Trelis/gawiki huggingface dataset:
Críochluas. An luas is mó a bhaineann réad amach nuair a ligtear dó titim go saor trí shreabhán éigin (aer nó uisce, de ghnáth). Baintear an críochluas amach nuair a thagann na fórsaí frithbheartacha (cúltarraingthe) de bharr an mheáin, a mhéadaíonn de réir mar a mhéadaíonn an luas, le bheith cothrom agus sa treo eile ón bhfórsa luasghéaraithe (domhantarraingthe) i dtreo na gluaiseachta. Braitheann a luach ar an sreabhán, agus cruth, dlús is gairbhe dhromchla an réada.
Crióiginic. Eolaíocht is iniúchadh damhnaí ag teochtaí fíorísle, níos lú ná timpeall 90 K (-183 °C). Is féidir cuid mhaith próiseas a anailísiú níos éasca ag teochtaí fíorísle mar nach gcuireann iarmhairtí teirmeacha isteach orthu, agus bíonn iompar aisteach doréamhinste ag ábhair gar don dearbhnialas teochta. Sampla fíorspéisiúil is ea forsheoltacht ábhar áirithe faoi bhun teochtaí criticiúla atá sainiúil do na hábhair ar leith sin. Sampla eile is ea forshreabhacht ábhar faoi chúinsí teochta ísle.
Crióilít. Mianra, comhdhéanta as sóidiam, alúmanam is fluairín, Na3AlF6, a úsáidtear i mbruithniú mianach alúmanaim. Faightear cuid mhaith de sa Rúis agus an Ghraonlainn.
Críonlobhadh. Is cineál suntasach meath adhmaid é críonlobhadh a bhfuil fungas ar leith mar chúis leis. Nuair a bhíonn adhmad ionfhabhtaithe, feictear snáithíní bána (mícéiliamaí) ag fás air. Bíonn na coirp thorthaithe leathrúil ag iompar na spór meirgdhaite. Coitianta go leor in adhmad struchtúrtha foirgneamh faoi chúinsí taise drochaeraithe.
Críonóideach. Inveirteabrach bunúsach mara, ar eicínideirmeach é, a bhíonn ceangailte de ghnáth le grinneall na farraige le gas fada. Uaireanta nasctha ag a bhun (suite) nó ar snámh go saor. An béal is na géaga uachtaracha ar an taobh thuas. Itheann an chuid is mó díobh páirteagail chrochta a iompraítear don bhéal ar feadh eitrí bia ar na géaga uachtaracha. An taifead iontaiseach an-fhada. Timpeall 650 speiceas beo, a fhaightear ón uisce tanaí amach go dtí an fharraige dhomhain. Tugtar "an chleiteach mhara" is "an chrosóg chleiteach" air freisin.
Crioptanailís. Léamh (is tuiscint) nó réiteach cóid teachtaireachtaí rúnda a ionchódaíodh thar ceann daoine eile. Mar thoradh ar úsáid cód is rúnscríbhinní chun eolas íogair a choimeád ó naimhde, d'fhás an t-éileamh frithghníomhach ar chrioptanailís. Is gá an teachtaireacht rúnda a ghabháil is a anailísiú chun an cód a bhriseadh is an bhrí a dhéanamh amach. Bealach amháin anailíse is ea minicíocht litreacha a chomhaireamh, féachaint an bhfuil siad cosúil leis na gnáthmhinicíochtaí sa teanga sin. Cuardaítear patrúin eile sna litreacha freisin. Cabhraíonn ríomhairí digiteacha go mór san obair seo, ach is dóigh go gcabhraíonn siad le dearthóirí na gcód chomh mór is a chabhraíonn le bristeoirí na gcód.
Crios aigéanach. An crios den bheatha mara taobh amuigh d'imeall na scairbhe ilchríochaí. Sa chomhshaol sin is beag iad na hathruithe i dteocht nó salandacht, agus na horgánaigh a mhaireann ansin is atá oiriúnaithe dó, ní bhíonn siad fulangach ar athruithe i gcúinsí a gcomhshaoil.
Crios an arbhair. Réigiún tábhachtach talmhaíochta i meániarthar na Stát Aontaithe, ag cuimsiú na stát Iowa is Illinois agus codanna móra de Dakota Theas, Minnesota, Kansas, Nebraska, Ohio, Missouri is Indiana. Is é arbhar Indiach an príomhtháirge, chomh maith le gránbharra cothaithe eile. Fástar stoc ann freisin.
Crios bataipeiligeach. An t-aigéan oscailte taobh thíos den chrios méisipeiligeach (ón mbarr síos go dtí doimhneacht 1,000 m) 1,000-4,000 m síos. Níos doimhne fós tá an crios duibheagánach mórmhara (4,000-6,000 m), agus ansin an crios háidéach mórmhara (6,000-11,000 m). Tá an 3 chrios dheireanacha seo neamhfhótach (gan solas na Gréine) agus braitheann mar a bheadh ar bháisteach ag titim anuas chun beatha a chothú iontu. I ngach crios díobh tá an tsalandacht ionann is tairiseach, an teocht íseal, agus tiúchan ard cothaithe tuaslagtha. Clúdaíonn an crios bataipeiligeach an claonán is an t-ardán ilchriochach, clúdaíonn an crios duibheagán mórmhara na cnoic agus na plánaí duibheagánacha, agus tá an chrios háidéach mórmhara scoite sna claiseanna doimhne aigéanacha.
Crios fodhuchtaithe. Crios ina bhfuil pláta screamhach amháin den Domhan á bhrú síos, faoi bhun pláta eile (is á fhodhuchtú) ina ngluaiseann síos sa mhaintlín le bheith gafa go hiomlán isteach ann. Tá creasa fodhuchtaithe anois thart ar imeall an Aigéin Chiúin mar a bhfuil trinsí doimhne. Baint acu le creathanna talún, gníomhaíocht bholcánach agus cruthú stuanna oileán, cosúil leis an tSeapáin is Oileáin Ailiúit.
Crios idirthrópaiceach inréimneachta. Is é atá i gceist le crios idirthrópaiceach inréimneachta ná an crios neamhleanúnach ísealbhrú timpeall an mheánchiorcail mar a n-imréimníonn na trádghaotha anoir aduaidh is anoir aneas. Éiríonn an t-aer inréimnithe chun brú an aeir a laghdú agus scamaill chomhiompair a chruthú is comhdhlúthú iarmharach trom. Bogann an crios ó thuaidh is ó dheas timpeall 5° domhanleithid leis na séasúir. Níl sé róshoiléir cá bhfuil teorainneacha an chreasa os cionn na farraige, i réigiún na lagar go háirithe.
Crios méisipeiligeach. Crios doimhneachta sa bhfarraige oscailte ag síneadh ó bhun an chreasa eipipeiligigh síos go dtí doimhneacht timpeall 1 km. Sa chrios seo níl dóthain solais ón nGrian le haghaidh na fótaisintéise, ach bíonn dóthain chun rudaí a fheiceáil. Cuimsíonn an crios seo an príomhtheirmeachlaonas aigéanach agus an crios leis an íosthiúchan ocsaigine tuaslagtha sa chuid is mó de na haigéin ar Domhan.
Crios na ngéag. Na cnámha a nascann creatlach na ngéag leis an gcreatlach aise. Maidir leis an ngéag uachtarach, bíonn an crios (an slinneán is an dealrachán, sa chás seo) nasctha le creatlach na haise ag an alt steirnidhealrachánach. Is matánach na ceangail eile ionas go mbíonn soghluaisteacht thar an ngnáth ag an ngualainn is an ghéag uachtarach. Sa ghéag íochtarach bíonn 3 chnámh an chreasa (an t-iliam, an t-isciam, agus an chnámh phúbasach) cónasctha le chéile mar chnámh an chromáin, agus nasctha leis an gcreatlach aise tríd an sacram ag an alt saicriliach, go mbíonn soghluaiseacht an-teoranta aige. Tá aon ghluaiseacht idir creatlach na haise is cnámh an chromáin an-teoranta, mar sin, rud is gá chun gur féidir leis an ngéag íochtarach a bheith éifeachtach in iompar na colainne agus gluaiseacht na colainne ina hiomláine.
Crios néiríteach. An fharraige os cionn na scairbheacha ilchríochacha, atá go mór faoi iarmhairt na tíre de bharr a gaireachta. Athraíonn teocht is salandacht an uisce ann i bhfad níos mó minice ná san uisce amuigh san aigéan. Ní mór gur féidir leis an mbeatha mara—ainmhithe, plandaí is eile — a áitríonn an crios seo na síorathruithe ina gcomhshaol a fhulaingt.
Crios seismeach. Réigiún ina mbíonn gníomhaíocht dhian chrith talún, a tharlaíonn ag teorainneacha idir plátaí teicteonacha i screamh an Domhain.
Aeráid fhásaigh. Is éard is aeráid fhásaigh ann (in aicmiú aeráide Köppen BWh agus BWk, uaireanta freisin BWn), ná aeráid ina mbíonn an t-imghalú acmhainneach (an t-uasmhéid cailliúint uisce, muna mbeadh aon teorainn leis an soláthar uisce) níos mó ná an deascadh. Glactar leis go bhfuil réigiún tur muna bhfaigheann sé 250 mm báistí in aghaidh na bliana i dtíortha idir domhanleithid 15° is 30° ó thuaidh agus ó dheas ón meánchiorcal. Faightear an chuid is mó de ghaineamhlaigh theo an Domhain sa chrios tur.
Criosantamam.  
is clann mhór plandaí bláthúla iad na criosantamaim. Tá stair fhada shaothraithe ag na criosantamaim, le bláthanna móra a fhástar i ngairdíní, sa tSín is an tSeapáin. Bláth náisiúnta na Seapáine. Is hibridí coimpléascacha bláthanna an lae inniu. Saothraíodh an-chuid saothróg ar dhathanna, cruthanna is méideanna éagsúla, agus fástar go coitianta iad mar bhláthanna le gearradh is bláthanna pota. Go minic a úsáidtear ceimiceáin chun plandaí dosacha gearrghasacha a tháirgeadh.
Crióscópach. Sa cheimic, feiniméin a bhaineann le leáphointe ábhar, go príomha, aimsiú meáchan móilíneach tuaslagáite trí laghdú leáphointe an tuaslagóra.
Criostal. Fíorsholaid, comhdhéanta as grúpaí adamh, ian nó móilíní atá eagraithe ar an dóigh chéanna arís is arís eile i ngach treo. Ní hionann is leachtanna agus ábhair dhímhorfacha eile, braitheann airíonna criostal ar an treo tríd an gcriostal atá i gceist. Is féidir struchtúr iomlán criostalta a shainiú trí laitís pointí (agus ní féidir ach 14 cineál díobh seo a bheith ann) agus an grúpa adamh a bhaineann le gach pointe ar an laitís sin a shainiú.
Criostal fótónach. Criostal saorga ina bhfuil eilimintí frithchaiteacha leagtha amach go rialta (mar shampla, laitís chearnógach le colúin fhrithchaiteacha timpeall 1 μm amach ó chéile). Maidir leis na gathanna solais a théann isteach sa laitís ón taobh, frithchaitear iad ó cholúin dhifriúla, trasnaíonn siad a chéile, agus cuirtear bac ar tharchur solais de mhinicíochtaí áirithe. Má bhíonn colúin aonaracha nó línte colún ar iarraidh, feidhmíonn sé seo chun solas a sháinniú, agus mar sin is féidir criostail fhótónacha a úsáid chun léis an-mhíne solais a ionramháil. Táirgeadh criostail fhótónacha le feidhmiú sa chuid infheicthe den speictream, agus is féidir go soláthróidh seo bealaí chun micrichiorcaid optúla a shreangú i gcomhair feidhmeanna teileachumarsáide is ríomhaireachta amach anseo. Chuirfeadh criostail fhótónacha, ar scála i bhfad níos mó, cosc ar tharchur fuaime, agus tairgeadh a leithéid mar theicníocht fuaimdhíonta.
Criostalghrafaíocht. Staidéar ar chriostail, a bhfoirmeacha seachtracha is a struchtúir inmheánacha, le micreascóip optúla is eile. Léiríonn criostail siméadrachtaí iontacha, rud a thairg teoiric adamhach do Nicolaus Steno (1638-1686). Tugann an staidéar ar dhíraonadh X-ghathanna ag criostail, a fheidhmíonn mar ghríleanna díraonta, an-chuid eolais ar eagrú is nascadh na n-adamh i gcriostail, agus timpeallachtaí eile chomh maith.
Cripteagrafaíocht. Is éard atá i gceist leis an Cripteagrafaíocht ná athrú i bhfoirm teachtaireachta trí chóid is rúnscríbhinní chun a brí a cheilt. Seasann códfhocail — i gcódleabhar, de ghnáth, a bhíonn ag an duine a chumann an teachtaireacht agus an duine a bhfuil sí dírithe air — d'fhocail nó frásaí sa bhunteachtaireacht i ngnáth-théacs. I rúnscríbhinn déantar ionadú nó aistriú ar gach litir ar leith de réir rialacha rúnda.
Criptifít. Alga aoncheallach le dhá lascnaid, atá cosúil le ribíní, ar an eitre béil i dtosach. De ghnáth cuimsíonn sí líocha éagsúla, chomh maith le clóraifill a is c.
Móin na Saighead. Is baile suite i gContae Loch Garman é Móin na Saighead.
Pupa. An pupa, staid i dtimthriall beatha feithide ina n-atheagraíonn an fhoirm larbhach chun an fhoirm chinnte fhásta a ghiniúint. De ghnáth is staid neamhghníomhach í, clúdaithe le blaosc chrua (crisilid) nó cumhdach síodúil (cocún).
Crisitíl. Foirm snáithíneach nathairín, ball de ghrúpa mianraí aispeiste.
Bartolomeo Cristofori. Déantóir cruitchordaí a rugadh i bPadua na hIodáile ab ea Bartolomeo Cristofori di Francesco (4 Bealtaine 1655 – 27 Iúil 1731). Luaitear é mar cheapadóir an phianó, timpeall 1710.
Muileann an tSáile. Is baile suite i gContae Loch Garman é Muileann an tSáile.
Stair.
Bhí tionchar mór ag manaigh Tintern ar an gceantar. Shroich siad Loch Garman ó mháthair-theach Tintern sa Bhreatain Bheag. Bhí muilte taoide ag Manach Tintern sa cheantar seo.
Cró. Tugtar cró ar an oscailt, ciorclach de ghnáth, a dtagann an solas isteach i gcóras optúil tríd, mar a tharlaíonn le lionsa ceamara. Go minic bíonn sé inchoigeartaithe maidir lena thrastomhas, trí mheán an tseallspiara, chun déine an tsolais a tharchuirtear tríd a rialú. Tugtar "stopchóras an lionsa" air seo. Sa chineamatagrafaíocht, is é an oscailt dhronuilleogach sa cheamara ina gcoinnítear gach fráma den scannán fosaithe le linn a nochta, agus sa chás sin tugtar "geata an scannáin" air.
Crobh dearg. Is planda bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach do réigiúin mheasartha é an crobh dearg. Na duilleoga le maotháin ag dul amach go gathach ó phointe lárnach. Na bláthanna de ghnáth bán go dtí corcra nó gorm, cúigpheitealach. Gob fada cosúil le gob éin ar na torthaí, ag pléascadh nuair a bhíonn sé aibí, agus feidhmíonn gob gach síl chun rolladh suas is léimneach amach de smeach. Tugtar "geiréiniam" ar an mbláth seo freisin.
Crobh éin. Planda ilbhliantúil a fhásann 40 cm ar airde, dúchasach don Eoraip, an Áise is an Afraic. 5 dhuilleoigín ubhchruthach, suas le 1 cm ar fhad, ar na duilleoga. Na pisbhláthanna ar ghais, i gcrobhaingí de 2-8 cinn, buí le himireacha dearga, agus barr réasúnta leata ar na crobhaingí. Na cochaill suas le 3 cm ar fhad agus cuid mhaith síolta iontu.
Poll Péiste. Is baile suite i gContae Loch Garman é Poll Péiste.
Ráth an Chuilinn. Is baile suite i gContae Loch Garman é Ráth an Chuilinn.
Ráth Daingean. Is baile suite i gContae Loch Garman é Ráth Daingean.
Séipéal na hAbhann. Is baile suite i gContae Loch Garman é Séipéal na hAbhann.
Crobh fola. Planda bliantúil nó ilbhliantúil atá dúchasach don Afraic Theas, den chuid is mó. Na duilleoga rud beag súmhar go minic, cruinn nó eidhneánchruthach, sin nó maothánach. Na bláthanna i gcrobhaingí, le raon dathanna. Geiréiniaim na gairneoireachta le fáil i 3 chineál: na geiriniaim ríoga le bláthanna mórthaibhseacha, na geiréiniaim chreasacha le bandaí daite ar na duilleoga, agus na geiréiniaim eidhneánduilleogacha le duilleoga maothánacha is gais reatha.
Cróch. Planda ilbhliantúil a tháirgeann cormáin, dúchasach don Eoraip, is ea an cróch (géineas "Crocus"). Na duilleoga 12-30 cm ar fhad, lansa-chruthach snasta, imithe nuair a thagann na bláthanna amach sa bhfómhar. Na bláthanna liathchorcra cuach-chruthach le 6 theascán iombhlátha, cónasctha ag a mbun chun feadán 5-20 cm ar fhad a chruthú. Aibíonn an toradh san earrach nuair a thagann na duilleoga amach. Foinse den alcalóideach coilcicín, agus úsáidtear an ceimiceán seo i dtaighde géiniteach chun bac a chur ar scaradh na gcrómasóm i gcilldeighilt.
Cróch safrón. Speiceas cróch a bhláthaíonn sa bhfómhar, dúchasach do dheisceart na hEorpa agus an Áise is ea cróch safrón ("Crocus sativus"). Na bláthanna liathchorcra. Is foinse cróch iad na stiogmaí móra tríghéagacha geala flannbhuí, agus úsáidtear é seo mar dhathú is blaistiú bia.
Teach Coimseáin. Is baile suite i gContae Loch Garman é Teach Coimseáin.
Teach Munna. Is baile suite i gContae Loch Garman é Teach Munna.
Cróch bréige. Planda bliantúil a fhásann suas le 1 m ar airde is ea cróch bréige. Na duilleoga éilipseach le fiacla beaga imeallacha. Na bláthchinn cosúil le feochadáin, suas le 3 cm ar leithead, na bláthóga geal dearg/flannbhuí. Is dócha gur dúchasach d'iarthar na hÁise é, ach ní fhaightear fiáin a thuilleadh é. Á shaothrú leis na cianta, tráth mar phlanda datha, ach anois chun na síolta a tháirgeadh, a ndéantar ola luachmhar trádála astu.
Crochadh oirithiúnaitheach. Córas crochta neomatach nó hiodrálach a chuirtear i ngluaisteán nó feithicil eile, a mhaolaíonn na preabanna de bharr ainmhíne an bhóthair agus a choimeádann an fheithicil ar an leibhéal céanna an t-am ar fad. Is féidir an córas seo a rialú go leictreonach chun go n-oiriúnaíonn an crochadh do chúinsí dhromchla an bhóthair is luas na feithicle.
Galar Crohn. Neamhord taomach a chuireann isteach ar chodanna éagsúla de chonair an díleá is ea galar Crohn. Éiríonn líneáil an bhéil, an ghoile, is na stéige bige go príomha athlasta othrasach. Fulaingíonn duine buinneach dhian, cailliúint meáchain, agus taomanna pianta boilg is fiabhrais. 
Tá galar Crohn ainmnithe as an lia Meiriceánach Burrill Crohn (1884-1983) a chuir síos air den chéad uair.
Daoine.
Tá Galar Crohn ar Simon Harris.
Croí saorga. Caidéal, fuinnmhithe le batairí, a dhéanann an fhuil a chaidéalú i gceart ar fud na colainne, le teacht i gcabhair ar dhaoine le galar croí ar leith a dtugtar "cliseadh cairdiach" air, a bhíonn ina thrúig bháis do níos mó daoine sa tír seo is ar fud an domhain thiar ná aon ghalar eile. Modh amháin le duine a shábháil is ea an croí lag a bhaint agus croí sláintiúil a thrasphlandáil ann. Éiríonn leis an obráid seo an chuid is mó den am, ach ní féidir teacht ar dhóthain croíthe sláintiúla. Ar dtús bhí na croíthe saorga mór trom. Bhí sé deacair an fhuil a chosaint ar théachtadh is í i dteagmháil le hábhair shaorga an ghairis, agus an gaireas a chosaint ar dhiúltú ag an gcóras imdhíonach. De réir a chéile tá na gairis ag éirí níos lú éadroime, agus níos cairdiúla don fhuil is an córas imdhíonach. Caidéal chomh beag le hordóg atá in úsáid anois, na batairí taobh amuigh den cholainn, agus sreanga ag rith tríd an gcraiceann chuig an mótar sa chaidéal. Meastar go ligeann sé seo don chroí féin feabhsú cuid mhaith, agus go mbeidh croíthe saorga i ngnáthúsáid go luath.
Croídín corcra. Is cuán mara déthaobhach siméadrach é an croídín corcra ("Spatangus purpureus"). Tochlaíonn sé i ndríodar bog, ag coinneáil pasáistí ionálaithe don dromchla lena chosa feadánacha. Bíonn an béal asáitithe go dtí ionad tosaigh.
Croíghlas. Is éard is croíghlas ann ná crann síorghlas a fhásann 18 m ar airde, dúchasach do Mheiriceá Theas fo-thrópaiceach (géineas "Chlorocardium"). Gach re duilleog ubhchruthach is leathrúil. Na bláthanna scothghlas clogchruthach sépheitealach. Na caora dubh.
An Bealach Caoin Thuaidh. Is barúntacht suite i gContae Loch Garman é an Bealach Caoin Thuaidh.
Uí Bhairrche. Is barúntacht suite i gContae Loch Garman é Uí Bhairrche. Bhí Yólais labhartha anseo.
Yólais. Ba theanga Anglaice í canúint Fhotharta agus Ó mBairrche, nó an Yólais (Yólais: "Yola"), a labhraítí i gcuid de Chontae Loch Garman go dtí an naoú haois déag. Ciallaíonn "yola" 'sean' sa teanga féin. Meascán spéisiúil de theangacha éagsúla atá ann, mar atá; an Meán-Bhéarla, an Phléimeannais, an Ghaeilge, agus eile.
Cróinéir. Oifigeach poiblí a dhéanann scrúdú ar thrúig bháis i gcás go bhfuil amhras go raibh trúig fhoréigneach nó mhínádúrtha i gceist. Uaireanta déanann sé scrúdú poiblí ar chás i gcoiste cróinéara.
Croíphéist. Seadán a áitríonn seomraí an chroí is na príomhfhuileadáin. Cuireann sí isteach ar mhadraí, agus uaireanta cait. Ainmhí a bhíonn ciaptha aici, faigheann sé broincíteas ainsealach géar, niúmóine, agus athruithe sa chroí. Más trom an t-inmhíolú, faigheann sé bás go luath. Braitheann timthriall beatha an tseadáin ar mhuiscít. Tarlaíonn sí i réigiúin theo thaise dheisceart na Stát Aontaithe agus aeráidí comhchosúla, den chuid is mó. Tá tástálacha fola ar fáil chun an seadán a aithint go luath ina fhorbairt, agus is féidir é a sheachaint le cóireáil ag an staid sin. Cóireáil máinliachta is fearr má bhíonn na seadáin aibí.
Crómafór. An chuid de mhóilín a thugann dath dó. Bíonn naisc dhúbailte i gceist, cinn chomhchuingrithe go háirithe, sa chuid is mó de na crómafóir i lí-ábhair. Laghdaíonn siad seo fuinneamh na radaíochta ionsúite ionas go n-ionsúnn an chomhdhúil radaíocht infheicthe chomh maith le radaíocht ultraivialait.
Crómaicíáil. Próiseas cuingrithe íomhánna i bhfístáirgeadh, ina gcuirtear pictiúr ó fhoinse eile i réigiún ar dhath láidir. Tugtar "forleagan dathdhealaithe" ar an bpróiseas freisin.
Crómaidinimic chandamach. Teoiric an fhórsa núicléach láidir a foilsíodh den chéad uair i 1973, a nglactar leis go forleathan. Tugtar "QCD" uirthi freisin. Sa teoiric seo bíonn na cuairc greamaithe le chéile ag glúóin. Idirghníomhaíonn na cuairc de bharr airí atá ag gach ceann acu a dtugtar "dath" air, cosúil leis an idirghníomhú idir cáithníní luchtaithe de bharr an luchta i ngach ceann.
Crómaigliocáit. Crómaigliocáit sóidiam, druga frithailléirgeach a úsáidtear chun an phlúchta a sheachaint. Trádainmneacha ar an druga seo is ea Cromolyn is Intal. 
Tugtar do dhuine í le hionanálaitheoir ar leith a scaoileann an druga i bhfoirm púdair an-mhín isteach san aer ionanálaithe. 
Úsáidtear faoi ainmneacha eile is i bhfoirmeacha eile é chun riochtaí ailléirgeacha eile a chóireáil, mar fhiabhras léana is riníteas ailléirgeach.
Crómaisféar. Cuid de na cisil sheachtracha ghásacha den Ghrian (is réaltaí eile), roinnt mílte ciliméadar ar doimhneacht. Infheicthe mar chorrán tanaí solais scoth-bhándeirg le linn urú iomlán na Gréine.
Crómaitidí. An dá fhadleath, a mbíonn an dealramh air go ndeighleann siad gach crómasón nuair a dheighleann an chill, agus a scarann chun na crómasóim iníne a dhéanamh. Tá sé áisiúil staidéar a dhéanamh ar an aistriú teascán idir na crómaitidí (malartú comhchrómaitidí) chun galair dhúchasacha dhaonna áirithe a dhiagnóisiú.
Crómaitin. An coimpléasc a dhéanann cuingriú an ábhair ghéinitigh (an DNA) le cuid mhaith próitéiní taobh istigh de núicléas na cille. Ról aici ag cabhrú i ndlúthú an DNA chun go n-oiriúnóidh sé sin isteach sa núicléas, agus ag rialú feidhmeanna na ngéinte. Glacann an crómaitin ruaim, agus mar sin is féidir a dhéanamh feiceálach faoin micreascóp le linn próiseas na cilldeighilte. Bíonn sé eagraithe ina choirp scartha (na crómasóim). Tugtar "heitreacrómaitiní" ar na codanna de gach crómasóm a ruaimnítear an-dorcha, agus eocrómaitiní ar na codanna nach ruaimnítear ach go héadrom.
Cromán (anatamaíocht). San anatamaíocht, an réigiún seachtrach cruinn den leis uachtarach a chlúdaíonn alt an chromáin idir ceann an fhéimir is an peilbheas, an pointe altaithe idir an ghéag íochtarach is an stoc. Bíonn sé an-láidir an-chobhsaí, ach a ghluaiseacht teorannaithe. Tá imlíne an stoic ag leibhéal an chromáin suntasach mar thomhas in oiriúnú éadaí.
Cromán móna. Seabhac a fhaightear ar fud an tSeandomhain is ea an cromán móna (Béarla: "marsh harrier"). An cholainn donn, an ceann níos mílíthí, an t-eireaball liath. Áitríonn sé riasca (talamh féaraigh san Astraláise, uaireanta). Itheann sé froig is ainmhithe beaga eile, agus neadaíonn i measc na ngiolcach.
Go dtí le gairid, níor aithníodh ach dhá speiceas: an cromán móna iartharach ("Circus aeruginosus") agus an cromán móna Afracach ("C. ranivorus"). Anois, roinntear iad i suas le sé cinn de speicis: an cromán móna iartharach ("Circus aeruginosus"), an cromán móna oirthearach ("C. spilonotus"), an cromán móna Papuach ("C. spilonotus spilothorax" nó "C. spilothorax"), an cromán móna seascainn ("C. approximans"), cromán móna Réunion ("C. maillardi maillardi" nó "C. maillardi") agus cromán móna Madagascar ("C. maillardi macrosceles" nó "C. macrosceles"). Is é seo sé cinn as na 16 speiceas sa ghéineas Circus, agus dá bharr sin, ní grúpa tacsanomaíochta iad na cromáin mhóna.
Crómanas. An chomhpháirt d'fhíschomhartha a chinneann fordhath is sáithiú an datha atáirgthe. Uaireanta giorraítear chuig ‘cróma’ é.
Crómatachas. Airí ceoil a bhaineann feidhm as nótaí, idirchéimeanna is cordaí taobh amuigh den phríomhghléas. Tugtar "nóta crómatach" nó "leatonach" ar nóta nach bhfuil sa scála diatonach. Ba réamhtheachtaire é beart i dtreo foirceann an chrómatachais ag Wagner, mar shampla, sa 19ú céad, agus ar thréigean na tonúlachta i gceol Schoenberg is cumadóirí eile sa 20ú céad.
Crómatafór. Is éard is crómatafór ann ná cill, nó struchtúr taobh istigh de chill, a iompraíonn lí. I gcuid mhaith ainmhithe, is crómatafóir cealla a chuimsíonn gráinníní lí. Is féidir leis an ainmhí a dhath a athrú trí na gráinníní seo a scaipeadh nó a chrapadh.
Crómatagrafaíocht. Crómatagrafaíocht is ea an téarma a úsáidtear chun cur síos a dhéanamh ar theicníc deighilte ina mbogtar pas silteach (soghluaiste) atá ag iompar cumaisc le pas ionsúiteach roghnach seasta. Tá roinnt cineálacha éagsúla crómatagrafaíochta ann, a bhfuil difríocht eatarthu sa phas silteach nó sa phas seasta a úsáidtear. I gcrómatagrafaíocht pháipéir is tuaslagóir é an pas silteach agus is céim sheasta é an t-uisce atá coinnithe i snáithíní an pháipéir chrómatagrafaíochta. I gcrómatagrafaíocht cholúin is tuaslagóir é an pas silteach arís agus is soladach
míndeighilte, amhail glóthach shilice nó alúmana, é an pas seasta. I gcrómatagrafaíocht chaolchisil, is tuaslagóir é an pas silteach freisin agus is caolchiseal solaid mhíndeighilte, amhail glóthach shilice nó alúmana, atá tacaithe ar
ghloine nó ar alúmanam é an pas seasta.
Tá feistí eastósctha pas soladaigh ina bhfoirmeacha neamhchostasacha de chrómatagrafaíocht cholúin a cheadaíonn do dheighiltí an-ghasta ábhar.
Bíonn an chrómatagrafaíocht chaolchisil úsáideach go háirithe in obair fhóiréinseach, mar shampla, i ndeighilt na ruaimeanna ó shnáithíní.
Is teicnící crómatagrafaíochta níos forbartha iad an chrómatagrafaíocht gháis agus an chrómatagrafaíocht leachta ardfheidhmíochtaBíonn an chrómatagrafaíocht gháis agus an chrómatagrafaíocht leachta.