Trelis/gawiki huggingface dataset:
Lámhach Santa Fe, 2018. Maraíodh 8 mac léinn agus beirt eile ar 18 Bealtaine 2018 nuair a thosaigh mac léinn, Dimitrios Pagourtzis (17 bliain d'aois ag an am) ag lámhachadh a chuid comhghleacaithe ranga i Santa Fe High School, Houston, Texas.
Imeachtaí.
Bhí gránghunna agus piostal ag Pagourtzis. Ní raibh an fhoghlaim ach díreach tosaithe maidin an 18 Bealtaine, ag 7.32am, nuair a thosaigh an sléacht. Mhair an t-ionsaí 25 nóiméad. Bhí Pagourtzis ag rá "Another One Bites the Dust" de chuid Queen le linn an ionsaí.
Nuair a tháinig póilíní armáilte ar an láthair, thosaigh an fear gunna ag scaoileadh agus níor thaise leis na póilíní é. Goratíodh Pagourtzis faoi dheireadh agus thug sé é féin ar láimh do na póilíní. Fuarthas feistí pléascacha ar an láthair níos déanaí 
Bhí Pagourtzis neamh-infheidhme de réir an dlí agus 'ordaíodh sé go gcuirfí isteach in ospidéal meabhairghalair é.
Freagairt.
Chuaigh an nuacht i bhfeidhm go mór ar an bpobal sna Stáit Aontaithe agus thar lear, "Lá brónach a bhí ann", a dúirt Donald Trump.
I ndiaidh na tragóíde, rinne an Gobharnóír Greg Abbott 40 moladh a cheap sé a laghdódh an seans ar ollmharuithe i scoileanna an stáit. Acht níor bhain aon cheann acu lena thuilleadh srianta a chur ar úinéireacht ná ar an bhfáil ar ghunnaí.
Uí Dhubhuir. Rítheaghlach Gaelach atá is ea Uí Dhubhuir nó Uí Dhuibhir, lonnaithe i gContae Thiobraid Árann an lae inniu. "Dubhur" mac Spealáin ba ea a sinsear.
Sinsearacht.
Mhaígh clann Uí Dhuibhir gurbh é a sinsear seanscéalach ná Míl Easpáine féin.
Ó thaobh sinsir a bhfuil fianaise leis, cé réamhstairiúl, tá Cairbre Cluichechair mac Con Corb (rí Laighean) mhic Conchúir Fhabhrarua (Ardrí). Lonnaigh Cairbre Cluichechair i Mumhain, áit a bhunaigh sé Dál Chairbre Aradh.
Stair.
Dar le scéalta maidir le clann Uí Dhuibhir, ghlacadar páirt i gCath Chluain Tarbh agus cogaí Gaelacha eile.
D'éirigh Uí Dhuibhir ina dtiarnaí áitiúla ag Coill na Manach i lár na meánaoise, ach ní fheictear go suntasach iad i nAnnála na gCeithre Máistrí go dtí an 15ú haois.
I dteannta le hUíbh Chearbhaill as Éile, le hUíbh Chinnéide as Urumhain agus le hUíbh Mhaoilriain as Uaithne agus Ara, sheas Uí Dhuibhir an fód in aghaidh Tiarnas na hÉireann, go háirithe clann de Buitléir, Iarlaí Urumhan.
Ghabh Philip agus Anthony Ó Duibhir Caiseal le linn Éirí Amach 1641. Tar éis cogaidh Chromail i nÉirinn, tógadh a gcuid críocha uathu faoin "Act for the Settlement of Ireland 1652". Chuaigh roinnt dóibh go dtí Contae an Chláir, ach chuaigh cuid eile ar imirce go dtí an Mór-Roinn srl. Bhí cuid shuntasach d'fhir Uí Dhuibhir in airm Fhrainc Bourbon, monarcacht Habsburg (san áireamh General Count John O'Dwyer, Gobharnóir Belgrade) agus fiú Rúis na Sár.
Cogaidh.
Le feadh na ach staire, feictear fir Uí Dhuibhir ina gceannairí agus saighdiúirí i mbun feachtas:
Caisleáin.
Thóg Uí Dhubhuir roinnt caisleán i gCill na Manach, ag iarraidh a gcuid críoch a chosaint. I mballóga is ea gach ceann acu inniu. Scriosadh an chuid is mó dóibh sa 17ú haois agus Oliver Cromwell ar turas, san áireamh:
Paul Frew. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Paul Frew, a rugadh ar an 11 Nollaig, 1974 sna Cealla. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thuaidh, ó 2010 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Julie. Tá triúr páistí acu. Tá sé ina chónai i mBruach Sheáin.
An Anaíle. Tiarnas Éireannach is ea An Anaíle, ainmnithe as a bhunaitheoir, Angaile nó An Uillin, sinsear Uí Fhearghail. 
Is ionann an Anaíle agus Contae an Longfoirt an mar inniu. Sa 10ú haois, tháinig i gceannas ann An Uillin de shliocht Fhearghais mhic Ailealla na gConnacht. Rí Fhortuatha ba ea An Uillin. Taoisigh Conmhaicne Anghaile a bhí ann, le codanna Mhic Gofraidh, Mhic Mhurchadha agus Uí Súilleabháin.
Fearghail fionnó An Uilline ba ea sinsear eapainmneach Uí Fhearghail, Flatha na hAnaíle. De shliocht Fhearghail furasta bhí taoisigh Dhál Messin Corb agus Uí Gharrchon, le codanna Uí Corra, Uí Ghuaire agus Uí Lionnain.
Flatha na hAnaíle.
Tá stair na hAnaíle le léamh i nAnnála na gCeithre Máistrí.
Ó thús na 11ú haoise go dtí coigistithe Shéamas I go luath sa 17ú haois, bhí clann Uí Fhearghail i gceannas i dtuath an Anaíle. Cuireadh go mion minic ionraí Sasanacha isteach orthu sna 12ú agus 13ú haoiseanna. Faoin 15ú haois, bhí an chlann chun cinn arís, agus an tuath roinnt acu ina dá leath, Uí Fearghail Bháin sa tuaisceart agusUí Fhearghail Bhuí sa deisceart. Tar éis bhriseadh Ord na nGael Order, d'éirigh cuid mhaith den chlann ina dtionóntaí ar n-iar-chríocha faoi thiarnaí talún Sasanacha agus Albanacha.
Taoiseachtacht na hAnaíle.
Ar an 22ú Samhain 1565, bhronn Elizabeth I litreacha paitinne Taoiseachtachta do "Sleught William of the Annaly" ar Christopher Nugent, Tiarna Delvin. Go stairiúil, bhíodh ann sa tiarnas Ardach agus Meathas Troim. Bronnadh ar Devlin fosta Inis Mór sa Longfort, áit a bhí Colm Cille ina chónaí sula ndeachaigh sé chun na hAlban.
Uí Fhearghail. Flatha na hAnaíle as Longfort ba ea Uí Fearghail. Fionnó "Angaile", rí Fhortuatha agus taoiseach Chonmhaicne Anghaile den 10ú haois, ba ea a sinsear eapainmneach, Fearghal. De mhuintir Fhearghail bhí fosta taoisigh na Dhál Messin Corb agus a bhfo-chlann, Uí Gharrchon.
Luath-stair.
Go stairiúil, bhí lárionad chumhacht na hAnaíle ag Longfort Uí Fhearghail agus eile ag Móta Uí Fhearaíl in oirthear na hAnaíle, idir Béal Átha na Lao agus Meathas Troim.
Ó thús na 11ú haoise go dtí coigistithe Shéamas I go luath sa 17ú haois, bhí clann Uí Fhearghail i gceannas i dtuath an Anaíle. Cuireadh go mion minic ionraí Sasanacha isteach orthu sna 12ú agus 13ú haoiseanna. Faoin 15ú haois, bhí an chlann chun cinn arís, agus an tuath roinnt acu ina dá leath, Uí Fearghail Bháin sa tuaisceart agus Uí Fhearghail Bhuí sa deisceart. 
Baineadh an bonn ó thuath Uí Fhearghail sa bhliain 1552, nuair a bhronn Éadbhard VI Shasana chuid mhaith de chríocha na hAnaíle ar Bharún Delvin. Fair dheireadh sa bhliain 1618, cuireadh Uí Fhearghail as a gcoróin ag by Séamas I. Tar éis bhriseadh Ord na nGael Order, d'éirigh cuid mhaith den chlann ina dtionóntaí ar n-iar-chríocha faoi thiarnaí talún Sasanacha agus Albanacha.
Ré nua-aimseartha.
Feictear an chéad trácht ar duine Uí Fhearghail as Béarla sa bhliain 1620 leis an Athair Richard O’Farrell. 
Chuaigh roinnt fhear Uí Fhearghail ar feachtas i gCogadh na nOchtó Bliana, ar dtús ar son Eilís I Shasana i dtacaíocht Phoblacht na Seacht nDúiche Aontaithe, ach ansin ar thaobh na Spáinneach mar thoradh smaointeoireachtaí creidimh agus tuilleadh airgid.
Faoin am Éirí Amach 1641, bhí cuid mhaith saighdiúirí tagtha ar ais go hÉirinn i dtaca Chomhdháil Chaitliceach na hÉireann. Tar éis an Chomhdháil bheith cloíte, chuaigh go leor acu ar ais arís go dtí an Spáinn. Ag lorg coinníollacha níos fearr, thréigeadar níos déanaí chuid airm na Fraince. Faoi dheireadh na 17ú haoise, bhí fir Uí Fhearghail tagtha ar ais go hÉirinn, air a fhaightear iad go formhór i gContae an Longfoirt.
Comh-Ré. Is nodairí bliana iad Comh-Ré (CR) agus Roimh Chomh-Ré (RCR) don fhéilire Ghréagóra (agus a réamhtheachtaí, féilire Iúil), an ré fhéilire is forleithne ar domhan. Roghanna eile iad 'Comh-Ré' agus 'Roimh Chomh-Ré' ar na nodaireachta 'Anno Domini (AD) agus 'Before Christ'(BC), a d’úsáid Dionysius Exiguus. Tá an dá chóras nodaireachta comhionann go huimhriúil: déanann gach ceann acu "2022 CR" agus "AD 2022" cur síos ar an mbliain reatha; Is ionann "400 RCR" agus "400 BC" an bhliain chéanna.
Mars (miotaseolaíocht). Is é Mars dia an chogaidh i reiligiún agus miotaseolaíocht Rómhánach.
Popcheol éadrom.  Is éard atá i bpopcheol éadrom (Béarla: "bubblegum pop") ná seánra popcheoil atá mealltach agus taitneamhach, agus san am céanna indiúscartha, éadomhain, nó dírithe ar pháistí agus ar dhéagóirí. Rinne an léirmheastóir ceoil Lester Bangs cur síos ar an stíl mar “fuaim bhunúsach rac is roll — gan an cuthach, an imeagla, an foréigean, agus an anóime”.
Úsáidtear an téarma Béarla "bubblegum pop" le tagairt a dhéanamh do sheánra popcheoil ar leith a tháinig chun cinn sna Stáit Aontaithe ag deireadh na 1960idí, ceol a d'eascair as rac-cheol garáiste, amhráin nuaga, agus ceol fhoirgneamh Brill, agus a bhí dírithe ar pháistí agus ar dhéagóirí freisin. B'eiseamláir den seánra seo an móramhrán “Sugar, Sugar” leis The Archies sa bhliain 1969, as ar tháinig rac-cheol cartúin, treocht neamhbhuan de chartúin ar mhaidineacha Sathairn ina raibh popcheol éadrom le cloisteáil go minic.
Dúirt na léiritheoirí ceoil Jerry Kasenetz agus Jeffry Katz gur iadsan a cheap an téarma “bubblegum” i dtús báire. Nuair a phléigh siad a sprioclucht éisteachta, chinn siad gur “déagóirí, na daoine óga a bhí ann. Agus ag an am sin ba ghnách linn guma a chogaint, agus bhíodh mo pháirtí agus mé féin ag féachaint air agus ag gáire agus ag rá, ‘Á, tá sé seo cosúil le ceol "bubblegum"’.” Ansin, scaip a mbainisteoir, Neil Bogart, feidhmeannach ag Buddah Records, an téarma i measc an phobail.
Den chuid is mó, ní raibh ach móramhrán amháin ag na ceoltóirí sa seánra seo (le roinnt eisceachtaí suntasacha, mar shampla The Partridge Family agus Tommy Roe) agus d'fhan an fhuaim ina fórsa tráchtála suntasach go dtí tús na 1970idí. Is minic a phléann tráchtairí raon an tseánra agus bíonn argóintí éagsúla acu ar chóir nó nár chóir popcheol rince, dioscó, popcheol do dhéagóirí, bannaí buachaillí, agus go háirithe The Monkees a chur san áireamh. Le linn na 1970idí, bhí tionchar múnlaitheach ag popcheol éadrom ar phunc-rac, nuathonn, agus miotal séiseach.
Cúipid. Is é Cúipid dia an ghrá i miotaseolaíocht na Sean-Róimhe.
Cúram leanaí. 'Séard atá i gceist le cúram leanaí (nó cúram páistí) ná aire do naíonáin agus do pháistí óga i rith laethanta oibre, mar shampla i naíolann lae nó creis, áit a dtugtar aire do leanaí óga 
Bíodh mná ag tabhairt aire do pháistí sa teach fadó. Ach sa 20ú haois, d'éirigh naíolanna níos coitianta. 
In Éirinn.
Costas.
Dúirt an rialtas sa bhliain 2022 go raibh rún aige díriú ar chostais cúram leanaí.
Oiliúint.
Le cáilíochtaí a bhaint amach ón eagraíocht Dearbhú Cáilíochta agus Cáilíochtaí Éireann (QQI), déanann na hoiliúnaithe staidéar ar cheithre ábhar atá éigeantach agus ar a rogha féin de cheithre ábhar as deich gcinn d’ábhar roghnacha eile.
Gaeilge.
Cuirtear oiliúint trí Ghaeilge ar fáil ar bhonn áitiúil trí Chomhar Naíonraí na Gaeltachta (CNNG) nó trí choistí contae agus cathrach i gCúram Leanaí. 
Cuirtear Comhar Naíonraí na Gaeltachta clár oiliúna comhionannais, éagsúlachta agus ionchuimsitheachta ar fáil trí Ghaeilge thar ceann na Roinne Leanaí agus Gnóthaí Óige
Libertas. Is í Libertas (Laidin ar saoirse) dia na saoirse i miotaseolaíocht Rómhánach.
Neiptiún (miotaseolaíocht). Is é Neiptiún (Laidin: "Neptūnus") dia an úruisce agus na farraige i miotaseolaíocht Rómhánach.
Fortuna. Is í Fortuna () dia an fhortúin i miotaseolaíocht Rómhánach.
Indiaigh na Machairí. Is iad Indiaigh na Machairí nó Pobail Dhúchasacha na Machairí Móra agus Féarthailte Cheanada na treibheanna Meiriceánacha Dúchasacha agus na Chéad Náisiúin a raibh cónaí go stairiúil ortha ar Machairí Intíre (na Machairí Móra agus Féarthailte Cheanada) Mheiriceá Thuaidh. Cé go raibh cultúir seilge-fheirmeoireachta ina gcónaí ar na Machairí Móra ar feadh na gcéadta bliain roimh theagmháil Eorpach, tá cáil ar an réigiún mar gheall ar chultúir na gcapall a raibh rath orthu ón 17ú haois go dtí deireadh an 19ú haois. Mar gheall ar a bhfanaíocht stairiúil agus a bh frithbheartaíoch armtha in aghaidh forlámhas fhórsaí rialtais agus míleata Cheanada agus na Stát Aontaithe, tá grúpaí cultúir Indiach na ina seanchineál sa litríocht agus san ealaín do na Meiriceánaigh Dhúchasacha i ngach áit. grúpaí cultúir Indiach na Machairí ina seanchineál sa litríocht agus san ealaín do na Meiriceánaigh Dhúchasacha i ngach áit.
Doug Beattie. Is iar-saighdiúir agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Douglas Ricardo Beattie, a rugadh ar an 13 Deireadh Fómhair, 1965 i Hampshire. Is ceannaire an bPáirtí Aontachtach Uladh é, ó Bealtaine 2021 ar aghaidh. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2016 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Margaret Beattie. Tá beirt pháistí acu.
Eóin Tennyson. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Eóin Tennyson. Rugadh é ar 17 Bealtaine 1998 sa Machaire. Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2022 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Is fear aerach é. Tháinig sé amach nuair a bhí sé 19 .
Bun na hAbhna. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bun na hAbhna air:
Bun na hAbhann. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Bun na hAbhann air:
Sol. Is é Sol (Laidin ar ghrian) dia na gréine i miotaseolaíocht Rómhánach.
Lúna. Is í Lúna () dia na gealaí i miotaseolaíocht Rómhánach.
Eos. Is í Eos (Sean-Ghréigis: Ἠώς / "Ēṓs") dia na camhaoire i miotaseolaíocht Gréagach.
Sancus. Is é Sancus dia na hiontaoibhe i miotaseolaíocht Rómhánach.
Clementia. Is í Clementia (Laidin ar trócaire) dia na trócaire i miotaseolaíocht Rómhánach.
Spes. Is í Spes (Laidin ar dóchas) dia an dóchais i miotaseolaíocht Rómhánach.
Thievery Corporation. Dís ceoil leictreonach Meiriceánach is ea Thievery Corporation. Is baill na díse iad Richie Furay agus Stephen Stills. Meascann a stíl cheoil gnéithe de shnagcheol, shnagcheol aigéid, reigé, cheol clasaiceach Indiach, cheol an Mheánoirthir, hip hap, leictreonaice agus ceol Brasaíleach, bossa nova san áireamh.
Stair.
Bunaíodh Thievery Corporation in Washington sa bhliain 1995.
Baill.
Baill iomlána
Baill eile
An Chloch. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chloch air:
Clóidigh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Clóidigh air:
An Chúil Rua. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Chúil Rua air:
Baile an Fhaoitigh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile an Fhaoitigh air:
An Cnoicín. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoicín air:
Míleac. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Míleac air:
Febris. Is í Febris (Laidin ar fiabhras) dia an fhiabhrais i miotaseolaíocht Rómhánach.
Fornax. Is í Fornax (Laidin ar oigheann) dia an oighinn i miotaseolaíocht Rómhánach.
Veritas. Is í Veritas (Laidin ar fírinne) dia na fírinne i miotaseolaíocht Rómhánach.
Abundantia. Is í Abundantia (Laidin ar flúirse) dia na flúirse i miotaseolaíocht Rómhánach.
Fecunditas. Is í Fecunditas (Laidin ar torthúlacht) dia na torthúlachta i miotaseolaíocht Rómhánach.
Fraus. Is í Fraus (Laidin ar calaois) dia na calaoise i miotaseolaíocht Rómhánach.
OBN. Is cainéal teilifíse é OBN (giorrúchán ar Open Broadcast Network), sa Bhoisnia agus sa Heirseagaivéin. Cuireadh tús leis ar dtús sa bhliain 1996 tar éis dheireadh an Chogaidh Chathartha ar thionscnamh ohr (Oifig an Ardionadaí) chun rogha eile a thairiscint ar na cainéil eile a bhí ann ar a bhfuil meon an-náisiúnaíoch.
Rás Cooper’s Hill.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1063851&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-06-07T17:30:09Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Reáchtáiltear an Rás 'Cooper’s Hill Cheese-Rolling and Wake' gach bliain i nGloucester, Sasan. Le níos mó ná 200 bliain, bíonn rás ann sa tóir ar liathróid cháise. Ritheann daoine síos Cooper’s Hill ag iarraidh breith ar an gcáis roimh na daoine eile. 
Bíonn níos mó ná rás amháin ann.
Is féidir leis an mbuaiteoir an liathróid cháise a choimeád.
Béal an Átha Fada. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Béal an Átha Fada air:
Cromghlinn (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cromghlinn air:
Susan Rice. Taidhleoir, comhairleoir polasaí agus oifigeach poiblí Meiriceánach is ea Susan Elizabeth Rice (r. 17 Samhain 1964) atá ina Stiúrthóir ar Chomhairle Polasaí Intíre na Stát Aontaithe ón mbliain 2021. An 27ú Ambasadóir de chuid na Stát Aontaithe chuig na Náisiúin Aontaithe a bhí inti ó 2009 go 2013, agus ansin ba 23ú Comhairleoir Slándála Náisiúnta na tíre í ó 2013 go 2017. Is ball den Pháirtí Daonlathach í.
Rugadh Rice in Washington, D.C. D'fhreastail sí ar Ollscoil Stanford agus ar New College, Oxford, mar a raibh sí ina Scoláire Rhodes agus mar ar bronnadh DPhil (PhD) uirthi. D'oibrigh sí ar fhoireann na Comhairle Shlándála Náisiúnta faoin Uachtarán Bill Clinton ó 1993 go 1997, agus mar leas rúnaí stáit ar son gnóthaí Afracacha i Roinn an Stáit ó 1997 go 2001.
Jonathan Buckley. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Jonathan Buckley (), a rugadh ar an 1 Eanáir, 1992 i bPort an Dúnáin. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Bhanna Uachtarach, ó 2017 ar aghaidh .
Victoria (miotaseolaíocht). Is í Victoria (Laidin ar bua) dia an bhua i miotaseolaíocht Rómhánach.
Pax. Is í Pax (Laidin ar síocháin) dia na síochána i miotaseolaíocht Rómhánach.
Postvorta. Is í Postvorta dia na staire i miotaseolaíocht Rómhánach.
Antevorta. Is í Antevorta dia na todhchaí i miotaseolaíocht Rómhánach.
Fulgora (miotaseolaíocht). Is í Fulgora (Laidin ar tintreach) dia na tintrí i miotaseolaíocht Rómhánach.
Virtus. Is é Virtus dia na crógachta i miotaseolaíocht Rómhánach.
Libitína. Is í Libitína (Laidin: "Libitīna") dia an adhlactha agus na sochraide i miotaseolaíocht Rómhánach.
Vallonia (miotaseolaíocht). Is í Vallonia dia an ghleanna i miotaseolaíocht Rómhánach.
Paula Bradshaw. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Paula Jane Bradshaw, a rugadh ar an 1 Samhain 1972 . Is ball í de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann, ó 2010. Is iarbhall í de Pháirtí Aontachtach Uladh. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Bhéal Feirste Theas, ó 2016 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Ian Parsley. Tá siad ina gcónaí i mBaile Mhic Shiúrtáin. Tá beirt pháistí aici.
Securitas. Is í Securitas (Laidin ar sábháilteacht) dia na sábháilteachta i miotaseolaíocht Rómhánach.
Roma (miotaseolaíocht). Is í Roma (Laidin ar an Róimh) dia na Róimhe i miotaseolaíocht Rómhánach.
Nerio. Is í Nerio dia na calmachta agus an chogaidh i miotaseolaíocht Rómhánach.
Mors (miotaseolaíocht). Is é Mors (Laidin ar bás) dia an bháis i miotaseolaíocht Rómhánach.
Dīs Pater. Is é Dīs Pater dia an domhain thíos i miotaseolaíocht Rómhánach.
An Droim Riabhach. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Droim Riabhach air:
Greamú stáit. Is cineál éillithe shistéamach pholaitiúil é greamú stáit ina mbíonn tionchar suntasach ag páirtithe príobháideacha ar phróisis chinnteoireachta stáit ar mhaithe leo féin.
Bhain an Banc Domhanda úsáid as an téarma den chéad uair, timpeall na bliana 2000, chun cur síos a dhéanamh ar chúrsaí i dtíortha áirithe san Áise Láir a bhí ag iarraidh a ngeilleagar a athrú ó Chumannachas Sóivéadach go geilleagar margaidh. Go sonrach, cuireadh an téarma i bhfeidhm ar chásanna inar bhain grúpaí beaga éillitheacha úsáid as a dtionchar ar oifigigh rialtais chun seilbh a ghlacadh ar chinnteoireacht an rialtais agus, sa chaoi sin, a stádas eacnamaíoch féin a neartú; thabharfaí “olagarcaí” ar bhaill na ngrúpaí seo níos déanaí. 
Líomhaintí faoi ghreamú stáit ba chúis le hagóidí i gcoinne an rialtais sa Bhulgáir in 2013-2014 agus in 2020–2021, agus sa Rómáin in 2017, agus líomhaintí dá leithéid ba chúis leis na conspóidí leanúnacha san Afraic Theas a thosaigh sa bhliain 2016.
Ryūichi Sakamoto. Ba chumadóir é Ryūichi Sakamoto ( "Sakamoto Ryūichi", a rugadh ar 17 Eanáir 1952 i Tóiceo). Bhí sé ar dhuine de na daoine a bhunaigh an ghrúpa, Yellow Magic Orchestra.
Cailleadh é ar 28 Márta 2023 tar éis cath fada le hailse reicteach.
Dioscliosta.
Aonair
An Cnoc Buí (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cnoc Buí air:
Muireitleán Curtiss NC-4. Muireitleán ab ea an Curtiss NC-4, agus an chéad eitleán a d'eitil trasna an Atlantaigh, agus Albert Cushing Read an píolóta a bhí i mbun.
Rinne rialtas na Stát Aontaithe staidéir sna blianta 1913-1919 féachaint conas an n-eitleoidís trasna an Atlantaigh. Ceithre cinn de bháid aeir, na NC, a raibh na 'Nancies' de leasainm orthu, a bheadh in úsáid acusan. Ní fhéadfaí na heitleáin sin a eitilt an bealach ar fad agus bheadh orthu a theacht anuas ar na hAsóir. 
Ar 27 Bealtaine 1919, tar éis 11 lá a chaitheamh ar an turas, thuirling ceann d'eitleáin, an NC-4, i Liospóin na Portaingéile, an chéad eitleán riamh, agus an chéad chriú, a d'eitil trasna aigéan an Atlantaigh.
Baile Mhic Shiúrtáin. Is baile fearainn i gContae Aontroma é Baile Mhic Shiúrtáin (Béarla: "Jordanstown").
Kate Nicholl. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Kate Siobhan Nicholl (), a rugadh ar an 4 Bealtaine 1988 i Marondera, An tSiombáib. Is ball í de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Bhéal Feirste Theas, ó 2022 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Fergal Sherry. Tá beirt pháistí acu.
Yōko Kanno. Is cumadóir Seapánach í Yōko Kanno (Seapáinis:菅野 よう子, "Kanno Yōko"). Is le Meow on the Bridge (oifig cheoil) agus le Captain Duckling Records (lipéad ceoil).
Nobuo Uematsu. Is cumadóir Seapánach é Nobuo Uematsu (Seapáinis: 植松 伸夫, "Uematsu Nobuo").
Akira Yamaoka. Is cumadóir Seapánach é Akira Yamaoka (Seapáinis: 山岡 晃, "Yamaoka Akira").
Junichi Masuda. Is cumadóir Seapánach é Junichi Masuda (Seapáinis: 増田 順一, "Masuda Jun'ichi").
Kenji Kawai. Is cumadóir Seapánach é Kenji Kawai (Seapáinis: 川井 憲次, "Kawai Kenji").
Toshio Hosokawa. Is cumadóir Seapánach é Toshio Hosokawa (Seapáinis: 細川 俊夫, "Hosokawa Toshio").
Sōmei Satō. Is cumadóir Seapánach é Sōmei Satō (Seapáinis: 佐藤 聰明, "Sōmei Satō").
Joe Hisaishi. Is cumadóir Seapánach é Mamoru Fujisawa (Seapáinis: 藤澤 守, "Fujisawa Mamoru"), Joe Hisaishi (Seapáinis: 久石 譲, "Hisaishi Jō") an t-ainm gairme atá aige.
Škoda Auto. Škoda Auto, giorraithe go Škoda, is monaróir carranna Seiceach é a bhunaigh mar chomharba ar Laurin &amp; Klement i bPoblacht na Seice in 1925. Is i Mladá Boleslav, Poblacht na Seice atá ceanncheathrú an chomhlachta.
Clann Somhairle. Muintir idir Éireannach agus Albanach de shliocht rí na nGall-Ghael, Somerled mac Giolla Bhríde, is ea Clann Somhairle. Is í Clann Dhomhnaill, aitheanta tráth mar , an príomhchlann.
Orla Guerin. Iriseoir Éireannach, agus comhfhreagraí cogaidh leis an BBC, is ea Orla Guerin, MBE (a rugadh ar 15 Bealtaine 1966).
Gairm.
Rugadh Orla Guerin i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1966. D’oibrigh sí leis an "Sunday Tribune" sular oibrigh sí mar iriseoir le RTÉ agus í ag tuairisciú ó oirthear na hEorpa.
Sheas sí mar iarrthóir ag Páirtí an Lucht Oibre i dtoghchán na hEorpa i 1994. Ach níor éirigh léi suíochán a fháil.
BBC.
Tá Orla Guerin leis an BBC ó 1995. Is iomaí láthair chogaidh is achrainn a ndearna sí tuairisceoireacht as ó shin.
Bhí Guerin lonnaithe i gCív ó Feabhra 2022 ar aghaidh. Bhí sí ar dhuine de na hiriseoirí a bhí curtha faoi chosc ag an Rúis i mí Meithimh 2022 Dúradh go raibh a cuid tuairisceoireachta “claonta” ag cothú “fuath ar an Rúis”.
Onóracha.
Tá gradaim iriseoireachta go leor saothraithe aici, céim oinigh ó Ollscoil na hÉireann Gaillimh in 2019 ina measc.
Bhronn Banríon Shasana MBE uirthi in 2004.
Pearsanta.
Phós Guerin Michael Georgy sa bhliain 2002.
Glinsce. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Glinsce air:
Glinsce, Contae na Gaillimhe. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Glinsce, go díreach ó thuaidh de .
Mac Giolla Chuda na gCruach. Is Ceann oidhre na Fine é Mac Giolla Chuda na gCruach de chlann Mhic Giolla Chuda, lonnaithe ó dhúchas sna na Cruacha Dubha i gContae Chiarraí.
Stair.
Insíonn Annála na gCeithre Máistrí don bhliain AD 234 gur éag Ailill Aulom, ríthe na Mumhan, sliochtach den 43ú glúin de Mhíl Easpáine, a fuair bás a deirtear sa bhliain 1284 BC.
Fo-chlann Uí Shúilleabháin ba ea Mhic Giolla Chuda, a fhásann an sloinne úd timpeall na bliana 1600 in ómós Naomh Mochuda.
Mhic Giolla Chuda. Clann Eoghanacht is ea Mhic Giolla Chuda nó Mhic Giolla Mhochuda, in ómós Naoimh Mhochuda. 
Fo-chlann Uí Shúilleabháin ba ea Mhic Giolla Chuda. Níor ghlac an chlann an sloinne úd go dtí an séú haois déag.
Daoine.
 Pearsana ficseanúla
Uí Shéaghdha. Clann as ríocht , Contae Chiarraí, is ea Uí Shéaghdha nó Uí Shé.