Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Chaor Aduaidh (idirdhealán). Tá níos mó ná ciall amháin leis an téarma An Chaor Aduaidh:
Pinocchio (idirdhealán). Tá níos mó ná ciall amháin leis an téarma Pinocchio:
Carna (idirdhealán). Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm Carna air:
An Baile Thiar (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm An Baile Thiar air:
An Caladh (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm An Caladh air ann:
Baile Uilcín (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Uilcín air:
Cill Chiaráin (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Chiaráin air:
Mucros. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Mucros air:
Cill Fhíonáin (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Fhíonáin air:
Baile na Mainistreach (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile na Mainistreach air:
An Fhairche (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Fhairche air:
An Nuachabháil (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Nuachabháil air:
Baile Uí Lachnáin (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Uí Lachnáin air:
An Mullach Bán (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Mullach Bán air:
David Icke. Is teoiricí comhcheilge Sasanach é David Vaughan Icke, a rugadh i Leicester ar an 29 Aibreán, 1952.
Michael McDonald. Is amhránaí Meiriceánach é Michael McDonald a rugadh ar an 12 Feabhra, 1952 i St. Louis, Missouri.
Paindéim. Aicíd atá scaipthe go forleathan is ea paindéim.
Pailéachoimeádachas. Is fealsúnacht pholaitiúil agus cineál coimeádachais i Stáit Aontaithe Mheiriceá a chuireann béim ar eitic Chríostaí, náisiúnachas, atharthaíochas, réigiúnachas agus traidisiúnachas é pailéachoimeádachas.
Luíochán Loch gCál. Tharla luíochán Loch gCál, Contae Ard Mhacha, ar 8 Bealtaine 1987, inar mharaigh SAS na Breataine ochtar ball den IRA, chomh maith le sibhialtach amháin a thiomáin isteach san eachtra ar a bhealach óna chuid oibre, i gcomhluadar duine eile a gortaíodh go dona.
Ba é seo an líon ba mhó óglaigh a chaill an tIRA in aon oibríocht mhíleata amháin le linn na coimhlinte idir 1969 agus 1998.
Bhí cúrsaí slándála thar a bheith leochaileach ag am. Agus ag an am céanna, bhí feachtas toghchánaíochta ar bun sa Bhreatain agus sa Tuaisceart.
Ar an 4 Bealtaine 2001, rialaigh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine gur tharla sárú ar chearta daonna.
Ríthe na Laighean. Seo a leanas liosta Ríthe na Laighean, a bhí i gceannas i gCúige Laighean (nó Laigin) go dtí an bhliain 1632 le bás Domhnaill Spáinnigh, an rí deireanach den rítheaghlach Mhic Murchadha Caomhánach go dlisteanach insealbhaithe. 
Ríthe na Laighean.
Eile:
Ríthe na nOsraí. Bhí Ríthe na nOsraí i gceannas ar ríocht na nOsraí (Meán-Ghaeilge "Osraige"), suite i n-oirdheisceart ná hÉireann, ón chéad nó dara haois AD go dtí an 12ú haois dhéanach le teacht na Normannaigh. Caomhnaítear roinnt ginealaigh ríoga na nOsraí, go háirithe Rawlinson B 502 (a rianaíonn Mhic Giolla Phádraig ar ais go dtí Aonghas Osraithe) agus ceann sa Leabhar Laighneach.
Moltar trí anailís déanta le déanaí ar chomharbas ríoga sna hOsraí sa naoú agus deichiú haoiseanna that in amanna síochána, aistríodh an ríogacht go príomha ó dheartháir níos sine go níos óige, agus ansin trasna na nglúnta go mic agus nianna.
Luath-ríthe na nOsraí.
Faightear na ríthe a leanas i ngach mórghinealach, ach tagann siar as réamhstair na nGael, agus is dócha go bhfuil suas fréamhaithe sa bhéaloideas.
Ríthe na nOsraí go dtí 1103.
Seo a leanas ginealach ríthe na nOsraí ó amanna stairiúil go dtí bás Ghiolla Pádraig Rua sa bhliain 1103, agus ina dhiaidh sin, tharla sa ríocht roinnt deighilte polaitiúla.
Ríthe na nOsraí ó 1103 go dtí Ionradh na Normannach.
Tar éis bhás Giolla Phádraig Rua sa bhliain 1103, thóg dhá roinn bheaga a gcosa leo ó lár-ríoga na nOsraí: Maigh Lacha sa tuaisceart, i gceannas ag Uí Chaollaí; agus Deisceart Osraí, ó am go ham i gceannas ag baill iomaíocha Mac Giolla Pádraig.
Ríthe na nOsraí óna Normannaigh go dtí na Túdair.
Níor imigh ríocht na nOsraí go hiomlán tar éis teacht na Normannach, cé gurbh i bhfad níos lú ab ea í. Chuir William Marshal amach iad as an chuid is mó den ríocht, ach bhíodh ríthe na nOsraí fós i réim sa tríú óthuaidh desna críocha. Ghlaoití sna hanála ar na tuamaí i gceannas anseo "Prionsaí Osraí", ríthe Osraí Uachtair nó Thuaidh, nó ríthe Sliabh Bladhma. Bhí siad fós neamhspleách ó Choróin na Sassana go dtí gur ghéill faoi dheireadh Barnaby McGillaPatrick sa bhliain 1539, agus sa bhliain 1541, thóg sé an teideal 1d Bharún Osraí Uachtarach. 
Is éiginnte go minic é an taifead comharbais ón ré chorraitheach úd. Sa liosta a leanas, faightear b'fhéidir baill chumachtachta de ghéaga éagsúla an teaghlaigh. D'fhéadfadh é gur nó nár insealbhaíodh iad mar rí Osraí "per se", ach glacadh iad in ainneoin sin mar rialtóir de facto nó ábhar oidhre, agus ar aon chuma bhí tagairt tuillte acu de réir na npannálaithe.
Fánaíocht (bitheolaíocht). Is éard is fánaíocht ann sa bhitheolaíocht ná feiniméan trína bhfeictear ainmhithe aonair i bhfad lasmuigh dá raon gnáthaithe. Tugtar "fánaí" ar ainmhithe aonair a léiríonn an fhánaíocht. Úsáidtear an téarma "timpisteach" (“accidental” sa Bhéarla) uaireanta. Tá roinnt fachtóirí ann a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le hainmhí a bheith ina fhánaí - tá tosca géiniteacha agus cúrsaí aimsire ann, mar shampla - ach ní thuigtear go maith na cúiseanna ar an iomlán. Is féidir le fánaíocht a bheith ina réamhtheachtaí don choilíniú má mhaireann neacha aonair. 
Is eol go dtarlaíonn an fhánaíocht i réimse leathan ainmhithe mar éin, feithidí, mamaigh agus turtair mhara.
Dún Mór (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Dún Mór air:
An Dún Beag (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm An Dún Beag air:
Baile an Chollaigh (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Chollaigh air:
An Chaológ. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chaológ air:
Móin an Iarla. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Móin an Iarla air:
Cnoc an gCapall. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cnoc na gCapall air:
Bréandroim. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bréandroim air:
Cluain Lao. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluain Lao air:
An Gallbhaile (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Gallbhaile air:
Gallbhuaile (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Gallbhuaile nó An Ghallbhuaile air:
Gort an Éadain (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Gort an Éadain air:
Cluain Gamhna. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluain Gamhna air:
Féach Cluain na nGamhan freisin.
Cluain na nGamhan (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluain na nGamhan air:
Féach Cluain Gamhna freisin.
Bearna na Gaoithe. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bearna na Gaoithe air:
Tina Fey. Is aisteoir, fuirseoir agus scríbhneoir Meiriceánach í Elizabeth Stamatina "Tina" Fey (rugadh 18 Bealtaine, 1970).
Patraisc choiteann. Is éan í an phatraisc nó an phatraisc choiteann. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Gearg choiteann. Is éan í an ghearg nó an ghearg choiteann. Is baill d'fhine na Accipitridae é.
Pearaicít rósbhráisléadach. Is éan í an phearaicít rósbhráisléadach ("Psittacula krameri").
Kell Brook. Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Kell Brook, a rugadh ar 3 Bealtaine 1986 i Sheffield, Yorkshire Theas.
Santo &amp; Johnny. Dísreach Meiriceánach rac-cheoil sna 1960idí ab ea Santo &amp; Johnny. Beirt deartháireacha de bhunadh na hIodáile as Brooklyn, Nua-Eabhrac a bhí sa bhanna: Santo Farina (rugadh 24 Deireadh Fómhair, 1937) agus Johnny Farina (rugadh 30 Aibreán, 1941).
Tá aithne is fearr orthu as an amhrán uirlise "Sleep Walk", ceann de na hamhráin is mó le linn ré órga an rac-cheoil. Bhí rath air go réigiúnach i dtús báire, ansin chuaigh sé go barr na gcairteacha popcheoil Billboard nuair a eisíodh go náisiúnta é sa bhliain 1959.
A. K. Fazlul Huq. Bhí Abul Kasem Fazlul Huq (26 Deireadh Fómhair 1873 — 27 Aibreán 1962)  nó A. K. Fazlul Huq nó Sher-e-Bangla (an tíogar Bheangál) ina dhuine de na príomhphearsana dlí agus polaitíochta de chuid Bheangál sa 20ú haois (san India roimh a neamhspleáchas agus sa Phacastáin Thoir  ó 1947 ar aghaidh).  Le linn a shaoil sa pholaitíocht, bhí poist mhóra ag Huq i i gConradh Moslamach na hUile-India, i gComhdháil Náisiúnta na hIndia agus sa Pháirtí Krishak Sramik (Krishak Sramik ina dhiaidh sin).
Bhí ardmheas air ag a lán daoine sa Phacastáin Thoir (ina dhiaidh sin sa Bhanglaidéis) as a pholaitíocht fhrith-fheodach fhorásach agus as a a ról sa ghluaiseacht ar son na Beangáilise. Dá bharr sin, adhlacadh i Másailéam na dTrí Cheannaire i Dhaka é, in éineacht le Huseyn Shaheed Suhrawardy (1892–1963) agus Khwaja Nazimuddin (1894-1964), beirt eile a bhí ina bPríomh-Airí ar Bheangál Thoir.
Saol.
Bhain Huq céim amach san eolaíocht ó Choláiste na hUachtaránachta i gCalcutta sa bhliain 1894 agus ansin Baitsiléir Dlíthe ó Coláiste Dlí na hOllscoile i gCalcutta i 1897.  Glacadh leis mar abhcóide agus d'oibrigh sé os comhair na hArd-Chúirte i gCalcúta agus Ard-Chúirt Dacca ar feadh blianta fada.
Bhí sé ina Abhcóide Ginearálta do Rialtas Bheangál Thoir ó 1947 go 1952.
Arna thoghadh den chéad uair chuig Comhairle Reachtach Bheangál sa bhliain 1913, bhí sé ina bhall di go dtí 1934, den Thionól Reachtach Lárnach ó 1934 go 1936 agus de Thionól Reachtach Bheangál ó 1937 go 1947 agus ní ba dhéanaí de Thionól Reachtach Bheangál Thoir agus de Thionól Bunreachta na Pacastáine. Bhí sé
Leacain (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm Leacain nó An Leacain air:
Anderson Cooper. Tráchtaire polaitiúil Meiriceánach is ea Anderson Hays Cooper a rugadh ar an 3 Meitheamh, 1967 i Nua-Eabhrac.
Sean Hannity. Tráchtaire polaitiúil Meiriceánach is ea Sean Patrick Hannity a rugadh ar an 30 Nollaig, 1961 i Nua-Eabhrac.
Grús coimir. Is éan é grús coimir. Is baill d'fhine na Gruiformes é.
An Abhainn Dubh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Abhainn Dubh air:
Achadh Mór (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Achadh Mór air:
An Baile Dubh Uachtarach. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Baile Dubh Uachtarach air:
An Baile Dubh Íochtarach. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Baile Dubh Íochtarach air:
An Bheartrach (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Bheartrach air:
Ógra Uí Chonghaile. Is eagraíocht í Ógra Uí Chonghaile don ógra Marxach na hÉireann agus craobhacha aici ar fud an oileáin. Béarla: Connolly Youth Movement). Tá cleamhnas oibre mhaith idir Ógra Uí Chonghaile agus Páirtí Cumannach na hÉireann, ach in ainneoin sin, riarachán neamhspleách atá ag an Ógra Uí Chonghaile. Tá Ógra Uí Chonghaile comhdhéanta de ghníomhaithe óga atá in i gcoinne an impiriúlachas agus an córas caipitleachas in Éirinn agus ar fud an domhain. Ainmnítear an eagraíocht i ndiaidh an réabhlóidí sóisialach Séamus Ó Conghaile. 
Stair agus stádas faoi láthair.
Bunaíodh Ógra Uí Chonghaile sa bhliain 1963 ag poblachtaigh óga a raibh baint acu le Páirtí Cumannach na hÉireann i rith na seascaidí. Díscaoileadh Ógra Uí Chonghaile sa bhliain 1991 mar gheall ar bhallraíocht laghdaithe i ndiaidh díscaoileadh an tAontas Sóivéadach agus an géarchéim pholaitiúil a lean. Mar sin féin, athbhunaíodh an eagraíocht sa bhliain 2002. 
Foilseacháin.
Foilsíonn Ógra Uí Chonghaile iris ráithiúil darb ainm Forward.
Liam Ó Maolruanaidh. Náisiúnaí, athbheochanóir teanga, iriseoir agus file ba ea Liam Ó Maolruanaidh (29 Meán Fómhair 1873 – 6 Bealtaine 1901) nó Liam Ó Ruanaidh nó William Rooney nó "Fear na Muintire". Ba ea é 'an tÉireannach ba mhó dár casadh riamh air', a dúirt le hArt Ó Gríofa. Ach ní raibh sé ach 27 bliain d'aois nuair a bhuail an eitinn é.
Bhí sé ina bhall de Chonradh na Gaeilge ó thús, é i láthair ag an mórchomhdháil a bhí acu 27 Márta 1894. Ansin nuair a bunaíodh Cumann na nGael i 1900 ba é Liam a ceapadh ina chisteoir ag an gcéad chruinniú. Céim eile i dtreo Shinn Féin a bhí ann agus bealach le náisiúnaithe den uile dhath a thabhairt le chéile.
Dúirt Seán T. Ó Ceallaigh: ‘Bhí aithne mhaith agamsa ar Ó [Maol]Ruanaidh freisin agus déarfainn an rud céanna. Thug sé deich mbliana dá shaol ag obair ar son na hÉireann gan stad, gan staonadh, ag scríobh, ag labhairt, ag múineadh. Bhí intleacht den chéad scoth aige agus thug sé suas í do chúis na hÉireann – don tsaoirse, don teanga, don drámaíocht, agus don chultúr dúchais’.
Jim Hanks. Is aisteoir agus fuirseoir ar a bhoinn Meiriceánach é James Mathew "Jim" Hanks a rugadh sa bhliain 15 Meitheamh 1961.
Barr na Coilleadh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Barr na Coilleadh air:
Airgead tirim. An tsócmhainn is leachtaí, comhdhéanta de mhona agus de nótaí bainc, is ea airgead tirim. Féachtar ar nótaí bhainc agus boinn airgid mar airgead de bhrí go bhfuil siad ina leacht. Ciallaíonn sé sin go nglactar leo agus gur féidir iad a úsáid chun íocaíocht a dhéanamh am ar bith.
Glacann eacnamaithe le hairgead a chuirtear i dtaisce sa bhanc ceannais mar airgead tirim chomh maith (M1 nó "airgead caol" do na heacnamaithe). Tá roinnt cineálacha sócmhainní ann, sa lá atá inniu ann, atá go mór ina leacht agus ar féidir airgead tirim a dhéanamh díobh go héasca nó iad a úsáid chun íocaíocht a dhéanamh ar chostas an-íseal. Baineann sé sin, mar shampla, le taiscí thar oíche.
Tá airgead leathan ann freisin (M2), a bhaineann le cineálacha taiscí arna gcoinneáil le bainc
Béal Feirste (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Béal Feirste air:
Béal an Átha (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Béal an Átha air:
Ríthe Oiriall. Idir an séú haois agus an séú haois déag, ar cheann de thrí phríomh-ríocht i gCúige Uladh an lae inniu ab ea Ríocht an Oiriall (Sean-Ghaeilge Airgíalla), na cinn eile ná Uí Néill an Tuaiscirt sa tuaisceart agus iarthar, agus Ulaid sna oirthear.
Ar dtús, cónaidhm a bhí ann, le timpeall a naoi bhfine éagsúla neamhghaolmhara, le ríthe ó roinnt rítheaghlach éagsúil. Ó am go ham, ní raibh aon phríomh-rí Oiriall amháin ann, le beirt no níos mó ríthe i gcodanna éagsúla na ríochta. Níl siadsan san áireamh sa liosta a leanas.
Grús Sibéarach. Is éan d'fhine na Gruidae é an grús Sibéarach ("Leucogeranus leucogeranus"). Tá siad sainiúil i measc na gcrús, bíonn na haosaigh fásta bán-sneachta beagnach go léir, ach amháin a gcuid cleití dhubha phríomhúla atá le feiceáil agus iad ar eitilt agus le dhá phobal an ghoir i dtundra an Artaigh de chuid iarthar agus oirthear na Rúise. Téann pobal an oirthir ar imirce go dtí an tSín i rith an gheimhridh, fad is a théann pobal an iarthair go dtí an Iaráin agus roimhe sin, i Bharatpur, san India.
I measc na gcrús, déanann siad na himircigh is faide. Tháinig laghdú suntasach ar a bpobal, go háirithe iad siúd sa raon thiar, sa 20ú haois mar gheall ar fhiach a dhéanamh ar a mbealaí imirce agus díghrádú a gnáthóg. Measadh go raibh a ndaonra san domhain in 2010 ag thart ar 3,200 éan, a bhain den chuid is mó le daonra an oirthir agus thart ar 95% díobh ag fanacht sa gheimhreadh san Loch Poyang sa tSín, gnáthóg a d’fhéadfadh Damba na dTrí Mhám a athrú. In iarthar na Sibéire níl ach timpeall deich gcinn de na grúis seo san fhiántas. 
Tacsanomaíocht agus córasaíocht.
Rinne Peter Simon Pallas cur síos foirmiúil ar grúis na Sibéire sa bhliain 1773 agus tugadh an ainmníocht dhéthéarmacht "Grus leucogeranus" air. 
Díorthaítear an t-ainm sonrach ó na focail chlasaiceacha Gréagacha "leukos" ('bán' sa Ghaeilge) agus "geranos" ('grús sa Ghaeilge). 
Léirigh Ustad Mansur, ealaíontóir cúirte ón 17ú haois agus amhránaí ó Jahangir, an grús Sibéarach thart ar 100 bliain roimhe sin.
Grús coiteann. Is éan é grús coiteann ("Grus grus"). Is ball d'fhine na Gruidae é.
Luis Collazo. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh marcmheáchain, is ea Luis Collazo, a rugadh ar 22 Aibreán, 1981 i mBrooklyn.
Ríthe Bhréifne. Seo a leanas liosta Ríthe Bhréifne.
Gearr beag. Is éan é gearr beag. Is baill d'fhine na Rallidae é.
Vesak. Saolaíodh Gautama Búda ar Lá Vesak, nó Lá Lánghealaí Bealtaine nó Oíche Lánghealaí. Ceiliúrtar Lá Vesak gach bliain san Áise Theas (India agus Sri Lanca go háirithe), i mí na Bealtaine de ghnáth. Athraíonn an dáta gach bliain mar úsáidtear féilire na gealaí leis an dáta a chinntiú. Ceiliúrtar breithlá Búda ar laethanta eile san Áise Thoir (bunaithe ar an ngrian de ghnáth nó féilire na gréine)
Gearr Baillon. Is éan é gearr Baillon. Is baill d'fhine na Rallidae é.
Corcrán coille ceannliath. Is éan é corcrán coille ceannliath ("Pyrrhula erythaca").
Cearc cheannann Eoráiseach. Is éan í an chearc cheannann Eoráiseach nó an chearc cheannann. Is baill d'fhine na Rallidae é.
Nuachoimeádachas. A idé-eolaíocht polaitiúil le béim ar shaormhargadh caipitleachas agus idirghabhálach polasaí eachtrach é nuachoimeádachas.
Bustard Houbara. Is éan é bustard Houbara. Is baill d'fhine na Otididae é.
Bustard beag. Is éan é bustard beag. Is baill d'fhine na Otididae é.
Lá an Bhua san Eoraip. Is éard atá i gceist le Lá an Bhua san Eoraip (Béarla: V-E Day - Stáit Aontaithe Mheiriceá, VE Day - an Ríocht Aontaithe) ná lá ceiliúrtha ar an 8 Bealtaine 1945 tar éis glacadh oifigiúil na gComhghuaillithe le géilleadh gan chomha Ghearmáin na Naitsithe, rud a chuir deireadh leis an Dara Cogadh Domhanda san Eoraip.
Tá an lá á chomóradh ar an lá céanna i dtíortha in iarthar na hEorpa. Sa taobh eile den ilchríoch, áfach, déanann an Rúis, an Bhealarúis, an Serbia agus tíortha iar-Shóivéadacha eile an lá ceiliúrtha ar an 9 Bealtaine. Is amhlaidh atá sé in Iosrael.
Frith-laoch. Is cineál carachtair i saothair ficsin an frith-laoch. Is é an príomhcharachtar sa scéal é uaireanta agus níl na tréithe traidisiúnta a thugtar ar laoch ann, agus tá lochtanna an ghnáthdhuine air.
Comhdháil Yalta. Tugtar Comhdháil Yalta nó Comhdháil na Crimé (códainm: Comhdháil an Arganátaigh) ar chruinniú mullaigh idir chinn rialtais na Stát Aontaithe, na Ríochta Aontaithe agus Aontas na bPoblachtaí Sóivéadacha Sóisialacha idir 4–11 Feabhra na bliana 1945, agus an Dara Cogadh Domhanda ag druidim chun deiridh. 
I bhFeabhra 1945 bhuail an "Triúr Mór" - Winston Churchill, Franklin D Roosevelt agus Iósaf Stailín le chéile in Yalta sa Rúis. Cé nach raibh an cogadh thart go fóill, ba shoiléir go mbeadh an bua ag na comhghuaillithe. Ba é aidhm an chruinnithe an rud a bhí le tarlú san Eoraip i ndiaidh an chogaidh a shocrú.
Bhí an chomhdháil ar siúl ar feadh seachtaine i ngar do Yalta na Crimé, a bhíodh mar chuid den Aontas Sovéideach, sna Páláis Livadia, Yusupov, agus Vorontsov.
Aidhmeanna.
Bhí aidhmeanna difriúla ag gach ceannaire. 
Socruithe Yalta.
In ainneoin na ndifríochtaí, d’éirigh leis an "Triúr Mór" roinnt socruithe a aontú ag Yalta. 
• Roinnfí an Ghearmáin ina ceithre chuid; lonnófaí arm na Breataine, na Fraince, na Rúise agus na Stát Aontaithe sna ceantair dhifriúla; 
• Roinnfí Beirlín ar an dóigh chéanna; 
• Bheadh ar an Ghearmáin cúiteamh a íoc; 
• Bhunófaí Eagraíocht na Náisiún Aontaithe; 
• D’fhógródh an Rúis cogadh ar an tSeapáin trí mhí i ndiaidh ghéilleadh na Gearmáine. 
• Aontaíodh ar theorainn na Polainne i ndiaidh an chogaidh... cé nár aontaíodh ar an chineál rialtais a bheadh ag an tír. 
• Socraíodh go mbeadh oirthear na hEorpa faoi thionchar na Sóivéadach. Aontaíodh fosta, áfach, go mbeadh toghcháin dhaonlathacha sna tíortha seo le ligean do phobail Oirthear na hEorpa a gcuid rialtas féin a roghnú.
Torthaí.
Reáchtáladh cruinniú mullaigh eile, Comhdháil Potsdam, in aice le Beirlín, ó 17 Iúil – 2 Lúnasa 1945. Ní raibh an chomhdháil iarchogaidh chomh cairdiúil agus a bhí an cruinniú in Yalta.
Ar 1 Bealtaine 2004, tháinig ocht dtír atá i lár agus in oirthear na hEorpa isteach san Aontas Eorpach, agus is mar sin a cuireadh deireadh, faoi dheireadh thiar thall, le deighilt na hEorpa a shocraigh na Cumhachtaí Móra ag Comhdháil Yalta sa Chrimé.
Fionán Mac Cártha. File agus múinteoir ba ea Fionán Mac Cártha (1886–1953). Chaith sé na blianta fada san Astráil, tréimhse a spreag é chun "Amhráin ó Dheireadh an Domhain" a scríobh, agus san Astráil a fuair sé bás. 
Rugadh é mar William Carty do Michael Carty, feirmeoir, agus dá bhean Maria Taylor, láimh le Bealach an Doirín i gContae Ros Comáin. Ba eisean an dara duine clainne. Bhí triúr deifiúracha aige agus beirt deartháireacha, agus is léir ó dhaonáirimh 1901 agus 1911 go raibh Gaeilge ag an athair agus ag cuid den chlann. 
Fuair Fionán scolaíocht i gColáiste Naithí agus fuair oiliúint mar mhúinteoir i mBaile Átha Cliath. Bhí sé ag múineadh san Ómaigh i 1913 agus i Sasana (in Sheffield agus i Londain) faoi 1917. 
Ba bhreá leis litríocht an Bhéarla, ach bhí athbheochan na Gaeilge ar siúl agus é ar scoil, agus chuir sé roimhe an teanga sin a fhoghlaim, rud a rinne sé go seoigh. Théadh sé amach ag caint le seandaoine an cheantair. Sula ndeachaigh sé ag obair mar mhúinteoir gairmiúil bhí sé ina mhúinteoir taistil ag Conradh na Gaeilge. Scríobh sé dán in 1906 ag fáiltiú roimh Dhubhghlas de hÍde, a bhí tar éis na Stáit a shiúl ag bailiú airgid ar son Chonradh na Gaeilge. Bhain sé a bhuaic amach mar fhile phoiblí nuair a chum sé Óid an Oireachtais in 1907. 
Is dócha gur in 1918 a bhain sé Queensland amach. In 1924 phós sé Margaret O’Reilly, múinteoir Astrálach arbh as Contae an Chabháin dá muintir. Idir 1924 agus 1932 bhí sé ag múineadh in Charleville, Goondawindi agus Dalby. Ag múineadh in Amby a bhí sé nuair a chuaigh sé i gceann "Amhráin ó Dheireadh an Domhain". Bhí an tsláinte go dona aige ó 1949 amach agus fuair sé bás ar an 5 Lúnasa 1953. 
In 1953 a d’fhoilsigh an Gúm a chnuasach. Rinne Máire Mhac an tSaoi léirmheas air ar Feasta, Meán Fómhair 1954. Mhol sí an ‘raidhse Gaeilge’ a bhí ann, ach dúirt sí nár fhág na blianta a chaith an file san Astráil aon rian ar a shaothar. Ba é seo a breith ar na dánta: ‘Tá siad ceolmhar, aerach, gleoite agus seasc’.
Dólás go Sólás. Is gníomhaíocht tiomsaithe airgid é an tsiúlóid “Dólás go Sólás”, a bhíonn ar siúl i mí na Bealtaine gach bliain in Éirinn. Téann an t-airgead a bhailítear ón imeacht chuig an gcarthanas Pieta House. 
Tugann Teach Pieta comhairle do dhaoine a deir go bhfuil smaointe féinmharaithe nó féindochair acu. An príomhaidhm atá ag "Dólás go Sólás" ná aird na ndaoine a tharraingt ar an eagraíocht agus ar a "raison d'être".  
Eagraíocht.
Is imeacht siombalach é "Dólás go Sólás" don eagraíocht. Ag a ceathair a chlog ar maidin, bíonn sé fós dorcha taobh amuigh agus faoin am a mbíonn sé críochnaithe bíonn sé geal. 
Tá lucht na heagraíochta agiarraidh a léiriú gurb é an ról atá acu ná cabhrú le daoine atá ag streachailt agus ag smaoineamh faoi fhéindochar, daoine atá sa ‘dorchadas’ Cabhraíonn siad le daoine teacht amach as an dorchadas sin tagann siad amach go dtí an solas.
Is é an t-imeacht "Dólás go Sólás" an phríomhghníomhaíocht tiomsaithe airgid a bhíonn ag Teach Pieta le linn na bliana.
Stair.
Thosaigh an tsiúlóid sa bhliain 2009 nuair a chas 400 duine le chéile ag 4.15rn agus shiúil nó rith siad cúig chiliméadar. 
Sa dara bliain den ócáid, bhí siúlóidí i mBaile Átha Cliath agus i Luimneach. Sa tríú bliain bhí imeachtaí ar siúl ar fud na tíre; i gCorcaigh, Contae an Chláir, Luimneach, Gaillimh agus Ciarraí.  Sa bhliain 2015, bhí "Dólás go Sólás" ar siúl in 80 ionad timpeall an domhain, i dTuaisceart Éireann agus imeachtaí ar siúl acu thar lear; sna Stáit Aontaithe, Ceanada, Sasana agus fiú san Astráil.