Trelis/gawiki huggingface dataset:
Comhleá núicléach. Nuair a nascann dhá núicléas bheaga le chéile chun núicléas níos mó a dhéanamh,sin comhleá núicléach. 
Scaoiltear fuinneamh núicléach amach as núicléas nuair a chomhleáitear dhá núicléón nó dhá núicléas bheaga (mar shampla núicléas de dheoitéiriaim is núicléas de thritiam, dhá iseatóp hidrigine) le chéile chun núicléas níos mó a chruthú. Athrú maise chuig fuinneamh is bun leis an gcruthú fuinnimh seo. 
Chun comhleá a chur chun cinn, ní mór na núicléis bheaga atá araon luchtaithe go dearfach a bhrú chomh gar sin dá chéile go sáraítear a gcomhéaradh. Imoibriú comhleáite is bun le teas na Gréine is na réaltaí eile, agus an radaíocht go léir a astaíonn siad. 
Cruthaítear teocht ard go leor chun gur féidir an comhleá a dhéanamh i bpléascán núicléach eamhnaithe. Mar sin, sna H-bhuamaí, is amhlaidh a bhíonn pléasc bheag eamhnaithe a chruthaíonn an ardteocht chun pléasc comhleáite a mhadhmadh. 
I dtíortha ar fud an domhain, táthar ag iarraidh an t-imoibriú seo a chur ar siúl ar bhonn leanúnach stiúrtha chun an fuinneamh a fháil uaidh agus cumhacht leictreach a ghiniúint uaidh sin. 
Ní théann an t-imoibriú ar aghaidh oiread ar fiú trácht air ach nuair a bhíonn teocht is brú fíorard i bhfeidhm. Níl sé éasca ná saor na coinníollacha seo a chomhlíonadh.
An todchaí.
Dhá phríomh-mhodh atá á bhforbairt is á dtástáilː
Comhleanúnachas. Sa bhfisic, an gaol idir tonnta. Deirtear go bhfuil dhá thonn den mhinicíocht chéanna comhleanúnach má fhanann a ndíláithrithe coibhneasta tairiseach thar am, is é sin, má bhíonn tonn amháin chun tosaigh ar an gceann eile ag nóiméad amháin agus más ionann an scéal nóiméad éigin níos déanaí. I dtonnta mar sin, bíonn uillinn thairiseach pais eatarthu, agus bíonn siad ar comhchéim. Bíonn solas léasair comhleanúnach, ach ní mar sin do sholas ó ghnáthbholgán, a bhíonn neamh-chomhleanúnach.
Comhlínitheoir. Feiste optúil chun léas eisréimneach solais (ó fhoinse pointe, mar shampla) a athrú ina léas comhthreomhar, rud is gá chun iompar optúil an léis a rialú (i speictreascóp nó speictriméadar, mar shampla). De ghnáth, téann an solas trí lionsa inréimneach agus ansin trí scoiltín. Sa chomhlínitheoir in X-ghathaíocht, úsáidtear scoiltíní amháin chun léas a chruthú a dhéanfaidh scáth géar. I gciall eile, tugtar "comhlínitheoir" ar theileascóp beag atá feistithe ar cheann mór agus a úsáidtear don réamhailíniú garbh.
Comhordanáidí Cairtéiseacha. Sa mhatamaitic, bealach a shaothraigh René Descartes chun ionad pointe a shainiú de réir a fhaid ó dhá líne dhíreacha fhosaithe is (de ghnáth) ingearacha, a dtugtar "aiseanna na gcomhordanáidí" orthu. Ba mhór an dul chun cinn don gheoiméadracht forbairt na geoiméadrachta anailísí ag Descartes is daoine a tháinig ina dhiaidh, agus fíoráisiúil i bhfeidhmiú an chalcalais.
Comhordanáidí polacha. Sa mhatamaitic, bealach chun ionad pointe P a dhéanamh amach óna fhad r ó phol O is ón uillinn idir OP is bunlíne θ. Córas thar a bheith áisiúil is ea é chun cur síos ar ionaid phointí i leith pointe fhosaithe amháin. Mar shampla, is í cothromóid pholach ciorcail a bhfuil a lár ag O is a gha ar fhad a ná r = a. Is í cothromóid pholach an chiorcail trí O, le trastomhas ar an mbunline trí O, r = 2 a cos θ. Is féidir lúba is cuair a scríobh mar chothromóidí éasca i gcomhordanáidí polacha cosúil le r = a sin θ.
Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach. Eagraíocht a bunaíodh faoi Chonradh na Róimhe (1957) mar chuid de ghluaiseacht chomhtháite na hEorpa is ea an Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach (EURATOM). Cónascadh leis an gComhphobal Eorpach do Ghual is Cruach i 1962 é chun an Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa a chruthú. Tá mar chuspóirí aige feidhmeanna síochánta an fhuinnimh núicléach a chur chun cinn, chun leictreachas a ghiniúint go háirithe. Tá margadh aonair Eorpach d'ábhair núicléacha ann ó 1959 ar aghaidh.
Comhphróiseálaí. An dara próiseálaí i ríomhaire, mar phróiseálaí roghnach breise sa chuid is mó de na ríomhairí pearsanta, a ligeann don ríomhaire tascanna áirithe a dhéanamh níos tapa. Mar shampla, tá comhphróiseálaithe matamaitice is graificí ann.
Comhshaol eipipeiligeach. An crios peiligeach is tanaí san aigéan, ag síneadh amach ón talamh go dtí doimhneacht timpeall 200 m. Cuimsíonn sé an crios fótach (an ciseal dromchlach ar féidir le solas na Gréine treá tríd ionas gur féidir le plandaí muirí fótaisintéise maireachtáil ann). De réir mar a éiríonn an t-uisce níos tréshoilsí, is doimhne fós an crios seo. Ach ní bhíonn ach doimhneacht 50 m sa chrios néiríteach, de bharr na moirtiúlachta.
Comhshaolachas. Téarma nach bhfuil ciall bheacht aige, ach go ginearálta, suim i gcúrsaí comhshaoil is imní fúthu, aithint go bhfuil truailliú an chomhshaoil ag dul ar aghaidh is ag méadú go tapa trí mhíbhainistiú acmhainní an Domhain, agus go bhfuil gá le caomhnú. Díorthaíonn daoine áirithe ciall breise leis an téarma, nach féidir brath ar eolaíocht nó teicneolaíocht chun réiteach a fháil ar na fadhbanna comhshaoil, agus gur gá srian a chur ar fhás eacnamaíoch mar go bhfuil teorainn le hacmhainní an Domhain.
Comhshaolta beantacha. An crios muirí beatha ar ghrinneall na farraige, mar mhalairt ar na comhshaoil pheiligeacha san uisce féin. Samhlaítear dhá phríomhchuid. Tugtar "comhshaolta beantacha éadoimhne" orthu siúd i dtreo an chladaigh ó imeall na scairbhe ilchríochaí: sna comhshaolta seo bíonn fo-chrios amháin, a dtugtar "an crios oschladachúil" air, atá os cionn an lán mara (an crios lapadaíle) ar éigin mar a nochtar na horgánaigh don sáile trí lapadaíl na dtonnta is tonnta stoirme ó am go chéile, agus an rabharta. Luíonn an dara fo-chrios, an crios cladúil, idir an lán mara is an lag trá (an crios idirthaoideach). Agus luíonn an 3ú crios, an crios fo-chladúil, idir an lag trá is imeall na scairbhe ilchríochaí (an crios scairbhe). Tugtar "comhshaolta beantacha doimhne" ar chomhshaolta an imill ilchríochaigh is an aigéin amach ón imeall. Roinntear iad seo i bhfo-chrios beantach batach (ó imeall na scairbhe go doimhneacht 4,000 m), fo-chrios beantach aibhéiseach (4,000-6,000 m) agus fo-chrios beantach háidéach (6,000-11,000+ m). Ar an ngrinneall roinntear na gnáthóga beantacha éagsúla i ngrúpa amháin ina n-áitríonn na horgánaigh dromchla an ghrinnill den chuid is mó (eipeafánaí beantacha), agus grúpa eile ina n-áitríonn na horgánaigh an dríodar féin (ionfánaí beantacha).
Crios peiligeach. An crios ina bhfuil orgánaigh bheo in uisce na farraige, mar mhalairt ar na comhshaoil bheantacha gar do ghrinneall na farraige. Fo-roinntear na comhshaolta seo a thuilleadh fós de réir doimhneachta: an crios néiríteach (gar don chósta), an crios aigéanach, an crios eipileiligeach, an crios méisipeiligeach, agus an crios bataipeiligeach.
Comhtháthú ollscála. Modh déantúsaíochta ciorcad, a chomhtháthaítear le líon an-mhór comhbhall scoite (níos mó ná 100,000) ar an slisne sileacain is ea Comhtháthú ollscála (VLSI). Ba dhul chun cinn é seo ar LSI, comhtháthú mórscála, an chéad chéim i bhforbairt na slisní sileacain, mar a mbíodh timpeall 1,000 comhbhall ar shlisne amháin.
Comhthíosachas. Is é atá i gceist le comhthíosachas ná saghas idirghníomhú idir dhá speiceas difriúil, ina bhfaigheann ceann acu (an comhthíosach) buntáiste as soláthar coiteann bia, gan an ceann eile (an t-óstach) a bheith thíos leis.
Comhtholgadh. Is éard atá i gceist le comhtholgadh ná staid inchúlaithe neamhaireachtála a fhéadfaidh tarlú díreach i ndiaidh buille trom don cheann, ach a leanann níos faide ná an tráma féin. 
Nuair a thagann duine chuige féin bíonn a chuimhne ar an taisme lagaithe, agus ar ar tharla roimhe sin freisin b'fhéidir (aimnéise aisiompaithe). Ní bhíonn damáiste garbh déanta don inchinn, ach anois is arís damáiste inchúlaithe do néaróin. 
Comharthaí.
Is féidir go bhfuil comhtholgadh ar dhuine má bhíonn ceann amháin nó níos mó ná ceann amháin de na leideanna sofheicthe seo a leanas ann:
Spórt.
Tá sé tábhachtach, d’imreoirí agus d’oiliúnóirí, comharthaí agus rioscaí an chomtholgtha a bheith ar eolas ag gach éinne agus lán chomh tábhachtach daoine óga a bhfuil comharthaí an chomhtholgtha orthu a bhaint den láthair imeartha go dtí go mbeidh biseach orthu. Nuair a bhuailtear duine de na himreoirí nó má thaispeánann siad comharthaí an chomhtholgtha bainim den chluiche iad láithreach bonn.
Comhthóras Eorpach. Saotharlann taighde i gcomhair comhleá núicléach is ea an Comhthóras Eorpach (JET). Tá imoibreoir ollmhór comhleáite i bhfoirm taoschnó ann, a dtugtar "tóras" nó "tokamak" air. Cuireadh ar siúl in Abingdon Shasana é i 1983. Maoinithe ag 15 thír Eorpach agus EURATOM. I 1997 d'éirigh leis an turgnamh cumhacht 16 MW a ghiniúint le cóimheas 65% idir cumhacht amach is isteach a bhaint amach.
Compás gíreascópach. Saghas gíreascóip a shocraítear chun treoshuíomh ó thuaidh a choinneáil, mar chúnamh i loingseoireacht.
Arthur Holly Compton. Fisicí a rugadh i Wooster, Ohio ab ea Arthur Holly Compton (10 Meán Fómhair 1892 – 15 Márta 1962). Chuidigh sé le forbairt an bhuama adamhaigh. Roinn sé Duais Nobel na Fisice i 1927 as iarmhairt Compton a aimsiú, méadú i dtonnfhaid X-ghathanna nuair a imbhuaileann siad le leictreoin in adaimh le meáchain ísle adamhacha.
Sphingidae. Leamhan meánach nó mór, de ghnáth le sciatháin thriantánacha fhada is colainn fhadaithe is ea an conach. Eitlíonn sé go tapa, agus é ábalta dul ar foluain. An próboscas fada go minic, agus úsáideann sé é le neachtar a shú. An-fhlúirseach sna trópaicí. Tugtar "an seabhacleamhan" air freisin.
Conach na gcealtrach. Conach mór oíche, le réise sciathán 12 cm. Na sciatháin thosaigh dorcha le marcanna buí, na sciatháin chúil ócar/buí le bandaí dubha. An tóracs dubh le marcanna cosúil le blaoscanna buí. Itheann sé mil is súlach a úscann as crainn. Itheann an larbha plandaí agus pupaíonn ar an talamh.
Cónaiféar. Crann a tháirgeann buaircíní (cóin). Le bheith cruinn, aon bhall den ord gimnispeirme "Coniferales", a chuimsíonn na péiní, na cufróga is na harócair. I dtéarmaí níos scaoilte, na gimnispeirmeacha uile ach amháin na cicidifítí.
Conamar. Conamar a thugtar ar na horgáin go léir as ainmhí maraithe ach amháin na matáin is na cnámha. Itear cuid díobh (an t-ae, na duáin, an croí) ach cuirtear an chuid eile de láimh.
Concorde. Eitleán forshonach maorga ar leith ba ea an Concorde. Bhí sé mar shainchomhartha náisiúnta ag an mBreatain is an Fhrainc i 1969-2000. 
Thaistil an Concorde ag timpeall Ma 1.8 (1.8 × luas forleata fuaime, nó 610 m s), ach boic shaibhre amháin a d'úsáideadh é. 
Stair.
Comhthionscadal Francach-Briotanach a bhí ann ó thús ina dhearadh, a thógáil is a úsáid. Bhí suim thar na bearta ann ar fud an domhain. Ach níor cheannaigh aon chomhlacht i dtír ar bith eile ceann díobh, mar bhí an Concorde róchostasach le ceannach is rith. 
Timpiste.
Díchoimisiúnaíodh an t-eitleán tar éis tuairte tubaistí gar do Pháras i 2000 inar maraíodh 113 duine. Trí thimpiste shimplí a tharla sí. Píosa miotail a thit ar an rúidbhealach ó eitleán eile, pholl sé roth ar thaobh clé an eitleáin. Phléasc an bonn seo, agus threáigh píosa de sin an sciathán gar d'inneall clé amháin is umar breosla istigh sa sciathán. Thosaigh tine san inneall, chuaigh an t-inneall sin ó smacht, scaip an tine, agus ní raibh an píolóta in ann í a mhúchadh. Cailleadh cumhacht, agus theip ar an t-eitleán a ardú a choimeád ar siúl. Taobh istigh de chúpla nóiméad san aer, chaill sé a luas agus thit go talamh mar a bheadh cloch ann.
Condar. Badhbh ón Domhan Úr a bhfuil dhá speiceas de ann: condar California ("Gymnogyps californianus"), agus condar na nAindéas ("Vultur gryphus"). Tá réise sciathán chondar na nAindéas níos leithne ná éan ar bith beo, suas le 3 m. Ar an drochuair, tá condar California ag dul i léig.
Is géinis mhonathíopúla iad "Gymnogyps" agus "Vultur", agus is dá cheann as na cúig ghéineas san fhine Cathartidae (bultúir an Domhain Nua) iad. Ní grúpa tacsanomaíochta iad na condair, mar sin.
Conformáil. Sa cheimic, is éard atá i gceist leis an gconformáil ná eagar na n-adamh i móilín i leith na n-adamh siúd nach bhfuil nasctha go díreach leo. Mar shampla, i struchtúr dé-theitrihéadrach an eatáin, C2H6 nó H3C-CH3, is iad na CH3anna an dá theitrihéadrán, agus is féidir an nasc singil C-C eatarthu a rothlú ionas gur féidir faid éagsúla a bheith idir na hadaimh H ar theitrihéadrán amháin agus na cinn ar an teitrihéadrón eile. Mar sin, féadfaidh an iliomad conformáil a bheith ag eatán.
I móilín an chioglaiheacsáin, arís, is féidir trí chonformáil a aithint, mar atá, conformáil na cathaoireach, conformáil an bháid, agus conformáil an bháid chasta. Is í an chathaoir an chonformáil is cobhsaí. Sa chonformáil seo tá ceithre adamh an mhóilín in aon leibhéal le chéile, an cúigiú adamh ar aon taobh den leibhéal seo, agus an séú ceann ar an taobh eile, ionas go bhfuil an dá adamh sin chomh fada ó chéile agus is féidir. Sa bhád tá an dá adamh sin ar aon taobh den leibhéal, agus is í an chonformáil seo is éagobhsaí - le teocht an tseomra níl ach 0.1 % de mhóilíní an chioglaiheacsáin sa chonformáil seo in aon phointe ama. Maidir leis an mbád casta, is conformáil é ina bhfuil an cheithre adamh eile lúbtha as a riocht, ionas nach bhfuil siad in aon leibhéal le chéile.
Cóngas. Gaolta idir daoine de bharr gur de shliocht duine ar leith amháin, a gcomhshinsear, iad. I ngach sochaí dhaonna bíonn a leithéid de ghaol fola suntasach agus éagsúil ó ghaolta le daoine eile. Bíonn idirdhealuithe éagsúla suntasacha eile idir gaolta tríd an máthair is tríd an athair, idir garghaolta is gaolta atá fada amach ó chéile, agus idir gaolta den ghlúin chéanna is ó ghlúnta difriúla. I sochaithe beaga neamhthionsclaíocha, is minic gurb iad na gaolta cóngais príomhbhunús na sochaí. Bíonn difríochtaí móra idir córais, ag brath ar phatrúin cónaithe, dlíthe pósta, nósanna oidhreachta is eile.
Cónghearradh. Figiúir a ghearrann plána trí dhronchón ciorclach dúbailte. Má théann an plána trí stuaic V an chóin, is féidir go ngearrfaidh sé an cón ag pointe amháin V. Nó trí dhá líne dhíreacha trí V arb iad gineadóirí an chóin iad. Má bhíonn an plána ag dronuillinn le hais an chóin, gan é ag dul trí V, gearrann sé an cón i gciorcal. Má bhíonn sé gearrtha comhthreomhar le gineadóir an chóin, gearrtar parabóil. Má ghearrann an plána an cón ag uillinn ar bith eile, gearrann sé éilips nó hipearbóil.
Terence Conran. Dearthóir is fear gnó a rugadh in Esher Shasana ar an 4 Deireadh Fómhair 1931 is ea Sir Terence Orby Conran. Bhunaigh is bhainistigh sé comhlacht Habitat, inar dhíol troscán a dhear sé féin is ábhair eile de dhearadh nua-aoiseach. Scríobh sé leabhair a bhain cáil amach freisin, ina measc "Terence Conran on Design" (Terence Conran ar Dearadh, 1996) agus "The Ultimate House Book" (An Leabhar Deiridh Tí, 2003). Chaill sé seilbh ar Habitat sa bhliain 2011.
Consairtín. Orgán giolcaigh iniompartha, cosúil leis an gcairdín i bprionsabal, ach heicseagánach i dtrasghearradh ingearach, níos lú, gan mhéarchlár. Paitinníodh an cineál Sasanach, atá go hiomlán crómatach, i 1844. Cuireadh an pianóchairdín iomlánaithe ina ionad go luath sa 20ú céad.
Consan. Fuaim a dhéantar le dúnadh nó caolú chonair an ghutha chun go stoptar nó go laghdaítear sreabhadh an aeir ar feadh tamaillín. Mar shampla, dúntar na liopaí chun p a rá, agus cuirtear an teanga i gcoinne an charbaill chun s a rá. Go minic bíonn consan ag tús is ag deireadh siolla, mar atá i c o n-s a n.
Conslaod. Galar víreasach madraí is firéad áirithe. Is féidir leis scaipeadh go dtí rónta freisin. Féadfaidh sé a bheith marfach, agus is iad na siomptóim ná ionsaithe catarra is comharthaí géara néareolaíocha, cosúil le taomanna. Bíonn vacsaíniú an-éifeachtach len é a sheachaint.
John Constable. Péintéir tír-radharc a rugadh in East Bergholt Shasana ab ea John Constable (11 Meitheamh 1776 – 31 Márta 1837). I measc a shárshaothar cáiliúil tá "The Haywain" (An Vaigín Féir, 1821) agus "White Horse" (Capall Bán, 1825). É féin agus Turner na péintéirí Sasanacha tír-radharc is mó cáil.
Continuo. Cleachtadh an-choiteann i gceol Barócach, ina líontar amach an t-inneach armónach trí thagairt do dhordlíne le nodaireacht ar leith (an dord uimhrithe). De ghnáth soláthraíonn gléas armóin, cosúil le cruitchorda, orgán, liút nó eile, neartaithe le dorduirlis shéiseach cosúil le dordveidhil, olldord, basún nó eile.
Contre jour. Sa chineamatagrafaíocht, radharc a tógadh agus an ceamara dírithe i dtreo príomhfhoinse an tsolais. Sa chás seo léirítear na réada is na daoine sa réamhionad mar scáthphictiúr, luan geal timpeall ar a n-imill go minic.
Edward Conway. Fiseolaí, bithcheimicí is matamaiticeoir a rugadh in Aonach Urmhumhan ab ea Edward Joseph Conway (3 Iúil 1894 – 29 Nollaig 1968). Rinne sé taighde ar fheidhmiú na bhfidíní sa duán. Rinne sé staidéar cuimsitheach ar na tiúchain dhifriúla ian Na, K is Cl sa sreabhán incheallach is an sreabhán eactarcheallach, agus na meicníochtaí a rialaíonn na tiúchain seo. I 1941 d'éirigh leis a léiriú go bhfuil an cillscannán éigníomhach roghnaíoch tréscaoilteach, agus go bhfuil próiseas iompair ghníomhaigh sa chillscannán atá in ann iain is móilíní a iompar trasna an scannáin i gcoinne grádáin leictricheimicigh, ar gá fuinneamh a sholáthar go leanúnach dó. Mar thoradh ar an dá mheicníocht seo a bheith ag obair as lámha a chéile an t-am ar fad, saothraítear poitéinseal (leictreach) fosaithe trasna an chillscannáin. Ar bhunsraith na hoibre seo, léirigh Hodgkin is Huxley na meicníochtaí atá faoin bpoitéinseal gníomhaithe a tharlaíonn i gcillscannáin fíochán infhlosctha inchorraithe (matáin is néaróga), obair a bhuaigh Duais Nobel i 1963. Rinne sé taighde suntasach ar na himoibrithe dí-ocsaídithe/ocsaídithe i gcealla na stéige a bhíonn ag díleá glúcóis agus a ról i dtáirgeadh an aigéid hidreaclóraigh i súlach gastrach. Rud suntasach ina shaothar ab ea an bhéim ar fheidhmiú na matamaitice i ngach réimse dá thaighde.
Thomas Cook. Ceannródaí turasóireachta a rugadh i Melbourne, Derbyshire Shasana ab ea Thomas Cook (22 Samhain 1808 – 18 Iúil 1892). Is eagraíocht uiledhomhanda an comhlacht taistil a bhunaigh sé. 
D'eagraigh Cook grúpa taistil den chéad uair ar 5 Iúil 1841 nuair a chuir sé 500 duine ó Leicester Shasana go Loughborough agus iad ar mhisean in aghaidh an ólacháin. Duine cráifeach den chreideamh Baisteach ba ea Cook. 
Sa bhliain 1845 thosaigh Cook ag eagrú grúpaí go Learpholl agus sa bhliain 1851 grúpaí turasóirí go dtí mór roinn na hEorpa. 
I mBergen, san Iorua a fuair sé bás ar 18 Iúil 1892.
Chuaigh an gnólacht 'Thomas Cook', an ghníomhaireacht taistil, i mbá sa bhliain 2019, ach díoladh tá t-ainm trádála.
Edward Cooper. Réalteolaí agus polaiteoir, a rugadh i mBaile Átha Cliath, ab ea Edward Joshua Cooper (1798-1863). I 1830 fuair sé Caisleán Mharcraí i mBaile Easa Dara, Contae Shligigh, le hoidhreacht, agus thóg réadlann ann. 
Thomhais sé neasionaid 60,066 réalta, nach raibh ach 8,965 cinn acu ar eolas roimhe sin. Cúntóir Cooper, Andrew Graham, a rinne an chuid is mó den obair. D'fhoilsigh an rialtas na torthaí seo i g"Catalogue of Stars near the Ecliptic, observed at Markree" (Catalóg na Réaltaí gar don Éiclipteach a breathnaíodh i Marcraí, 4 imleabhar, 1851-1856).
Teachta parlaiminte ba ea é idir 1830 -1841 agus 1857 -1859.
Leon Neil Cooper. Fisiceoir a rugadh i Nua-Eabhrac is ea Leon Neil Cooper (r. 28 Feabhra 1930). Shaothraigh sé teoiric ar iompar díseanna leictreon (díseanna Cooper) in ábhair áirithe ag teochtaí ísle, a chuidigh go mór chun teoiric BCS (Bardeen-Cooper-Schrieffer) na forsheoltachta a shaothrú níos déanaí. Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1972 le John Bardeen is Robert Schrieffer as.
Cópapód. Artrapód bídeach uisciúil. Tá foirmeacha a mhaireann go saor an-fhlúirseach san iliomad gnáthóg muirí is fionnuisce, ag déanamh naisc bhunúsaigh sa slabhra bia trí mhionphlandaí planctóin a ithe. Timpeall 9,000 speiceas sa bhfo-rang, cuid mhaith díobh comhthíosach le grúpaí eile ainmhithe nó seadánach orthu.
Aaron Copland. Cumadóir ceoil a rugadh i Nua-Eabhrac ab ea Aaron Copland (14 Samhain 1900 – 2 Nollaig 1990). I measc a shárshaothar le tagairtí láidre do cheol traidisiúnta Mheiricea, tá an dá bhailé "Billy the Kid" (Liaimín Óg, 1938) agus "Appalachian Spring" (Earrach Apaláiseach, 1944). Chum sé scóir do scannáin, dhá cheoldráma, agus 3 shiansa freisin.
Copra. Is bia triomaithe cnó cócó é copra. Sna 1860idí, chun cur leis an soláthar saille ainmhíche, dhírigh déantóirí gallúnaí, margairín is bealaitheoirí ar olaí plandúla trópaiceacha agus ola cnó cócó go príomha. Ar dtús, cheannaigh trádálaithe an ola ó na daoine áitiúla, ach de réir a chéile bunaíodh fáschoillte chun copra a tháirgeadh. Faightear an ola tríd an gcopra a chomhbhrú. Is iad na hoileáin Fhilipíneacha, an Indinéis, Srí Lanca, an Mhalaeisia agus oileáin an Aigéin Chiúin na táirgeoirí is tábhachtaí.
Coprainicil. Aon chóimhiotal copair is nicile, le dath airgeadach. Úsáidtear go forleathan i gcomhair mona í.
Corainteach. Ceann de 5 phríomhord na hailtireachta clasaicí, le stoic chuisleannacha shainiúla agus mullaigh acantais mhaisithe. Ceapadh san Aithin sa 5ú céad RC é, forbraíodh níos déanaí sa Róimh, agus úsáideadh go forleathan i dtréimhse na hAthbheochana.
Corandam. Mianrach, déanta as ocsaíd alúmanaim, Al2O3, ábhar an-chrua a úsáidtear mar scríobach. Is cineálacha ar chaighdeán seoide iad rúibín is saifír.
Córas. Aon bheith bhitheolaíoch, mheicniúil, fhisiciúil nó eagraíoch a dhéanann feidhm ar leith, ag fáil ionchuir óna thimpeallacht agus ag cur aschuir amach don timpeallacht. Mar sin, tá gach aon chóras ina fho-chuid de chóras níos leithne, agus mar sin de. Maidir le ríomhaireacht, úsáidtear an téarma don chuid sin d'eagraíocht a dhéanann an phróiseáil sonraí is féidir a dhéanamh le ríomhairí: láimhseáil an phárolla, na mbillí is na sonraí.
Córas Aeriompartha Rabhaidh is Ceannais. Is é is Córas Aeriompartha Rabhaidh is Ceannais ann ná córas radair ar aerárthaigh atá in ann stocairí naimhdeacha a bhrath ("AWACS" i mBéarla), dul sa tóir orthu ar fhadraon, agus eitleáin troda a dhíriú orthu len iad a bhacadh. Tá córas mar seo ag aerfhórsa na Stát Aontaithe, oibrithe i gcomhar le hEagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh.
Córas deachúil. An t-uimhirchóras i ngnáthúsáid, ina scríobhtar sraith digití leis an digit is lú oird (= 0) ar dheis, a iolraítear faoi 100, an chéad digit eile ar clé (le hord 1) iolraithe faoi 101, an chéad digit eile ar clé (le hord 2) iolraithe faoi 102, agus mar sin de. Mar sin, is ionann an uimhir ‘ceithre chéad is seasca seacht’ agus 4 × 10 + 6 × 10 + 7 × 10, a scríobhtar mar 467. I gcodáin dheachúla, is codáin iad le hainmneoirí ar cumhachtaí 10 iad. Mar sin, scríobhtar an codán 38/100 = 30/100 + 8/100 = 0.30 + 0.08 sa bhfoirm 0.38.
Córas domlasach. Córas fiseolaíoch chun domlas a tháirgeadh, a stóráil, a thiubhú is a iompar, a chuimsíonn an t-ae, máilín an domlais, agus duchtanna áirithe. Draenálann an domlas a dhéantar san ae isteach i nduchtanna heipiteacha, agus uathu sin tríd an ducht cisteach isteach i máilín an domlais. Spreagann ionghabháil bianna sailleacha tál an domlais as an máilín agus isteach trí dhuchtanna domlasacha cisteacha is comónta, mar a meascann sé le heinsímí díleácha ón bpaincréas. Uaireanta cruthaítear clocha domlais sa mháilín nó na duchtanna dromlasacha a chuireann bac le rith an domlais tríd an gcóras, agus fulangíonn duine pianta is míchompord dá bharr (coiliceam domlasach).
Córas eochróra. Bealach chun córas ríomhaire, na crua-earraí is na bogearraí a fháil ina n-iomláine ó sholáthróir amháin. Ní gá córasanailís ná córasdhearadh cuimsitheach a dhéanamh, agus is féidir an córas a fhás de réir mar is gá ach íoc as.
Córas eolasbhunaithe. Córas ríomhaire a fheidhmíonn ar eolas, eagraithe ina thacar rialúchán, mar mhalairt ar fheidhmiú ar shonraí. Úsáidtear é mar mhacasamhail nó aithris ar phróisis an duine i gcinneadh ar chomhairle nó breith: mar shampla, i ndiagnóisiú sa mhíochaine, nó measúnú san achtúireacht. Luaitear an tacar rialúchán a mbíonn an córas ag feidhmiú air mar bhunachar eolais, mar mhalairt ar bhunachar sonraí.
Córas héilealárnach na gréine. An fíoras go dtimpeallaíonn an domhan (is na pláinéid eile) an ghrian, ní hionann is an seanchreideamh go raibh an domhan fosaithe i lár na cruinne. Nicolaus Copernicus a chuir i gcás den chéad uair gurb amhlaidh a bhí, sa 16ú céad, agus ba é Galileo Galilei a chruthaigh é le ceann de na chéad teileascóip dá ndearnadh. Rinne Johannes Kepler grinnithe Galileo a fheabhsú, ag cruthú gur fithis éilipseach atá ag an domhan thart ar an ngrian.