Trelis/gawiki huggingface dataset:
Litriú na Gaeilge. Is éard is litriú ann ná an dóigh a n-aistrítear an focal labhartha go scríbhinn, agus is ionann litriú na Gaeilge agus na rialacha is na prionsabail a stiúrann an t-aistriú seo sa Ghaeilge. Is iad na saintréithe is suntasaí i litriú na Gaeilge ná:
Aicéatón. Is é an t-aicéatón nó an própánón an ceann is simplí de na céatóin. Tá sé sothuaslagtha san uisce, agus is tuaslagóir é ann féin. Is í an fhoirmle cheimiceach atá aige ná (CH3)2CO, is é sin, dhá mheitilghrúpa timpeall an charbóinilghrúpa. Is iomaí cineál úsáide a bhaintear as an aicéatón sa tionsclaíocht cheimiceach mar amhábhar, ach is mar dhíobhach vearnaise ingne agus mar chaolaitheoir péinte is mó a aithníonn Tadhg an mhargaidh é. 
Bíonn aicéatón ar fáil go nádúrtha in orgánach an duine, agus de réir dhealraimh, ní carcanaigin (ábhar ailse) é. Is féidir leis an aicéatón cur isteach ar an lárchóras néarógach, ach le nimhiú aicéatóin a tharraingt ort féin caithfidh tú cainníocht infheicthe de a shlogadh nó tamall fada a chaitheamh á análú isteach. Thairis sin, an t-othar a thiocfaidh ina bheo as nimhiú aicéatóin, is dual dó biseach iomlán a fháil. Mar sin ní féidir a rá go mbeadh nimh ann. Scéal eile é go bhfuil sé as pabhar so-adhainte. Is é an splancphointe atá aige ná -20 °C, agus le teocht is airde ná sin, cuirfidh splanc nó bladhaire meascán an aeir agus an aicéatóin ghalaithe trí thine de phléasc, ar acht go bhfuil codán an aicéatóin sa mheascán níos airde ná 2.5% agus níos ísle ná 12.8%.
Éirígí. Páirtí polaitíochta poblachtánach agus sóisialach é Éirígí atá lonnaithe i Éirinn. Bhunaigh grúpa beag gníomhaithe é i mBaile Átha Cliath in Aibreán na bliana 2006. Ba ghrúpa feachtasaíochta polaitiúil a bhí ann ar dtús ach d'athraigh sé ina pháirtí polaitiúil iomlán ar an 12 Bealtaine 2007 nuair a vótáil na baill ar a shon ag an gcéad ardfheis a bhí acu.
Bonnachán. Is é is bonnachán ann ná béile beag a itheann duine éigin faoi choim agus an fear gortach ag teacht air nuair nach bhfuil am ceart béile ann. Is féidir bonnachán a thabhairt ar an gcineál bia is fearr leis an duine, agus é ag coinneáil a ailpe féin de i bhfolach le go bhféadfadh sé goblach di a ithe ó am go ham.
Fear gortach. Is é is brí le fear gortach ná ocras a thagann ort i dtoibinne. De réir dealraimh, is éard a bhí i gceist leis an leagan cainte seo ná "féar" gortach, is é sin, lus éigin a chuirfeadh ocras ar an duine dá mblaisfeadh sé de. Rinneadh "fear gortach" de i mbéal na ndaoine, áfach, agus is é an chiall a baineadh as ansin ná gur ionchollú ar an ocras a bhí i gceist leis an "bhfear gortach", cineál "fear" dofheicthe a thagann ort agus a chuireann ocras ort.
Is féidir go bhfuil baint ag an ngné seo den bhéaloidis seo le daoine ar bhuail taom lagachair iad agus ocras orthu. D'fhéadfadh a leithéid tarlú dá mbeadh an leibhéal siúcra san fhuil íseal agus galair éagsúla i gceist, diabetes mellitus mar shampla. Leigheas ar an bhfear gortach ná greimín beag bídh agus bheadh réiteach den chineál sin ag teacht leis an rud a leigheasódh taom lagachair dá mba leibhéal íseal siúcra nó ceann de na galair sin ba chúis leis. "One bite of oat-bread is sufficient to banish the hunger." https://www.duchas.ie/en/cbes/4493707/4413031/4528758?ChapterID=4493707
The Dark Knight Rises. Is é The Dark Knight Rises an scannán deiridh sa tsraith Batman, a stiúir Christopher Nolan. Seoladh an scannán go hoifigiúil um Bealtaine 2012.
Na haisteoirí.
Tá Christian Bale mar Bruce Wayne/Batman, Tom Hardy i bpáirt an bhithiúnaigh Bane agus Anne Hathaway mar Catwoman. Glacann Joseph Gordon-Levitt ról Alberto Falcone.
Cumann na Scríbheann nGaedhilge. Bunaíodh Cumann na Scríbheann nGaedhilge (Béarla: "The Irish Texts Society") sa bhliain 1898 le léann litríocht na Gaeilge a chur chun cinn. Foilsíonn an cumann eagráin de théacsanna Gaeilge maille le nótaí, le haistriúcháin Bhéarla agus plé ar an téacs.
2012. Bliain bhisigh ab ea an bhliain 2012. (MMXII)
Ciarraige Luachra. Tuaisceart Chiarraí atá i gceist le Ciarraige Luachra, agus Sliabh Luachra san áireamh. De ghnáth, tugtaí Thuaidh Chiarraí uirthi na laethanta seo, ach is cinnte go dtugatí Ciarraige Luachra uirthi chomh maith i measc na muintir na háite.
Éinstéiniam. Is é an t-éinstéiniam dúil cheimiceach uimhir a 99, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Es. Fuair sé a ainm ó Albert Einstein. Ceann de na hachtanóidigh é, agus mar sin, is dúil throm thrasúránach é. Mar sin, níl ach iseatóip radaighníomhacha aige, agus má éiríonn leis na fisiceoirí blúirín beag éinstéiniam a tháirgeadh, is sciobtha a thiocfaidh an meath radaighníomhach air. Is é an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil ann ná 252Es, ach níl an ceann sin féin ró-fhadsaolach, nó tá sé 471.7 lá ar leathré. 
Mar sin, is deacair do na ceimiceoirí mórán taighde a dhéanamh ar shaintréithe ceimiceacha an éinstéiniam. Tagann meath radaighníomhach ar gach eiseamal chomh luath is nach féidir a rá go mbeadh sé indéanta an t-éinstéiniam a choinneáil glan. Thairis sin, bíonn an radaighníomhaíocht chomh láidir san éinstéiniam is go gcuireann an radaíocht struchtúr an chriostail éinstéiniam ó mhaith go luath. 
Tá leathré an éinstéiniam chomh gearr is nach féidir teacht ar an dúil seo sa dúlra. An t-éinstéiniam atá ann, táirgtear sna himoibreoirí núicléacha agus sna saotharlanna fisice é. 
Maidir le ceimic an éinstéiniam, is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin atá aige ina chuid comhdhúl ná +3 agus +2. Tá na saineolaithe den bharúil gur féidir comhdhúile éinstéiniam (+4) a tháirgeadh freisin, ach is tuiscint theoiriciúil é seo. D'aithin na ceimiceoirí ocsaíd éinstéiniam Es2O3, an dá chineál clóiríde (EsCl2, EsCl3), bróimide (EsBr2, EsBr3), iaidíde (EsI2, EsI3), fluairíd amháin (EsF3) agus ocsachlóiríd (EsOCl), ocsabhróimíd (EsOBr) agus ocsa-iaidíd (EsOI). 
Níl mórán úsáide san éinstéiniam chomh radaighníomhach is atá sé. Táthar ag déanamh gurbh fhiú triail a bhaint as sa radaiteiripe, is é sin, le cealla ailse a mharú le radaíocht.
Feirmiam. Is é an feirmiam an céadú dúil cheimiceach sa tábla peiriadach, agus is é an tsiombail a sheasann dó ná Fm. Tá sé ainmnithe as an bhfisiceoir Iodálach Enrico Fermi. Achtanóideach agus dúil thrasúránach atá ann, agus mar sin, níl ach iseatóip radaighníomhacha aige. Is é 257Fm an ceann is troime acu, agus níl sé féin fadsaolach, nó tá sé 100.5 lá - céad lá agus leathlá - ar leathré. 
Tá an feirmiam chomh radaighníomhach is nach féidir mórán a fháil amach faoina shaintréithe ceimiceacha. Dealraíonn sé, áfach, gurb iad +2 agus +3 na huimhreacha ocsaídiúcháin a bhíonn aige.
Meindiléiviam. Is é an meindiléiviam, a fuair a ainm ó Dmítrí Meindeiléiv, a chéadcheap tábla peiriadach na ndúl, - is é dúil uimhir a 101 sa tábla sin. Is achtanóideach trasúránach é, is é sin, tá sé ar ceann de na dúile is troime dá bhfuil ann, agus mar sin, níl ach iseatóip radaighníomhacha aige. Md an tsiombail cheimiceach. 
Is é an t-iseatóp is cobhsaí atá aige ná 258Md, agus níl sé féin ach 51.5 lá ar leathré. Mar sin, is deacair taighde a dhéanamh ar shaintréithe an mheindiléiviam, ach dealraíonn sé gurb iad +2 agus +3 na huimhreacha ocsaídiúcháin.
Máirín Ní Rodaigh. Bean chéile an scríbhneora Éireannaigh Gaeilge Máirtín Ó Cadhain a bhí i Máirín Ní Rodaigh. Phós sí an Cadhnach i mí Feabhra 1945 agus bhí lámh is focal eatarthu ón tréimhse sular cuireadh sa champa géibhinn é. Bhásaigh sí roimhe sa bhliain 1965. 
Iníon Philip Ruddy as Contae an Chabháin ba ea Máirín agus ba mhúinteoir bunscoile í i scoil lán-Ghaeilge. Bhí cónaí uirthi féin agus Máirtín in árasán ar an gCuarbhóthar Theas agus d’fhan siad in árasáin éagsúla go dtí gurbh acmhainn dóibh teach a cheannach ag 3 Gairdíní na Gréine, Dartraí, i gceantar Ráth Maonais i mBaile Átha Cliath agus ní raibh aon chlann orthu. Ba mhinic gaolta agus cairde as Conamara ag fanacht acu i gcaitheamh na mblianta agus chuirtí fearadh na fáilte rompu. Thosaigh Máirín ag múineadh i Scoil Lorcáin, gaelscoil i ndeisceart na cathrach, nuair a bunaíodh í i 1952. 
Cuireadh i Reilig Chnocán Iaróm í san uaigh chéanna inar cuireadh Máirtín ina diaidh.
Tá crois cheilteach chomórtha a rinneadh as cipíní adhmaid i gcuimhne ar Shiobhán Ní Rodaigh (Sú) i seilbh phríobháideach. Inscríbhinn na croise ná "I nDíl cuimhne Shiobhán Ní Rodaigh (Sú) a fuair bás an 12adh de Mheán Fómhair 1935 ar dheis láimh Dé go raibh sí." Máirtín Ó Cadhain a rinne agus luaitear 'An Campa Géibhinn, An Currach' leis.
Tábhacht Mháirín i gcomhthéacs Litríocht Uí Chadhain.
"Ina theannta sin, tarraingítear a bhean chéile, Máirín Ní Rodaigh - ceirtleith a anama, i bhfriotal Uí Chadhain féin - anuas ón aer den chéad uair chuig an léitheoir sa bhliain 1945 (l. 112). Cérbh í féin? Cárbh as í? Cén chaoi ar chas an lánúin ar a chéile? Cén tionchar a bhí aici ar an gCadhnach? Dhá thagairt fhánacha eile a thabhaíos sí nó go n-insítear scéal a báis in alt gearr amháin."
As Feasta "Ag Samhlú Troda: Máirtín Ó Cadhain, 1905-1970" Aindrias Ó Cathasaigh
Cumann Múinteoirí Éireann. Is é is Cumann Múinteoirí Éireann (Béarla:"The Irish National Teachers' Organisation" (INTO)), ann ná an ceardchumann is mó in Éirinn do mhúinteoirí, bunmhúinteoirí i bPoblacht na hÉireann atá i gceist ann. Tá ceanncheathrú an chumainn lonnaithe ar Chearnóg Pharnell, i mBaile Átha Cliath.
Ó Cadhain i dTír Chonaill. Díolaim scéalta ón mbéaloideas é Ó Cadhain i dTír Chonaill a bhailigh Máirtín Ó Cadhain agus Pádraig Ó Baoighill i nGaeltachtaí Thír Chonaill sa bhliain 1957. Foilsíodh sa bhliain 2007 é. Tá dlúthdhioscaí fuaime ag dul leis an leabhar le cuidiú leis an bhfoghlaimeoir blas ceart na canúna a tharraingt air féin. 
Sa bhliain 1957 chuaigh Pádraig Ó Baoighill agus Máirtín Ó Cadhain ar a gcamchuairt thart ar Ghaeltachtaí Thír Chonaill, ó Ghleann Cholm Cille go Fánaid, le seanchaithe, amhránaithe agus ceoltóirí a chur faoi agallamh agus ábhar béaloidis a thaifeadadh uathu. Bhí siad ar lorg aíonna a bheadh feiliúnach le páirt a ghlacadh sna hoícheanta seanchais a bhí á n-eagrú ag Gael-Linn i Halla an Damer i mBaile Átha Cliath ón mbliain 1956 go dtí an bhliain 1958. Ba é ba chuspóir leis na hoícheanta seanchais cultúr na Gaeltachta a chur ar a súile do mhuintir na hardchathrach.
Sraith RTÉ.
Rinne RTÉ ceiliúradh ar "Ó Cadhain i dTír Chonaill" le sraithchlár ar sheanchaithe, ar amhránaithe agus ar cheoltóirí Thír Chonaill. Taifeadtaí stairiúla a rinne Pádraig Ó Baoighill, arbh as Rann na Feirste dó ó dhúchas, agus an scríbhneoir Máirtín Ó Cadhain, as Conamara, sa bhliain 1957 a bhí sna cláracha agus bhí cuid de charachtair aithnidiúla an cheantair le cloisteáil iontu, agus a bhformhór ar shlí na fírinne inniu. Orthu sin, bhí Neidí Frainc, Biddy Sheáin Neill Uí Bhaoighill, Seán Bán Mac Grianna agus Aodh ó Duibheannaigh as Rann na Feirste; Séamus agus Mícheál Ó hIghne as Na Gleantaí; Mícheál Ó Tiomanaí agus John Ban Ó Tiomanaí as Mín na Srón; agus Pádraig Ó Siadhail agus Séan Ó Canainn as Fánaid.
CanMEDS. Is éard is CanMEDS ann ná treoirlínte nó creatlach a chuir "Le Collège Royal des Médecins et Chirurgiens du Canada" (Béarla:"Royal College of Physicians and Surgeons of Canada") amach do mhic léinn atá ag gabháil don leigheas (Ó "Canadian Medical Education Directives for Specialists" a thagann sé. (Gaeilge: "Treoracha Ceanadacha in Oideachas an Leighis do Shaineolaithe")). Tháinig na treoirlínte chun cinn sa bhliain 1996. Rianaíonn na treoirlínte seacht sainréimse ar cóir don dochtúir díriú orthu le barrfheabhas a bhaint amach. Baintear úsáid as na treoirlínte seo i Scoileanna Leighis ar fud an domhain.
Maria Doyle Kennedy. Is aisteoir agus amhránaí gradamúil Éireannach í Maria Doyle Kennedy. "Maria Josephine Doyle" a bhí uirthi nuair a rugadh í ar an 25 Meán Fómhair 1964 i gCluain Tarbh, Baile Átha Cliath, Éire. Is as a rólanna sa tsraith úd The Tudors mar "Queen Katherine of Aragon", ról sa tsraith "Downton Abbey" agus ról sa scannán "The Commitments" is mó atá cáil uirthi. Tá sí pósta le Kieran Kennedy, ceoltóir. Tá Gaeilge aici agus ghlac sí ról sa chlár "Corp + Anam" ar TG4.
Rinne sí staidéar i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath agus bhain sí céim amach in eolaíocht pholaitiúil agus gnó. Níor smaoinigh sí ar an aisteoireacht go raibh sí ina hamhránaí aitheanta.
Fear Flatha Ó Gnímh. File ba ea Fear Flatha Ó Gnímh (roimh 1602 - c. 1640) agus is dócha gur le tuaisceart Aontroma a bhain sé. Fuair "Ferflatha Ogneiffe" pardún sa bhliain 1602 agus is cosúil gurb é an fear céanna atá i gceist. 
Bhí Fear Flatha ina fhile ag Uí Néill Chloinne Aodha Buí agus d'fhág sé a lán dánta ina dhiaidh. Chum sé an ceann is déanaí acu uair éigin i ndiaidh na bliana 1638. Tá timpeall dhá cheann déag dá dhánta foilsithe.
Chonaic Fear Flatha an seansaol ag titim as a chéile agus a leithéidí féin ag cailleadh a seanghradaim. Sa dá cheathrú seo a leanas (cuid de dhán níos faide) luann sé muintir Dhálaigh agus muintir Uiginn, dhá dhream a chleacht ceird na filíochta riamh. (Ba ghnách do na filí a saothar a chumadh agus iad sínte ar leaba i mbothán.)
Giolla Brighde Ó hEódhasa. I ndeoise Chlochair a rugadh an tAthair Giolla Brighde Ó hEódhasa ("Bonaventura"), cé nach fios go cruinn cén bhliain ná fiú cá háit. Bhí baint ag a mhuintir le Contae Fhear Manach. 
Cuireadh Giolla Brighde le filíocht, rud ba dhual dó, ó ba chine le filíocht a mhuintir. Is dealraitheach go raibh gaol éigin aige le Eochaidh Ó hEódhasa (c. 1565-1612), file clúiteach. Chaith Giolla Brighde seal dá réir i scoileanna filíochta na Mumhan, go háirithe le muintir Dhálaigh. Ina dhiaidh sin chuaigh sé le sagartóireacht i nDouai, mar a raibh sé le fáil sna blianta 1604-5. Bhain sé céim MA amach ansin agus glacadh isteach in ord San Proinsias i Lobháin sa bhliain 1607. Sa bhliain 1614 fuair sé bás ann leis an ngalar breac agus é ina ghairdian ar an gcoláiste.
Saothar.
D'fhág Giolla Brighde roinnt dánta ina dhiaidh, ach fuarthas a lán saothar eile uaidh freisin. Bhí léann na Gaeilge agus na Laidine air, agus scríobh sé "Rudimenta grammaticae Hibernicae", graiméar Gaeilge a leagadh amach de réir rialacha gramadaí na Laidine. Cuireadh teagasc Críostaí dá chuid i gcló sa bhliain 1614. Is dócha go dtiocfadh mórán eile uaidh ach fad saoil a bheith aige. Bhí a fhios aige gur gearr raon an duine:
Uilliam Nuinseann. File ba ea Uilliam Nuinseann (1550 - 30 Meitheamh 1625) agus mac do Risteard Nuinseann, an t-ochtú Barún Dealbhna. Bhí sé ar dhuine de na Sean-Ghaill úd a raibh baint acu le dhá dhúchas.
Bhí sé ag déanamh léinn in Ollscoil Oxford sa bhliain 1571 agus é bliain is fiche d'aois. Ba é a dheartháir Criostóir Nuinseann, an naoú Barún, a scríobh príméar Gaeilge d'Éilís I, banríon Shasana. Bhí Uilliam pósta le Janet Marward, iníon le Walter Marward, Barún Scríne, agus sa bhliain 1580 bhí sé páirteach i gceannairc Bhealach Conglais. Nuair a cuireadh comhcheilg ina leith, siúd ó thuaidh go dtí Torlach Luineach Ó Néill agus go dtí Mag Uidhir é. Ina dhiaidh sin thug sé a aghaidh ar Albain agus ar an mór-roinn. Tugadh pardún dó nuair a d'fhill sé abhaile sa bhliain 1584. 
A shaothar.
Chum Uilliam Nuinseann roinnt filíochta Gaeilge, agus is léir go raibh sé oilte go maith uirthi. Deirtear gur scríobh sé filíocht Bhéarla freisin. Bhí sé mór le Giolla Brighde Ó hEódhasa, sagart agus file nótálta a cailleadh i Lováin. Sa dán "Triall ó Dhealbhna" cuireann sé in iúl an t-uaigneas atá air agus é ar a choimeád:
Brian Mac Giolla Phádraig.  File agus sagart ba ea Brian Mac Giolla Phádraig (c. 1580 - c. 1652). Ba de shliocht uasal é, ó ba é a sheanathair, Brian, céad Bharún Osraí. 
I gCúlchoill in aice le Darú i Laois a bhí a mhuintir ina gcónaí, b'fhéidir. Rinneadh sagart de sa bhliain 1610, agus d'fhág sé Éire i dtús na bliana 1615, ach bhí sé ar ais sa bhaile timpeall dheireadh na bliana 1617. Ceapadh é ina bhiocáire ginearálta agus ina bhiocáire aspalda timpeall na bliana 1651. Ansin, áfach, d'imir baicle de Chromailigh anbhás air, agus fágadh a cheann in airde ar chuaille. 
A shaothar.
Tá teacht ar ocht gcinn dá dhánta go fóill. Dán fada is ea "Saltair na Rann" (1,276 de línte ann - "Do-ghéan dán do naomhaibh Dé") agus dánta gearra an chuid eile. 
Scríobh sé lámhscríbhinní nach bhfuil fáil anois orthu. Rinne sé cóip den Leabhar Branach i mBaile an Chaisleáin i Laois sa bhliain 1622, agus is cosúil gur scríobh sé lámhscríbhinn eile i gCoill an Bharda i gContae Thiobraid Árann sa bhliain 1645.
Níl friotal an fhile gan ghéire:
Pádraig Ó Duincín. File agus ministir in Eaglais na hÉireann ba ea an tUrramach Pádraig Ó Duincín (fl. 1615–1666).
Fuair an Duincíneach oiliúint i gColáiste na Tríonóide. Bhí sé ina chléireach i bparóiste an Chreagáin i gContae Ard Mhacha sa bhliain 1615. Bhí sé ina churáideach ann timpeall na bliana 1633, agus bhí sé ina bhiocáire ar Dhomhnach Mór i gContae an Dúin sa bhliain 1641. Ghabh na Preisbitéaraigh é agus chuir an loch amach chun Oileán Mhanann é (1649 - 1651). D'fhill sé timpeall na bliana 1666, nuair a bhí an ré Chromaileach thart.
Sa dán "Truagh mo thuras ó mo thír" chuireann sé síos le héifeacht ar a dhíbirt agus déanann tagairt don seanchas:
Cith is Dealán. Cnuasach gearrscéalta le Séamus Ó Grianna, scríbhneoir Conallach, is ea Cith is Dealán. Is iad cúrsaí cleamhnais agus grá gan chúiteamh na téamaí is mó a phléitear ann.
Teirbiam. Is é an teirbiam dúil cheimiceach uimhir a 65, agus is é an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Tb. Ceann de na lantanóidigh é, agus cosúil le trí lantanóideach eile fuair sé a ainm ó Ytterby sa tSualainn, áit a raibh an-ról aici i bhfionnachtain na lantanóideach.
Miotal lonrach é an teirbiam agus é chomh bog is gur féidir é a ghearradh le scian. Níl teacht ar an teirbiam glan sa dúlra, ach cé gur ceann de na "tearcithreacha" é, níl sé róthearc i ndiaidh an iomláin. Tá teirbiam le fáil in éineacht leis na tearcithreacha eile i mianraí cosúil leis an monaisít, an bhastnaeisít, an xéinitím agus an eoixéinít. Is as an tSín is mó a thagann an teirbiam atá le ceannach ar an margadh domhanda.
Ba é an ceimiceoir Sualannach Carl Gustaf Mosander ba luaithe a d'aithin an teirbiam mar dhúil ar leith. Rinne sé taighde ar ocsaíd itriam Y2O3 agus fuair sé amach go raibh an ocsaíd truaillithe le dúil anaithnid - teirbiam a bhí ann. Níor éirigh le haon cheimiceoir teirbiam a aonrú mar dhúil ghlan ach réasúnta deireanach, nuair a tháinig modhanna nua-aimseartha ianmhalartaithe ar an bhfód. Tá an t-itriam, an teirbiam agus an diospróisiam an-chosúil le chéile ó thaobh na ceimice de, agus mar sin bíonn sé deacair iad a dhealú ó chéile.
Níl ach aon iseatóp nádúrtha cobhsaí amháin ag an teirbiam, mar atá, teirbiam a 159 (159Tb). Is é an t-iseatóp radaighníomhach is fadsaolaí dá bhfuil aige ná teirbiam a 158, agus é céad agus ceithre scór bliain ar leathré. Is é an cineál meath radaighníomhach is minicí a thagann ar theirbiam a 158 ná an leictreonghabháil. 
Dúil sách leictridheimhneach é an teirbiam, is é sin, is dual dó a chuid fiúsleictreon a thabhairt uaidh go réidh agus iain dheimhneacha a dhéanamh. Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin a bhíonn aige ina chuid comhdhúl ná +III agus +IV, agus mar is dual don lantanóideach thipiciúil is é +III an uimhir ocsaídiúcháin is coitianta. Tá an uimhir eile aige sa dé-ocsaíd, TbO2, agus sa teitreafhluairíd, TbF4. Ní mhaireann ach an teirbiam trífhiúsach sa tuaslagán uisce, áfach. 
Imoibríonn an teirbiam leis an uisce le hiodrocsaíd teirbiam Tb(OH)3, a dhéanamh. Is féidir é a dhó go hocsaíd mheasctha ina bhfuil idir teirbiam trífhiúsach agus teirbiam teitrifhiúsach, mar atá, Tb4O7.
Aodh Mac Cathmhaoil. Diagaire Proinsiasach ba ea Aodh Mac Cathmhaoil (c. 1571 - 22 Meán Fómhair 1626) a ceapadh mar Phríomháidh na hÉireann. Thugtaí Aodh Mac Aingil air i Lováin agus sa Laidin ba ghnách leis ‘Hugo Cavellus’ a thabhairt air féin. 
‘Níl amhras ar bith ná go raibh sé ar an diagaire ba mhó a mhair in Eoraip a linne’, a scríobh Noel Ó Gallchóir. 
I Sabhall i gContae an Dúin a saolaíodh é agus fuair sé bás ar an Mór-Roinn.
Saol.
Fuair sé scolaíocht i nDún Pádraig agus in Oileán Mhanann, agus bhí sé ina chomhairleoir ag Aodh Ó Néill agus ina oide ag Anraoi agus ag Aodh, mic Uí Néill. Cuireadh é chun Cúirt na Spáinne i dteannta duine acu chun cabhair a iarraidh ar son Uí Néill. I Salamanca a bhí an chúirt, agus bhain Mac Cathmhaoil céim Dhochtúir Diagachta amach san ollscoil ann. Chuaigh sé isteach in ord San Proinsias sa bhliain 1603. 
Chaith sé seal in Ollscoil Salamanca ina léachtóir, agus tháinig ardmheas air mar dhiagaire. Bhí cairde sa chúirt aige agus ba mhór an cúnamh é sin chun Coláiste Proinsiasach San Antaine a bunú i Lováin ar son na nGael. Ceapadh Mac Cathmhaoil féin mar uachtarán agus mar léachtóir sa choláiste. 
Ansin thug an Pápa chun na Róimhe é chun a bheith ina léachtóir i gClochar Santa Maria in Aracoeli, agus rinne sé obair eile don Phápa. Thug sé an-lámh chúnta do Lucás Uaidín (nó Luke Wadding) chun coláistí Ludovisi agus San Iseadór a bhunú do na hÉireannaigh. 
Ar 17 Márta 1625 thogh an Pápa Urban VIII thar a lán daoine eile é mar Ardeaspag Ard Mhacha. Coisriceadh é in Eaglais San Iseadór ar 7 Meitheamh 1625, in éineacht le Tomás Breatnach, Ardeaspag Chaiseal Mumhan. An Cairdinéal Gabriel de Trejo, fear a raibh bá aige le hÉirinn, a rinne an coisricean. 
D'fhág diantréanas agus diansaothar Mhic Chathmhaoil in easláinte é. Ba mhinic ar a chéalacan agus ag paidreoireacht é, agus théadh sé ar cuairt chun cúigí an oird de shiúl a chos. Nuair a bhí sé ag fáil faoi réir le dul go dtí Éire, tháinig fiabhras air agus cailleadh é. 
Cuireadh é in Eaglais San Iseadór, áit ar thóg Seán Ó Néill, Iarla Thír Eoghain, leacht os cionn a uaighe.
A shaothar.
Saothair Ghaeilge.
Scríobh Mac Cathmhaoil ceithre dhán Nollag i nGaeilge, agus "Scáthán Shacramuinte na hAthridhe", leabhar próis a tháinig ó chlóphreas Choláiste San Antaine i Lováin sa bhliain 1618. Ar na dánta Nollag úd tá "An Naí Naomh":
Saothair Laidine.
In "Apologia pro Johanne Duns-Scoto" chosain Mac Cathmhaoil, mar Phroinsiasach, Duns Scotus, diagaí agus fealsúnaí mór meánaoiseach, ar an ionsaí a rinne beirt Doiminiceach, agus mhaígh gurbh Éireannach é Scotus.
Ag seo liosta dá leabhair eile:
Diospróisiam. Is é an diospróisiam dúil cheimiceach uimhir a 66, agus is é Dy an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha. Ceann de na tearcithreacha é, ós lantanóideach é. Miotal é a bhfuil loinnir gheal ann, ach ní féidir teacht air ach i gcomhdhúile sa dúlra. Tá sé bog insínte, agus is féidir é a ghearradh le scian agus a oibriú gan drithlí a dhéanamh. 
Tá diospróisiam ar fáil i mianraí éagsúla, xéinitím mar shampla, ach is í an mhonaisít an fhoinse is tábhachtaí.
Tá an diospróisiam nádúrtha comhdhéanta as seacht n-iseatóp, mar atá: diospróisiam a 156 (0.06 % de dhiospróisiam an dúlra), diospróisiam a 158 (0.10 %), diospróisiam a 160 (2.34 %), diospróisiam a 161 (18.91 %), diospróisiam a 162 (25.51 %), diospróisiam a 163 (24.90 %), agus diospróisiam a 164 (28.18 %). Iseatóip chobhsaí iad seo, ach amháin an chéad cheann acu, nó tagann alfa-mheath air. Tá leathré chomh fada aige, áfach, is gur féidir dearmad a dhéanamh dá radaighníomhaíocht. 
Ba é Paul Émile Lecoq de Boisbaudran ba luaithe a d'aithin gur dúil ar leith a bhí sa diospróisiam, thiar sa bhliain 1886, ach níor haonraíodh an chéad eiseamal den mhiotal seo ach sna 1950idí, nuair a tháinig na modhanna oibre nua-aimseartha ianmhalartaithe ar an bhfód. 
Má fhágtar diospróisiam faoin aer, tiocfaidh brat ocsaíde air - Dy2O3. Imoibreoidh sé leis an uisce fosta, agus é ag déanamh hiodrocsaíd diospróisiam Dy(OH)3. Mar is léir ó na samplaí seo, is é +III an uimhir ocsaídiúcháin is dual don diospróisiam, agus mar sin, is féidir a rá gur lantanóideach tipiciúil é.
Úsáidtear diospróisiam i ngléasra léasair, i riailmhaidí na n-imoibreoirí núicléacha, i bhfoinsí radaíochta infridheirge, i ndáileogmhéadair (ionstraimí le dáileog radaíochta an duine a thomhas), agus ina lán feidhmeanna teicneolaíocha eile.
Monaisít. Mianra fosfáite í an mhonaisít agus í saibhir sna tearcithreacha agus sa tóiriam.