Trelis/gawiki huggingface dataset:
Boghta. San ailtireacht, is foirm stuach féintacaithe é boghta (Fraincis "voûte", ón Iodáilis "volta"), déanta as cloch nó brící de ghnáth a chlúdaíonn spás le síleáil nó díon. Uaireanta déantar aithris air le hadhmad nó plástar. Mar is amhlaidh le háirse a thógáil, tá gá le tacaíocht shealadach agus fáinní "voussoirs" á dtógáil agus na fáinní á gcur ina seasamh. Go dtí go bhfuil an "voussoir" uachtarach, an eochair, suite, níl an boghta féintacaithe. Sa chás go bhfaightear adhmad go héasca, cuirtear an tacaíocht shealadach seo ar fáil trí stuachreatlach ina bhfuil trus frámaithe le ceann leathchiorclach nó teascánach, a thacaíonn leis na "voussoirs" go dtí go gcríochnaítear fáinne na háirse ar fad. Tá fíoraíochtaí éagsúla ann, ina measc an boghta cruinn, an crosbhoghta, an cruinneachánbhoghta, an feanbhoghta is an t-easnabhoghta.
Cineálacha boghtaí.
Tá boghtaí coirbéalta, le sraitheanna de chloch atá ceangailte go cothrománach, ar fáil ó aimsir réamhstairiúil; sa 14ú haois RCR ó Mhicéiné. Tógadh go réigiúnach iad go dtí an lá atá inniu ann.
Bhí fíorthógáil na mboghtaí, le clocha ceangailte go gathach, ar eolas cheana féin ag na hÉigiptigh agus na hAisiriaigh, agus thug na hÉatrúscaigh isteach i gcleachtas tógála an Iarthair é. D'fhorbair na Rómhánaigh go háirithe, agus thóg siad boghtaí bairille, trasbhoghtaí agus boghtaí cruinneachánacha. Tháinig roinnt samplaí den scoth slán sa Róimh, m.sh. an Paintéón agus Baisleac Maxentius.
Baineadh úsáid as boghtaí brící san Éigipt ó thús an 3ú mílaois RCR. a úsáideadh go forleathan agus ó dheireadh an 8ú haois RCR.
Anchusa arvensis. Planda colgach bliantúil nó débhliantúil a fhásann suas le 50 cm ar airde is ea Anchusa arvensis. Tugtar boglas air i nGaeilge. Dúchasach don Eoraip is an Áise. Na duilleoga caol leathfhada le himill chorracha. A bhláthú cornaithe. Na fíorbhláthanna 5 mm ar trastomhas, le feadán cuarach bán, liopaí geala gorma ag leathadh amach, is súil bhán.
Bogthaise. An méid galuisce i sampla aeir, a scríobhtar de ghnáth mar bhogthaise choibhneasta nó dearbh-bhogthaise. Is í an dearbh-bhogthaise an mhais iomlán uisce i dtoirt aeir ar leith, i ngraim in aghaidh an cheintiméadair chiúbaigh (g cm-3). Is féidir le sampla aeir ag teocht ar leith is faoi bhrú ar leith uasmhéid ar leith uisce a chuimsiú, agus má bhíonn níos mó ná sin ann (an drúchtphointe) bíonn an t-aer sáithithe. Nuair a ardaítear an teocht, is féidir leis an sampla aeir sin tuilleadh uisce a ghabháil agus is mó a dhearbh-bhogthaise ansin.
Bogthaise choibhneasta. Áirítear an bhogthaise choibhneasta ina chéatadán mar seo: ((an dearbh-bhogthaise ag an teocht)/(an dearbh-bhogthaise ag an drúchtphointe ag an teocht chéanna)) × 100. Nuair a bhíonn an t-aer lánsáithithe le galuisce, deirtear go bhfuil luach 100% ag an taise choibhneasta. Má bhíonn toirt aeir lánsáithithe ag teocht íseal ar dtús is má théitear an t-aer sin, ní bhíonn sé chomh sáithithe céanna agus laghdaíonn an taise choibhneasta dá réir. Má bhíonn an taise choibhneasta ard in aimsir the, bíonn sé míchompordach do dhuine de bhrí nach ngalaítear an t-allas air is ní fhaigheann sé aon fhuarú.
Theobald Böhm. Fliúiteadóir is ceapadóir ceoil a rugadh i München na Gearmáine ab ea Theobald Böhm (9 Aibreán 1794 – 27 Samhain 1881). Bhunaigh sé monarcha ansin i 1828 chun fliúiteanna a dhéanamh. I 1847 dhear is tháirg sé fliúit d'ardchaighdeán fuaime le meicníocht chuí gléasanna. Ar an ngléas seo atá an fhliúit nua-aoiseach bunaithe. Cuirtear tréithe áirithe dá chóras i bhfeidhm sa chlairinéad freisin.
Maighnéadón Bohr. Móimint mháighnéadach an leictreoin a fhaightear ó mheicnic chandamach choibhneasaíoch, ag glacadh an leictreoin mar phonc-cháithnín. 
Ainmnithe as Niels Bohr. Is é μB a shiombail. μB = e h/(2 π m), mar arb é e lucht an leictreoin, m mais an leictreoin, agus h tairiseach Planck. μB = 9.274 × 10 J T (giúil in aghaidh an teisle). 
Bíonn luach na móiminte maighnéadaí a thomhaistear rud beag difriúil ón luach seo, a thairgeann gur gá ceartúcháin sa mheicnic chandamach. Sainmhínítear an maighnéatrón núicléach (μN) ar an dóigh chéanna, ach mais an phrótóin in ionad mais an leictreoin: μN = e h/(2 π mp) = 5.051 × 10 J T.
Tagairtí
Bóilíd. Dreige atá lonrach thar an gcoitiantacht, nó caor thine, a phléascann san atmaisféar, is ea bóilíd (nó sárbhóilíd uaireanta). Déanann sí pléasc an-ghlórach. Uaireanta scaipeann treascarnach chlochach thar fhairsinge an-leathan ar Domhan.
Boiníotó aigéanach. Cineál beag tuinnín a bhíonn forleathan i bhfarraigí trópaiceacha is measartha gar go leor don chósta is ea an boiníotó aigéanach. Bíonn sé flúirseach go háitiúil, an-tábhachtach in iascaireachtaí tráchtála tuinnín is iascaireacht spóirt. Suas le 1 m ar fhad, an taobh uachtarach gorm, na taobhanna airgeadach le fadbhandaí dorcha.
Oestridae. Is fine d'feithidí Diptera iad na Oestridae Áirítear ar an ainmníocht cuileoga móra forleathan den chuid is mó, i réigiúin te agus measartha na cruinne. Is inseadáin mhamacha iad na larbhaí; bíonn cuid acu i gconair díleá a n-óstaigh, agus cuid eile ar lóistín faoin gcraiceann. Bíonn siad ag ithe na sreabhán a úscann amach as na fíocháin. Tochlaíonn na larbhaí aibí amach tríd an gcraiceann agus pupaíonn ar an talamh. Beireann an bhoiteog chaorach (Oestrus ovis) a huibheacha i bpolláirí na caorach, mar shampla. Is é an t-aon speiceas a sheadánaíonn go rialta ar dhaoine ná "Dermatobia hominis," Speicis eile d'Oestridae, seadánaíonn siad ar bheostoc mar eallach agus caoirigh, chomh maith le hainmhithe fiáine ar nós eilifintí agus srónbheannaigh. Bíonn larbhaí cuid de na speicis seo freagrach as na galair miasis mar a thugtar orthu, nach bhfuil an-chontúirteach d'ainmhithe, ach díluachálann siad na craicne. Faightear iad i go leor codanna de réigiúin mheasartha, fhothrópaiceacha agus thrópaiceacha. Ba chúis lena gcuid nósanna maireachtála go leor ainmneacha ar nós boiteoga, péarslaí, creabhair chapaill srl.
An Fhine Oestridae.
Sainmhínítear na Oestridae go ginearálta anois mar na hiarfhinte Oestridae, Cuterebridae, Gasterophilidae, agus Hypodermatidae mar fhofhinte.
Is fine laistigh den fhorfhine Oestroidea iad na Oestridae, mar aon leis na finte Calliphoridae, Mesembrinellidae, Mystacinobiidae, Polleniidae, Rhiniidae, Rhinophoridae, Sarcophagidae, Tachinidae, agus Ulurumyiidae.
As finte na gcuileog is cúis le miasis, cuimsíonn na hOestridae an cion is airde de speicis a maireann a larbhaí mar sheadáin éigeanta laistigh de choirp na mamach. Tá thart ar 150 speiceas ar eolas ar fud an domhain. Is baill d'fhinte gaolmhara iad an chuid is mó de na speicis eile cuileoga a luaitear leis an ngalar miasis, mar shampla na carrchuileanna.
Boladh. Déantar a bhrath nuair a luíonn móilíní ar chruthanna ar leith isteach i loig ar chruthanna ar leith sa tseicin mhúcasach bholtanach sa tsrón, mar eochair i nglas. Tá na láithreacha is loig ansin chun móilíní éagsúla a ghlacadh, agus néarchinn a spreagadh ansin chun a mbolaithe éagsúla ar leith a bhrath san inchinn.
Pieris brassicae. Is féileacán bán san fhine "Pieridae" é Pieris brassicae, a dtugtar bánóg mhór air de ghnáth. Tá dlúthghaol idir an bhánóg mhór agus an bhánóg bheag ("Pieris rapae"). Sa chéim larbhach, maireann an chruimh (a dtugtar bolb cabáiste nó péist cáil uirthi) i gcoilíneacht lena siblínigh i bpuball síoda ar an bplanda. Uaireanta fágann na cruimheanna an puball agus déanann imirce i línte fada thar an talamh, srón le heireaball.
Éabainnít. Ábhar crua dubh is ea éabainnít a dhéantar trí rubar a bholcáiniú le tiúchan ard sulfair (timpeall 33%). Inslitheoir tábhachtach leictreach roimh theacht na n-ábhar sintéiseach nua-aoiseach.
Bolcáiniú. Modhnú airíonna rubair trí oibriú ceimiceach a dhéanamh air le sulfar (ach amháin rubair shintéiseacha áirithe). Cruthaíonn sé seo trasnaisc idir na macramóilíní rubair. Is féidir ceimiceáin eile a úsáid chun na himoibrithe seo a bhrostú. Próiseas é seo a d'fhionn Charles Goodyear i 1839. Feabhsaíonn sé an neart teanntachta, an leaisteachas, cruas an dromchla is a fhriotaíocht scríobtha.
Bolcánacht. Tiomáineann an teas a ghintear taobh istigh de phláinéad nó gealach próisis a athchumann dromchla rinn na spéire an t-am ar fad. Is cruthú í an bholcánacht go bhfuil a leithéid ar siúl, brúchtadh gás te, deannaigh is carraigeacha trí scoilteanna i screamh sheachtrach rinn na spéire. Go ginearálta is amhlaidh a tharlaíonn comhiompar ábhair the go dtí an dromchla. Meath radaighníomhach is cúis leis an nginiúint teasa seo i gcroílár an phláinéid go bunúsach. Faightear bolcánacht ar Domhan, ar Thríotón, gealach de chuid Neiptiúin, agus ar Io, gealach de chuid Iúpatair. Measann réalteolaithe go bhfuil a leithéid ar siúl ar Véineas freisin.
Bolgach bó. Galar víreasach eallaigh a chuireann tús le cloig shainiúla bheaga ar na siní. Bhain Jenner úsáid as a raibh sna cloig seo i 1798 chun daoine a vacsaíniú i gcoinne na bolgaí gaolmhaire daonna.
Bolgán béice. Corpthoradh cruinn, sféarúil go minic, a bhíonn ar fhungais áirithe is ea bolgán béice. Faightear os cionn talún é. Fuasclaítear na spóir nuair a bhriseann balla an bholgáin. Tá roinnt speiceas i gceist, ach tá na fíorbholgán béice go léir sa roinn Basidiomycota.
Ludwig Boltzmann. Fisicí a rugadh i Vín ab ea Ludwig Edouard Boltzmann (20 Feabhra 1844 – 5 Meán Fómhair 1906). Chuidigh sé go mór le forbairt theoiric chinéiteach na ngás is na meicnice staitistiúla. Shaothraigh sé prionsabal chomhroinnt an fhuinnimh i ngás (a dtugtar "dlí Boltzmann" air), agus ainmníodh an tairiseach "k" sa phrionsabal seo as. Tagann a ainm isteach i ndlí Stefan-Boltzmann freisin, a chuireann síos ar radaíocht dúchoirp.
Tairiseach Boltzmann. Tairiseach leis an tsiombail k in aonaid J K (giúl in aghaidh an cheilvin), le luach 1.381 × 10 J K. Sainmhínítear é mar R/NA, mar arb é R tairiseach mólarach na ngás is NA tairiseach Avogadro. Tagann sé i gceist i staidéar ar airíonna staitistiúla na ngás, agus ainmníodh as Ludwig Boltzmann é.
Alain Bombard. Lia is eolaí muirí a rugadh i bPáras ab ea Alain Louis Bombard (27 Deireadh Fómhair 1924 – 19 Iúil 2005). Sa bhliain 1952 rinne sé aistear mara aonair ar bháidín calaidh rubair, "l'Hérétique" (an tEiriceach), ó na hOileáin Chanáracha trasna an Aigéin Atlantaigh. Níor thóg sé aon bhia ná uisce, mar bhí faoi a thairiscint féin a chruthú gurbh fhéidir le duine longbhriste maireachtáil ar éisc, planctóin, uisce báistí is beagán sáile. Tháinig sé i dtír ar Bharbadós tar éis 65 lá. Rinne sé cur síos ar a aistear eipiciúil sa leabhar "Naufragé Volontaire" (Longbhriste go Deonach, 1953). In Toulon, i ndeisceart na Fraince, a bhfuair sé bás agus 80 bliain slánaithe aige.
Hermann Bondi.  Fisicí matamaiticiúil is réalteolaí a rugadh i Vín ab ea Hermann Bondi (1 Samhain 1919 – 10 Deireadh Fómhair 2005). Chaith sé tamall i ngéibhinn ar Oileán Mhanann agus i gCeanada mar eachtrannach namhad sa Dara Cogadh Domhanda. D'oibrigh sé sa Bhreatain agus fuair sé saoránacht Bhriotanach amach sa bhliain 1946. Thairg sé teoiric foistine na Cruinne.
Bongó (antalóp). Antalóp le hadharca bíseacha atá dúchasach don Afraic mheánchiorclach is ea an bongó. Donn le stríoca tanaí bána ingearacha, ribí righne ingearacha ar feadh an dromlaigh, dhá spota bhána ar gach leiceann, líne bhán ag ceangal na súl. Áitríonn sé foraois dhlúth de ghnáth.
Bonn (roth). Adhartán ciorclach a bhíonn greamaithe le fleasc rotha chun creathanna feithicle de bharr athruithe ar dhromchla an bhóthair a mhaolú is an t-aistear a dhéanamh compordach. Is boinn aeir an chuid is mó díobh anois, feadáin sholúbtha iontu agus iad séidthe is stalctha le haer faoi ardbhrú. I gcuid díobh bíonn feadán inmheánach. Déantar an chuid is mó de na boinn as cuingir chomhshuite de rubar, uigí (níolóin nó poileistear) is ceimiceáin eile. Cheap Robert William Thompson an bonn aeir agus fuair paitinn air i 1845. Ach lean boinn rubair sholadaigh go forleathan go dtí 1888 nuair a rinne John Boyd Dunlop boinn aeir a bhí cosúil le boinn an lae inniu, agus d'éirigh leis iad a úsáid go rathúil ar an rothar.
Bonn (matamaitic). Sa mhatamaitic, an uimhir a bhfuil córas na n-uimhreacha bunaithe uirthi, an uimhirbhonn. Na huimhreacha i ngnáthúsáid, is uimhreacha deachúla iad, ar bhonn 10 leis an 10 siombail 0-9. Sa chóras deachúil scríobhtar gach uimhir in iolraí de chumhachtaí 10, mar seo : 547 = 5 × 10 + 4 × 10 + 7 × 10 = 54710. Baintear feidhm as uimhreacha dénártha, ar bhonn a dó le dhá shiombail 0-1, i ríomhairí.
Bonn (píosa miotail). Píosa miotail leata, i bhfoirm ciorcail, croise nó eile, le comhartha nó inscribhinn air, a bhuailtear nó a theilgtear chun eachtra nó ócáid a chomóradh, nó mar luach saothair ar éacht i gcogadh nó éigeandáil, spórt nó eachtra chultúrtha.
Bonsaí. Teicníocht chun plandaí a chur ó fhás ina bhfanann gach cuid díobh — na gais, na duilleoga is na bláthanna—i gcomhréir. Déantar é trí na plandaí a fhás i bpotaí beaga agus na fréamhacha a bhearradh go cúramach chun an fás a theorannú. Speisialtacht Sheapánach.
Jesse Boot. Déantóir drugaí a rugadh i Nottingham Shasana ab ea Jesse Boot (2 Meitheamh 1850 – 13 Meitheamh 1931). D'oscail sé a chéad siopa cógasaíochta i 1877 a dhíol earraí ar scála an-mhór ar phraghsanna laghdaithe, agus a thug isteach an sreangshiopa nua-aoiseach.
Bópal. Cathair phlódaithe san India, áit ar sceith níos mó ná 30 tonna den cheimiceán nimhiúil meitilisicianáit i 1984 as monarcha Union Carbide ina ndéantaí feithidicídí. I bhfoirm gáis a bhí an t-ábhar tocsaineach seo, agus d'imoibrigh sé go fíochmhar le haon fhliuchras ar na hainniseoirí a tháinig i dteagmháil leis. Fuair níos mó ná 7,000 duine bás de bharr na tubaiste seo, leath díobh go luath ina dhiaidh. Le fada ina dhiaidh sin, níor cheap na saineolaithe go mbeadh iarmhairt an áir leath chomh huafásach is a bhí. Níor thuig siad gur féidir leis an meitilisicianáit treá go domhain sna fíocháin gan imoibriú is dochar a dhéanamh don dromchla amháin. Bhí na daoine a tháinig slán go díreach tar éis na tubaiste faoi léigear le blianta ag an iliomad galar marfach i ngach aon bhall dá gcolainn. Faoi seo táthar den tuairim gur féidir leis an tocsain seo ceangal a dhéanamh le glútaitíón, ceimiceán a chosnaíonn na scamhóga is fíocháin eile i gcoinne tocsainí, ach a d'iompair an tocsain seo go frithchosúil go domhain isteach sna fíocháin.
Bór. Tonn ard ghéar taoide i gcaol atá ag cúngú is ag éirí éadomhain de réir a chéile. Tá samplaí cáiliúla i gCaol Bhriostó Shasana agus Bá Fundy ar chósta thoir Cheanada. Bíonn an bór cosúil le balla uisce, ardú an-tapa na farraige taobh thiar de is sruthanna an-tapa suas an abhainn.
Bóraihidríd. Ainian a chuimsíonn bórón is hidrigin, go príomha BH4-. Is gníomhaí tábhachtach dí-ocsaídithe bóraihidríd sóidiam, NaBH4.
Bóráin. Comhdhúile bóróin is hidrigine, arb é débhóráin, B2H6, an ceann is simplí. Comhdhúile ardfhuinnimh iad a úsáideadh mar bhreosla roicéad. Ocsaídítear iad go dtí aigéad bórach tríd an imoibriú B2H6 + 1½ O2 → 2 H3BO3. Tugtar "carbóráin" nó "carbabóráin" ar chomhdhúile ina bhfuil CH in ionad BH.
Bórás. Na2B4O7.10 H2O, salann hiodráitithe aigéid bhóraigh, is ea bórás. Cruthaíonn bórás salainn dhothuaslagtha leis na hiain Ca is Mg, agus mar sin tá sé an-áisiúil mar bhogthóir is glantóir uisce&gt;. 
Is foinse thábhachtach bóróin é i bhfoirm níos lú hiodráitithe (le 4 H2O), agus comhábhar bunúsach i ngloine bóraisiliceacáit ("Pyrex"). Baintear úsáid as mar fhlosc i gcursaí mianadóireachta agus d'fhéadfadh sé a bheith ina mhórfhoinse le haghaidh aigéid bhóraigh.
Suíomhanna geografacha.
Tá an bórás le fáil i lochanna sáile agus i loig shalainn i réigiúin fásaigh de thairbhe galú. Tá an bórás le fáil de ghnáth in éineacht le hailít.
Faightear criostail bóráis suas le 150mm (6") trasna sa láib ag Loch Borax agus i nGleann an Bháis, (California). Baintear bórás ar bhun tráchtála ag Loch Searles (CalIfornia).
Tá an bórás tearc san Eoraip taobh amuigh den Tuscáin (an Iodáil).
Údarás Rialála Táirgí Sláinte. Comhlacht údarásach reachtúil chun sláinte an phobail is ainmhithe a chosaint is a fheabhsú trí leigheasra, feistí míochaine agus earraí cúram sláinte a rialú is a mhonatóiriú é an tÚdarás Rialála Táirgí Sláinte (nó Health Products Regulatory Authority). 
I dteagmháil le heagraíochtaí den saghas céanna i dtíortha eile, agus comhlachtaí, le heolas a mhalartú. 
Cuireann sé eolas is comhairle ar na hábhair seo ar fáil do lucht míochaine is an pobal.
Jules Bordet. Fiseolaí a rugadh i Soignies na Beilge ab ea Jules Jean Baptiste Vincent Bordet (13 Meitheamh 1870 – 6 Aibreán 1961). Sa bhliain 1906 d'fhionn sé an miocrób, cocabachaillín (ar tugadh "Bordetella" air) atá freagrach as an triuch. D'aithin sé na fachtóirí imdhíonacha i séiream na fola, agus d'fhionn ailéisín, gníomhaí frithbhaictéarach sa bhfuil a ghlacann páirt sa chóras imdhíonach. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1919.
Gutzon Borglum. Dealbhóir a rugadh i St. Charles, Idaho ab ea John Gutzon de la Mothe Borglum (25 Márta 1867 – 6 Márta 1941). Imircigh Mhormónta ón Danmhairg ab iad a thuismitheoirí. Bhain sé cáil as a shaothair ollmhóra, cosúil leis an dealbhóireacht cuimhneacháin náisiúnta ar Shliabh Rushmore.
Max Born. Fisiceoir a rugadh i Wrocław na Polainne (Breslau na Prúise ag an am) ab ea Max Born (11 Nollaig 1882 – 5 Eanáir 1970). 
Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1954 le Walter Bothe as a thaighde bunúsach ar mheicnic chandamach is airí déach an leictreoin mar cháithnín toinne, agus a mhíniú staitistiúil ar an tonnfheidhm.
Timthriall Born-Haber. Is timthriall fuinnimh é timthriall Born-Haber, bunaithe ar dhlí Hess, a thaispeánann an ceangal idir fuinneamh laitíse solaid ianaigh is a theas déanmhaíochta, i dtéarmaí airíonna na n-adamh aonarach. Ainmníodh é i ndiaidh an dá eolaí Gearmánacha Max Born agus Fritz Haber, a d’fhorbair é sa bhliain 1919. Rinne Kasimir Fajans é a fhoirmiú go neamhspleách freisin agus foilsíodh i gcomhthráth é san eagrán céanna den iris chéanna. 
Baineann an timthriall le comhdhúil ianach a fhoirmiú ó imoibriú miotail (go minic le dúile sa Ghrúpa I nó Ghrúpa II) le halaiginí nó le dúile neamh-mhiotalacha eile mar ocsaigin.
De bhrí go bhfuil an fuinneamh iomlán a ídítear i bpróiseas ar bith neamhspleách ar an gconair a leantar sa phróiseas, is féidir aon chainníocht anaithnid sa timthriall a dhéanamh amach más eol na cainníochtaí eile.
Baintear leas as timthriall Born-Haber chun eantalpacht laitíse a ríomh, trí chomparáid a dhéanamh idir an t-athrú caighdeánach eantalpachta ar fhoirmiú chomhdhúil ianach (ó na dúile) leis an eantalpacht a theastaíonn chun iain ghásacha a dhéanamh as na dúile.
Is é is eantalpacht laitíse ann ná an t-athrú eantalpachta nuair a chomhshóitear aon mhól de chomhdhúil ianach ina n-iain ghásacha (imoibriú intéirneach).
Is imoibriúchán intéirneachh é seo mar go bhfuil
fuinneamh de dhíth le fórsaí aomtha idir na hiain a shárú agus iad a dheighilt.
Thyrsites atun. Spéiceas fada caol den ronnach nathartha is ea Thyrsites atun. Tugtar an snúc dúghorm air i nGaeilge. Tá droim dúghorm air agus bolg airgeata. D’fhéadfadh sé a bheith chomh fada le 200 cm, cé nach bhfuil mórán snúc níos faide ná 75 cm. Sa Leathsféar Deisceartach atá sé le fáil agus maraítear é mar iasc tráchtála. Tugtar "baracútach" (“barracouta”) air san Astráiláise, cé nach bhfuil gaol aige leis an mbaracúdach.
Tá sé le fáil in aice le scairbheanna ilchríochacha nó timpeall oileán agus itheann sé crústaigh, ceifealapóid agus iasc beag ar nós ainseabhaithe agus pilséar. Bíonn snúic ina mbáire cois tóna nó sa mheánuisce, nó in aice barr uisce istoíche. Is fearr leis uisce atá idir 13 °C agus 18 °C. 
Tá an snúc le fáil amach ó chósta na Namaibe agus ó chósta chúigí na Rinne Thiar agus na Rinne Thuaidh san Afraic Theas. Thugadh na coilínigh Ollannacha a tháinig sa bhliain 1652 “zee snoek” (nathair mhara) air. Tá sé coitianta sna huiscí is fuaire den Leathsféar Deisceartach.
Naguib Mahfouz. Scríbhneoir Éigipteach ba ea Naguib Mahfouz (نجيب محفوظ). Rugadh Mahfouz i gcathair Chaireo sa bhliain 1911 agus is ann a cailleadh é sa bhliain 2006. 
Saothar.
Scríobh sé 34 úrscéal, breis is 350 gearrscéal, cúig dhráma agus a lán scripteanna scannán. Baineann cuid mhaith dá shaothar leis an bpolaitíocht agus leis an eiseachas. Is gnáthdhaoine ina gcónaí i gcathair Chaireo iad go leor dá charachtair, agus bíonn siad ag iarraidh déileáil le nua-aoisiú shochaí na hÉigipte. Ghnóthaigh sé Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1988.
An Sruth (Victoria). Réimse contúirteach uisce in Victoria na hAstráile is ea An Sruth (“The Rip” nó “The Heads”) idir Port Phillip agus Caolas Bass. Is é an t-aon bhealach amháin é chun dul isteach in Port Phillip agus as sin go dtí Melbourne. Téann taoide láidir trí chuisle chaol idir an bhá agus an t-aigéan agus tá grinneall ard carraigeach ann. Ó thaobh na tíreolaíochta de, is é an réimse uisce é atá le fáil idir Rinn Nepean, Leathaill Shortland agus Rinn Lonsdale: is iad na háiteanna seo “Na Reanna”.
Tá an bealach isteach idir Rinn Lonsdale agus Rinn Rinn Nepean 3.5 km ar leithead, ach níl an leithead inseolta ach 1 km de dheasca na líonán a bhaineann leis na reanna. Tá ardchlár éadomhain laistigh de 800 méadar taobh amuigh de na Reanna agus tugtar Oitir an tSrutha air. Tá an t-uisce tríocha méadar ar doimhneacht taobh amuigh den ardchlár seo agus chomh domhain le nócha méadar ar doimhneacht taobh istigh de na Reanna. Tá contúirt ag baint leis an míchothroime seo agus le sruthanna taoide atá chomh luath le sé chnota. D’fhéadfadh doimhneacht an tSrutha a bheith idir céad méadar agus cúig mhéadar. 
Is é Stáisiún Comharthaíochta Rinn Lonsdale a stiúrann teacht agus imeacht na long idir na Reanna. Ní ceadmhach do longa móra teacht isteach mura bhfuil píolóta cáilithe ar bord. Thosaigh an tseirbhís sa bhliain 1839: dhéanadh na píolótaí campáil ar an trá agus thugadh daoránaigh amach chun na long iad i mbáid mhíolta móra. Faoi láthair tá tríocha píolóta ann agus lainsí den saghas is nua acu.
Tá Solas Íseal Queenscliff (“an teach solais bán”) agus Solas Ard Queenscliff (“an teach solais dubh”) mar shoilse stiúrtha chun longa a thabhairt tríd an bpríomhchuisle, in éineacht le solas dearg Thúr Hume agus solas uaine Thúr Murray.
Alexander Borodin. Cumadóir ceoil is eolaí a rugadh i gCathair Pheadair ab ea Alexander Porfiryevich Borodin (12 Samhain 1833 – 27 Feabhra 1887). I measc a shaothar tá ceoldráma nár críochnaíodh, "Kniaz Igor" (An Prionsa Igor), ina bhfuil na damhsaí cáiliúla Polaiveitseacha, agus 3 shiansa.
Borógach. Is saghas mismíne atá dúchasach don Eoraip is an Mheánmhuir, ach a fhaightear i Meiriceá Thuaidh freisin, í an bhorógach. Na gais dreaptha mata-fhoirmithe, na duilleoga éadrom glas, na bláthanna liathchorcra. An boladh láidir, rud beag cosúil le miontas piobair. Úsáidtear in anraithí is búistí sa chistin é. Fástar uaireanta mar phlanda plásóige é. Moltar é, i bhfoirm tae chaoin spíosraithe, mar leigheas luibhe. Ach tá a chuid olaí nimhiúil agus féadfaidh siad a bheith marfach ach farasbarr de a ionghabháil.
Borradh stoirme. Ardú leibhéal na farraige go háitiúil, nuair a bhíonn gaotha ag séideadh i dtreo an chladaigh agus laghdú brú san atmaisféar de bharr stoirme. 
Déantar an chuid is mó den dochar ó thuilte i stoirmeacha gaoithe, tíofúin is stoirmeacha móra eile trí bhorradh stoirme.
Borráiste gorm. Is éard is borráiste gorm ann ná planda láidir bliantúil a fhásann 60 cm ar airde, cumhdaithe le ribí righne bána, dúchasach do lár na hEorpa is réigiún na Meánmhara. Na duilleoga garbh ubhchruthach. Na bláthanna 2 cm ar trastomhas, geal gorm cromtha, le 5 pheiteal spréite is antair dhubha. Saothraítear mar luibh é. Boladh cúcamair óna dhuilleoga brúite.
Borrnathair. Nathair a áitríonn talamh féaraigh. Dhá speiceas ann. An bhorrnathair atá dúchasach don Afraic is an Meánoirthear, bíonn sí suas le 2 m ar fhad, an cholainn ramhar breac donn, an tsiorarnach an-ard; séideann sí amach an cholainn nuair a scanraítear í. An abhacbhorrnathair ó iardheisceart na hAfraice, bíonn sí 30 cm ar fhad.
Borrphéist choise. Foirm choiteann den bhorrphéist ina gcuireann an fungas tús le tochas is scoilteadh sa chraiceann idir na méara coise is ar bhoinn na gcos. Faightear an t-ionfhabhtú ó linnte snámha is urláir cithfholcadán go minic.