Trelis/gawiki huggingface dataset:
Homer Simpson. Is é Homer Jay Simpson ceann de na príomhcharachtair sa tsraith theilifíse bheoite cáiliúil "The Simpsons". Tá sé guthaithe ag Dan Castellaneta. Baineann sé le saol teaghlaigh Mheiriceánaigh a bhfuil cónaí orthu i Springfield, baile sna Stáit Aontaithe. 
Rugadh agus tógadh Homer i mbaile Springfield, áit a bhfuil cónaí air fós in éineacht lena bhean Marge agus a dtriúr páistí, Bart, Lisa agus Maggie. Is mac le hAbe agus Mona Simpson é Homer. Tá leasdeartháir aige darb ainm Herb agus leasdeirfiúr chomh maith, an toradh ar chaidreamh idir a athair is bean Sasanach a casadh ar Abe agus é ar stáisiún i Sasana le linn an Dara Cogadh Domhanda. Níl sé soiléir cén aois é Homer, ach de réir cosúlachta, rugadh sa mbliain 1956 é. 
Oibríonn sé mar chigire sábháilteachta i gCumhachtstáisiún Núicléach Springfield. Ach caitheann sé an chuid is mó dá chuid ama ina chodladh nó ag ithe taoschnónna. Taobh amuigh den obair caitheann sé go leor ama i dteach tábhairne Moe. San áit sin, is maith le Homer cúpla pionta Duff a chaitheamh siar in éineacht lena chairde, Barney Gumble, Lenny agus Carl. 
Tá cuma áirithe ar na carachtair – tá craiceann buí orthu agus súile móra acu agus ceithre mhéar ar a lámha. Tá go leor tréithe diúltacha ag baint le Homer chomh maith. Léirítear é mar fhear gáirsiúil, gan mórán oideachais, a itheann agus a ólann an iomarca. Tá sé maol, ramhar, amaideach, leisciúil agus mí-fhoighdeach. Tá achar airde an-ghearr aige chomh maith a chomhlánaíonn an paisean a bhíonn aige do caitheamh aimsire éagsúla. Ach, amanna, éiríonn le Homer an taobh is fearr dá phearsantacht a thaispeáint – is féidir leis a bheith solúbtha, cumasach agus díograiseach.
Is fear céile agus athair carthanach é Homer agus sna blianta ó taispeánadh "The Simpsons" ar dtús tá pearsantacht Homer tar éis fás agus is carachtair cáiliúil é anois agus réalta den chultúr Meiriceánach.
Eir (Teileachumarsáid). Is é Eircom Teoranta nó Eircom Limited úinéir eircom Holdings (Ireland), an oibreoir theileachumarsáide is mó in Éirinn. Cuireadh an branda 'eir' ar fáil sa bhliain 2015.
Scannail.
Sa bhliain 2023, bhí pionós €2.5 milliún gearrtha ag an gCoimisiún um Rialáil Cumarsáide ar Eircom Teoranta faoi rótháillí a ghearradh ar chustaiméirí an chomhlachta.Ina cheann sin, bhí sé geallta ag eir go n-aisíocfar airgead leis na custaiméirí atá thíos leis.
Bhí thart ar 76,000 duine i gceist. Is custaiméirí iad seo a raibh fadhb ag baint leis an bpacáiste seirbhísí a bhí curtha ar fáil ag eir dóibh, chomh maith le custaiméirí a d'iarr deireadh a chur lena seirbhís ach ar gearradh táillí orthu i gcónaí ina ainneoin sin. Bhí sé geallta ag eir chomh maith go bhféachfar le córas billeála an chomhlachta a fheabhsú le dúil nach dtarlóidh a leithéid arís.
Gual. Breosla iontaiseach is ea an gual, a tógtar suas ón talamh i bpróiseas le hainm mianadóireacht guail. Tá dath dubh nó dúdhonn ar den chuid is mó, agus is iad carbón agus sulfar na dúile is mó atá ann.
Baineadh an-úsáid as ghual ar dtús i rith na Réabhlóid Thionsclaíoch, agus is breosla tábhachtach é fós sa lá atá inniu ann. Úsáidtear gual freisin chun leictreachas a ghineadh, agus i dtáirgeacht iarnmhian.
Baile Bhlainséir. Is bruachbhaile Baile Átha Cliath é Baile Bhlainséir ("Blanchardstown" as Béarla) in Iar-Thuaisceart Contae Átha Cliath. 
Tá campas de chuid hOllscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath; an lárionad siopadóireachta - Lárionad Siopadóireachta Bhaile Bhlainséir - an ceann is mó in Éirinn a bunaíodh i 1996; agus Ospidéal Uí Chonghaile suite ann.
Chomh maith le seo tá Stáisiún Gardaí; leabharlann mhór; an t-ionad ealaíne Draíocht agus an stáisiún raidió pobail d'Bhaile Átha Cliath 15 Phoenix 92.5FM suite ann.
Futbol Club Barcelona 2005-2006. Scuad FC Barcelona le linn séasúir 2005-2006:
Traenálaí: Frank Rijkaard
Domhnach Míde. Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Domhnach Míde (Béarla: "Donaghmede"). Cruthaíodh an ceantar cónaithe le linn na 1970í, don chuid is mó as an bpíosa intíre de Bhaile Dúill agus le píosaí talún eile ón Chúlóg agus ó Rath Éanaigh. Tá lárionad siopadóireachta ann, chomh maith le fothrach séipéil stairiúíl Mainistir na Gráínsí. Tá an ceantar faoi dhlínse Chomhairle Cathrach Baile Átha Cliath.
Fionnradharc. Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Fionnradharc, idir Baile Bocht agus Cluain Tarbh. Tá sé teorainn ar theorainn le Marino, An Trá Thuaidh agus Baile Bocht freisin. Tá an bóthar iarainn ar an dteorainn theas thoir den cheantar agus Abhainn na Tulchann ar an dteorainn theas thiar.
Tá an ceantar faoi dhlínse Chomhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath.
Téann an príomhbhóthar ó lár na cathrach go dtí oirthuaisceart na cathrach tríd an ceantar. Tá páirc mhór, Páirc Fhionnradharc, ann agus tá linn snámha 50 méadar san "Westwoood Club". Tá stáisiún DART ar Bhóthar Chluain Tarbh, gar d'Fhionnradharc. Téann Tollán Calafoirt Bhaile Átha Cliath faoi Fhionnradharc. Tá cuid mhaith d'Fhionnradharc ar thalamh a gabhadh ón bhfarraige. 
Tá Scoil Íosaif (bunscoil agus meánscoil) lonnaithe i bhFionnradharc. D'fhreastail an t-iarthaoiseach Cathal Ó hEochaidh ar an scoil sin. Tá bunscoil do chailíní, Scoil Naoimh Mhuire, sa cheantar freisin.
Tá an reilig Ghiúdach is sine i mBaile Átha Cliath sa cheantar freisin. Feictear an dáta 5618 ón bhféilire Giúdach ar bhalla na reilige. Cuireadh an corp deireanach ann sa bhliain 1958. 
Rugadh an scríbhneoir Bram Stoker, údar an úrscéil Dracula sa cheantar.
Cill Fhionntain. Is bruachbhaile cónaitheach ar an Taobh Thuaidh de Bhaile Átha Cliath, Éire, í Cill Fhionntain (Béarla: "Sutton"). Tá sé suite ag bun Bhinn Éadair. Tá an leithinis ar imeall thuaidh Chuan Bhaile Átha Cliath. Tá croílár beag tráchtála ag trasrian an bhóthair ag Sutton Cross.
Suíomh agus tíreolaíocht.
Tá Sutton thart ar 12 ciliméadar ó lár Bhaile Átha Cliath agus is chomharsa é de Bhinn Éadair. Tá sé in aice le Baile Dúill agus Cois Bá. Tá sé suite ar an bpríomhbhóthar ó Bhaile Átha Cliath go Binn Éadair. Tá stáisiún DART aige ar an gCóras Iarnróid fo-uirbeacha, agus bealach Bhus Átha Cliath uimhir 31. Go stairiúil leagan Sutton go hiomlán ar an leithinis. 
Tá dhá limistéar siopadóireachta i Sutton, Supervalu (Roimhe seo leis an ainm Superquinn) (a tháinig in áit an phictiúrlann áitiúil), agus Óstán na Mara (The Marine Hotel).
Is cuid den dáilcheantar é Sutton i nDáil Éireann Bhaile Átha Cliath Thoir Thuaidh. tá sé mar chuid den “Bhinn Éadair-Mullach Íde” toghlimistéar áitiúil i gComhairle Contae Fhine Gall.
Fóillíocht agus Gnéithe.
Tá go leor tránna timpeall Sutton. Tá seoltóireacht báidíní amach ó chósta, agus galf a bhaineann le Club Gailf Bhinn Éadair. Tá club rugby suite ag Bóthar an Stáisiúin. Tá 12 cúirteanna taobh amuigh sa Chleith Leadóige Sutton. (Is é an cúirt is mó le haghaidh scuaise sóisearach i bPoblacht na hÉireann).
Tá túr Martello sa braille fearainn. Is sé anois áit chónaí phríobháideach ag Red Rock. Bhí sé faoi úinéireacht an teaghlach Jameson Irish Whiskey uair amháin. Ba é an áit chónaithe de Albert Luykx fear gnó na Beilge. bhí clú ar, maidir le trialach arm na hÉireann. Ina dhiaidh sin ba é Óstán Teach Sutton, an t-ainm, agus ansin Sutton Castle Hotel. D’iompaígh é chun cónaithe príobháideacha sa bhliain 2003.
Tá siúl fada idir suíomh an tsráidbhaile Bhinn Éadair sean agus Teach Sutton.
Tá sruthanna beaga sa cheantar. Is iad, na srutháín Santa Sabina agus Carrickbrack a sreabhadh isteach an chósta ar Trá Sutton.
Education.
Tá trí bhunscoil i Sutton: the Burrow School,  St. Fintan's National School, the primary part of Sutton Park School, agus trí mheáin scoil: St. Fintan's High School (buachaillí), Santa Sabina Dominican College (a.k.a. Santa Sabina) (cáilíní) agus cud sinsearach de Sutton Park School (buachaillí agus cáilíní).
Creideamh.
Tá Eaglais Chaitliceach Rómhánach ag bun cnoc Bhinn Éadair.  Tá Eaglais Methodist ag acomhal Bhóthar an Teampaill agus Bóthar Bhinn Éadair.
Tá príomhreilig Bhaile Átha Cliath suite i Sutton, darb ainm Naomh Fiontán, atá scoilte idir "sean" and "nua." Tá séipéal scriosta sa tseanchuid, agus teachín choimeádaí tréigthe sa dara chuid.
Tá tobar beannaithe de Naomh Fionntán ar thalamh príobháideach.
Baile Hearmann. Is ceantar beag i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Baile Hearmann ("Harmonstown" as Béarla). Tá sé lonnaithe leathbhealach idir Ard Aidhin agus Ráth Eanaigh. Téann an líne DART tríd an gceantar. Tá ceann de na céad gaelscoileanna a bunaíodh riamh lonnaithe ann - Scoil Neasáin.
An Chabrach. Is bruachbhaile i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é an Chabrach ("Cabra" as Béarla). 
Tá an ceantar lonnaithe timpeall 5 chiliméadar siar ó thuaidh ó lár na cathrach. 
Stair.
Tógadh an chuid is mó de na tithe faoi scéim tithíochta Bhardas Átha Cliath sna 1940í chun daoine a bhogadh ó thionóntáin i lár na cathrach go tithe nua ar imeall an bhaile.
Tógadh Dún Mhic Aoidh ar Ascaill an Chiardhuibh ag Airm na Breataine sa bhliain 1888. Is leis Stáit na hÉireann an dún ó neamhspleáchas i 1922.
Oideachas.
Tá neart bunscoileanna sa cheantar, Gaelscoil Bharra ina measc. Tá meánscoil ann do bhuachaillí Coláiste Déaglán (Saint Declan's) agus meánscoil do chailíní, Coláiste Dominic, agus gaelcholáiste mheasctha Coláiste Mhuire agus an scoil "Holy Family School for the Deaf".
An pholaitíocht.
Tá an chuid is mó de Chabrach sa dháilcheantar Baile Átha Cliath Lár agus an chuid eile (timpeall Bóthar na hUaimhe) sa dháilcheantarBaile Átha Cliath Thiar.
Cill Easra. Is bruachbhaile beag i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath í Cill Easra ("Killester" as Béarla).
Téann an líne DART tríd an gceantar. Tá scoil naisiúinta ann, St. Brigid's, agus séipéal.
Tá Cill Easra laistigh den toghroinn Cluain Tarbh. Is féidir a léamh, i ndoiciméid cathrach agus séipéal, go raibh Cill Easra arsa go leor. Inniu ta le raon de siopaí agus teach tábhairne sa Plaza siopadóireacht.
Inniu tá institiúid tríú leibhéal, le hainm Coláiste Breisoideachais, i gChill Easra.
Tá Cill Easra laistigh den toghroinn Cluain Tarbh. Tugadh faoi deara i ndoiciméid cathrach, go raibh séipéal i gCill Easra ag dul ar ais céadta bliain go leor.
Tá stáisiún iarnróid ar an líne DART.
Fionnghlas. Is bruachbhaile mór i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath é Fionnghlas ("Finglas" as Béarla). Ba shráidbhaile tuaithe é an ceantar go dtí na 1950í nuair a tosaíodh ag tógáil eastáit tithíochta. 
Oideachas.
Tá 13 bunscoileanna agus 6 meánscoileanna i bhFionnghlas. Tá gaelscoil amháin Gaelscoil Uí Earcáin lonnaithe i bhFionnghlas Thoir agus Coláiste Íde, Coláiste Breisoideachais lonnaithe i bhFionnghlas Thiar. Tá an ghaelcholáiste Scoil Chaitríona agus príomhchampas DCU suite i nGlas Naíon in aice le bhFionnghlas.
An pholaitíocht.
Tá Fionnghlas mar chuid de dháilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar-Thuaidh. Ó thaobh na toghcháin áitiúla de tá an ceantar scoilte le cuid mhór de mar chuid de i dtoghlimistéar áitiúil Cabrach-Fionnghlas agus cuid mhór eile de a bheith i dtoghlimistéar áitiúil Bhaile Munna.
Iompar.
Freastalaíonn busanna Bus Átha Cliath an 40, 40d, 40e, 17a agus 140 ar an gceantar.
Córas bainistíochta bunachar sonraí. Is éard is córas bainistíochta bunachar sonraí ("CBBS" nó "DBMS" as Béarla) ná feidhmchlár a úsáidtear chun bunachar sonraí a chruthú agus a bhainistiú. 
Seirbhísí.
Cuireann CBBS ar bith na bunseirbhísí seo a leanas ar fáil:
Port Mearnóg. Baile chois farraige i dtuaisceart Chontae Bhaile Átha Cliath i bPoblacht na hÉireann is ea Port Mearnóg. Tá stáisiún traenach sa bhaile le seirbhís DART agus traenacha idirchathracha ann. Tá cúrsa gailf cáiliúil ann freisin. Dar le daonáireamh 2016, bhí 9,466 duine ina gcónaí ann.
Plean Forbartha Náisiúnta. Is é an Plean Forbartha Náisiúnta ná plean an rialtais Éireannaigh le infheistíocht infrastruchtúra a dhéanamh. Tá aithne ar an scéim seo faoina hacrainm Béarla, an "NDP", cé go bhfuil an acrainm PFN luaite uaireanta. 
Maoiniú.
Tagann an t-airgead as cistí poiblí, príobháideacha agus ón Aontas Eorpach. 
Infheistíocht.
Tugtar infheistíocht do an-chuid tionscadal agus tionscnamh ar fud na tíre, ina measc sin oideachas, bóithre, iompar poiblí, seirbhísí sláinte, tithíocht shóisialta, forbairt tuaithe, tionscal, seirbhísí uisce agus dramhaíola, cúram leanaí agus forbairt áitiúil. 
Baineann infheistíocht iomlán measta de €116 billiún thar an tréimhse 2018—2027. Mar gheall ar sin is é an plean infheistíochta is mó agus is ardaidhmeannaí a dréachtadh riamh d’Éirinn.
Eolaíocht nádúrtha. Is é atá i gceist le heolaíocht nádúrtha ná staidéar ar na nithe neamhdhaonna nó fisiciúil den domhan is den chruinne go léir.
Baile Coimín. Is baile i gContae Chill Mhantáin é Baile Coimín. Tá an bhaile suite ar taobh an Taiscumar Pholl a' Phúca. Sa bhliain 1888 cuireadh tús le seirbhís tram ó Bhaile Átha Cliath go Baile Coimín, dúnadh an líne i 1932.
Bhí 5,611 daoine ina gcónaí ann sa bhliain 2022.
Tá Caisleán Bhaile na dTrí Chaisleán suite gearr don bhaile, ar bruach Taiscumar Pholl a' Phúca.
Bealach Conglais. Is baile i gContae Chill Mhantáin é Bealach Conglais ("Baltinglass" as Béarla).
An Suipéar Déanach (Leonardo da Vinci). Pictiúr nó múrmhaisiú ón 15ú haois de chuid Leonardo da Vinci é an Suipéar Déanach (Iodáilis: "Il Cenacolo" nó "L'ultima cena"). Tagann an íomhá ón gcaibidil Eoin 13:21 sa Bhíobla, nuair a bhí a bhéile deireanach ag Íosa Críost leis an Dáréag Aspal.
Tá sé le feiceáil inniu i gclochar Santa Maria delle Grazie, i Milano, san Iodáil.
Fuinneamh. Is cumas chun obair a dhéanamh é an fuinneamh, de réir na fisice de. Is iomaí cineál fuinnimh ann. Is fuinneamh cinéiteach é an fuinneamh atá i réad de bharr a ghluaisne. Is fuinneamh poitéinsiúil domhantarraingthe é fuinneamh atá i réad de bharr a airde os cionn plána tagartha, mar shampla, cloch os cionn na talún. Is fuinneamh meicnice é an dá shaghas fuinnimh sin curtha le chéile, fuinneamh cinéiteach is fuinneamh poitéinsiúil. Is cineál fuinnimh eile é an teas. Nuair a dóitear breosla, mar shampla peitreal, fuasclaítear fuinneamh ceimiceach an bhreosla ina theas.
De réir bhunchoincheapanna na fisice, ní féidir fuinneamh a chruthú ná a dhíothú ach is féidir é a athrú ó chineál amháin fuinnimh go cineál eile. Tarlaíonn a leithéid in inneall ar bith, mar shampla in inneall dócháin inmheánaigh.
Inneall dócháin inmheánaigh. Is é an t-inneall dócháin inmheánaigh (Pléascinneall an focal bunaidh a bhí air i nGaeilge) an t-inneall comhbhuailteach is coitianta i ngluaisteáin. 
Stair.
Tá an t-inneall bunaithe ar chiogal Otto nó ciogal Diesel ina ndóitear breosla chun an fuinneamh tiomána a sholáthar. Ba iad beirt Ghearmánach, Nikolaus Otto agus Rudolf Diesel, a dhréachtaigh an t-inneall ceithre bhuille. Soláthraítear fuinneamh tiomána le breosla a dhó san inneall. 
Oibriú.
Tá cuasán san inneall le loine inghluaiste. Instealltar meascán indóite sa chuasán, adhantar le spréach leictreach é agus dóitear de phléasc é. Ansin forbraíonn an gás sa chuasán, gluaiseann an loine amach, baintear an meascán ídithe gáis amach as agus gluaiseann an loine isteach arís. 
Déantar an ciogal seo arís is arís eile.
In inneall dhá bhuille, gluaiseann an loine isteach is amach uair amháin i ngach ciogal den imoibriú sa chuasán; 
in inneall 4 bhuille, gluaiseann sí isteach is amach dhá uair i gciogal amháin an imoibrithe sa chuasán, de bhrí go nglantar an gás ídithe amach as an gcuasán sa dara leath den timthriall. 
San inneall peitril, adhantar an meascán de pheitreal is aer (le hocsaigin ann) le spréach sa spréachbheama. 
In inneall díosail, brúitear an meascán ag an loine sa chuasán an oiread sin go dtéitear a dhóthain é chun é a adhaint. Faightear cumhacht ón inneall ó ghluaiseacht na loine a úsáidtear chun rothaí a thiomáint.
Nikolaus Otto. Innealtóir a rugadh gar do Schlangenbad na Gearmáine ab ea Nikolaus August Otto (14 Meitheamh 1832 - 26 Eanáir 1891). Sa bhliain 1876, cheap Otto an t-inneall dócháin inmheánaigh 4 bhuille a fheidhmíonn de réir "timthriall Otto", a ainmníodh as, an chéad inneall a dhóigh breosla go héifeachtach i gcuasán loine. 
Suas go dtí sin, ba innill dócháin seachtracha iad na hinnill go léir agus dódh an breosla in urrann ar leith. Tar éis roinnt blianta, d'éirigh t-inneall comhbhuailteach coitianta i ngluaisteáin - bunaithe ar chiogal Otto nó ciogal Diesel - ina ndóitear breosla chun an fuinneamh tiomána a sholáthar.
Cúlra.
Thairg Sadi Camot i 1824 timthriall bunúsach na teirmidinimice. Mar thoradh ar fhadhbanna fisiciúla is miotalóireachta, ní raibh timthriall Camot praiticiúil. Ach saothraíodh timthriallta eile le cur síos ar innill phraiticiúla, mar shampla timthriall Otto, timthriall Diesel is eile
Búcairist. Príomhchathair na Rómáine í Búcairist (Rómáinis: "Bucureşti"), agus í ar an gcathair is mó sa tír sin chomh maith. Tá sí suite in oirdheisceart na tíre, ar bhruach na habhainn Dâmboviţa. Dar le meastúchán a rinneadh sa bhliain 2011, tá 1.926.334 duine ina gcónaí sa chathair.
Mamach. Is éard is mamach ann ná ball den fhofhíleam Vertebrata (san fhíleam "Chordata"). Tá saintréithe faoi leith acu mar a leanas; faireoga allais, faireoga allais modhnaithe i gcór bainne a tháirgeadh (bíonn bainne ag an máthair le tál ar an gceann óg), gruaig nó fionnadh, trí chnámh sa chluas láir, agus réigiún neocoirtéise san inchinn.
Beobhreithtear mamaigh, ach tá na monaitréimigh eisceachtúil i measc na mamach mar go n-ubhbhreithtear iad. Bíonn fiacla sainfheidmeacha ag mór chuid díobh, agus sa ghrúpa is mó, na mamaigh phlacainteacha, úsáidtear placaint nó broghais le linn na tréimhse iompair.
Rialaíonn an inchinn mhamach imoibriú inteirmeacha agus an córas imshruthaithe, maille le croí ceithre urrann.
Féach freisin.
Eolaí Póca – Mamaigh, le Eleanor Lawrence (An Gúm ) ISBN 185791161X.
An Torah. Is é an Torah (nó an Tórá) an cháipéis is tábhachtaí i gcreideamh na nIúdach. Scriobhadh in Eabhrais é; focal Eabhraise is ea "torah" (תּוֹרָה) a chiallaíonn "teagasc" nó "dlí". Tugtar Dlí Mhaoise air chomh maith ("Tóráth Móise" תּוֹרַת־מֹשֶׁה).
Robert Boyle. Eolaí Angla-Éireannach ab ea Robert Boyle (25 Eanáir 1627 - 30 Nollaig 1691), a thuill an teideal "Athair na Ceimice" de bharr a chuid oibre.
'Athair na ceimice'.
Cháin Boyle teoiricí an ama ar dhamhna, agus thairg teoiric adamhach. Rinne Boyle turgnaimh chuimsitheacha le caidéil aeir chun airíonna folúis a scrúdú: thaispeáin sé nach bhforleathann fuaim i bhfolús, go dtiteann cleite níos tapa ann ná san aer, go múchtar coinneal ann, agus go bhfaigheann ainmhithe bás ann. 
D'fhorbair sé "dlí Boyle” na ngás (pV = tairiseach), is é sin go bhfuil brú (P) is toirt (V) an gháis comhréireach go hinbhéartach lena chéile ag teocht thairiseach. 
D'fhoilsigh Boyle an leabhar Sceptical Chymist (Ceimicí Amhrasach, 1661) agus bhunaigh sé an Cumann Ríoga an bhliain chéanna.
Saol.
Rugadh agus tógadh Boyle i gCaisleán Lios Móir i gContae Phort Láirge, agus fealsúnaí nádúrtha a bhí ann. 
Cor cinniúnach i stair na tíre agus i stair na Gaeilge ab ea foilsiú Shean-Tiomna Bedell sa bhliain 1682. Ba le hairgead Boyle a foilsíodh an chéad leagan Gaeilge den tSean-Tiomna i 1685.
Bhí Boyle ina stiúrthóir ar Chomhlacht na hlndia Thoir.
Siobhán Nic Cionnaith. Ban-aisteoir Éireannach ar an stáitse agus sna scannáin ab ea Siobhán Nic Cionnaith (nó "Siobhán McKenna" sa Bhéarla) (24 Bealtaine 1922 – 16 Samhain 1986).
"Siobhán Giollamhuire Nic Cionnaith" a tugadh uirthi nuair a saolaíodh í i mBéal Feirste i dtuaisceart na hÉireann. Tógadh i gContae Mhuineacháin í le Gaeilge. 
Saol.
Bhí sí go fóill ina déagóir i 1940 nuair a ghlac sí páirt ar an stáitse den chéad uair i dTaibhdhearc na Gaillimhe, Amharclann Ghaelach na hÉireann. Cuimhnítear chomh maith uirthi mar gheall ar an obair a rinne sí i mBéarla in Amharclann na Mainistreach i mBaile Átha Cliath. Ach is sa bpríomhpháirt i "St. Joan", dráma cáiliúil le George Bernard Shaw, agus mar "Pegeen Mike" i "The Playboy of the Western World" le John Millington Synge a bhain sí an clú is mó amach.
Nuair a bhí sí ag obair in Amharclann na Mainistreach, bhuail sí le Denis O’Dea agus pósadh iad i 1956. Bhí mac acu.
Ghlac sí páirt ar an stáitse i Londain den chéad uair i 1947 agus i Nua-Eabhrac i 1955 sa dráma "The Chalk Chalk Garden" le hEnid Bagnold agus ainmníodh í do Ghradam Tony. Nuair a bhí "St Joan" á léiriú aici i Nua-Eabhrac i 1956 dúirt an léirmheastóir amharclainne Elliot Norton gurbh é seo an léiriúchán is fearr den pháirt dá bhfaca sé riamh. Mar gheall ar an tóir a bhí uirthi, cuireadh a grianghraf ar chlúdach na hirise Life.
Cé go ndearna sí an chuid is mó dá cuid oibre ar an stáitse, ghlac sí páirteanna chomh maith ar an teilifís agus sna scannáin. Ina measc seo, bhí "King of Kings" (1961), "Of Human Bondage" (1964) agus "Dr Zhivago" (1965). Rinneadh scannán freisin de "Playboy of the Western World".
Bronnadh Bonn Óir Chumann Éireannach Bhostúin uirthi toisc go raibh sí tar éis “idéil an Chumainn Éireannaigh a chomhlíonadh go bunúsach, go háirithe eolas faoi éachtaí cultúrtha mhuintir na hÉireann a scaipeadh go forleathan”.
Tháinig Siobhán McKenna ar ais go dtí Amharclann na Mainistreach sna seascaidí chun an phríomhpháirt a thógaint i "The Loves of Cass Maguire" le Brian Friel agus sna hochtóidí chun Bessie Burgess a léiriú i "The Plough and the Stars" le Seán O'Casey.
Is é "Bailegangaire" le Tom Murphy an dráma deireanach gur ghlac sí páirt ann (1985). Cailleadh í bliain ina dhiaidh sin tar éis d’ailse scamhóige teacht uirthi.
Bang Bang. Duine de na carachtair ab iomráití i mBaile Átha Cliath ba ea Bang Bang nó Thomas Dudley (Tomás Ó Dudlaigh) nó fiú An Tiarna Dudley (1907 - 11 Eanáir 1981). 
Chuir daoine aithne air sna 1950í agus 1960í agus iad ag taisteal ar bhusanna agus ar thramanna Bhaile Átha Cliath, áit ar lig sé air daoine a lámhachainn, a lámha agus méaracha aige mar ‘ghunna’. Ag an am sin ní raibh doras ar an mbus agus bhí Bang Bang in ann seasamh ar an ardán ar chúl an bhus. Bhíodh sé ag bualadh a chromáin lena lámh chlé, faoi mar a bheadh sé ar chapall. Sa lámh dheas bhíodh an eochair airgid. Ghlaodh sé ‘Bang bang, you’re dead’ amach agus é ag scaoileadh urchair leo, agus as sin a tháinig an t-ainm sin air.
Saol.
Níl mórán ar eolas faoin bhfear éalárnach féin agus ceaptar go raibh ábhar éigin meabhairghalair air. Ar aon nós, bhí saol crua ag Bang Bang is cosúil. Dúirt sé nach raibh tuismitheoirí aige. Chaith sé a óige i ndílleachtlann. Thóg bean amach ar altramas é agus thaitin scannáin buachaillí bó go mór leis. 
Bhain mórán Bleá Cliathach taitneamh as a chuid geáitsí agus ghlacadar féin páirt iontu. Ligeadar orthu go raibh gunna acu féin chomh maith agus scaoilidís ar ais leis nó thitidís marbh mar dhea ar na sráideanna nuair a dhéanfadh Bang Bang iad a ‘lámhachainn’ go tobann. 
Níor chuir aon duine isteach ar Bang Bang ar feadh na mblianta – bhí nós ann i mBaile Cliath na daoine mar eisean a ligean saor.. D’éag Bang Bang ar an 11 Eanáir 1981 ach leanann a cháil ar aghaidh i mbéaloideas na hardchathrach. 
Béaloideas.
Is cuid de bhéaloideas aon chathair iad na carachtair seo agus tá Bang Bang luaite i roinnt scéalta, dánta agus cláracha teilifíse nó raidió. In amanna, chuireadh Bang Bang isteach ar dhrámaí sna hamharclanna, ag ‘lámhachainn’ na n-aisteoirí, rud a cheap na haisteoirí agus an lucht féachana a bhí greannmhar!
Sampla de rann scipeála ina bhfuil sé luaite ná:
Is léir go raibh cion ag muintir Bhaile Átha Cliath air agus gur thuigeadar gur duine neamhurchóideach a bhí ann. Cuireann a leithéid de charachtair beocht i saol daoine eile trí léiriú neamhghnách a thabhairt dóibh ar a dtimpeallacht. 
Rinne roinnt daoine comparáid idir é agus an tImpire Norton sna Stáit Aontaithe, fear i San Francisco a bhíodh gléasta in éide iomlán airm impiriúil agus duine a ndéanadh na póilíní cúirtéis leis agus é ag siúl na sráide.
Plá bhúbónach. Is í is plá bhúbónach ann ná an t-athraitheach is aithnidiúil den galar tógálach plá, a thagann ón mbaictéir "Yersinia pestis". 
Tá sé níos coitianta i gcreimirí agus ainmhithe beaga eile, ach is féidir aistriú a dhéanamh go daoine tríd an dreancaid fhrancaigh. Leathadh an plá bhúbónach ag dreancaidí an fhrancaigh dhuibh (is é foirm bhán an fhrancaigh Ioruaigh an francach saotharlainne).
Sa phlá bhúbónach, d'at na nóid limfeacha. 
B'é an phlá bhúbónach a bhí freagrach don Ghalar Dubh, a bhuail an Eoraip san 14ú haois. Is deacair a hiarmhairt ar an Eoraip a mheas, ach chuir sí isteach go tubaisteach fadtréimhseach ar gach gné den bheatha.