Trelis/gawiki huggingface dataset:
Spionáiste. Planda bláthach inite sa bhfine Amaranthaceae, a bhíonn dúchasach san Áise láir agus iarthair, is ea spionáiste.
Is planda bliantúil é (corruair débhliantúil), a fhásann suas le 30 cm ar airde. Féadfaidh spionáiste maireachtáil thar an gheimhridh i réigiúin mheasartha. Duillí ailtéarnacha, simplí, ubhacha go triantánacha, agus an-athraitheacha i méid ó thart ar 2-30 cm ar fad agus 1-15 cm ar leithead a bhíonn acu, le duillí móra ag bun na bplandaí agus duillí beaga níos airde ar an bhláthghas. Bíonn na bláthanna neamhfheiceálach, buí-uaine, 3-4 mm ar thrastomhas, ag teacht in aibíocht mar chrobhaing chnapach torthaí a bhíonn beag, crua agus tirim, 5-10 mm ar fud, agus ina mbíonn roinnt síolta .
Amúr (abhainn). Abhainn in oirthuaisceart na hÁise is ea an Amur (Rúisis: "река́ Аму́р"; Sínis: 黑龙江, Hēi Lóngjiāng, nó "abhainn an dragain dhuibh"). An 10ú habhainn is faide ar domhan atá inti agus í ina teorainn idir Cianoirthear na Rúise agus an Mhanchúir, i oirthuaisceart Dhaonphoblacht na Síne ar feadh cuid mhór dá chúrsa. Tá an Amur 2,824 km (1,755 míle slí ar fhad).
Éiríonn an Amúr i measc na gcnoc in iarthar na Manchúire ag an áit a dtagann na haibhneacha Shika agus Ergune le chéile, 303 méadar (994 troigh) os cionn leibhéal na farraige. Sníonn an Amúr feadh na teorann idir an Rúis agus an tSín, soir ar dtús, ansin soir ó dheas ag déanamh stua mór ar feadh 400 km (250 míle). Ansin leanann sí ar aghaidh soir ó thuaidh go sroicheann sí Caolas na Tartaire, idir Muir na Seapáine agus Muir Ocatsc.
Bultúr Éigipteach. Is éan é an bultúr Éigipteach ("Neophron percnopterus").
Cíobhaí Mór Breac. Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Mór Breac. Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt
Cíobhaí Beag Breac. Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Beag Breac ("Apteryx owenii"). Díothaíodh ar an mór-roinn é ach tá timpeall 1,350 ceann den speiceas ar Oileán Kapiti agus tugadh isteach in oileáin shábháilte eile é. Dealraíonn sé go bhfuil sé ag pórú ann. Níl sé ach 25 cm ar airde agus tá meáchan 1.3 cg san éan baineann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an t-éan fireann í.
Rowi. Is speiceas cíobhaí é Rowi nó Cíobhaí Donn Okarito. Tá imir liath sa chlúmh agus uaireanta tá cleití bána ar an ngrua. Is féidir leis na héin bhaineanna trí ubh féin a bhreith i séasúr amháin, agus gach ceann acu i nead difriúil.
Tokoeka. Is speiceas cíobhaí é Tokoeka. Tá sé chomh mór leis an gCíobhaí Mór Breac, tríd is tríd, agus é dealraitheach leis an gCíobhaí Donn, cé go bhfuil sé níos dathéadroime. Is léir ón DNA is sine go raibh sé le fáil ar chósta thoir an Oileáin Theas tráth.
Fospéiceas.
Tá cúpla fospeiceas ann:
Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh. Is speiceas cíobhaí é Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh. É coitianta i dTuaisceart an Oileáin Thuaidh. Timpeall 35,000 éan ann. Na héin bhaineanna timpeall 40 cm ar airde agus meáchan timpeall 2.8 cg iontu. Meáchan timpeall 2.2 cg sna héin fhireanna. Éan seiftiúil é a thaithíonn a lán gnáthóg, go fiú áiteanna ar fhág daoine a rian orthu. Clúmh biorach rua air. Dhá ubh de ghnáth agus iad á ngoradh ag an éan fireann.
Spás. Is éard is Spás ann ná an réigiún gan cuimse mórthimpeall ag a bhfuil suíomh agus treo ag rudaí. Go ginireálta glaotar spás ar an réigiún amach romhainn nuair a fhágtar atmaisféar an phláinéid, áit a bhfuil gan aer.
Wilford Brimley. B'aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Anthony Wilford Brimley, a rugadh sa bhliain 1934. Fuair sé bás ar 1 Lúnasa 2020.
Stáisiún Bhóthar Chluain Tarbh. Stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath is ea Stáisiún Bhóthar Chluain Tarbh. Tá an stáisiún suite ar Bhóthar Chluain Tarbh, 3 km ó thuaidh ó lár na cathrach.
Freastalaíonn an stáisiún ar sheirbhísí DART agus Iarnróid Éireann.
Pápa Alastar I. Ba é Alastar I an séú Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Sixtus I. Ba é Sixtus I an seachtú Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. Ba as An Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Telesphorus. Ba é Telesphorus an t-ochtú Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Rason. Cathair in oirthuaisceart na Cóiré Thuaidh is ea Rason nó go dtí an bhliain 2000 Rajin-Sǒnbong. Tá calafort ann a fhanann gan oighear sa gheimhreadh. Mar gheall air sin agus cóngaracht Rason do theorann na Rúise agus Síne, úsáidtear Rason go minic le gual agus earraí ón dá áit a chur thar lear. Tá stádas mar limistéir geilleagrach speisialta ag Rason. Tá 196,954 duine ina gcónaí ann.
Wedlease. Is éard is wedlease ann ná téarma Béarla do phósadh sealadach.
Oileáin Chúiríl. Oileánra bolcánach a shíníonn soir ó thuaidh ó Hokkaido na Seapáine go Leithinis Kamchatka sa Rúis is ea Oileáin Chúiríl. Scarann Oileáin Chúiríl Muir Ocatsc ar a dtaobh thiar agus an Aigéan Ciúin Thuaidh soir agus soir ó dheas uathu. Tá 56 oileán ar fad ann chomh maith le roinnt carraigí. Tá an t-oileánra 1,300 km (810 míle) ar fhad. Tá achar 10,503.2 km2 (4,055 míle cearnacha) de thalamh sna hoileáin.
Tá na hoileáin ar fad faoi dhlínse na Rúise faoi láthair, cé go bhfuil éileamh ag an tSeapáin ar roinnt oileán i ndeisceart an oileánra. Sa bhliain 2010 bhí cónaí ar 19,434 duine ar na hoileáin.
Pápa Hyginus. Ba é Hyginus an naoú Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. Ba as an Aithin é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Pius I. Ba é Pius I an deichiú Pápa ar an Eaglais Chaitliceach. Ba as Aquileia An Iodáil é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Anicetus. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Anicetus. Ba as an Aithin é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Soter. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Soter . Ba as an Aithin dó agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Eleuterus. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eleuterus. Ba as Nicopolis, Epirus é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Vioctór I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Vioctór I. Ba as An Afraic é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Zephyrinus. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Zephyrinus. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Callixtus I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Callixtus I.
Burt Kwouk. B'aisteoir Sasanach é Herbert Tsangtse "Burt" Kwouk (a rugadh ar an 18 Iúil 1930 – 24 Bealtaine 2016).
Leithinis Kamchatka. Leithinis mħór in oirthuaisceart na hÁise is ea Leithinis Kamchatka. Tá sí 1,250 km (780 míle) ar fad. Tá Leithinis Kamchatka suite idir an Aigéan Ciúin soir agus Muir Ocatsc siar. Go díreach amuigh ó chósta an Aigéin Chiúin tá an Trinse Chúiríl-Kamchatka atá 10,500 m (34,400 troigh) ar doimhne. Gné shuntasach de thírdhreach na leithinse ná roinnt bolcán atá anois ina Suíomh Oidhreachta Domhanda ag UNESCO. 
Cuimsíonn Leithinis Kamchatka, in éineacht leis na hOileáin Komander agus Oileán Karaginsky, Kamchatka Krai, roinn de chuid Chónaidhm na Rúise. Tá 322,079 duine ina gcónaí in Kamchatka Krai, cuid mhaith díobh in Petropavlovsk-Kamchatsky, príomhchathair an "krai" agus atá suite ar an leithinis féin.
Magadan. Calafort agus príomhchathair Chúige Mhagadan sa Rúis is ea Magadan. Tá Magadan suite in oirthuaisceart na Rúise ar chósta Mhuir Ocatsc. Bunaíodh Magadan i 1930 agus, go dtí an bhliain 1991, bhí an chathair dúnta ar an domhan mór. Tá sé oscailte do chuairteoirí ó shin i leith, ach tá laghdú leanúnach ar an líon daoine ina gcónaí ann: 151,652 duine sa bhliain 1989; 99,399 i 2002; agus 95,982 i 2010.
Mike Myers. Is fuirseoir Meiriceánach é Michael Jonathan "Mike" Myers, a rugadh sa bhliain 1963 in Scarborough, Ontario, Ceanada. Ba as Learpholl Shasana dá thuismitheoirí. Tá saoránacht Cheanadach agus na Stát Aontaithe aige.
Dúblóga Uamacha. Is éard is dúblóga uamacha ("comhaonaid", "dúblóga", "nathanna macallacha" nó "focail eamhnaithe" uaireanta) ann ná nathanna beaga a bhfuil dhá fhocal iontu agus a bhfuil rím eatarthu de ghnáth. Is féidir an focal céanna a athrá nó athrú beag a bheith i gceist, ar nós "rírá" agus "ruaille buaille".
Tá an tógáil sách coitianta sa Ghaeilge, "rí rá" mar shampla. 
Feictear samplaí amhail "helter skelter" sa Bhéarla, áit a dtugtar "reduplicated words", "reduplicatives", "rhyme motivated compounds", "echo words" nó "flip-flop words" orthu.
Tá cineál eile dúblóige ann freisin, leithéidí "gan stop gan stad", "beo bocht", "briste brúite". 
Samplaí sa Ghaeilge.
 
Abairtí agus eile.
GoIna measc seo tá abairtíní beaga agus nathanna a leanann an sainmhíniú thuas nó a thagann leis de bharr litrithe.
"Lúrabóg Lárabóg, buidhe ó n-Éirinn, Éire plubán, plubán súlach, súil na gcaorach, dhá chéad lumán, lumán, láthaigh, súistín, búistín, buille bheag ar bhéicín, buille bheag ar bharr na gcos agus cnap isteach an fhaoideóig
bhuidhe."
LIOP-A-LEAP / LIOP-A-DA-LEAP, seanfhocal: Chomh sámh le liop-a-da-leap.
 Tá Filimín Falaimín i n áird' ar an bhfalla.
 Thuit Filimín Falaimín anuas ar an dtalamh;
 Dá dtagadh dháréag agus triúr agus dachad
 N'Fhéadfaidís filimín Falaimín a chuir i
 n áird' ar an bhfalla.
 "Sleithide [seilmide] búrtach, bártach,
 Cuir amach do adharca
 Atá na ba bána
 Ag ól do chuid meidhge."
 Do dhún mo rosc is is olc mar tá mo chiall
 Tá lagar im chois is stoca bán faoim ghiall;
 Ní fada a bheidh "och ná boch" ag mnáibh i mo dhiaidh
 Ach is fada a bheidh corp na loicht ag fail na bpian.
 Sgaoil sé leis ins na sidhe siúmannaí, ins na rith ruaimeannaí, ins na ruaimeannaí rith ruadh reatha, go dtabhradh sé cnoc de léim agus gleann de thuslóig, go rabh dubhantaí dubha na h-oidhche ag druidim leis, dubhantaí geala an lae ag druidim uaidh, an gearrán bán ag dul faoi chapóig agus an chapóg ag imtheacht uaidh gur casadh sgaoith gearrfhiadh leis ar thaoibh molaidh shléibhe.
Snip sneap, cluinim sibh,
Maith sibh, a chrogalla,
Anois isteach libh!
Ón rann "Le do Thoil, a Naoi"
"Píosum Pósum, Práitín Rósta,
Poitín uisce i lár na tine
Sin iad mo lánú pósta."
SeanGhaeilge.
https://ogham.glasgow.ac.uk/index.php/2023/02/20/what-does-the-word-ogam-mean-and-where-does-the-name-come-from/
Foinsí.
Ní
Dhomhnaill
(Cáit):
Dúblóga
uamacha
Gaeilge.
In
Béaloideas
56
(1988),
pp.
141–152
A collection of alliterative and riming doublets in Irish. Includes (§8) an excursus on the possible derivation of fionna feanna
Pápa Urban I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Urban I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Pontian. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Pontian.
Pápa Anterus. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Anterus. Ba as Calabria é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Fabian. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Fabian.
Pápa Cornelius. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Cornelius.
Pápa Lucius I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Lucius I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Stiofán I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Stiofán I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Sacailín. Oileán mór faoi dhlínse na Rúise atá suite in iarthuaisceart an Aigéin Chiúin is ea Sacailín (Rúisis: Сахалин; Seapáinis: 樺太, "Karafuto"). Tá an t-oileán suite idir Mhuir Ocatsc ar thaobh thoir an oileáin agus Caolas na Tartaire ar a thaobh thiar. Tá Caolas La Pérouse (nó Caolas Sōya) idir Shacailín agus Hokkaido na Seapáine. Sa bhliain 2005 bhí timpeall is 580,000 duine ina gcónaí ar an oileán. Is é Yuzhno-Sakhalinsk príomhchathair Chúige Shacailín agus an baile is mó ann. 
Tá úinéireacht an oileáin faoi chaibidil idir an Rúis agus an tSeapáin le cúpla céad bliain anuas. Le linn dhá thréimhse bhí na Seapánaigh i réimeas ar dheisceart an oileáin agus na Rúisigh sa tuaisceart. Tháinig deireadh le smacht na Seapánach ar an oileáin den dara huair ag deireadh an Dara Cogadh Domhanda sa bhliain 1945. Ag an am sin, na 300,000 Seapánach agus Cóiréach a bhí ina gcónaí ar Shacailín, chuir na Sóivéadaigh ag obair iad ar feadh 5 bliana sular cuireadh ón oileán iad. Ba shin sa bhliain 1951 agus Conradh San Francisco sínithe idir an tAontas Sóivéadach agus an tSeapáin. Ghéill na Seapánaigh a smacht ar an oileán sa chonradh sin ach níor aithin siad úinéireacht na Sóivéadach (ná aon dream eile) ar Shacailín. Na hAidhniúigh a bhí dúchasach ar an oileán, thug siad a n-aghaidh ar an tSeapáin.
72,492 ciliméadar cearnacha achar an oileáin agus mar sin is é Sacailín an 23ú oileán is mó ar domhan.
Yuzhno-Sakhalinsk. An chathair is mó ar Oileán Shacailín agus príomhchathair Chúige Shakhalin is ea Yuzhno-Sakhalinsk agus é suite i ndeisceart an oileáin. Toyohara a thugtaí ar an gcathair faoi na Seapánaigh (1905–1945). San am úd, bhí an leath theas den oileán faoina smacht mar Mhaoirseacht Karafuto, agus bhí Toyohara mar phríomhchathair acu. Bhí 181,728 duine ina gcónaí in Yuzhno-Sakhalinsk sa bhliain 2012. Cónaíonn breis is leath de phobal an oileáin sa chathair nó ina haice. 
Stair.
Cuireadh scata príosúnach Rúiseach a chónaí san áit sa bhliain 1882. Vladimirovka a tugadh ar an lonnaíocht úd.
Yul Brynner. Aisteoir a bhí in Yul Brynner (11 Iúil 1920 – 10 Deireadh Fómhair 1985 a rugadh sa Rúis leis an ainm Yuly Borisovich Briner (Rúisis: Юлий Борисович Бринерagus) a d'oibrigh do na meáin siamsaíochta Meiriceánacha sa chuid ba mhó dá shaol gairmiúil. Aithnítear é as róil mar Ramses III in "The Ten Commandments" (scannán, 1956) agus an Rí Mongkut in "The King and I" (dráma).
A luathshaol.
Rugadh Yul in Vladivostok i bPoblacht an Chianoirthir. Sa bhliain 1940 thug seisean agus a mháthair a n-aghaidh ar Mheiriceá. Sa Dara Cogadh Domhanda, d'oibrigh sé ar an raidió ag craoladh an nuachta i bhFraincis do mhuintir na Fraince.
Pápa Sixtus II. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Sixtus II. Ba as an nGréig é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Dionysius. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Dionysius. Ba as an nGréig é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Feilimí I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Feilimí I. Ba as an Róimh é agus ghlac sé an Chríostaíocht.
Pápa Eutychian. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Eutychian.
Pápa Caius. Ba phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Caius.
Pápa Marcellinus. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Marcellinus.
Pápa Marcellus I. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é Marcellus I.
Orange Is the New Yellow. Craoladh an dara heipeasóid is fiche, Orange Is the New Yellow, den seachtú sraith is fiche "The Simpsons" ar an 22 Bealtaine 2016. Scríobh Eric Horsted an eipeasóid seo. D'fhéach 2.54 milliún duine ar an eipeasóid.
Sionnach Darwin. Is ainmhí é an sionnach Darwin. Mamach atá ann.
Eachlann. Is éard is eachlainne ann ná sraith nó clós stáblaí agus tithe carráistí a bhfuil áit chónaithe os a gcionn, a tógadh taobh thiar de thithe móra na cathrach sular tháinig mótarfheithiclí in áit na gcapall go luath san fhichiú haois. Is iondúil go mbíonn eachlanna suite i gceantair chónaithe a bhfuil an-éileamh orthu, tar éis iad a bheith tógtha chun freastal ar chapaill, ar chóisteoirí agus ar sheirbhísigh stáblaí na gcónaitheoirí rathúla.
Baintear úsáid as an bhfocal chun "Mews" an Bhéarla a aistriú.
Tar éis theacht an Dara Cogadh Domhanda, cuireadh caolsráideanna agus na tithe garáistí le haghaidh gluaisteán ina n-áit.
An spás amuigh. Is éard atá i gceist leis an gcianspás, nó an spás amuigh, ná an spás idir atmaisféar an Domhain agus na reanna neimhe na cruinne.
Atmaisféar. Is imchlúdach gáis mórthimpeall an domhain nó pláinéad eile é atmaisféar.
Ionam (glasra). Go hiondúil, glaoitear ionam ar roinnt speiceas de phlandaí sa ghéineas "Dioscorea" (sa bhfine "Dioscoreaceae") a chruthaíonn tiúbair inite.
Is fíniúnacha luibheacha ilbhliantúil iad seo a shaothraítear le haghaidh a gcuid tiúbar stáirsiúil san Afraic, san Áise, sa Mheiriceá Laidineach, sa Mhuir Chairib agus san Mhuir Chairib agus san Aigéine. Tá go leor saothróg den ionam ann. Cé go bhfuil roinnt cineálacha de phrátaí milse ("Ipomoea batatas") ar a dtugtar freisin ionam orthu i gcodanna de na Stáit Aontaithe agus Ceanada, ní chuid den bhfine Dioscoreaceae ach is leis an fhine neamhbhainteach glóir na maidine nó Convolvulaceae é.
Reflection (albam Fifth Harmony). Is é Reflection an chéad albam ó Fifth Harmony. Scaoileadh é ar an 30 Eanáir 2015.
7/27. Is é 7/27 an dara halbam ó Fifth Harmony. Scaoileadh é ar an 27 Bealtaine 2016.
Camchuairt.
Thosaigh an chamchuairt "The 7/27 Tour" ar an 22 Meitheamh 2016.
Busan. Cathair agus calafort in oirdheisceart na Cóiré Theas is ea Busan (Cóiréis: 부산 or 釜山: foghraíocht in IPA: pusʰan), nó Pusan roimh an mbliain 2000). Is é Busan an dara cathair is mó sa tír i ndiaidh Seoul. Is é Busan an 5ú calafort is mó ar Domhan de réir tonnáiste lasta. Tá 3,657,840 duine ina gcónaí ann (2005). Tá timpeall 4,6 milliún duine ina gcónaí i mórcheantar Busan, ceantar ina bhfuil dhá chathair eile, Gimhae agus Yangsan, suite. 
Tá an siopa iolranna is mó ar Domhan, Shinsegae Centum City, in Busan.
Stair.
Bhí Busan ar an dá chathair sa Chóiré (Daegu an ceann eile) a d'fhan saor ó na fórsaí cumannacha le linn Chogadh na Cóiré sna luath 1950idí. Bhí rialtas Phoblacht na Cóiré suite in Busan ar feadh tamaill sa tréimhse sin. Phlódaigh teifigh isteach in Busan as chuile chearn den tír agus d'fhág sin a rian ar chultúr na cathrach, mar shampla ar an gcócaireacht.
Richard Stanihurst. Ailceimiceoir, file, sagart agus staraí ó Éirinn ba ea Richard Stanyhurst nó Richard Stanihurst (1547–1618).
Beatha.
Ba é a athair James Stanyhurst Cláradóir Bhaile Átha Cliath agus Spícéir Dháil na hÉireann sna blianta 1557, 1560 agus 1568. Cuireadh oideachas ar Richard i gColáiste Chill Chainnigh faoi stiúir Peter White agus i 1563 chuaigh sé go dtí Coláiste na hOllscoile in Oxford, mar ar bhain sé céim amach. Ina dhiaidh sin rinne sé staidéar ar an dlí in Furnival’s Inn agus in Lincoln’s Inn. 
I 1587 scríobh sé cuid de "Chronicles of England, Scotland, and Ireland" ("a playne and perfecte description") agus "History of Ireland during the reign of Henry VIII", leabhair le Richard Holinshed. Chuir na saothair seo olc ar Chaitlicigh.
Ní raibh lé aige leis an nGaeilge, agus b’oth leis go raibh an teanga úd chomh daingnithe sin sa Pháil i measc a leithéidí féin – “when their posteritie became not altogither so warie in keeping, as their ancestors were valiant in conquering, the Irish language was free dennized in the English Pale: this canker tooke such deep root, as the bodie that before was whole and sound, was by little and little festered, and in manner wholly putrified…” (1587). 
I 1579, tar éis bhás a mhná céile Janet Barnewall, chuaigh Stanyhurst go dtí an Ísiltír. Chaith sé dúthracht le cúis an Chaitliceachais tar éis dó Helen Copley a phósadh, rud a tharla roimh 1585. Bhí sé ina chónaí in easpagóideacht Liège agus chuir sé caidreamh ar an dream Paracelsach a bhí faoi cheannas Ernest na Baváire (1554–1612). As sin amach rinne Stanihurst anailís ar an ngaol idir leigheas agus ceimic.
Go luath sna 1590í fuair sé cuireadh ó Philib II na Spainne agus chuaigh ag obair sa saotharlann mhór ailceimiceach in El Escorial. Chuireadh sé scéala chun an Rí i dtaobh cúrsaí na gCaitliceach i Sasana. Nuair a fuair a bhean chéile bás i 1602 chuaigh sé le sagartóireacht agus bhí sé ina shéiplíneach ag Ard-Diúc Albert na hOstaire san Ísiltír. Bhí a mhac William Stanyhurst ina Íosagánach. 
Dealraíonn sé gur cailleadh é sa Bhruiséil.
Iora sionnaigh Delmarvach. Is ainmhí beag é an t-iora sionnaigh Delmarvach. Mamach atá ann.
Cíb an mhadra rua. Is é cíb an mhadra rua a thugtar ar chineál planda.
Coinnle corra Spáinneacha. Is speiceas plandaí é coinnle corra Spáinneacha ("Hyacinthoides hispanica").
Fritz Stern. Staraí Meiriceánach ab ea Fritz Stern (2 Feabhra 1926 – 18 Bealtaine 2016). Rugadh isteach i dteaghlach gairmiúil léannta é i mBreslau, i gcuid den Ghearmáin atá sa Pholainn inniu. Dochtúir ab ea a athair agus oideoir páistí teoiriciúil a bhí ina máthair. Dhírigh Fritz a aird ar stair na Gearmáine, stair na nGiúdach agus an staireolaíocht.
Cé gur Liútaraigh iad baill an teaghlaigh, ba de shliocht Giúdach iad. D'imigh siad ón nGearmáin sé seachtainí roimh Kristallnacht sa bhliain 1938. Chuir siad fúthu in Jackson Heights, Queens, Nua-Eabhrac. D'fhreastail Fritz ar Ollscoil Columbia i gcathair Nua-Eabhrac. Mar theagascóir ag an ollscoil chéanna, bhain sé amach an Chathaoir Seth Lowe, onóir mhór. Sna blianta 1953–1997 bhí sé ina ollamh ag Columbia. Propast ar an ollscoil ar fad é ar feadh tamaill. Ag tosú sa bhliain 1954, bhí sé ina aoiléachtóir go minic ag Freie Universität Berlin.
Sionnach foraoise. Is ainmhí é an sionnach foraoise.Mamach atá ann.
The Simpsons (séasúr 28). Craoladh an ochtú séasúr is fiche "The Simpsons" idir 25 Meán Fómhair 2016 agus 21 Bealtaine 2017 ag tosú le "Monty Burns' Fleeing Circus". Craoladh an 600ú eipeasóid, "Treehouse of Horror XXVII", i rith an séasúr seo.
Yongle. An tríú himpire de chuid an rítheaghlach Ming sa tSín ab ea an tImpire Yongle nó Ming Chengzu (2 Bealtaine 1360 – 12 Lúnasa 1424). Zhu Di a ainm pearsanta (is é Zhu a shloinne). Rugadh in Yingtian nuair a bhí an Rítheaghlach Yuan (is é sin réimeas na Mongólach) i réim go fós. Bhí sé ina impire sna blianta 1402–1424. Fuair sé bás in Yumuchuan san Ion-Mhongóil agus é ina impire ar an tír.
An 4ú mac ag an Impire Hongwu a bhí in Zhu Di. Tháinig Zhu Yunwan, nia le Hongwu, i gcomharba ar Hongwu nuair a fuair sé seo bás, ach nuair a thosaigh sé ag marú a chuid uncailí thapaigh Yongle an deis chun teideal an impire a bhaint amach dó féin, rud a rinne sé. Nuair a chuir na scoláirí-mhaorlathaigh sa tSín ina choinne (mar cheap siad nach raibh sé i dteideal na ríchathaoireach), chuir sé roinnt díobh agus a gclann chun báis agus, agus d'atheagraigh sé an córas scrúdaithe trínar earcaíodh oifigigh na himpireachta chun iad a choinneáil faoi smacht.
Bhí oideachas den scoth faighte ag Yongle agus é óg. Tógadh an Túr Poircealláin in Nanjing le linn réimeas Yongle, agus ba faoi Yongle freisin a tiomsaíodh an Chiclipéid Yongle. Faoi Yongle a rinne Zheng He a dturais thaiscéalaíochta luatha fud an Aigéin Indiaigh. Fuair Yongle bás agus é i gceannas ar shluaíocht mhíleata i gcoinne na Mongólach.
Fíniúin shionnachúil. Speiceas fíniúna is ea an fhíniúin shionnachúil nó Vitis labrusca agus í sa ghéineas Vitis i bhfine na bplandaí blátha ar a dtugtar Vitaceae. Tá sí dúchasach d'oirthear Mheiriceá Thuaidh. Ar an líon mór saothróga di áirítear Catawba, Concord, Delaware, Isabella, agus Niagara, chomh maith lena lán caora fíona cros-síolracha leithéidí Agawam, Alexander agus Onaka. Ní hionann leis an bhfíonchaor Eorpach, "Vitis vinifera", bíonn an craiceann inscartha go héasca ón gcaor agus bíonn teannóga ar gach nód den ghas. Táthar beagnach cinnte gurb í an fhíniúin shionnachúil a dtáinig na hUiginnigh uirthi nuair a chuir siad fúthu sa Domhan Úr faoi Leif Ericsson timpeall na bliana 1000. Cheap na hEorpaigh go raibh boladh na gcaor cosúil le boladh an tsionnaigh agus sin fáth a ainm.
Fuath ban. Is dearcthaí atá réamhchlaonta in aghaidh ban agus cailíní é fuath ban. Baineann leithcheal ar bhonn inscne, foréigean in aghaidh na mban agus oibiachtú ar mhná leis.
Leamhan sionnaigh. Is leamhan é an leamhan sionnaigh. Ball d'fhine na Lasiocampidae atá ann.
Ciclipéid Yongle. Ciclipéid Shíneach den chineál ar a dtugtar "lèishū" ab ea an "Chiclipéid Yongle" (Sínis thraidisiúnta: 永樂大典; Sínis shimplithe: 永乐大典; pinyin: Yǒnglè Dàdiǎn). An tImpire Yongle a choimisiúnaigh an saothar sa bhliain 1403. "Canóin mhór Yongle" an chiall atá leis an teideal i Sínis. Cuireadh an chiclipéid i gcló sa bhliain 1408. An chiclipéid ghinearálta ba mhó riamh ar Domhan a bhí inti gur tháinig an Vicipéid ar an saol sna 2000idí.
Gealbhan sionnaigh. Is éan é an gealbhan sionnaigh ("Passerella iliaca").
Searbh dearg. Searbh dearg a thugtar ar roinnt speiceas plandaí blátha sa ghéineas "Pilosella".
Liosta ealaíontóirí Columbia Records. Is liosta é seo de ealaíontóirí a shínigh le Columbia Records.
Ialtóg mheasa mhór. Is ainmhí í an ialtóg mheasa mhór nó an calang ("Pteropus vampyrus").
Comhartha athfhriotail. Is gach aon de shraith comhartha poncaíochta, singil (‘ ’) nó dúbailte (“ ”), úsáidte a marcáil tosú agus deireadh an teideal nó sliocht athfhriotail é comhartha athfhriotail.
Crián. Is peann luaidhe nó maide cailc daite nó céir, úsáidte le haghaidh líníocht é crián.