Trelis/gawiki huggingface dataset:
Droichead Geata an Óir. Droichead crochta mór cruach trasna an Gheata Órga, an cainéal idir Bhá San Francisco i dtuaisceart Chalifornia is an tAigéan Ciúin. Críochnaíodh sa bhliain 1937 é. 1.28 km ar fhad.
Geata isteach/amach. Áis a chuirtear ar fáil idir córais ríomhaire chun an bealach a réiteach do líonra atá ag feidhmiú de réir prótacail amháin teachtaireachtaí a sheachadadh do líonra atá ag feidhmiú de réir prótacail eile, chun gur féidir cumarsáid a dhéanamh le chéile gan siúnta.
Frank Gehry. Ailtire a saolaíodh i dToronto, agus a d'oibrigh as Los Angeles an chuid is mó dá shaolré is ea Frank Owen Gehry (r. 28 Feabhra 1929). Baineann a dhearadh dealbhach brúidiúil, mar a thugtar air, úsáid as comhcheangail neamhchoitianta ábhar: coincréit amh, miotal rioctha is a leithéid. I measc a shaothar tábhachtach tá Músaem na Leanaí i Los Angeles (1980), Músaeum Aerspáis California (1984), an Lárionad Meiriceánach i bPáras (1994), oifig an chomhlacht árachais ING i bPrág le cruinnmheallta rothlaithe cruach domheirgthe ar a dhíon (1995), Músaem Guggenheim i mBilbao (1997), agus Ceoláras Walt Disney i Los Angeles (2003). Ceann de na hailtirí is cáiliúla ar Domhan ó dheireadh an 20ú céad.
Geilignít. Grúpa pléascach tionsclaíoch, meascán geilitíneach le nítriglicrín is nítriceallalós, agus méadaitheoirí ann — ábhair thámha neamhphléascacha —chun a láimhseáil a dhéanamh sábháilte.
Geilitín. Próitéin a tháirgtear nuair a fhiuchtar collaigin (próitéin shnáithíneach a fhaightear i gcnámha, craiceann is gruaig) in uisce. Téachtann fiú fuaidreán caol ina chollóideach ramhar. Úsáidtear é i mbianna, greamacháin, agus eibleachtaí fótagrafacha.
Géillphointe. Is é atá i gceist le géillphointe an strus teannta is lú go dtagann míchumadh dochúlaithe plaisteach ar ábhar: daingniú buan a bhíonn air ansin. Tomhaistear i bpascail (Pa) é.
Geimhriú. Is éard is geimhriú ann ná straitéis ag mamaigh is ainmhithe áirithe, tréimhse fhuar an gheimhridh a chaitheamh i staid mharbhánta nó shuaimhneach. Laghdaítear an mheitibileacht agus téann an t-ainmhí i gcodladh domhain, ag maireachtáil ar chistí bia atá stóráilte ina cholainn i rith an tsamhraidh roimhe sin. Tugtar "samhrú" ar straitéis den saghas céanna chun maireachtáil trí shamhradh te tirim.
Géinitic daonra. Comhdhéanamh géiniteach daonraí, agus staidéar ar na hidirghníomhuithe leis an gcomhshaol, cúrsaí eacnamaíocha, na próisis a chinneann minicíochtaí géinte is géinitíopaí, agus na teoirimí matamaiticiúla a chuimsíonn iad is a chuireann síos orthu. Leag beirt géineolaithe Briotanacha, R. A. Fisher (1890-1962) is J. B. S. Haldane (1892-1964), agus an géineolaí Meiriceánach Sewall Wright (1889-1988) bunsraith an disciplín. Faoi seo tá cuid mhaith ar eolas maidir le dáileadh mhinicíochtaí na ngéinte maidir le fuilghrúpaí, ach tá lear oibre fós le déanamh maidir le séireamphróitéiní, einsímí, agus seichimh ar leith núicléitídí ar an DNA.
Géinitíopa.  
Is é is géinitíopa ann ná na géinte a bhíonn ag ball amháin ar leith de chineál orgánach. Úsáidtear an téarma do líon iomlán na ngéinte, nó na géinte ar leith ag lócais shonraithe sa chrómasóm. Táirgeann idirghníomhú tháirgí na ngéinte sin (RNA, próitéiní) le chéile agus leis an gcomhshaol uile ina bhfásann an t-orgánach an feinitíopa, an raon tréithe a bhíonn le brath.
Géinteiripe shómatach. Coincheap gur féidir géin ar leith a chur isteach i gcealla sómatacha duine a bhfuil an ghéin sin lochtach aige nó as láthair. Bheadh sé i gceist an ghéin theiripeach a sheachadadh go díreach isteach sa cholainn in vivo, nó ar bhealach indíreach trí na cealla a bhaint as an gcolainn, na géinte teiripeacha a chur isteach iontu sa tsaotharlann, agus iad a chur ar ais sa cholainn ansin. Tá gealladh mór faoin bpróiseas seo, ach tuilleadh taighde le déanamh chun é a dhéanamh éifeachtach.
Geir. Is saill sholadach a úsctar as fíocháin is taiscí saille ainmhithe í geir. Agus í íon, bíonn sí bán gan bholadh gan bhlas. D'úsáidtí í chun gallúnach, coinnle is ábhair le cur in ionad ime a dhéanamh. Fadó d'úsáidtí mar ábhar bealaithe í.
Murray Gell-Mann. Fisicí teoiriciúil a rugadh i Nua-Eabhrac ab ea Murray Gell-Mann (15 Meán Fómhair 1929 - 24 Bealtaine 2019). I 1953 thug sé isteach coincheap an choimhthís, uimhir chandamach nua is gá a imchoimeád in aon idirghníomhú núicléach láidir idir buncháithníní. Bhain sé feidhm as an gcoimhthíos —mar a rinne Yuval Ne'eman, neamhspleách air — chun méasóin, núicléóin (prótóin is neodróin) agus hipearóin a rangú. Bhí siad in ann réamhinsintí a dhéanamh maidir le núicléis, ar an dóigh chéanna a ndearna Dmitri Mendeleev maidir leis na dúile le clár peiriadach na ndúl. Réamhinis sé an cáithnín óimige-míneas (ω-), agus braitheadh i dturgnaimh é i 1964. Le George Zweig, thug sé isteach coincheap an chuairc, gach ceann le trian de lucht an leictreoin agus uimhir baróin ar leith. 6 chuarc a réamhinis siad: íoschuarc, uaschuarc, cuarc coimhthíoch, briochtchuarc, bunchuarc, is barrchuarc. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1969 as seo.
Tionscadal Gemini. An dara glúin de lainseálacha ag NASA, i ndiaidh Mercury agus díreach roimh Apollo. Réamhtheachtaire ar chláir Gemini is Apollo. 
Bhí 10 lainseáil sna blianta 1965-1966. 
Beirt spásairí a bhí ar gach ceann, ag tástáil na gcóras i gcomhair oibre taobh amuigh den spásárthach, ionad coinne idir dhá spásárthach is iad á nascadh, agus fulaingt iomlán na spásairí chun déanamh cinnte de gurbh fhéidir leo turas ar an nGealach a fhulaingt. 
Bhí Neil Armstrong i gceannas ar Gemini 8 sa bhliain 1966.. agus Apollo 11 i 1969. 
Bhí Michael Collins ina bhall de scéim Gemini 10.
Teileascóip Gemini. Dhá theileascóp, ceann suite ar shliabh Mauna Kea i Haváí, ceann ar shliabh Cerro Pachon sa tSíle. Tháinig Gemini Thuaidh i Haváí i bhfeidhm i 1999, é 8.1 m ar trastomhas, le hoptaic oiriúnaitheach a lúbann na scátháin an t-am ar fad chun iarmhairtí dífhócasacha atmaisféar clamparach an Domhain a chealú agus taifeach fíoríogair a bhaint amach. Is féidir réada fíorbheaga fíordhoiléire a fheiceáil leis nach raibh le feiceáil riamh roimhe. Tháinig a leathchúpla ó dheas i bhfeidhm i 2002.
Geodasach. Leathnú choincheap na líne dírí don spás cuarach, ag seasamh don líne is giorra idir dhá phointe fhosaithe ar an dromchla cuarach. Is cásanna ar leith ansin an líne dhíreach ar phlána agus ciorcail mhóra ar sféar. I gcoibhneasacht ghinearálta, gluaiseann réada atá ag saorthitim ar feadh geodasaigh i spás-am cuarach.
Geodasaíocht. Brainse eolaíochta a phléann méid is cruth an Domhain, a réimse domhantarraingthe agus ionaid phointí fosaithe. I suirbhéireacht gheodasach, ní hionann is suirbhéireacht phlánach, cuirtear cuaire an Domhain san áireamh. Sainmhínítear cruth an Domhain (an gheoid) mar an bhfíor atá ingearach le treo na domhantarraingthe ag gach pointe, agus neasaíonn sé do sféaróideach oblátach, rud a mhol Newton den chéad uair mar thoradh ar bhreathnuithe cruinne réalteolaíocha.
Geoiceimic. Brainse den gheolaíocht a phléann le líonmhaireacht na ndúl is a n-iseatóp sa Domhan agus na próisis a chinneann a ndáileadh. Tagann na próisis cheimiceacha in éabhlóid an Domhain is an Ghrianchórais san áireamh. Bíonn feidhmeanna trádálacha i gceist, sirtheoireacht gheoiceimiceach ina measc, chun acmhainní mianach folaithe a bhrath trí anailís cheimiceach ar ithreacha, moirteanna is uiscí sruthán.
Geoifisic. Brainse den gheolaíocht a bhaineann le tréithe fisiciúla ábhair an Domhain agus na próisis fhisiciúla a chinneann struchtúr an Domhain ina iomláine. Tagann seismeolaíocht, geoimaighnéadas, is meitéareolaíocht i gceist, próisis ollmhóra aistriú maise is teasa sa Domhan, agus athruithe i réimse domhantarraingthe an Domhain. Tomhaiseann suirbhéanna geoifisiciúla difríochtaí sa réimse maighnéadach is an réimse domhantarraingthe, agus baintear feidhm astu chun difríochtaí i struchtúr is comhdhéanamh na gcarraigeacha a dhéanamh amach agus taiscéaladh a dhéanamh ar acmhainní ola is mianraí.
Geoiméadracht. Brainse den mhatamaitic a dhéanann staidéar ar thréithe cruthanna is spáis, agus an Domhain ar dtús is ea geoiméadracht. 
Timpeall 2000 RC bhí eolas ag na Bablónaigh ar na rialacha chun fairsingí dronuilleog, triantán dronuillinne is triantán comhchosach a ríomh. Ghlac siad leis gurbh ionann imlíne (C) ciorcail de thrastomhas d le 3⅛ d, agus a fhairsinge le ⅓ (½ C). Roinn siad imlíne an chiorcail i 360 cuid chomhionann, agus shaothraigh siad cuid mhaith eolais gheoiméadraigh. Bhí an t-eolas seo ag na hÉigiptigh freisin, ach ba iad na Gréagaigh a bhunaigh an gheoiméadracht loighciúil timpeall 300 RC. 
Bhailigh Eoiclídéas na buntorthaí ina imleabhair den Uraiceacht, ag leagan amach na dteoirimí is na gcruthuithe orthu in ord loighciúil, ag tosú le bunaicsímí nó buntairiscintí trí chéimeanna a lean a chéile, ag forbairt na gcruthuithe a sheasann fós tar éis 2,000 bliain. Ón 18ú céad anuas forbraíodh geoiméadrachtaí teibí, agus luaitear saothar Gauß is Lobachevsky leis seo.
Geoiméadracht ailgéabrach. Staidéar ar gheoiméadracht trí mheán an ailgéabair. Ar dtús ba staidéar ar chuair is dromchlaí trína gcothromóidí ailgéabracha é, agus níor ghá úsáid a bhaint as calcalas, i gcodarsnacht le geoiméadracht dhifreálach. Tháinig an t-ábhar le bheith ina fhochuid de gheoiméadracht theilgeach, agus nuair a tugadh uimhreacha coimpléascacha isteach sa 19ú céad d'éirigh le Riemann is Poincaré dlúthcheangail a aimsiú idir geoiméadracht ailgéabrach is teoiric na bhfeidhmeanna coimpléascacha. Sa 20ú céad d'éirigh le Oscar Zariski an t-ábhar a fhorbairt le hailgéabar nua-aoiseach agus a ghinearálú le feidhmiú i bhfad níos leithne. Rinne Alexandre Grothendieck tuilleadh forbairtí trí choincheapa suntasacha geoiméadracha a thabhairt isteach i dteoiric ailgéabrach uimhreacha.
Geoiméadracht anailíseach. Iarracht fadhbanna geoiméadracha a réiteach trí chomhordanáidí a dháileadh ar gach pointe. Tugtar "geoiméadracht Chairtéiseach" nó "geoiméadracht chomhordanáideach" uirthi freisin. Maidir leis an bplána, is é an córas is coitianta ná dhá ais ingearacha, ionas gur féidir gach pointe a lua mar phéire uimhreacha (x, y). I ngeoiméadracht thríthoiseach, trírín uimhreacha a úsáidtear (x, y, z). Tá córais comhordanáidí eile ann a bhíonn áisiúil i gcásanna, mar shampla, comhordanáidí polacha d'fhadhbanna a bhaineann le feiniméin thríthoiseacha, eagraithe timpeall lárphointe. Luaitear Descartes mar cheapadóir an chórais seo, bíodh is gur bhain Apallóinias feidhm as aiseanna ina staidéar ar chónghearrthaí.
Geoiméadracht theilgeach. Staidéar ar fhigiúir gheoiméadracha agus a bhfuil i gcomhar acu lena scáileanna (mar shampla, airíonna líne nó cuair, sainmhínithe ag iltéarmach de chéim ar leith). Cheap Gerard Desargues (1591-1661) an t-ábhar, agus bhain feidhm as chun staidéar na gcónach a shimpliú, mar is coibhéiseach na héilipsí, na parabóilí is na hipearbóilí uile sa gheoiméadracht theilgeach. Ar an mbealach céanna, d'éirigh le Newton na cuair chiúbacha uile a shimpliú chuig 5 chineál. D'athbheoigh an matamaiticeoir Francach Jean Victor Poncelet (1788-1867) is an matamaiticeoir Gearmánach August Ferdinand Möbius an t-ábhar sna 1820idí, agus ó shin is í an brainse geoiméadrachta is bunúsaí dá bhfuil ann. Ní chaomhnaítear airíonna a bhaineann le fad i dtrasfhoirmithe teilgeacha. Is tearc iad airíonna teilgeacha figiúr, bíodh gur bunúsach iad. Is áisiúil an gheoiméadracht theilgeach chun ceisteanna faoi líon cuar de chineálacha ar leith a fhreagairt agus staidéar geoméadrach a dhéanamh ar réiteach cothromóidí.
Geoiméadrachtaí neamh-Eoiclídéacha. Geoiméadrachtaí a saothraíodh ón 18ú céad anuas, bunaithe ar 5ú aicsím Eoiclídéis a thréigean ar bhealaí éagsúla. Ba í an aicsím sin nach féidir ach líne dhíreach amháin a tharraingt trí phointe ar leith atá comhthreomhar le líne dhíreach ar leith. Mar shampla, má ghlactar mar aicsím nua ina hionad sin gur féidir níos mó ná líne dhíreach amháin a tharraingt trí phointe ar leith atá comhthreomhar le líne dhíreach ar leith, forbraítear geoiméadrachtaí hipearbóileacha, mar atá déanta ag Gauß is Lobachevsky. Ba í seo an chéad gheoiméadracht fhisiciúil shochreidte mar mhalairt ar gheoiméadracht Eoiclídéis. Mar shampla eile, má ghlactar mar aiscím eile nach féidir aon líne dhíreach a tharraingt trí phointe ar leith atá comhthreomhar le líne dhíreach ar leith, forbraítear geoiméadracht éilipseach, agus rinne Riemann obair bhunúsach ar an gcoincheap teibí seo. Tá geoiméadrachtaí neamh-Eoiclídéacha teibí eile á saothrú freisin.
Conrad von Gesner. Nádúraí is lia a rugadh i Zürich ab ea Conrad von Gesner (1516-1565). Scoláire iomráiteach san Athbheochan. I measc a shaothar bhí "Historia Animalium" (Stair na nAinmhithe, 1551-1558) ina ndearna sé iarracht gach a raibh ar eolas ar gach ainmhí a chuimsiú. Bhailigh sé níos mó ná 500 planda nach raibh aon chur síos orthu, agus scríobh ar leighis, mianreolaíocht is fealsúnacht.
Síceolaíocht Gestalt. Scoil smaointeoireachta sa tsíceolaíocht, bunaithe ar an gcoincheap gur mó an t-iomlán ná suim na bpáirteanna, modh iomlánaíoch síceolaíochta. Saothraíodh í ag na síceolaithe Gearmánacha Max Wertheimer (1880-1943), Kurt Koffka (1886-1941), is Wolfgang Köhler (1887-1967). Cáiliúil as dlíthe aireachtála Gestalt, iarracht cur síos ar airíonna na n-eilimintí radharcacha a chuidíonn leo a bheith oiriúnaithe le chéile mar bheith.
Teiripe Gestalt. Teiripe a dhíorthaíodh ó shíceolaíocht Gestalt, é mar aidhm aici duine a dhéanamh iomlánaíoch trí eolas ar airíonna a phearsantachta a shéan sé nó a lig sé i ndearmad a thabhairt chun solais. Síceolaí Meiriceánach a rugadh sa Ghearmáin, Frederick Perls (1893-1970), ab ea príomhchleachtóir na teiripe seo. De ghnáth riaraítear í i ngrúpaí agus i bhfoirm ceardlainne, thar dheireadh seachtaine mar shampla. Spreagtar na daoine sa ghrúpa le bheith lán de bhrí, spontáineach is mothálach dá riachtanais féin. Ní ligtear dóibh labhairt ach san aimsir láithreach, agus leagtar béim ar chumarsáid trí ghníomhartha, ag déanamh aisteoireachta ar choimhlintí.
G-fhachtóir. Sa bhfisic adamhach is núicléach agus fisic na gcáithníní, tugtar g-fhachtóir ar fhachtóir a chuireann síos ar an ngaol idir móimint mhaighnéadach cáithnín ar dhéanamh pointe lena ghuairne. Tugtar "g-fhachtóir Landé" air freisin, as an bhfisiceoir Meiriceánach Alfred Landé (1888-1976). I gcás na leictreon, is ionann an g-fhachtóir is an cóimheas gíreamaighnéadach in aonaid an mhaighnéadóin Bohr, a ghiorraítear chuig ∫B. Ón teoiric chandamach choibhneasaíoch, i gcás an leictreoin cosúil le pointe, ba cheart gur g = 2, ach tugann na turgnaimh luach timpeall 0.1% níos mó. Déantar na ceartúcháin a ríomh le leictridinimic chandamach (ina samhlaítear an leictreon mar cháithnín lom, timpeallaithe le scamall fótón fíorúil a athraíonn an g-fhachtóir). Réitíonn an luach ceartaithe le torthaí na dturgnamh go dtí níos fearr ná 8 n-ionad deachúil. Is tástáil thábhachtach é seo ar leictridinimic chandamach, a mheastar mar an teoiric is cruinne sa bhfisic mar gheall ar cheartú an g-fhachtóir.
Lorenzo Ghiberti. Gabha óir, teilgeoir cré-umha is dealbhóir a rugadh i bhFirenze na hIodáile ab ea Lorenzo Ghiberti (1378 – 1 Nollaig 1455). I 1401 bhuaigh sé comórtas chun péire geataí cré-umha a theilgean don bhaistealann in Ardeaglais Firenze, atá ann fós.
Gí. Is éard is gí ann ná saill inite a dhíorthaítear ó im tríd an uisce a bhaint as (Béarla: "ghee"). Coitianta i dtíortha teo, mar a bhfeabhsaíonn an easpa uisce an seans go seasfaidh an gí folláin níos faide ná an t-im iomlán.
Riccardo Giacconi. Réaltfhisicí a rugadh i Genova na hIodáile ar 6 Deireadh Fómhair 1931 ach a chaith cuid mhaith dá shaolré sna Stáit Aontaithe is ea Riccardo Giacconi. Cheap sé scáthán nua i gcomhair teileascóp X-ghathach spáis i 1960, agus i 1962 d'aimsigh an chéad fhoinse X-ghathanna taobh amuigh den Ghrianchóras (an réalta Scorpius-X) is léirigh an radaíocht cúlra ó thaobh amuigh dár réaltra. Thóg a ghrúpa an chéad bhrathadóir satailíte X-ghathanna a d'imfhithisigh an Domhan. Leag sé amach bunús na réalteolaíochta X-ghathaí. Le Raymond Davis is Masatoshi Koshiba, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 2002 as an saothar seo. Fuair sé bás ar 9 Nollaig 2018 in San Diego, California.
Ivar Giaever. Innealtóir leictreach a rugadh i mBergen na hIorua ar 5 Aibreán 1929 is ea Ivar Giaever. Chuaigh sé go dtí na Stáit Aontaithe i 1956, agus rinne feabhsuithe suntasacha ar fheistí leictreonacha, bunaithe ar an iarmhairt thollánach, is é ag obair i gcomhlacht General Electric. 
Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1973 le Leo Esaki is Brian Josephson as an saothar ar fheiniméin tolláin.
Giairdiáis. Is é is giairdiáis ann ná inmhíolú chonair an díleá i veirteabraigh le seadán bídeach aoncheallach, Giardia lamblia, a chuireann tús le buinneach ghéar. Is iad na siomptóim a bhaineann léi ná at an bhoilg, buinneach, agus gás sna stéigeacha. Muna ndéantar cóireáil uirthi, tarlóidh ainéime ghéar agus córas imdhíonach laghdaithe lagaithe. Ceann den chuid bheag ionfhabhtuithe is féidir a tharchur ó dhaoine go hainmhithe. Ainmníodh as an mbitheolaí Francach Alfred Giard (1846-1908) í.
Giar. Gaireas chun gluaisne rothlaithe a athrú ina luas is/nó ina threo rothlaithe eile. Sa bhfoirm bhunúsach, bíonn giar-roth fiaclach is féidir a úsáid i bhfíoraíochtaí agus cuingreacha éagsúla chun cóimheas oiriúnach an rothlú aschuir is an rothlú ionchuir a bhaint amach. Tugtar "ardú giar" ar chóras giaranna a thugann luas rothlú aschuir níos mó ná an luas ionchuir. Nuair is lú an luas aschuir, is córas ísliú giar é.
Grinling Gibbons. Dealbhóir is snoíodóir adhmaid a rugadh i Rotterdam na hOllainne ab ea Grinling Gibbons (1648-1721). Tháirg sé oiread ollmhór torthaí is bláthanna snoíte, cinn ceirbíní agus maisiúchán Barócach eile i mBurghley, Chatsworth is tithe móra eile i Sasana.
James Gibbs. Ailtire a rugadh in Obar Dheathain na hAlban ab ea James Gibbs (23 Nollaig 1682 - 5 Lúnasa 1754). Cara is deisceabal le Christopher Wren, ceapadh é ina choimisinéir ar thógáil eaglaisí nua i Londain i 1713. I measc a chuid dearaí bhí St Mary-le-Strand (1717) agus St Martin-in-the-Field (1726). Ina "Book of Architecture" (Leabhar na hAiltireachta, 1728) cáiliúil chuir sé le scaipeadh na stíle Pallaidíche, rud a d'fhág lorg ar an-chuid eaglaisí den tréimhse choilíneach i Meiriceá.
Gibneoireacht. Teicníocht choitianta i míochaine oirthearach is iartharach is ea Gibneoireacht, ina gcruthaítear folús taobh istigh de phróca nó cupán (an ghibne), le lasair go minic, agus a gcuirtear béal na gibne ar chraiceann an duine atá le cóireáil. Tarraingíonn an folús sa ghibne craiceann is fíocháin an duine píosa beag isteach inti, agus coinnítear mar sin é ar feadh ceathrú uaire. Baineann snáthaidpholladóirí feidhm aisti, ach tá a húsáid imithe i léig i measc gnáthdhochtúirí le fada.
James Jerome Gibson. Síceolaí a rugadh i McConnelsville, Ohio ab ea James Jerome Gibson (27 Eanáir 1904 - 11 Nollaig 1979). Le linn an dara cogadh domhanda, ina stiúrthóir ar aonad taighde de chuid aerfhórsa Mheiriceá a bhí dírithe ar shíceolaíocht aerloingseoireachta. Shaothraigh sé teoiric shuntasach an radhairc ina leabhar "The Perception of the Visual World" (Aireachtáil Dhomhan an Amhairc, 1950). Thairg sé gurb é atá in aireachtáil radhairc ná brath díreach na réad do-athraitheach sa Domhan os ár gcomhair, agus nach bhfuil aon infeiriú ná próiseáil eolais i gceist.
Cass Gilbert. Ailtire Meiriceánach a rugadh i Zanesville, Ohio ab ea Cass Gilbert (24 Samhain 1859 – 17 Meitheamh 1934). Dhear sé an chéad ilstórach spéire, foirgneamh Woolworth i Nua-Eabhrac (1912), a raibh 60 urlár ann: an foirgneamh ab airde ar Domhan ag an am.
William Gilbert. Lia is fisicí a rugadh i gColchester Shasana ab ea William Gilbert (1544-1603). Chruthaigh sé go raibh nádúr maighnéadach ag an Domhan, agus bhain úsáid as na téarmaí leictreachas, fórsa leictreach, is aomadh leictreach roimh éinne eile. Ainmnítear aonad SI an fhórsa mhaighnéadaghluaisnigh, an gilbirt, as.
Eric Gill. Snoíodóir, greanadóir is clóghrafadóir a rugadh i mBrighton Shasana ab ea Arthur Eric Rowton Gill (22 Feabhra 1882 - 17 Samhain 1940). Ceann dá shárshaothair is ea "Prospero and Ariel" (1931) i dTeach na Craoltóireachta i Londain.
King Camp Gillette. Ceapadóir a rugadh i bhFond du Lac, Wisconsin ab ea King Camp Gillette (5 Eanáir 1855 – 9 Iúil 1932). Bhunaigh sé a chomhlacht déantúsaíochta lanna rásúr i 1903.
Gilín (iasc). Iasc beag fionnuisce le colainn chaol chomhbhrúite is ea an gilín. An-choitianta in aibhneacha ar thalamh íseal san Eoraip. Suas le 15 cm ar fhad. Maireann sé i scoileanna, agus itheann crústaigh is feithidí ag an dromchla. Bhaintí feidhm as na criostail airgeadacha óna lanna le péarlaí saorga a dhéanamh tráth.
Gimide. Is é an gimide an chuid íochtarach den cholún veirteabrach, is é a fhoirmíonn an t-eireaball i gcuid mhaith ainmhithe. Sa duine, is struchtúr beag triantánach é a chuimsíonn 3, 4 nó 5 veirteabra buntúsach. Tá sé suite san eitre idir na mása.
Gymnospermae. Ceann den dá roinn sna plandaí síolta, arb iad na plandaí bláfara (angaispeirmeacha) an dara roinn. Bíonn síolta nochta (gan a bheith cumhdaithe le hubhagán) acu, ach is fíordhifriúil óna chéile baill na rann. Tá siad chomh difriúil sin go meastar anois gur díorthaíodh iad ó línte dúchasacha a bhí iomlán scoite óna chéile. Cuimsíonn an roinn grúpaí beo is grúpaí iontaise. Bhí gimnispeirmeacha luatha flúirseach sa tréimhse Charbónmhar, agus cumadh cuid mhaith de na fosuithe guail astu. Ba iad an fásra ceannasach sa tréimhse Iúrasach is an tréimhse Chailceach, ach ina dhiaidh sin d'imigh an chuid is mó i léig. Tháinig cineálacha beo chun cinn go forleathan arís i rith an oighrithe dheireanaigh, agus faightear fós iad i réigiúin fhuara mheasartha is fho-thrópaiceacha, fiú sna trópaicí go hard sna sléibhte. Faoi seo, tá cuid mhaith de na cineálacha teorannaithe d'fhairsingí beaga.
Ginceo. Gimnispeirm dhuillsilteach atá dúchasach d'iardheisceart na Síne is ea an ginceo. Meastar nach bhfuil sé sa dúlra fiáin a thuilleadh. Na duilleoga feanchruthach, an síol le hairil mhéith ag imchlúdach eithne inite. An t-aon iarmhar beo ar chlann a bhíodh mór forleathan uair dá raibh. 
Bhí an ráta éabhlóide laistigh den ghéineas mall, agus bhí beagnach gach speiceas imithe in éag faoi dheireadh an Phléicéinigh. Ní fhaightear an t-aon speiceas a mhaireann, sé sin an "Ginkgo biloba" ach amháin san fhiántas sa tSín, ach saothraítear é ar fud an domhain. Níl na caidrimh idir na ginceonna agus grúpaí eile plandaí réitithe go hiomlán.
Réamhstair.
Is iontaise bheo é an géineas ("Ginkgo biloba"), le hiontaisí cosúil leis an bplanda nua-aimseartha ag dul siar go dtí an Peirmeach, 270 milliún bliain ó shin. Is iad na gaolta beo is gaire don chlád ná na cíocáidí, a roinneann leis an "G. biloba" atá ar marthain tréith na speirme gluaistí. Ceaptar go bhfuil éagsúlacht thar a bheith ársa ag ginealaigh na nginceonna agus na gcíocáidí ag dul go dtí Tréimhse Charbónmhar luath. Bhí iontaisí inchurtha i leith an ghéinis Ginceo le horgáin atáirgthe cosúil leis na speicis nua-aimseartha le feiceáil den chéad uair sa Mheán-Iúrasach, agus rinne an géineas éagsúlú agus leath siad amach ar fud na Labhráise le linn an Iúrasaigh agus na tréimhse Luath-Chailcí. Tháinig laghdú ar an éagsúlacht de réir mar a chuaigh an Cailceach ar aghaidh, le díothú speiceas ar nós Ginceo huolinhensissé san éagsúlacht de réir mar a chuaigh na Cretaceous ar aghaidh le díothú speiceas mar "Ginkgo huolinhensis", agus sa Phailéicéineach, níor fhan ach cúpla speiceas an "Ginkgo cranei" agus an "Ginkgo adiantoides", sa Leathsféar Thuaidh, cé go raibh foirm shuntasach éagsúil (nach bhfuil mórán eolais ar fáil faoina stair) fós ann sa Leathsféar Theas. Leanadh den fhoirm sa Leathsféar Theas. Ag deireadh an Phléicéinigh, d'imigh iontaisí an Ghinceo ón taifead iontaise i ngach áit ach amháin i limistéar beag i lár na Síne, áit ar mhair an speiceas nua-aimseartha. Níltear cinnte an féidir idirdhealú iontaofa a dhéanamh idir speicis iontaise an Leathsféir Thuaidh den Ghincoe. I bhfianaise luas mall na héabhlóide agus na cosúlachtaí moirfeolaíocha idir baill den ghéineas, b’fhéidir nach raibh ach speiceas amháin nó dhá speiceas ann sa Leathsféar Thuaidh tríd an Céineasóch ar fad: "G. biloba" (lena n-áirítear "G. adiantoides") an lae inniu agus "G. gardneri" ó Phailéicéineach in Albain.