Trelis/gawiki huggingface dataset:
Leictreonghunna. Feiste chun léas leictreon a tháirgeadh. Táirgeann sé catóid théite leictreoin inti trí astú teirmianach, agus aomann anóid dhiúltach, atá fad éigin amach ón gcatóid, na leictreoin seo. Éartar cuid acu seo ar ais le leictreoid ghreille in aice leis an gcatóid atá luchtaithe go diúltach, agus rialaíonn sí seo an líon leictreon a leanann ar aghaidh, is mar sin déine an léis. Luasghéaraíonn agus fócasaíonn leictreoidí dearfacha eile an léas roimh an anóid. Is feiste bhunúsach é seo sa luascóp ga-chatóideach, an leictreonmhicreascóp, agus an feadán teilifíse.
Leictreonvolta. Aonad fuinnimh a úsáidtear i bhfisic adamhach, fisic núicléach, agus fisic na gcáithníní. Is é eV an tsiombail dó. Is ionann 1 eV agus an t-athrú i bhfuinneamh leictreoin nuair a aistríonn sé trí dhifríocht poitéinsil 1 V. 1 eV = 1.602 × 10 J (giúl). In úsáid go forleathan sna foirmeacha keV (103 eV), MeV (106 eV), agus GeV (109 eV).
Leictridhiúltacht. Is éard is leictridhiúltacht ann ná tomhas cáilíochtúil ar an gclaonadh chun leictreoin a ghabháil, nó taobh diúltach déphoil a chruthú i nasc le hadaimh eile. Bíonn sí i gcomhréir, a bheag nó a mhór, le suim fhuinneamh gníomhachtúcháin is fhuinneamh leictreonfhiníochta an adaimh. Thairg Linus Pauling scála garbh luachanna mar seo: F (4.0), O (3.5), Cl (3.2), N, Br (3.0), S, I (2.7), C (2.5), neamh-mhiotail eile (2.2-2.0), miotail (1.8-1.0).
Leictridinimic. Is éard is leictridinimic nó leictreamaighnéadas ann ná brainse den bhfisic theoiriciúil a dhéanann staidéar ar ghluaisní luchtanna leictreacha a chuirtear ar siúl ag réimsí leictreacha is maighnéadacha.
Leictridinimic chandamach. Teoiric ar idirghníomhuithe leictreamaighnéadacha a shaothraigh na fisiceoirí Meiriceánacha Richard Feynman is Julian Schwinger (1918-1994), an fisicí Seapánach Sinichiro Tomonaga (1906-1979), agus daoine eile sna 1940idí. Tugtar "QED" uirthi freisin. Idirghníomhaíonn cáithníní fo-adamhacha luchtaithe trí fhótóin, candaim na radaíochta leictreamaighnéadaí. Réamhinsíonn an teoiric g-fhachtóir an leictreoin agus na leibhéil fuinnimh adamhaigh go han-chruinn. Is tomhasteoiric fréamhshamhla í seo, agus bunaíodh teoiricí na bhfórsaí núicléacha ar an tsamhail seo.
Leictrifíl. Aon rud le heasnamh leictreon a mbíonn claonadh aige imoibriú le hionad atá luchtaithe go diúltach. Is caitiain an chuid is mó díobh.
Leictrilít. Córas, tuaslagán de ghnáth, ina dtarlaíonn imoibrithe leictriceimiceacha. Is gá go mbeidh sé seoltach a dhóthain chun sruth leictreach a ligean tríthi, agus baintear seo amach le tiúchan ard ian atá támh ó thaobh na leictriceimice de.
Leictrimíografaíocht. Staidéar ar chrapadh matáin trí leictreoidí a ghreamaítear ar an gcraiceann go hoiriúnach gar don mhatán. Tarlaíonn gníomhaíocht bheag leictreach nuair a chrapann an matán, agus taifeadtar an ghníomhaíocht ag an dromchla mar rianú ar scáileán nó páipéar nó i bhfoirm dhigiteach i ríomhaire.
Léim Bhuabhall an Chinn Bhasctha. Ionad tábhachtach seandálaíochta in Alberta i gCeanada. Ó timpeall 4000 RC go dtí an 19ú céad, dhéanadh daoine dúchasacha ár ar thréada móra buabhall trí iad a thiomáint ina dtáinrith thar imeall aille 10 m ar airde. Láthair oidhreachta domhanda anois.
Léimneach buinsí. Léimneach ó ionad ard a bhfuil an léimneoir ceangailte leis trí cháblaí láidre rubair, greamaithe lena rúitíní. Ríomhtar fad is teannas an chábla chun déanamh cinnte de go n-aisléimeann an léimneoir roimh an talamh a shroichint. D'éirigh an ghníomhaíocht an-choitianta sna 1990idí, agus is spórt í i gcuid mhaith tíortha anois.
Léimneoir (féileacán). Féileacán le réise réasúnta beag sciathán, ceann mór agus colainn mhór. Na hadharcáin cleithchruthach go minic, scartha go maith ag a mbun. Itheann na cruimheanna féar.
Leintivíreas. Víreas atá cosúil le baill eile de chlann na reitrivíreas, ó thaobh deilbheolaíochta is ceimice, ach nach gcuireann tús le siad. Fuarthas go bhfuil baint ag cuid mhaith leintivíreas le galair ainsealacha, cosúil le hairtríteas, niúmóine a éiríonn níos measa de réir a chéile, agus galair mhalla néareolaíocha.
Leipididéandran. Garbhógach iontaisithe a bhíodh scaipthe go forleathan go déanach sa ré Phailéasóch (590-250 milliún bliain ó shin). An-ard, suas le 30 m ar airde, agus craobhtha in dhá aicme. Ar na plandaí fuarthas coilm duilleog muileatach is cóin mhóra.
Lepidoptera. Ord mór feithidí a chuimsíonn 186,000 speiceas féileacán is leamhan, na Léipidiptirí, nó Lepidoptera. Bíonn dhá phéire sciathán scannánach clúdaithe le lanna ar na feithidí fásta. Bíonn na sciatháin thosaigh is dheiridh ceangailte le chéile. An béal modhnaithe ina phrobasc caol diúil. Itheann na larbhaí cruimh chabáiste plandaí, agus a mbéil oiriúnaithe chun coganta.
Léiritheacht. Is é rud is léiritheacht ann ná an méid d'iarmhairt ghéine a fheictear i bhféinitíopa. Bíonn an ghéin iomlán léiritheach má bhíonn a hiarmhairt le feiceáil i ngach indibhid leis an ngéin, mar a tharlaíonn in abhcacht acondraplaisteach. Bíonn léiritheacht laghdaithe nuair nach mbíonn iarmhairt shofheicthe i gcuid de na hindibhidí a iompraíonn an ghéin, mar a tharlaíonn i mbracadactaile (giorracht mhínormálta sna méara láimhe is coise). Mar shampla eile, is féidir go gcuirfidh an ghéin don scléaróis thiúbrach tús le heipileipse, moilliú meabhrach agus gríos cnis i nduine ar leith, ach le gríos cnis amháin i nduine eile. Is cásanna iad seo de léiritheacht athraitheach nach eol cén fáth a dtarlaíonn sí.
Léiriú leanúnach. San ealaín, cleachtadh ina gcuimsítear staideanna leanúnacha scéil i bpictiúr amháin is ea léiriú leanúnach. Mar shampla, i radharc de bhreith Chríost, is féidir go mbeidh na haoirí sa réamhionad, agus i leataobh i gcéin freisin ag tabhairt aire dá dtréad.
Léirmhínitheoir. Ríomhchlár a léann cód foinseach a scríobhadh i dteanga ríomhaire ardleibhéil, ráiteas amháin i ngach iarraidh, agus a chuireann na treoracha sa ráiteas sin i bhfeidhm láithreach bonn roimh dhul ar aghaidh don chéad ráiteas eile. Mar sin, ní hionann é is tiomsaitheoir, a dhéanann seiceáil ar is a aistríonn an cód iomlán foinseach go dtí tacar treoracha i dtreoirchód (an cód aidhme).
Leispiachas. Aomadh is feidhmiú gnéasach idir mná is ea leispiachas, a fhágann fir amach mar phairtnéirí gnéasacha. Is leispiach í bean a bhfuil caidreamh grámhar aici, nó ar mhaith léi caidreamh grámhar a bheith aici, le bean eile.
Cosúil le hómaighnéasachas fireann, is ábhar é atá ag éirí níos polaitiúla le blianta anuas, nasctha go minic le feimineachas.
Leith uisce. Planda beag ilbhliantúil feoiliteach ascaideach, dúchasach don leathsféar thuaidh agus sléibhte Mheiriceá Theas. Na duilleoga i gcnota, ubhchruthach, fillte isteach rud beag. Na bláthanna aonair ar ghas gan duilleog, démhaothánach sporach, bán, liathchorcra nó vialait. Gabhtar feithidí ar chumhdach greamaitheach na nduilleog, scuabtar iad d'imill na nduilleog ag an mbáisteach, filleann na himill sin, táltar einsímí díleáite orthu, ionsúitear na torthaí, agus ar deireadh osclaíonn na duilleoga arís.
Léitheoir optúil carachtar. Meaisín atá in ann téacsanna caighdeánacha a léamh isteach i ríomhaire le cabhair teicníochtaí optúla is ríomhaireachta.
Leithphéisteanna. Fíleam ainmhithe leata, cosúil le péisteanna, ina bhfuil grúpaí seadán (na péisteanna ribíneacha is na púcháin) agus ainmhithe a mhaireann go neamhspleách (na plánáraigh).
George Edouard Lemaître. Réalteolaí a rugadh i Charleroi na Beilge ab ea an Moinsíneoir George Edouard Lemaître (17 Iúil 1894 – 20 Meitheamh 1966). Sagart Caitliceach agus ollamh le fisic ag an Université catholique de Louvain a bhí ann. As a shaothar a tháinig coincheap na hOllphléisce mar bhunús na Cruinne.
Philipp Lenard. Fisicí Gearmánach ab ea Philipp Eduard Anton Lenard (1862-1947). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1905 as a thaighde ar ghathanna catóideacha.
Pierre Charles L'Enfant. Ailtire is dearthóir cathrach a rugadh i bPáras ab ea Pierre "Peter" Charles L'Enfant (9 Lúnasa 1754 – 14 Meitheamh 1825). Cónaí air i Meiriceá ó 1777 ar aghaidh. Ar chuireadh an Uachtaráin George Washington, dhear sé plean do phríomhchathair na Stát Aontaithe, eiseamláir chumasach do dhearadh cathracha as sin amach.
André Le Nôtre. Bunaitheoir na garraíodóireachta pictiúrtha Francaí, a rugadh i bPáras ab ea André Le Nôtre (12 Márta 1613 – 15 Meán Fómhair 1700). Dhear sé na gairdíní i Versailles, agus leag amach Páirc Shéamais i Londain.
Heinrich Lenz. Fisicí Gearmánach ab ea Heinrich Lenz (1804-1865). I 1833 fuair sé amach go ritheann sruth leictreach sa treo ceart chun cur i gcoinne foinse an ionduchtaithe. Tugtar "dlí Lenz" air seo. Coisceann an dlí seo ar mheaisín leictreach gluaiseacht gan stad. Is é bunús an fhéinchóirithe i mótair leictreacha. Murach sin, d'fhéadfaí meaisíní síorghluaiseachta a thógáil.
Leolach. Planda ilbhliantúil a fhásann 60 cm ar airde, dúchasach don Eoraip agus tuaisceart Artach Mheiriceá. Na duilleoga íochtaracha fadghasach bosach le 3-5 mhaothán. 3 mhaothán an-fhiaclach ar fad ar na duilleoga ar an ngas. Na bláthanna cruinn, 2-3 cm ar leithead, le suas le 10 seipeal cuartha isteach, buí, cosúil le peitil.
Leonadh. Gortú d'alt gan briseadh ná díláithriú na gcnámh. Tarlaíonn sé de ghnáth de bharr gluaiseachta casta ionas go stróictear ballnaisc is teannáin.
Leonaidí. Cith dreigí a bhíonn le feiceáil timpeall 17 Samhain gach bliain. Mórthaibhseach thar an ngnáth gach 35 bliain, agus na mílte in aghaidh na huaire le feiceáil. Iontach amach is amach i 1966 is 2001, agus is gá fanúint go dtí 2036 don chéad taispeantás mór eile.
Lepenski Vir.  
Coilíneacht bheag réamhstairiúil d'fhiagaithe/iascairí/cnuasaitheoirí ar bhruacha na Danóibe ag Mám na nGeataí Iarainn sa tSeirbia. Fuarthas 7 bpas cónaithe ann, agus suas le 136 foirgneamh ó timpeall 6500-5500 RC ó tosaíodh ar an tochailt sheandálaíoch i 1965. Go suntasach, fuarthas 53 dealbh gaineamhchloiche d'ainmhithe is daoine, cuid acu teibí agus cuid eile níos léirithe, an dealbhóireacht cuimhneacháin is ársa san Eoraip.
Pierre Lescot. Ailtire Athbheochana a rugadh i bPáras ab ea Pierre Lescot (c 1515 - 10 Meán Fómhair 1578). Ba é an Louvre a shárshaothar, agus thóg sé sciathán de as an nua.
Ferdinand Marie Lesseps. Innealtóir a saolaíodh i Versailles na Fraince ab ea Ferdinand Marie Lesseps (19 Samhain 1805 - 7 Nollaig 1894). I 1854 thosaigh sé ar na pleananna do Chanáil Suais, a tógadh i 1859-1869. I 1881 thosaigh sé ar a scéim do Chanáil Phanama, ach níor éirigh leis í a chríochnú.
Louis Le Vau.  
Ailtire Francach a rugadh agus a fuair bás i bPáras ab ea Louis Le Vau (1612 – 11 Deireadh Fómhair 1670). Ba mharc tábhachtach i stair ailtireacht na Fraince a dhearadh i gcomhair Vaux-le-Vicomte (1657-1661) a rinne sé i gcomhar le Le Nôtre agus an péintéir Le Brun. Chomhoibrigh an triúr ar Versailles tar éis 1661.
Urbain Le Verrier. Réalteolaí a saolaíodh i St Lô na Fraince ab ea Urbain Jean Joseph Le Verrier (11 Márta 1811 – 23 Meán Fómhair 1877). Rinne sé staidéar ar fhithisí na bpláinéad, agus i 1846 réamhinis go raibh leithéid Neiptiúin ann sula bhfacthas an pláinéad.
Rita Levi-Montalcini. Néarfhiseolaí a rugadh in Torino na hIodáile ab ea Rita Levi-Montalcini (22 Aibreán 1909 – 30 Nollaig 2012). Rinne sí taighde ina seomra codlata ar dtús ar néarashutheolaíocht an scalltáin. Agus í sna Stáit Aontaithe tar éis 1947 ag obair le Stanley Cohen, d'fhionn sí fachtóir fáis na néaróg. Bhuaigh siad Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1986 as. Ise an chéad duaiseoir Nobel dár shlánaigh céad bliain. Ina hárasán sa Róimh a d'éag sí in aois a 103 bliana.
Edward Lewis. Bitheolaí a rugadh i Wilkes-Barre, Pennsylvania, ab ea Edward B. Lewis (20 Bealtaine 1918 - 21 Iúil 2004). I 1995, le Christiane Nüsslein-Volhard is Eric Francis Wieschaus, bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis as a thaighde ar na bealaí a rialaíonn na géinte forbairt is luathfhás sa suth daonna.
Gilbert Newton Lewis. Ceimicí fisiciúil a rugadh i Weymouth, Massachusetts ab ea Gilbert Newton Lewis (23 Deireadh Fómhair 1875 - 23 Márta 1946). Ceannródaí i bhfeidhmiú phrionsabail is mhodhanna oibre na fisice sa cheimic, agus dhírigh sé cuid mhaith dá thaighde ar eagar na leictreon sna scealla timpeall ar núicléis adamh.
Meriwether Lewis. Taiscéalaí a saolaíodh i Charlottesville, Virginia ab ea Meriwether Lewis (18 Lúnasa 1774 – 11 Deireadh Fómhair 1809). Ina chomhcheannaire le William Clark ar an gcéad aistear rathúil fillte trasilchríochach thar tír trasna na Stát Aontaithe ón Aigéan Atlantach go dtí an tAigéan Ciúin (aistear Lewis is Clark, 1804-1806).
Crúsca Leyden. An chéad ghaireas a ceapadh chun lucht leictreach a stóráil. Ceapadh in Ollscoil Leyden san Ollainn é i 1746. Crúsca gloine atá ann, clúdaithe taobh istigh is amuigh le scragaill miotail a gceanglaítear an scragall istigh le slat miotail tríd an stopallán inslithe. Dhéantaí an crúsca a luchtú le gineadóir leictreastatach de ghnáth. Luathfhoirm den toilleoir.
Cealla Leydig. Cealla eincríneacha a fhaightear in uirí an veirteabraigh, agus gá leo i gcomhair na speirmeacha a chruthú is na tréithe fireanna tánaisteacha gnéasacha a fhorbairt is a choinneáil. Tugtar "cealla scáineacha" orthu freisin. Suite idir na feadáin iompartha seamhain. Is é téististéarón an príomh-hormón a thálann siad, ar andraigin chumasach é, agus athraíonn a spriocorgáin é chuig hormón níos cumasaí fós, déhidritéististéarón.
Liagán greanta. Sa Ghréig ársa, cloch dhronuilleogach ina seasamh díreach suas is í snoite nó greanta. D'úsáidtí é mar leac uaighe, cloch teorann, nó clár buan fógraí i gcomhair dlíthe nó cáipéisí poiblí.
Siorc ceann casúir. Liamhán mór gníomhach, dúchasach don fharraige thrópaiceach is mheasartha, gar don chladach. A cheann leacaithe, agus maothán leathan ar an dá thaobh. Meastar go gcuireann siad seo lena inbheartaitheacht. A shúile is a phollairí scartha i bhfad amach ó chéile. Speiceas amháin san Atlantach trópaiceach, an liamhán mór ceann casúir, atá suas le 6 m ar fhad.
Lián. Feiste a úsáidtear i longa agus eitleáin, den chuid is mó, is ea lián, chun fuinneamh rothlaithe an innill a mhalartú ina shá leanúnach chun tosaigh is ea lián. 
Chuige seo cuirtear 1-4 eiteog ar an lián, ag radú amach sa phlána ceartingearach ón mol lárnach, gach eiteog le trasghearradh aereiteoige. 
De réir mar a rothlaíonn an lián, luasghéaraítear an t-uisce (i gcás na loinge) nó an t-aer (i gcás an eitleáin) ar gcúl, rud a ghineann frithfhórsa chun tosaigh. Is sá nó fórsa tiomána an fórsa deireanach seo a tharchuirtear don soitheach.
Liathán. Orgán bog íogair, réasúnta inghluaiste, is ea an liathán ar feidhm dó baictéir, prótasóin agus páirteagail nach bhfuil beatha iontu a ghlanadh amach as an gcolainn. Milleann sé cealla dearga fola, agus meitibilíonn iarann, saill is próitéiní. Faoi chosaint chás na n-easnacha ar an taobh clé den cholainn i dtreo na meánlíne ar chúl. Ní féidir é a bhrath ón taobh amuigh muna mbíonn sé ata suas le 3 oiread a mhéide normálta. Faigheann sé soláthar fola mór ón aorta, agus feidhmíonn mar thaiscumar chun gur féidir fuil a thabhairt ar ais don imshruthú ginearálta nuair is gá é. Is féidir é a bhriseadh le buillí láidre don chuid íochtarach ar clé den chás tóracsach. Má tharlaíonn a leithéid, cuireann sé fuil go trom, agus is gá é a thógaint amach go tapa nó líonfaidh an cuas boilg le fuil is gheobhaidh duine bás go tapa. Má chailleann duine fásta a liathán, ní tharlaíonn aon drochiarmhairtí dó de ghnáth.
Liathlus. Planda cumhra ilbhliantúil a fhásann 120 cm ar airde, dúchasach do chuid mhaith réigiún measartha. Na duilleoga roinnte go domhain, dúghlas ar barr agus airgeadach le ribí lomracha faoina mbun. Na bláthchinn scothdhearg/donn, líonmhar ach suarach, brúite ar ghais fhada dhuilleacha. Úsáidtear na duilleoga óga mar bhlastán ar ghé, lacha agus muiceoil.
Willard Libby. Ceimicí a rugadh i nGrand Valley, Colorado ab ea Willard Frank Libby (1908-1980). Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice i 1960 as a shaothar in úsáid carbón-14 chun dátú i seandálaíocht, geolaíocht, geoifisic agus earnálacha eile eolaíochta.
Licéar. Biotáille, driogtha ó ghráinne de ghnáth, measctha le síoróip is torthaí, luibheanna nó spíosraí chun boladh is blas láidir a insileadh ann. Bíonn toilleadh mór alcóil i licéir, agus óltar iad mar dheochanna beaga tar éis béile. Is licéir iad Cointreau, Bénédictine, Chartreuse, Cherry Heering, Tia Maria agus Drambuie.
Réadlann Lick. Réadlann ar Shliabh Hamilton gar do San Jose i gCalifornia. Dhá phríomhtheileascóp inti: teileascóp athraonta 91 cm ar trastomhas (1888), a bhfuil James Lick (1796-1876), a mhaoinigh an réadlann ar dtús, adhlactha ag a bhun, agus teileascóp frithchaiteach (scáthánach) atá 3 m ar trastomhas (1959).
Justus von Liebig.  Ceimicí a saolaíodh i nDarmstadt na Gearmáine ab ea Justus von Liebig (12 Bealtaine 1803 - 18 Aibreán 1873). Ollamh i nGiessen (1824-1852) agus München (1852-1873). Rinne sé taighde ar ghnéithe éagsúla den cheimic orgánach, ainmhíoch is talmhaíochta. Shaothraigh sé modhanna nua anailíse cosúil le comhdhlúthadán Liebig, gaireas driogtha.
Lile. Planda ilbhliantúil le bleib, déanta as duilleoga lannacha ata ag dul thar a chéile. Dúchasach do réigiúin mheasartha sa leathsféar thuaidh. An gas ag dul suas go díreach, neamhghéagach le cuid mhaith duilleog caol ailtéarnach nó bíseach. 6 theascán mór foirceanta iombhlátha ar na bláthanna, go minic ar crochadh. Trumpa-chruthach de ghnáth. nó an t-iombhláth rollta ar gcúl, cosúil le caipín Turcaigh. An-chuid dathanna, ach bán den chuid is mó, agus buí go dtí dearg is corcra, go minic ballach. Na staimíní fada ag gobadh amach. I gcuid mhaith saghsanna, tá na bláthanna an-chumhra.
Lile na Cásca. Planda ilbhliantúil le gas méith, dúchasach don Afraic Theas, a tugadh isteach in an-chuid tíortha eile. Na duilleoga mór, ar chruth rinn saighde, snasta. An bláth foirmithe as spáideog bhuí shorcóireach, timpeallaithe le truaill. An spáidín bán 15 cm ar fhad.
Lile na ngleanntán. Planda ilbhliantúil a fhásann 20 cm ar airde, dúchasach don Eoraip is an Áise is ea lile na ngleanntán ("Convallaria majalis"). Bíonn na duilleoga ubhchruthach agus i bpéirí, na gais mar a bheadh i dtruaill, an bláthra caol aontaobhach, na bláthanna bána cúmhra ag cromadh ina gcloig chruinne le 6 mhaothán gearr, na caora dearg. Saothraítear í mar mhaisiúchán agus foinse cumhráin.
Otto Lilienthal. Ceapadóir aerloingseoireachta a rugadh in Anklam na Gearmáine ab ea Otto Lilienthal (23 Bealtaine 1849 – 10 Lúnasa 1896). Rinne sé staidéar ar eitilt na n-éan chun meaisíní eitilte níos troime ná an t-aer a thógáil, cosúil le dearaí éanfhir da Vinci.
Limfe. Leacht fíochánach glan gan dath a chuimsíonn próitéiní, uisce agus ábhair eile a dhíorthaítear as an bhfuil, a iompraítear i gcóras soitheach le ballaí tanaí, neamhspleách ar an gcóras imshruthaithe. Taoscann sé ó spáis idircheallacha fhíocháin na colainne ar ais isteach sa chóras fuileadán trí shoithigh a fholmhaíonn isteach sna féitheacha fochlabhacha. Cuimsíonn sé limficítí chun orgánaigh ionfhabhaithe a scrios freisin, agus tar éis béile, geireacha (ionsúite ón stéig) le hiompar don chóras imshruthaithe fola.
Limfeagranalóma véinéireach. Is é rud is limfeagranalóma véinéireach ann ná galar a tharchuirtear go gnéasach. Baictéar atá cosúil le víreas is bun leis, Chlamydia trachomatis. Tarlaíonn othrais ar na baill ghiniúna agus borradh na nód limfeach a thaoscann bunionad an ionfhabhtaithe. Éiríonn le frithbheathaigh mar chóireáil.
Limficít. Saghas cill bhán fola ar leith (leocaicít) a bhíonn i láthair sa bhfuil, na soithigh limfeacha, agus fíocháin eagraithe liomfóideacha (an liathán, na nóid limfeacha, mar shampla). 
Rangaítear na limficítí mar limficítí B (cealla B) a dhíorthaítear ó smior na gcnámh, agus limficítí T (cealla T) a dhíorthaítear ón tímeas. 
Aibíonn limficítí B sa smior, agus cuimsíonn siad na hábhair a chruthaíonn cealla an phlasma, táirgtheoirí na n-antasubstaintí. Aibíonn limficítí T sa tímeas ó chealla réamhtheachtaire a rinne imirce ó smior na gcnámh, agus a fhéadfaidh cabhrú (cealla T cabhraithe) nó cosc a chur (cealla T coiscthe) le cealla T. 
Cuimsíonn limficítí T réamhtheachtairí cealla T cíteatocsaineacha freisin, a mharaíonn cealla atá ionfhabhtaithe le víris go díreach, gan aon antasubstaintí a bheith i gceist. 
An uireasa imdhíonach a fheictear in ionfhabhtú le SEIF, de réir dealraimh, éiríonn sí thar aon rud eile ó chailliúint cealla T cabhraithe de bharr ionfhabhtú roghnach cealla T ag an víreas agus a scrios iarmharach.
Thomas Linacre. Lia, scoláire agus duine den chléir a saolaíodh i gCanterbury Shasana ab ea Thomas Linacre (c 1460 – 20 Deireadh Fómhair 1524). Ina lia do na ríthe Anraí VII is VIII. Bhunaigh sé Coláiste Ríoga na Lianna i Londain.
James Lind. Lia a rugadh i nDún Éideann ab ea James Lind (4 Deireadh Fómhair 1716 - 13 Iúil 1794). Rinne sé taighde ar chásanna scorbhaigh ar bord long, agus ghnóthaigh cáil as a mholadh do chabhlach na Breataine torthaí is súnna citris a riaradh ar na mairnéalaigh, beart a chuir deireadh leis an ngalar ina measc. Chuir sé tús le próisis chun míolta cnis a bhaint de mhairnéalaigh, longa otharlainne, agus driogadh sáile chun uisce inólta a sholáthar amuigh ar an bhfarraige.
Charles Lindbergh. Eitleoir a rugadh i nDetroit, Michigan ab ea Charles Augustus Lindbergh (2 Feabhra 1902 – 26 Lúnasa 1974). Rinne sé an chéad eitilt aonair thrasatlantach, ó Nua-Eabhrac go Páras i 1927 sa mhonaphlána "The Spirit of St. Louis". 
Rinne a gharmhac Erik Lindbergh an eitilt chéanna ina aonar i 2002. 
Fuadach.
Fuadaíodh a mhac óg ar an 1 Márta 1932. Maraíodh é.
Líne (geoiméadracht). Sa gheoiméadracht, líne a tharraingítear ionas gurb ionann, má bhíonn na 3 phointe P, Q is R ar an líne, claonadh PQ agus claonadh QR. Sa gheoiméadracht Chairtéiseach, is féidir cothromóid líne dírí a scríobh sa bhfoirm ax + by + c = 0, nó y = - (a/b) x-(c/b) sa chás gur tairisigh iad a, b is c.
Línéadach. Snáithe agus fabraic, déanta as snáithíní lín, atá in línéadach. Meastar gurb é an fhabraic is luaithe a rinneadh as plandaí. Rinneadh línéadach san Éigipt ársa, agus thug na Rómhánaigh saothrú lín is déanamh línéadaigh don Bhreatain. Is mín láidir lonrach iad líon is línéadach, agus iad faiseanta fós, bíodh is go bhfuil sé deacair cúram ceart a thabhairt dóibh.
Lintile. Planda bliantúil fosaithe nítrigine, a fhásann timpeall 40 cm ar airde. Na duilleoga cleiteach le 3-8 péire duilleoigíní dronuilleogacha, ag críochnú mar theannóg. Na pisbhláthanna bán le féitheacha liathchorcra, 1-3 cinn díobh ar ghas fada. Na cochaill dronuilleogach le síol teasc-chruthach nó dhó. Ní fios cad as an planda, ach saothraítear é leis na cianta mar bhia-phlanda. Cuid mhaith próitéine sna síolta (iad flannbhuí, donn nó glas), na lintilí.
Rombóideach. Is éard atá sa rombóideach sa gheoiméadracht thraidisiúnta, comhthreomharán a bhfuil fad neamhionann sna taobhanna cóngaracha agus ina bhfuil na huillinneacha neamhdhronuilleach. Is minic a chomhcheanglaítear na téarmaí rombóideach agus comhthreomharán; ach níl sa rombóideach ach fochineál den chomhthreomharán.
Rombas seachas rombóid is ea comhthreomharán a bhfuil an fad céanna sna taobhanna aige.
Dronuilleog seachas rombóid is ea comhreomharán dronuilleach.
Ionsaí Lachin. Oibríocht mhíleata ab ea Ionsaí Lachin ( ) a sheol an Asarbaiseáin i gcoinne Phoblacht neamh-aitheanta hArtsaice agus a gcomhghuaillithe Airméanacha feadh theorainn na hAirméine-na hAsarbaiseáine le linn Dara Cogadh Nagarna-Carabaic, agus é mar sprioc amhrasta aige smacht a fháil ar chonair Lachin. Thosaigh an t-ionsaí i lár mhí Dheireadh Fómhair, nuair a chuaigh fórsaí Asarbaiseánacha ar aghaidh isteach i gCeantar Qubadlı agus Lachin tar éis Zangilan a ghabháil. An 25 Deireadh Fómhair, ghabh fórsaí Asarbaiseánacha smacht ar chathair Qubadlı.