Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tuilte sa Phacastáin, 2022.  
Bhuail tuilte an Phacastáin idir 14 Meitheamh - Deireadh Fómhair 2022, de thoradh titim throm báistí. Séasúr an mhonsúin a bhí ann, ach bhí an fhearthainn ar scála nach bhfacthas riamh cheana. 
Chuaigh aibhneacha sa cheantar thar a mbruacha de bharr na díle báistí. Réabadh dambaí móra agus bhí fuarlaigh ar na bóithre. 
Bhí breis is 33 milliún duine, nó duine amháin as seachtar, agus aon trian  den tír, buailte ag na tuilte. Fuair breis is 1,600 duine bás. 
Rinneadh tithe a leagan agus a scuabadh chun bealaigh. Scriosadh 218,000 teach, agus damáiste déanta do 2 milliún.Ag deireadh mhí Lúnasa, bhí na seirbhísí éigeandála ar a ndícheall i gcónaí ag iarraidh teacht ar dhaoine i gceantair iargúlta a bhí sáinnithe de bharr na tubaiste. Tugadh le fios go mbeadh suas le milliún campa ag teastáil ar mhaithe le teacht i gcabhair ar dhaoine ar scriosadh a dtithe cónaithe.
Tharla tuilte sa Phacastáin chomh maith le linn samhradh 2010, agus fuair beagnach 2,000 bás san am sin. Ach bhí na damáistí i bhfad níos measa sa bhliain 2022, agus ag éirí níos deacra a bheith ag maireachtáil sa tír.
Donnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Chartaigh. Ba shaighdiúir, agus polaiteoir Éireannach é Donnchadh Mac Cárthaigh, 1ú Tiarna Chlann Chartaigh ( 1594–1665 ). Tháinig sé i gcomharbacht ar an 2ú Bíocunta Múscraí sa bhliain 1641. D' éirigh sé amach in aghaidh an rialtais, ag éileamh saoirse creidimh mar Chaitliceach agus ag cosaint cearta na n-uaisle Gaelacha i Comhdháil Chaitliceach na hÉireann. Níos déanaí, thacaigh sé leis an Rí i gcoinne a naimhde Parlaiminte le linn an concas Chromail ar Éirinn, cuid de Cogaí na dTrí Ríochta, ar a dtugtar freisin Cogadh Cathartha na Breataine.
Shuigh sé i dTeach na gComóntach i bparlaimintí na hÉireann 1634 -1635 agus 1640 -1649, áit ar chuir sé i gcoinne Strafford, príomhghobharnóir tiarnúil an rí Séarlas I. Sa bhliain 1641 bhí baint aige le bás Strafford. Chuaigh sé i bpáirt le éirí amach na hÉireann 1641 nuair a shroich sé a eastáit i gCúige Mumhan. Throid sé leis an rialtas ag Léigear Luimnigh (1642) agus Cath Lios Cearúill. Chuaigh sé i bpáirt le Caitlicigh na Comhdhála agus shuigh sé ar a gComhairle Uachtarach. Bhí sé i gceannas ar pháirtí síochána na Comhdhála a a bhí i gcoinne na faicsin cléireachais faoi cheannas Rinuccini, nuinteas an Phápa. Throid sé i gCogadh na hAon Bhliana Déag, agus é i gceannas ar na coisithe ag Cath na Cloiche Léithe i mí an Mheithimh 1643. Bhí sé i mbun idirbheartaíochta an tsosa cogaidh i Meán Fómhair 1643, agus an tsíocháin i 1646 idir lucht na Comhdhála agus an Rí a idirbheartú. Sa bhliain 1646 bhrú se lucht na Parlaiminte amach as Caisleán Bhun Raithe. Le linn choncas Chromail, chaill sé Cath Chnocán na Claise i 1651 ach lean sé ar aghaidh go dtí 1652, agus é ar cheann de na de na comhraiceoirí deiridh a ghéill.
Sa bhliain 1653 le linn an Chomhlathais sheas sé ar a thriail as coireanna cogaidh ach éigiontaíodh é. Agus é ar deoraíocht ar an mór-roinn, chruthaigh Séarlas II ina Thiarna Chlann Chartaigh. Ghnóthaigh sé a chuid tailte ar ais nuair a athchóiríodh an mhonarcacht i 1660.
Breith agus tír thionscnaimh.
Rugadh Donnchadh Mac Cárthaigh sa bhliain 1594 i gContae Chorcaí, is dócha i gCaisleán na Blarnan nó i gCaisleán Mhaigh Chromtha, áit chónaithe a thuismitheoirí. Ba é an dara mac ba shine a mhair a bhí ag Cormac óg Mac Cárthaigh (nó Sir Charles MacCarthy sa Bhéarla) agus a chéad bhean Margaret O'Brien. Sir Charles MacCarthy a bhí an teideal an 16ú Tiarna Múscraí ag a seanathair athartha, Cormac MacDermot MacCarthy, ba leis an talamh shinsearach a chlúdaigh codanna móra de lár Chontae Chorcaí. Ba iad muintir a athar muintir Mhúscraí, ríshliocht Ghaelach a tháinig chun cinn ón ghinealach Mhic Cárthaigh Mhóir sa 14ú haois nuair a fuair mac níos óige Múscraí mar "apanage". 
Ba í máthair Dhonnchaidh an iníon ba shine ag Donnchadh Ua Bhriain, 4ú Iarla Thuamhan. Ainmníodh Donnchadh don seanathair seo (ní raibh Donnchadh eile i ríshliocht Mhic Cárthaigh Mhúscraí). Síolraigh sí ó na huaisle Ghaelach Uí Bhriain, de shliocht Bhrian Bóramha, ardrí na hÉireann san Mheánaois.
Phós a tuismitheoirí thart ar 1590. Bhí deartháir agus cúigear deirfiúracha aige, atá liostaithe in alt a hathar.
Monsún. Séasúr fearthainne an tsamhraidh, san Aigéan Indiach go háirithe, is ea an monsún, agus gaoth a shéideann aniar aneas sa samhradh agus anoir aduaidh sa gheimhreadh de ghnáth.
Aeráid.
Aeráid is ea aeráid monsúin ina mbíonn séasúr fliuch is séasúr tirim a éiríonn ó imirce an chrios inréimneachta idirthrópaicí agus athruithe i dtreo na gaoithe.
Faightear a leithéid i réigiúin thrópaiceacha, san Áise go príomha. I gcás monsúin na hÁise, mar thoradh ar théamh mhais ollmhór na tíre sa samhradh, laghdaítear brú an atmaisféir os cionn na hilchríche. Súitear aer tais isteach ó na haigéin (an monsún aniar aneas), agus titeann an bháisteach. 
Sa bhfómhar is lú an chontrárthacht idir tír is aigéan, agus cúlaítear na réigiúin ardbhrú is ísealbhrú. Ansin séideann gaotha fuara tirime anuas ó na Himiléithe (an monsún anoir aduaidh), ag leanúint go dtí an t-earrach.
Iarmhairtí.
Braitheann an chuid is mó de thalmhaíocht na hÁise ar an monsún. Ach is athraitheach a theacht ó bhliain go bliain. Má bhíonn moill air, laghdaítear an bháisteach.
Nuadha (ainm). Ainm Gaelach is ea Nuadha (Núadu, Nuadat, Nuada), ag roinnt pearsana i miotaseolaíocht agus stair na nGael. Is é seanbhrí leis an ainm b'fhéidir ná "déantóir scamaill", ach as Meán-Ghaeilge, laoch, gaiscíoch.
Siosma Mór an Iarthair. Scoilt laistigh den Eaglais Chaitliceach a mhair ó 1378 go 1417 ab ea Siosma Mór an Iarthair () a thosaigh nuair a mhaígh beirt easpag a raibh cónaí orthu sa Róimh agus in Avignon gurbh iad an fíorphápa. Tháinig éilitheoir eile chun cinn i bPisa sa bhliain 1409. Pearsantachtaí agus dílseacht pholaitíochta a spreag an siosma, mar gheall ar an dlúthbhaint idir an phápacht in Avignon agus monarcacht na Fraince. Rinne an chonspóid dochar do ghradam na hoifige.
Bhí an phápacht lonnaithe in Avignon ó 1309, ach d'fhill an Pápa Gréagóir XI ar an Róimh sa bhliain 1377. Tharla an scoilt an bhliain dár gcionn nuair a d'fhógair Coláiste na gCairdinéal go raibh sé tar éis dhá phápa a thoghadh laistigh de thréimhse sé mhí tar éis bhás Gréagóir XI: an Pápa Urban VI agus an Frithphápa Clement VII. Tar éis roinnt iarrachtaí ar athmhuintearas, dhearbhaigh Comhairle Pisa (1409) nach raibh éileamh dlisteanach ar an bpápacht ag ceachtar díobh, agus thoghadar an tríú duine mar Phápa, Alastar V. Fuair Alastar V bás an bhliain dár gcionn, agus tháinig Eoin XXIII i gcomharbas air. Réitíodh an siosma nuair a d'eagraigh Eoin XXIII Comhairle Konstanz (1414–1418). Shocraigh an Chomhairle go n-éireodh Gregory XII agus Eoin XXIII as, chuir sí an Frithphápa nua in Avignon, Beinidict XIII, faoi choinnealbhá, agus thogh sí Máirtín V mar an Pápa nua, le bheith i gceannas ar an Eaglais sa Róimh.
Uaireanta tugtar "an Siosma Mór" ar an scoilt, cé go n-úsáidtear an téarma seo níos minice ar an Siosma Mór a tharla sa bhliain 1054 idir an Suí Naofa sa Róimh agus Eaglais Cheartchreidmheach an Oirthir.
Gleasnast. San Aontas Sóivéadach sna 1980idí, chiallaigh gleasnast (, , )) 'oscailteacht' nó réchúiseachas.
Cúlra.
Bhí a fhios ag Míchail Gorbaitseov, ceannaire an Aontais Shóivéadaigh, sna 1980idí, go gcaithfeadh an APSS athrú ó bhun, idir chúrsaí polaitiúla agus chúrsaí eacnamaíocha, dá mb’áil leis fanacht beo. Spreag Gorbaitseov an pobal fosta, áfach, cáineadh cruthaitheach a dhéanamh ar an chóras chumannach .
B'é an focal "gleasnast" (agus "peireastráice") a tharraing Gorbachev chuige ag iarraidh a chuid leasuithe a shainmhíniú. Bhí na coincheapanna seo lárnach maidir le tuiscint a fháil ar an Rúis sna 1980idí. D'athraigh an saol san Aontas ag an am, agus baineadh srianta na cinsireachta de na meáin chumarsáide, ionas go bhfuair muintir an Aontais cead cainte.
Opisthoproctidae. Fine d'éisc bheaga Osmeriform is ea na hOpisthoproctidae a mhaireann san duibheagán, agus a fhaightear in uiscí trópaiceacha agus measartha an Atlantaigh, an Aigéin Chiúin agus an Aigéin Indiach.
Tá gné aisteach acu, sé sin go bhfuil súile ollmhóra cruinchruthacha feadánacha acu, suite i lár a gcloigne trédhearcacha agus tugtar taibhsí orthu go coitianta.
Cur síos.
Athraíonn moirfeolaíocht na nOpisthoproctidae idir trí phríomhfhoirmeacha: na súile láidre bairilleacha domhaincholainne de na géinis Opisthoproctus agus Macropinna, na púca-éisc, thar a bheith caol agus fadaithe, de na géinis Dolichopteryx agus Bathylychnops, agus púca-éisc fhearsaideacha idirmheánacha de na géinis Rhyncho agus Rhyncho.
Tá súile móra teileascópacha ag gach speiceas, a bhfuil an-tionchar acu ar an gceann agus a bhíonn ag gobadh amach as, ach tá siad faoi iamh laistigh de chruinneachán mór trédhearcach d'fhíochán bog. De ghnáth breathnaíonn na súile seo aníos, ach is féidir iad a threorú chun tosaigh freisin. Tá lionsa mór agus reitine ag an tsúil "opisthoproctid" le líon an-ard de shlatchealla agus dlús ard deródoipsin (an lí "corcra amhairc ");le comhlánú fíor-ard de chealla slat agus ard-dlús de rhodopsin (an lí "purpal amhairc"); níl aon cóncheall i láthair. Chun freastal níos fearr ar a radharc, tá cinn móra, cruinneachán-chruthacha, trédhearcacha ag Opisthoproctidae; is dócha go gceadaíonn sé seo do na súile fiú níos mó solais ionsaithigh a bhailiú agus is dócha go gcosnaíonn sé na súile íogair ó néimiticistí (cealla marfacha) de chuid na Siphonophorae, as a gcreidtear go ghoideann an hOpisthoproctidae bia. D'fhéadfadh sé a bheith mar lionsa cúlpháirtí freisin (modhnaithe ag matáin intreacha nó forimeallach), nó solas a hathraonadh le hinnéacs an-ghar d'uisce na farraige. Is é "Dolichopteryx longipes" an t-aon veirteabrach atá ar eolas a úsáideann scáthán (chomh maith le lionsa) ina shúile chun íomhánna a dhíriú.
Sanasaíocht.
Tagraíonn an t-ainm fine Opisthoproctidae, a dhíorthaítear ón tSean-Ghréigis ὄπισθεν, "opisthen", “taobh thiar” agus πρωκτός, "prôktós", “anus”, do shinapomorf, nach mbaineann i ndáiríre ach leis na hOpisthoproctus.
Guerrillero Heroico. Grianghraf íocónach den réabhlóidí Marxach Che Guevara, a ghlac Alberto Korda, is ea Guerrillero Heroico. (Gaeilge:Treallchogaí Gaisciúil). Tógadh é ar an 5 Márta, 1960, i La Havana, Cúba, ag seirbhís cuimhneacháin d'íospartaigh na pléascadh La Coubre. Faoi dheireadh na 1960idí, chabhraigh an íomhá, i gcomhar le gníomhartha Guevara ina dhiaidh sin agus a bhású sa deireadh, leis an gceannaire a dhaingniú mar íocón cultúrtha. Tá sé ráite ag Korda go raibh sé tarraingthe chuig gotha gnúise Guevara, rud a léirigh "diongbháilte iomlán" chomh maith le fearg agus pian. Blianta ina dhiaidh sin, déarfadh Korda gur léirigh an grianghraf carachtar daingean agus stóchúil Che. Bhí Guevara 31 bliain d'aois nuair a tógadh an grianghraf.
Virginia Laparra. Tá Virginia Laparra 42 bliain d'aois, timpeall cúig throigh ar airde, agus ceanglaíonn sí a cuid gruaige donn dorcha le heireaball capaill. Tá an dath fadaithe agus nochtann sí roinnt gruaige liath. Caithean sí spéaclaí dubh-imeallta le haghaidh gearr-radhairc agus aistiogmatachta.
Beathaisnéis.
Bhí Laparra ina cheannaire ar "La Fiscalía Especial contra la Impunidad (FECI)" (Gaeilge: "An tIonchúiseamh Speisialta i gcoinne saoirse ó phionós") i gcúirt Quetzaltenango. Osclaíodh cúirt Quetzaltenango sa bhliainin 2016 chun comhar a spreagadh idir "La Comisión Internacional contra la Impunidad en Guatemala" (CICIG) agus an FECI, agus tá dlínse aici ar na ranna Quetzaltenango, Huehuetenango, Totonicapán agus San Marcos agus dúnadh é sa bhliain 2018 le deireadh CICIG agus imeacht Iván Velásquez, an té a bhí i gceannas ar an CICIG. Sa bhliain 2020, osclaíodh an FECI arís, faoi stiúir Virginia Laparra, ón bhliain 2014 go 2020. D'ionchúisigh sí thart ar 200 duine, lena n-áirítear polaiteoirí agus lucht gnó a bhí cúisithe as éilliú.
Cúisíodh Virginia Laparra, an t-ionchúisitheoir sinsearach frith-éillithe, as mí-úsáid údaráis mar dhíoltas as a hamhras a thuairisciú gur sceith breitheamh (Lesther Castellanos) sonraí íogaire ó chás éillithe séalaithe chuig comhghleacaí in 2017.
Chuir bord araíonachta smachtbhanna ar an mbreitheamh, Lesther Castellanos, ach ansin cuireadh comhghearán coiriúil isteach chuig "La Fundación Contra el Terrorismo de Guatemala" (Gaeilge: "An Foras in aghaidh na Sceimhlitheoireachta")- grúpa den eite dheis sgust lucht séanta an Uileloiscthe a bhfuil cuntas teiste fada aige maidir le cúisimh bhréagacha a thabhairt i gcoinne ionchúisitheoirí agus breithiúna, a mheasann siad mar naimhde.
Ní dheachaigh an cás i gcoinne Laparra áit ar bith go dtí gur gabhadh í i mí Feabhra. D’ordaigh cúirt athchuir faoi choimeád, agus cuireadh Laparra óna teach cónaithe i gcathair Quetzaltenango go príosún ardslándála i gCathair Guatamala – 200 míle óna leanaí – áit a gcuirtear coirpigh mhíleata agus iar-uachtaráin i bpríosún as coireanna cogaidh agus éillithe. 
Maoirsíonn an t-ard-aighne, María Consuelo Porras an t-ionchúiseamh, a chuir rúnaí stáit na Stát Aontaithe, Antony Blinken, ar an liosta dubh níos luaithe i mbliana agus é ag maíomh an méid seo a leanas faoi iompar María Consuelo Porras “"(She) repeatedly obstructed and undermined anti-corruption investigations to protect her political allies and gain undue political favor”".
An sluagh sidhe so i nEamhuin?. Is dán Gaeilge a scríobhadh i ndeireadh na 16ú haoise é An sluagh sidhe so i nEamhuin?
Is óid do Thoirealach Luineach Ó Néill é, agus tugann sé go leor eolais faoi ullmhúchán roimh chath, cé nach bhfuil mórán ann faoin troid féin.
Belisama. Bandia na nGallach ba ea Belisama. Trí "interpretatio romana", aithnítear í le Minéirve. Feictear an t-ainm in ainmneacha aibhneacha sa Ghaill agus sa Bhreatain, san áireamh "Belisama" (River Ribble an lae inniu) agus "Le Blima" (Tarn).
Belenos. Dia Ceilteach leighis ba ea Belenos. D'adhrtaí é go forleathan ón Iodáil go dtí Éire agus an Bhreatain. Bhí príomhthearmainn dó suite in Aquileia, ar an Muir Aidriad. Trí "interpretatio romana," aithnítear Belenos go minic le hApalló. Seachas an gaol seo, níl a lán eolais ann faoi.
Java, Nua-Eabhrac. Is baile i gContae Wyoming, Nua-Eabhrac é Java (/ˈdʒeɪvə/). Bhí 2,057 duine ina gcónaí in Java de réir dhaonáireamh na bliana 2010. Tá an baile suite in iarthar Chontae Wyoming, ar an teorainn le Contae Erie.
Stair.
Bunaíodh an baile sa bhliain 1832 ó chuid de Bhaile Arcade. Ainmníodh i ndiaidh oileán Iáva é.
Tíreolaíocht.
De réir Bhiúró Daonáirimh na Stát Aontaithe, clúdaíonn an baile achar iomlán de 123 km2. Is é Loch Java an réimse uisce is mó sa bhaile agus foinse Shruthán Cattaraugus.
Baile an t-Sagairt. Is sráidbhaile mianadóireachta é Baile an t-Sagairt (Béarla: "Prestonpans"), atá suite timpeall ocht míle soir ó Dhún Éideann, Albain, i limistéar Chomhairle Lodainn an Ear.
Troideadh cath Blàr Sliabh a' Chlamhain in aice leis an mbaile seo sa bhliain 1745, an chéad chath de Dhara Éirí Amach na Seacaibíteach, 1745-1746.
John Beag Ó Flatharta. Is amhránaí agus craoltóir Éireannach as Leitir Mealláin é John Beag Ó Flatharta. Thosaigh sé ag canadh ag deireadh na 1970idí. Ó 1980 i leith, lena bhanna Na hAncairí, d’fhorbair sé meascán de cheol tíre agus amhránaíocht sean-nóis.
Tar éis dó Ann Hargraves a phósadh, chuaigh siad ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe, ach fuair sí bás óg, rud a d'fhág John Beag ina aonar le mac óg, Liam. D’fhill John Beag agus Liam ar Éirinn in 2007. Fuair John Beag post ag obair le Raidió na Gaeltachta, agus lean sé ar aghaidh ag cur amach taifeadtaí nua.
Amhráin.
Pléann a chuid amhrán le téamaí éagsúla atá tábhachtach do phobal Chonamara: deoraíocht, coimhthíos agus grá, agus an fharraige. Sheinn John Chóil an Bhreathnaigh ón Trá Bháin bosca ceoil ar a chéad cheirnín ‘Faoi Lán tSeoil’, ach d’úsáid John Beag meascán de cheoltóirí ar an gcuid eile dá cheirníní.
Is iad na hamhráin is mó a bhfuil éileamh orthu ná ‘Amhrán Chuigéil’ (faoi rásaíocht húicéirí na Gaillimhe, ar an gceirnín Faoi Lán tSeoil), ‘The Nazarene Song’ scríofa ag Eddie Ó Conghaile faoin drochaimsir ar an bhfarraige, agus ‘Amhrán Mhaínis’ (amhrán caointe traidisiúnta).
Aitheantas.
Sa bhliain 2022, bronnadh Gradam RTÉ Raidió na Gaeltachta ar John Beag, mar chomhartha ómóis agus aitheantais as a shaothar ar son na teanga agus ar son phobal na Gaeilge agus na Gaeltachta.
Ceiltibéirigh. Ba ghrúpa Ceilteach agus daoine Ceiltithe iad na Ceiltibéirigh a raibh cónaí orthu i gceantar i Lár-Oirthuaisceart Leithinis na hIbéire, le linn na gcéadta bliain deiridh R.Ch. Luaigh roinnt údar clasaiceach go follasach gur Cheiltigh iad. (m.sh. Strabó).
Labhair na treibheanna seo teanga Cheiltibéarach, agus scríobh siad í trí aibítir na hIbéire a oiriúnú, i bhfoirm na scripte Ceiltibéirí. Thug na hinscríbhinní iomadúla a thángthas orthu, cuid acu fairsing, deis do scoláirí an teanga a rangú mar theanga Cheiltibéarach, ceann de na teangacha ceilteacha-easpáinneacha (ar a dtugtar Ceiltis na hIbéire freisin) a labhraíodh san Ibéir réamh-Rómhánach agus luath-Rómhánach.
Ó thaobh na seandálaíochta de, nascann go leor gnéithe na Ceiltibéirigh, leis na Ceiltigh i Lár na hEorpa, ach léiríonn siad difríochtaí móra freisin leis an cultúr Hallstatt agus cultúr La Tène araon.
Sucellos. Dia Ceilteach ó thús ba ea Sucellos (), léirithe ag iompar caite mór agus "olla" (nó bairille). D'adhrtaí é ag na Gaill-Rómhánaigh, agus fosta sa Raetia agus sa Bhreatain. Tá sé gaolmhar le talamhaíocht agus fíon, go háirithe i gceantar na n-Aeduorum.
Dealbha.
Léirítear Sucellos de ghnáth mar fhear féasógach ag caitheamh wolf-skin, le casúr fadchrannach, agus bairille beorach crochta ar cuaille. Feictear scaití a chéile Nantosuelta in éineacht leis. Agus iad le chéile, tá in aice leo siombail rathúnais agus teaghlachas.
Feictear an dís i rilíf mór le rá as Sarrebourg, gar do Metz, Tá Nantosuelta ina seasamh ar chlé, ag caitheamh gúna fhada. Ina láimh chlé aici, tá réad beag tí-cruthach le dhá pholl chiorclacha agus díon stuacach – colmlann b'fhéidir – ar ceann fada. Ina a láimh dheis aici, tá "patera" agus sí á doirteadh ar altóir sorcóireach. Tá Sucellos féasógach ina sheasamh ar dheis, ag caitheamh ionair le brat thar a ghualainn dheis. Ina láimh dheis aige, tá casúr agus ina láimh chlé tá "olla". Ós cionn na bhfíoracha tá inscríbhinn thiomanta agus faoina mbun tá Rilíf íseal d'fhiach dubh . As foirm na litreacha, chuir Reinach, dáta ar an ndealbh idir deireadh na chéad aoise agus tús na dara.
Inscríbhinní.
Tá ar a laghad aon inscríbhinn déag do Sucellus atá ar ar eolas, go formhór as an nGaill. Tá ceann amháin acu ("RIB" II, 3/2422.21) as Eboracum (Eabhrac an lae inniu) sa Bhreatain.
Aithnítear Sucellus le Silvanus ar inscríbhinn as Augusta Rauricorum (Augst an lae inniu):
Feictear an sincréiteachas de Sucellus agus Silvanus i saothar ealaíne as Narbonensis.
Gnóthaí agus cúraim.
Tá Sucellus gaolmhar le Silvanus na Rómhánach. Cosantóir na gcoillte agus na ngort ba ea é, i dteannta le "silvani" áitiúla, triúr le gach réadmhaoin: an teach, na goirt agus na teorannacha. Cosnaíonn Silvanus na tréada ar mhic tíre, agus feictear é agus craiceann mhac tire á chaitheamh aige. 
Sa Ghaill, aithníodh Silvanus le Sucellus agus a casúr agus babhla aige. Tá sé míolta gur le haghaidh foirgníochta agus tógáil claíocha, ach ní léir seo. Molann Green gur dia "chthonic" é Sucellus, ag cisaint an teorainn idir na daoine beo agus na marbh.
Sanas.
D'fhéadfadh é go bhfuil brí ’buailteoir’ leis an bhfréamh Gaillise "cellos", é féin fréamhaithe ón Próit-Ind-Eorpach "*-kel-do-s", as a thagann fosta an Laidin "per-cellere", an Ghréigis "klao" ('bris') agus an Liotuáinis "kálti" ('gaibhnigh'). Tá brú 'maith' leis an réimír "su-", a fheictear i n-ainmneacha pearsanta na nGallach. Aistrítear "Sucellus" go minic sa bharr mar 'an buailteoir maith.'
Moltar sanas eile ag Blanca María Prósper, as an bhfréamh derivative of the Próit-Ind-Eorpach "*kel-" ‘cosain’, .i. "*su-kel-mó(n)" "le dea-chosaint", nó an fhoirm ghníomhaíoch "*su-kel-mṇ-" (tharlódh ansin simpliú agus comhshamhlú carn sondach). Dar le Prósper, bheadh gaol ann idir é agus an t-ainm Indice "Suśarman-".
An Dúma. Tionól reachtaíochta sa Rúis is ea an Dúma.
Tá 450 teachta sa Dúma, leath díobh tofa ó liostaí páirtithe, agus an leath eile i dtoghcheantair aon suíocháin faoin gcóras ‘an chéad duine thar an líne’ (mar atá i Sasana).
Mar shampla, sa bhliain 2021, fuair páirtí Putin, an "Rúis Aontaithe" de Sergey Shoygu, beagáinín níos lú ná 50% den vóta. Bhí leath de na suíocháin liosta aige dá bharr. Faoin gcóras ‘an chéad duine thar an líne’ bíonn buntáiste mór ag an bpáirtí sin. Ní nach ionadh gur éirigh leis an "Rúis Aontaithe" beagnach gach ceann a bhuachan.
Senedd Cymru. Is é Senedd Cymru ([ˈsɛnɛð ˈkəm.ri], "Parlaimint/Seanad na Breataine Bige") reachtas cineachta, aonseomrach na Breataine Bige. Déanann sé dlíthe don Bhreatain Bheag, gearrann sé cánacha áirithe, agus déanann sé iniúchadh ar Rialtas na Breataine Bige. Is institiúid dhátheangach é, le Breatnais agus Béarla mar theangacha oifigiúla. Ó bunaíodh é i mBealtaine 1999 go dtí Bealtaine 2020, tugadh Cynulliad Cenedlaethol Cymru ("Tionól Náisiúnta na Breataine Bige") air.
Toghtar 60 ball den Senedd, ar a dtugtar "Aelod o'r Senedd" ("Baill den Seanad"), giorraithe “AS” (nó “MS” i mBéarla), gach cúig bliana. Go hiondúil, is é an páirtí is mó sa Senedd a fhoirmíonn Rialtas na Breataine Bige.
I measc na nithe atá faoi chúram an Senedd, tá sláinte, oideachas, forbairt eacnamaíochta, iompar, an comhshaol, talmhaíocht, rialtas áitiúil, agus roinnt cánacha.
Stair.
Cruthaíodh Tionól Náisiúnta na Breataine Bige leis an Acht um Rialtas na Breataine Bige 1998, tar éis toradh reifreann na bliana 1997. I dtús báire, ní raibh sé de chumhacht ag an Tionól reachtaíocht phríomha a achtú. Bronnadh cumhachtaí teoranta reachtaithe air leis an Acht um Rialtas na Breataine Bige 2006. 
Tar éis an vóta “Tá” sa reifreann ar 3 Márta 2011, bhí an tionól in ann achtanna a bhain leis an 20 ceantar cineachta a rith gan dul i gcomhairle le Parlaimint na Ríochta Aontaithe ná le Rúnaí Stáit na Breataine Bige. 
Leathnaíodh na cumhachtaí sin a thuilleadh le hAcht na Breataine Bige 2014 agus Acht na Breataine Bige 2017. Thug an dara hAcht samhail cineachta nua isteach, bunaithe ar chumhachtaí forchoimeádta mar atá ag Parlaimint na hAlban. 
I mí na Bealtaine 2020, baisteadh an t-ainm nua “Senedd Cymru” ar an tionól nuair a tháinig alt 2 den Acht um Senedd agus Toghcháin (An Bhreatain Bheag) 2020 i bhfeidhm.