Trelis/gawiki huggingface dataset:
Buamáil na Bruiséile, 2016. Tharla, ar an maidin 22 Márta 2016, trí bhuamála féinmharaithe comhordaithe sa Bheilg: dhá san aerfort Bhruiséil i Zaventem, agus ceann acu sa Mhaalbeek stáisiún meitreo i mBruiséil lárnach. 
Bhí beirt sibhialtaigh is tríocha agus triúr déantóirí na coire maraithe, agus bhí níos mó ná 300 daoine gortaithe.
Trucail. Is feithicil bhóthair trom, mhór úsáite le haghaidh ag iompar earraí, ábhair, nó feadhna í trucail.
Feadhain. Is saighdiúir nó fórsaí armtha í feadhain.
Alec Douglas-Home. Ba pholaiteoir agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é Alexander Frederick Douglas-Home, Barún Home of the Hirsel, (2 Iúil 1903 – 9 Deireadh Fómhair 1995).
Lothair I. Ba Impire Naofa Rómhánach é Lothair I (795 – 29 Meán Fómhair 855), (Ollainnis agus , , , ), (ó 817 go 855, ina chomhrialtóir lena athair go dtí 840), agus ina Rí na Baváire (815-817), na hIodáile (818-855) agus na Ríochta Meánaí (840-855).
2016 i leadóg. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2016 i leadóg.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016.
Beidh na Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2016 ar siúl idir an 5ú Lúnasa agus an 21ú Lúnasa 2016. Bhí léadóg mar chuid de na spóirt ann.
WTA Tour 2016. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2016 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 46ú eagrán. Bhuaigh Dominika Cibulková na craobhacha is mó le 4. Bhuaigh Angelique Kerber an airgead is mó le $10,136,615 agus na pointí is mó le 9,080 pointe.
Ba í Angelique Kerber imreoir na bliana agus Naomi Osaka imreoir nua na bliana.
ATP World Tour 2016. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2016 i leadóg ar an ATP World Tour. Bhuaigh Andy Murray na craobhacha is mó le 9, an airgead is mó le $16,327,821 agus na pointí is mó le 12,410. Ba é Andy Murray imreoir na bliana agus Taylor Fritz imreoir nua na bliana.
Women's Tennis Circuit 1971. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1971 i leadóg ar an Women's Tennis Circuit. Ba é seo an chéad eagrán den Virginia Slims Circuit. Bhuaigh Billie Jean King na craobhacha is mó le 17.
Women's Tennis Circuit 1972. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1972 i leadóg ar an Women's Tennis Circuit. Ba é seo an dara heagrán den Virginia Slims Circuit. Bhuaigh Evonne Goolagong na craobhacha is mó le 12.
WTA Tour 1973. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1973 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an tríú eagrán den Virginia Slims Circuit. Bhuaigh Margaret Court na craobhacha is mó le 18.
WTA Tour 1974. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1974 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an ceathrú eagrán den Virginia Slims Circuit. Bhuaigh Chris Evert na craobhacha is mó le 16 agus an airgead is mó le $261,460.
WTA Tour 1975. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1975 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an cúigiú eagrán. Bhuaigh Chris Evert na craobhacha is mó arís le 15 agus an airgead is mó le $370,227.
WTA Tour 1976. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1976 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an séú eagrán. Bhuaigh Chris Evert na craobhacha is mó arís le 12, an airgead is mó le $343,165 agus na pointí is mó le 16.990 pointe.
WTA Tour 1977. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1977 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an seachtú eagrán. Bhuaigh Chris Evert na craobhacha is mó arís le 12, an airgead is mó le $503,134 agus na pointí is mó le 17.612 pointe. Ba í Virginia Wade imreoir na bliana agus Tracy Austin imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1978. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1978 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an ochtú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó le 11 agus na pointí is mó le 15.660 pointe. Bhuaigh Chris Evert an airgead is mó le $454,486. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Pam Shriver imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1979. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1979 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an naoú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $618,698 agus na pointí is mó le 15.748 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Kathy Jordan imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1980. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1980 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an deichiú eagrán. Bhuaigh Tracy Austin na craobhacha is mó le 12. Bhuaigh Martina Navratilova an airgead is mó le $749,250. Bhuaigh Chris Evert na pointí is mó le 16.829 pointe. Ba í Tracy Austin imreoir na bliana agus Andrea Jaeger imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1981. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1981 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 11ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 12 agus an airgead is mó le $865,437. Bhuaigh Chris Evert na pointí is mó le 17.542 pointe. Ba í Chris Evert imreoir na bliana agus Kathy Rinaldi imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1982. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1982 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 12ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 15, an airgead is mó le $1,475,055 agus na pointí is mó le 19.165 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Zina Garrison imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1983. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1983 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 13ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 15, an airgead is mó le $1,456,030 agus na pointí is mó le 19.606 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Carling Bassett imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1984. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1984 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 14ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 15, an airgead is mó le $2,173,556 agus na pointí is mó le 192.72 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Manuela Maleeva imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1985. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1985 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 15ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 13, an airgead is mó le $1,328,829 agus na pointí is mó le 191.32 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Gabriela Sabatini imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1986. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1986 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 16ú eagrán. Bhuaigh Martina Navratilova na craobhacha is mó arís le 9, an airgead is mó le $1,905,841 agus na pointí is mó le 280.4807 pointe. Ba í Martina Navratilova imreoir na bliana agus Stephanie Rehe imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1987. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1987 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 17ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó le 11, an airgead is mó le $1,063,785 agus na pointí is mó le 280.2080 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Arantxa Sánchez Vicario imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1988. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1988 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 18ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 11, an airgead is mó le $1,378,128 agus na pointí is mó le 325.78 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Natasha Zvereva imreoir nua na bliana.
Foilsiú. Fios á dheonú ag Dia go hosnádúrtha is ea Foilsiú (Béarla, "revelation").
WTA Tour 1989. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1989 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 19ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 14, an airgead is mó le $1,562,905 agus na pointí is mó le 300.10 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Conchita Martínez imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1990. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1990 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 20ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $1,921,853 agus na pointí is mó le 278.10 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Jennifer Capriati imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1991. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1991 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 21ú eagrán. Bhuaigh Monica Seles na craobhacha is mó le 10, an airgead is mó le $2,457,758 agus na pointí is mó le 277.03 pointe. Ba í Monica Seles imreoir na bliana agus Andrea Strnadová imreoir nua na bliana.
Hipitéis. An mhéid a ghlacfaí de réir dóchúlachta, go dtí go ndéanfaí í a fhíorú nó a phromhadh, is ea Hipitéis (Laidin, "hypothesis")
Mar shampla, is éard is Hipitéis Avogadro ann (dá ngairtear uaireanta Dlí Avogadro nó Prionsabal Avogadro) ná Gásdlí thurgnamhaigh, a cheanglaíonn toirt gáis le méid na substainte gáis atá i láthair.
WTA Tour 1992. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1992 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 22ú eagrán. Bhuaigh Monica Seles na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $2,622,352 agus na pointí is mó le 283.00 pointe. Ba í Monica Seles imreoir na bliana agus Debbie Graham imreoir nua na bliana.
Idirdhealú (Fealsúnacht). Aithint difríochta idir réaltachtaí, smaointe agus araile is ea Idirdhealú (Béarla, "distinction")
WTA Tour 1993. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1993 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 23ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó arís le 10, an airgead is mó le $2,821,337 agus na pointí is mó le 409.00 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Iva Majoli imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1994. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1994 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 24ú eagrán. Bhuaigh Arantxa Sánchez Vicario na craobhacha is mó le 8 agus an airgead is mó le $2,943,665. Bhuaigh Steffi Graf na pointí is mó le 353.00 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Irina Spirlea imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1995. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1995 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 25ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó le 9, an airgead is mó le $2,538,620 agus na pointí is mó le 393.25 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Martina Hingis imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1996. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1996 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 26ú eagrán. Bhuaigh Steffi Graf na craobhacha is mó le 7, an airgead is mó le $2,665,706 agus na pointí is mó le 4,649 pointe. Ba í Steffi Graf imreoir na bliana agus Anna Kournikova imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1997. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1997 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 27ú eagrán. Bhuaigh Martina Hingis na craobhacha is mó le 12, an airgead is mó le $3,400,196 agus na pointí is mó le 6,264 pointe. Ba í Martina Hingis imreoir na bliana agus Venus Williams imreoir nua na bliana.
Meitifisic. Eolaíocht i dtaobh na beithe mar bheith is ea meitifisic (Fealsúnacht) (Béarla, "metaphysics").
WTA Tour 1998. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1998 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 28ú eagrán. Bhuaigh Lindsay Davenport na craobhacha is mó le 6 agus na pointí is mó le 5,654 pointe. Bhuaigh Lindsay Davenport an airgead is mó le $3,375,989. Ba í Virginia Wade imreoir na bliana agus Serena Williams imreoir nua na bliana.
WTA Tour 1999. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 1999 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 29ú eagrán. Bhuaigh Martina Hingis agus Lindsay Davenport na craobhacha is mó le 7. Bhuaigh Martina Hingis an airgead is mó le $3,291,780 agus na pointí is mó le 6,074 pointe. Ba í Lindsay Davenport imreoir na bliana agus Kim Clijsters imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2000. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2000 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 30ú eagrán. Bhuaigh Martina Hingis na craobhacha is mó le 9, an airgead is mó le $3,457,049 agus na pointí is mó le 6,044 pointe. Ba í Venus Williams imreoir na bliana agus Dája Bedáňová imreoir nua na bliana.
Neamhbhásmhaireacht. Cáilíocht an ruda nach bhfaigheadh bás is ea Neamhbhásmhaireacht (Béarla, "immortality")
WTA Tour 2001. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2001 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 31ú eagrán. Bhuaigh Lindsay Davenport na craobhacha is mó le 7 agus na pointí is mó le 4,902 pointe. Bhuaigh Venus Williams an airgead is mó le $2,662,610. Ba í Jennifer Capriati imreoir na bliana agus Daniela Hantuchová imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2002. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2002 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 32ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 8, an airgead is mó le $3,935,668 agus na pointí is mó le 6,080 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Svetlana Kuznetsova imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2003. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2003 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 33ú eagrán. Bhuaigh Kim Clijsters na craobhacha is mó le 9, an airgead is mó le $4,466,345 agus na pointí is mó le 6,628 pointe. Ba í Justine Henin imreoir na bliana agus Maria Sharapova imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2004. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2004 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 34ú eagrán. Bhuaigh Lindsay Davenport na craobhacha is mó le 7 agus na pointí is mó le 4,760 pointe. Bhuaigh Maria Sharipova an airgead is mó le $2,506,263. Ba í Maria Sharapova imreoir na bliana agus Tatiana Golovin imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2005. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2005 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 35ú eagrán. Bhuaigh Kim Clijsters na craobhacha is mó le 9 agus an airgead is mó le $3,983,654. Bhuaigh Lindsay Davenport na pointí is mó le 4,910 pointe. Ba í Kim Clijsters imreoir na bliana agus Sania Mirza imreoir nua na bliana.
Réamhordú. Réamhchinntiú i leith cinniúna áirithe faoi shlánú an duine is ea Réamhordú (Laidin, "praedestination"; Béarla, "predestination").
WTA Tour 2006. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2006 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 36ú eagrán. Bhuaigh Justine Henin na craobhacha is mó le 6, an airgead is mó le $4,204,810 agus na pointí is mó le 3,998 pointe. Ba í Amélie Mauresmo imreoir na bliana agus Agnieszka Radwańska imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2007. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2007 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 37ú eagrán. Bhuaigh Justine Henin na craobhacha is mó le 10, an airgead is mó le $5,429,586 agus na pointí is mó le 5,405 pointe. Ba í Justine Henin imreoir na bliana agus Ágnes Szávay imreoir nua na bliana.
Rinnfheitheamh. Díriú na hintinne ar oibiacht gan aon chuspóir eile ach chun sásamh a bhaint as an oibiacht a bheith i láthair, agus chun tuilleadh eolais a chur ar an oibiacht, is ea Rinnfheitheamh (Béarla, "contemplation").
WTA Tour 2008. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2008 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 38ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams, Dinara Safina agus Jelena Janković na craobhacha is mó le 4. Bhuaigh Serena Williams an airgead is mó le $3,852,173 agus bhuaigh Jelena Janković na pointí is mó le 4,786 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Caroline Wozniacki imreoir nua na bliana.
Sintéis. Cur le chéile na n-eilimintí idirdhealaithe sa réaltacht nó sa choincheap a mbainfidís leis is ea Sintéis (Gréigis; σύνθεσις Béarla, "synthesis").
WTA Tour 2009. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2009 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 39ú eagrán. Bhuaigh Victoria Azarenka, Elena Dementieva, Svetlana Kuznetsova, Dinara Safina, Serena Williams agus Caroline Wozniacki na craobhacha is mó le 3. Bhuaigh Serena Williams an airgead is mó le $6,545,586 agus na pointí is mó le 9,075 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Melanie Oudin imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2010. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2010 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 40ú eagrán. Bhuaigh Caroline Wozniacki na craobhacha is mó le 6 agus na pointí is mó le 7,270 pointe. Bhuaigh Kim Clijsters an airgead is mó le $5,035,060. Ba í Kim Clijsters imreoir na bliana agus Petra Kvitová imreoir nua na bliana.
Suibiacht (Fealsúnacht). San fhealsúnacht, is éard is suibiacht ann ná neach a bhfuil comhfhios uathúil agus/nó eispéiris phearsanta uathúla aige, nó aonán a bhfuil gaol aige le haonán eile atá ann lasmuigh de féin (an “oibiacht”).
Is breathnóir í "an tsuibiacht" agus breathnaíonn sí ar an oibiacht. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an gcoincheap seo i bhfealsúnacht na Mór-Roinne, áit a n-imríonn “an tsuibiacht” ról lárnach i ndíospóireachtaí ar nádúr an duine féin. Tá nádúr na suibiachta lárnach freisin i ndíospóireachtaí ar nádúr na taithí suibiachtúla laistigh de thraidisiún Angla-Mheiriceánach na fealsúnachta anailísí.
Freagraíonn an t-idirdhealú dian idir suibiacht agus oibiacht don idirdhealú, i bhfealsúnacht René Descartes, idir smaoineamh agus sínteacht. Chreid Descartes gurb í an smaointeoireacht (suibiachtúlacht) croílár na hintinne, agus gurb í an tsínteacht (spás a thógáil) croílár an ábhair.
WTA Tour 2011. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2011 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 41ú eagrán. Bhuaigh Petra Kvitová agus Caroline Wozniacki na craobhacha is mó le 6. Bhuaigh Petra Kvitová an airgead is mó le $5,145,943 agus bhuaigh Caroline Wozniacki na pointí is mó le 7,395 pointe. Ba í Petra Kvitová imreoir na bliana agus Irina-Camelia Begu imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2012. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2012 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 42ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 7. Bhuaigh Victoria Azarenka an airgead is mó le $7,928,920 agus na pointí is mó le 10,595 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Laura Robson imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2013. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2013 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 43ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 11, an airgead is mó le $12,385,572 agus na pointí is mó le 13,540 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Eugenie Bouchard imreoir nua na bliana.
Tairiscint. Ráiteas a léiríonn breithiúnas is ea Tairiscint (Béarla, "proposition").
WTA Tour 2014. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2014 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 44ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 7, an airgead is mó le $9,317,298 agus na pointí is mó le 8,487 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Belinda Bencic imreoir nua na bliana.
WTA Tour 2015. Is liosta é seo de na heachtraí a tharla sa bhliain 2015 i leadóg ar an WTA Tour. Ba é seo an 45ú eagrán. Bhuaigh Serena Williams na craobhacha is mó le 5, an airgead is mó le $10,582,642 agus na pointí is mó le 9,945 pointe. Ba í Serena Williams imreoir na bliana agus Daria Gavrilova imreoir nua na bliana.
Teibiú. Fáil feasa ach na coinníollacha spáis agus ama, a bhaineann leis an oibiacht a fhágáil ar lár, is ea Teibiú (Béarla, "abstraction").
Téis. Eilimint i dteagasc, go háirithe má tá cosaint le déanamh uirthi, is ea Téis (Béarla, "thesis" nó "thesis statement").
Toiliú (síceolaíocht). Gníomh tola a dhéanamh, is ea Toiliú (Béarla, "volition" nó "to will").
Uilíoch. Aidiacht a chiallaíonn 'ag baint leis an uile rud' is ea Uilíoch (Béarlaː "Universal" ("metaphysics")).
Caprinae. Tá an fhofhine Caprinae ina cuid den fhine athchogantach Bovidae, comhdhéanta den chuid is mó de bhuaibhidí meánmhéide. Tugtar "caprine" ar bhall den fhofhine seo i mBéarla. Corruair, tugtar “antalóp gabhair” ar bhall freisin, mar sin féin, ní chiallaíonn an téarmaíocht gur fíorantalóip iad na hainmhithe seo: is éard is fíorantalóp ann ná buaibhid le moirfeolaíocht mar a bheadh fia nó na hAntilocapridae.
Laistigh den fhofhine Caprinae, is iomadúla í an treibh Caprini, a chuimsíonn caoirigh, gabhair, agus ibigh.
Mheas roinnt tacsanomaíochtaí níos luaithe gur fhine faoi leith iad na Caprinae ar a dtugtar Capridae (agus dá bharr sin 'caprida'), ach anois, de ghnáth, meastar gur fofhine laistigh den fhine Bovidae í, dá bharr sin is cineál buaibhid í an 'caprina'.
Tréithe.
Cé go bhfuil an chuid is mó antalóp gabhair tréadúil agus go mbíonn siad téagartha, bíonn siad éagsúil i go leor bealaí eile — tá an mhuscdhamh ("Ovibos moschatus") in oiriúint ón gcuid is measa den fhuacht ar an tundra; tá an gabhar sléibhe na Sléibhte Creagacha ("Oreamnos americanus") de Mheiriceá Thuaidh sainfheidhmeach le haghaidh tír-raoin an-ghairbh; bíonn an t-úirial ("Ovis orientalis") lonnaithe i limistéar atá, den chuid is mó, neamhthorthúil ón Chaismír go dtí an Iaráin, lena n-áirítear go leor dúichí gaineamhlaigh. Creidtear gur réamhtheachtaí na caorach ("Ovis aries") é an mouflon Eorpach ("Ovis musimon").
Speiceas díofa.
Fine  BOVIDAE
Géinis iontaiseacha.
Aithníodh na géinis díofa seo a leanas de Caprinae:
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1921. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1921, a thosaigh ar 8 Bealtaine 1921 agus chríochnaigh ar 4 Márta 1923. B'í an 35ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Luimneach an comórtas don tríú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1922. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1922, a thosaigh i mí Bealtaine 1922 agus chríochnaigh ar 9 Meán Fómhair 1923. B'í an 36ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don ochtú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1923. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1923, a thosaigh ar 20 Bealtaine 1923 agus chríochnaigh ar 14 Meán Fómhair 1924. B'í an 37ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 16 fhoireann páirt. Bhuaigh Gaillimh an comórtas don chéad uair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1924. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1924, a thosaigh ar 4 Bealtaine 1924 agus chríochnaigh ar 14 Nollaig 1924. B'í an 38ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Baile Átha Cliath an comórtas don ceathrú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1925. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1925, a thosaigh ar 19 Aibreán 1925 agus chríochnaigh ar 6 Meán Fómhair 1925. B'í an 39ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 14 fhoireann páirt. Bhuaigh Thiobraid Árann an comórtas don deichiú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1926. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1926, a thosaigh ar 18 Aibreán 1926 agus chríochnaigh ar 24 Deireadh Fómhair 1926. B'í an 40ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 11 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don ochtú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1927. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1927, a chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1927. B'í an 41ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Baile Átha Cliath an comórtas don cúigiú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1928. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1928, a chríochnaigh ar 9 Meán Fómhair 1928. B'í an 42ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don naoú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1929. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1929, a thosaigh ar 19 Bealtaine 1929 agus chríochnaigh ar 1 Meán Fómhair 1929. B'í an 43ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 13 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don deichiú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1930. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1930, a thosaigh ar 18 Bealtaine 1930 agus chríochnaigh ar 8 Meán Fómhair 1930. B'í an 44ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Tiobraid Árann an comórtas don 11ú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1931. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1931, a thosaigh ar 10 Bealtaine 1931 agus chríochnaigh ar 1 Samhain 1931. B'í an 45ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Corcaigh an comórtas don 11ú huair.
Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1932. Ba chomórtas iománaíochta í Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 1932, a thosaigh ar 1 Bealtaine 1932 agus chríochnaigh ar 4 Meán Fómhair 1932. B'í an 46ú comórtas Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann. Ghlac 12 fhoireann páirt. Bhuaigh Cill Chainnigh an comórtas don naoú huair.