Trelis/gawiki huggingface dataset:
Fóta-ianúchán. Táirgeadh ian le solas nó radaíocht leictreamaighnéadach le dóthain fuinnimh chandamaigh chun leictreoin a bhaint as na hadaimh. Mar shampla, cruthaítear is athchruthaítear ianaisféar an Domhain an t-am ar fad ag radaíocht ultraivialait i radaíocht na Gréine a chruthaíonn iain ó na hadaimh san atmaisféar. Mar shampla eile, cruthaíonn solas a ionsaíonn leathsheoltóirí díseanna leictreon is poll atá bunúsach i bhfeidhmiú griancheall.
Fótaiceimic. Staidéar ar na himoibrithe ceimiceacha a tharlaíonn mar gheall ar ionsú solais infheicthe is ultraivialait (mar shampla, na himoibrithe a athraíonn solasfhuinneamh chuig fuinneamh leictreach i ngrianchealla) agus na himoibrithe a tháirgeann solas. Tugtar "fótalú" ar dhianscaoileadh nó díthiomsú móilíní trí nochtadh do sholas.
Fótaighreanadóireacht. Teicníochtaí chun plátaí miotalacha priontála a chruthú ar shorcóirí a iompraíonn íomhánna toin leanúnaigh (líne) is téacs leath-thoin, agus go príomha, léirithe i gcomhair clóbhuailte (téacsanna is léirithe) is greanphriontála. Leathnaítear tuaslagán solasíogair ar an bpláta miotail, nochtar an dromchla sin do chlaonchló na híomhá atá le greanadh, agus ansin eitseáiltear an pláta. Ina dhiaidh sin fanann an íomhá mar rilíf ar an bpláta nó sorcóir greanphriontála.
Fótaileaisteachas. Is éard is fótaileaisteachas ann ná athrú in airíonna tarchurtha solais solaid (mar shampla, plaisteach nó gloine) nuair a chuirtear faoi strus é. Ainm eile ar an bhfeiniméan is ea dé-athraontas ionduchtaithe go meicniúil. Is amhlaidh a athraíonn polarú an tsolais tharchurtha, agus is féidir é a bhrath tríd an solad a chur idir dhá pholaraitheoir thrasnaithe (is é sin, lena dtreonna tarchurtha ag dronuillinn dá chéile) agus strus a chur ar an ábhar. Feictear patrúin shainiúla dhaite ar féidir strus innealtóireachta a anailísiú uathu.
Fótaiméadracht. Tomhas an tsolais is a ráta tarchurtha. Ní hionann is radaiméadracht, baineann fótaiméadracht le minicíochtaí (tonnfhaid) sofheicthe amháin, agus cuireann san áireamh íogaireacht neamhchothrom na súile do sholas de mhinicíochtaí difriúla. Is tábhachtach í i ngrianghrafadóireacht agus dearadh soilsithe. Tomhaistear an flosc lonrúil i lúmain (lm), agus freagraíonn sé seo dá gcumhacht radanta sa radaiméadracht. Tomhaistear an déine lonrúil (a fhreagraionn don déine radanta sa radaiméadracht) i gcaindéilí (cd). Tomhaistear an lonras, a fhreagraíonn don radantas sa radaiméadracht, in aonaid cd m. Agus tomhaistear an soilseas (ag freagairt don lonradas sa radaiméadracht) i lucsaí (lx).
Fótaimicreagraf. Grianghraf réada a bhreathnítear trí mhicreascóp. I gcórais optúla is féidir formhéadú suas le × 2000 a bhaint amach, agus teicníochtaí feabhsaithe íomháithe, cosúil le soilsiú dúréimse, paschodarsnacht, is polarú daite, a úsáid. Le leictreonmhicreascóp is gá grianghraf den íomhá scanta a thógáil ó fheadán léirithe ardghéire le tréimhse fhada nochta chun earráidí a bhaineann leis an scanadh a sheachaint. Sa chás seo, is féidir formhéadú suas le × 10 a bhaint amach.
Fóta-iolróir. Is feiste leictreonach chun solas a bhrath é fóta-iolróir. Mar thoradh ar ionsaí an tsolais a thagann isteach ar dhromchla, astaítear leictreoin tríd an iarmhairt fhótaileictreach. Luasghéaraíonn agus iolraíonn sraith leictreoidí na leictreoin seo, ionas go mbíonn sruth intomhaiste ag an anóid dheireanach nuair a ionsaíonn a laghad is fótón amháin an chéad dromchla braite.
Fótairéalachas. Stíl nua-aoiseach péintéireachta, a dtugtar "for-réalachas" is "hipiréalachas" air freisin. Déantar na pictiúir, an-mhór go minic, a phéinteáil go deismíneach i stíl an fhíornádúrachais, cosúil le grianghraf daite atá fócasaithe go soiléir. An-choitianta sna Stáit Aontaithe ó timpeall 1960.
Fótaisféar. Dromchla feiceálach na Gréine (nó réalta eile). Timpeall 500 km ar thiús, an crios ina n-athraíonn cisil na Gréine ó bheith iomlán teimhneach do radaíocht chun a bheith trédhearcach, agus mar sin, an crios a dtagann an solas a fheicimíd uaidh. 
A theocht timpeall 6,000 K. Nuair a iniúchtar an fótaisféar go mion, bíonn cruth breac air.
Fótaisheoltacht. Méadú i seoltacht ábhar áirithe (mar shampla, leathsheoltóir cosúil le harsainíd sileacain nó arsainíd gearmáiniam) nuair a nochtar do sholas iad. Cabhraíonn na fótóin ionsaitheacha, má tá a bhfuinneamh níos mó ná leibhéal ar leith, le táirgeadh díseanna leictreon is poll, agus cuireann siad seo leis an tseoltacht. Baintear feidhm as an iarmhairt seo i mbraiteoirí is lasca solasíogaire, agus ceamaraí teilifíse.
Fótaiteiripe. Is éard atá i gceist le fótaiteiripe ná nochtadh na colainne do sholas fionnuar gorm (tonnfhaid 420-80 nm), saor ó sholas ultraivialait. Úsáidtear í chun cóireáil ar bhuíochán an naíonáin nuabheirthe. 
Cabhraíonn sí chun an lí bilearúibin a dhíghrádú ina tháirgí atá intuaslagtha in uisce, ionas gur féidir iad a dhíbirt sa bhfual.
Fótaithréimhseacht. Is éard is fótaithréimhseacht ann ná freagairt orgánaigh d'athruithe tréimhsiúla, i ndéine an tsolais nó fad na tréimhse soilsithe (solas an lae), i dtimthriall nádúrtha nó saorga soilsithe is dorchachta. Rialaíonn fótaithréimhseacht chuid mhaith eachtraí i dtimthriall bliantúil plandaí, agus timthriall séasúrach atáirgthe ainmhithe áirithe.
Fótamontáis. Is éard atá i gceist le fótamontáis ná eagar íomhánna roghnaithe a dhéantar trí leagan amach fisiciúil na n-íomhánna gearrtha amach ar chúláil, nó trí phriontáil chuingrithe cuid mhaith íomhánna scoite claonchló i ndiaidh a chéile. 
San ealaín, teicnic atá ann ina ngearrtar léiriúcháin nó grianghrafanna amach as nuachtáin is irisí, is a n-eagraítear ar bhealaí nua iad le greamú ar pháipéar. Forbairt ar an gcolláis, ar bhain na hOsréalaithe is na Dádaithe feidhm as. Coitianta i bhfógraíocht an lae inniu. 
Úsáidtear an teicníc go forleathan í in ullmhú léirithe fógraíochta, agus uaireanta san ealaín chruthaitheach.
Fothach. Is galar urchóideach capall é an fothach, ina n-atann na faireoga (faoi na gialla go háirithe) agus a dtarlaíonn sileadh múcasach ón tsrón. Marfach tógálach. Is féidir le duine í a tholgadh.
Fothimthriallta i bhfithis, claonadh agus luainíocht an Domhain. Athrú tréimhsiúil i bhfithis an Domhain, claonadh a aise, agus a rothlaithe. Measann eolaithe go mbíonn tionchar ag na timthriallta seo ar an gcóras farraige/atmaisféir a stiúrann aeráid an Domhain. Go baileach, meastar go gcuireann na timthriallta seo go mór le tús is deireadh oighearaoiseanna. Tá tréimhsí 26,000 bliain ag an luainíocht i gclaonadh na haise, timpeall 41,000 míle bliain i gclaonadh na haise, agus timpeall 100,000 bliain i gcruth éilipteach na fithise. Trí na huillinneacha ag a dtagann radaíocht ón nGrian agus na faid idir an Ghrian is dromchla an Domhain a athrú, is amhlaidh a chreideann na heolaithe go stiúrann na timthriallta seo, a luíonn anuas ar a chéile, téamh is fuarú fadtréimhseach an Domhain, agus teacht chun cinn is cúlú na n-oighearshruthanna is na n-oighearaoiseanna.
Fothram. Planda ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip is an Áise is ea fothram. Na gais cearnach i dtrasghearradh, folláin agus díreach in airde. Na duilleoga urchomhaireach fiaclach. An bláthra ard géagach. Na bláthanna le feadán beagnach sféarúil, scothghlas, 5 mhaothán beag, an dá cheann uachtaracha ag déanamh liopa scothdheirg/dhoinn, iad pailnithe ag foichí. An-chuid gnéithe cosúla sna creasa measartha freisin.
Léon Foucault. Fisicí a rugadh agus a d'éag i bPáras ab ea Jean Bernard Léon Foucault (18 Meán Fómhair 1819 – 11 Meán Fómhair 1868). Rinne sé luas forleata an tsolais a thomhas, d'fhionn an gíreascóp (1852), agus d'fheabhsaigh na scátháin i gcomhair teileascóp frithchaiteach. Cheap sé luascadán Foucault i 1851, atá in ann luascadh i dtreo ar bith ionas go rothlaíonn plána an luasctha de réir mar a rothlaíonn an Domhan ar a ais i rith an lae. Dá mbeadh an luascadán seo ag an Mol Thuaidh nó an Mol Theas, rothlódh an plána rothlaithe trí 360° i 24 uair. Ag an meánchiorcal, ní rothlódh an plána in aon chor. Ag aon domhanleithead eile, tharlódh rothlú rud éigin idir an dá fhoirceann seo. Bhain Foucault feidhm as an luascadán chun a chruthú go rothlaíonn an Domhan ar a ais.
Joseph Fourier. Matamaiticeoir a rugadh in Auxerre na Fraince ab ea Jean-Baptiste Joseph Fourier (1768-1830). Thug sé isteach forbairt feidhmeanna i sraitheanna triantánúla, a dtugtar "sraitheanna Fourier" orthu anois. Thairg sé gur féidir beagnach aon fheidhm d'athróg réadluachach a scríobh i bhfoirm suim shínis is chomhshínis shlániolraithe na hathróige. Ina leabhar cáiliúil "Théorie analytique de la chaleur" (Teoiric Anailíseach an Teasa, 1822) chuir sé an anailís seo i bhfeidhm chun cothromóidí difreálacha páirteacha a réiteach maidir le seoladh teasa in ábhair is struchtúir sholadacha. Is uirlis bhunúsach an anailís seo sa bhfisic mhatamaiticiúil anois.
Benoît Fourneyron. Innealtóir hiodrálach a saolaíodh i St Etienne na Fraince ab ea Benoît Fourneyron (1 Samhain 1802 – 8 Iúil 1867). I 1832 fuair sé paitinn ar shuiteáil tuirbín hiodrálaigh. Thóg sé níos mó ná 100 tuirbín hiodrálach ar fud an domhain.
William Alfred Fowler. Réaltfhisicí a rugadh i bPittsburgh, Pennsylvania ab ea William Alfred Fowler (9 Lúnasa 1911 – 14 Márta 1995). Chuir sé coincheapanna na fisice núicléiche i bhfeidhm ar an réalteolaíocht, agus cuirtear síos dó gur bhunaigh sé teoiric na núicléisintéise. Bronnadh Duais Nobel na Fisice air i 1983 as a shaothar, á roinnt le Subramanayan Chandrasekhar (1910–1995).
George James Frampton. Dealbhóir a rugadh i Londain ab ea George James Frampton (18 Meitheamh 1860 - 21 Bealtaine 1928). Bhí sé ar phríomhbhaill ghluaiseacht na Nua-Dhealbhóireachta sna blianta luatha dá shaol ghairmiúil agus é ag cruthú dealbh le míreanna sa stíl Art Nouveau nó faoi anáil an tSiombalachais. Ba mhinic a chuir sé ábhar difriúil cosúil le marmar agus prás le chéile in aon saothar amháin. I measc a shaothar tá Peter Pan i nGairdíní Kensington, agus na leoin ag Músaem na Breataine i Londain.
César Franck. Cumadóir ceoil a rugadh i Liège na Beilge ab ea César Auguste Jean Guillaume Hubert Franck (10 Nollaig 1822 – 8 Samhain 1890). Cáil air as líon beag sárshaothar a chum sé agus é thar aois a 50. Is iad na cinn is fearr eolais orthu ná sonáid veidhlín, ceathairéad téide, siansa, agus na "Variations symphoniques" (Breachnuithe Siansacha, 1885) i gcomhair ceolfhoirne is pianó. I bPáras na Fraince a bhfuair sé bás.
James Franck. Fisicí Meiriceánach ab ea James Franck (1882-1964). Bhuaigh sé Duais Nobel i 1926 le Hertz as na dlíthe a rialaíonn imbhualadh leictreon ar ábhair a shoiléiriú. Rinne sé taighde suntasach ar an bhfótaisintéis.
Frangaí-panaí. Crann nó tom beag a fhásann suas le 6 m ar airde, dúchasach do Mheiriceá trópaiceach. Na duilleoga ubhchruthach, na bláthanna i gcrobhaingí móra, an-chumhra, le 5 pheiteal, bán, buí nó bándearg. Fástar go forleathan sna trópaicí é mar gheall ar na bláthanna cumhra a chuirtear i dteampaill Bhúdacha go minic.
Ilya Mikhailovich Frank. Fisicí a rugadh i gCathair Pheadair ab ea Ilya Mikhailovich Frank (23 Deireadh Fómhair 1908 – 22 Meitheamh 1990). I 1937 rinne sé taighde le Pavel Čerenkov is Igor Tamm chun radaíocht Čerenkov a mhíniú. Roinn an triúr Duais Nobel sa bhfisic sa bhliain 1958 as.
John Franklin. Taiscéalaí san Artach a rugadh i Spilsby Shasana ab ea John Franklin (1786-1847). I gceannas ar thuras loinge chun an Bealach Siar ó Thuaidh a aimsiú i 1847, ach bhac an t-oighear a chuid long i gCaolas Victeoiria agus cailleadh é féin is gach duine dá chriú. Thángthas ar na coirp is taifead an turais roinnt blianta níos déanaí.
Fraoch. Tom beag dosach síorghlas, dúchasach don Eoraip thuaidh is thiar is ea fraoch. Na duilleoga i bpéirí 1-2 mm ar fhad, cosúil le lanna le maotháin bhunacha ag gobadh ar cúl. Na bláthanna bídeach i spící scaoilte, 4 sheipeal, 4 pheiteal, iad uile corcra. An planda ceannasach ar ithreacha aigéadacha, fraochmhánna is riasca go minic. Is minic a fhásann fraoch in éineacht le fraochán.
Tá an fraoch mór in úsáid le fada an lá sa daonleigheas. Is antaiseipteán maith fuail é agus fualbhrostach éifeachtach atá ann. Sa leigheas traidisiúnta, déantar ceirín te leis chun fuachtáin a chóireáil. Is féidir insileadh de na buinneoga faoi bhláth a úsáid le cásacht, slaghdán, agus anoird duáin agus lamhnáin a chóireáil. As siocair gur planda glantacháin agus dithocsainithe atá ann, is féidir é a úsáid leis na scoilteacha, le hairtríteas agus le heasuan a chóireáil. Baintear úsáid as na craobhacha ar dhóigheanna éagsúla, mar shampla mar insliú, sa tuíodóireacht, sa chaoladóireacht, agus i ndéanamh rópaí agus scuab. Faightear ruaim bhuí ón bplanda agus tá an choirt mar fhoinse tainnine.
Fraochán gorm. Tom duillsilteach atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. Timpeall 20 speiceas. Saothraítear le haghaidh a thorthaí é. Na bláthanna clogchruthach. Na caora suas le 8 mm ar trastomhas, gorm/dubh, inite. Fásann fraochán an toim ísil suas le 30 cm ar airde. Na duilleoga seo lansa-chruthach. Na bláthanna caol, bán le marcanna dearga. Fásann fraochán an toim aird suas le 3 m. Na duilleoga seo éilipseach, na bláthanna scoth-bhándearg, níos leithne.
Josef von Fraunhofer. Fisicí is radharceolaí a rugadh i Straubing na Gearmáine ab ea Josef von Fraunhofer (6 Márta 1787 – 7 Meitheamh 1826). Fágadh ina dhílleachta é nuair a bhí sé 11 bliain d'aois. Cuireadh ag obair mar phrintíseach é chuig gloineadóir a choinnigh lámh chrua leis. D'éirigh leis, áfach, sár-oilteacht ar dhéantús na gloine a bhaint amach. Is dócha nach raibh a shárú le fáil. 
D'fheabhsaigh Fraunhofer priosmaí is teileascóip. Tháinig sé ar na línte (dathanna, tonnfhaid) dorcha i speictream na Gréine, a ainmnítear as ó shin. Línte iad seo atá dorcha de bharr ionsú na dtonnfhad sin ag dúile cosúil le cailciam, hidrigin, sóidiam, is maignéisiam. Sna cisil fhionnuara os cionn fótaisféar gealbhruthach na Gréine a tharlaíonn an t-ionsú seo. 
Fuair von Fraunhofer bás in aois a 39 bliana le gal na dtrom-mhiotal, dála neart lucht déanta gloine eile san am.
Fréamh (planda). An chuid d'ais planda a bhíonn faoi thalamh, ag ionsú uisce is cothuithe, agus ag daingniú an phlanda san ithir. Déanann sí gnó mar orgán stórála freisin. Tosaíonn sí mar fhréamhán, fréamh shuthach an tsíl, agus forbraíonn ar dhá bhunbhealach: trí fhréamhú an fhréamháin arís is arís eile chun cnap fréamhacha snáithíneacha cliathánacha a chruthú, nó trí bhunfhréamh lárnach a chruthú is fréamh chliathánach nó dhó ar a mhéid. Bíonn caipín ar bhun na bunfhréimhe, an cailiptrea, ciseal ceall fásmhar a chosnaíonn an fhréamh is í ag brú tríd an ithir.
Fréamhchanáil. An soláthar fola is na néaróga fíoríogaire i gceartlár fiacaile is a fréamhacha. Tugtar "laíon na fiacaile" ar na struchtúir bhoga seo. Timpeall uirthi tá ciseal crua déidín, agus taobh amuigh de sin an ciseal seachtrach cruain, atá níos crua fós. Nuair a lobhann an cruan de bharr ionsaí aigéid a chruthaíonn baictéir, ó shiúcra sa chothú, lobhann an déidín freisin agus ionsaíonn an t-aigéad na néaróga sa laíon, rud is eol do chách mar thinneas fiacaile. Muna mbíonn an dochar don déidín iomarcach, is féidir leis an bhfiaclóir an cruan millte a bhaint agus líonadh malgaim a chur sa bhfiacail. Má bhíonn laíon na fiacaile millte is easpa ghalraithe rómhór tar éis fás ag bun fhréamh na fiachaile, níl aon leigheas air ach an fhiacail a tharraingt. Ach muna mbíonn a leithéid de ghalrú ró-olc, is féidir leis an bhfiaclóir an laíon sa bhfréamhchanáil a dhruileáil amach, an fhréamhchanáil a líonadh le gumma peirc, agus an poll os a cionn a líonadh le plaisteach is malgam os a chionn — obráid a mbíonn doicheall roimpi, a fhulaingíonn na mílte duine sa tír seo gach bliain.
Fréamhchnapán. At beag, cosúil le siad, ar fhréamhacha plandaí ar leith, a tharlaíonn de bharr ionradh miocrorgánach éadrom atá in ann nítrigin a fhosú ina níotráití ar mhaithe leis an bplanda óstach mar mhalairt ar shiúcraí. Mar shampla, baineann an baictéar fosaithe nítrigine ríosóibiam le gach ball den chlann phischineálach Leguminosae.
Freasaitheacht. I gciorcaid srutha ailtéarnaigh (SA) ina bhfuil ionduchtóirí is toilleoirí mar chomhbhaill, is éard is freasaitheacht ann ná an fachtóir a chinneann an pasghaol idir sruth is voltas. Úsáidtear an tsiombail X di, agus tomhaistear in óim (Ω) í. An cuidí samhailteach den choisceas a rialaíonn an chumhacht ionchuir don chiorcad.
Freascó. Is teicníocht ársa chun péintéireacht a dhéanamh ar bhallaí é an freascó, a tugadh chun foirfeachta sa 14ú-16ú céad san Iodáil. Le linn an Renaissance, rinneadh freascó go leor i séipéil, i bpáláis agus i mainistreacha. 
Níl an freascó in úsáid ach go fíorannamh inniu. 
Teicnic.
Ullmhaítear an balla le suas le 4 chiseal plástair. Ansin cuirtear an ciseal leathdhéanach air, agus cuireann an t-ealaíontóir an dearadh air sin. Cuirtear an ciseal déanach den aolphlástar ar an mballa ansin. Agus é fós fliuch (fresco san Iodáilis) déanann an t-ealaíontóir an phéintéireacht le péint uiscebhunach. 
Ní féidir ach cuid de chiseal déanach obair lae an ealaíontóra a chur ar an mballa. 
Nascann na dathanna leis an bplástar trí imoibrithe ceimiceacha, agus mar sin bíonn siad an-bhuan. Ach éiríonn siad níos éadroime de réir mar a thriomaíonn siad, agus is gá don ealaíontóir é sin a chur san áireamh ina rogha dathanna.
Gottlob Frege. Matamaiticeoir is loighceoir a saolaíodh i Wismar na Gearmáine ab ea Friedrich Ludwig Gottlob Frege (8 Samhain 1848 - 26 Iúil 1925). Ina leabhar "Begriffschift" (Coincheapscríbhinn, 1879) leag sé amach an chéad chóras iomlán loighce siombailí. Leabhar suntasach eile uaidh ab ea "Grundlagen der Arithmetik" (Buntús na hUimhríochta, 1884).
Freon. Ainm trádálach ar chlórafluaracarbóin chomhlacht DuPont, an comhlacht is mó ar Domhan a dhéanann na ceimiceáin seo. D'úsáidtí Freon mar ábhar cuisnithe (cuisneán) i gcuisneoirí is aeroiriúnaitheoirí, cheimiceán iompair i gcannaí aerasóil, gníomhaí glanta, agus i ndéanamh cúrphlaisteach. Tá dianiarracht ar siúl na húsáidí uile seo a laghdú ar fud an Domhain ar mhaithe leis an gciseal ózóin.
Augustin Jean Fresnel. Fisicí is innealtóir Francach ab ea Augustin Jean Fresnel (10 Bealtaine 1788 – 14 Iúil 1827). Rinne sé taighde ar pholarú, trasnaíocht agus díraonadh solais. Thug a shaothar tacaíocht láidir do theoiric thonnach an tsolais.
Anna Freud. Sícainilísí a rugadh i Vín na hOstaire ab ea Anna Freud (3 Nollaig 1895 – 9 Deireadh Fómhair 1982). Iníon le Sigmund Freud. Chuir sí fúithi i Londain tar éis 1938, agus bhunaigh sícanailís páistí.
Henry Clay Frick. Tionsclaí a rugadh i West Overton, Pennsylvania ab ea Henry Clay Frick (9 Nollaig 1849-2 Nollaig 1919). Ceapadh ina chathaoirleach ar chomhlacht Carnegie Steel é i 1889, agus d'atheagraigh é gur tháinig sé le bheith ar an gcomhlacht cruach is mó ar Domhan, United States Steel. Ina stiúrthóir ar an gcomhlacht ó 1901.
Fríd mharaithe. Feithid bheag le srón chónchruthach a itheann sreabháin as colainneacha artrapód beag. Go minic, ceileann na staideanna neamhaibí iad féin le bruscar is dramhaíl. Súnn cuid acu fuil veirteabrach, agus bíonn siad tábhachtach ó thaobh sláinte mar go scaipeann siad galar Chagas.
Fríd phlúrach. Feithid ghainneach a inmhíolann gach cuid dá phlandaí óstacha. An baineannach aibí leata, na fireannaigh imchlúdaithe i sac, cosúil le cocún. Is féidir léi uibheacha nó an fhríd óg a bhreith. Le fáil ar fud an Domhain, agus an-chuid lotnaidí barr saothraithe ina measc.
Friotachas. Tomhasann friotachas (Béarla: "resistivity") cé chomh láidir a fhrithsheasann ábhar i gcoinne srutha leictrigh. 
Léiríonn friotachas íseal go ligeann ábhar gluaiseacht an luchtaleictrigh go héasca. Tugtar go minic an litir Gréagach ρ (ró) ar fhriotachas ábhar
an tseoltóra. Is é aonad SI an fhriotachais leictrigh ná an t-óm-méadar (Ω ⋅ m) cé go bhfuil aonaid eile ar nós t-óm-ceintiméadar⋅(Ω ⋅ cm) in úsáid freisin. Mar shampla, má bhaineann friotaíocht R le seoltóir dar fad formula_1 agus darb achar trasghearrtha
A, tugtar an tairiseach ρ leis an bhfoirmle:
formula_2
Má tá ciúb soladach d'ábhar 1 m × 1 m × 1 m ann, agus an fhriotaíocht 1 Ω idir na teagmhálacha leictreacha idir dhá thaobh urchomhaireach an chiúb, ansin, beidh friotachas an ábhair 1 Ω ⋅ m.
Friotaíocht méadair chiúbaithe d'ábhar, airí tairiseach ag teocht ar leith. Úsáidtear an tsiombail ρ, le haonad Ω.m (méadar óim), dó. Ag 0 °C, luach ρ = 1.55 × 10 Ω.m ag copar (seoltóir maith leictreach), 0.5 Ω.m ag gearmáiniam (leathsheoltóir), agus 1011 Ω.m ag gloine (inslitheoir nó drochsheoltóir). Tugtar "an tseoltacht" ar 1/ρ.
Friotóir. Is éard is friotóir ann ná comhbhall i gciorcad leictreach a chuirtear ann chun friotaíocht chinnte a bheith ann agus teorainn ar leith a chur leis an sruth leictreach ann. Athraíonn an fhriotaíocht nuair a mhéadaíonn an teocht, ag méadú i miotail is ag laghdú i leathsheoltóirí. Athraíonn sí le cruth is méid an tseoltóra, ag méadú nuair a éiríonn an seoltóir níos faide nó níos caoile.
Karl von Frisch. Eiteolaí a rugadh i Vín na hOstaire ab ea Karl von Frisch (20 Samhain 1886 - 12 Meitheamh 1982). Treoraí i bhforbairt na heiteolaíochta, an staidéar ar iompar ainmhithe. Cáil air as staidéar 40 bliain ar bheacha meala, a thaispeáin go ndéanann na beacha soláthair cumarsáid le chéile trí rincí códaithe. Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Karl von Lorentz is Nikolaas Tinbergen as i 1973.
Otto Robert Frisch. Fisicí a rugadh i Vín ab ea Otto Robert Frisch (1 Deireadh Fómhair 1904- 22 Meán Fómhair 1979). Lena aintín Lise Meitner (1878-1968) chuir sé síos den chéad uair ar eamhnú núicléach i 1939. Gafa le taighde núicléach i Los Alamos le linn an dara cogadh domhanda.
Frithchaitheamh. Sa bhfisic, preabadh ar ais solais, fuaime nó toinne eile ó dhromchla cuí, an uillinn frithchaite cothrom leis an uillinn ionsaitheach. Frithchaitear solas ó dhromchla lonrach (mar shampla, miotal). Frithchaitear fuaim ag dromchlaí crua míne, agus nuair a théann sí trí athrú dlúis san aer. Mar thomhas ar chumas frithchaite dromchla, luaitear an frithchaiteas, cóimheas dhéine na toinne frithchaite is dhéine na toinne ionsaithí.
Frithcháithnín. I samhail chaighdeánach an adaimh is an núicléis sa bhfisic, a chuimsíonn na teoiricí a chuireann síos ar nádúr fuinnimh is damhna, pairtnéirí na gcáithníní fo-adamhacha, leis an mais is an ghuairne chéanna ach le lucht urchomhaireach, móimint mhaighnéadach urchomhaireach, agus airíonna difriúla candamacha. Nuair a thagann cáithnín le chéile lena fhrithcháithnín, díothaíonn siad a chéile agus tiontaítear ina fhuinneamh iad, mar a réamhaithris Paul Dirac i 1928. Is é frithcháithnín an leictreoin e an posatrón e, agus is é frithcháithnín an phrótóin p an frithphrótón p. Is féidir frithdhamhna a bheadh comhdhéanta as frithcháithníní amháin a shamhlú, ach ní fhaightear go nádúrtha é. Cruthaíodh frith-hidrigin (comhdhéanta as frithphrótón is posatrón) go saorga i CERN i 1996. Cruthaítear na frithcháithníní i luasaire/imbhuailteoir, ina n-imbhuailtear cáithníní fo-adamhacha, ach ní mhaireann na frithcháithníní ach achar gairid. Faightear frithcháithníní i meathluithe áirithe radaighníomhacha is gathanna cosmacha freisin. Ní thuigtear cén fáth go bhfuil a laghad frithdhamhna le fáil go nádúrtha sa Chruinne, agus tá an-chuid taighde ar siúl le himbhuailteoirí is eile ag iarraidh réiteach a fháil ar an bhfadhb.
Frithchioclón. Téarma meitéareolaíoch ar chóras ardbhrú. Réigiún spéire gile is aimsire cobhsaí a bhíonn sa bhfrithchioclón de ghnáth. Bíonn frithchioglóin theo leathbhuana i réigiúin fhothrópaiceacha (mar shampla, na réigiúin ardbhrú mórthimpeall ar na hAsóir is Haváí). Is féidir go leanfaidh frithchioclón bacainneach ar feadh roinnt seachtainí, ag taisteal go mall is ag cur na lagrach ar mhalairt treo mórthimpeall air. Sa leathsféar thuaidh, séideann na gaotha dromchlacha amach as an bhfrithchioclón ar deiseal, agus ar tuathal sa leathsféar theas.
Frithchnagach. Ceimiceán a chuirtear le peitreal chun an dóchán a fheabhsú is cnagadh a sheachaint san inneall. Sampla is ea teitreitil luaidhe, ach tá deireadh á chur léi seo de réir a chéile mar gheall ar an mbaol sláinte a bhaineann leis an luaidhe sa sceithghás a ligtear saor sa chomhshaol.