Firefly (sraith teilifíse). Sraith teilifíse "space western" is ea Firefly. Chruthaigh an stiúrthóir Joss Whedon é le comhoibriú óna chomhlacht "Mutant Enemy Productions". Ba é Whedon agus Tim Minear na táirgeoirí feidhmeannacha. Tá an clár suite sa bhliain 2517 i ndiaidh teacht an chine daonna i gcóras réaltrach nua. Léiríonn an tsraith na heachtraí den chriú tréigtheoireach de ""Serenity", ceann de na longa spástoireachta "Firefly"". Glacann na príomhcharachtair róil mar an naonúr a chónaíonn ar Serenity, nó i bhfocail Whedon: "naonúr a chaitheann súil ar dhorchadas an spáis agus atá ag féachaint ar naoi rudaí éagsúla."
Pléann an clár saol grúpa daoine a ghlac páirt i gcogadh cathartha ar an taobh a cailleadh, chomh maith le daoine eile atá ina gcónaí ar imeall na sochaí mar chuid de chultúr ceannródaíoch. Sa todhchaí, ba iad Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an tSín na sárchumhachtaí deireanach agus chruthaigh siad rialtas cónaidhmeach idir-réaltrach: " 'An Alliance' ". Dar le fís Whedon "Ní athroidh aon rud sa todhchaí, beidh dul chun cinn sa teicneolaíocht, ach beidh na fadhbanna polaitiúla, morálta, eiticiúla céanna againn."
Nuair a chéad léiríodh an tsraith ar Fox sa Gheimhreadh 2002, dar le Rátálacha Nielsen bhí ar an iomlán 4.7 milliún breathnoirí in aghaidh na heipeasóide. Cé go raibh plean ceathair déag eipeasóidí a chraoladh, cuireadh ar ceal é tar éis an aonú eipeasóid déag. In ainneoin a saol gearr d'fhás grúpa lucht leanuna ollmhór ar fud an domhain agus ar líne darb ainm "Browncoats". Sa bhliain 2003 bhuaigh sé Gradam Primetime Emmy sa chatagóir "Na hÉifeachtaí Fhísiúila is Fearr i Sraith Teilifíse". Chuir TV Guide é in ait #5 ina liosta den 60 cláir a raibh cuireadh ar ceal ró luath.
Plota.
Scéal cúlra.
Tá an clár bunaithe sa bhliain 2517 ar phláinéad éagsúla. Ní léiríonn an tsraith go bhfuil na pláinéid sa chóras réaltrach céanna, ach tá fhios againn go bhfuil "Tiomáint-Domhantarraingthe" mar mhodh gluaiseachta. Áfach, dheimhnigh an scannán leantach "Serenity" go bhfuil gach pláinéad agus gealach go léir sa chóras céanna agus dhearbhaigh na doiciméad léirithe sa scannán chomh maith le marsantas ilghnéitheacha nach raibh aon "Níos Tapula ná Solas" san uilebhith. Ó am go ham, déanann na carachtair tagairt ar an "Earth that was" agus léiríonn an scannán gur chuaigh grúpa daoine ar imirce go dtí an corás réaltrach nua i bhfad ó tús na sraithe: "Earth-that-was could no longer sustain our numbers, we were so many". Bhunaigh siad pobail ansin le thart ar dhosaen pláinéid agus céadta gealacha. Cóiríodh neart pláinéad (modh a chrutaíonn coinníollacha riachtanacha le haghaidh saol ar ghealach) áfach ní bhfuair na lonnaíochtaí ar imeall an chórais aon tacaíocht chun a sibhialtachtaí a fhorbairt. Mar thoradh, bhí timpeallacht imníeach agus tirm ansin, an-chosúil le tírdhreach buachaillí bó.
Achoimriú.
Faigheann an clár a hainim ón long spástoireacht Firefly darb ainm "Serenity", baile le haghaidh príomhcharachtair an chláir. Tá sé cosúil le lampróg mar gheall ar a chúl agus bolg na loinge a lasann suas le soilse. Fuair an long a hainm ón Cath Serenity Valley,
cath a ghlac Mal agus Zoey páirt ann. Tugadh faoi deara san eipeasóid "Bushwhacked" gur chaill na 'hIndependents' cogadh na saoirse ag Serenity Valley. Ó thús go deireadh na sraithe, is léir go rialaíonn 'An Aliiance' an córas réaltra mar thoradh den bhua sa chogadh.
Luann tráchtaireacht DVD go mhaireann dhá chultúr éagsúla sa chóras: ceann amháin Iartharach agus ceann eile Áiseach. Tá na pláinéid lárnach faoi smacht An Alliance go daingean, ach tá cosúlachtaí le feiceáil idir na pláinéid agus na gealacha ar imeall an chorais agus An tIarthar Fiain sa 19u haois déag. Tá saoirse de shaghas éigean ag na lonnaitheoirí agus na teifigh ar imeall an chórais, ach tá easpa teicneolaíochta le feiceáil i gcomparáid leis na pláinéid lárnach. Chomh maith le sin, cónaionn na Reavers, canablaigh fánacha sna áiteanna forimeallacha ("the black") sa spás.
Is é Malcolm "Mal" Reynolds (Nathan Fillion) captaen an chriu agus léiríonn eachtraí na eipeasóide "Serenity" go bhfuil Zoey Washburne (Gina Torres) ina príomh-mháta. Is "Browncoats" iad Mal agus Zoey agus throid siad sa Chogadh Aontaithe chun an bata agus an bóthar a thabhairt don Alliance ar imeall an chórais, ach théip oraibh. San eipeasóid "Out of Gas" tugamid faoi deara gur cheannaigh Mal Serenity chun a bheith ina chónaí as smacht an Alliance. Is smuigléirí iad anois. Ceann dena plotaí is suntasaigh is ea saolta River Tam (Summer Glau) agus a deartháir Simon (Sean Maher). Is páiste éachtach í River a d'fhulaing de bharr turgnaimh an Alliance in institiúid rialtais rúnda. Mar thoradh tá scitsifréine aici agus cloiseann sí guthanna neamhréadacha, agus luadh níos déanaí sa chláir go bhfuil sí in ann smaointe dhaoine eile a chloisteáil. D'éirigh Simon as a phost rathúil mar dhochtúir chun River a shábhail ón Alliance, ach d'éirigh an bheirt mar éalaithigh. Tháinig Simon ar bord Serenity le River i bhfolach sa lastas. San eipeasóid deireanch "Objects in Space", is léir gur ball ceart í River den chlan an Serenity.
Príomhghnéithe sa tsraith.
Measc den cheoldráma spáis agus an seánra iartharáin is ea Firefly a chuireann todhchaí an chine daonachta in iúl duinn i ndomhan ficsean eolaíochta uathúil. Tá an clár bunaithe i dtimpeallacht ilchultúrtha, ar an iomlán, is meascán dena chultúir Iartharach agus Áiseach é, ach tá deighilt mhór fós le feicáil idir an bocht agus daoine rachmasacha. Is teanga tánaisteach í an Mandairínis freisin. Dar leis an tráchtaireacht DVD, tá an sochaí mheasctha seo mar thoradh den Chomhghuaillíocht Mheiriceánach-Sínis nuair a leathnaigh SAM agus an tSín amach sa chianspás.
Dar le Whedon agus Minear, tá ceann de na samplaí is fearr den shocaí le sa chéad eipeasóid nuair atá Mal ag ithe cipíní itheacháin ó stán iartharach. Ní usaideann na carachtair sa chlár béarlagair comhaimseartha, ach in ionad, usaidtear a chanúint féin a dhéanann athfhéach ar an ilchultúrthacht. Mar shampla tá an focal "shiny" le feiceáil in áit "cool" agus baineann na príomhcharachtair úsáid as "gorram" mar fhocal mallachta.
Foireann aisteoirí.
Príomhcharachtair.
In ord láithris, seo iad príomhcharachtair na sraithe, nó na "Big Damn Heroes" mar a deirtear. Tá an naonúr seo i ngach eipeasóid sa tsraith, cé is moite "Ariel", nuair a bhí Shepherd Book ag déanamh machnamh i mainistir.
Léiriúchán.
Bunús.
D'fhobair Whedon smaoineamh le haghaidh Firefly nuair a léigh sé "The Killer Angels", úrscéal a bhuaigh Duais Pulitzer le Michael Shaara faoin Chath Gettysburg sa Chogadh Cathartha na Stát Aontaithe. Bhí fonn air scéal a chruthú faoi dhaoine a throid ar thoabh chailliúint de chogadh agus a thosaigh saol mar cheannródaithe ar imeall an sochaí, cosúil le daoine san Iarthar Fiain tar éis an cogadh cathartha. Bhí sé ag iarraidh an dúlra tadhlach den saol ar imeall an sochaí a chur in iúl dona breathnóirí. Cosúil lena cláir eile a chruthaigh Whedon, bhí ar intinn aige sraith a léiriú a raibh faoi thionchar carachtar, mar dar leis, bhí easpa clár den sheánra ficsean eolaíochta a chuir beim ar charachtair agus gairbhe na timpeallachta.
Bhí Whedon ag iarraidh ainm a chur leis an tsraith a chuirfeadh fuinneamh na loinge in iúl. Roghnaigh sé mar d'fheabhsaigh an ainm giorria an chláir agus dúirt sé go raibh sainbhrí suntasach ag baint leis.
Foireann léiriúcháin.
Roghnaigh Whedon Tim Minear mar a chomhtáirgeoir feidhmeannach agus príomhscríbhneoir na sraithe. Ar an iomlán maidir leis an bhfoireann léiriúcháin d'fhostaigh sé daoine a rinne obair dó cheana sin, cé is moite David Boyd a raibh lán le lúcháir agus fuinneamh le haghaidh an tionscadal.
Piocadh na scríbhneoirí tar éis agallaimh agus nuair a sheol siad samplaí script isteach. I measc scríbhneoir bhí Cheryl Cain, Ben Edlund, Jane Espenson, Drew Z. Greenberg, Brett Matthews agus José Molina. Nuair a chríochnaigh an clár, scríobh Espenson aiste ar an phróiseas scríbhneoireachta le Mutant Enemy Productions. Dar léi bhí cruinniú cruthaitheach le haghaidh gach eipeasóid. D'fhógair duine éigin ón fhoireann léiriúcháin, go háirithe na pleananna le haghaidh an eipeasóid agus rinne na scríbhneoirí forbairt ar na príomhthéamaí. I ndiaidh sin, bhuail an fhoireann scríbhneoireachta (ach amháin príomhscríbhneoir na heipeasóide roimh ré) le Whedon chun an eipeasóid a roinnt i ngnímh agus radhairc. Ceann dena príomh-chion oibre a bhí ar an fhoireann ná am a roghnú le haghaidh an sos fógraíochta. Mar shampla san eipeasóid "Shindig" tosaíonn an sos nuair atá Mal gortaithe sa chomrac aonair, agus chruthaíonn sé sin teannas agus coinníonn sé rátálacha lucht féachana.
I ndiaidh sin, d'fhorbair na scríbhneoirí na radhairc ar chlár bán le "cur síos comair is ordúil de gach radharc". Bhí lá amháin ag príomhscríbhneoir chun coincheap na heipeasóide a chruthú, agus bhí lá amháin ag Minear chun athbhreithniú a dhéanamh air. Chruthaíodh an chéad dréacht idir trí agus ceathair déag lá. De ghnáth bhí ar an iomlán dhá nó trí dréachtaí roimh scannánaíocht.
Roghnú aisteoirí.
Nuair a thosaigh Whedon ag ullmhú le haghaidh léiriúchán na sraithe, bhí caidreamh carasmatach idir na haisteoirí ag teastáil leis. Phioc sé an naonúr roimh scannánaíocht le scannánaíocht Morena Baccarin, mar roghnaigh sé Rebecca Gayheart le haghaidh ról Inara ar dtús, ach shocraigh sé níos déanaí nach mbeadh sí oiriúnach le haghaidh an ról. Rinne Baccarin triail aisteora dhá lá i ndiaidh sin. Athchuimnigh sí nuair a fuair sí an ról (a céad clár teilifíse), thug Whedon í isteach sa seomra tástála sa stiúideo cosúil le "daid bródúil". Dar le Sean Maher, nuair a bhuail an fhoireann aisteoirí le chéile le haghaidh uair, bhí nasc mothaitheach le feiceáil ar an toirt.
Bhí aithne ag Whedon ar Nathan Fillon mar gheall ar a chuid oibre ar a chláir eile "Buffy the Vampire Slayer" agus "Angel", agus mar sin ba é an chéad rogha le haghaidh ról Mhail é. Nuair a thaispeáin Whedon coincheap an chláir dó, bhí sceitimíní air chun an ról a ghlacadh. Nuair a chuireadh an clár ar ceal, dúirt Fillon go raibh sé "croíbhriste", ach ba é ról Mhail i Firefly a rogha rhóil a bhí aige riamh.
Ársa aisteora maidir le cláir ficsean eolaíochta ab ea Gina Torres ("Hercules: The Legendary Journeys", "Cleopatra 2525", "Alias") agus ní raibh suim aici ról i gclár ficsean eolaíochta eile a ghlacadh ag an am. Ach sa deireadh chuir coincheap na sraithe agus sampla scripte í ina luí ar an ról a ghlacadh. Thaithin an téama léi agus an idé go raibh "carachtair dúshlánaithe ina gcónaí in domhan dúshlánach", agus dar léi chruthaigh sé modh seanchais maith.
Rinne Alan Tudyk a hiarrtas le haghaidh ról i Firefly in oifig aisteoireachta agus thug an fhoireann léiriúcháin cuireadh dó triail aisteora cúpla mí ina dhiaidh sin. Chuir sé an ról i láthair le beirt Zoey ionchasacha. Ar deireadh thiar fuair Gina Torres ról Zoey agus thug an fhoireann léiriúcháin eolas dó go bhfuair sé an ról. Tá a thaifeadadh trialach san áireamh mar gné speisialta ar DVD na sraithe.
Rinne Sean Maher agus Summer Glau a dtrialacha aisteoirí ar an lá céanna. D'éirigh Maher go maith le Whedon agus an fhoireann, agus thaithin ról Simon leis. Bhí aithne ag Whedon ar Glau cheana féin nuair a d'oibrigh sé léi sa chlár "Angel" mar Phrima Ballerina agus chuaigh an trial i bhfeidhm leis. D'fhoglaim an bheirt dhá sheachtain níos déanaí go mbeadh siad ag glacadh ról Simon agus River Tam faoi seach.
Cé nach raibh aon taithí ag Ron Glass ar chláir iartharacha ná ar chláir ficsean eolaíochta ach an oiread roimh Firefly, nuair a léigh sé an script le haghaidh an chéad eipeasóid, thit é i ngrá lena charachtar: Shepherd Book.
Rinne Jewel Staite a taifeadadh dena trial aisteora i Vancouver. Fuair sí cuireadh chun dul go dtí Los Angeles chun buaileadh le Whedon. Nuair a shroich sí, thug Whedon ról Kaylee di.
D'fhás Adam Baldwin suas ag faire ar scannáin iartharacha, agus mar sin dúirt sé go raibh a ról mar Jayne Cobb athshonaithe agus bhí sé ag tnúth go mór leis.
Dearadh seit.
Thóg an dearthóir léiriúcháin Carey Meyer an long Serenity in dhá pháirt, mar sin bhí an criú scannánaíochta in ann dhá radhairc a thaifeadadh ag an am céanna. Ba é tuairim Whedon go raibh gá le haghaidh seit réadúil. Dar leis ní raibh long mór le míle is ceathair céad deiceanna nó long le "all-you-can-eat buffet" amach sa chúl i gceist, in ionad bhí sé ag iarraidh long a chuaigh ó ráth ach ag an am céanna a raibh ina bhaile le haghaidh na príomhcharachtair. Luann Whedon sa thráchtaireacht DVD go raibh fáthchiall ag baint le gach seomra, go háirithe sna seomraí leapa a léirigh na pearsantachtaí agus mothúcháin na carachtar, go minic le cabhair ón scéim dathanna. Chruthaigh na dréimirí sna seomraí leibhéil sa long, agus mar sin bhí sé níos éasca le haghaidh na carachtair a idirghníomhú le chéile gan a bheith ag ullmhú le haghaidh radhairc eile ar seit eile. D'fheabsaigh sé sin an stíl dhoiciméadach a raibh i gceist ag Whedon.
Bhí tionchar ón ilchultúrachas a mhair sa chlár ar an seit. Bhí na doirse sleamhnáinithe agus na cubhachailí beaga athchuimhnithe den óstáin Seapánacha. Thug an ealaíontóir sraithe Larry Dixon aird ar an fhiric go raibh gréasán trilseach le feiceáil ar na ballaí sa bhá lastais ina shiombail ar an chomhghuaillíocht Mheiriceánach-Sínis sa chlár.
Ba é an buiséad beag a bhí ag Mutant Enemy Productions ag an am ceann de na cúiseanna a tharla tromlach na sraithe ar bord Sernity. Nuair a chuaigh na carachtair amach go dtí phláinéid, bhí gach ceann cosúil le hatmaisféar an Domhain, mar ní raibh go leor airgid acu le haghaidh domhain coimhthíoch a chruthú. Athghlaoigh Meyer nuair a chríocnaigh an clár, mar gheall ar sriantacht ama agus an easpa airgid, bhí sé go leor níos éasca, chun an "lesser-of-two-evils" a roghnú agus seit iartharach a úsáid beagnach gach am.
Formáid.
Nuair a thosaigh an scannánaíocht le haghaidh an chéad eipeasóid: Serenity, bhí Whedon fós i mbun díospóireachta le Fox chun scáileán leathan a úsáid. Mar thoradh thaifead sé na radhairc ar éadan an cheamara agus ní raibh an dara rogha ag Fox ach an eipeasóid a chraoladh i bhformáid scáileáin leathan. Dhiúltaigh Fox an dréacht le haghaidh an chéad eipeasóid mar cheap siad go raibh carachtar Mal ró dian agus tromchúiseach. Níor thaitin na radhairc le Badger san eipeasóid leo mar cheap siad go raibh an criú ró lag. Tráthnóna Aoine amháin, dúirt Fox go gchaithfeadh sé script nua a sheoladh isteach roimh an Luain ná chuirfeadh pleananna le haghaidh an clár ar ceal. Chaith Whedon agus Tim Minear an deireadh seachtaine ag scríobh dréacht le haghaidh eipeasóid nua: The Train Job. Chun sásamh a thabhairt do Fox, chruthaigh siad carachtair níos foréigneacha ar nós Niska, Crow agus na 'Hands of Blue'.
D'éiligh Fox nach mbeach scáileán leathan san eipeasóid "The Train Job". Dúirt Whedon go raibh sé ag freastail ar bheirt mháistrí mar ní raibh sé in ann scáileán leathan a úsáid, ach ag an am céanna chaithaigh sé gach rud ar an seit a choimeád i bhfráma le haghaidh eisiúint ar DVD sa todhchaí. D'úsáid siad radhairc ríomhghinte chun aithris a dhéanamh ar cheamara láimhe. D'úsáid siad ceamara rianaithe sna rahdhairc leis an Alliance chun an dúlra steiriúil agus nach mór ionrach den grúpra. Nuair a thosaigh David Boyd a phost sa chlár mar stiúrthóir grianghrafadóireachta, sheol sé ceamaraí nua-aimseartha ar ais mar bhí fonn air úsáid a bhaint as cheamaraí óna seachtóidí le bladhma lionsa chun atmaisféar iarthanch a chruthú.
Tá formáid an chláir éagsúil i gcomparáid le cláir ficsean eolaíochta eile, mar chun réadúlacht an spáis a léirú níor úsáid siad aon fuaimeanna amach i gcianspás.