd, O'Shaughnessy, McGivergan agus O'Hynes.
Connacht.
Iomrall aimsire is ea an t-ainm "Connacht" le linn ré Achtana. Deirtear gur de shliocht Choinn Chéadchathaihh, a mhair roinnt aoiseanna níos deireanaí, ab ea na Connachta, a bhfuil an chúige anois ainmnithe astu. I scéalta níos déanaí, faightear an t-ainm "Fir Ol nEchmacht" mar ainm moch na cúige, um an fadhb sé a réiteach. Go hiondúil, is bréag-iarracht ag manaigh Chríostaí í, luathchroineolaíocht na nGael a shioncronú le stair chlasaiceach agus bhíobalta.
Tochmarc Luaine acus aided Athirni. I Miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid na Rúraíochta is ea Tochmharc Luaine agus Anbhás Aithirne (Meán-Ghaeilge Tochmarc Luaine acus aided Athirni). Is amhlaidh gur scríobhadh síos é déanach sa 12ú nó moch sa 13ú haois, ach caomhnaítear leaganacha níos luaithe. Is 'iarscéal' do "Longes mac nUislenn" é an scéal seo.
Achoimre.
Tar éis féinbhás Dheirdre, bhí Conchúr mac Neasa go domhain faoi ghruaim. D'impigh a Gefolgsleute air bean chéile nua a aimsiú agus gheall Leabharcham, an té a thug Deirdre agus Naoise le chéile, go gcabhródh sí leis. Agus cailín á lorg aici, bhuail sí le Luan álainn, iníon tiarna an alltair. Bhí Conchúr chomh tógtha sin le cur síos díocasach Leabharchaim, gur shocraigh sé ar an dtoirt an cailín a phósadh. Thug sé cuairt ar an sidhe, thit i ngrá le Luan, d'íoc an choidhche lena hathair agus chuaigh ar ais go hEamhain Mhacha chun an bhainis a ullmhú.
D'éirigh Aithirne, file an rí, caidéiseach, agus shocraigh sé cuairt a thabhairt ar Luan i dteannta lena beirt mhac, ag súil le bronntanais shaibhre ón bhanríon le teacht. Tógtha go dall lena háilleacht, d'impigh an triúr uirthi éisteacht leo, nó eile chloífidís le grá. Ach ní ghéillfeadh Luan do phlámás, do ghealltanais nó do bhagairtí. D'aithris Aithirne agus a mhic ansin glámh dícheann thar an gcailín, gur fhás ar a ghrua neascóid dubh (aithis), dearg (easonóir) agus bán (masla). Náirithe dá bharr, d'éag Luan de chroí briste. Nuair a chuala Conchúr an scéala, mharaigh sé an triúr agus dhóigh sé a dtithe go talamh, ach níorbh fhéidir leis ámh Luan a fháil ar ais.
I gCeithre leagan den scéal, déantar tagairt ar dhia na mara Manannán mac Lir – faoi thrí mar rí Mhanann, uair amháin als draoi "Manannán mac Alloit" as Eamhain Úllach, leasainm don Oileán úd.
Argain Dinn Rí. I Miotaseolaíocht na nGael, scéal de chuid Scéalaíocht na Ríthe is ea Argain Dinn Rí (Sean-Ghaeilge Orgain Denna Ríg). Scríobadh é is amhlaidh sa 9ú haois, agus caomhnaítear i dtrí lámhscríbhinn é: sa Leabhar Laighneach, i Leabhar Buí Leacáin agus i Rawlinson B 502 den 12ú haois.
Achoimre.
B'éigean do Labhraid Maon mac Ailealla Áine rí na Laighean, dul ar deoraíocht i dteannta lena cláirsí "Craiftine" agus a fhile, "Ferchertne".
Bhí athair agus seanathair Labhraí tar éis bheith maraithe ag a uncail "Cobthach Cóel Breg" agus thóg seisean an choróin. Insítear i leagan amháin gur imir Cobhthach cleas gránna: lig sé air féin go raibh sé marbh, cuireadh é os cionn cláir – le scian bearrtha sa láimh aige – agus nuair a chrom a dheartháir thairis le brón, sháigh sé tríd a scornaigh é. I leagan amháin den scéal, bhí ar Labhraid croíthe a athar agus a sheanathar a shlogadh siar le luchóg beo, agus chaill sé le seal beag dá bharr cumas a theangan.
Chuaigh Labhraid go dtí cúige Mumhan ag lorg tearmainn, agus mheall sé grá iníon an rí, "Moriath". Um aird a máthair a bhaint, sheinn Craiftine amhrán samhraidh di gur thit sí ina codladh. Luigh Labraid le Moriath ansin agus phós sé í. Bhí sé in ann ansin a chur in iúl ar Scoriath athair "Moriath" cabhrú leis, agus i gceannas arm na Mumhan, chloígh sé dún a athar, Dionn Rí, i gContae Cheatharlach. Le cabhair óna mháthair agus fuirseoir na cúirte (a gheobhadh beirt dá ndeoin féin bás ar son mic agus rí), chuir sé Cobhthach agus a lucht leanúna faoi ghlas i dtigh iarainn. Chuir sé an teach trí thine, agus d'éag cách laistigh. De bharr an gníomh gránna seo, thuill sé an leasainm "Lorc".
Coimpeart Chonchúir. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, réamhscéal don "Táin Bó Cuailnge" is ea Coimpeart Chonchúir (Sean-Ghaeilge Compert Conchobuir) mhic Neasa. Caomhnaítear in dhá leagan é as Sean- agus Meán-Ghaeilge. Sa dá scéal, is iad Neasa a máthair agus Cathbhadh draoi a athair, ach ní hionann na scéalta ar dhóigh eile.
Aithnítear lorg láimhe de mhórán scríobhaithe sa leagan níos sine ó thaobh theanga de, caomhnaithe i Leabhar Bhaile an Mhóta agus i Leabhar Buí Leacáin. Sa scéal seo, bhí Nessa laistigh d'Eamhain Mhacha i dteannta lena hionailtí. Tharla ansin gur tháinig Cathbad draoi chuici. D'fhiafraigh sí de, céard ba chuí ag an am úd. Ar Cathbhadh mar fhreagra, bheadh glóir go síoraí in Éirinn ag banríon a ghinfeadh rí. Óir nach raibh fear ar bith eile i láthair, thóg Neasa Cathbhadh gan leisce chun luí léi. Gineadh Conchúr ansin, lena raibh Neasa torrach le trí bliana agus trí mhí.
Faightear an dara leagan den scéal in áit eile i Leabhar Bhaile an Mhóta agus i Leabhar Buí Leacáin. Insítear iontu scéal níos mionsonraithe. Taoiseach bhuíon na bhFiann ab ea Cathbhadh, i dteannta lenar mharaigh sé beirt athair altrama déag Asas, iníon an rí, Eochaidh Sálbhuí. Chun díoltas a bhaint amach, d'éirigh Asa (séimh) ina taoiseach buíne féin, agus thuill sí an leasainm Ní-Asa (ní-séimh) dá bharr. Chloígh Cathbhadh Neasa le chleas éalaithe, agus phós sí é chun a saol a shábháil. Ball beag ina dhiaidh sin, fuair sí uisce ón abhainn Chonchúir dá fear céile. Toisc go raibh dhá phéist san uisce, chuir Cathbhadh iachall ar Neasa an t-uisce a ól féin, agus d'éirigh sí torrach dá bharr. Thosaigh a pianta breithe ar turas lá, agus thug Cathbhadh tuar go n-éireoidh leanbh ina rí mór le rá, dá mb'fhéidir le Neasa moill a chur ar an mbreith go dtí an oíche sin, an oíche chéanna ar a dtabharfadh Íosa Críost ar an saol daonna. D'éirigh léi, agus in am trátha, d'éirigh le Conchúr, ainmnithe as an abhainn agus tugtha ar an saol le péist ina láimh aige, ina rí is cáiliúla na nUladh.
Scoil Mhuire Gan Smál. Bunscoil i mBéal Átha na Sluaighe, Contae na Gaillimhe, Éire is ea Scoil Mhuire Gan Smál. Bunaíodh í i 1939, is scoil náisiúnta bhuachaillí agus chailíní Chaitliceach í atá suite ar imeall Bhéal Átha na Sluaighe i bparóiste sibhialta na gCríoch. Ó Mheán Fómhair 2019, tá 415 daltaí agus timpeall tríocha ball foirne sa scoil, rud a chiallaíonn gurb í an scoil náisiúnta is mó (de réir líon na ndaltaí) i ndobharcheantar Bhéal Átha na Sluaighe.
Stair agus forbairt.
Osclaíodh Scoil Mhuire Gan Smál i 1939 sa Críoch lasmuigh de Bhéal Átha na Sluaighe, le beirt mhúinteoirí agus ochtó a seacht daltaí ar dtús. Ar dtús osclaíodh síos Bóthar an Chríoch, aistríodh an scoil go dtí an láthair reatha i 1939. 
I measc na bhforbairtí is déanaí tá “tionscadal tógála dhá mhilliún”, a raibh sé i gceist leis forbairt nó síneadh sé sheomra ranga príomhshrutha, cúig sheomra teagaisc, síneadh le halla na scoile agus leabharlann. Tosaíodh i 2009, marcáilte oscailt oifigiúil na síntí i mí Mheán Fómhair 2012. Osclaíodh páirc astro-móna nua le ceiliúradh comóradh seachtó cúig bliain na scoile in 2014. 
Amhail ó 2019, is é Noel Lohan príomhoide gníomhach Scoil Mhuire Gan Smál. 
Imeachtaí agus tiomsú airgid.
Reáchtáiltear tiomsaitheoir airgid Crosaire Lá Fhéile Bríde gach bliain ar an chéad lá de mhí Feabhra. I measc na n-imeachtaí eile tiomsaithe airgid tá canadh singil na Nollag, díol císte, agus tiomsaitheoirí tiomsaithe airgid, agus tiomsaítear cuid mhaith den airgead ag dul chuig cúiseanna sa Tansáin.
Le daltaí ó seacht gcúlra cultúrtha is fiche, glacann an scoil páirt i gclár éagsúlachta an Bhrait Bhuí, agus cheiliúraigh sí dhá "lá idirchultúrtha" in 2019.
Ollamh Éireann. Ba theideal gairme d'Ard-fhile na nGael ab ea Ollamh Éireann (Sean-Ghaeilge Ollam Érenn).
Cúlra.
File nó bard na litríochta nó na staire ab ea "ollam" ('is mó' go litriúil). Bhíodh a ollamh féin ag gach taoiseach nó tuath. Bhíodh ard-ollamh i ngach cúige, mar shampla, cúige na nUladh, ar comhchéim shóisialta le rí na cúige. Thar ollaimh na gcúigí, bhíodh Ard-Ollamh ("Rí-Ollam", "Rí-Eigeas", "Príméces") nó "Ollamh Éireann" i réim, ó am go chéile ar a laghad.
De ghnáth taobh istigh de ríocht Éireann, thagadh an Rí agus an tArd-Ollamh don ríocht go léir as tuath ar leith, an ceann is cumhachtaí. I gcúige Uladh, bhítí in iomaíocht go dian le haghaidh na hard-chumhachta, agus ó am go céile malartaithe idir na sleachta iomaíocha clanna iomaíocha, "Dál Fiatach" agus "Dál nAraidi".
Stádas sóisialta.
B'ionann stádas sóisialta an Ollaimh Éireann agus an tArd-Rí, agus bhí aige féin a phálás agus lucht coimhdeachta, de ghnáth 30 ollamh i dteannta lena ngiollaí. De réir na dlíthe sómhara, bhí cead aige é féin a ghléasadh le héadaí sé-dhathach, maraon leis an rí. Choinnítí craobh óir thar chionn an ollaimh; bhíodh craobh airgid ag an ánradh, agus craobhacha cré-umha ag na filí eile.
Is léir gur leath-oidhreachtúil é an gairm, óir go ndeirtear i "Uraicecht na Ríar" ("Bunleabhar na gCoiníollacha", eag. Liam Breatnach, DIAS 1987) nach féidir ollamh a dhéanamh de dhuine acu amháin gurbh fhilí a ghealfhine (is é sin, dá mba fhilí iad a athair agus a sheanathair). Ar dtús, ceapadh an an t-ollamh ag an rí, ach faoin 6ú haois, thoghtaí é ag na hollaimh eile.
Seanscéalta.
Sa scéal de chuid na Rúraíochta, "Immacallam in dá Thuarad" faightear tuairim is caint uaillmhianach an Ard-Ollaimh.
I scéal eile, "Tromdámh Guaire" nó "Imtheacht na Tromdhaimhe", tugtar cur síos glé ar an Ard-Ollamh i dteannta lena lucht coimhdeachta i mbun cuairt a thabhairt ar thaoisigh na dtuath.
I Leabhar Gabhála na hÉireann, insítear scéal faoi Ollamh Fodhla
Dualgais agus táillí.
De réir nóis ársa, b'éigean do ríthe agus taoisigh bia agus síntiúis a thabhairt do bhuíonta fáin na n-ollamh, de ghnáth 30 ann, rud a bhíodh ina eire mór orthu. Dá ndiúltóidís, d'aorfaí iad.
Gaireadh Tionól Droma Ceat c. A.D. 575 chun dlíthe nua a chur i bhfeidhm um na n-ollamh a smachtú. Deirtear i bhForas Feasa ar Éirinn le Seathrún Céitinn go ndéana Naomh Colm Cille idirghabháil ar a son.
Fír flathemon. I miotaseolaíocht agus seanchas na nGael, dualgas an tiarna ba ea Fíor flatha (Sean-Ghaeilge Fír flathemon) i gcónaí breithiúnais go cóir cothrom a fheidhmiú. Ba é gáu flathemon (Gó fhlatha) a mhalairt. 
Tá nósanna mar an gcéanna le fáil san Ind ("ṛta, dharma"), sa Ghréig ("dikē") agus san Éigipt ("maat").
"Fír flathemon".
Ba gheis é dualgas seo an tiarna i leith a mhuintire, ar ceann de na cúram is tábhachtaí an rí, agus ar seo a bhraití rath agus ádh a ríochta.
Léirítear suáilce seo an rí in "Audacht Morainn" (Uacht Mhorainn). Le taobh oideachas a mhic altrama, an rí "Feradach Find Fechtnach", cuireann an breitheamh seanscéalach Morann sraith de fíorcha flatha i láthair dó. Cé gurbh amhlaidh gur scríobhadh an scéal gaoise seo sa 7ú nó 8ú haois, creidtear go raibh na smaointe le fáil ann in iúl i ré réamhChríostaí na gCeilteach.
"Gáu flathemon".
Ba é an ghó flatha ba chúis mí-ádh rí agus a mhuintire, agus dá bharr d'fhéadfaí an rí a chur as a choróin nó fiú chun báis. "Diese Ungerechtigkeit in der Herrschaft eines Königs wurde mit dem groben mallacht ghránna "cacc for enech" (cac ar oineach) benannt.
Sa saothar anaithnid "De duodecim abusivis saeculi" (De dhá mhíchleachtadh déag an domhain), luaitear a leithéid fán teideal "rex iniquus" (rí éagórach). 
Tá roinnt samplaí le fáil sna seanscéalta. In "Cath Maige Mucrama", thug Lugaid mac Con breith bhréagach ar thaobh a mhná chéile. In "Toghail Brú Dá Dearga", níor chuir Conaire Mór a ladar isteach in aghaidh a leas-deartháireacha coiriúla. Sháraigh Conn Céadchathach a gheis, nuair a phós sé Bé Chuma agus dhíbir a mhac Art le bliain as an ríchathair, Teamhair.
Lóg n-enech. Coincheap i seandlí na nGael is ea Luach Oinigh (Sean-Ghaeilge Lóg n-enech). 'Aghaidh' is ea bunbhrí an fhocail "enech", agus d'aistriú brí, is amhlaidh toisc go bhfeictear mothúcháin an duine ina aghaidh, clú nó cáil. As Breatnais, deirtear "wynebwerth" (comhainmfhocal "wyneb", aghaidh agus "gwerth", luach).
Luach na Cáile.
Faoi "lóg n-enech", bhíodh áit an duine, idir sóisialta agus dleathach, faoi ráthaíocht. I gcás masla nó ionsaí coirp, thugtaí cúiteamh don íospartach ag brath ar a stádas. Bhronntaí an luach ach ar fhir shaora, 'sé sin, baill an fhlaithis, san áireamh tiarnaí, draoithe, "vates", filid, lianna, staraithe, gaibhne, ceardaithe carbad agus dlíodóirí, na hAos Dána, chomh maith leis na haithigh agus na húinéirí talún. I gcás ionsaí ar bhean, d'fhaigheadh a fear céile an cúiteamh, agus i gcás ar sheirfeach, d'fhaigheadh a mháistir é.
Eisceacht ab ea an luach ar chóir d'adhaltrach a thabhairt don chéad bhean ("céad-mhuintir" nó "príomh-bhean") mar thoradh an masla déanta a di, de bharr an dara pósadh.
Ba í an chumhall an té is luachmhaire in Éirinn agus sa Bhreatain Bheag, b'fhiú ar séad deich mbó, cúig chapall nó oder carbad. De réir an dlí "Críth Gablach" (ceannach gabhlach), chaithfear ceathrar cumhal déag a thabhairt mar chúiteamh ar ionsaí ar rí cúige.
Mallacht.
Óir gur gheis é dea-bhreitheamh ("fír flathemon") an rí, thugtaí ar dhroch-bhreitheamh ("gáu flathemon") sa seandlí an mhallacht "cacc for enech" (cac ar oineach, ar d'aghaidh/cháil).
Craobh Airgid. I siombail an alltair agus údarás Miotaseolaíocht na nGael is ea an Chraobh Airgid.
"Iomramh Bhrain".
Sa dán "Iomramh Bhrain", léiríonn an chraobh dul isteach chuig an Alltar:
Manannán mac Lir.
Tá an chraobh gaolta le Manannán mac Lir, dia na mara, gaolta féin leis an alltar agus Eamhain Úllach, áit a fuarthas an chraobh draíochta airgid. Faightear an chraobh agus Manannán sa scéal "His Three Calls to Cormac". Thug sé don rí:
Caomhnaítear an scéal seo i roinnt lámhscríbhinní den 14ú agus 15ú haoiseanna, m.s. Leabhar Baile an Mhóta agus Leabhar Buí Leacáin.
"Imagallamh an Dá Thuaradh".
Bhíodh an tsiombail miotasach ag na déithe, sióga, draoithe, agus ag cách glactha isteach faoi rúndiamhair bheatha agus bháis. Déantar cur síos uirthi mar shiombal na ndraoithe i scéal Neidhe i "Imagallamh an Dá Thuaradh"'
Aithech fortha. I seanchas ársa na hÉireann, Aitheach fóire (Sean-Ghaeilge Aithech fortha) ba ea duine saor a sheasadh ar son an rí dá dtabharfaí cás clúmhillte ina éadan.
Úinéir talún comóntach ba ea an t-aitheach, aitheanta fosta mar 'grád féine'. Flaith ba ea é, díreach le taobh uaisle na ndraoithe, san áireamh "vates", filí, lianna, staraithe, gabha, ceardaithe carbad agus dlíodóirí, agus an t-aos dána fosta. Bhíodh ceart ag baill na flaithe d'íocaíocht i gcáin agus in éiric, mar shampla le taobh "lóg n-enech".
Ba é dualgas an aithigh áit an rí a ghlacadh i gcúis dlí agus, i gcás breithe ina choinne, cúiteamh a shocrú don ghearánaí. Sa chaoi seo, d'fhéadfadh an ceart a dhéanamh, siúd is nára chaille an rí a ghradam ("enech", aghaidh). B'éigean don rí a eisíoc a thabhairt ar ais don aitheach fortha.
Aos dána. Aicme shóisialta de chuid na nGael ab ea an t-Aos Dána (Sean-Ghaeilge Áes dána; Gaeilge na hAlban Aois-dàna). Sheasadh sí idir an aicme "saor" (Sean-Ghaeilge "soír", "sóer" &lt; "so-aire" ar eDIL), le huaisle, draoithe srl. san áireamh, agus an aicme "daor" (Sean-Ghaeilge "doír", "dóer", &lt; "do-aire").
I measc na dánta nó gairmeacha a áirítí san aos dána, filí, fáithe, ceoltóirí, lianna, staraithe, gaibhne, ceardaithe carbad agus dlíodóirí, agus na húinéirí talún saora 'ísle' (féach "aithech fortha"). Ba an dheacair é do mhac daoir éirí ina ghabha nó ina, óir gurbh é sin athrú aicme.
Ba í "*kerda-" an fhréamh Phrótai-Cheiltise do "ghabha", a leathnaíodh in am trátha chun gaibhe cré-umha, óir agus ealaíne, agus fosta cúrsaí leighis, ceoil agus filíochta a thabhairt san áireamh. Measadh gur dhaoine saora ab ea ceardaithe adhmaid agus crann. I ndán Sean-Ghaeilge faoi na Túatha Dé Danann – ar a nglaoití scaití an t-aos dána – insítear:
Maraon le gach aicme shóisialta SeanGhaelach, bhíodh saol an aosa dána go dian cóirithe, mar shampla, leis na dlíthe "Bretha Crólige" nó "Lóg n-enech", inar socraíodh i measc eile a bhfiúntas i gcás gona nó báis.
Tugann sonra suimiúil ó ré na Críostaíochta aird ar leith ar thábhacht na n-aicmí sóisialta ó thaobh fiúntais de. I leagan Ghaelach de na soiscéalta, rinneadh gabha de Iósaef, athair Íosa, chun a aicme a athluacháil.
Auraicept na n-Éces. Leabhar gramadaí na Sean-Ghaeilge ab ea Aiceacht na nÉigeas (Sean-Ghaeilge Auraicept na n-Éces), nó Bunleabhar na nEagnaí/Saoithe, a mheastar go stairiúil gur scríobh scoláire darbh ainm "Longarad" sa 7ú haois. B'fhéidir gur fíor é go dtéann croí an téacs chomh fada siar sin, ach cuireadh a lán ábhar leis ó shin go dtí gur foilsíodh an cóip is luaithe atá ar marthain sa 12ú haois.
Más fíor gur den 7ú haois é, is é an téacs an chéad chás de a chosaint chanúintí, ag cur na Gaeilge labhartha thar Laidin, agus ag teacht roimh "De vulgari eloquentia" le Dante ar 600 bliain agus "O pismeneh" le Chernorizets Hrabar ar 200 bliain.
Lámhscríbhinní.
Caomhnaítear an saothar sna lámhscríbhinní a leanas: 
Ábhar.
Tá san "Auraicept" ceithre leabhar:
Molann an t-údar an teanga Gaeilge, á cur i gcomórtas leis na hábhair a úsáideadh chun an Túr Bháibil a thógáil:
Tug faoi ndeara an neamhréir de naoi n-ábhar ach ocht roinn chainte.
Mar a chuir Eco (1993) in iúl, maíodh gurbh í an Ghaeilge an t-aon teanga amháin a tháinig slán as mearbhall na dteangacha, de bhrí gurbh í an chéad teanga a cumadh tar éis titim an túir. Chum an bheirt saoithe is seachtó de scoil "Fenius" an teanga úd, ag tógáil gach is fearr as gach teanga chun Gaeilge a chruthú. Tugann Calder faoi ndeara (lch. xxxii) gur tugadh an tsraith fhileata den 72 cine ó dhán le Luccreth moccu Chiara.
Ogham.
Ar cheann desna trí príomhfhoinsí is tábhachtaí an Oghaim is ea "Auraicept na n-Éces", iad eile ná "An Leabhar Oghaim" agus "De Dúilib Feda na Forfid". I Leabhar Bhaile an Mhóta, faightear cóip den Leabhar Oghaim díreach roimh an "Auraincept", ach in ionad "Bríatharogam Con Culainn" le fáil i leaganacha eile, tá ann oghaim éagsúla rúnda. Tá an Younger Futhark le fáil ann freisin, fán ainm Ogham Lochlannach.
Maraon le cás tús áite na dteangacha Gaelacha, maíonn an "tAuraicept" gur chum "Fenius Farsaid" ceithre aibítir: Eabhrais, Ghréigis and Laidin; agus sa deireadh Ogham. Maítear fosta gurb an aibítir is críochnúla é an Ogham póite gur cumadh é ar deireadh. Is é an téacs an fhoinse gurbh as crainn a ainmníodh na litreacha, ach moltar i dteannta sin gurbh fhéidir gur ainmníodh iad as na cúig baill is fiche de scoil "Fenius".