Trelis/gawiki huggingface dataset:
Dlíthe Kepler. Sa réalteolaíocht, déanann Dlíthe Kepler cur síos ar na príomh-airíonna a bhaineann le ghluaisní na bpláinéad timpeall na gréine, ach gan iad a léiriú dúinn. D'aimsigh Johannes Kepler na dlíthe seo agus é ag staidéir na hoibre a bhí déanta roimhe sin ag an réalteolaí agus ailceimiceoir Tycho Brahe. 
Fionnachtana.
Téann na pláinéid i bhfithisí éilipseacha thart ar an ngrian, agus an ghrian ag fócas amháin den éilips. Sciurdann an líne idir an pláinéad is an grian thar an bhfairsinge chéanna i ngach tréimhse chéanna ama (mar sin, nuair a bhíonn an pláinéad i bhfad amach ón ngrian, bíonn sé ag gluaiseacht níos moille ná nuair a bhíonn sé gar di). 
Bíonn an meánfhad idir an pláinéad is an ghrian ciúbaithe i gcomhréir le cearnóg an tréimhse ama i gcomhair fithis iornlán den phláinéad (mar sin, is tairiseach an cóimheas idir ciúb mheánfhad aon phláinéid ón ngrian agus ceamóg a thréimhse timpeall na gréine). 
Trí Dlíthe Kepler.
An Chéad Dlí.
Is i bhfithisí eilipseacha a théann pláinéid timpeall an ghrianchórais s'againne agus is í an ghrian fócas na n-éilipsí.(Fíor 1)
An Dara Dlí.
Scuabann líne dhíreach idir pláinéad agus an ghrian an t-achar céanna, de réir an aonaid ama a bhíonn i gceist.
Mar gheall ar sin, nuair a bhíonn pláinéad i bhfad amach ón ngrian, is moille a bhíonn sé ag gluaiseacht ná mar a bhíonn agus é i ngaireacht don ghrian.(Fíor 2)
An Tríú Dlí.
Sular tháinig Newton ar Dhlí na hImtharraingthe, tuigeadh go raibh cearnóg pheiriad na fithise i gcóimhréir dhíreach le ciúb gha na fithise, maidir leis an nGealach agus na pláinéid. An Tríú Dlí Kepler a tugadh air sin. 
Maidir leis an meánfhad idir an phláinéad agus an ghriain agus an peiriad fithiseach nó an t-achar ama a thógann sé ar phláinéad fithis iomlán a dhéanamh, bíonn ciúbú an mheánfhaid i gcomhréir le ceathrú am achar ama.
Go siombalach:
nuair is formula_2 peiriad fithiseach an phláinéid agus formula_3 ais leathmhór na fithise.
Tionchar.
Bhí Newton in ann a léiriú gur lean An Tríú Dlí go matamaiticiúil óna Dhlí Imtharraingthe féin – rud a thaispeáin go raibh gach seans ann go raibh a Dhlí féin ceart.
Ansin rinne Newton amach teoiric na hImtharraingthe ó réamhobair Bhrahe agus Kepler. Mar a dúirt Newton féin, "Más rud é go bhfaca mé níos faide, rinneas é trí sheasamh ar ghuaillí fathach." Lean coincheapanna Newton mar chroílár na heolaíochta ar feadh 300 bliain.
Gaeilge Chonnacht. Is í Gaeilge Chonnacht an cineál Gaeilge a labhraítear i gCúige Chonnacht, is é sin, i gContae na Gaillimhe agus i gContae Mhaigh Eo. Labhraítear Gaeilge Chonnacht in áiteanna éagsúla eile sa tír; ar ndóigh i nGaeltacht na Mí (Ráth Cairn agus Baile Ghib). Tá Gaeilge Chontae na Gaillimhe réasúnta láidir i gcónaí, ach is dócha nach bhfuil an teanga róláidir in aon áit i Maigh Eo a thuilleadh. Is í Ceathrú Thaidhg (nó Dún Chaocháin i gcoitinne) an áit is láidre Gaeilge i gContae Mhaigh Eo. 
Maidir leis na canúintí gaolmhara a chuaigh in éag le déanaí, bhí lucht curtha in eagar an "Linguistic Atlas and Survey of the Irish Dialects" ábalta cuid mhaith eolais a bhailiú ó na cainteoirí deireanacha i ndeisceart Chontae Shligigh agus in iardheisceart Chontae Liatroma, chomh maith le Contae an Chláir. 
Na chéad chanúineolaithe a chuaigh i ngleic le canúintí nua-aimseartha na Gaeilge, bhí siad den tuairim gur chóir gan ach dhá mhórchanúint Gaeilge a aithint, is é sin, an ceann thuaidh agus an ceann theas, agus an teorainn idir an dá mhórghrúpa seo canúintí ag rith trasna na hÉireann ó Chaoláire na Gaillimhe go Cuan Bhaile Átha Cliath. Inniu, glactar leis go bhfuil sé níos praiticiúla trí mhórchanúint - Gaeilge Uladh, Gaeilge Chonnacht agus Gaeilge na Mumhan - a aithint, agus go bhfuil cúiseanna teangeolaíochta leis an deighilt seo, sa bhreis ar na cúiseanna follasacha tíreolaíochta.
Fochanúintí.
Is é an deighilt a dhéanann Ruairí Ó hUiginn ar na fochanúintí éagsúla san aiste a scríobh sé do Stair na Gaeilge (lch. 543) ná:
Ciarán Ó Con Cheanainn. Ba scoláire Gaeilge agus amhránaí ar an sean-nós é Ciarán Ó Con Cheanainn (Iúil 1981 - 3 Feabhra 2009). Shaothraigh sé cáil i measc lucht na Gaeilge nuair a bhuaigh sé Comórtas Chorn Uí Riada agus é ar an duine ab óige riamh chun a gradam sin a bhuachan. Cailleadh go tobann agus é ina fhear óg.
Óige.
Rugadh agus tógadh Ciarán Ó Con Cheanainn i Sail Chuanna sa Spidéal, i nGaeltacht na Gaillimhe. Cuireadh oideachas air i Scoil Sailearna agus i gColáiste Cholm Cille in Indreabhán. Bhain sé céim amach ansin i gColáiste na hOllscoile, Gaillimh sa bhliain 2002, sa Ghaeilge agus sa Tíreolaíocht. Anuas air sin, bhain sé MA agus MLitt amach i UCD agus bhí sé ag obair ar a dhochtúireacht le linn dó a bheith ag obair mar léachtóir Gaeilge ansin, go dtí go bhfuair sé bás gan choinne.
Is iomaí comórtas amhránaíochta ar an sean-nós a bhuaigh Ciarán, ina measc; Fleadh Cheoil na hÉireann; Corn Mháire Mhic Dhonnchadha; Sean-Nós na bhFear.
Corn Uí Riada.
Buaiteoir ar Chorn Uí Riada, bpríomhchomórtas sean-nóis na hÉireann ag Oireachtas na Gaeilge, ba é sa bhliain 2008, tar éis dó teacht sa dara háit sna blianta 1999 agus 2003. Ba é an duine ab óige ag an am le Corn Uí Riada a bhuachan nuair a thug sé leis an corn ag Oireachtas na Samhna sa bhliain 2008.
Corn Uí Chon Cheanainn.
Bunaíodh comórtas amhránaíochta ar an sean-nós do mhic léinn tríú leibhéal in ómós do Chiarán sa bhliain 2015 sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Corn Uí Chon Cheanainn a glaodh ar an gcomórtas.
Tycho Brahe. Réalteolaí ón Danmhairg ab ea Tycho Brahe (Tyge Ottesen Brahe) agus duine de bhunaitheoirí na réaltaíochta grinnithe, dá ngairtear 'an tUasal Danmhargach' nó 'fear na sróine órga' (14 Nollaig 1546 - 24 Deireadh Fómhair 1601). 
B'as Skåneland, réigiún stairiúil na Danmhairge é, ach atá anois in chuid den Sualainn. Le linn a shaol, bhain Brahe clú amach mar réalteolaí agus ailceimiceoir.
Apaigí. Is éard atá in apaigí ná an pointe ar a fhithis éilipseach ag a bhfuil an Ghealach, nó aon satailít, ag a chianphointe ón Domhan.
Skåneland. Skåneland, nó Skånelandskapen, is ea na hainmluachanna eolaíocha Sualannacha a úsáidtear chun sainaithint a dhéanamh ar na tailte stairiúla i ndeisceart na Sualainne a bhí i seilbh Danair san 800ú aois.
Milléad. Is fine iasc ga-eiteach é an milléad nó an lannach glas (nó liath) (Mugilidae) a aimsítear i ngnáthóga ar an gcósta, in aigéin thrópaiceacha agus mheasartha an domhain agus i gcásanna áirithe aimsítear roinnt speicis i bhfíoruisce freisin.
Is féidir milléad a aithint toisc a dhá eite droma faoi leith agus a bhéal beag triantánach, ach bíonn easpa an orgáin líne an taoibh aige. 
Itheann siad drámh, sé sin, substaintí orgánacha neamhbheo, agus bíonn goilí matánacha acu de ghnáth agus faraing choimpléasc a chuidíonn le díleá.
Aicmiú agus gnás ainmnithe.
Pléann tacsanomaithe leo mar bhaill aonair den Ord Mugiliformes, ach mar a dúirt Nelson “ bhí a lán easaontais faoi ghaolmhaireachtaí na fine seo”. 
De réir gur iasc spíon-eiteach é, tugann seo le fios dúinn go bhfuil ballraíocht san sárord Acanthopterygii ag an bhfine seo, agus sa bhliain 1960, bhí siad rangaithe mar luath-perciforms, cé gur ghrúpáil daoine eile iad i measc na Atheriniformes.
Edgar Allan Poe. Duine de scríbhneoirí móra Béarla na Stát Aontaithe is ea Edgar Allan Poe, a rugadh ar an 19 Eanáir 1809 i mBostún agus a fuair bás ar an 7 Deireadh Fómhair 1849 i mBaltimore. Bhí Poe ina fhile, ina ghearrscéalaí, ina léirmheastóir litríochta agus ina eagarthóir. Áirítear ar fhir mhóra an Rómánsachais é i stair na litríochta Meiriceánaí. 
Litríocht.
Is iad na scéalta uafáis is mó a thabhaigh a chlú dó, is dócha, ach thairis sin, bhain sé triail as na scéalta bleachtaireachta, agus is féidir a rá gur duine de cheannródaithe an fhicsin eolaíochta a bhí ann chomh maith. Chuaigh sé leis an scríbhneoireacht mar shlí bheatha roimh aon duine eile féin i stair na litríochta Meiriceánaí, ach dá dheasca sin, bhí saol an-deacair aige.
Saol.
Rugadh a seanathair, David Poe, in aice le Cill an Seanrátha i gContae an Chabháin. Chuaigh David go Meiriceá i 1750. 
Cailleadh tuismitheoirí Poe nuair a bhí sé óg. Is é an t-ainm baiste a fuair sé ná Edgar Poe. 
Ba iad John agus Frances Allan a ghlac leis mar mhac altrama ina dhiaidh sin, cé nár uchtaigh siad go foirmeálta riamh é. Uathu siúd a fuair Poe an t-ainm Allan. Bhí cónaí orthu i Richmond, Virginia. 
D'fhág Poe slán ag muintir Allan tar éis dó seal a chaitheamh in Ollscoil Virginia agus seal eile sna saighdiúirí. 
Is é an chéad leabhar a tháinig i gcló ó pheann Phoe ná "Tamerlane and Other Poems" sa bhliain 1827, faoin ainm cleite "A Bostonian". 
Ina dhiaidh sin, thosaigh Poe ag scríobh aistí léirmheastóireachta do na hirisí liteartha, agus a stíl phearsanta féin aige san obair seo. Chaithfeadh sé cuid mhaith taistil a dhéanamh idir Baltimore, Philadelphia, agus Cathair Nua-Eabhrac le freastal ar riachtanais a oibre. 
Sa bhliain 1835, phós sé Virginia Clemm, a chol ceathrar féin, nach raibh ach trí bliana déag d'aois san am. 
I Mí Eanáir 1845, d'fhoilsigh Poe an dán úd "The Raven" ("An Fiach Dubh"), a bhí i mbéal an phobail ar an toirt. Dán gan a leithéid eile atá ann a bhfuil a mheadaracht féin aige.
Dhá bhliain ina dhiaidh sin, fuair a bhean chéile bás. Bhí an lánúin an-doirte dá chéile riamh, agus chuaigh an bhris seo go mór mór i bhfeidhm ar Phoe, rud atá le haithint ar a chuid scríbhneoireachta.
Bás.
Thosaigh Poe ag pleanáil a irise liteartha féin. "The Penn" a thug sé uirthi ar dtús, agus ina dhiaidh sin, "The Stylus". Ní raibh sé i ndán dó an iris a lainseáil riamh, nó fuair sé bás faoi imthoscaí doiléire i mBaltimore ar an 7 Deireadh Fómhair, agus é dhá scór bliain d'aois san am. Níltear cinnte cad é ba thrúig bháis dó, ach luadh alcólachas, calar, confadh, féinmharú agus a lán cúiseanna eile leis.
Liza (géineas). Liza an t-ainm atá ar ghéineas amháin, i measc seacht géineas déag, ina bhfuil timpeall ochtó speiceas d'iasc ga-eiteach na fine Mugilidae ("nó na Milléid").
Tá 24 speiceas sa ghéineas "Liza".
Acta Sanctorum Hiberniae. Is é Acta Sanctorum Hiberniae an teideal gairid atá ar leabhar tábhachtach faoi shaol na naomh. Seán Mac Colgáin, Proinsiasach, a scríobh i Lobháin é sa bhliain 1645. An teideal iomlán:
Saol.
Rugadh Mac Colgáin in Inis Eoghain sa bhliain 1592, agus oirníodh mar shagart é i Lobháin sa bhliain 1618. Tháinig sé i gcomharba ar Aodh Mac an Bháird mar ghairdian (uachtarán) ar Choláiste Naomh Antaine i Lobháin sa bhliain 1635. 
Bhailigh sé lear mór cáipéisí le cabhair ó Aodh Mac an Bháird OFM, Stiofán de Faoite SJ agus Micheál Ó Cléirigh OFM. Tar éis mionscrúdú agus scagadh a dhéanamh ar na bhfoinsí ar feadh tríocha bliain, chuir sé Acta Sanctorum Hiberniae i gcló. Níor chuir an leabhar síos ach ar naoimh a raibh baint acu le Mí Eanáir, Mí Feabhra agus Mí Mhárta. Níor éirigh leis an chuid eile den saothar a chur i gcló sular cailleadh é sa bhliain 1658.
Lannach caol-liopach (Liza ramada). Tá an lannach caol-liopach ("Liza ramada", nó "Mugil capito" roimhe seo) (nó milléad) (Laidin: "Liza ramada") ar fáil coitianta go leor sa Mheánmhuir, ar chósta iartharach na Fraince. Sa samhraidh bíonn an t-iasc seo ina chuairteoir chuig chóstaí thiar agus theas na hÉireann agus deisceartach na Breataine. Druideann sé isteach san fhionnuisce sa samhraidh. Síolraíonn san fharraige sa gheimhreadh.
Séamus de Barra-Ó Murchú. Duine spóirt Éireannach as Contae Chorcaí é Séamus de Barra-Ó Murchú (Béarla: "Jimmy Barry-Murphy"), a rugadh i mBaile an Easpaig ar an 2 Lúnasa, 1954. 
"Dé-imreoir" a bhí ann, a d'imir le foirne iomána agus peile Chorcaí agus an club Naomh Fionnbarra. Tá sé ar dhuine de na himreoirí is rathúla agus cáiliúla a tháinig as an gcontae riamh, agus is iomaí duaiseanna atá buaite aige sa dá spórt. Feictear air mar laoch spóirt an chontae, mar gheall ar an méid atá bainte amach aige mar imreoir.
Bissau. Príomhchathair Ghuine-Bhissau is ea Bissau. Sa bhliain 2007 bhí timpeall is 407,424 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Bissau suite i ngar don Aigéan Atlantach. Bhunaigh na Portaingéalaigh í sa bhliain 1687. Ba í Bissau príomhchathair Ghuine na Portaingéile.
João Bernardo Vieira. Ba pholaiteoir é João Bernardo Vieira (27 Aibreán 1939 - 2 Márta 2009). Ghlac sé mionn oifige mar Uachtarán Ghuine-Bhissau ar an 29 Meán Fómhair 1994.
Dúnmharaíodh é i mBissau ar an 2 Márta 2009, tar éis ionsaí ar a theach.
Paul Auster. Scríbhneoir Meiriceánach is ea Paul Benjamin Auster (rugadh 3 Feabhra, 1947). Tógadh é i South Orange i New Jersey. Chuaigh sé ar scoil i Columbia High School i Maplewood. Tá neart leabhar scríofa aige; mar shampla "The New York Trilogy" (1987), "Moon Palace" (1989) agus "The Brooklyn Follies" (2005). Scríobh Auster na scripteanna do na scannáin "The Music of Chance" (1993), "Smoke" (1995), "Blue in the Face" (1995), "Lulu on the Bridge" (1998) agus "The Inner Life of Martin Frost" (2007). Úsáideann Auster an t-ainm cleite Paul Benjamin.
Ais leathmhór. Má tá éilips againn, tugaimid ais mhór an éilips ar an ais a ritheann trí lárphointe an éilips ó cheann den dá phointe is faide ó chéile ar an éilips. Is í an ais mhór an trastomhas is faide atá ag an éilips, mar sin. Is ionann ais leathmhór an éilips agus leath na haise móire. Is ionann an ais leathmhór agus meánfhad na satailíte ón bpríomhach, agus an tsatailít ag timpeallú an phríomhaigh ar fhithis éilipseach. Tabhair faoi deara nach bhfuil an príomhach suite i lárphointe an éilips, ach i gceann de dhá fhócas an éilips.
John Michael Talbot. Amhránaí, ceoltóir, cumadóir Meiriceánach agus manach Caitliceach is ea John Michael Talbot (rugadh ar an 8 Bealtaine, 1954 i gCathair Oklahoma, Oklahoma sna Stáit Aontaithe é). Is é Talbot bunaitheoir "The Brothers and Sisters of Charity" in Eureka Springs, Arkansas, Stáit Aontaithe.
Liosta logainmneacha i mBaile Átha Cliath agus ina timpeall. Taispeánann an liosta seo roinnt logainmneacha i mBaile Átha Cliath agus i dtimpeallacht na cathrach.
Faiche Stiabhna. Páirc mhór phoiblí i lár Bhaile Átha Cliath is ea Faiche Stiabhna, agus í timpeallaithe ag ceithre shráid atá ainmnithe aisti - Faiche Stiabhna Thuaidh, Faiche Stiabhna Theas, Faiche Stiabhna Thoir agus Faiche Stiabhna Thiar. Bhí an-trácht ar na sráideanna seo go dtí le déanaí, ach sa bhliain 2004, tháinig athruithe móra ar phleanáil tráchta na cathrach, rud a mhaolaigh go mór ar an trácht timpeall na Faiche.
Stair.
Ní raibh san Fhaiche, go dtí an bhliain 1663, ach coimín bogach ar imeall na cathrach a mbíodh na ba ag iníor air. Sa bhliain sin, áfach, chinn Bardas Átha Cliath ballaí a thógáil timpeall ar lár na faiche agus na tailte imeallacha a dhíol le haghaidh tógála agus tithíochta. Na chéad tithe a tógadh, tháinig foirgnimh mhóra Sheoirseacha ina n-áit go sciobtha, agus faoi dheireadh na hochtú haoise déag, bhí an Fhaiche ina háit scíthe ag lucht na toice. 
Na tithe atá timpeall na faiche inniu, áfach, is foirgnimh nua-aimseartha an chuid is mó acu, agus ní mhaireann ach corr-theach ón ochtú agus ón naoú haois déag. Scéal eile go bhfuil cuma bhréag-Sheoirseach ar a lán de na tithe nua-aimseartha.Sa bhliain 1814, fuair na húinéirí áitiúla seilbh ar an bpáirc. Chuir siad raillí in áit na mballaí, agus d'athraigh siad dearadh na páirce. Ní raibh cead isteach sa pháirc ach ag muintir an cheantair ina timpeall, ach sa bhliain 1877, reachtaigh an Pharlaimint i Londain go gcaithfí an Fhaiche a oscailt don tsaol mhór. 
Ba é Sior Arthur Guinness, fear de mhuintir na grúdlainne, a chuir tús leis an reacht seo, agus ina dhiaidh sin, thug sé síntiús airgid leis an bpáirc a fhorbairt is a fheabhsú. Ansin, bhronn sé an pháirc ar ais ar an mBardas. Le buíochas mhuintir na cathrach a chur in iúl, d'ordaigh an Bardas dealbh d'Arthur Guinness agus í ina seasamh os comhair Choláiste Ríoga na Máinlianna. 
20ú haois.
Le linn Éirí Amach na Cásca sa bhliain 1916, shealbhaigh Arm Cathartha na hÉireann an fhaiche faoi cheannas Mhíchíl Uí Mhulláin agus na Cúntaoise Markievicz. Choigistigh siad mótarfheithiclí agus thosaigh siad ag tochailt trinsí le bheith in ann an bhunáit seo a chosaint nuair a thiocfadh na saighdiúirí. 
Beart a bhí ann a bhí bun os cionn le modh oibre na nÓglach sa chuid eile den chathair le linn an Éirí Amach, agus iad ag sealbhú foirgnimh. Mar a d'iompaigh na cúrsaí amach, níor den chríonnacht é an pháirc a shealbhú, nó nuair a chuaigh na saighdiúirí Sasanacha i seilbh Óstán Shelbourne, bhí radharc anuas acu ar na trinsí. 
Fuair na hÓglaigh iad féin faoi thine ó fhuinneoga thuas an óstáin, agus b'éigean dóibh an fhaiche a thréigean agus dul ar foscadh i gColáiste na Máinlianna.
Amharclann Ghaeilge ab ea An Damer a bhí suite sa Halla Damer, ar Fhaiche Stiabhna idir 1955-1981.
Naisc sheachtracha.
Féach freisin
Naomh Stiofán / San Stiofán
Frank Stockwell. Ba pheileadóir Éireannach as Tuaim i gContae na Gaillimhe é Frank Stockwell a rugadh sa bhliain 1929 agus a fuair bás ar an 9 Márta 2009. D'imir sé le foireann peile na Gaillimhe sna caogaidí, ag buachaint Craobh na hÉireann leo sa bhliain 1956. Ghnóthaigh sé dhá chúl agus cúig chúilín i gcluiche ceannais na bliana seo, curiarracht a seasann fós do chluiche seasca nóiméad. 
Bhí Stockwell ar dhuine den bheirt ar a dtugtaí na "Terrible Twins", in éineacht le Seán Puirséil. Bhain an bheirt rath nach beag amach le foireann an chontae agus a gclub Réalta Thuama sna caogaidí.
Cailleadh Stockwell sa bhaile i dTuaim.
Peadar Ó Fiannachta. Is iariománaí Éireannach é Peadar Ó Fiannachta, nó "Pete Finnerty" mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh Ó Fiannachta sa Mhullach i gContae na Gaillimhe, sa bhliain 1964. D'imir sé le foireann iomána na Gaillimhe sna 1980í agus sna 1990í. Duine de na hiománaithe is fearr a d'imir le foireann na Gaillimhe ab ea é. Bhuaigh sé Craobh na hÉireann dhá bhliain as a chéile, sa bhliain 1987, agus arís sa bhliain 1988. Bronnadh cúig ghradam "All-Star" air freisin.
Damien Hayes. Is iománaí Éireannach é Damien Hayes. As Contae na Gaillimhe dó, agus imríonn sé le foireann an chontae. Rugadh Hayes i bPort Omna sa bhliain 1982 agus imríonn sé le foireann an chlub sin chomh maith. Is tosaí é. Tá Craobh na hÉireann buaite aige lena chlub cé nach bhfuil an t-éacht céanna déanta aige le foireann an chontae. Tá gradam All-Star aige.
Aodán Mac Gearailt. Is peileadóir é Aodán Mac Gearailt, a rugadh ar an 29 Deireadh Fómhair 1978. As Contae Chiarraí dó. D'imir sé le foireann an chontae ar feadh tamaill agus bhuaigh sé Craobh na hÉireann. Imríonn sé lena chlub, An Ghaeltacht, fós. Bhí Joe Fitzgerald, a bhuaigh Craobh na hÉireann le foireann Átha Cliath sa bhliain 1942, gaolta leis, agus imríonn a dheartháir Rob Mac Gearailt leis an nGaeltacht freisin. Imríonn Aodán Mac Gearailt mar thosaí de ghnáth.
Facebook. Is láithreán líonraithe shóisialta é Facebook, a bhunaigh Mark Zuckerberg ar 4 Feabhra, 2004. Is féidir le duine ar bith a bheith ina bhall de agus tá sé faoi úinéireacht phoiblí Meta Inc. 
Stair.
Sna 2000idí, bhí an suíomh seo in iomaíocht le láithreáin líonraithe shóisialta eile, amhail Bebo agus MySpace. Dar le Facebook, sa bhliain 2008 bhí breis is 60 milliún duine cláraithe ar an suíomh agus bíonn breis is 50% acu ag logáil isteach go laethúil. 
Facebook in Éirinn.
Dé réir staidrimh in 2018, tá cuntas Facebook ag 65% na ndaoine in Éirinn.
Gaeilge ar Facebook.
Labhraíonn/úsáideann grúpaí áirithe ar Facebook Gaeilge. Sa bhliain 2023, thug an Coiste Gaeilge agus Gaeltachta i dTeach Laighean le cuireadh d’ionadaithe ó chomhlachtaí Meta agus Facebook chun plé a dhéanamh ar conas a d’fhéadfaí an Ghaeilge a chur chun cinn tuilleadh.
Is féidir Gaeilge a roghnú mar theanga ar Facebook (ligtear do na baill an suíomh a aistriú go dtí a dteanga dhúchais.).
John Hayes. Is imreoir rugbaí é John James "The Bull" Hayes. Rugadh Hayes ar an 2 Mí na Samhna 1973 sa Cheapach Mhór i gContae Luimnigh. Imríonn sé le Cúige Mumhan agus le foireann náisiúnta rugbaí na hÉireann. B'iománaí é Hayes le club CLG An Cheapach Mhór agus é óg. Níor imir sé rugbaí ar chor ar bith go dtí go raibh sé ocht mbliana déag d'aois, nuair a d'imir sé leis an mBrú in aghaidh an Chaisleáin Nua Thiar. Chaith sé tamall ag imirt rugbaí sa Nua-Shéalainn agus nuair a d'fhill sé ar Luimneach thosaigh sé ag imirt le foireann na Mumhan. D'imir sé a chéad chluiche idirnáisiúnta sa bhliain 2000, in aghaidh na hAlban. Bhuaigh sé Corn na hEorpa le foireann na Mumhan sna blianta 2006 agus 2008.
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata. Club peile atá suite i La Plata, an Airgintín is ea Club de Gimnasia y Esgrima La Plata.
Áicsin. I bhfiseolaíocht plandaí, is é rud is áicsin ann fíteahormón a bhíonn riachtanach i gcomhair fáis agus forbartha na bplandaí. Tá an t-ainm áicsin díorthaithe ón tSean-Ghréigis αυξανω ("auxano" -- "fásaim").
Tugtar áicsiní ar aon substaint a thaispeánann na hairíonna céanna i bhforbairt agus rialú na bplandaí. Is cuma iad nádúrtha nó sintéiseach. 
Is iad áicsin, gibrilin agus cíticinin na hormóin mhóra de chuid na bplandaí.
Is é Fritz Went (1903-1990) an t-eolaí Ísiltíreach a thug faoi deara don chéad uair feidhm an hormóin i bhfás na bplandaí. Iondóilaigéad aicéiteach (IAA) a dtugtar ar an mball is tábhachtaí i rang na n-áicsin.
Sléacht Jallianwala Bagh. Tugtar Sléacht Jallianwala Bagh nó Sléacht Amritsar ar an eachtra a tharla san Jallianwala Bagh (páirc an phobail), i gcathair Amritsar sa Phunjab, an 13 Aibreán, 1919, nuair a scaoil buíon de chuid Arm Briotanach na hIndia, faoi cheannas an Briogáidire-Ghinearál Reginald Dyer, ar shlua daoine. idir páistí, fir agus mná. agus iad neamharmtha. 
Lean tréanbhabhta lámhaigh ar feadh 10 nóiméad. Caitheadh - is cosúil - 1650 piléar amach, nó 33 piléar do gach saighdiúir, de réir fhigiúirí an rialtais. 
Básanna agus fiosrúcháin.
De réir foinsí oifigiúla an Raj Briotanach maraíodh 379. De réir foinsí neamhoifigiúla maraíodh níos mó ná 1000, agus goineadh níos mó ná 2000. Thug an Dr. Smyth (máinlia sibhialta) le fios go raibh 1,526 taismeach. 
Shocraigh an Coiste Fiosrúcháin maidir le hAinrialacha (Coimisiún Hunter) d'aon ghuth go ndearna Col Dwyer earráid thromchúiseach nuair a lean sé leis an scaoileadh leis an slua ar feadh tréimhse chomh fada sin; chuir na baill Indiacha den Choimisiún tuairisc mhionlaigh amach, a cháin an chaoi an-lochtach ar láimhseáil sé an scéal ó thús deireadh agus a chuid gníomhaíochtaí mar "mídhaonna agus neamh-Bhriotanach". 
Go nuige seo sheachnaigh rialtas na Breataine leithscéal sainráite a thabhairt maidir leis an sléacht, cé gur chuir Príomhairí i ndiaidh a chéile síos air mar eachtra “náireach”. 
Baint le hÉirinn.
Bhí Dyer oilte i gCorcaigh mar oifigeach airm. 
Bhí an leifteanantghobharnóir i bPuinseáb ag an am, Michael O'Dwyer, as Baile an Bharúin, Tiobraid Árann.
Iarmhairtí.
Ní raibh ar Dyer aghaidh ar thabhairt ar ghníomh araíonachta nó ceartas sibhialta nó míleata, ach amháin go bhfuarthas ciontach i bhfaillí dualgais, baineadh a cheannas de agus athghaireadh chun na Breataine é. Fuair Dyer fáilte an ghaiscígh nuair a dfhill sé abhaile. Bhí go leor síntiús á dtabhairt, GBP 26,000 in iomlán, méid ollmhór airgid ag an am.
Séadchomhartha agus oidhreacht.
Sa bhliain 1920, bunaíodh iontaobhas chun cuimhneacháin a thógáil ar an suíomh, tar éis a ritheadh rún ag an gComhdháil Náisiúnta Indiach. Sa bhliain 1923, cheannaigh an t - iontaobhas talamh don tionscadal. Tógadh cuimhneachán, a dhear an t-ailtire Meiriceánach Benjamin Polk, ar an suíomh agus chuir Uachtarán na hIndia Rajendra Prasad tús leis ar an 13 Aibreán 1961, i láthair bhí Jawaharlal Nehru agus ceannairí eile. Cuireadh lasair leis an suíomh ina dhiaidh sin. 
Fanann na marcanna piléar ar na ballaí agus ar na foirgnimh in aice leo go dtí an lá atá inniu ann. Is é an tobar inar léim go leor daoine agus inar bádh iad ag iarraidh iad féin a shábháil ó na hurchair ná séadchomhartha cosanta taobh istigh den pháirc.
Rinne Uifham Singh (a bhí i láthair nuair a tharla an sléacht) An Ridire Mícheál Ó Dubhuir (a bhí ina Leifteanant-Ghobharnóir ar Phuinseáb ag am an tsléachta) a fheallmharú i Londain sa bhliain 1940. Crochadh é.