Trelis/gawiki huggingface dataset:
Bréag. Is dearbhú é bréag nó éitheach a chreidtear a bheith falsa nó bréagach, a úsáidtear de ghnáth chun dallamullóg a chur ar dhuine nó an duine a mheabhlú. Tugtar bréagadóireacht ar an gcleachtas bréaga a chur in iúl. Féadfar bréagadóir a thabhairt ar an té a bhíonn ag insint bréaga. Féadfaidh bréaga freastal ar fheidhmeanna éagsúla, amhail ionstraimeacha, idirphearsanta nó síceolaíocha, do na daoine aonair a úsáideann iad.
Dictionary of Irish Biography. Is foclóir beathaisnéise é an Dictionary of Irish Biography (DIB) a foilsíodh in naoi n-imleabhar in 2009. Baineann na beathaisnéisí le daoine a rugadh in Éirinn, nó daoine eile a raibh saol suntasach acu in Éirinn, agus atá ar shlí na fírinne le cúig bliana ar a laghad. D’fhoilsigh Cambridge University Press an chéad eagrán i gcomhar le hAcadamh Ríoga na hÉireann, agus bhí thart ar 9,000 iontráil ann. Mar aon leis an leagan clóite, foilsíodh an foclóir ar líne freisin trí shíntiús digiteach, agus bhain scoláirí, taighdeoirí, agus státseirbhísigh úsáid as. Ar 17 Márta 2021 (Lá Fhéile Pádraig), seoladh leagan nua ar líne atá ar fáil go hoscailte, gan síntiús ar bith. Cuirtear iontrálacha nua leis an leagan ar líne ar bhonn rialta. Tagann an maoiniú ón Údarás um Ard-Oideachas, ón Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála, agus ó Leabharlanna Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath. Tá idir 200 agus 15,000 focal sna beathaisnéisí, agus thart ar 11,000 iontráil san iomlán i Márta 2021.
Paul Henry (ealaíontóir). Péintéir ba ea Paul Henry (11 Aibreán 1876 – 24 Lúnasa 1958). 
I mBéal Feirste a rugadh Henry in 1876 ach chaith sé go leor ama in iarthar na hÉireann. Chaith sé naoi mbliana ina chónaí in Acaill is ann a phéinteáil sé "The Potato Diggers", a díoladh ar €400,000 in 2013.
Bhí sé i mbarr a réime i lár na 1930idí.
Saothar.
Sa bhliain 2021, bhí os cionn £600,000 (thart ar €730,000) caite ar saothar de chuid Henry, radharc tíre dar teideal "Mountains and Lake, Connemara", ag ceant i Londain. Ba é seo an méid is mó a íocadh riamh ar phictiúr de chuid Henry. Bhí an pictiúr seo ar taispeáint i Músaem Uladh agus i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann ar feadh tamaill.
Sa bhliain 2020, íocadh breis is €400,000 inné ar radharc tíre dar teideal, "A Sunny Day, Connemara". Cé go dtugann teideal an phictiúir, a déanadh thart ar an mbliain 1940, le fios gur radharc d’áit éigin i gConamara atá le feiceáil ann, ceaptar gur radharc d’Acaill atá i gceist. Íocadh €105,000 ar shaothar eile le Paul Henry, "Celtic Cross in a West of Ireland Landscape".
In 2017, díoladh an pictiúr a rinne an t-ealaíontóir Feirsteach de loch i nGaeltacht Chorca Dhuibhne ar €65,000.
Phéinteáil Henry "The Potato Diggers" in Acaill, a díoladh ar €400,000 in 2013.
Modh oibre.
Déanadh Paul Henry athchruthú uaireanta ar thírdhreach agus é ag péinteáil pictiúir. Ní gá go gcloífeadh sé i gcónaí le gnéithe iomlána an radhairc a bhí os a chomhair. Ní bhíodh leisce ar Henry sliabh a thógáil as radharc nó tithe a chur in áit nach raibh  teach ar bith, de réir mar a d’fheil sé don phictiúr.
Robbie Butler. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Robbie Butler (). Rugadh ar 11 Aibreán 1972 i Lios na gCearrbhach é. Is ball agus leascheannaire de Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Ghleann an Lagáin, ó 2016 ar aghaidh . 
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Belinda. Tá beirt pháistí acu.
Frithfhiontar Albin. Is oscailt fichille é an Frithfhiontar Albin a thosaíonn leis na gluaiseachtaí:
agus is é an leanúint is gnách:
Is cosaint neamhchoitianta é an oscailt ar Fhiontar na Banríona. Mar mhalairt ar cheithearnach an fhiontair, tá ding lárnach ag an dubh ag d4 agus faigheann sé roinnt seans le haghaidh ionsaithe. Go minic déanfaidh an bán iarracht an ceithearnach a thabhairt ar ais ag tráth tráthúil chun buntáiste suímh a fháil.
Sa ""tugtar na cóid D08 agus D09 don Fhrithfhiontar Albin.
Stair.
Cé gurbh é Cavallotti a d’imir an oscailt seo ar dtús i gcoinne Salvioli ag craobhchomórtas Milano 1881, is ó Adolf Albin, a d’imir é in aghaidh Emanuel Lasker i Nua-Eabhrac 1893, a fuair sé a ainm. Cé nach n-imrítear go minic é ag an máistirleibhéal, bhain seanmháistir na Rúise Alexander Morozevich úsáid rathúil as sna 2000í.
Príomh líne.
Leanann an phríomhlíne 4. Nf3 Nc6 ( 4. ceadaíonn...c5 5.e3 toisc nach bhfuil an t-easpag i sáinn a thuilleadh ag an Dubh) agus anois is iad príomhroghanna an Bán ná 5.a3, 5.Nbd2, agus 5.g3. B'fhéidir gurb é an iarracht is fearr a bhéas ag an Bán le haghaidh buntáiste ná easpag an rí a ghlacadh. B'fhéidir gurb é an iarracht is cinnte a rinne an Bán ar bhuntáiste ná "fianchetto" a dhéanamh ar easpag rí le 5.g3 agus Bg2 agus Nbd2 ina dhiaidh sin. Is minic a chaislíonn an Dubh ar thaobh na banríona. Leanúint tipiciúil is ea 5.g3 Be6 6.Nbd2 Qd7 7.Bg2 0-0-0 8.0-0 Bh3.
Comhathruith.
Gaiste Lasker.
Tá an ceithearnach dubh ag d4 níos láidre ná mar a d'fhéadfadh sé a bheith le feiceáil. Tar éis 3.dxe5 d4 an bogadh míchúramach 4.e3? is féidir leis an Gaiste Lasker a bheith mar thoradh air. Tar éis 4...Bb4+ 5.Bd2 dxe3 6.Bxb4?? botún atá ann - Bogann an Dubh 6...exf2+ 7.Ke2 fxg1=N+! agus tá ionad an Duibh níos fearr. Is díol suntais é an Gaiste Lasker mar is annamh a fheictear tearcphromóisean sa chluiche praiticiúil.
Comhathrú Spassky.
Sa Chomhathrú Spassky bogann an Bán 4. e4 chun leas a bhaint as an bhfíric go gcaithfear gabháil en passant a dhéanamh díreach tar éis gluaiseacht chun tosaigh ceithearnach an namhaid. Mar sin anois tar éis 4...Bb4+ 5.Bd2 níl an ghabháil ...dxe3e.p. ar fáil don Gubh a thuilleadh.
Éadbhard Ó Raghallaigh. Scoláire Éireannach sa chéad leath den 19ú haois ab ea Éadbhard Ó Raghallaigh (6 Nollaig 1765 – 26 Lúnasa 1830).
Beathaisnéis.
Rugadh Ó Raghallaigh an 6 Nollaig 1765. Ba é Eoghan Ó Raghallaigh as Baile an Chorráin, Contae na Mí, a sheanathair. Bhog athair Éadbhaird go Cros Araild, Baile Átha Cliath, áit a raibh sé ag cleachtadh mar phoitigéir. Deirtear in "The History of the City of Dublin", Iml. II, lch. 934, le John Warburton (1818 )-" gur cuireadh oideachas ar Éadbhard Ó Raghallaigh i mBaile Átha Cliath, áit nár chuala sé riamh Gaeilge á labhairt. Chuir sé é féin i mbun staidéir ar an teanga trí thimpiste. Sa bhliain 1794 bhí roinnt leabhar le diúscairt ag fear óg den ainm Wright, a bhí ar tí dul ar imirce óna thír dhúchais, agus ba í lámhscríbhinní na hÉireann a bhí i gceist go príomha. Bhí siad bailithe trí thionscnaíocht an fhir den ainm Morris O'Gorman, a bhí ina chléireach do Shéipéal Lána Mhuire, agus an duine ónar fhoghlaim an Dr. Young, Easpag Chluain Fearta, agus an Ginearál Valancey, Gaeilge. Cheannaigh an tUasal Ó Raghallaigh an leabharlann seo ó Wright, a líon cúig shac mhóra, agus tar éis dó scrúdú a dhéanamh, fuair sé amach go raibh bailiúchán de lámhscríbhinní is annaimhe aige. Ar cheann acu tá caoga giní diúltaithe aige ó shin. Máistir an stór luachmhar seo, chuir sé tús le staidéar na teanga, agus trí a bhuanseasmhacht, fuair sé eolas domhain ar an teanga ársa na tíre."
Thug Éadbhard Ó Raghallaigh faoin saothar is fearr a bhfuil cuimhne air a chur le chéile, a Fhoclóir Gaeilge - Béarla a foilsíodh sa bhliain 1817. Ceapadh é ina rúnaí cúnta ag an Iberno - Celtic Society nuair a bunaíodh é an bhliain dár gcionn d'fhonn litríocht na hÉireann a chaomhnú agus a chur chun cinn. I measc a chuid oibre le linn na 1820idí bhí "Dictionary of Irish Writers" agus catalóga de lámhscríbhinní Gaeilge i leabharlanna Bhaile Átha Cliath, lena n-áirítear Coláiste na Tríonóide. Bhí sé ar dhuine de na bailitheoirí ba thúisce de cheol na hÉireann agus is é an teideal atá ar a bhailiúchán ná "The Farmer and O'Reilly Collection". I mBealtaine 1830, tugadh conradh dó chun comhairle a thabhairt maidir le hainmníocht Gaeilge le haghaidh luath-léarscáileanna na Suirbhéireachta Ordanáis, ach níor chaith sé ach ceithre mhí ar an obair seo sula bhfuair sé bás. Ní raibh sé ina fhostaí foirmiúil san tSuirbhé, is dócha gur íocadh é as a chuid seirbhísí gairmiúla. Tháinig Seán Ó Donnabháin ina áit i mí Dheireadh Fómhair 1830.
Bás.
Fuair Éadbhard Ó Raghallaigh bás Dé hAoine an 26 Lúnasa 1830 ag Cros Araild, Baile Átha Cliath. Ba é a chol ceathrair n tAth. Eugene O'Reilly, sagart paróiste na hUaimhe, Contae na Mí seiceadóir a eastáit. Dhíol a sheiceadóir a leabharlann de lámhscríbhinní na hÉireann sa bhliain chéanna agus cheannaigh Acadamh Ríoga na hÉireann a lán imleabhar.
Teaghlach.
B'Éireannach Aontaithe é Andrew O'Reilly (1756 – 4 Lúnasa 1862), a bhí ina chomhfhreagraí i bPáras don "Irish Times" agus údar an leabhair "Reminiscences of an emigrant Milesian" . Ba é Patrick O'Reilly mac Éadbhaird, a fuair a chuid oideachais ar scoil na hUaimhe.
Gluais fichille.  
Míníonn an ghluais fichille seo téarmaí a úsáidtear go coitianta san fhichille, in ord aibítre. Tá a leathanaigh féin ag cuid de na téarmaí seo, mar shampla gabhlaigh agus teanntaigh. Le haghaidh liosta de na píosaí fichille neamhortadocsacha, féach píosa fichille draíochta ; le haghaidh liosta téarmaí a bhaineann go sonrach le fadhbanna fichille, féach Gluais d'fhadhbanna fichille ; le haghaidh liosta de línte tosaithe ainmnithe, féach Liosta oscailtí fichille ag leanúint an chóid ECO ; le haghaidh liosta de na cluichí a bhaineann le fichille, féach Leaganacha fichille .
Caidreamh Sín-Téaváin. Is cúis mhór teannais an caidreamh Sín-Téaváin ó 1949, Breathnaíonn na Sínigh, nó Daon-Phoblacht na Síne, ar an Téaváin mar chuid de mhórchríoch na Síne agus táthar imníoch go bhfuil rún acu an t-oileán a fhorghabháil.
Cúlra.
Is é is cúis leis an "neamhspleáchas" "de facto" atá ag an Téaváin inniu ná gur éalaigh cinnirí Pháirtí Náisiúnta na Síne, nó "Guomindang", ón mórthír go dtí an Téaváin; fuair na Cumannaigh an lámh in uachtar ar an mórthír, agus b'éigean do Chiang Kai-shek agus lucht a leanúna glanadh leo go dtí an Téaváin sa bhliain 1949. Tá an scéal gan réiteach fós.
Maidir le rialtas Dhaon-Phoblacht na Síne ar an mórthír, is é a dtuiscint ar an scéal inniu nach bhfuil sa Téaváin ach cúige de chuid na Síne agus níl ann ach treascairt rialtais ag lucht ceannairce.
Tá stádas na tíre ina chnámh mhór spairne i bpolaitíocht na Téaváine inniu, cé acu ba chóir don oileán... caidreamh níos fearr le Daonphhoblacht na Síne (comhréiteach nó 'géilleadh') nó poblacht neamhspleách ar leith a fhógairt os ard.
Dá bhfógródh an Téaváin neamhspleáchas mar Phoblacht na Téaváine, thabharfadh arm na Síne Cumannaí ionsaí ar an oileán ar an toirt, tuairim a chuireann eagla an domhain ar mhuintir na Téaváine.
Cosaint na Stát Aontaithe.
Sa bhliain 2021, dúirt Joe Biden go ndéanfaidh Stáit Aontaithe Mheiriceá an Téaváin a chosaint i gcás ionsaí ón tSín. Tá dlí i bhfeidhm a deir go bhfuil ar Stáit Aontaithe Mheiriceá an Têaváin a chosaint ach níl aon sonraí i gceist maidir le céard a dhéanfaí i gcás ionsaithe. Tá na Stáit Aontaithe ag iarraidh cloí le polasaí ar a dtugtar "éiginnteacht straitéiseach".
2022ː Cuairt Pelosi.
I mí Lúnasa 2022, tháinig Nancy Pelosi, Spéicéir Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe chuig an Téaváin, ar an bpolaiteoir Meiriceánach is sinsearaí le cuairt a thabhairt ar an Téaváin le fada an lá, agus d'ainneoin an fholáirimh a bhí tugtha ag Rialtas na Síne di gan cos a leagan ar an oileán.
I gcruinniú a bhí aici le hUachtarán na Téaváine Tsai Ing-wen, mhaígh Pelosi go bhfuil an Téaváin ar cheann de na sochaithe is saoire ar domhan agus gheall sí nach loicfeadh na Stáit Aontaithe ar an tír go brách. Dúirt Pelosi go bhfuil deis ann an comhar eacnamaíochta idir na Stáit Aontaithe agus an Téaváin a neartú i bhfianaise reachtaíochta nua i Washington.
Mar fhreagra, scaoil fórsaí míleata na Síne diúracáin bhalaistíocha sna huiscí thart ar an Téaváin. Bhí longa míleata an dá thír ar aghaidh a chéile amach i gCaolas na Téaváine agus bhí folach bíog á dhéanamh ag scairdeitleáin an dá thaobh ar a chéile chomh maith.
Thierry Robberecht. Is údar Beilgeach é Thierry Robberecht a rugadh ar an 11 Feabhra 1960. An teach foilsitheoireachta Casterman sa Bhruiséil a d'fhoilsigh an chéad úrscéal leis. Scríbhneoir, greannánadóir agus liriceoir is ea é. Tá mórán leabhar do pháistí scríofa aige, chomh maith le hürscéalta do dhaoine óga. Tá cónaí air sa Bhruiséil anois, áit a drumann sé a chroí agus a anam sa litríocht. Bhuail timpiste é sa bhliain 2011 agus níl sé chomh láidir céanna ina chorp ó shin. Ní chuireann sé sin aon bhac ar Thierry, áfach, agus é fós siúlach scéalach. 
D'fhoilsigh An Gúm aistriúchán Gaeilge dá leabhar "La Cache" (Gaeilge: "Faoi Cheilt") arna aistriú ag Aifric Mac Aodha.
Caolas na Téaváine. Seolbhealach idirnáisiúnta is ea Caolas na Téaváine, atá 130 ciliméadar ar leithead san áit is caoile ar fad.
Séamas Mac Daidhir. Sagart Caitliceach agus feachtasóir ar son cearta daoine sna ceantair is boichte in Éirinn ab ea Séamas Mac Daidhir (nó James McDyer, 1910–1987).
Rugadh an Canónach Mac Daidhir sna Gleannta, Contae Dhún na nGall, ar 14 Meán Fómhair 1910, an duine ab óige de sheachtar clainne. D’fhreastail sé ar Scoil Náisiúnta na nGleanntach sula ndeachaigh sé go Coláiste Naomh Adhamhnáin, Leitir Ceanainn. Sa bhliain 1930, chuaigh sé go Coláiste Phádraig, Má Nuad chun léann sagartachta a fháil. Oirníodh é 20 Meitheamh 1937. Bhí sé ina shagart i Londain le linn an Bhliotsa, ansin in Wandsworth agus in Kent, agus ina dhiaidh sin d'fhill sé ar Dhún na nGall (i dToraigh) ó 1947.
Sa bhliain 1951, cuireadh an tAth. Mac Daidhir go dtí Gleann Cholm Cille i nGaeltacht Dhún na nGall, áit ar fhorbair sé áiseanna pobail (ní raibh leictreachas sa cheantar ag an am), agus thacaigh sé le tionscnaimh chun meath an cheantair a stopadh, trí thionscail áitiúla a fhorbairt, chomh maith le daonbhaile agus músaem Ghleann Cholm Cille. Chuaigh sé ar scor sa bhliain 1986 agus d’éag sé ina chodladh 25 Samhain 1987.
Tagairtí.
[[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]]
[[Catagóir:Alumni Choláiste Phádraig, Má Nuad]]
[[Catagóir:Básanna i 1987]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1910]]
[[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha sa 20ú haois]]
Feargal Ó hAnnluain. Óglach i gColún an Phiarsaigh san IRA ab ea Feargal Ó hAnnluain (2 Feabhra 1936 – 1 Eanáir 1957).
Cúlra.
Rugadh Ó hAnnluain i mBéal Átha Beithe, Co. Mhuineacháin i dteaghlach láidir poblachtánach. Bhí sé ina dhréachtóir fostaithe ag Comhairle Chontae Mhuineacháin. D'imir sé peil Ghaelach, agus bhí sé ina ghníomhaí díograiseach ar son na Gaeilge. Ba Chaitliceach go smior é, agus smaoinigh sé ar dhul le sagartacht. Chaith sé bliain amháin sa chliarscoil i gcoláiste Naomh Mac Artáin. Chuaigh sé isteach san IRA sa bhliain 1956 nuair a bhí sé fiche bliain d'aois.
Ruathar Achadh Lon.
Maraíodh Ó hAnnluain agus Seán Sabhat agus iad ag glacadh páirt in ionsaí ar bheairic Chonstáblacht Ríoga Uladh in Achadh Lon, Contae Fhear Manach, le linn Fheachtas na Teorann. Rinneadh praiseach den ionsaí agus goineadh Ó hAnnluain, Sabhat, agus roinnt ball eile den IRA. Theith an grúpa i ndumpaire a thréig siad é in aice leis an teorainn níos déanaí. D'fhág siad Ó hAnnluain agus Sabhat, an bheirt acu gan aithne gan urlabhra ag an am, i mbóitheach, agus chuaigh siad trasna na teorann isteach i bPoblacht na hÉireann de shiúl cos chun cabhair a fháil dá gcomrádaithe. Thug foireann bháúil in Ospidéal an Mater Misercordiae i mBaile Átha Cliath aire d'fhir an IRA a gortaíodh i “dtimpiste gluaisteáin”, mar dhea.
Freagairt.
D'fhan máthair Uí Annluain lántiomanta don IRA. Chreid sí gur laoch Éireannach a mac, agus ghoill aon tuairim ina aghaidh sin uirthi.
Seasann séadchomhartha marmair anois san áit a bhfuair Ó hAnnluain agus Sabhat bás. Bíonn léacht bhliantúil i gcuimhne ar Ó hAnnluain ar siúl ó 1982, agus d’fhreastail thart ar 500 duine ar chomóradh 50 bliain ar bhás na bhfear in Eanáir 2007 i gCathair Luimnigh.
Sa bhliain 1971, nochtadh séadchomhartha in ómós Uí Annluain ina bhaile dúchais, ar chnoc os cionn Bhóthar Chluain Eois ar a ndearna sé a thuras deireanach abhaile. Bunaíodh foireann peile Gaelaí i Muineachán in 2003 agus tugadh na "Fergal O’Hanlons" orthu.
Toghadh a dheartháir Eighneachán Ó hAnnluain ina Theachta Dála de chuid Shinn Féin in olltoghchán 1957, cé nár ghlac sé a shuíochán de réir pholasaí Shinn Féin ag an am. Bhí a dheirfiúr Pádraigín Uí Mhurchadha ina Comhairleoir de chuid Shinn Féin ar Chomhairle Uirbeach Mhuineacháin.
Spaigitíúchán. Sa réaltfhisic, is éard is spaigitíúchán ann ná an síneadh ingearach agus comhbhrú cothrománach a tharlaíonn i réimse imtharraingteach an-láidir neamh-aonchineálach. Cuireann sé rudaí i gcruth fada tanaí, cosúil le spaigití. Fórsaí taoide láidre is cúis leis. Sna cásanna is láidre, mar shampla i ngar do dhúpholl, tá an síneadh agus an comhbhrú chomh cumhachtach sin nach féidir le haon rud cur ina gcoinne. Laistigh de réigiún beag, cothromaíonn an comhbhrú cothrománach leis an síneadh ingearach sa chaoi nach n-athraíonn toirt an ruda atá á spaigitíú.
Rinne Stephen Hawking cur síos ar spásaire ficseanúil ag dul thar léaslíne theagmhais dúphoill atá “sínte cosúil le spaigití” ag an ngrádán imtharraingteach (an difríocht san fhórsa imtharraingteach) idir baithis agus bonn. Is é an chúis a tharlaíonn sé seo ná go mbeadh an fórsa imtharraingthe a chuireann an tsingilteacht i bhfeidhm i bhfad níos láidre ag ceann amháin den chorp ná ag an gceann eile. Dá dtitfeadh duine isteach i ndúpholl in aghaidh na gcos, bheadh an fórsa imtharraingteach ag a chosa i bhfad níos láidre ná ag a cheann, rud a shínfeadh an duine go hingearach. Chomh maith leis sin, tharraingeofaí taobh deas an choirp ar chlé, agus tharraingeofaí taobh clé an choirp ar dheis, ag comhbhrú an duine go cothrománach.
Úsáideadh an téarma “spaghettification” i mBéarla i bhfad roimhe seo, chomh fada siar le 1977. Gabhadh pictiúr den spaigitíúchán den chéad uair in 2018, nuair a bhreathnaigh taighdeoirí ar phéire réaltraí ag imbhualadh a chéile thart ar 150 milliún solasbhliain ón domhan.
Portánú. Is sampla d’éabhlóid inréimneach é an portánú ina ndéanann crústach éabhlóid ó fhoirm nach bhfuil cosúil le portán go foirm atá cosúil le portán. Thug L. A. Borradaile an téarma isteach sa bhitheolaíocht éabhlóideach, agus rinne sé cur síos air mar “ceann de mhórán iarrachtaí a rinne an Nádúr portán a fhorbairt”. Is baill den infrea-ord "Anomura" iad an chuid is mó de na crústaigh a rinne portánú.
SWAG. Is téarma béarlagair i mBéarla Meiriceánach é SWAG (acrainm ar “scientific wild-ass guess”). Is éard atá ann ná buille faoi thuairim a dhéanann saineolaí sa réimse, bunaithe ar thaithí agus ar iomas an tsaineolaí. Tá sé cosúil leis an bhfocal béarlagair "guesstimate", portmanta de “guess” agus “estimate”. 
Stair.
Ceaptar go ginearálta gur tháinig an téarma “SWAG” as fórsaí míleata na Stát Aontaithe, as an Arm nó as an Aerfhórsa is dócha. Scríobh an t-iriseoir Melvin J. Lasky go n-úsáideadh an Ginearál William Westmoreland (Arm SAM) an téarma ar nós cuma liom le linn Chogadh Vítneam. Uaireanta thugadh Westmoreland “SWAG” mar fhreagra ar cheisteanna ó iriseoirí faoi theip Mheiriceá an namhaid a neodrú. Dhearbhaigh an Coirnéal John Frank Stewart an úsáid a bhain Westmoreland as an téarma i gcúirt dlí i mí na Samhna 1984. Thóg Westmoreland cás dlí in aghaidh CBS mar gheall ar chlár faisnéise darb ainm "The Uncounted Enemy: A Vietnam Deception". Nuair a bhí Stewart i gclár na mionn, mhínigh sé go dtabharfadh an brainse faisnéise míleata a raibh sé i gceannas air tuairiscí ar láidreacht an namhad i Vítneam do Westmoreland, agus gur bunaíodh na huimhreacha ar “the SWAG principle”. Bhí gáire sa chúirt nuair a mhínigh Stewart céard a bhí i gceist leis an acrainm.
Ina leabhar "Dictionary of Development Terminology" (1975), scríobh an teangeolaí J. Robert Dumouchel gur úsáideadh an téarma fiú níos luaithe, agus gur chuala sé é “i mbéarlagair lucht na forbartha pobail” sna Stáit Aontaithe sna 1960idí.
D'éirigh an téarma níos suntasaí sa chéad leath den bhliain 1999 maidir le buamáil NATO san Iúgslaiv. Ba é an tuairisceoir John F. Harris ó "The Washington Post" an chéad duine a d'úsáid an téarma in alt nuachtáin. Bhí Harris ag déanamh cur síos ar na fachtóirí ba chúis leis an gcinneadh a rinne an tUachtarán Bill Clinton brath ar Aerfhórsa na Stát Aontaithe sa Chosaiv in ionad “200,000 trúpa NATO” a úsáid. Ba é NATO a rinne an meastachán go mbeadh 200,000 trúpa talún ag teastáil, agus cheap na pleanálaithe cogaidh Meiriceánacha nach mbeidís in ann an líon sin trúpaí a bhaint amach mar gheall ar chúrsaí polaitíochta, agus cuireadh an plean sin as an áireamh go tapa. Scríobh Harris, “Dúirt oifigigh nach staidéar cuimsitheach a bhí in anailís NATO. Ina áit sin, is éard a bhí ann ná athbhreithniú tosaigh ar thug roinnt oifigeach Meiriceánach ‘SWAG’ air — béarlagair míleata a chiallaíonn ‘scientific wild-ass guess.’”
Úsáid.
Úsáidtear SWAG chun cur síos a dhéanamh ar mheastachán a thagann ó roinnt fachtóirí éagsúla, mar shampla seantaithí, imprisin ghinearálta, agus ríomhaireachtaí garbha nó heorastúla, seachas cuardach uileghabhálach, cruthúnas, nó ríomhaireacht bheacht. Is buille faoi thuairim meáite é an SWAG, ach ní mheastar gurb é an meastachán is fearr nó is cruinne. Dearbhaíonn an saineolaí gur leor a b(h)reithiúnas féin chun an meastachán a chosaint, agus go bhféadfaí meastachán níos beaichte níos cruinne a dhéanamh le himeacht ama.
Mahonia. Is géineas é "Mahonia" de thart ar 70 speiceas de thoir shíorghlasa agus, go hannamh, crainn bheaga san fhine Berberidaceae, ó oirthear na hÁise, na Himiléithe, Meiriceá Thuaidh agus Láir. Tá dlúthbhaint acu leis an ngéineas "Berberis" agus easaontaíonn luibheolaithe ar cheart dóibh "Mahonia" ar leith a aithint. Is fearr le go leor luibheolaithe "Mahonia" a aicmiú mar chuid de "Berberis" toisc go bhfuil roinnt speiceas sa dá ghéineas in ann hibridiú, agus toisc nach bhfuil aon difríochtaí moirfeolaíocha comhsheasmhacha idir an dá ghrúpa seachas an duille cleiteach (is cosúil go bhfuil duilleoga simplí ag "Berberis sensu stricto", ach i ndáiríre is meascáin iad seo le duillín amháin agus tugtar "aondhuilligh" orthu; chomh maith leis is comhdhuillí mionathraithe iad a spíonta craobhach. ). Mar sin féin, tugann staidéir fíliginiteach ADN -bhunaithe le déanaí le fios gur dá ghenera ar leith iad, trína shoiléiriú go ndíorthaítear "Berberis ss" aonfholaitileach ó laistigh de ghrúpa paraifhíliginiteach toir ar a bhfuil duilleoga síorghlasa corrdhuillíneacha orthu, a roinntear ansin i dtrí ghenera: "Mahonia", "Alloberberis" ("Mahonia" roimhe seo). roinn "Horridae" ), agus "Moranothamnus" ("Berberis claireae" roimhe seo); bheadh "Berberis" a bheadh teorannaithe ar an iomlán (is é sin, "Mahonia", "Alloberberis", agus "Moranothamnus" ) a bhéas monaifíléiteach freisin.
Hyas araneus. Speiceas portáin is ea Hyas araneus, ar a dtugtar freisin an portán faoilinne mór, an portán crúbach mór agus an portán iarainn mór, a fhaightear in uiscí oirthuaisceart an Atlantaigh agus sa Mhuir Thuaidh, faoi bhun an limistéir taoide de ghnáth.
Sa bhliain 1986, gabhadh dhá eiseamal ag Inse Shealtainn Theas amach ó Leithinis an Antartaigh, arna iompar de réir dealraimh ag gníomhaireacht dhaonna. Bhí faitíos ann go mbeadh drochthionchar ag an speiceas ar an bhfána dúchasach, ach níor raibh a thuilleadh gabhálacha ón réigiún ó ghabhadh na n-eiseamal sa bhliain 1986.
Is féidir leis an bportán faoilinne mór foladh agus fáil réidh lena bhlaosc/chraiceann seachtrach. D'fhéadfadh sé seo roinnt ama a thógáil ach ligeann sé dóibh fás go mór. Tar éis foladh bíonn siad an - leochaileach do chreachadóirí mar gheall ar eischnámharlach an-bhog.
A' Bhòrlainn. Is baile beag i Siorrachd Pheairt ar Loch Tatha in aice le Feárnan é A' Bhorlainn nó A' Bhòrlainn
Tá cloch chuachach ann.