Trelis/gawiki huggingface dataset:
Seán Céitinn. Ba phéintéir as Luimneach é Seán Céitinn nó Seán Keating, ar dhuine d’ealaíontóirí móra na hÉireann (1889- 21 Nollaig 1977). Chum sé roinnt de na pictiúir phoiblí is cáiliúla in Éirinn agus bhí an-tionchar aige ar na healaíona in Éirinn. 
Saol.
Rugadh Keating i gcathair Luimnigh sa bhliain 1889. D’fhoghlaim sé líníocht i nGairmscoil Luimnigh sular bhuaigh sé scoláireacht sa bhliain 1909, bronnta ag an bpéintéir cáiliúil William Orpen, chun staidéar a dhéanamh sa Scoil Cathrach na hEalaíona i mBaile Átha Cliath. 
Ba é an t-ealaíontóir Harry Clarke, a chara sa scoil, a mhol dó a dhul go hÁrainn, rud a rinne sé in 1914. Chaith sé an-chuid ama sna blianta ina dhiaidh ar Oileáin Árainn.
Chaith Keating 1915/1916 i stiúideo Orpen i Londain mar chúntóir. In ainneoin go raibh Orpen lonnaithe i Londain, chaitheadh sé tréimhsí ag péinteáil in Éirinn agus tá a thionchar le brath ar Keating.
Nuair a d’fhill sé ar Éireann sa bhliain 1916, chum sé pictiúir faoi Éirí Amach 1916, Chogadh na Saoirse agus Chogadh Cathartha. Ina measc siúd, tá 
Toghadh mar bhall Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 1923. 
Ba é scéim hidrileictreach na Sionainne mór-thaispeántas tionsclach an stáit nua agus fuair sé coimisiúin ó Bhord Soláthar Leictreachas chun Ard na Croise a phéinteáil. 
Chum sé múrphictiúr d'Aonach an Domhain i Nua-Eabhrac sa bhliain 1939.
Taispeánadh a shaothair ag Seó Acadamh Ríoga na hÉireann gach bliain ó 1914 suas go dtí 1975 agus ba Uachtarán an Acadaimh é idir na blianta 1949-1962. Mhol Keating agus na traidisiúnaithe a idé-eolaíocht phairticleártha an ‘Irish-Irelander’ mar shlat tomhais aeistéitice. 
Thug Keating cuairt ar Inis Oirr in 1965 don uair dheireanach. Nuair a thug sé a aghaidh ar Inis Oírr i ndeireadh a shaoil, ní dheachaigh sé i dtír ar chor ar bith. Faitíos a bhí air go bhfeicfeadh sé tarracóir nó gné eicínt eile eile den saol nua-aimseartha a mhillfeadh an tsamhail a bhí aige ina intinn den oileán mar a bhí. 
Bhí sé ag obair fós nuair a bhásaigh sé sa bhliain 1977 i mBaile Átha Cliath. Agus an Céitinneach ag scríobh ar Comhar i mí an Mheithimh 1942, mhaígh sé "nach ndearnadh ealaíontóirí Éireannacha a cheiliúradh in Éirinn ach le ‘focail leadránacha’ tar éis a mbáis, agus é sin ag ‘dream so-lobhtha, tuirseach’ ar ‘bheag de’n bheodhacht do bhain leo [féin]’".
Saothar an Chéitinnigh.
Bhain Keating an-chuid cáil as neamhfhoirmiúlacht stíle a shaothair.
Tá an bailiúchán is mó agus is suntasaí de phictiúir de chuid Sheáin Keating i mBailiúchán Ealaíne ESB.
Tubridy Tonight. Is seó cainte Éireannach é Tubridy Tonight a chraoltar ar an stáisiún RTÉ 1 gach Satharn nuair a bhíonn an nuacht críochnaithe. Is é Ryan Tubridy a chuireann an clár i láthair, agus craoladh an chéad eipeasóid ar an 16 Deireadh Fómhair 2004. Críochnaíodh i 2009 é, mar thosaigh Tubridy ag cur i láthair The Late Late Show.
Aíonna.
I measc na daoine cáiliúla a bhí le feiceáil ar an gclár bhí:
Martin Sheen. Is aisteoir Meiriceánach é Martin Sheen, a saolaíodh leis an ainm Ramón Gerardo Antonio Estévez ar an 3 Lúnasa 1940 i nDayton, Ohio.
Tháinig clú agus cáil air mar 'Captain Willard' sa scannán Apocalypse Now, mar Josiah Bartlet sa tsraith The West Wing agus mar 'Captain Oliver Queenan' sa scannán The Departed. Is aisteoirí iad a pháistí - Charlie Sheen, Emilio Estévez, Ramón Luis Estévez agus Renée Estévez.
Chaith Sheen seal ag staidéar in Ollscoil na hÉireann i nGaillimh i 2006.
Naisc sheachtracha.
Martin Sheen ar "IMDB"
Charlie Sheen. Aisteoir scannáin agus teilifíse Meiriceánach is ea Charlie Sheen (a rugadh mar Carlos Irwin Estévez ar an 3 Meán Fómhair, 1965). 
Is é Martin Sheen a athair agus is deartháir leis Emilio Estévez, aisteoir eile. Tháinig cáil air as an gclár teilifíse grinn "Two and a Half Men". Tá na gradaim Golden Globe, Golden Icon Award, Emmy, agus ALMA bronnta air, agus ainmníodh é do roinnt ghradam eile. Ar an 7ú lá Márta, 2011 bhris an slabhra craolta teilifíse CBS agus an comhlacht Warner Brothers Charlie Sheen as a phost ar "Two and a Half Men" mar gheall ar iompar a ghlactaí mar chonspóideach.
The West Wing. Clár teilifíse Meiriceánach ba ea The West Wing, a chraoladh idir 1999 - 2006. Bhíodh eachtraí an chláir ar siúl sa White House Bhí an tsraith le Aaron Sorkin na deisbhéalaí lán go gad le carachtair chaithiseacha is aisteoirí:
Ardal O'Hanlon. Fuirseoir agus aisteoir Éireannach é Ardal O'Hanlon (Gaeilge: "Ardal Ó hAnluain"), a rugadh ar an 8 Deireadh Fómhair 1965, i gCarraig Mhachaire Rois, Contae Mhuineacháin. Bháil sé clú agus cáil amach i rith na nóchaidí mar 'Father Dougal McGuire' sa chlár teilifíse Father Ted, agus níos déanaí mar 'George Sunday' sa chlár My Hero. 
Mac leis an bpolaiteoir Ruairí Ó hAnnluain é Ardal, a d'fhreastail ar Choláiste na Carraige Duibhe agus ar Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath. Tá úrscéal amháin foilsithe aige chomh maith, "Talk of the Town", sa bhliain 1998.
Steve Finnan. Iar-pheileadóir sacair é Steve Finnan (nó "Stiofán Ó Fionáin") a rugadh i mBaile na Cora Thiar i gCathair Luimnigh ar an 24ú Aibreán 1976. D'imir sé don chlub Espanyol go dtí Mí Iúil 2009, agus ansin do Phortsmouth go dtí 2010. Bhí sé ar fhoireann idirnáisiúnta na hÉireann. D'imir sé mar thaca deas de ghnáth. Tá sé ar scor mar imreoir anois.
Óige.
Chuaigh a chlann ar imirce go Sasana nuair nach raibh Stiofán ach ceithre bliana d’aois agus d’fhás sé suas i Chelmsford, Essex. Tá mórán gaolta fós aige i Luimneach agus baineann sé an-mhórtas as a Ghaelachas, rud a admhaíonn sé arís is arís in agallaimh phoiblí. Is col ceathar dó Ailbe Ó Fionáin ("Albert Finnan"), imreoir CP Luimnigh i mblianta na 1990í.
Tús imeartha.
Ba Welling United i Léag an Deiscirt a chéad club ach ba le Birmingham City a d’imir sé don chéad uair mar ghairm-pheileadóir sa bhliain 1995. Ni bhfuair sé ach 15 cluichí leo, áfach, agus d’aistriigh sé go Notts County an bhliain dár gcionn. Tar éis dhá bhliain agus 80 cluiche leosan, d’íoc an club as Londain Fulham £600,000 air agus ba bhall dá fhoireann a bhain áit sa Phremiership amach sa bhliain 2002. Aithníodh mar imreoir an-thapaidh é le an-scil chros-phas chun an liathróid a dhíriú ar na lár-thosaithe istigh sa bhosca éirice.
Learpholl.
D’íoc Learpholl €4,900,000 chun a chonartha a cheannach sa bhliain 2003. Gortáiodh go minic é le linn a chéad bhliana sa chlub ach ghnóthaigh sé geansaí uimhir 2 dó féin ag tús an tséasúir dá gcionn. Sa bhliain chéanna, bhuaigh sé boinn sa Charling Cup agus i Sraith Seaimpín UEFA cé go raibh air an pháirc a fhágaint ag leath-am sa chluiche ceannais i gcoinne A.C. Milan de bharr gortú coise. D'imir sé le Learpholl ó 2003 go 2008.
Idirnáisiúnta.
D’imir Stiofán ar fhoireann na hÉireann don chéad uair ar an 26ú Aibreán, 2000 i mBóthar Lansdúin i gcoinne na Gréige. Tháinig sé isteach san fhoireann tar éis gortú Stiofán Mac Giolla Chearra agus is céad rogha na dtacaithe é beagnach ó shin i leith.
Idirtheangeolaíocht. Baineann an idirtheangeolaíocht leis an téarma Laidine "interlingua", a chiallaíonn "cumarsáid idir daoine le teangacha éagsúla".
Seo an sainmhíniú a thugann an Dr Detlev Blanke, duine de na saineolaithe domhanda ar an mbrainse nua seo den teangeolaíocht: 
Dá bhrí sin, is féidir an "idirtheangeolaíocht" a thuiscint, óna struchtúr moirféimeach, mar eolaíocht a bhaineann le dhá réimse eolais: 
Aidhm na hidirtheangeolaíochta.
Tá trí ghrúpa sainmhínithe ann. Dá réir, is ionann an idirtheangeolaíocht agus 
Is sa Vicipéid in Esperanto atá an cur síos is cuimsithí ar an idirtheangeolaíocht le fáil.
Naisc sheachtracha.
Idirtheangeolaíocht, Lingvo.info
Janez Potočnik. Is polaiteoir Slóivéanach é Janez Potočnik (22 Márta, 1958 a rugadh é). Ba Choimisinéir Eorpach é don Eolaíocht agus Taighde i gCoimisiún Barroso ón bhliain 2004 go 2010.
Thabo Mbeki. Ba é Thabo Mvuyelwa Mbeki (rugadh 18 Meitheamh 1942) uachtarán na hAfraice Theas agus ceannaire an pháirtí pholaitiúil an ANC. Tháinig sé i gcomharbacht ar Nelson Mandela mar uachtarán na hAfraice Theas sa bhliain 1999. D'éirigh sé as mar uachtarán i Meán Fómhair 2008 tar éis cinnidh an ANC gan tacaíocht a thabhairt dó i bParlaimint na hAfraice Theas.
Bhí an bua ag Jacob Zuma air i dtoghchán ceannaireachta an ANC ar 18 Mí na Nollag 2007. 
Rugadh in Indutywa é, áit atá anois i gcúige Eastern Cape. Is cainteoir Xhosa é ó dhúchas. D'fhág sé an Afraic Theas sa bhliain 1962 agus chaith sé 28 mbliana taobh amuigh den tír, ag obair ar son an ANC an t-am ar fad.
Morgan Tsvangirai. Polaiteoir agus ceardchumannaí sa tSiombáib ab ea Morgan Richard Tsvangirai (10 Márta 1952 go 14 Feabhra 2018). Is é Tsvangirai bunaitheoir agus ceannaire an "Movement for Democratic Change". Príomh-aire na Siombáibe ba ea é (2009-2013). Ghlac sé mionn oifige ar an 11 Feabhra, 2009, i gcomhrialtas le Robert Mugabe, an t-uachtarán.
Leamhcán. Is bruachbhaile i mBaile Átha Cliath é Leamhcán () atá suite in iarthar Chontae Átha Cliath, ar bhruach na Life. Ba shráidbhaile é go dtí gur cuireadh tús le forbairt tithíochta an-mhór ar fud na háite sna 1990idí. Tá fadhbanna tráchta ag cur isteach go mór ar an áit mar gheall ar an bhfás seo.
Spórt.
Is i Leamhcán a bunaíodh struchtúr faoi aois Na Gaeil Óga CLG, cumann lán-Ghaeilge Leamhcáin, sa bhliain 2014 agus is ann a bheidh an club ar fad go fadtéarmach. Is ó na scoileanna Gaelscoil Naomh Pádraig, Gaelscoil Eiscir Riada agus Coláiste Cois Life a thagann formhór na n-imreoirí faoi aois sa chumann.
Rugadh laoch mór i stair na hÉireann, Pádraig Sáirséal, ann in 1660. Tá club Cumann Lúthchleas Gael sa cheantar ainmnithe i gcuimhne air; Sáirséalaigh Leamhcáin.
Detlev Blanke. Teangeolaí agus saineolaí Esperanto Gearmánach ab ea an Dr Sc.Detlev Blanke, a rugadh an 30 Bealtaine 1941 i Neumünster agus a d’éag ar an 20 Lúnasa 2016. Rinne sé staidéar ollscoile ar an nGearmáinis agus ar an tíreolaíocht, agus scríobh sé tráchtas Ph.D ar theangacha pleanáilte. Lena bhean Wera Blanke bhíodh sé ag obair i ngort na téarmeolaíochta, le haire ar leith ar shaothair Eugen Wüster. Is liosta le háireamh a bhfuil scríofa aige.
Flóndras. Is é Flóndras (Ísiltíris: "Vlaanderen" , Fraincis: "Flandres", Gearmáinis: "Flandern") a ghlaoitear ar leath thuaidh na Beilge. Labhraítear Pléimeannais, canúint Ísiltírise sa réigiún in áit na Fraincise. Labhraítear an Fhraincis, an dara teanga oifigiúil, agus an Ghearmáinis, an tríú teanga oifigiúil na Beilge sa Vallóin, áit atá mar leath theas na tíre.
Blanche Lincoln. Is í Blanche Lambert Lincoln (30 Meán Fómhair, 1960) Seanadóir na Stát Aontaithe sinsearach ón Arkansas. Is ball den Pháirtí Poblachtach í. Toghadh í ar dtús sa bhliain 1998, b'í an bhean ba óige a toghadh go dtí sin, go dtí an Seanad ag 38 mbliana. 
Rugadh i Helena Contae Philips, Arkansas í. D'fhreastail sí ar scoileanna poiblí Arkansas agus bhain sí céim amach ó Bheancholáiste Randolph-Macon i Lynchburg, Virginia sa bhliain 1982. Rinne sí staidéar ar dlí in Ollscoil Arkansas.
Seoirse de Brún. Ba shaighdiúir tuarastail é an tÉireannach Seoirse de Brún ("George Browne", nó "Georg Reichsgraf von Browne" as Gearmáinis, "Yuri Yurievich Broun" nó "Юрий Юрьевич Броун" as Rúisis) a d’fhreastail faoin Impire Peadar III agus an Bhan-Impire Caitríona II.
Saol.
Rugadh i gCathair Luimnigh é ar an 15 Meitheamh 1698 do chlann uasal Normannach. Ach ós gur Caitliceach é, b’éigean dó imeacht thar lear chun freastal mar shaighdiúir. 
Shroich sé an Rúis, áit a raibh Peadar de Lása, Luimníoch eile, ina cheannaire ar an arm. Phós de Brún Eibhlín, iníon an Lásaigh.
Nuair a tharla ceannairc i gcoinne an Bhan-Impire Áine, chabhraigh de Brún chun í a choimeád i gcumhacht agus ardaíodh go rang an choirnéil é.
Bhain sé an-cháil amach le linn "Chogadh na Seacht mBliana". Ba ghinearál é nuair a ghortaíodh é ag Cath Zorndorf. 
Ina dhiaidh sin, d’fhreastail sé tríocha bliana mar Ghobharnóir na hEastóine agus na Livóine. D’éag sé i Ríge in aois 94 bliain ar an 18 Meán Fómhair 1792.
Cáitríona Ní hAodha.  
B’amhránaí cheoldráma í Cáitríona Ní hAodha (29 Deireadh Fómhair 1818 - 11 Lúnasa 1861), "Eala na hÉireann", an chéad Opera Diva a tháinig as Éirinn.
Rugadh in uimhir 4 Sráid Pádraig, Luimneach í sa bhliain 1818, iníon le máistear bhuíon ceol míleata Art Ó hAodha agus a bhean Máire Ní Chearrbhail, bean aimsire. Baisteadh in Airdeaglais Mhuire agus tógadh suas mar Phrotastúnach (Eaglais na hÉireann) í.
Nuair a d'fhág a hathair an teaghlach, b'éigean di tosnú ag obair mar chailín aimsire i dtigh Tiarna Luimnigh i Sráid Annraoi. Nuair a chlois an Dochtúir Knox, Easpag Protastúnach Luimnigh í ag canadh le linn a hoibre, d’íoc sé a costaisí staidéir faoin múinteoir cáiliúil Antonio Sapio i mBaile Átha Cliath.
Chan sí go poiblí don chéad uair sa bhliain 1837 i mBaile Átha Cliath agus aithníodh láithreach go raibh guth thar an ngnáth aici. Seacht mbliain ina dhiaidh sin ba í an Prima Donna in amharclann La Scala i Milano na hIodáile. Sa bhliain 1849, chan sí roimh Bhanríon Victoria Shasana agus d’fill sí ar Luimneach an bhliain dár gcionn nuair a ghlac sí an príomh-pháirt i gceoldráma Bellini "La Somnambula".
Thaistil sí go forleathan san Eoraip, i Meiriceá agus san Astráil. Ainmníodh sráid ina honóir i San Francisco, áit inar phós sí a bainisteoir William Avery Bushnell sa bhliain 1857 agus ba an bhan-amhranaí ar an bpá is airde ar domhain í ag an am.
Cailleadh í ag barr a réime in aois 43 bhliain i Londain i mí Lúnasa 1861 agus adhlacadh i reilig Kensal Green sa chathair sin í.
Cáit Ní Bhriain. B’údar úrscéil agus drámaí í Cáit Ní Bhriain (1897-1974) ("Kate O’Brien" as Béarla) a scríobh as Béarla.
Óige.
Rugadh i Sráid Mhulgrave i gCathair Luimnigh í ar an 3ú Nollaig 1897. Ba thógálaí é a hathair agus tá tigh an teaghlaigh, Áras Bóirmhe, fós ina sheasamh ós comhair Ospidéal Meabhar-Ghalar Sheosaimh. D’éag a máthair in aois a cúig bhliana di.
Chuaigh sí ar mheánscoil Cnoc na Labhras sa chathair.
Tar éis di freastal ar Choláiste Ollscoil Bhaile Átha Cliath, thosaigh sí ag obair leis an Manchester Guardian, nuachtán i Manchain, Sasana.
Saol i Sasana.
Cuireadh a céad dráma "Distinguished Villa: A Play in Three Acts" ar stáitse sa bhliain 1926. Foilsíodh a céad úrscéal "Without My Cloak" cúig bliana ina dhiaidh. 
Ba leis an úrscéal "The Ante Room" a bhain sí mór-chlú amach sa bhliain 1934. Bhain roinnt dá scríbhinní le téama an leisbeachais. Dá bharr sin, cuireadh cosc ar fhoilsiú a h-úrscéalta "Mary Lavelle" agus "The Land of Spices" in Éirinn. Mhair an cosc go dtí blianta na 1970í.
Níor phós sí riamh agus chaith sé an chuid is mó dá saol i Sasana. D'oibrigh sí le seirbhísí eolais na Breataine le linn An Dara Cogadh Domhanda. 
Bhuail an niúmóine í agus d’éag sí i gcathair Canterbury, Kent ar an 13ú Lúnasa 1974, in aois 76 di.
Oidhreacht.
Tá bailiúchán mór da scríbhinní le feiscint i Leabharlann Glucksman in Ollscoil Luimnigh. Ath-fhoilsíodh a húrscéal deireanach "As Music and Splendour"(1958) sa bhliain 2005. Tagann slua mór gach bliain chun freastal ar dheireadh "Seacthaine Cháit Ní Bhriain" in Ollscoil Luimnigh.
Jim Higgins. Is polaiteoir Éireannach é Jim Higgins (4 Meitheamh 1945 a rugadh é). Is Feisire de chuid Pharlaimint na hEorpa é don toghcheantar Thiar Thuaidh. Bhí sé ina TD ar feadh tréimhse agus bhí sé ina Sheanadóir ón mbliain 1997 (nuair a chaill sé a ionad i nDáil Éireann) go dtí an bhliain 2007. Bhí sé ina Aire Stáit sa Roinn Airgeadais sa bhliain 1995 agus ag Roinn an Taoisigh, ag an Roinn Cosanta ó 1995 go 1997 é. Is ball d'Fhine Gael é.
Juli. Is banna rac-cheoil é Juli (AIF: [juli]) . Is as Gießen, Gearmáin iad. Is iad Eva Briegel (canadh), Jonas Pfetzing agus Simon Triebel (giotár), Andreas Herde (dordgiotar) agus Marcel Römer (drumaí).
Donnchadha Ó Máille.  
Polaiteoir Éireannach, Aire Rialtais agus Teachta Dála ab ea Donnchadha Ó Máille nó Donogh O'Malley (1 Eanáir 1921-10 Márta 1968). Ba bhall de pháirtí Fhianna Fáil é.
Óige.
Saolaíodh é i gCathair Luimnigh sa bhliain 1921, díreach nuair a fógraíodh sos-chomhraic le linn Chogadh Saoirse na hÉireann. Ba dhlíodóirí iad a mhuintir ach ní raibh spéis ar leith ag éinne díobh i bpolaitíocht náisiúnach na linne.
Chuaigh Ó Máille ar mheánscoil Íosánach Choláiste an Chorráin sa chathair agus d’fhreastail sé ar Choláiste Ollscoile na Gaillimhe ina dhiaidh sin. Bronnadh an chéim innealtóireachta BE air sa bhliain 1943.
Comhairleoir agus Cúlbhinseoir.
D’fhill Ó Máille ar Luimneach, ag obair mar innealtóir ann agus toghadh mar chomhairleoir cathrach é. D’fhreastail sé bliain amháin mar mhéara na cathrach, an tríú deartháir as an gclann céanna a tháinig san oifig sin, sular toghadh mar Theachta Dála é i ndáilcheantar Luimneach Thoir sa bhliain 1954 i gcomharba Domhnaill de Búrca a bhí tar éis éirí as Dáil Éireann.
Ba chúl-bhinseoir an fhreasúra ar dtús é, cul-bhinseoir rialtais i ndiaidh a ath-thoghacháin i 1957 agus fuair sé a chéad phost Stáit nuair a cheapadh mar Rúnaí Parlaiminte an Aire Airgeadais Shéamuis Uí Riain é sa bhliain 1961.
Aire Rialtais.
Ghnóthaigh Ó Máille vóta ábhal-mór in olltoghchán 1965 agus, ós rud é go raibh glún nua ag teacht i réim i bhFianna Fáil ag an am ná raibh baint díreach acu le Cogadh na Saoirse, cheap an Taoiseach Seán Lemass mar Aire Sláinte é sa rialtas nua. Bhunaigh sé an "Irish National Council" "on Alcoholism" (INCA). 
Nuair a lean Seán Ó Loinsigh Lemass mar Thaoiseach sa bhliain dár gcionn, aistríodh Ó Máille go dtí an Roinn Oideachais.
Laistigh de dhá bhliain, 
Ba réabhlóid bun go barr é i gcóras oideachais na hÉireann. Tháinig na hathruithe i bhfeidhm d’ainneoin naimhdeas na Roinne Airgeadais agus dílsithe an sean-chórais. Mar sin bhí gnaoi na ndaoine ar Ó Máille.
Bás agus teaghlach mór.
B’fhear bríomhar i gcónaí é agus thaitin go mór leis bheith ag rith is ag rás. Is cuid de bhéaloideas polaitíochta na hÉireann éachta Uí Mháille, Cathail Uí hEochaidh agus Bhriain Uí Luineacháin le linn blianta na 1960idí. Ach bhuail taom croí é i nDroichead Abhann Ó gCearnaigh ar an 10 Márta 1968 agus é gan ach 47 mbliana d’aois. Bhí corrthoghchán ar siúl ag an am. Thug Ó Máille óráid agus thit sé de phleist ina dhiaidh. 
Bhain an eachtra an anáil de mhuintir ag an am. Mar sin, bronnadh sochraid stáit air i ndiaidh a bháis.
Lean a nia, Deasún (Des nó Dessie) Ó Máille, é mar TD Luimneach Thoir nuair a bhuaigh sé an fothoghchán. 
Is garneacht í Fiona Ní Mháille, iar-TD an Pháirtí Daonlathaigh Dhún Laoghaire, le Donnchadha Ó Máille.. 
Is aisteoir stáitse agus scannán é a mhac Darach Ó Máille.
Peadar de Bhulbh.  Ba cheimiceoir agus mianreolaí Éireannach é Peadar de Bhulbh (1727-1803) ("Peter Woulfe" as Béarla) agus is ina onóir a thugtar an t-ainm ar an mianra "wolfraimít".
Rugadh i Luimneach é sa bhliain 1727 de shliocht Normannach a chuir fúthu in iarthar an Chontae sa 12ú haois. Chuaigh sé i mbun staidéir ar an eolaíocht i gColáiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath agus chuaigh sé go Sasana agus go dtí Mor-Roinn na hEorpa i mbun oibre ina dhiaidh. Chaith sé seal ag obair i Maidrid na Spáinne.
Bhí an tuairim aige go raibh dúil neamhaitheanta sa wolfraimít, rud a chabhraigh le fionnú an mhiotail tungstan. Chomh maith le sin, chum sé próiseas nua chun fosfar a scagadh.
Sa bhliain 1779, chuir sé tuairisc síos faoi chruthú dathaigh buí nuair a measctar indigo le aigéad nitreach. Ba é sin aigéad picreach a úsáideadh sa 19ú haois mar bhunús an chéad dathaigh sintéiseach sa bhliain 1849, mar ábhar pléascadh ag Jean-Baptisite Dumas sa bhliain 1885 agus mar ábhar antaiseipteach i gcoinne dóiteán craicinn.
Chum sé an Buidéal Bhulbhach, gléas folcadh ceimiceach le trí mhuineál air lenar féidir gás a scagadh trí leacht.
Bhí an-suim aige i rith a shaoil san ailcheimic (conas ór a dhéanamh as miotail eile ar nós luaidhe).
Ceapadh mar bhall den "Royal Society" ("An Cumann Ríoga") é agus bronnadh Bonn Copley air. Cailleadh i Lonndain é sa bhliain 1803.
Bones. Sraith theilifíse Mheiriceánach is ea Bones. Craoladh an chéad eipeasóid ar an Fox Broadcasting Company ar 13 Meán Fómhair, 2005. Is iad David Boreanaz, Emily Deschanel, Michaela Conlin, Eric Millegan, T. J. Thyne agus Tamara Taylor an fhoireann aisteoirí rialta. Léiríonn Josephson Entertainment, Far Field Productions agus 20th Century Fox an tsraith freisin. Tá an tsraith bunaithe go neamhchruinn ar shraith úrscéalta faoi antraipeolaíocht fhóiréinseach le Kathy Reichs.
Hans Habe. Scríbhneoir Ostarach de phór na hUngáire ba ea Hans Habe, nó "János Békessy", mar a bhí air ar dtús. Saolaíodh i mBudapest é ar an 12 Feabhra 1911, agus shíothlaigh sé in Locarno san Iodáil ar an 29 Meán Fómhair 1977. Bhí Habe lán d'aer an tsaoil agus is iomaí caint a tharraing a shaol.
Luathshaol.
Chuaigh an teaghlach chun cónaithe i Vín i ndiaidh an Chéad Chogadh Domhanda. Ach tharraing a athair, an foilsitheoir Imre Békessy, náire air féin agus ar a mhuintir leis an iompraíocht scannalach a bhí ar siúl aige.
Chuaigh a mhac le hiriseoireacht agus ghlac sé an t-ainm "Hans Habe" air féin. Cé go raibh Ungáiris ó dhúchas aige, d'fhoghlaim sé Gearmáinis go luath ina chéad óige, agus mar sin, ní bhfuair sé deacair scríbhneoireacht a chleachtadh sa teanga sin.
Na Naitsithe.
Bhí Habe ag lochtú na Naitsithe agus na bhFaisistithe ina chuid scríbhneoireachta, agus nuair a rinne Hitler cúige Gearmánach den Ostair, theith Habe lena anam. Ar dtús, shocraigh sé síos san Fhrainc agus chuaigh sé sna saighdiúirí sa Léigiún Coimhthíoch le buille a bhualadh in aghaidh Hitler. 
I ndiaidh do na Naitsithe an Fhrainc a fhorghabháil, fuair Habe é féin cimithe i gcampa géibhinn Drancy. Ach d'éirigh leis éalú, agus an tír a fhágáil in éineacht lena bhean chéile. 
Tríd an Spáinn agus tríd an bPortaingéil, tháinig an bheirt acu go dtí na Stáit Aontaithe. I Meiriceá, áfach, fuair Habe colscaradh agus phós sé bean shaibhir Mheiriceánach, Eleanor Hutton, sa bhliain 1942. Saolaíodh mac dóibh go gairid ina dhiaidh sin.
Ón mbliain 1942 ar aghaidh, throid Habe in arm na Stát Aontaithe, agus fuair sé oiliúint sa chogaíocht shíceolaíoch agus sa bholscaireacht. Goineadh é ag ceithre ócáid déag le linn an chogaidh. 
An tréimhse iarchogaidh.
Nuair a bhí an Ghearmáin cloíte, chuir Habe bun le sraith de nuachtáin ar fud na Gearmáine, agus é ag iarraidh intleachtóirí agus scríbhneoirí frith-Fhaisisteacha a earcú lena n-aghaidh. Bhí sé gníomhach ina iriseoir sa Ghearmáin agus ina scriptscríbhneoir do Hollywood san am céanna, agus tháinig na póstaí sna sálaí ag a chéile. 
Le hEloise Hardt, rugadh a iníon dó, Marina Elizabeth, sa bhliain 1951, ach dhúnmharaigh an sraithmharfóir Meiriceánach Charles Manson agus lucht a leanúna an iníon nuair a bhí sí ina cailín óg.
Sa bhliain 1954, phós Habe a bhean dheireanach, Licci Balla.
Agus é ag dul anonn in aois, d'éirigh Habe ní ba choimeádaí ina chuid tuairimí, agus sna seachtóidí, bhí sé á shíorlochtú ag na radacaigh óga. 
Saothar.
Scríobh Habe breis is fiche leabhar, cuid mhaith úrscéalta ina measc, agus stíl thraidisiúnta scríbhneoireachta aige. Bhí cuid mhaith dá chuid scríbhinní ficseanúla bunaithe ar eachtraí a shaoil féin.
Ní raibh mórán tuisceana aige riamh do na sruthanna nua-aimseartha litríochta i ndiaidh an chogaidh. Go háirithe, ní raibh sé ábalta mórán céille a bhaint as saothar Gruppe 47.
Cailís Ardach. Bhí Cailís Ardach ina cuid de "Thaisce Ardach," cnuasach mhiotalóireachta de chuid an 8ú agus an 9ú haois. Thángthas ar an gcailís sa bhliain 1896, in éineacht le cupán beag cré-umha agus ceithre dhealg, ag Ardach i gContae Luimnigh. Tá an chuid is mó den chailís lom, ach tá crios ina timpeall agus é breac le fíolagrán óir agus airgid atá leagtha síos ina dhá shraith os cionn a chéile agus a thaispeánann ainmhithe, éin agus fíoracha teibí. Tá an fíolagrán buailte le bocóidí cruain dheirg agus uaine, agus ainmneacha Laidine na n-aspal greanta thíos faoi. Tá foshlios féin na cailíse maisithe. 
Tá 354 píosaí sa chailís, agus is iad na píosaí is mó díobh an dá leathchruinne airgid atá nasctha le seam faoi bhanda cré-umha óraithe. Chomh maith le hór agus le hairgead, baineadh feidhm as cré-umha óraithe, prás agus péatar luaidhe. 
Bhí casúireacht, greanadóireacht, teilgean céarach leáite, "appliqué" agus "cloisonné" ar na modhanna oibre a úsáideadh lena déanamh. 
Stair.
Séamas Ó Cuinn agus Páid Ó Flannagáin, beirt ógánach, a fuair é sa bhliain 1868 agus iad ag baint phrátaí ar an taobh thiar theas den Riaráiste, ráth atá láimh le hArdach i gContae Luimnigh. Istigh sa chailís féin a bhí an chuid eile den taisce, agus an t-iomlán curtha i bhfolach faoi leac. 
Anois tá an taisce iomlán in Ard-Mhúsaem na hÉireann i mBaile Átha Cliath.