Immram Brain. Is scéal Gaelach na luath-meánaoise é Iomramh Bhrain (mhic Fheabhail) (Sean-Ghaeilge Immram Brain (maic Febail)), a insíonn a thurais go dtí oileán an Alltair.
Achoimre.
Chuaigh Bran mac Feabhail (Branda litriú Bran mac Febail) ar eachtra go dtí an t-Alltar (Magh Meall nó Tír na nÓg).
Lá amháin amuigh ag siúl, chuala Bran ceol álainn a mheall ina chodladh é. Ina dhúiseacht arís, chonaic sé craobh airgid os a chomhair amach. D'fhill sé ansin chuig a ríthigh, áit a nocht bean an alltair í féin. Chan sí dán faoi thír na craoibhe agus faoin alltar. Dúirt sí gur de chrann úill in Eamhain an chraobh. San alltar, dar léi, bhíodh an samhradh ann i gcónaí, agus ní bhíodh easpa ní bia ní uisce, agus ní fhulaingíodh na sárdaoine ní tinneas ní éadóchas ní mí-áthas, agus ní chloiseadh guth géar garbh. Dúirt sí le Bran dul ar turas thar lear go Tír na mBan, agus ar an lá dár gcionn, bhailigh sé buíon naonúr fear i dteannta lena deartháireacha altrama (gach i gceannas grúpa triúir) agus d'imigh leo.
Tar éis dhá lá, chonaic Bran fear ar charbad ag teacht ina threo. Manannán mac Lir an ea an fear, agus dúirt sé le Bran nach raibh sé ag seoladh ar muir, ach i ndáiríre ar mhaigh bláthach. Chuir sé in iúl do chinn maith go raibh scata fear dofheicthe ann ag taisteal i gcarabaid. Thug sé tuar dó Bhran go mbéarfaí mac dó in Éirinn, agus go bhfásfadh sé ina ghaiscíoch mór, á mhúineadh ag Manannán féin.
D'fhág Bran slán le Manannán, agus tháinig sé go hInis Subha. Bhí daoine na hinse ag gáire agus ag stánadh air, agus ní fhreagróidís a ghlaoch. Chuir Bran fear i dtír chun go bhfeice céard a bhí i gceist acu, ach thosaigh sé ag gáire agus ag stánadh maraon. D'fhág Bran ann é agus sheol sé ar aghaidh.
Shroich sé ansin Tír na mBan, ach bhí leisce air dul i dtír. Chaith ceannaire na mban ceirtlín traochta dó, a rug greim ar a láimh, agus tharraing sí an bád i dtír. Chuaigh gach fear le bean, Bran leis an gceannaire.
Ar feadh bliain amháin, mar a bheadh, ach i ndáiríre i bhfad níos mó, chaith na fir fleá go sona sásta i dTír na mBan, go dtí gur tháinig cumha ar Nechtan Mac Collbran. Bhí drogall ar an gceannaire iad a ligint abhaile, agus thug sí rabhadh dóibh gan cos a leagan ar chladaigh na hÉireann, agus an fear fágtha ar Inis Subha a tharrtháil.
Sheol Bran agus a bhruíon ar ais go hÉirinn. Níor aithin na daoine a ainm ach óna seanscéalta. Léim Nechtan Mac Collbran trína chéile ar an trá agus ar an dtoirt, d'athraigh sé go luaithreach.
D'inis Bran a chuid scéil dosna Gaeil, agus ansin sheolfar trasna na mara, agus ní fhacthas go deo iad.
Nótaí stairiúla.
Baineann ábhar an scéil le Miotaseolaíocht na nGael, ach scríobhadh an scéal go déanach sa 7ú haois nó go luath san 8ú. De réir roinnt scéal-liostaí, is "Echtra" é an 'Immram seo. Ó thaobh struchtúr de, faightear idir fhilíocht agus phrós ann, dánta gearra breactha le prós níos faide ar a dtugtar Clúdaigh Scéil.
Bhí smaoineamh an iomraimh go forleathan ag an am sin. Cé gur Gaelach iad an tsraith seo, is féidir iad a chur le taobh na foinsí clasaicigh, amhail is An Odaisé agus an Aeneid, roinnt scéalta Lochlannaigh, chomh maith le scéalta Briotainice, go háirithe iad caomhnaithe ón Bhreatain Bheag agus ón Bhriotáin (ina measc Y Mabinogion agus "Tristan agus Isolde"). Scríobh leagan ón bhéaloideaa síos ag Séamas Mac Mathúna.
Faightear sa dán ábhair agus téamaí atá cosúil le hiomartha Gaelacha eile, amhail is "Iomramh Naoimh Bhreandáin" agus "Iomramh Maoil Dhúin" scríofa san 8ú haois. Mar shampla, tagann Bran, Breandán agus Maol ar oileán naofa ar a bhfuil beathaí ciúine, séanmhara ag cách ann. Deirtear le Bran go bhfuil crann ann le héin naofa a chanann le chéile Bran is told of a tree with holy birds that all sing at the same time, cosúil le heachtra Breandáin. I ngach scéal, fágtar sine den bhruíon ar oileán nó díbrítear é, nó dá dheoin féin nó mar phionós as peaca.
Tá cosúlachtaí ar leith idir "Immram Brain" agus "Immram Máel Dúin":
Is féidir "Immram Brain" a chuir í gcomparáid le téacs na Breataine Bige, "Branwen Daughter of Llŷr" ón "Mabinogi", go háirithe ó thaobh na n-ainmneacha de. Mar a thugann Patrick K. Ford faoi dheara, faightear an fhréamh "bran" san ainmneacha Branwen agus a deartháir Bendigeidfran. Is clann "Llŷr" (Gaeilge lear) iad, Branwen agus Bendigeidfran.