Brenda Wootton. Amhránaí agus file Coirnise ab ea Brenda Wootton (née Ellery) (10 Feabhra 1928 – 11 Márta 1994) agus breathnaíodh uirthi mar ambasadóir do thraidisiún agus chultúr na Coirnise sna náisiúin Cheilteacha go léir agus chomh fada leis an Astráil agus Ceanada.
Luathshaol agus gairm bheatha.
Rugadh Brenda Ellery i Londain, ar feadh cúpla mí nuair a bhí a tuismitheoirí a rugadh sa Chorn ann ag lorg oibre, ach bhí sí ar ais abhaile i gCorn na Breataine ag a sé mhí d'aois. D'fhás sí aníos i sráidbhaile iascaireachta "Lulyn". Sa bhliain 1948 phós sí John Wootton, innealtóir raidió ó Wolverhampton, agus rugadh a n-iníon Susan sa bhliain 1949 . Bhí cónaí orthu i Sen Senan, ansin "Pennsans", le Brenda ag rith gnó leaba agus bricfeasta agus an-bhaint acu le drámaí amaitéaracha. Sa bhliain 1964 d’aistrigh sí gairm bheatha agus chabhraigh sí lena deartháir Peter Ellery a ghnó Potaireacht Tremaen a bhunú – le bheith ina stiúrthóir agus i mbun an tsiopa teaghlaigh i "Pennsans", Margadh Ceardaíochta Tremaen.
Thug sí a ghuth faoi deara ar dtús mar chailín óg scoile, ag canadh i gcór séipéil agus i hallaí sráidbhailte i bpobail iargúlta in Iarthar an Choirn. Bhí Brenda gníomhach ar shaol an cheoil Coirnise go luath sna 1960idí, agus ghlac sí seilbh ar an Count House Country Music Club a bunaíodh le déanaí ag Bostalek) in aice le "Lanust" i 1967, chun a "Pipers Folk Club" féin a bhunú, ag Pluwveryan, Corn na Breataine. Ina dhiaidh sin bhí sí in ann Pipers a aistriú ar ais go dtí Teach na Cúirte, agus ina dhiaidh sin go "Pennsans" ag an Western Hotel. Sa bhliain 1973 cuireadh in aithne í do Richard Gendall, a mhúin dhá amhrán san Choirnis di le canadh ag an bhFéile Phan Cheilteach i gCill Airne in Éirinn na bliana sin, agus d’fháiltigh sí roimh an deis a bheith ag canadh i dteanga Chorn na Breataine, Kernewek, agus í ag geallúint amhrán amháin ar a laghad a chanadh i gCornais ag gach ceolchoirm. Scríobh Risteard breis agus 460 amhrán do Bhrenda, breis is 140 acu san Choirnis. Sa bhliain 1974, thug Brenda Margadh Ceardaíochta Tremaen anonn don iníon Sue le bheith ina bainisteoir, agus d’iompaigh sí ina amhránaí gairmiúil.
eTaifeadadh a cuid albam go luath ar lipéad Sentinel Chorn na Breataine, go minic le le John the Fish (John Langford), lena gcan sí ar feadh sé bliana. Níos déanaí, sheinn Brenda le Robert Bartlett agus leis na giotáraithe Pete Berryman, Mike Silver, Al Fenn, David Penhale agus Chris Newman.
Chlúdaigh a stór thar na blianta ceol tíre, rac-cheol, gormacha, snagcheol agus fiú iomann, ach is fearr a chuimhnítear uirthi as a "caighdeáin" Coirnise mar Lamorna, The White Rose, "Camborne Hill", "The Stratton Carol" agus na bailéid "Mordonnow", "Tamar", "Silver Net" agus "Lyonesse",iad siúd is déanaí scríofa go deireanach ag Richard Gendall. 
Bhí sí chomh compordach agus í ag canadh san Choirnis, san Bhriotáinis nó san Bhéarla agus bhí an cháil chéanna uirthi sa Bhriotáin, ar thug sí cuairt uirthi go rialta, agus a bhí sí i gCorn na Breataine ó dhúchas. Bhí sí le feiceáil sa chéad Fhéile Idircheilteach Lorient riamh sa Bhriotáin go luath sna 1970idí.  Bhain Brenda cáil amach ar fud an domhain áit ar chuir deoraithe an Choirn agus eile fáilte roimpi, agus chan sí ag an Kernewek Lowender san Astráil Theas trí huaire, agus i gCeanada agus ar fud na hEorpa chomh maith. Bhain sí uimhir 1 amach sna popchairteacha sa tSeapáin leis an singil an-mhór ‘Walk Across the World’.
Sa bhliain 1977, rinneadh bard den Gorsedh Kernow de Bhrenda, agus thug mar ainm "Gwylan Gwavas" (Faoileann "Lulyn"). Sna blianta ina dhiaidh sin, bhain sí clú amach i gCorn na Breataine mar láithreoir do BBC Radio Cornwall áit a raibh sí ina hóstach ar an gclár iarratais seachtainiúil móréilimh "Sunday Best", go dtí 1990. Bhí sí ina hUachtarán Oinigh freisin ar Radio Beacon, an tseirbhís raidió ospidéil d’Ospidéal Naomh Labhrás i m"Bosvena" . Fuair sí bás i b"Pennsans" in aois 66, i Márta 1994 tar éis tinneas fada.
Athaimsíodh téipeanna Bobino.
Sa bhliain 2010, d’athaimsigh innealtóir taifeadta Wootton, John Knight, na máistirthéipeanna analógacha de léiriú beo ó Mheitheamh 1984, ag buaic a gairme idirnáisiúnta. Bhí Wootton leis an Camborne Town Band, agus na ceoltóirí Ray Roberts, Dave Freeman agus Chris Newman, mar chuid den cheolchoirm, a bhí ar siúl ag amharclann halla ceoil Bobino i bPáras. Ina dhiaidh sin rinneadh máistreacht dhigiteach ar an taifeadadh agus eisíodh é mar "All of Me", ina raibh naoi rian déag agus leabhrán sé leathanach déag de ghrianghraif neamhfhoilsithe, go leor acu ó bhailiúchán príobháideach Wootton féin.
Oidhreacht.
Sa bhliain 2017, bhronn BBC Radio Cornwall Plaic Gorm ar Bhrenda mar an ‘laoch ceoil’ is mó a raibh meas ag Corn na Breataine uirthi, ar vótáil a n-éisteoirí air. In 2021, cuireadh an Plaic Gorm in airde ar bhallaí an Tí Chuntais ag Bostalek in aice le "Lanust", suíomh a Pipers Folk Club, agus ónar thosaigh a gairm cheoil. Ag leanúint ar aghaidh óna foilsiú de dhánta Bhrenda, ‘Pantomime Stew’, i 1995, tá trí dhlúthdhiosca nua léirithe go príobháideach ag iníon Bhrenda, Sue Ellery-Hill, le taifeadtaí sean agus nua de Bhrenda, go leor amhrán nár chualathas roimhe seo. Sa bhliain 2018 d’fhoilsigh sí beathaisnéis a máthar ‘Brenda: For the Love of Cornwall - the Life and Times of Brenda Wootton, Cornwall’s First Lady of Song’, agus in 2021 sheol sí Songbook nua amach le dhá dhlúthdhiosca de Bhrenda ag canadh i gCoirnis, iad go léir scríofa do Bhrenda ag Richard Gendall. Bhí tionscadal nua ar bun chun scannán, taispeántas agus cartlann de shaol agus de cheol Bhrenda a tháirgeadh, á reáchtáil ag Bosena i b"Pennsans" . Bhí an taispeántas ar siúl i mí Dheireadh Fómhair 2021.