Trelis/gawiki huggingface dataset:
Glámh dícheann. I Miotaseolaíocht na nGael, mallacht nó aoir chumhachtach ab ea Glámh dícheann (Sean-Ghaeilge Glám dícenn), "anghlod" as Breatnais. Deirtear go ndéanfaí dochar anama agus coirp don té a d'inseofaí a leithéid leis.
Bonn dlí.
I seandlí na hÉireann, slí chun an lámh in uachtar in aghaidh sinsir a ghabháil ab ea an dán drochíde nó mallacht. Dá mba mícheart de réir dlí an aoir ámh, d'íocfaí go daor. Bhraitheadh déine na breithe ar aicme shóisialta an íospartaigh.
Miotaseolaíocht.
Ba iad draoithe, fáithe nó filí ba mhó a chruthaíodh an glámh dícheann. De ghnáth, dhéantaí troscadh roimh insint na mallachta. Feictear fosta go mbaineadh iompar áirithe coirp leis an nglámh. I rith Cath Maighe Tuireadh, phreab Lugh leathchoise timpeall a namhad, chuir a lámh i bhfolach agus chrap a shúil, chun go n-éirí lena mhallacht in éadan na bhFomhórach.
I réamhscéal an chatha úd, chuir an file "Cridenbél" iachall ar an Daghdha, trí bhagairt aoire, a mhír bhia is fearr a ghéilleadh, ach bhuail Áengus bob air agus fuair an file bás as ucht a chíocras.
Sa seanscéal "Anbhás Chú Chulainn", "verstümmelt" Méabh clann Chailitine agus mar chúiteamh lig sí iad mallacht chruinn a caitheamh ar Chú Chulainn.
Chaith Cú Chulainn an sleá an maslóir isteach le hurchar chomh tréan sin gur maraíodh é le deireadh na sáfaí. Mharaigh a naimhde ámh Cú Chulainn agus a charbadóir Loeg mac Riangabra leis an shea úd.
I "Leabhar Gabhála na hÉireann", chuir Cairbre mac Eithne iachall de ghlámh dícheann ar an rí santach Breas, a réim ar na Tuatha Dé Danann a shéanadh:
Sa scéal na Rúraíochta "Fleadh Bhricreann", chuir Bricre féin iachall ar a chuairteoirí faoi bhagairt ghláimhe, a tíre a rinne in dhá leath eatarthu, cé gur chomhnaimhde ab ea iad.
Sa Rúraíocht, aorthóir ba mhó a rabhthas eagla roimhe in Éirinn ab ea an file Athirne Áilgeasach. Chuir Conchúr mac Neasa, rí na nUladh, amach é chuig gach cúige na hÉireann chun aighneas a chothú lena ghláimh. D'éirigh leis cogadh a thosú idir na Laighin agus na hUlaidh, inar mharaigh Conall Cearnach rí na Laighean, Mes Gegra (féach "Cath Étair").
I scéal eile na Rúraíochta "Longes mac nUislenn", bhain saoi agus buime Dheirdre, Leabharcham, agus Deirdre féin, feidhm rathúil as an nglámh dícheann.
Tá miotas eile ann ina bhfuil ról tábhachtach ag glámh dícheann - féach mar shampla "Kelten".
Dearcadh ársa.
Scríobh Diodor (1 RC) faoin dán drochíde Ceilteach mar a leanas:
Ealbha. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, iníon Cathbhaidh agus Neasa ab ea Ealbha (Sean-Ghaeilge Elba, Elbha). Bhí beirt deirfiúracha aici, Deichtire (máthair Chon Chulainn) agus Fionnchaomh (máthair Chonaill Chearnaigh). Bhí beirt deartháireacha aici chomh maith.
Bean chéile Uisliu agus máthair Naoise, Ardáin agus Ainnle ab ea í. Deirtear scaití gurbh é Conchúr mac Neasa athair a céad mhic, agus "Ius primae noctis" gairthe aige tar éis a pósta le hUisliu.
Cridenbél. I Miotaseolaíocht na nGael, file na dTuath Dé Danann ab ea Cridenbél, a fheictear sa Scéalta Miotaseolaíochta, sa scéal "Cath Maighe Tuireadh". Bhíodh faitíos roimhe as ucht a chuid glámh dícheann nó aortha.
Seanscéal.
Chuir "Cridenbél" iachall (trí ghlámh dícheann) ar an Daghdha, a mhír bhia is fearr a thabhairt dó gach uile lá. Mhol Áengus mac an Daghdé dá athair trí rud óir a chuir sa bhia. Fhuair "Cridenbél" bás nuair a d'ith sé na rudaí úd. Ní bhfuarthas an Daghda ciontach sa dúnmharú ámh, toisc, de réir fuarlitir an dlí, gur thug an Daghda a mhír bhia is fearr don fhile.
Cailitin. I Miotaseolaíocht na nGael, draoi agus athair Baidhbhe ab ea Cailitin (Calatin Calaitin fosta).
Sa scéal "Anbhás Chú Chulainn", insítear gur sárghaiscíoch ab ea é. In ainainneoin sin, mharaigh Cú Chulainn é i gcomhrac aonair. Chuir banríon Méabh a chlann go dtí an Pheirs, chun ealaíona na draíochta a fhoghlaim. Nuair a tháinig siad ar ais, chuaigh siadsan i gcomhrac in éadan Chú Chulainn, ach chloígh agus mharaigh ar iad.
Imbas forosnai. Bua na fáistine ab ea Imbas forosnai a raibh ar a gcumas ag "filid" na hÉireann ársa.
Sanasaíocht.
As Sean-Ghaeilge, is é "Imbas" go litriúil ná "imm" (réamh-mhír threise, an-, mór-, srl.) agus "fios" ("imfhios" nó "iomas" sa Nua-Ghaeilge), le brí mar sin, "mór-eolas", agus dá réir sin "inspioráid" nó tinfeadh, go háirithe an tinfeadh beannaithe fileata a gcreidtí a bhí ar a gcumas ag "filí" aislingeacha na hÉireann ársa.
Is é brí le "For-osna" ná "soilsithe" nó "a thugann léargas".
Nós.
Déantar cuir síos ar chleachtaí an "Imbas forosnai" i "Sanas Cormaic" agus san Fhiannaíocht.
De réir nósanna ársa Ceilteacha, ba í an fhilíocht an príomhbhealach d'fhírinne dhiaga. Déanann téacsanna Gaelacha idirdhealú idir gnáth-fhilíocht, nach mbíodh inti ach bua foghlamtha, agus filíocht spreagtha, a chreidtí gur thíolacadh ó na déithe Ceilteacha í. Ag cleachtadh an "Imbas forosnai", théadh an cleachtóir i mbun díthe céadfaí chun dul i dtámh agus freagra nó tuar a fháil.
Tá cleachtadh an "imbas forosnai" á ath-bheochan ag ath-thógálaithe Ceilteacha.
Tarbhfheis. I Miotaseolaíocht na nGael, nós um comharba an rí a aimsiú ab ea Tarbhfheis (Sean-Ghaeilge tarbfeis nó tarb-ḟe(i)s(s)).
Sanasaíocht.
Tá brí "fleadh" ag baint le feis, ach i dteannta sin sa tSean-Ghaeilge, bhí brí "chodladh" leis, mar a phléitear ar eDIL, "2 feis(s), fess" (cé go luann an tagairt do "tarbfeis" don iontráil féin!). Tá Tuireadh eolais le fáil faoi "tarb Compds. (a)".
Nós.
Déantar cur síos ar an "tarb-feis" i scéalta na Rúraíochta, "Togail Bruidne Da Derga" agus "Serglige Con Chulainn".
Um chomharba an rí a shocrú, d'itheadh fear, de ghnáth draoi, feoil agus glé-anraith tairbh bháin, go dtí go raibh sé sách. Luíodh sé ansin a chodladh, fad is a chanadh na draoithe ortha thairis, agus é ná an t-"ór fírindi" (ór fírinne). D'fheicfeadh an fear codlata i bhfís an rí le teacht. Dá mba bhréag a d'inseodh an fear, ghearrfaí a chuid bheol de.
Nuair a cheapadh Conaire Mór ina rí, tuaradh go dtiocfadh fear lomnocht an tsráid anall go Teamhraigh.
Geis. Cosc gan chiall is ea geis nó airmert, i gcodarsnacht le reacht réasúnach dlí. As Breatnais, deirtear cynnedyf. Faightear a leithéid de chosc ar shlí éigin i sagartacht Rómhánach agus Gearmánach, go háirithe "flamines" na Róimhe.
Geasa an chine.
Bhíodh dreamanna ar leith faoi gheasa bia: na Briotanaigh, giorria, cearc nó gé; na Albanaigh iasc; na Galátaigh, muiceoil; agus na Gaeil, grús. "Den Grabbeigaben nach zu schließen", níor coinníodh síoraí seasta na geasa seo. Mar gheis bhia sa bhreis in Éirinn ársa, ní raibh cead dul i gcarbad catha le trí naonna lá tar éis feoil chapaill a ithe.
Bhí na hUlaidh faoi gheis gan thar ballaí rua a dhreapadh, agus gan a gcarbaid a thiomáint ó thaobh chlé d'Eamhain Mhacha.
Geasa an rí.
Ba chóir do rí gan bheith ainimh choirp. De bharr na geise seo, bhí ar Nuadha a choróin a thabhairt suas, tar éis ar baineadh a lámh de i rith "Cath Maighe Tuireadh". Dá mba éagórach é an rí ("gáu flathemon", gó/bréag fhlaithis) nó dá n-inseodh sé bréag, bhainfí mí ádh dá theaghlach go léir, mar shampla, neamhthorthúlacht daoine, ainmhithe agus nádúir. De bharr seo, feictear an "gáu flathemon" i leabhair seanghaelaigh dlí faoin nath garbh "cacc for enech" (cac ar oineach/clú).
Bhí (Ard-)rí na "Teamhrach" faoi gheis éirí as a leaba roimh éirí na gréine, dul gan stopadh ar an gCéadaoin ar "Mag Breg", agus gan dul san oíche trí "Mag Cuillin". Bhí rí na Laighean faoi gheis gan dul a chodladh idir Baile Átha Cliath agus an Dothra (craobh-abhainn na Life), fanacht naoi lá sa bhliain ar "Mag Cualann", dul ar an Luan Montag thar "Belach Duiblinne", agus a chuid gruaige a choinneáil in aimhréidh. Bhí rí na gConnacht faoi gheis gan dul ar an Samhain go dtí "Ráth Cruachan". Bhí rí na nUladh faoi gheis gan feoil na n-ainmhithe le "Dáire mac Dáire" a ithe, agus gan uisce na habhann "Bó Nemid" a ól i rith an lae ghil.
Bhí geis ann fosta gan labhairt roimh an rí, agus ó thaobh an rí de, bhí air labhairt ar dtús le triúr draoithe.
Geasa an duine.
Go minic, ba iad geasa frithráiteacha ba chúis deireadh na laochra Ceilteacha. Ní raibh le déanamh ag namhad ach iachall a chur ar an laoch geis amháin nó geis eile a shásamh, ach ní an dá le chéile.
Féth fíada. ẰI Miotaseolaíocht na nGael, ceo draíochta ba ea Féth fíada, a raibh ar a gcumas ag na Tuatha Dé Danann a mhuscailt, chun iad a dhéanamh dofheicthe.
Seanscéal.
I Leabhar Gabhála na hÉireann, deirtear i sliocht amháin gur tháinig na Tuatha Dé Danann go hÉirinn "gan bháid gan soithí, i néalta ceo". I sliocht ina dhiaidh ámh, moltar míniú réasúnach, gur tháinig na Tuatha Dé go hÉirinn ó thar lear, agus dhóigh siad a gcuid bád tar éis tagtha i dtír. Ba é de bharr deatach na mbád ag dó go ndúradh gur tháinig siad i néalta ceo". Ag iarraidh teacht Chlainne Mhíle a chosc le cabhair ó "féth fíada", chloígh "Amergin Glúingel" iad lena amhrán.
Faightear sampla den cheo draíochta in "Altram Tige Dá Medar". Sannann Manannán mac Lir Sidhe le gach ball desna Tuatha Dé, agus músclaíonn sé an "féth fíada" chun iad a cheilt ó dhaoine daonna.
Sa Rúraíocht, faightear a leithéid de cheo draoíochta sa scéal "Fleadh Bhricreann".
Naomh Pádraig.
Cuireadh in am trátha an cheo draíochta i leith na naomh Críostaí. Faightear tagairt don "féth fíada" i Lúireach Phádraig, léirithe le Naomh Pádraig féin. I dteannta leis an lúireach fhileata, tá míniú próis faoina bunús. 
Tugadh an teideal "Fáeth Fiada" don lúireach, le brí "glao fia" a deirtear, cé gur soiléir é go bhfuil an nath fréamhaithe ó "féth fíada". De réir Stokes agus Strachan, is mílitriú é "fáeth fiada" de "fóid fiada", truaillithe a thuilleadh fós mar "feth fia" i Leabhar Bhaile an Mhóta, 345b 26.
Cairbre mac Eithne. I Miotaseolaíocht na nGael, file ab ea Cairbre mac Eithne (Sean-Ghaeilge Coirpre mac Étaíne).
Seanscéal.
I leagan amháin dá sheanscéal, mac Bóinne agus Neachtain, file na dTúath Dé Danann, ab ea Cairbre. I leagan eile, ba é Oghma a athair. Toisc gur leathdeartháireacha Oghma iad Lugh agus Daghdha, ba é Cairbre a nia. Ba é Dían Cécht, lia, a sheanathair ar thaobh na máthar.
Bhí Cairbre ar cuairt le Breas, an Fomhórach a bhí ina rí na dTuath Dé. Chaith Breas go holc leis ámh, agus dá bharr chum sé glámh dícheann, le toradh ná gur chaill an rí a éileamh ar an gcoróin.
Ba é seo an chéad mallacht inste in Éirinn. Chuaigh Cairbre ansin go i gcomhrac, agus thug an lá leis, i dteannta leis na Túatha Dé in éadan na bhFomhórach sa Dara Cath Maighe Tuireadh.
Dermot Bolger. Is úrscéalaí, drámadóir agus file Éireannach é Dermot Bolger a rugadh i bhFionnghlas, bruachbhaile de Bhaile Átha Cliath . 
Is minic a bhaineann a chuid oibre le hurlabhraíocht taithí saoil daoine den lucht oibre a bhraitheann, ar chúiseanna éagsúla, go bhfuil siad scoite amach ón tsochaí. Ceistíonn Bolger ábharthacht choincheapa náisiúnaithe traidisiúnta na hÉireann, ag argóint ar son sochaí níos iolraí agus níos cuimsithí. Sa bhliain 1977 bhunaigh Bolger Raven Arts Press, a bhainistigh sé go dtí 1992, nuair a comhbhunaigh sé New Island Books. Fuair a bhean chéile, Bernie, bás i mí na Bealtaine 2010.
Scríbhinní.
(Nascann gach bliain chuig a bhliain comhfhreagrach "[bliain] sa litríocht".) 
"Shift Night" (1985 sa litríocht | 1985) 
Is é seo céad úrscéal Bholger (nó novella?). Is é Donal, fear óg as Fhionnghlas a oibríonn an mheitheal oíche i monarcha áitiúil an príomhcharachtar. G"rá geal Dhonail is ea" Elizabeth, agus í ag iompar clainne agus tá an bheirt acu ina gcónaí i gcarbhán ag bun ghairdín a tuismitheoirí. Ní gá a rá, níl a tuismitheoirí an-sásta leis an scéal agus oibríonn Donal go dian chun saol s'aigse agus Elizabeth a fheabhsú. Is scéal casta é seo, ina bhfuil machnaimh ar ionchais na ndaoine óga sna 1980idí in Éirinn agus an réabadh idir an traidisiún (mar atá léirithe ag teaghlach Elizabeth agus iad siúd atá i n-údarás) agus an todhchaí (mar atá léirithe ag Donal agus Elizabeth). Cé nach féidir cur síos ar an clabhsúr "rud" sona sásta, tá sé dóchasach ar an gcaoi go dtosaíonn Donal ag baint amach grinneas faoina shaol, lena n-áirítear a chaidreamh le Elizabeth, a chaidreamh leis an tsochaí, agus, ar deireadh, cad a bheidh i gceist le bheith ina nÉireannacha sa chuid dheireanach den 20ú haois. Cuireann an t-úrscéal seo go leor de na téamaí a thabharfar aghaidh arís orthu i gcuid mhaith de scríbhneoireacht Bholgar níos déanaí ar aghaidh.
"The Journey Home" (1990 sa litríocht | 1990) 
"An Teaghlach ar Ché Paradise" (2005) 
"Father's Music" (1997) 
Úrscéalta eile: 
Drámaí.
(Nascann gach bliain len a chomhfhreagrach "[bliainyear] sa litríocht".) 
Filíocht.
(Nascann gach bliain len a chomhfhreagrach "[bliainyear] i bhfilíocht".) 
Naisc sheachtracha.
Portrait of Dermot Bolger by Olivier Favier https://www.flickr.com/photos/olivierfavier/3795820756/
Láithreán Gréasáin an údair
Duff McKagan. Is il-ionstraimí, amhránaí, agus scríbhneoir é Michael Andrew "Duff" McKagan (rugadh 5ú Feabhra, 1964). Aithnítear é thar aon rud eile mar an dordghiotáraí le Guns N' Roses.
Immacallam in dá Thuarad. Sampla de chomhrá Ollaimh is ea Imagallamh an Dá Saoi (Sean-Ghaeilge Immacallam in Dá Thúarad), caomhnaithe sa Leabhar Laighneach den dara haois déag.
Réamhrá.
Tar éis d'Adhna, Ollamh rí na Uladh, Conchúr mac Neasa, bás d'fháil, bronnadh a theideal ar "Ferchertne" mac Cairbre, is amhlaidh File, fear ard-ealaíona agus taithí. Chuala Neidhe mac "Adnae", a bhí thar lear san Albain faoi teagasc Eochadha Eachbhéil, scéala bás a athar ar na dtonnta, agus é ag siúl ar na trá.
Chuaigh sé ar ais go dtí Eamhain Mhacha, ag iompar craobh airgid thar a chionn, mar na cheart do ina Ánradh, nó fine den dara rang, (bhíodh craobh oighre ag na hOllaimhs agus craobh cré umha ag ní filí uile eile."
Agus é fillte abhaile, bhuail sé leis an rógaire Bricre, a thug do Neidhe an ollamhacht mar cúiteamh i mbronntanas luachmhar (ionar corcra, le maisiú óir agus airgid), agus dúirt sé leis suíochán an ollaimh a ghlacadh. Ar Bricriu ansin ámh: "ní thugtar ollamhacht Eamhna Mhacha do bhuachaill gan féasóg", óir nach raibh Neidhe fós ach gasúr. Mar sin, tharraing Neidhe lán glaice féir, agus chuir sé draíocht air gur éirigh sé mar fheadóg ar a aghaidh. Ansin, shuigh sé i gcathaoir an ollaimh agus tharraing sé a fhallaing thart timpeall air. Trí dhath a bhí ann san fhallaing: clúdach cleití geala éan sa lár; breacadh "findruine" ar bhun; agus dath lonrach óir ar bharr.
D'inis Bricre ansin d'Fherchertne, "Mo bhrón thú, a "Fherchertne"", ar sé "go gcaillfeá an ollamhacht inniu! Tá an ollamhacht tógtha ag fear uasal óg i n-Eamhain." Tháinig "Ferchertne" ar buille chun aghaidh a thabhairt ar Neidhe, agus le sin thosaigh an comhrá.
Agallamh.
Ní hansa!.. mar a deirtear go minic san agallamh.
D'éiligh an bheirt "filid", Néide agus Ferchertne (ard-fhile an rí Cú Raoi), teideal an Ollaimh tar éis bhás an iar-sealbhóra. Sa rí-thigh, chuadar in iomaíocht sa dorchadas ag caint as iarbhéarla na Sean-Ghaeilge ("íarmbérla"). Bhíodh cúig chéim ann i mbéarla na bhfilí, inar leagadh síos "Dunkelheitsgrad" agus meadarachta grádaithe (féach freisin "Auraicept na n-Éces"). Chuir agus d'fhreagair siad tomhais faoina sleachta agus a saoil. Ar deireach, thug Néide tuar an todhchaí mar Ré Órga ratha agus maoine. Thug Ferchertne os a choinne sin fís Ré Sceimhle, le tuar ruathair Lochlannach agus filleadh an Ainchríost, agus a thiocfadh chun deiridh ach leis an Apacailipsis. Dá bharr, chuaigh Néide ar a ghlúine roimhe agus mhol se é mar Ollamh nua na hÉireann.
Cloch an Fhir Mhóir. Gallán agus Séadchomhartha Náisiúnta (474) i gContae Lú is ea Cloch an Fhir Mhóir, aitheanta fosta mar Cloch Chú Chulainn.
Suíomh.
Tá Cloch an Fhir Mhóir suite i Ráth Aidí, 1.4km ar thaobh thiar thiar theas ó Dhroichead an Chnoic, Dún Dealgan, ar an mbruach clé d'Abhainn Átha Féan.
Stair.
Creidtear gur cuireadh an gallán suas le linn na Cré-Umhaoise. Trí mhéadar in airde agus 4.3m fad faoi gcuairt atá sé. Glaotar "An Bhrisleach Mhór" ar an dúiche, agus "Gort an Áir" ar am ngort ina bhfuil an gallán ina sheasamh. I rith na 1920í, aimsíodh spearhead cré-umha sa ghort, rud a gcuirfí in iúl gur mhachaire catha ársa a raibh ann. Creidtear gur cuireadh an gallán ar uaigh seanghaiscígh mhóir.
Seanscéal.
Tá an gallán gaolta go formhór le laoch na nUladh, Cú Chulainn. Bhí trí sleá déanta ag a namhaid, Lugaid mac Con Roí, agus insíodh tuar go marófaí rí "by each of them". Leis an gcéad sleá, mharaigh sé carbadóir Chú Chulainn, Lao mac Rianghabhra; leis an dara, a chapall dílis, Liath Macha; agus le hurchar an tríú, bhuail sé Cú Chulainn. Éag-ghonta, cheangail Cú Chulainn é féin de ghallán, a chreidtear go tradisiúnta gur Cloch an Fhir Mhóir é.
Lean Cú Chulainn air ag troid a chuid naimhde, ach ba é amháin nuair a tháinig fiach dubh, gnáthriocht Mhór-Ríoghna, anuas ar a ghualainn gur chreid a naimhde gur mharbh a bhí sé. Tháinig Lughaidh chuige chun a cheann a bhaint de, ach é i mbun sin, dhóigh an "lúan láith" (solas gaiscígh) ar éadan Chú Chulainn, thit a chlaíomh dá láimh agus agus bhain lámh Lughaidhe de. D'imigh an solas nuair a bhainfeadh a lámh dheis dé Chú Chulainn.
Driad. Is éard is driad ann ná (Sean-Ghréigis:Δρυάς,"Druas") nimfeach choill nó sióg choille i miotaseolaíocht na Gréige. Ciallaíonn "Druas" "dair" i nGréigis, agus go sonrach is nimfeacha na gcrann darach iad, ach úsáidtear an téarma anois le haghaidh nimfeach na gcrann i gcoitinne, nó hibridí de dhuine agus chrann i ndomhan na samhlaíochta. De ghnáth, measadh gur créatúir an-chúthaile iad ach amháin os comhair an bhandé Artaimís, arbh eol di a bheith ina cara don chuid is mó de na nimfeacha. 
Cineálacha.
Daifní.
Ba iad seo nimfeacha na gcrann labhrais. 
Epimelidí.
Bhí na Maliaidí, Meliaidí nó Epimelidí ina nimfeacha na gcrann úll agus na gcrann torthaí eile agus ina gcosantóirí caorach. Ciallaíonn an focal Gréigise "melas" - as a dtagann a hainm — úll agus caora araon. Measadh gur chineál driaide iad na Heispirídí, caomhnóirí na n-úll órga. 
Hamaidriad.
Bhí driada, cosúil le gach sort nimfeach, go hosnádúrthaf adchónaitheach agus ceangailte lena dtithe, ach bhí cuid acu céim níos faide ná an chuid is mó de na nimfeacha. Ba iad seo na hamaidriada a bhí ina gcuid lárnach dá gcrainn, mar sin má fuair an crann bás, fuair an hamaidriada bás chomh maith. Ar na cúiseanna sin, ghear na driada agus déithe na nGréagacha pionós ar aon duine a rinne dochar ar chrainn gan leorghníomh a ofráil don na nimfeacha coille. (a bhain le crainn darach) 
Meliaigh.
An Driad a thugtaí ar na ndriada ón Áise Thoir Theas. Bhí deirfiúracha na gcrann fuinseoige i bhfeighil an linbh Séas i bpluais Créataigh de chuid Ria. Saolaíodh Meliaigh do Gáia tar éis di a bheith toirchithe ag fuil Úránas coillte. Ba nimfí iad na hEpimelidí a bhain le crainn úlla, agus bhain na Cairiaitidí le crainn ghallchnó.
Ainmneacha.
Is iad seo a leanas cuid de na driada nó na hamaidriada aonair: 
I gcultúr na ndaoine.
Luaitear na driada i 'Paradise Lost' le Milton, i saothair Choleridge, agus in úrscéal Thackeray, The Virginians. 
Tugann Keats "light-winged Dryad of the trees", ar an fhiliméala. I bhfilíocht Dhonald Davidson léiríonn siad téamaí an traidisiúin agus tábhacht an ama atá thart go dtí an lá atá inniu ann. Úsáideann an file Sylvia Plath iad mar shiombail an dúlra ina cuid filíochta i "On the Difficulty of Conjuring up a Dryad", agus "On the Plethora of Dryads".
Tá driad sa scéal "Dear Dryad" (1924) le Oliver Onions a théann i gcion ar lánúineacha rómánsúla ar fud na staire. 
Tagairtí.
 Leabharliosta
Acerbas. Ba shagart Tuíreach Earcail é Acerbas, a phós Elissa, iníon an rí Matán I, agus deirfiúr Pygmalion. Bhí saibhreas suntasach aige, agus fios a bheith aige faoi shaint Phygmalion, a tháinig i gcomharbacht air a athair, chuir sé é i bhfolach san ithir. Ach bhí Pygmalion, a chuala faoi na seoda ceilte seo, freagrach as Acerbas a dhúnmharú, agus é ag súil go bhfaigheadh ​​sé seilbh orthu trína dheirfiúr. Ach choinnigh crógacht Elissa na seoda, agus d'imigh sí ar imirce ón Fhéiníc. Chuaigh siad i dtír agus shocraigh siad síos san Afraic Thuaidh, agus bhunaigh siad cathair na Cartaige. 
Sa chuntas seo is ionann é Acerbas agus Sychaeus, agus is ionann Elissa agus Díodó i Veirgil. Is cinnte go bhfuil na hainmneacha i Iúistín níos cruinne ná i Veirgil; mar tugann Servius le fios, gur athraigh Veirgil anseo, mar a bhí i gcásanna eile, ainm coigríche ina cheann níos áisiúla dó, agus gurb é Sycharbas an t-ainm ceart a bhí ar Sychaeus, rud atá cosúil le Acerbas. 
Tagairtí.
Foinsí eile.
 "Acerbas". "Foclóir Beathaisnéis agus Miotaseolaíochta na Gréige agus na Róimhe" .
Wonderwall. Is amhrán é "Wonderwall" leis an racbhanna Sasanach Oasis, an ceathrú singil ar an dara halbam (What's the Story) Morning Glory? (1995). Thaifead an banna an t-amhrán ag Stiúideo Pairccairraig, Monmouthshire, an Bhreatain Bheag i mBealtaine 1995. Scríobh príomhghiotáraí an bhanna, Noel Gallagher, an t-amhrán (agus gach amhrán eile ar an albam).
Uchtnocht. Níl folach ar a bhráid ar dhuine uchtnocht.
Lomnochtacht. Lomnochtacht (nó nochtacht nó loime) is ea a bheith gan éadach.
Nochtachas. Is gluaiseacht é nochtachas a mholann an ceart a bheith lomnocht.
Trá do nochtáin. Téann daoine ina gcraiceann dearg ar thránna do dhaoine nochta.
Eipiciogal. Is éard a bhí i gceist le heipiciogal ná sórt ciorcail chúnta a bhí in úsáid ag na réalteolaithe le gluaiseachtaí na bpláinéad a áireamh is a shoiléiriú sula raibh glacadh forleathan leis an héilealárnachas, is é sin leis an tuiscint gurb í an Ghrian lárphointe an ghrianchórais. Glacadh leis go raibh gach pláinéad ag dul timpeall ar phointe a bhí ag fithisiú an Domhain, agus ba é an t-eipiciogal fithis an phláinéid thart ar an bpointe sin. Ba é an ciorcal iompair fithis an phointe thart ar an Domhan. Le bheith beacht, níorbh é an Domhan lárphointe an chiorcal iompair ach an oiread — bhí an lárphointe sin, an t-"éalárnán", suite taobh amuigh den Domhan.
Níor chuir teoiric héilealárnach Copernicus deireadh leis na heipiciogail, nó bhí Copernicus barúlach gur ciorcail fhoirfe a bhí i bhfithisí na bpláinéad, agus theastaigh eipiciogail bheaga uaidh féin leis na breathnuithe a chur in oiriúint don teoiric. Níor éirigh na réalteolaithe as na heipiciogail a úsáid ach amháin nuair a tuigeadh dóibh nach ciorcail a bhí sna fithisí ach éilipsí.
Éirí héileacach. Éirí héileacach atá i gceist má fheictear réalta ag éirí ó scáth na léaslíne go gairid roimh éirí na Gréine, i ndiaidh don réalta sin a bheith dofheicthe ar feadh tréimhse éigin. Bhí éirí héileacach Sirius tábhachtach i bhféilireacht na hÉigipte, nó bhí féilire na nÉigipteach bunaithe ar an mbliain Shótach, is é sin, an tréimhse idir dhá éirí héileacach Sirius.
Elara. Elara atá ar an ochtú satailít is mó dá bhfuil ag fithisiú Iúpatair. Níor baisteadh an t-ainm sin ar an ngealach seo ach sa bhliain 1975; roimhe sin ní raibh d’ainm oifigiúil uirthi ach “Iúpatar a Seacht”, cé go dtugtaí “Hera” uirthi uaireanta. Tá Elara 43 ciliméadar ar mheángha, agus is ceann de na satailítí i ngrúpa Himalia í. Is éard atá i gceist le grúpa Himalia ná cúig shatailít de chuid Iúpatair a bhfuil a bhfithiseanna ag athrú gan stad, ós rud é go bhfuil corraíl na Gréine agus na bpláinéad ag dul i bhfeidhm orthu.
Brenda Fricker. Aisteoir Éireannach ar an ardán agus sna scannáin is ea Brenda Fricker. Rugadh í ar an 17ú lá Feabhra 1945. Ghlac sí páirt i níos mó ná 30 scannán agus clár teilifíse. I 1990, bhain sí amach Gradam an Acadaimh don Bhan-Aisteoir Tánaisteach is Fearr, as a ról sa scannán "My Left Foot (1989)." Ba é an chéad uair a bhronnadh an gradam do bhean Éireannach. D'éirigh sí as an aisteoireacht i 2014.
Saol Óige.
Rugadh Fricker i mBaile Átha Cliath . Múinteoir ag Coláiste Stratford ba ea a mháthair Bina (née Murphy). Iriseoir san "Irish Times" agus oifigeach sa Roinn Talmhaíochta ba ea a hathair, Desmond Frederick Fricker.
Roimh an aisteoireacht, cúntóir don eagarthóir ealaíone ba ea Fricker san Irish Times, agus bhí suim aici bheith ina thuairisceoir. Ag 19 bliana d'aois, ghlac sí páirt bheag sa scannán "Of Human Bondage (1964)", bunaithe ar an úrscéal a scríobh W. Somerset Maugham i 1915. Ghlac sí pháirt in Tolka Row, an chéad sobalchlár in Éirinn.
Saol Pearsanta.
Cónaíonn Fricker Sna Saoirsí i mBaile Átha Cliath. Bhí sí pósta leis an stiúrthóir Barry Davies, a d'éag i 1991. Is aoibhinn léi a pheata mhadraí, ag ól Guinness, ag léamh filíocht agus ag imirt snúcair.
Rogha Saothar Drámaíochta.
Sa Gheffen Playhouse:.
"Cat on a Hot Tin Roof"
Naisc Sheachtracha.
Brenda Fricker ar 
Brenda Fricker ar Holby.TV