Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Lombaird. Is réigiún san Iodáil í an Lombaird (Iodáilis agus Lombairdis: "Lombardia") atá suite i dtuaisceart na tíre. Is í Milano príomhchathair an réigiúin. Tá Lombardia ag críochantacht leis an Eilvéis, Emilia-Romagna, Trentino-Tirol Theas, Veneto agus Píodmant.
Molise. Réigiún san Iodáil é Molise, atá suite i ndeisceart na tíre, ar an Muir Aidriad. Is é Campobasso príomhchathair an réigiúin agus Termoli an dara cathair is mó. Tá sé ar an dara réigiún is lú sa tír agus tá tuairim is 312,394 duine ina gcónaí ann.
Campobasso. Is í Campobasso príomhchathair réigiún Molise san Iodáil.
Píodmant. Is réigiún san Iodáil é Píodmant, atá suite i dtuaisceart na tíre. "Piemonte" an t-ainm Iodáilise. "Piemont" an leagan a úsáidtear sa teanga áitiúil. Is í Torino príomhchathair an réigiúin.
"Chois na sléibhte" is brí leis an ainm sin Píodmant ("ad pedem montium" as Laidin), agus na hAlpa ag timpeallú an réigiúin ó thrí thaobh. Tá an réigiún ag críochantacht leis an bhFrainc, an Eilvéis agus roinnt réigiún eile san Iodáil, mar atá, Liguria, Gleann Aosta, an Lombaird, agus Emilia-Romagna. 
Stair.
Ar dtús, ba iad na treibheanna Ceilteacha, cosúil leis na "Taurini" agus na "Salassi", a bhí ina gcónaí sa réigiún. Timpeall ar 220 RC, chuir na Rómhánaigh faoi chois iad. Coilíneachtaí Rómhánacha iad ó thús Torino ("Augusta Taurinorum") agus Ivrea ("Eporedia"), mar shampla. I ndiaidh d'Impireacht Rómhánach an Iarthair dul de dhroim an tsaoil, rinne idir chomharsana agus eachtrannaigh is bharbaraigh éagsúla léirscrios timpeall an réigiúin. 
Sa bhliain 1046, rinne Ódó (nó Ottó), Cúnta Shaváí, a chuid féin de Phíodmant. Sa bhliain 1416, rinneadh Diúcacht de Shaváí, agus sa bhliain 1563, d'athraigh an Diúc Emanuele Filiberto a chúirt go Torino. Sa bhliain 1762, bhain Diúc Phíodmant amach ríghe na Sairdíne, agus tháinig Ríocht Phíodmant agus na Sairdíne ar an bhfód. 
Sa bhliain 1796, d'fhorghabh trúpaí réabhlóideacha na Fraince an réigiún, agus ghair na réabhlóidithe áitiúla poblacht de - Poblacht Alba, nó "repubblica di Alba". Cathair bheag i bPíodmant é Alba, i gceantar a bhfuil clú agus cáil ar a chuid fíonta. Níor mhair an phoblacht - ná an dara poblacht a bunaíodh ina dhiaidh sa réigiún, mar atá, an Phoblacht Fho-Alpach nó "Repubblica Subalpina" - i bhfad, agus le fírinne ní raibh iontu riamh ach stáit shoip a bhí i dtuilleamaí na Fraince le haghaidh tacaíochta. Nuair a tháinig Comhdháil Vín le chéile, cuireadh Ríocht Phíodmant agus na Sairdíne ar bun arís, agus bhronn an Chomhdháil ríocht Genova ar rí Phíodmant agus na Sairdíne le go mbeadh an tír ní ba láidre dá n-ionsódh na Francaigh arís í. 
Ba í Ríocht Phíodmant agus na Sairdíne túsphointe an Risorgimento, is é sin, athaontú na hIodáile ón mbliain 1859 ar aghaidh. Go bunúsach, shealbhaigh Rí Phíodmant iomlán na hIodáile de réir a chéile, agus an ríocht Iodálach a tháinig ar an bhfód mar seo, ba í Ríocht Phíodmant í, "de jure". Ar dtús, ba í Torino príomhchathair na hIodáile seo, ach ansin, hathraíodh an phríomhchathair go Flórans, agus ina dhiaidh sin go dtí an Róimh.
Puglia. Is réigiún san Iodáil é Puglia, atá suite in oirdheisceart na tíre. Tá tuairim is 4,045,949 duine ina gcónaí ann. Tá se ag críochantacht le Molise, Campania agus Basilicata. Is í Bari príomhchathair an réigiúin.
Bari. Is í Bari príomhchathair réigiún Puglia san Iodáil.
An Tuscáin. Is réigiún san Iodáil í an Tuscáin (nó "Toscana" as Iodáilis) atá suite i dtuaisceart na tíre. Is é Flórans príomhchathair an réigiúin. Tá 3,750,000 duine ina gcónaí sa Tuscáin.
Umbria. Is réigiún san Iodáil é Umbria, suite i lár na tíre. Is í Perugia príomhchathair an réigiúin.
Perugia. Is í Perugia príomhchathair réigiún Umbria san Iodáil.
Trentino-Tirol Theas. Is réigiún san Iodáil é Trentino-Tirol Theas, suite i dtuaisceart na tíre. Is í Trento príomhchathair an réigiúin.
Valle d'Aosta. Réigiún féinrialaithe san Iodáil é Valle d'Aosta ("Gleann Aosta") agus é suite sna sléibhte in iarthuaisceart na tíre. Is í cathair Aosta (Fraincis: "Aoste") príomhchathair an réigiúin. Tá Valle d'Aosta ag críochantacht leis an bhFrainc san iarthar, an Eilvéis sa tuaisceart agus le réigiún Phíodmant san oirthear agus sa deisceart. Tá an réigiún 3,263 km2 (1,260 míle chearnach) ar achas, agus cónaí ansin ar 130,000 duine. Mar sin, tá sé ar an réigiún is lú achar, daonra agus dlús daonra san Iodáil. Murab ionann agus réigiúin eile na hIodáile, níl Valle d'Aosta roinnte ina chúigí, ach tá 74 bhardasacht ("comuni") ann.
Is iad an Iodáilis agus an Fhraincis na teangacha oifigiúla, ach is í an teanga úd "Valdôtain", ar canúint de chuid na Franca-Phrovansáilise (na hArpatáinise) í, caint na ndaoine. Thairis sin tá canúint Gearmáinise, "Walserdeutsch", á labhairt ag mionlach i nGleann Lys. Canúint Ard-Alamannach í atá gaolmhar leis na canúintí a labhraítear san Eilvéis.
Aosta. Is í Aosta príomhchathair réigiún Valle d'Aosta san Iodáil. Bhí 34,800 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2013.
Veneto. Is réigiún san Iodáil é Veneto, suite i dtuaisceart na tíre. Is í an Veinéis príomhchathair an réigiúin. Tá daonra 4.8 milliún aige. Bhí Poblacht na Veinéise súite san áit go stairiúil agus inniu is áit saibhir tionsclaíoch é. Tagann thart ar 60 milliúin turasóirí go dtí Veinéis gach bliain. Chomh maith leis an Iodáilis labhraítear an Veinéisis sa réigiún freisin.
An Veinéis. Is í an Veinéis (Iodáilis: "Venezia", Veinéisis: "Venesia") príomhchathair réigiún Veneto i dtuaisceart na hIodáile agus tá daonra de 271,251 inti (daonáireamh 1 Eanáir 2004).
Maille le Padua, tá an chathair mar chuid d'Achar Cathrach Phadua-na Veinéise (daonra 1,600,000). Bhí an Veinéis aitheanta mar "La Dominante", "Serenissima", "Banríon Mhuir Aidriad", "Cathair an Uisce", "Cathair na nDroichead", agus "Cathair an tSolais". Áirítear í ar cheann de na cathracha is áille ar domhan.
Caisleán na Deirge. Is baile in iarthar Contae Thír Eoghain Caisleán na Deirge nó Castlederg, ar an Deirge gar do Contae Dhún na nGall. Tá móramh beag náisiúnach san baile. Bhí Caisleán na Deirge sáiniúil i rith an Cogadh Angla-Éireannach mar bhí níos mó Protastúnaigh na Caitlicigh san Óglaigh na hÉireann áitiúil ag an am.
Shocraigh Tuaisceart Éireann taifead nua don teocht is airde, le 31.3°C bainte amach i gCaisleán na Deirge ar 21 agus 22 Iúil.
Réabhlóid Fheabhra, 1917. B'í Réabhlóid Fheabhra an chéad chéim de Réabhlóid na Rúise sa bhliain 1917. Chuir an réabhlóid seo deireadh le hImpireacht na Rúise agus tús le poblacht liobrálach a mhair ar feadh leathbhliana. 
An Réabhlóid.
Réabhlóid ab ea í seo a chuir an Sár Nioclás II as cumhacht. B'eisean Impire deireanach na Rúise. I Mí Feabhra 1917, tháinig deireadh le réimeas an tSáir Nioclás a Dó. Tugadh faoi choimeád cosanta é ar an 16 Márta. 
Toradh.
De thoradh na réabhlóide seo, chuaigh rialtas sealadach nua i gceannas ar an tír. Comhrialtas ab ea é a raibh polaiteoirí liobrálacha agus sóisialacha air, agus iad meáite ar stát agus sochaí na Rúise a athrú go hiomlán. Leis an stát a chur ar bhealach a leasa, chruthaigh siad cumhacht fheidhmitheach dhaonlathach agus comhthionól bunreachtúil. 
Ba ea Alexander Kerensky ar an bpolaiteoir ba thábhachtaí ar feadh leathbhliana. Bhí sé i gceannas ar Shóivéid Petrograd ar dtús, agus ansin ar Rialtas Sealadach na Rúise i ndiaidh Réabhlóid na Feabhra. 
B'é an fhadhb a bhain leis an rialtas seo ná nár éirigh siad as an gcogadh, cé go raibh tuirse ar mhuintir na Rúise ar fad i ndiaidh bhlianta fada an chogaidh. Ó bhí na Boilséivigh ag gealladh síochána, fuair siad cuid mhaith tacaíochta dá gcuid iarrachtaí an Rialtas Sealadach a chur ar ceal.
Páirc Uí Mhórdha. Staid spóirt Éireannach í Páirc Uí Mhórdha atá suite i bPort Laoise, Contae Laoise. Is san áit seo a imrítear na cluichí Gaelacha sa chontae, mar shampla peil Ghaelach agus iomáint. Staid baile do foirne CLG Chontae Laoise atá ann.
Tá cór suí le 27,000 duine, agus imrítear cluichí idir chontaetha nó foirne eile ann freisin.
Guernica (idirdhealú). Tá níos mó ná ciall amháin le Guernica nó Gernika:
An Táidsícis. Teanga Iaránach is ea an Táidsícis a labhraítear sa Táidsíceastáin. Tá sí an-chosúil leis an bPeirsis, agus is féidir a rá gur canúint de chuid na Peirsise atá ann, go bunúsach. An teanga liteartha a shaothraítear sa Táidsíceastáin, áfach, tá sí bunaithe ar an gcineál Táidsícise is mó a bhí faoi thionchar na hÚisbéicise, agus dealraíonn sé go raibh cúiseanna polaitiúla leis an bpolasaí seo - is é sin, go ndearna na húdaráis Shóivéadacha iarracht d'aon ogham na Táidsícigh a choinneáil scartha ón Iaráin. Ar chúiseanna den chineál chéanna, chuir siad an aibítir Choireallach i bhfeidhm ar an Táidsícis.
Staid Semple. Staid spóirt Éireannach í Staid Semple, atá suite i nDúrlas Éile, Contae Thiobraid Árann. Is san áit seo a imrítear na cluichí Gaelacha atá eagraithe ag an gCumann Lúthchleas Gael. Úsáideann na foirne iomána agus peile Thiobraid Árann an pháirc mar staid bhaile. Meastar go bhfuil an dromchla atá ann an ceann is fearr sa tír. Le cóir suí le 55,000 duine, is í Staid Semple an dara staid is mó sa tír, tar éis Páirc an Chrócaigh i mBaile Átha Cliath.
Circus Maximus. Is é An Circus Maximus (Laidin: an sorcas is mó, Iodáilis: "Circo Massimo") áit siamsaíochta ollmhór sa Róimh, a d'úsáid na sean-Rómhánaigh.
Tá sé suite sa ghleann idir an Aventine agus Cnoc Palatine. Na chéad daoine a d'úsáid an áit mar áit siamsaíochta ná Ríthe Éatrúscacha na Róimhe. Go cinnte, chuir Tarquinius Priscus (céad Rí Éatrúscach na Róimhe) na céad cluichí an Ludi Romani (cluichí Rómhánach) ar siúl san áit. Tamaill ina dhiaidh sin, bhí an Circus mar shuíomh do na cluichí poiblí agus féilte sa 2ú aois RC. Le hiarracht soláthair do éileamh muintir na Róimhe (a bhí ag iarraidh siamsaíocht poiblí ollmhór) rinne Julius Caesar an Circus níos mó timpeall 50 RC. Tar éis seo bhí sé timpeall 600m (1,968 cs) ar leithead agus, 80 m (387 cs) ar fhad, bhí sé in ann 250,000 daoine a chuir i suíocháin (bhí níos mó in ann seasamh nó féachaint ó na chnoic máguaird).
Sa bhliain 81, thóg an Seanad áirse in onóir do Titus ar an taobh dúnta ó thoir den staid.
Cheangail an impire Domitian a phálás nua ar an Palatine go dtí an Circus ionas go bhféadfadh sé na rásaí a fheiceáil níos éascaí. Chuir an impire Trajan 5000 suíocháin eile leis seo agus rinne sé áit shuíocháin an impire níos mó ionas go mbeadh muintir na Róimhe in ann é féin a fheiceáil níos fearr.
Dob é rásaíocht carbad an comórtas is tábhachtaí a bhíodh ar siúil. Bhí raon an rás in ann 12 carbad a thógáil agus bhí dhá thaobh an raoin scoilte le rud ardaithe darbh ainm an "spina". Bhí an "spina" ag claonadh beagán. Cuireadh dealbh difriúla suas ar an "spina", agus thóg [Ágastas]] oibilisc Éigipteach air freisin. Bhí ionaid le casadh timpeall ag deireadh dhá taobh na"spina", an "meta", rinne na carbaid castaí dainséaracha timpeall orthu ag luas an-ard. Ag barr na "spina", bhí deilfeanna á n-iompú thart ag comhaireamh na gcuairteanna timpeall an raoin. Bhí rásaíocht carbad an-dainséarach, agus go minic bhí tuairteanna iontacha agus gach seans go marófar duine nó beirt. Bhí críoch amháin níos faide ar ais ná an ceann eile, le seans a thabhairt do na carbaid scuaine a dhéanamh chun an rás a thosnú. Anseo bhí na geataí tosaigh nó "carceres", a chinntigh go ndeachaigh na carbaid an fad céanna, go dtí an céad chasadh. Chuaigh an rás ar aghaidh ar feadh fad 6.5 ciliméadar (4 míle).
Dob é an chéad Circus é agus an ceann is mó sa Róimh, ach ní hé an t-aon sampla. I measc ceann eile tá an Circus Flaminius (áit a chuireadh Ludi Plebeii ar siúl), An Circus de Maxentius agus Circus Nero.
Tá sé fós in úsáid sa lá atá inniu ann; toisc gur páirc mhór, lárnach é, úsáidtear í i gcomhair cruinnithe agus ceolchoirmeacha, mar shampla ceolchoirm Live 8 sa Róimh (2 Iúil 2005), nó nuair a tháinig 700,000 daoine le ceiliúradh bhua Chorn an Domhain 2006.
Cluichí agus úsáidí.
Bhí an sorcas an láthair is mó Róimh le haghaidh "ludi", cluichí poiblí atá nasctha le Féilte Rómhánaigh Reiligiúnaigh. Bhí "ludi "urraithe mar príomh-Rómhánaigh nó mar an stáit Rómhánach ar mhaithe leis na Rómhánaigh agus déithe. Bhí an chuid is mó coinnithe go bliantúil nó ag eatraimh bliantúil ar an Fhéilire Rómhánaigh. Tá seans go raibh "Ludi "eile tugtha chun móid reiligiúnach a shásaigh, mar shampla na cluichí ag ceiliúradh bua.
William Rowan Hamilton. Ba mhatamaiticeoir, fisiceor agus réalteolaí Éireannach é Sir William Rowan Hamilton (4 Lúnasa, 1805 – 2 Meán Fómhair, 1865). Rinne sé saothar i bhfisic theoiriciúil maidir le hoptaic is meicnic, agus sa mhatamaitic. Chuir Hamilton go mór le forbairt na hoptaice, na dinimice agus an ailgéabair. Réamhinis sé athraonadh solais i gcriostail, rud a dhearbhaigh turgnaimh níos déanaí. Baintear feidhm as graif Hamilton sa mhatamaitic scoite nua-aoiseach, go hiondúil. Ceapadh ar an gcéad fho-bhall d'Acadamh Náisiúnta Eolaíochtaí Mheiriceá i 1863, mar an eolaí beo ba mhó. Bhí sé ina cheannasaí i Réadlann Dhún Since ar feadh tamaill.
Is é fionnachtain an cheathairnín a thug clú agus cáil dó. San ailgéabar teibí a saothraíodh sa 19ú-20ú céad, sainmhínítear oibrithe eile, mar shampla ailgéabar nach bhfeidhmeodh an dlí cómhalartach ann, is é sin nach ionann AoB is BoA, ina seasann "o" don oibriú.
Ceannródaí i saothrú ailgéabar mar seo ab ea William Rowan Hamilton a d'fhorbair teoiric na gceathaimíon. Baintear feidhm as matamaitic thacar veicteoirí a bhfuil uimhreacha samhailteacha iontu inniu i ngrafaicí tríthoiseacha i ríomhairí is córais stiúrtha spásárthach.
Níos déanaí chuir an obair a rinne Hamilton le dinimic go mór le forbairt na Meicnice Candamaí, réimse ina a bhfuil an coincheap bunúsach Hamiltonian ainmnithe in ómós dó.
Dúradh gur thaispeáin Hamilton a thallann agus a chlisteacht nuair a bhí sé an-óg. Dúirt an réalteolaí Ardeaspaig Dr. John Brinkley sa bhliain 1823 faoi Hamilton a bhí 18 bliain d'aois:
Fisiceoir. Is é is fisiceoir ann ná eolaí a dhéanann staidéar ar an bhfisic. Déannann fisiceoir staidéar ar réimse mór ag baint le dalaí fisiciúla le réise thar gach saghas scála: ó cáithnín fo-adamhach as a dhéantar gach saghas damhna, go dtí iompair an cruinne mar an t-iomlán.
Domhnach na Fola. Go ginearálta, úsáidtear an téarma Domhnach na Fola le cur síos a dhéanamh ar eachtra a tharla ar an Domhnach ar ndóigh ina doirteadh fuil. Tarlaíonn siad, de ghnáth, nuair atá agóid nó sléacht de shaghas éigin i rith amanta trioblóideacha, mar shampla Cogadh na Saoirse in Éirinn nó na hagóidí i 1905 sa Rúis.
Ina measc tá:
Páirc Mhic Asmaint. Is í Páirc Mhic Asmaint, Páirc Mhic Easmainn nó "Casement Park" mar a ghlaoitear uirthi as Béarla an príomh-staid spóirt ina imrítear na cluichí Gaelacha i gcathair Bhéal Feirste, Tuaisceart Éireann. Is san áit seo a imríonn na foirne as CLG Chontae Aontroma a gcluichí baile. Tagann ainm na páirce ón réabhlóidí Éireannach Ruairí Mac Easmainn, a crochadh tar éis Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916. Tá cóir suí le 32,000 duine ann.
Stair.
Osclaíodh Páirc Mhic Asmaint i mí an Mheithimh sa bhliain 1953, nuair a bhuaigh na Harps ó Ard Mhacha in éadan Naomh Sheáin ó Chontae Aontroma. Sa bhliain chéanna, imríodh an chéad chluiche ceannais peile Uladh sa pháirc. B'é Ard Mhacha a fuair an lámh in uachtar i gcoinne an Chabháin ar an ócáid sin.
Go hiomlán, imríodh ocht cluichí ceannais Uladh i bPáirc Mhic Asmaint. 
Athtógadh Páirc Mhic Asmaint san 2010idí.
Barbara Boxer. Is í Barbara Levy Boxer (11 Samhain, 1940 a rugadh í), Seanadóir na Stát Aontaithe sóisearach ó California. Is ball den Pháirtí Daonlathach í. Toghadh go dtí an Seanad i 1992 agus arís i 1998 agus 2004 í.
Rugadh i mBrooklyn, Nua-Eabhrac í. Bhain sí amach céim in eacnamaíocht i 1962 ó Coláiste Brooklyn.
Naisc.
Suíomh Idirlín Seanaid
Virgin Media One. Is stáisiún teilifíse tráchtála i bPoblacht na hÉireann é Virgin Media One. Tá a phríomhstiúideonna suite i mBaile an Mhóta, i mBaile Átha Cliath. Ba é "TV3" an t-ainm ar an stáisiún ó thús go Lúnasa 2018.
Stair.
Ba é TV3 an chéad stáisiún teilifíse neamhspleách náisiúnta in Éirinn, nuair a thosaigh sé ag craoladh sa bhliain 1998. D'eisigh an IRTC a cheadúnas sa bhliain 1990, agus atheisíodh arís é sa bhliain 1993. Thosaigh TV3 HD ag craoladh ar an 11 Meán Fómhair, 2015.
Réalteolaí. Is é is réalteolaí ann ná duine a dhéanann staidéar agus taighde ar an réalteolaíocht, is é sin, ar na réaltaí, ar na reanna neimhe agus ar na dlíthe nádúrtha a stiúrann iad. An té a rachaidh leis an réalteolaíocht mar shlí bheatha, caithfidh sé an fhisic agus an mhatamaitic a fhoghlaim go maith freisin, ós rud é go mbeidh scileanna sna heolaíochtaí seo ag teastáil go géar uaidh.
Inniu, úsáidtear a lán gléasanna teicneolaíochta i dtaighde réalteolaíochta, ar nós teileascóp Hubble agus na ríomhairí, le maolú ar an strus a bhaineann leis an taobh matamaiticiúil den réalteolaíocht..
Nuoro. Cathair san Iodáil is ea Nuoro (Sairdínis: Nùgoro). Tá sí suite soir agus i lár na Sairdíne lonnaithe ar Sliabh Ortobene. Is í príomhchathair an chúige leis an ainm chéanna. Tá 36,443 (2009) duine ina chónaí ann agus í mar an cúigiú cathair is mó ar an oileán.
Deirtear gurb í príomhchathair cultúrtha an réigiúin agus glaotar "Atene sarda" (Aithin na Sairdíne). Baile dúchais í do Grazia Deledda, an chéad bhean Iodálach a bhuaigh Duais Nobel na Litríochta, sa bhliain 1926.
Oristano. Cathair san Iodáil is ea Oristano (Sairdínis: Aristanis). Tá sí suite i meaniarthar na Sairdíne. Is í príomhchathair an chúige den ainm chéanna í. Tá thart ar 32,500 (2009), ina gcónaí ann. Is iad iascaireacht, talmhaíocht agus turasóireacht na hearnáil is tábhachtaí don gheilleagar.
Briain Mac Óda. Bainisteoir agus iarimreoir iománaíochta é Briain Mac Óda (Béarla: "Brian Cody"), a rugadh i gContae Chill Chainnigh, Poblacht na hÉireann sa bhliain 1954. Bhain sé cáil amach ina iománaí leis an bhfoireann idirchontae Chill Chainnigh sna 1970idí agus na 1980idí, agus ba bhainisteoir rathúil é ar an bhfoireann chéanna. Fógraíodh ar 23 Iúil 2022 go raibh Cody ag éirigh as a ról mar bhainisteoir Chill Chainnigh. 
Tús a shaoil.
Saolaíodh Briain Mac Óda sa bhliain 1954 i Sheestown, baile beag cúig chiliméadar ó chathair Chill Chainnigh. D'éirigh sé aníos i dteaghlach a bhí an-ghníomhach sa Chumann Lúthchleas Gael, agus bhí a athair ina chathaoirleach ar an gclub áitiúil Séamas Mac Stiofáin ar feadh seacht mbliana déag. D'fhreastail Mac Óda ar an scoil náisiúnta sa cheantar ar dtús, an scoil De La Salle níos déanaí agus ansin Coláiste Naomh Chiaráin. Ba scoil an-láidir é Naomh Ciarán i gcúrsaí spóirt, agus an iomáint go háirithe. Bhí sé ina dhalta sa choláiste seo nuair a fuair Mac Óda a chéad bhlas den iomáint, agus bhain sé a chéad bhonn amach i gCraobh Choláistí na hÉireann sa bhliain 1971. Cuireadh an rath seo tús ar a ghairmréim leis an bhfoireann idirchontae.
Bhain Mac Óda céim amach freisin, agus chaith sé tréimhse ag múineadh sa scoil De La Salle. Phós sé le hElsie Walsh as Contae Loch Garman, bean a d'imir camógaíocht san fhoireann idirchontae. Is iománaí leis na gCait é a mhac Donnacha Mac Óda, a bhris isteach san fhoireann sinsearach sa bhliain 2006.
Ina iománaí dó.
Chuaigh Mac Óda isteach san fhoireann idirchontae mionúrach sa bhliain 1972. Ina chaptaen a bhí sé an bhliain seo, agus bhuaigh an fhoireann Craobh Laighean agus Craobh na hÉireann chomh maith. Mar gheall ar an rath a bhí aige ina mhionúr dó, tógadh isteach sa scuaid sinsearach é an bhliain ina dhiaidh 1973. Foireann iontach a bhí ann sna laethanta seo, agus fuair Mac Óda seans imirt in éineacht leis na sár-iománaithe Nollaig Ó Sceacháin, Éadbhard Ó Cathaoir agus daoine eile. Ag an am céanna, bhí sé ag imirt san fhoireann faoi-21 freisin, agus bhuaigh siad Craobh na hÉireann dhá bhliain i ndiaidh a chéile idir na blianta 1974 agus 1975. Sna séasúir céanna, bhain Mac Óda amach a chéad bhoinn sinsearacha i gCraobh Laighean agus Craobh na hÉireann. Mar aitheantas ar an rath a bhí aige, bronnadh a chéad gradam Sárimreoirí na Bliana air sa bhliain 1975. Ní raibh an t-ádh ar na gCait sna blianta 1976 agus 1977, tréimhse ina raibh Loch Garman ag fáil an lámh in uachtar sa chúige.
Printísigh Dhoire. Cumann bráithriúil do Phrotastúnaigh is ea Printísigh Dhoire (Béarla: "Apprentice Boys of Derry"). Bunaíodh an t-eagras sa bhliain 1814'; tá a cheanncheathrú suite i nDoire, Tuaisceart Éireann. Is é is príomhchuspóir do na Printísigh ná léigear Dhoire sa bhliain 1688 a cheiliúradh agus a chuimhne a urramú. B'ansin a d'ionsaigh Séamus a' Chaca (an rí Sasanach Caitliceach) Doire, a bhí ina cathair an-Phrotastúnach san am, agus mar sin, tá an-tábhacht leis an léigear seo i siombalachas an Aontachtachais thuaidh. Bíonn na Printísigh ag máirseáil sna sráideanna faoina gcuid bratach i ndilchuimhne ar na himeachtaí staire sin, agus ba mhinic a tharraing siad círéibeacha, agus an chuma dhúshlánach a bhí ar a gcuid mórshiúlta i súile na gCaitliceach. Le déanaí, táthar ag iarraidh cosúlacht agus cur chuige níos síochánta a chleachtadh, le maolú ar an teannas idirphobail.
Bhí nasc idir na Printísigh agus Páirtí Aontachtach Uladh ón mbliain 1911 go dtí na 1970í.
Sa bhliain 1969, nuair a rinne Constáblacht Ríoga Uladh (RUC) iarracht paráid de chuid na bPrintíseach a chur trí Thaobh an Phortaigh (nó Taobh an Bhogaigh) le treise lámh, thosaigh Cath Thaobh an Phortaigh (nó Cath Thaobh an Bhogaigh). Measainn a lán daoine gurbh é seo a chuir tús leis Trioblóidí dháiríre.
Sa bhliain 1986, chuir rialtas na Breataine cosc ar pharáid i bPort an Dúnáin. D'éirigh círéibeacha idir lucht tacaíochta na paráide agus an Chonstáblacht. Sa teagmháil seo, fuair Keith White bás, agus é ar an chéad Phrotastúnach riamh a cailleadh le piléar plaisteach le linn na dTrioblóidí.
Tá dhá ócáid cheiliúrtha ag na Printísigh i rith na bliana, mar atá, "Dúnadh na nGeataí" agus "An Teacht chun Fortachta".
An Oiséitis. Teanga Iaránach is ea an Oiséitis, agus í á labhairt ag seacht gcéad míle duine san Oiséit, limistéar ar shléibhte Chugais idir an Rúis agus an tSeoirsia. Tá cónaí ar an gcuid is mó acu i gcúige na hOiséite Thuaidh agus na hAláine, atá suite sa Rúis, in aice leis an tSeoirsia, ach thairis sin, tá aon chúigiú cuid de na hÓiséitigh lonnaithe ar an taobh Seoirsiach den teorainn, san Oiséit Theas, agus an tír sin ina cnámh spairne idir an Rúis agus an tSeoirsia faoi láthair.
Tugann na hÓiséitigh féin "Ирон ӕвзаг/Iron ævzag" nó "Иронау/Ironau" ar a dteanga. Is í an t-aon teanga amháin a úsáideann an litir úd "ӕ" san aibítir Choireallach. Creidtear gurb í an Oiséitis an t-iarsma deireanach de theangacha na Scitiach is na nAlánach a shealbhaigh deisceart na Rúise timpeall na mblianta 700-600 roimh bhreith Chríost. Tá abairtí Oiséitise le fáil i bhfoinsí stairiúla Gréigise ó thús na dara mílaoise i ndiaidh bhreith Chríost.
Tá dhá chanúint Óiséitise ann, mar atá, Iron agus Digor. Is í an chanúint Iron is tábhachtaí, agus is í is bun leis an teanga liteartha. B'é Kosta Khetagurov (1859-1906) file náisiúnta na nÓiséiteach a chuir tús le caighdeánú na teanga.
San Ungáir, bhí teanga ghaolmhar á labhairt ag treibh a dtugtaí "Jász" uirthi as Ungáiris. Chuaigh an teanga seo i léig le fada an lá, ach i bhfad ina dhiaidh sin féin, ba nós leis na hUngáraigh aitheantas áirithe a thabhairt don treibh seo mar dhream eitneach ar leith. D'fhág na "Jász" téacsanna ina ndiaidh ina seanteanga, agus bhí na saineolaithe in ann an Óiséitis a úsáid mar ghléas le ciall a bhaint astu.