Trelis/gawiki huggingface dataset:
Sibhéid. Clann mamach feoiliteach ina bhfuil 17 speiceas, an chuid is mó díobh san Áise. Faightear eastóscadh muscach ó tháil fhaireogacha speiceas ar leith, agus úsáidtear é i gcumhráin chun seasmhacht an bholaidh a fhadú.
Síocanailís. Is foirm den tsíciteiripe atá i gceist le síocanailís a chruthaigh an néareolaí ón Ostair Sigmund Freud. Teoiric is cleachtadh cliniciúil sa bhfoirm síceolaíochta a leagann béim ar na gnéithe neamhchomhfhiosacha de bheatha mheabhrach an duine. 
Stair.
Sa chóireáil, arbh é Freud an ceannródaí inti, déantar iarracht deireadh a chur le comhrac trí phearsantacht duine a athrú i dtreo dearfach. Thug Freud an coincheap isteach chun feidhm a bhaint as brionglóidí duine le tuiscint níos fearr a fháil ar na mothúcháin is doimhne aige. Leag sé béim ar staidéar inbhreithnitheach an duine féin. 
Thairg sé Freud, Alfred Adler is Jung moltaí ar na próisis shíceolaíocha normálta is mhínormálta. 
Bunaíodh an chéad Chumann Sícanailíse san Ostair, ach de réir a chéile d'éirigh an tsícanailís i bhfad níos cumasaí údarásaí sna Stáit Aontaithe ná san Eoraip. 
Na laigí.
Seo na laigí a bhaineann le síocanailís a úsáid leis an dúlagar a chóireáil:
Sícea-chógaseolaíocht. Is éard is sícea-chógaseolaíocht ann ná an eolaíocht a phléann le meicníochtaí, úsáidí is fo-iarsmaí drugaí a athraíonn feidhmeanna síceolaíocha is iompair.
Síceapaiteolaíocht. I síciatracht is síceolaíocht chliniciúil, aon fhoirm ghalair mheabhraigh nó mearbhall intinne.
Síceolaíocht chognaíoch. Is éard atá i gceist le síceolaíocht chognaíoch ná brainse síceolaíochta ina ndéantar staidéar ar na próisis mheabhracha arda (cuimhne, aire, teanga, réasúnú is eile). Bítear ag saothrú meicníochtaí cosúil le stóir chuimhne is lascthaí aire, agus baintear feidhm go minic as meafar an ríomhaire.
Síceolaíocht chomparáideach. Staidéar ar na difríochtaí idir speicis ainmhithe, daoine ina measc, maidir le hiompar is cumais shíceolaíocha. Go traidisiúnta, dhéantaí iarracht grúpaí veirteabrach a rangú de réir intleachta, agus an gaol idir intleacht is méid na hinchinne is airíonna eile a mheasúnú. Ach glactar leis anois nach féidir na speicis éagsúla a chur in ord ar scála amháin intleachta, go mbraitheann cumais speicis ar leith cuid mhaith ar oiriúnuithe sainiúla do chúinsí comhshaoil ar leith.
Síceolaíocht fhiseolaíoch. Staidéar ar na próisis fhiseolaíocha san inchinn is an cholainn a bhíonn mar bhun leis an iompar is an aireachtáil shíceolaíoch. Cuimsíonn sé seo fiseolaíocht na gcéadfaí, staidéar ar ghníomhaíocht leictreach is cheimiceach na hinchinne, iarmhairtí drugaí is hormón, na ceangail idir neamhoird fhiseolaíocha is shíceolaíocha, agus torthaí damáiste don inchinn.
Síceolaíocht fhóiréinseach. Feidhmeanna síceolaíochta sa dlí. I measc na gceisteanna a bhíonn idir camáin, tá folláine intinne cosantóirí is daoine eile a bhaineann le cásanna dlí, cúram leanaí is seandaoine, sláinte intinne phríosúnach, agus cosaint an phobail ar choirpigh atá ar mire.
Síceolaíocht forbartha. Brainse den tsíceolaíocht ina ndéantar staidéar ar fhorbairt bhitheolaíoch, shóisialta is intleachtach haoine ón am roimh bhreith is i rith na beatha. Tugtar aird ar leith ar fhorbairt pháistí óga mar a mbíonn na hathruithe tuisceana an-soiléir. Leagtar béim ar fheidhm na forbartha, na hathruithe a bhíonn coitianta do gach duine ag staideanna éagsúla na beatha.
Síceolaíocht mhínormálta. Staidéar ar nádúr is bunús staideanna mínormálta síceolaíocha chun teoiricí ginearálta ar neamhoird a aimsiú in ábhair mar phearsantacht, intleacht is iompar sóisialta. I gcontrárthacht leis seo, bíonn an bhéim i síceolaíocht is síciatracht chliniciúil ar mheasúnú is cóireáil an duine aonair.
Síceolaíocht oideachais. Saothraíodh í seo sa 20ú céad chun modh oibre síceolaíoch a fheidhmiú le foghlaim a thuiscint. Ar dtús bhí síciméadracht lárnach sa scéal, agus tástáil páistí chun páistí malla a aithint is oideachas speisialta a sholáthar dóibh. Ach níl glacadh le hoideachas scartha a thuilleadh, agus anois bíonn an disciplín seo i mbun cabhair a thabhairt do mhúinteoirí cláir oideachais a dhearadh do pháistí aonair is comhairle a thabhairt do scoileanna i bpleanáil a seirbhísí.
Síceolaíocht thurgnamhach. Brainse den tsíceolaíocht a bhraitheann ar thurgnaimh chun fadhbanna taighde a réiteach. Tháinig sí chun cinn ar dtús ag deireadh an 19ú céad chun fianaise thurgnamhach ar fheiniméin mheabhracha a chur in ionad tuairimíochta mar bhunús leis an tsíceolaíocht.
Síciatracht bhitheolaíoch. Brainse den tsíciatracht a chuireann béim ar neamhoird sa chóras fiseolaíoch mar chúis le galar meabhrach, agus airíonna bithcheimiceacha, cogaseolaíocha is néaréolaíocha an ghalair is na cóireála air.
Sícifisic. Modhanna oibre a bhunaigh Gustav Fechner i 1860 chun na gaolta idir spreagadh fisiciúil is mothúcháin a mhíniú i bhfoirm dlíthe. Forbraíodh tomhais ar íogaireacht ina dteicníochtaí diana, bunaithe ar theoiric brath comharthaí, agus léiríonn siad teorainneacha na haireachtála a éiríonn as airíonna an ghairis chéadfaigh. Níl na saineolaithe ar aon intinn faoi na modhanna grádaithe sna tomhais seo, a dhéanann iarracht méid na hiarmharta a thomhas de réir méid an spreagtha. Baintear feidhm as an dá mhodh oibre chun cumais aireachtála a thomhas maidir le haireachtáil na haghaidhe, an ghutha, an cheoil, íomhánna is eile.
Síciméadracht. Brainse den tsíceolaíocht is ea an tsíciméadracht ina ndéantar tomhais ar airíonna síceolaíocha, intleacht, cumais, pearsantacht, staideanna foinn go príomha. Déantar is caighdeánaítear na tástálacha síciméadracha go han-chúramach chun go mbeidh na torthaí chomh hiontaofa éifeachtach agus is féidir.
Síciteiripe. Is éárd atá i gceist le síciteiripe ná cóireáil ar fhadhbanna mothúchánacha chun na mothúcháin is na hiompair mhí-oiriúnaitheacha a athrú nó a stopadh, agus fás is forbairt phearsanta a chur chun cinn. Is féidir go mbeidh síciteiripe phearsanta, comhairliú pósta, síciteiripe clainne, nó síciteiripe grúpa i gceist. Go minic, mar shampla i ngalair shíceasómatacha, is éifeachtaí síciteiripe i gcomhair le cóireálacha eile.Bhí an néareolaí ón Ostair Sigmund Freud bhi ina theiripoir.
Sícmháinliacht. Máinliacht ar an inchinn i gcás a bhfuil histeolaíocht na hinchinne normálta, chun cur isteach ar chúrsa neamhord iompair. Chum an néareolaí Meiriceánach Walter Freeman (1895-1972) is an néaramháinlia Meiriceánach James Winston Watts (1904-1994) an téarma i 1942, ach rinneadh an mháinliacht den chéad uair i 1935. Déantar lot san inchinn a bhaineann smaointe is mothúcháin phaiteolaíocha chun siúil ach a chaomhnaíonn na gnáthfheidhmeanna. "Lóbatóime" a thugtar ar an obráid seo sna Stáit Aontaithe, agus leocatóime san Eoraip.
Réadlann Siding Spring. I sléibhte New South Wales faoi riaradh Ollscoil Náisiúnta na hAstráile. Tá an comhteileascóp Angla-Astrálach 3.9 m, teileascóp Schmidt na Breataine 1.2 m, agus teileascóip eile ann.
Kai Siegbahn. Fisiceoir a rugadh i Lund na Sualainne, mac le Karl Siegbahn, ab ea Kai Mann Börje Siegbahn (20 Aibreán 1918 – 20 Iúil 2007). Rinne sé taighde bunúsach ar idirghníomhú X-ghathanna le hábhair, agus shaothraigh an speictreascópacht leictreon i gcomhair anailíse ceimicí, teicníocht chumasach chun fuinneamh leictreon timpeall ar adaimh i solaid, leachtanna is gáis a thomhas is a scrúdú. 
Roinn sé Duais Nobel na Fisice le Arthur Schawlaw is Nicolaas Bloembergen sa bhliain 1981 as.
Karl Siegbahn. Fisicí a rugadh in Örebro na Sualainne ab ea Karl Manne Georg Siegbahn (3 Nollaig 1886 – 26 Meán Fómhair 1978). Rinne sé taighde ceannródaíoch ar chruthú X-ghathanna le tonnfhaid éagsúla. D'éirigh leis fianaise ar sceallsamhail Neils Bohr don adamh a aimsiú, agus d'fhorbair sé an speictreascópacht X-ghathach. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1924 as an saothar seo. Athair Kai Siegbahn é, a fuair Duais Nobel freisin.
Ernst Werner von Siemens. Innealtóir a rugadh i Lenthe na Gearmáine ab ea Ernst Werner von Siemens (13 Nollaig 1816- 6 Nollaig 1892). Shaothraigh sé an córas teileagrafaíochta sa Phrúis, dhear cuid mhaith saghsanna galbhánaiméadar, agus thomhais friotaíocht leictreach ábhar éagsúil. Deartháir le Karl Wilhelm Siemens (1823-1883) a cheap teicníocht nua chun cruach a dhéanamh i Sasana i 1861
Sifilis. Galar ainsealach gnéas-tarchurtha de bharr an ghníomhaí "Teponema pallidum" í an tsifilis nó an bholgach Fhrancach nó an ghallbholgach uaireanta. 
Tosaíonn an tsifilis le príomhlot ar na baill ghiniúna nó an t-anas. Cuid mhaith seachtainí ina dhiaidh sin, tarlaíonn ionfhabhtú ginearálta le fiabhras is gríos. 
Is féidir go bhfanfaidh an riocht suanach ansin thar bhlianta. Fásann cnapáin sa chraiceann is na scannáin mhúcasacha, agus briseann siad le hothrais mhóra.
Ina dhiaidh sin, cuireann an galar isteach ar an gcóras cairdiascamhógach is an néarchóras, agus déanann damáiste do chomhlaí an chroí. Atann an t-aorta, agus cuirtear tús le heaspa comhordaithe, cailliúint mothúcháin is gealtachas: gealtachas ginearálta an duine atá as a mheabhair.
Deirtear gurb as an Oileán Úr a tháinig an tsifilis go dtí an Eoraip. An chéad ráig sifilise a chuaigh in annála na staire tharla sí i Napoli, an Iodáil, faoi dheireadh na cúigiú haoise déag, go gairid i ndiaidh do Chríostóir Colambas filleadh ón gcéad chuairt a thug sé ar na tíortha thar sáile. Bhí an Fhrainc ag cur cogaidh ar ríocht Napoli san am, agus saighdiúirí Spáinneacha ag troid sna trúpaí Francacha: glactar leis go raibh an tolgadh ó Mheiriceá á scaipeadh acu. Tá teoiricí eile ann, áfach, a deir go raibh an galar ar fáil san Eoraip roimhe sin féin: mar shampla, deirtear nach lobhra a bhí i gceist leis an ngalar a luaitear mar lobhra sa Bhíobla, ach sifilis. Níl ann ach tuairimíocht, áfach, agus is dóigh leis an gcuid is mó de na heolaithe go bhfuil an teoiric "Mheiriceánach" níos inchreidte, ós rud é go bhfaigheann sí tacaíocht ó fhianaise na bitheolaíochta nua-aimseartha (na géineolaíochta).
Is é an leigheas is mó a chleachtaítear inniu ná na hantaibheathaigh, cosúil leis an bpeinicillín. Sna laethanta a bhí, bhí na leigheasra bunaithe ar an mearcair, ach is nimh dhainséarach é an mearcair, agus bhí an-phriacail ag baint leis na cógais mhearcair.
Paul Signac. Ealaíontóir a rugadh i bPáras ab ea Paul Signac (11 Samhain 1863 - 15 Lúnasa 1935). Le Seurat, d'fhorbair sé an deighilteachas — ach bhain sé féin úsáid as paistí dathanna íona, cosúil le mósáic, ní hionann is spotaí pointíleacha Seurat — agus rinne radhairc mara den chuid is mó.
Igor Sikorsky.  
Innealtóir aerloingseoireachta a rugadh i gCív na hÚcráine ab ea Igor Ivan Sikorsky (25 Bealtaine 1889 – 26 Deireadh Fómhair 1972). De chúlra eitneach Rúiseach é a chuir faoi sna Stáit Aontaithe agus a ghlac saoránacht Mheiriceánach. Thóg agus d'eitil sé an chéad eitleán 4 inneall i 1913 agus, i 1939, an chéad héileacaptar rathúil.
Tagairtí.
Sileacóis. Galar tionsclaíoch a bhain le slite beatha cosúil le mianadóireacht ghuail, cóiriú cloiche, greanroiseadh, is tionscal na ceirmeachta. Tarlaíonn sí mar thoradh ar ionanálú na mionpháirteagail silice a dhéanann coilm ar dhromchla inmheánach na scamhóg.
Sileacón. Is é is sileacón ann ná polaiméir shlabhroscailte nó chioglach leis na haonaid athfhillteacha - SiR2- O- , ar grúpa ailcile é R-. Gan bholadh gan dath, dothuaslagtha in uisce is neamhimoibríoch leis, le splancphointí arda. Úsáidtear na sileacóin mar bhealuithe ardteochta is sreabháin hiodrálacha, agus i vearnaisí.
Silice. Is í an silice (nó "dé-ocsaíd sileacain", SiO2) an príomhchomhábhar i screamh an Domhain, a fhaightear sa nádúr mar mhianraí íona agus i gcomhcheangal le dúile eile i mianraí sileacáite. Is iad na cineálacha criostalta silice grianchloch, trídimít is críostabailít, pais a tharlaíonn ag teochtaí níos airde de réir a chéile. Tugtar "calcadóine" ar chineálacha cripticriostalta. Faightear grianchloch dhímhorfach go nádúrtha in ópal, agus is féidir í a tháirgeadh trí shilice leáite a fhuarú go tapa. Baintear úsáid as i ndéanamh gloine is stroighne.
Silín fiáin. Speiceas silín atá dúchasach don Eoraip is an Áise is ea an crann silíní fiáin nó an silín fiáin ("Prunus avium"). Crann ard le bláthanna bána is torthaí atá corcairdhearg agus milis nó géar. Tuismitheoir amháin ag silín milis saothraithe an úlloird.
Sílít. Mianra í an tsílít, ar tungstáit chailciam, CaWO4, í a fhaightear i bhféitheacha hidriteirmeacha is péigmitítí. Mianach tábhachtach tungstain.
Siolúrach. Is é an Siolúrach an 3ú tréimhse sa ré Phailéasóch, 435-408 milliún bliain ó shin. Bhí an hainmhithe mara cosúil lena raibh sa tréimhse Ordaivíseach roimpi den chuid is mó, ach chuaigh na grapailítí i léig lena linn agus tháinig na héisc ghiallacha chun cinn. Nochtadh plandaí tíre den chéad uair.
Siméadracht.  Airí córais arb ionann í tar éis oibríochta. Mar shampla, nuair a rothlaítear cearnóg trí 90°, ní féidir í a aithint thar an mbunchearnóg. Is siméadrach í faoi rothlú 90°. Is siméadrach ciorcal faoi rothlú ar bith thart ar a lár. I gcórais fhisiceacha baineann siméadracht le dlíthe imchoimeádta, agus cuirtear síos air seo trí theoiric na dtacar.
Simín. Aonad seoltais an SI, leis an tsiombail S. Sainmhínítear é mar inbhéartú na friotaíochta (tomhaiste in óim).
James Young Simpson. Cnáimhseoir a rugadh i mBathgate na hAlban ab ea James Young Simpson (7 Meitheamh 1811 - 6 Bealtaine 1870). Thug sé clóraform isteach mar ainéistéiseach i 1847, agus ba é an chéad duine a bhain úsáid as i luí seoil. 
Tagairtí.
Thomas Simpson. Matamaiticeoir a rugadh i Nuneaton Shasana ab ea Thomas Simpson (20 Lúnasa 1710 – 14 Bealtaine 1761). D'fhoilsigh sé sraith fhada saothar ar ailgéabar, triantánacht, dóchúlacht is ábhair eile (1737–1757).
Sincreatrón. Inneall é sincreatrón a thógtar chun cáithníní fo-adamhacha (prótóin is leictreoin go háirithe) a luasghéarú. Treoraítear na cáithníní ar chonair chiorclach trí fheadán folúsaithe le maighnéid, agus luasghéaraítear iad le réimsí leictreacha minicíocht raidió. I meaisín mór féadfaidh gach bíog cáithníní imrothlú níos mó ná 10,000 uair in aghaidh an tsoicind, ag luasghéarú gach uair a théann tríd an réimse leictreach. Ní mór an réimse maighnéadach is an réimse leictreach minicíocht raidió a mhéadú ar bhealach sioncronaithe chun an chonair a choimeád ciorclach le gach ardú luais. Suas le cuid mhaith ciliméadar ar trastomhas, ionstraimí tábhachtacha i bhfisic na gcáithníní.
Sine siain. An fadú coirceogach matánach de mheánlíne an choguais ag cúl an bhéil. 0.5-2 cm ar fhad. Ardaítear í nuair a shlogann an duine siar, agus bíonn sí in úsáid uaireanta chun fuaimeanna urlabhra a dhéanamh, cosúil le fuaim r an tsine siain sa bhFraincis.
Sineánóma. Fás iomarcach áitiúil ceall ar dhromchla eipitéiliach sa cholainn: an craiceann, an líneáil stéigeach, nó líneáil an lamhnáin. Is éadrom cuid mhaith díobh, ach athfhilleann cuid bheag ag éirí urchóideach.
Isaac Singer. Ceapadóir is déantóir innill fuála a rugadh i bPittstown, Nua-Eabhrac ab ea Isaac Merritt Singer (1811-1875). I 1852 dhear sé inneall aonsnáithe fuála le greim slabhra, feabhsú mór ar na hinnill roimhe sin. Tháinig a chomhlacht le bheith ar an gcomhlacht innill fuála is mó ar Domhan.
Singilteacht. Aon phointe ag a gcliseann teoiric na coibhneasachta ginearálta agus na cothromóidí a bhaineann léi. Is singilteachtaí iad dúphoill, agus staid na Cruinne ag nóiméad na hOllphléisce mar a raibh damhna na Cruinne dlúite le chéile ionas go raibh a dhlús ag druidim chun éigríche.
Sínne. Planda garbh bliantúil den chineál "Zinnia" is ea sínne. Fásann sí i Meicsiceo den chuid is mó. Coitianta i ngairdíní is mar bhláth gearrtha, mar gheall ar a bhláthanna éagsúla is na dathanna gléineacha pastail orthu.
Sinséar. Planda ilbhliantúil atá dúchasach d'oirdheisceart na hÁise is ea an planda sinséir nó sinséar. Fásann an gas 1 m ar airde. Ríosómach atá ann. Na duilleoga le gais cumhdaigh in dhá líne; na bláthanna buí corcra coimpléascach seasc, cosúil le bláthanna magairlíní, i spící fada dlútha le brachtanna buí is glasa thar chiumhais a chéile. Spíosra tábhachtach, fiú sa sean-am. Tugadh don Eoraip ar dtús é sa 1ú céad AD. Cuimsíonn sé a riosóm bláthola a úsáidtear i gcumhráin, bianna is deochanna (leann is beoir sinséir, mar shampla). De bhrí go mbíonn na bláthanna seasc, síolraítear é ar mhodh plandúil.
Sintéarú. Próiseas a úsáidtear i miotalóireacht phúdar. Is féidir páirt mhiotalach a dhéanamh tríd an bpáirt sin a mhúnlú i bpúdar an mhiotail is an múnla a choinneáil ag teocht rud beag níos lú ná leáphointe an mhiotail (faoi bhrú, uaireanta) ar feadh cuid mhaith uaireanta (nó i gcás cóimhiotail, teocht gar do leáphointe na comhpháirte den chóimhiotal leis an leáphointe is airde). Próiseas coigilteach chun páirteanna beaga a dhéanamh, agus is áisiúil é i gcás miotail le leáphointe ard ar deacair agus costasach é a theilgean. Is féidir struchtúr póiriúil a dhéanamh sa phróiseas, rud a bhíonn buntáisteach i gcomhair bealaithe.
Sintéis chróite. Bealach ar féidir cuid mhaith teileascóp beag a chuingriú chun cuid d'airíonna teileascóp an-mhór a bhaint amach. Déantar go rathúil le radaiteileascóip í chun mionphointí a anailísiú i bhfoinsí radaíochta. Shaothraigh an réalteolaí Briotanach Martin Ryle an teicníocht den chéad uair sa réadlann radairéalteolaíochta i gCambridge.
Sintéiseoir. Gaireas leictreonach chun fuaimeanna ceoil a ghiniúint is ea Sintéiseoir. Bíonn méarchlár amháin ar a laghad ceangailte leis agus callairí. Robert Moog (1934–2005) a cheap an chéad cheann sa bhliain 1964, ceann nach raibh in ann ach fuaim amháin a ghiniúint ag am ar bith. Ó 1975 tá saghsanna ilfónacha ar an margadh, in ann níos mó ná fuaim amháin a ghiniúint in éineacht. Faoi seo, tá saghsanna bunaithe ar ríomhairí atá níos cuimsithí fós.
Síobghluaiseacht ilchríochach. An tslí a ngluaiseann na hilchríocha ar dhromchla an Domhain mar a bheadh cnoic ollmhóra oighir iontu. Síobghluaiseacht na mór-ranna, nó teoiric na bplátaí teicteonacha, cur síos eile ar an bhfeiniméan. Ceintiméadar nó dhó sa bhliain a ghluaiseann siad. Ar léarscáil an Domhain nó an chruinneog, is léir go n-oiriúnaíonn costa thoir Mheiriceá do chósta thiar na hEorpa is na hAfraice mar mhíreanna mearaí. Ag cur san áireamh na scairbheacha ilchríochacha faoin bhfarraige, is fearr fós an t-oiriúnú. De réir na teoirice seo, ní raibh ach meall amháin talún ar Domhan, Pangaea, go luath i stair an Domhain timpeall 200 milliún bliain ó shin. Scoilt Pangaea ina hilchríocha de réir a chéile, ghluais siad seo amach óna chéile go dtí na háiteanna a bhfuil siad inniu, agus tá an tsíobghluaiseacht seo ag dul ar aghaidh an t-am ar fad. Luaitear an coincheap seo le Alfred Wegener a thairg ar dtús í i 1912 agus a chuir síos go cuimsitheach uirthi ina leabhar "Die Entstehung der Kontinente und Ozeane" (Bunús na nIlchríoch is na nAigéan, 1922), ach nach bhfuair tacaíocht ar fiú trácht uirthi go dtí na 1960idí nuair a cuireadh teoiric na bplátaí teicteonacha chun cinn.
Síobhas. Planda ilbhliantúil a fhásann 40 cm ar airde is ea síobhas. Dois duilleog caol feadánach, umbail dhlútha bláthanna bándearga nó corcra. Dúchasach don leathsféar thuaidh. Fástar ar son na nduilleog, a úsáidtear mar bhlaisiú.
Sioc liath. Saghas comhdhlúthaithe ina bhfásann brat oighir theimhnigh ar dhromchlaí. Cruthaítear é nuair a bhailíonn oighear ar réada trí oighriú braonta uisce fhorfhuaraithe, díreach nuair a imbhuaileann siad, de bhrí go bhfuil teocht na ndromchlaí a imbhuaileann siad roinnt céimeanna faoi reophointe an uisce.
Siocaire. Is planda ilbhliantúil a fhásann suas le 120 cm ar airde, le bunfhréamh ramhar fhada é siocaire nó lus an tsiocaire ("Cichorium intybus"). Dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice, ach tugadh isteach in an-chuid áiteanna eile é. Na duilleoga lansa-chruthach, maothánach nó fiaclach, an ceann uachtarach ag fáisceadh an ghais, na bláthchinn beagnach gan ghais, 2.5-4 cm ar leithead, geal gorm, go hannamh bándearg nó bán. Fástar go háitiúil mar ghlasra is planda leighis é. Úsáidtear na fréamhacha, triomaithe is meilte, in ionad an chaife.
Siocal. Crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde is ea an siocal ("Manilkara chicle"), dúchasach do Mheicsiceo agus Mheiriceá Láir, ach a fhástar in áiteanna eile. Na duilleoga éilipseach, na bláthanna bídeach scothghlas/bán sépheitealach, na torthaí 5-10 cm ar leithead, scothliath go dtí scothdhearg/donn le bia buí. Táirgeann sé laitéis bhán go flúirseach, a bhailítear, mar a bhailítear rubar, ar son an bhuin leaistigh le haghaidh guma coganta. Tugtar "an pluma Sapodilla" ar an toradh inite.
Síocóis. Téarma síciatrach le húsáidí éagsúla. An chiall is coitianta is ea galar síciatrach ina gcailleann duine tadhall leis an réaltacht trí shiabhrán nó mearaí. I gciall eile, is galar síciatrach a bheadh dian ina iarmhairt ar dhuine, mar mhalairt ar é a bheith measartha nó éadrom. Tagann an téarma isteach in dhá phríomhghrúpa galar síciatrach: síocóis orgánach mar gheall ar ghalair a chuireann isteach ar an inchinn, agus síocóis fheidhmeach nach eol cad is cúis léi. Úsáidtear an téarma níos scaoilte fós i gcás galar ina mbíonn athrú cineálach sna mothúcháin, cúlú chuig foirmeacha anabaí iompair, nó cúlú le heaspa bainte le daoine eile.
Neamhord dépholach. Galar dian ina dtarlaíonn eachtraí dúlagair is giúmair aeraigh/mháinigh arís is arís eile is ea neamhord dépholach. I measc na siomptóm in eachtra mháineach, tá cailliúint ghnáth-thoirmeasc sóisialta, greannaitheacht, hipirghníomhaíocht, meidhir, smaointeoireacht is urlabhra bhrostaithe, siabhráin, agus uaireanta siabhránachtaí. In eachtra dúlagair, bíonn easpa fuinnimh, mothúcháin neamhfhiúntais, agus athruithe i bhfeidhmithe fiseolaíocha (codladh suaite, mar shampla).
Siocreo. Próiseas atá bunaithe ar an néalú, athrú an uisce sholadaigh san oighear go díreach ina ghal, gan dul tríd an staid leachtach. Go maith chun ábhair orgánacha a bhfuil an-chuid uisce ina struchtúir — torthaí, glasraí is feolta — a chaomhnú. Cuirtear an bia i seomra fuar ag timpeall -46 °C. Tar éis an bia a reo cuirtear i seomra folúsaithe é, áit a néalaíonn an t-oighear gasta go leor. Fágtar gach pioc blasta is cothaitheach eile den bhia. Ansin stóráiltear an t-ábhar tirim i soithigh aeróbacha, atá díonta ar uisce is ocsaigin. Is féidir an bunbhia a fháil ar ais ach an t-ábhar tirim a ath-hiodráitiú. Baineadh feidhm as i rith an dara cogadh domhanda chun fuilphlasma a chaomhnú le húsáid ar láthair na cogaíochta. Ó timpeall 1970 tá an próiseas curtha i bhfeidhm ar na céadta bianna.
Síoda. Snáithín an-mhín a fhaightear ó chocúin na leamhan síoda. Soláthraíonn an tSeapáin is an tSín an chuid is mó den síoda ardchaighdeáin saothraithe. Tá cáil ar na fabraicí síoda as loinnir, clúdú is ionramháil. Thosaigh tógáil leamhan síoda (tógáil seireacán nó saothrú an tsíoda) sa tSín roimh 1100 RC, agus fuarthas fionnachtana tábhachtacha síoda i dtuamaí ón 2ú céad RC. Tógadh rún déanta an tsíoda go dtí an tSeapáin go luath, ach níor tugadh don Eoraip é go dtí i bhfad eile.
Siofón. Is éard is siofón ann ná bealach chun leacht a aistriú ó umar ag leibhéal amháin go dtí leibhéal níos ísle le feadán, go minic thar bhac éigin. Líontar an feadán ar dtús leis an leacht, tumtar ceann amháin de sa leacht san umar ard, agus cuirtear an ceann eile níos ísle ná barr an leachta san umar sin is isteach san umar íseal. Ansin taoscann an leacht amach ón bhfeadán ag an leibhéal íseal. Ritheann an leacht tríd an bhfeadán trí dhomhantarraingt ag ráta atá i gcomhréir leis an difríocht leibhéil idir barr an leachta san umar uachtarach is ceann íochtarach an fheadáin, is cuma cén airde a bhíonn ag an bhfeadán ar feadh a chúrsa.
Siogót. Ubh thoirchithe ainmhí nó planda, a chruthaítear nuair a nascann dhá chill atáirgthe ghnéasaigh (ubhán is speirm) le chéile, roimh dheighilt di. De ghnáth dioplóideach tar éis crómasóm haplóideach a fháil ó gach ceann den ubhán is den speirm. San ainmhí, tugtar "suth" ar an ubh thoirchithe tar éis deighilt di sa bhroinn ar feadh cúpla mí, agus ina dhiaidh sin tugtar "féatas" uirthi go mbeirtear é.