Trelis/gawiki huggingface dataset:
Leonard Leo. Dlíodóir agus gníomhaí dlí coimeádach Meiriceánach is ea Leonard Anthony Leo (rugadh 1965). Bhí sé ina leas-uachtarán fadtréimhseach ar an "Federalist Society" (ga:Cumann Feidearálach) agus faoi láthair tá sé, in éineacht le Steven Calabresi, ina chomhchathaoirleach ar bhord stiúrthóirí na heagraíochta.
Bhí ról lárnach aige i dtógáil gréasán de ghrúpaí dlí coimeádacha a bhfuil tionchar acu, arna maoiniú den chuid is mó ag deontóirí gan ainm, lena n-áirítear "The 85 Fund" (ga:An Ciste 85) agus an "Concord Fund", (ga: Ciste Concord), a fheidhmíonn mar mhoil mhaoinithe d'eagraíochtaí neamhbhrabúis polaitiúla cleamhnaithe.&gt; Chabhraigh sé le Clarence Thomas ina éisteachtaí deimhnithe sa Chúirt Uachtarach agus threoraigh sé feachtais chun tacú le hainmniúcháin John Roberts, Samuel Alito, Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh, agus Amy Coney Barrett.
Rio Doce. Is abhainn suite i Minas Gerais agus Espírito Santo na Brasaíle é an Rio Doce. Truaillíodh go mór é in 2015 nuair a theip ar dhá dhamba ina raibh dramhaíl thocsaineach..
Tíreolaíocht.
Tá an Rio Doce ar cheann de na príomh-aibhneacha in oirdheisceart na Brasaíle. Tá achar chóir a bheith 83,400 km2 nó níos ag a dobharcheantair, limistéar atá beagán níos mó ná achar an Bhenelux agus atá coibhéiseach le hachar na hOstaire .
Faigheann an abhainn a hainm ó chumar an Rio do Carmo agus an Rio Piranga in aice le Ouro Preto i stát Minas Gerais. Meastar gurb é an Rio Piranga a chúrsa uachtarach. Sreabhann sí isteach san Aigéan Atlantach ag Linhares .
Hidriméadracht - Sruthanna míosúla i gColatina.
Breathnaíodh sreabhadh na habhann ar feadh 4 bliana (1938-1941) i Colatina, cathair thábhachtach i stát Espírito Santo, atá suite 110 ciliméadar óna sceithbhealach san Aigéan Atlantach..
Ba é an meánsreabhadh bliantúil a breathnaíodh ag Colatina le linn na tréimhse seo ná 810 do dhobharcheantar 77 400, nó 92 % den abhantrach ar fad.
Mar sin sroicheann sreabhadh an uisce in imchuach Rio Doce ar fad 330 milliméadar in aghaidh na bliana, ar féidir a mheas go bhfuil sé measartha.
Is sruthchúrsa réasúnta rialta é an Rio Doce, le tréimhse lag trá beagnach trí mhí ó Iúil go Meán Fómhair agus a fhreagraíonn do shéasúr tirim an gheimhridh dheisceartaigh. Tá meánsreabhadh míosúil míonna na tréimhse tréimhse lag níos mó nó níos lú ná 3.5 huaire níos ísle ná meánsreabhadh míosúil na tréimhse tuile (Meán Fómhair: 424  - Eanáir: 1 416  ). Thar na tréimhse breathnadóireachta 4 bliana, ba é an sreabhadh míosúil íosta ná 312 m3/s (Meán Fómhair 1940), agus ba é an sreabhadh míosúil uasta ná 1770 m3/s agus breathnaíodh é i mí Eanáir 1939.
Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023. Reáchtáladh Craobhchomórtais Lúthchleasaíochta an Domhain, 2023 i mBúdaipeist idir 19 - 27 Lúnasa 2023.
Éire.
Chuaigh an fhoireann Éireannach is mó riamh in iomaíocht. Bhí 2000 aclaí ó 200 tír i láthair, agus 24 i láthair ar son Éireann. 
Bhí dóchas ollmhór ag Ciara Mageean ó Phort an Pheire (tháinig sí isteach sa 4ú háit) agus Rhasidat Adeleke ó Thamhlacht (tháinig sí isteach sa 4ú háit) chomh maith) bonn a thabhairt abhaile. 
Bhí Sophie O’Sullivan (iníon Sonia O’Sullivan) in iomaíocht sa rás 1500m.
Na haon aclaithe chun bonn a thabhairt abhaile as a bheith ag rith sna craobhchomórtais riamh ná Sonia O’Sullivan agus Eamonn Coghlan.
Carbhán (leantóir).  
Is éard atá i gceist le carbhán go bunúsach ná carráiste nó cairt faoi dhíon. Tugtar carbhán go minic ar theach beag, ar rothaí b'fhéidir, á tharraingt i ndiaidh gluaisteáin nó capaill.
Sead fhallacsach. Is speiceas éisc é an tsead fhallacsach ( Alosa fallax ) san fhine Clupeidae . Faightear í san Aigéan Atlantach Thoir agus sa Mheánmhuir agus is iasc anadromach í a chónaíonn san fharraige ach a théann ar imirce isteach i bhfíoruisce chun sceitheadh. I gcuma, tá sí cosúil le scadán Atlantach de sé go deich spotaí sainiúla ar a chliatháin silvery. ach tá sraith de sé go deich spotaí sainiúla ar a chliatháin airgid. Éiríonn siad aibí nuair a bhíonn siad trí bliana d'aois nó níos mó agus téann siad a imirce go hinbhir, ag snámh suas aibhneacha ina dhiaidh sin chun sceitheadh. Tá laghdú tagtha ar líon na n-iasc seo de bharr ró-iascaireachta, truaillithe agus cailliúint ghnáthóige. Clúdaítear caomhnú an speicis seo in Aguisín III de Choinbhinsiún Bern agus Aguisín II agus V de Threoir an Chomhphobail Eorpaigh maidir le Gnáthóga .
Cur síos.
Is iasc tipiciúil de chineál scadán í an tsead fhallacsach agus tá sí an-chosúil leis an tsead alósach ("Alosa alosa") . Níl aon líne an taoibh aici agus tá a bolg níos cruinne ná an salán agus an scadán Baltach ("Clupea harengus membras"). Tá an cumhdach geolbhaigh iomaireach agus tá gainní móra cosúil le plátaí ag an sealgóg eireaballach . Tá an t-iasc seo níos dathúla ná an scadán Baltach. Tá dath gormghlas ar an gcúl agus scothdhonn ar an gceann a bhfuil imir órga ar an chlúidín. Tá airgead ar cliatháin, uaireanta le himir cré-umha, agus tá sraith shainiúil de shé go deich spota móra dorcha díreach taobh thiar den chlúdach geolbhaigh cé go bhféadfadh siad seo dul in éag nuair a bhíonn an t-iasc marbh. Is gnách go bhfuil an fad fásta 25 go 40 cm. .
Caibinéad (troscán). Is éard atá i gceist le caibinéad ná cupard nó foireann tarraiceán le páipéar nó deasagáin a choinneáil. 
Féach freisin.
• clóiséad » seomra beag príobháideach; caibinéad 
• Thomas Chippendale
Duais Nobel na Ceimice. Leanann Acadamh Ríoga na Sualainne toil Alfred Nobel agus tugann sé Duais Nobel na Ceimice gach bliain do dhuine a chruthaigh saothar seanbhunaithe sa cheimic. Bhí an cheimic thar a bheith tábhachtach do Nobel toisc gur bhain sé úsáid aisti le haghaidh aireagán.
Luna-25. Ar 19 Lúnasa 2023, theip ar an Rúis an spásárthach Luna-25 a thabhairt i dtír ar phol theas na gealaí. Mar gheall ar thír-raon garbh an phoil theas, bhí sé deacair teacht i dtír. 
Cúlra.
Is suíomh straitéiseach é mol theas na gealaí. Tá suim ar leith ag eolaithe san oighear uisce, toisc go bhféadfaí é a úsáid fá choinne breosla, ocsaigine agus uisce óil. Measann eolaithe go mb’fhéidir go bhfuil uisce reoite sna cráitéir ar thaobh dorcha na gealaí, cráitéir a bhíonn faoi scáth i gcónaí. Creidtear go mb'fhéidir go bhféadfaí an-leas a bhaint san am atá le teacht as an leac oighir ag an mol theas. Cuir i gcás, d'fhéadfaí uisce óil nó ocsaigin le haghaidh spásairí idirnáisiúnta a dhéanamh as an leac oighir, é sin nó breosla a dhéanamh as.
Taisteal.
Bhí Luna-25 seolta ar bord roicéid ó spásphort Vostochny Cosmodrome ar 10 Lúnasa 2023. Chuaigh Luna-25 i dteagmháil le dromchla na gealaí naoi lá níos déanaí ar 19 Lúnasa. D’imigh an spásárthach sin ó smacht agus bhuail sí in éadan na gealaí. Tá dromchla mhol theas na gealaí fíorgharbh agus aimhréidh. 
Ach ar 23 Lúnasa 2023, thuirling Chandrayaan-3, spásárthach ón India, gan tuisliú gar do mhol theas na gealaí, Cleite mór i sciathán spáseolaithe na hIndia a bhí ann, agus bhí Vladimir Putin, uachtarán na Rúise, agus Clár Spáis na Rúise náirithe.
Kniphofia uvaria. Is speiceas de phlanda bláthanna é Kniphofia uvaria san fhine Asphodelaceae, ar a dtugtar bior gabhann dearg, mar gheall ar chruth agus dath a bhláthra. Chuirfeadh na duilleoga an lile i gcuimhne duit, agus is féidir leis an bláthcheann suas le 1.5 m ar airde a bhaint amach. Tá go leor cineálacha ann, agus bíonn siad faoi bhláth ag amanna éagsúla le linn an tséasúir fáis. Bíonn na bláthanna dearg, flannbhuí, agus buí.
Dáileadh.
Tagann "Kniphofia uvaria" ó Chúige na Rinnes, san Afraic Theas, agus tugadh isteach i go leor áiteanna eile ar fud an domhain é, mar shampla Meiriceá Thuaidh, an Astráil, an Nua-Shéalainn, an Phatagóin agus an Eoraip mar phlanda gairdín. Tá sé crua i gcriosanna 5-10 .
I gcodanna d' oirdheisceart na hAstráile, mar na hArdchláir Láir agus Theas de New South Wales agus deisceart Victoria, d'éalaigh siad ón saothrú agus shocraigh siad san fhiántas agus anois tá siad eadóirsithe ann. Breathnaítear air anois mar fhiaile chomhshaoil sna láithreacha seo, ag scaipeadh ó iar-áitribh go dtí ceantair nádúrtha, áit ar féidir leis fás i dtoim thiubha agus bagairt a dhéanamh ar éiceachórais íogaire. In áiteanna eile i ndeisceart na hAstráile meastar gur fiailí comhshaoil féideartha é, agus d’fhéadfadh sé a bheith eadóirsithe i gcodanna den Astráil Theas agus California . Tá sé le feiceáil freisin i Kumaon na hIndia, is dócha a bheith tugtha isteach  i rith tréimhse na Breataine. a thabhairt le linn an réimis Bhriotanaigh.
Reibiliún Demerara de 1823. Éirí amach, sa bhliain 1823, a bhain le idir 9,000 agus 12,000 sclábhaí, a tharla i gcoilíneacht Demerara-Essequibo (An Ghuáin) ab ea Reibiliún Demerara. Is ábhar díospóireachta é líon beacht na rannpháirtithe san éirí amach. Cuireadh tús leis an éirí amach ar 18 Lúnasa 1823 agus mhair sé ar feadh dhá lá. Spreag tuairim fhorleathan ach chontráilte, go raibh dlí rite ag an bParlaimint a chuir deireadh leis an sclábhaíocht agus go raibh sé seo á choinneáil siar ag na rialtóirí coilíneacha, an t - éirí amach. Spreagtha go príomha ag Jack Gladstone, fear sclábhaithe ón bplandáil "Success", bhí baint ag an éirí amach freisin lena athair, Quamina, agus baill shinsearacha eile dá ngrúpa eaglaise. Bhí baint ag a tréadaí Sasanach, John Smith, leis freisin.
Bhí an t-éirí amach neamhfhoréigneach den chuid is mó treascartha go brúidiúil ag na coilínigh faoin rialtóir John Murray. Mharaigh siad go leor sclábhaithe: meastacháin ar líon na marbh ón troid idir 200 agus 500 fear agus bean. Tar éis an t-éirí amach a chur síos, ghearr an rialtas 45 fear eile chun báis, agus cuireadh 27 chun báis. Taispeánadh corpáin na sclábhaithe a cuireadh chun báis go poiblí ar feadh míonna ina dhiaidh sin mar bhac ar dhaoine eile. Seans gur díbríodh Jack go hoileán San Lucia tar éis an éirí amach. Fuair John Smith, a raibh pianbhreith bháis gearrtha air agus a bhí ag fanacht le scéala faoina achomharc i gcoinne pianbhreithe báis, bás i bpríosún.
Neartaigh an scéala faoi bhás Smith an feachtas ar son chealú na sclábhaíochta sa Bhreatain. I Georgetown, An Ghuáin ainmníodh príomhshráid i ndiaidh Quamina. Sa bhliain 2023 bhí pictiúr de Jack Gladstone agus den bhean sclábhaithe Amba le feiceáil sa Ghailearaí Náisiúnta Portráide i Londain ina thaispeántas i Londain.
Nisga’a. Tugtar Náisiún an Nisga’a (Nishga) ar ghrúpa bundúchasach a chónaíonn in British Columbia, Ceanada. Breis agus 5,000 duine atá i Náisiún an Nisga’a agus tá iarrachtaí ar bun acu a dteanga féin – a bhfuil thart ar 2,000 cainteoir aici – a athbheochan chomh maith.
Pas Éireannach. Is féidir le Saoránaigh Éireannacha iarratas a dhéanamh ar Phas Éireannach agus/nó Cárta Pas.
Éileamh.
Tháinig ardú ar an líon iarratas as an Tuaisceart agus as an mBreatain ó caitheadh an vóta ar imeacht na Breataine as an Aontas Eorpach i Meitheamh na bliana 2016. Mar shampla, idir Eanáir 2022-Deireadh Fómhair 2022, bhí milliún pas Éireannach eisithe. Ní dhearnadh ach 634,000 pas in 2021 san iomlán, líon réasúnta íseal i gcomórtas le 935,000 pas in 2019 roimh an phaindéim Covid-19. 
I ndiaidh deireadh le srianta Covid-19, agus bhí scáth na Breatimeachta , bhí méadú suntasach ar an líon daoine ag lorg pas nua in 2022, de réir na Ranna Gnóthaí Eachtracha.
Dearadh.
Tá íomhánna de shainchomharthaí tíre cáiliúla Éireannacha ar an bpas Éireannach ó 2013 ar aghaidh, ina measc Cruach Phádraig, Mainistir na Coille Móire, Aillte an Mhothair, agus i mBÁC, an an Teach Custaim, Halla na Saoirse agus Páirc an Chrócaigh, chomh maith le léaráidí a thaispeánann ceol agus damhsa na hÉireann, agus cluichí Gaelacha.
Coimisiúnaíodh macasamhail de ghrianghraif agus líníochtaí go speisialta don phas Éireannach, atáirgthe trí theicnící sainchlódóireachta a chinntíonn go bhfuil ard-slándáil ag an bpas Éireannach. Dearadh agus rinneadh an leabhar in Éirinn, ag grúpa faoi cheannas DLRS i mBré, HID Ireland as Baile na hAbhainn agus an Banc Ceannais.
Cárta Pas.
Tá an Cárta Pas Éireannach ar fáil do gach saoránach Éireannach ag a bhfuil leabhar pas Éireannach bailí. Is féidir le saoránaigh Éireannacha an Cárta Pas a úsáid chun taisteal a dhéanamh laistigh den AE/LEE agus san Eilvéis agus aithníonn údaráis náisiúnta ábhartha é mar dhoiciméad taistil bailí.
Conspóidí.
Sa bhliain 2017, bhí Pas Éireannach diúltaithe do leanbh de shliocht na Gaeltachta a rugadh trí IVF, ar an gcúis nach saoránach Éireannach é. Maíodh nach n-aithnítear, de réir an Achta Saoránachta 1956, mar mháthair ach an bhean a saolaítear leanbh di nó an bhean a uchtaíonn leanbh.
Díbirt Thataraigh na Crimé. Ba é Díbirt Thataraigh na Crimé (, Choireallach: "Къырымтатар халкъынынъ сюргюнлиги") nó an "Sürgünlik" (deoraíocht), an glanadh eitneach agus cinedhíothú cultúrtha a chuir na húdaráis Sóivéadacha i ngníomh in aghaidh phobal Tatarach na Crimé sa bhliain 1944, le linn an Dara Cogadh Domhanda. 
Dhíbir Stalin an pobal ar fad, breis agus 190,000 duine go lár na hÁise. Chuir sé ina leith gur chomhoibrigh siad leis na Naitsithe, in ainneoin gur throid níos mó Tatarach leis an arm Sóivéadach ná mar a throid leis na Gearmánaigh.
Cúlra.
Bhí an APSS ag an am ag iarraidh bealach isteach chuig an Dardainéil.a gabhadh. Bhí an rialtas amhrasach faoi phobal Tatarach na Crimé"," pobal Moslamach a bhí ag labhairt teanga Thuircice. Mar sin, bhí na Tataraigh ar cheann de na heitneachtaí éagsúla, ar imeall an APSS, a bhí faoi réir bheartas Stalin maidir le haistriú daonra san Aontas Sóivéadach.
Imeachtaí.
Ar 10 Bealtaine 1944, mhol Lavrentiy Beria, i mbun an NKVD ag an am, D-díbirt Thataraigh na Crimé. Cúpla lá níos déanaí, d'eisigh Iósaf Stailín Ordú GKO Uimhir 5859ss. 
Díbríodh ar a laghad 191,044 Tatarach Criméach ó 18 go 20 Bealtaine 1944. Laistigh de trí lá, bhain an NKVD úsáid as traenacha eallaigh chun mná, leanaí, agus daoine scothaosta den chuid is mó, fiú baill den Pháirtí Cumannach agus baill den Arm Dearg, a dhíbirt. Seoladh iad go dtí PSS na hÚisbéiceastáine den chuid is mó, roinnt mílte ciliméadar ar shiúl. 
Mheas taighdeoirí Tataracha, sna 1960idí, go bhfuair breis agus leath na ndaoine a díbríodh bás. D’admhaigh na Sóivéadaigh iad fhéin go bhfuair 30,000 bás sa dá bhliain tar éis a ndíbeartha.
Iarmhairtí.
I mí Meán Fómhair 1967, d’aithin an tAontas Sóivéadach go raibh an tslí ar caitheadh leis an bPobal Tatarach ‘míréasúnta’.
Ghlac parlaimint na hÚcráine le rún in 2015 ag aithint gur chinedhíothú dá bhí i ndíbirt na dTatarach i 1944.
Na daonlathaithe sóisialta (an tSualainn). Is páirtí polaitíochta Sualannach é Na Daonlathaithe Sóisialta (Sualainnis: "socialdemokraterna"). Bunaíodh sa bhliain 1889 é. Is é an páirtí is mó sa tSualainn é, agus is íh Magdalena Andersson ceannaire an páirtí ó bhí 2021 ann. Is páirtí daonlathach sóisialach é.
Tá an páirtí i bhfabhar stát leasa, geilleagar measctha, agus ardchánachas. Rialaigh sé rialtas na Sualainne ar feadh formhór an 20ú haois, ceithre huaire ó 1920 go 1926, ansin 1932-1936, 1936-1976, 1982-1991 agus 1994-2006. Chum Príomh-Aire agus ceannaire an pháirtí Per-Albin Hansson an smaoineamh “baile na muintire” (Sualainnis: "Folkhemmet"), smaoineamh faoi stát leasa Sualannach, le comhoibriú, sábháilteacht, agus gan córas aicmeach. Tharlódh é le leanúnach athchóiriú sóisialta agus méadú leasa laistigh de chreat caipitlíoch i ndiaidh an Spealaidh Mhóir agus an Dara Cogadh Domhanda faoi na Príomh-Airí Per-Albin Hansson (1932–1936, 1936–1946), Tage Erlander (1946-1969), agus Olof Palme (1969-1976, 1982-1986).
Bhog an páirtí go dtí an lár i rith na 1990idí faoi Göran Persson (Príomh-Aire 1996-2006) le polasaithe déine caiteachais de réir mar a bhí an geilleagar ag dul in olcas. Rialaigh an páirtí le páirtí na timpeallachta (Sualainnis: "Miljöpartiet") ó 2014 go 2022. Sa bhliain 2021, ainmníodh Magdalena Andersson ceannaire an pháirtí agus an chéad phríomh-aire baineann sa tSualainn.
Ben Gardane. Is cathair é Ben Gardane (Araibis: بنقردان) sa Túinéis atá lonnaithe cois farraige, 560km soir ó dheas ó Thúinis.
Liostaí aindiachaithe. Níl ann san aindiachas ach diúltú don dearbhú go bhfuil déithe ann. Ó cheart, is é an diúltú don chreideamh go bhfuil aon dé ann. Is rómhinic a shainmhínítear an t- aindiachas go mícheart mar chóras creidimh. Le bheith soiléir: ní díchreideamh i ndéithe ná séanadh déithe é an t-aindiachas; ach is easpa creidimh i ndéithe atá ann.
Cnuasach é seo de liostaí éagsúla na n-aindiachaithe le hailt ar Vicipéid de réir catagóire. Daoine beo sna liostaí seo iad siúd a mbaineann a n- aindiachas lena ngníomhaíochtaí suntasacha nó lena saol poiblí, agus a d'aithin iad féin go poiblí mar aindiachaithe.
Cephenemyia. Géineas cuileoige san fhine Oestridae is ea "Cephenemyia". Cuileoga móra liathdhonn iad, go minic in ann aithris an-chruinn a dhéanamh ar bhumbóga. Ionsaíonn siad go príomha polláirí agus cuas faraingeacha baill d'fhine na bhfianna. Péistfhia a thugtar ar larbha an "Cephenemyia auribarbis", a inmhíolaíonn an carria.
Cephenemyia apicata. Is speiceas cuileog é Cephenemyia apicata san fhine Oestridae . D'fhoilsigh Bennett agus Sabrosky ainm eolaíoch an speicis go bailí den chéad uair sa bhliain 1962 .
Aicriolaimíd. Is ceimiceán í aicriolaimíd a chruthaíonn go nádúrtha i dtáirgí bia stáirse le linn cócaireachta ardteochta, lena n-áirítear friochadh, bácáil, róstadh agus próiseáil thionsclaíoch, ag +120 °C agus taise íseal. Tugtar 'Imoibriú Maillard' ar an bpríomhphróiseas ceimiceach is cúis leis seo; is é an t-imoibriú céanna a dhéanann bia 'donn‘ agus a théann i bhfeidhm ar a bhlas. Cruthaítear an aicriolaimíd ó shiúcraí agus aimíonaigéid (ceann ar a dtugtar asparaigin go príomha) a bhíonn i láthair go nádúrtha i go leor bianna. Tá aicriolaimíd le fáil i dtáirgí cosúil le brioscaí prátaí, sceallóga, aráin, brioscaí agus caifí. Braitheadh é den chéad uair i mbianna i mí Aibreáin 2002 cé gur dócha go raibh sé i láthair i mbia ó thosaigh an chócaireacht. Tá go leor úsáidí tionsclaíocha neamhbhia ag aicriolaimíd freisin agus tá sé i láthair i ndeatach tobac.
Míceatocsain. Is comhdhúile tocsaineacha iad na míceatocsain (ón nGréigis μύκης , "fungas" agus τοξικός , " nimhiúil ") a tháirgtear go nádúrtha le cineálacha éagsúla fungais Téann míceatocsainí isteach sa bhiashlabhra mar thoradh ar ionfhabhtú barra roimh an bhfómhar nó ina dhiaidh agus is iondúil go bhfaightear iad i mbianna amhail gránaigh, torthaí triomaithe, cnónna agus spíosraí. Is iondúil go gcoimeádtar an téarma ‘miceatocsain’ do na táirgí ceimiceacha tocsaineacha a tháirgeann fungais a dhéanann coilíniú ar bharra go héasca. 
I measc na samplaí de mhíceatocsainí is cúis le tinnis dhaonna agus ainmhithe tá aflatocsain, citrinin, fúmainisiní, ócratocsain A, patúilin, tríchiticéiní, searailionón agus alcalóidigh eargót mar an t-eargótaimín. 
Féadfaidh speiceas múscáin amháin go leor míceatocsainí éagsúla a tháirgeadh, agus féadfaidh roinnt speiceas an míceatocsain céanna a tháirgeadh.
Tocsaineacht. Is éard is tocsaineacht ann ná an méid is féidir le substaint cheimiceach nó le meascán áirithe substaintí damáiste a dhéanamh d'orgánach . Is féidir le tocsaineacht tagairt a dhéanamh don éifeacht ar orgánach iomlán, mar shampla ainmhí, baictéar, nó planda, chomh maith leis an éifeacht ar fhostruchtúr an orgánaigh, mar shampla cill (cíteatocsaineacht ) nó orgán ar nós an ae ( heipiteatocsaineacht ). Mar bhreis air sin, féadfar an focal a úsáid go meafarach chun cur síos a dhéanamh ar éifeachtaí tocsaineacha ar ghrúpaí níos mó agus níos casta, mar aonad an teaghlaigh nó an tsochaí i gcoitinne. Uaireanta bíonn an focal comhchiallach a bhea nó a mhór, le nimhiú sa saol laethúil.
Sanasaíocht.
Tagann an téarma tocsaineacht ón Laidin "toxicus", focal a thagann ón nGréigis τόξον "toxon" tacsón (" bogha "), tagairt d'úsáid saigheada nimhiaithe mar airm.
Cineálacha.
De ghnáth bíonn cúig chineál tocsaineachta ann; ceimiceach, bitheolaíoch, fisiciúil, radaighníomhach agus iompraíoch.
Bíonn miocrorgánaigh agus seadáin ina gcúis le galar tocsaineach sa chiall leathan ach go hiondúil tugtar pataiginí orthu seachas substaintí tocsaineacha. Is féidir le tocsaineacht bhitheolaíoch pataiginí a bheith deacair a thomhas toisc go bhféadfadh an dáileog thairsí a bheith ina orgánach aonair. Go teoiriciúil, is féidir le víreas, baictéar nó cnuimh amháin atáirgeadh chun ionfhabhtú tromchúiseach a dhéanamh. Má tá córas imdhíonachta slán ag óstach, cothromaítear tocsaineacht dhúchasach an orgánaigh le freagairt an óstaigh; is meascán é an tocsaineacht éifeachtach ansin. I gcásanna áirithe, m.sh. tocsain chalair, is substaint neamhbheo tálta ag an orgánach, seachas an t-orgánach féin, is cúis leis an ngalar. De ghnáth, tugtar tocsainí ar thocsainí bitheolaíocha neamhbheo dá leithéid má tháirgeann miocrorgánach, planda nó fungas iad, agus nimheanna má tháirgtear iad ag ainmhí.
Leithinis Antartach. Síneann an Leithinis Antartach i dtreo Mheiriceá Theas. Is í an Leithinis Antartach an t-aon áit in Antartaice nach mbíonn clúdaithe le hoighear i rith na bliana ar fad.
Leibhéal trófach. Is éard is leibhéal trófach orgánaigh ná an suíomh atá aige i mbiashlabhra. Liosta plandaí agus ainmhithe is ea biashlabhra, san ord a n-itheann siad a chéile. Is ionann leibhéal trófach orgánaigh agus líon na gcéimeanna atá ann ó thús an tslabhra. Tosaíonn bia-eangach ag leibhéal trófach 1, le táirgeoirí príomhúla cosúil le plandaí, agus is féidir léi bogadh go dtí luibhiteoirí ag leibhéal 2, feoiliteoirí ag leibhéal 3 nó níos airde, agus is gnách go gcríochnaíonn siad le forchcreachadóirí ag leibhéal 4 nó 5.bogadh go luibhiteoirí ar leibhéal 2, feoiliteoirí ar leibhéal 3 nó níos airde, agus go hiondúil críochnaíonn siad le forchreachadóirí ag leibhéal 4 nó 5. Féadfaidh an chonair feadh an tslabhra ceachtar den dá cheann a dhéanamh; sreabhadh aontreo, nó bia-"eangach". Cruthaíonn pobail éiceolaíocha a bhfuil bithéagsúlacht níos airde acu conairí trófacha níos casta.
Tagann an focal "trófach" ón nGréigis τροφή (trophē) a thagraíonn do bhia nó do chothú. 
Stair.
D'fhorbair Raymond Lindeman (1942) an coincheap de leibhéal thrófaigh, bunaithe ar théarmaíocht Lúnasa Thienemann (1926): "táirgeoirí", "tomhaltóirí", agus "laghdaitheoirí" (mionathraithe go "dianscaoilteoirí" ag Lindeman). 
Forbhreathnú.
Is iad na trí bhealach bhunúsacha a bhfaigheann orgánaigh bia ná mar tháirgeoirí, mar thomhaltóirí agus mar dhianscaoilteoirí.
Is féidir leibhéil thrófacha a léiriú le huimhreacha, ag tosú ag leibhéal 1 le plandaí. Déantar leibhéil thrófacha eile a uimhriú ina dhiaidh sin de réir cé chomh fada agus atá an t-orgánach feadh an bhiashlabhra.
Tomhaltóir (biashlabhra). San éiceolaíocht, is orgánach heitreatrófach é tomhaltóir a itheann orgánaigh eile, gan an t-iomlán a thiontú ina n-ábhair thógála mianraí, mar a dhéanann na laghdaitheoirí. Áirítear sa ghrúpa éiceolaíochta seo gach ionadaí den ríocht ainmhithe, móide protozoa.
Is táirgeoirí agus tomhaltóirí iad plandaí feoiliteacha ag an am céanna: táirgeann siad glúcós, stáirse agus ceallalós trí fhótaisintéis, ach tá bia ainmhithe ag teastáil uathu chun freastal ar a gcuid riachtanas nítrigine, chun a bpróitéiní a tháirgeadh.
Dianscaoilteoir. Is iad na dianscaoilteoirí — sa bhia-eangach —neacha beo atá rannpháirteach go díreach i ndianscaoileadh ábhar orgánach marbh nó faecais nó eisfhearadh neacha beo. Tá ról mór acu, atá riachtanach chun athchúrsáil a dhéanamh ar na dúile (mianraí, riandúile, srl.) a chuimsíonn ábhar orgánach. Cuireann cuid acu le mórphróisis díthocsainithe leanúnacha na timpeallachta, trí chomhdhúile orgánacha tocsaineacha (tocsainí nádúrtha) nó suaiteoirí éiceachórais (feireamóin, hormóin agus suaiteoirí inchríneacha áirithe mar shampla) a mbíonn i ndráimh, i ndríodair agus in ithir, srl. a athchúrsáil.