Trelis/gawiki huggingface dataset:
Castilla-La Mancha. Is comhphobal féinrialaitheach é an Chaistíl-La Mancha (Spáinnis Castilla-La Mancha) sa Spáinn.
Tá an comhphobal ag críochantacht le an Chaistíl agus León, Comhphobal Maidrid, Aragón, Comhphobal Valencia, Murcia, an Andalúis, agus Extremadura. Tá dlús daonra an-bheag aige.
Is é Toledo an phríomhchathair. Bhíodh an Chaistíl-La Mancha mar chomphobal le Maidrid darbh ainm an Chaistíl Nua ("Castilla la Nueva"), ach le córas nua-aimseartha, féinrialaithe, scoilt siad é de bhár na difríochtaí eacnamaíochta idir an phríomhchathair agus na cúigí eile.
Tá clú agus cáil ar an áit, de bharr eachtraí an leabhar cáiliúla Don Quixote le Cervantes a thiteann amach anseo. Cé gur áit gaofar é La Mancha, le hardchlár seanchaite, is siombail é de chultúr na Spáinne, lena luis na Gréine, muileann gaoithe, Cáis Manchego agus, ar ndóigh, "El Quijote". 
Tá Stair La Mancha's callánach. Chomh fada siar agus ré na muslamaigh sa Spáinn, bhí La Mancha mar áit cogaidh idir fórsaí na Críostaí agus Moslamaigh. Chomh maith leis sin bhí an áit seo páirteach i gcoimhlintí, nuair a d'aontaigh an Chaistíl le Aragón sna 14ú agus 15ú aoiseanna, (1492) faoi Rí Ferdinand agus Banríon Éilis.
Aonaid Riaracháin.
Tá an Chaistíl-La Mancha roinnte i gcúig cúigí, ainmnithe i ndiaidh a bpríomhchathair:
&lt;left&gt;
Chomh maith leis na cúigí ar ndóigh tá 919 bardais, sé sin 11.3 % de bardais iomláin na Spáinne. 
Daonra.
Níl ach níos lú ná 500 daoine ina gcónaí i 496 acu, idir 501 agus 2,000 daoine i 231 acu, idir 2,000 agus 10,000 i 157 acu agus tá 35 bardais ina bhfuil níos nó ná 10,000 daoine ina gcónaí iontu. Tá go leor bardais ó thuaidh agus iad sách beag agus a mhalairt atá i gceist ó dheas le na bardais níos mó ach níos lú acu ann. Taispeáinean sé seo stair na háite i leith ath-lonnú daoine i ndiaidh an "Reconquista".
Is iad seo a leanas na cathracha is mó sa chomhphobal de réir daonra:
Páirc na nGael. Staid spóirt Éireannach í Páirc na nGael, an staid baile atá ag na foirne Cumann Lúthchleas Gael Luimneach. Tá an pháirc suite i gcathair Luimnigh.
Stair.
Ar an 9 Deireadh Fómhair 1926, aontaíodh go raibh páirc mhaith de dhíth don CLG i gContae Luimnigh. Ceannaíodh sean-fheirm a bhí suite i gCoolraine ar Bóthar na hInse, agus tosaíodh obair ar staid nua. D'osclaíodh é don chéad uair mar pháirc spóirt sa bhliain 1932, nuair a cuireadh dhá chluiche sóisearacha iomána ar siúl. Sna 1950idí, bhíodh suas go dtí 50,000 duine ag freastal ag cluichí ann.
Tógadh ardán nua sa bhliain 1958, agus bhí slua 61,174 duine sa pháirc sa bhliain 1961 ag féachaint ar chluiche ceannais Mumhan idir Corcaigh agus Tiobraid Árainn. Tháinig socrú mór sa bhliain 1979, nuair a aontaíodh go mbeadh ath-chórú nua déanta. Críochnaíodh é sa bhliain 1988, agus cuireadh cluiche ceannais Mumhan ar siúl anseo arís. Caitheadh € 12,000,000 sa bhliain 2004, chun ardán nua le cóir suí 12,000 duine agus dhá lochtán nua taobh thiar den chúil.
An cóir suí faoi láthair ná 49,500.
M. J. Ó Nualláin. Polaiteoir Éireannach de chuid Fhianna Fáil is ea M. J. Ó Nualláin (ar 25 Eanáir 1951 a rugadh é). Ba Theachta Dála é agus ba é Ceatharlach-Cill Chainnigh a dháilcheantar, ach d'fhógair sé nach mbeadh sé ag seasamh don Dáil in Olltoghchán 2011. 
Rugadh i gContae Cheatharlach é agus oileadh i Ros Cré, Contae Thiobraid Árann é.
Appingedam. Is bardas agus cathair i Groningen, an Ísiltír é Appingedam. Tá 12,451 duine ina gcónaí in Appingedam.
Nasc seachtrach.
http://www.appingedam.nl
CLG Chontae Uíbh Fhailí. Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Uíbh Fhailí an eagraíocht ina n-imrítear na cluichí Gaelacha faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael i gContae Uíbh Fhailí. Is iad na cluichí a imrítear ann ná peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht.
Max Baucus. Ambasadóir na Stát Aontaithe chuig Daonphoblacht na Síne ba ea Max Sieben Baucus (rugadh é ar an 11 Nollaig 1941 ). Seanadóir na Stát Aontaithe a bhí ann ó 1978 go 2014, an téarma ab fhaide riamh ag seanadóir ó Montana. Is ball den Pháirtí Daonlathach é. 
Rugadh in Helena Montana é leis an ainm Max Sieben Enke. Bhain sé amach Baitsiléir Ealaíon agus céim dlí ó Ollscoil Stanford. Phós sé Ann Geracimos agus tá mac, Zeno, acu. Fuair siad colscaradh agus phós sé Wanda Minge sa bhliain 1983. Sa bhliain 2011 agus i ndiaidh colscartha eile, phós sé Melodee Hanes, dlíodóir. 
Toghadh go dtí an Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe sa bhliain 1974 agus arís 1976 é. Toghadh go dtí an Seanad i 1978 agus bhí sé ina bhall de go dtí gur roghnaigh an tUachtarán Barack Obama é mar ambasadóir SAM chuig an tSín. 
Dheimhnigh an Seanad an ceapachán ar 6 Feabhra 2014 le vóta 96-0 ("i láthair" an vóta a chaith sé féin mar bhall den Seanad). D'éirigh sé as a phost sa Seanad an lá céanna. John Walsh (D) a tháinig ina áit sa Seanad. 
Naisc sheachtracha.
Suíomh Idirlín Seanaid
CLG Chontae Chill Dara. Is é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Chill Dara an eagraíocht ina imrítear na cluichí Gaelacha atá sa Cumann Lúthchleas Gael i gContae Chill Dara. Is iad peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht na cluichí a imrítear sa chontae, ach is í an pheil an ceann is láidre.
Máirtín Mac Cumascaigh. Iománaí Éireannach é Máirtín Mac Cumascaigh (Béarla: "Martin Comerford"), a rugadh ar an 9 Samhain, 1978 i gContae Chill Chainnigh. Tá Comerford ag imirt ina thosaí leis an club Gaeil Ó Lochlainn, agus an fhoireann idirchontae Chill Chainnigh. Ceapadh ina chaptaen é ar an fhoireann sa bhliain 2004.
Oilibhéar Breathnach. Imreoir agus bainisteoir iománaíochta ab ea Pádraig Oilibhéar Breatnach (13 Iúil, 1937 - 9 Márta, 1996), nó "Patrick Oliver Walsh" as Béarla, a rugadh i mBaile Mhic Andáin, Contae Chill Chainnigh. D'imir Ollie, mar a tugtar air, ina chúl báire leis an fhoireann idirchontae Cill Chainnigh sna 1950í agus sna 1960í, agus deirtear gurb é an cúl báire is fearr riamh. Bhuaigh sé gach duais atá ar fáil sa spóirt agus é ina imreoir, agus dhá bhua sa Craobh Iomána Sinsearach na hÉireann ina bhainisteoir sna blianta 1992 agus 1993. 
Lean a mhac Mícheál é isteach san iománaíocht, mar chúl báire freisin le Cill Chainnigh idir 1991 agus 1996.
Emily Dickinson. B'fhile Meiriceánach í Emily Dickinson (10 Nollaig 1830 – 15 Bealtaine 1886). Níor tháinig cáil uirthi go dtí tar éis a báis. Scríobh sí 1,789 dán.
Baile Héil. Sráidbhaile bheag atá suite i gContae Chill Chainnigh, Poblacht na hÉireann é Baile Héil, nó "Ballyhale" as Béarla. Is paróiste Caitliceach é ar an taobh deisceartach den chathair Cill Chainnigh, ina bhfuil timpeall 305 teaghlach.
Spórt.
Tá club iomána rathúil suite ann; Na Seamróga Baile Héil. 
Oideachas.
Tá Scoil Phádraig suite i mBaile Héil ar an mbóthar go Port Láirge. Freastalaíonn níos mó ná céad is fiche páistí ar an scoil. D'oscail an scoil nua i 1993 agus tá an tseanscoil ann ó 1948. Na hábhair scoile atá ar fáil i Scoil Phádraig ná Gaeilge, Béarla, Matamaitic, Stair, Ceol, Creideamh, Eolaíocht, Tíreolaíocht, Filíocht, Corpoideachais, agus Ealaín. Tá cúig sheomra ranga sa scoil. Tá ríomhaire i ngach seomra ranga. Tá seachtar múinteoir sa scoil. Is féidir leat Corn na Gaeilge a bhuachaint i rang a cúig is a sé má labhraíonn tú Gaeilge maith. Bhuaigh foireann iománaíochta na Scoile Corn Roinn B in 2006. Téann na páistí ag snámh go Cill Chainnigh gach Aoine roimh Nollaig. Tá iománaíocht agus camógaíocht á n-imirt ag gach dalta sa scoil. Tá an scoil páirteach le Scoil Glas ag athchúrsáil le chéile.
CLG Chontae na Mí. Eagraíocht spóirt atá lonnaithe i gContae na Mí, Poblacht na hÉireann é Cumann Lúthchleas Gael Chontae na Mí. Is faoi cheannas an eagraíocht seo a imrítear na cluichí Gaelacha sa Chumann Lúthchleas Gael sa chontae. Tá foireann pheile na Mí i measc na cinn is fearr sa tír, agus imrítear iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht ann freisin.
An Uaimh. Is í an Uaimh (Béarla: "Navan") príomhbhaile contae na Mí, Poblacht na hÉireann. Tá 30,173 duine ina gcónaí ansin agus is í an 10ú baile is mó i bPoblacht na hÉireann í de réir an daonáirimh a rinneadh in 2016. Tá an Uaimh ag cumar na Bóinne agus na hAbhann Duibhe. 
É suite i nGleann na Bóinne, is réigiún é a bhfuil stair fhada shaibhir ag baint leis. Tá an baile seo suite in aice le Brú na Bóinne (Dún Fhearghas, Cnobha, agus Dubhadh), Teamhair na Rí, Scrín, Baile Shláine chomh maith leis na bailte oidhreachta Baile Átha Troim agus Ceanannas.
Tá dhá cheantar Gaeltachta buailte ar an Uaimh. S'iad sin Ráth Chairn agus Baile Ghib.
Spórt.
Tá Páirc Tailteann lonnaithe san Uaimh. 
Ó Mathúna na hUaimhe.
Rugadh Cumann Lúthchleas Gaeil Ó Mathúna san Uaimh sa bhliain 1948. Tá sé suite san Uaimh in aice le Ospidéal Our Lady agus Aldi. Tá páirc eile acu ar Bhóthar na Troim. Bhuaigh siad fiche Keegan Cups, an Comórtas peile is mó sa Mhí. Imríonn a lán peileadóirí cáiliúla le Ó Mathúna mar shampla Stioffan Ó Bré, Kevin Reilly, Niall McKeigue agus Joe Cassels. Is iad gorm agus bán dathanna an chumainn. Bhuaigh siad an Keegan Cup sna blianta 2014 agus 2015. Bhuaigh an cumann a lán comórtas óg freisin.
Béaloideas.
De réir an bhéaloidis áitiúil, thángthas ar uaimh thalún in aice leis an tarbhealach sa bhliain 1848. Cailleadh an tslí isteach ó shin.
Nascbhailte.
Tá an Uaimh nasctha leis na háiteanna seo a leanas:
Páirc Tailteann. Staid spóirt Éireannach atá suite san Uaimh, Contae na Mí í Páirc Tailteann. Is é an staid baile atá ag CLG Chontae na Mí, agus imrítear na cluichí móra ann.
Tá cóir suí 25,000 duine sa lá atá inniu ann.
Corn Shomhairle Mhig Uidhir. Duais spóirt Éireannach é Corn Shomhairle Mhig Uidhir, an duais is luachmhaire i bPeil Ghaelach. Bronntar an corn ar bhuaiteoirí Chraobh Peil Sinseareach na hÉireann, an príomhchomórtas sa spórt in Éirinn. Is é Cumann Lúthchleas Gael a eagraíonn an comórtas. Imrítear na cluichí i rith an tsamhraidh, agus bíonn an cluiche ceannais ar an 3ú nó 4ú Domhnach i mí Mheán Fómhair i bPáirc an Chrócaigh, Baile Átha Cliath.
Stair.
Ainmníodh an corn i ndiaidh Sam Mac Uidhir (nó Somhairle Mag Uidhir, mar a ghlaoitear air uaireanta). Iar-pheileadóir ab ea é, a bhí an-ghníomhach leis an CLG i Londain agus in Éirinn. Tar éis a bháis sa bhliain 1928, bunaíodh coiste le Pat McCartan ina chathaoirleach chun airgid a bhailiú, agus cuimhneachán ceart a cheannach. Shocraigh siad corn a cheannach, agus é a thabhairt don CLG. Bhí an-áthas ar an CLG an corn nua a ghlacadh. £300 ab ea é an praghas ag am an. Bhí an corn nua bunaithe ar Chailís Ardach, agus b'iad Hopkins&amp;Hopkins as Sráid Uí Chonaill na daoine a chruthaigh é. 
B'é Cill Dara an chéad chontae a bhuaigh an Corn Sam Mhic Uidhir nua sa bhliain 1928, nuair a fuair siad an lámh in uachtar in éadan an Chabháin (2-6 go 2-5). Mhair an corn ar feadh seasca bliain, ach b'éigean don CLG corn nua, "Sam Óg", a chur ina áit sa bhliain 1988. B'é an Mhí an chéad chontae a ghlac Sam Óg.
Corn Uí Rinn. Comórtas agus duais iomána é Corn Uí Rinn nó Corn Chriostóir Uí Rinn (Béarla: "Christy Ring Cup"), atá eagraithe ag Cumann Lúthchleas Gael do na contaetha as "Sraith 3", nó na foirne atá níos laige sa spórt. Téann na foirne as Sraith 1 isteach i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann, ach imríonn na foirne eile i gCorn Uí Rinn. 
Tá an corn ainmnithe i ndiaidh Criostóir Uí Rinn, duine de na hiománaithe ab fhearr riamh. Imríodh an cluiche ceannais tionscnaimh i bPáirc an Chrócaigh, Baile Átha Cliath ar an 14 Lúnasa 2005, idir an Dún agus an Iarmhí.
United States Postal Service. Is é United States Postal Service (USPS) an tseirbhís rialtais poist i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is é an tríú fostóir is mó i SAM.
Beirilliam. Is é an beirilliam an ceann is éadroime de na miotail chré-alcaileacha, agus mar is dual do na miotail seo, is í an uimhir ocsaídiúcháin atá aige sna comhdhúile ceimiceacha ná +2. Nimh agus carcanaigin atá ann, agus tá comhdhúile an bheirilliam in ann damáiste tromchúiseach a dhéanamh do na scamhóga. Cé go bhfuil an beirilliam an-éadrom mar mhiotal, is féidir dearcadh air mar "throm-mhiotal" ó thaobh na tocsaineolaíochta de, ós rud é go bhfuil nimhiúlacht den chineál chéanna ag roinnt leis agus a shamhlaítear leis na trom-mhiotail.
Miotal liath sobhriste é an beirilliam, agus is sna cóimhiotail is mó a úsáidtear é. Ba iad Friedrich Wöhler agus Antoine Bussy ba thúisce a d'aonraigh beirilliam, thiar sa bhliain 1828. Roimhe sin, d'éirigh le Louis-Nicolas Vauquelin, sa bhliain 1798, ocsaíd bheirilliam a tháirgeadh. 
Ní bhíonn an beirilliam le fáil go rófhlúirseach sa dúlra. Thairis sin, bhí sé ag dul rite leis na miotalóirí ar feadh i bhfad modh maith oibre a fhorbairt leis an mbeirilliam a dhí-ocsaídiú go miotal. Cuid mhór de na mianraí beirilliam, is seoda iad iontu féin agus praghas mór orthu, ar nós cloch mhuirghorm, smaragaid, beiril, agus araile.
Fuair an beirilliam a ainm ó bheiril, mianra sileacáite a bhfuil beirilliam ann. Is éard atá sa bheiril ná cioglaisileacáit alúmanaim agus beirilliam, Be3Al2(SiO3)6. Go bunúsach, níl dath ar bith sa bheiril, ach is minic a chuireann truailliú de chineálacha éagsúla dath éigin sa bheiril, agus bíonn ainmneacha difriúla ar na cineálacha éagsúla beirile de réir a ndathanna: morgainít (beiril phinc), bicsbít (beiril dhearg), cloch mhuirghorm (beiril ghorm), smaragaid (beiril uaine), góisinít (beiril ghlan nach bhfuil dath inti), beiril órga (beiril bhuí) agus heileadór (beiril atá idir eatarthu idir smaragaid agus beiril bhuí).
Amach ó na leaganacha éagsúla seo den bheiril, is mianraí tábhachtacha beirilliam iad an bheirtrindít (hiodrocsaíd sóraisileacáite an bheirilliam, Be4Si2O7(OH)2), an chrisibeiril (alúmanáit an bheirilliam, BeAl2O4), agus an fhéanaicít (ortaisileacáit an bheirilliam, Be2SiO4).
Is é 9Be an t-aon iseatóp cobhsaí amháin. Bíonn iarsmaí an dá iseatóp radaighníomhach úd 7Be agus 10Be ar fáil sa dúlra, agus iad ag teacht chun saoil faoi thionchar na radaíochta cosmaí.
Is dual don bheirilliam carnadh sna plandaí tobac, rud a chuireann leis an dochar a bhíonn sa tobac do na scamhóga.
Is é +2 an t-aon uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn ag an mbeirilliam ina chuid comhdhúl.
Brabhsálaí Gréasáin. Is éard atá i gceist le brabhsálaí Gréasáin ná an píosa bogearra a úsáidtear chun leathanaigh ghréasáin HTML ar an Ghréasáin a léamh. 
Mar shampla:
Gnáth-ghnéithe.
Gnéithe a fheictear go coitianta sna brabhsálaithe ná:
Páirc Uí Chíosóig, Inis. Is staid spóirt Éireannach í Páirc Uí Chíosóig (Béarla: "Cusack Park"), atá lonnaithe i gcathair Inis, Contae an Chláir. Is san áit seo a imrítear na cluichí atá eagraithe ag an gCumann Lúthchleas Gael. Staid baile é do na foirne as CLG Chontae an Chláir.
Tagann an t-ainm ó cheann de na bunaitheoirí, Mícheál Ó Cíosóig, é féin a bhí as an gcontae seo. Tá cóir suí 14,864 faoi láthair.
Nioclás Mac Riocaird. Iománaí den scoth ab ea Nioclás Mac Riocaird, nó Nicholas "Nicky" Rackard (28 Aibreán 1922 - 10 Aibreán 1976). Sár-imreoir a bhí ann, é ag imirt ina thosaí (ag uimhir a haon déag) san fhoireann iomána Loch Garman sna 1940idí agus 1950idí. 
Cuimhnítear Mac Riocaird mar dhuine de na himreoirí ab fhearr sa spórt riamh, agus é an scórálaí is fearr i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann; scóráil sé 59 cúl.
Gairm.
Is mar pheileadóir ab fhearr aithne ar Rackard ag tús na 1940idí. 
San iománaíocht, d’imir Rackard 36 cluiche craoibhe idir 1940-1957. San achar ama sin, scóráil sé 59 cúl.
Ag an am bhí iománaithe an chontae in umar na haimléise agus níor bhuaigh sé féin a chéad bhonn cúige san iomáint go dtí 1951. Fuaireadar greadadh ceart ó Thiobraid Árann i gcluiche ceannais na hÉireann an bhliain chéanna. Chailleadar a gcoróin chúige i 1952 ach bhuadar ar ais arís í i 1953. I gcluiche ceannais an chúige an lá sin scóráil Rackard 5-5 as an 8-15 a fuair na Carmannaigh. Tar éis chluiche leathcheannais na hÉireann i gcoinne Aontroma, bhí 7-7 i lúibíní i ndiaidh a ainm ag deireadh na himeartha. Ach theip orthu arís sa chluiche ceannais, i gcoinne Chorcaí an uair seo.
An bhliain dár gcionn d’éirigh le Loch Garman agus na deartháireacha Rackard (Nicky, Bobby agus Billy) Corn Mhic Cárthaigh a thabhairt leo i gcoinne na Gaillimhe.
Agus i 1956 bhuaigh siad an chraobh arís nuair a fuair siad an ceann is fearr ar Chorcaigh.  Sa chluiche sin tógadh ceann de mhórghrianghrafanna na hiománaíochta, pictiúr ina raibh Nick O’ Donnell agus Bobby Rackard as Loch Garman á fhéachaint le Christy Ring san aer.
An bhliain ina dhiaidh sin d’éirigh Rackard as an iomáint idirchontae nuair a chaill Loch Garman craobh an chúige.
Bás.
Tháinig ailse scornaí ar Rackard agus d'éag ar 10 Aibreán 1976, in aois 53 bliain d’aois dó. Bhí sé ag obair le Alcólaigh gan Ainm ag an am;
CLG Chontae Laoise. Eagraíocht spóirt atá lonnaithe i gContae Laoise, Poblacht na hÉireann é Cumann Lúthchleas Gael Chontae Laoise. Is faoi cheannas an eagraíocht seo a imrítear na cluichí Gaelacha atá sa Chumann Lúthchleas Gael sa chontae - Peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht.
Roibeard Shipboy Mac Ádhaimh. Duine de Ghaeilgeoirí móra Preispitéireacha Oirthear Uladh ab ea Roibeard Shipboy Mac Ádhaimh nó Robert Shipboy McAdam (1808-1895). Saolaíodh i mBéal Feirste é, agus b'iad a thuismitheoirí James MacAdam, tráchtálaí crua-earraí, agus Jane Shipboy nó Shipbuoy ó Chúil Raithin. 
Saol.
Fuair Roibeard óg cuid dá oideachas in "Institiúid Acadúil Bhéal Feirste", ach is é an chuma atá ar an scéal gur fear féinteagasctha a bhí ann, an chuid is mó. Is dócha nach raibh sé á thógáil le Gaeilge, ach mar sin féin, bhí an teanga agus cuid mhór amhrán ag a uncail. Deir Ó Buachalla go raibh an Ghaeilge timpeall air i ngach aon treo agus é ag fás suas, ar scoil, sa tsráid, i measc a chomharsan agus a chairde agus i measc a mhuintire féin. 
Nuair a bhí an scoil críochnaithe aige, chuaigh Roibeard ag cabhrú lena athair i gcúrsaí gnó mar phrintiseach, ach fuair James bás nuair nach raibh a mhac ach ina ghearrstócach trí bliana déag. 
A luaithe a d’fhág sé an scoil bhí sé de chúram ar Roibeard bheith ag taisteal Chúige Uladh ag díol earraí iarainn, agus sa taisteal dó is ea a bhailíodh sé lámhscríbhinní, béaloideas agus amhráin. Sa bhliain 1835, hunaigh Roibeard agus a dheartháir James monarcha, an Soho Foundry. 
Thaistil sé Cúige Uladh ar fad ar lorg oibre nó slí bheatha de chineál éigin. 
Bhí an Ghaeilge go géar de dhíobháil air ar a chamruathar, ós rud é gurb í an t-aon teanga amháin a bhí á labhairt i gcuid mhór de na háiteanna a ghnáthaigh sé. 
D'fhoghlaim sé caint na ndaoine go paiteanta, agus tháinig tuiscint aige ar fhiúntas cultúrtha na teanga. Mar sin, thosaigh sé ag bailiú lámhscríbhinní agus seanscéalta Gaeilge. B'eisean a chuir i dtoll le chéile an chéad díolaim de sheanscéalta Gaeilge na cosmhuintire. 
Sa bhliain 1835, chuir Mac Ádhaimh agus Tomás Ó Fiannachtaigh graiméar ar fáil. 
Ba iad Mac Ádhaimh agus a dheartháir a bhunaigh an "Ulster Journal of Archaeology" sa bhliain 1853. 
Theip ar an monarcha sa deireadh agus bhí Mac Ádhaimh bochtaithe go mór faoin am a fuair sé bás. Ní raibh i láthair ag a shochraid go reilig Chnoc Bríde ach a ghaolta agus cúpla duine eile.
Plandáil Uladh. Is éard atá i gceist le Plandáil Uladh ná an dóigh ar cuireadh Protastúnaigh ina gcónaí i gCúige Uladh sa 17ú haois leis an gcúige a dhéanamh dílis do choróin Shasana. Cuid a bhí ann d'iarrachtaí na nGall an tír a chur faoi chois, agus cuireadh i gcrích é sa bhliain 1609 go hoifigiúil, i ndiaidh teitheadh na nIarlaí. 
Sa 17ú haois, b'é Cúige Uladh an cúige ba mhó a bhí ag tarraingt trioblóidí anuas ar na Sasanaigh. 
D'éirigh leis an bplandáil seo i bhfad ní b'fhearr ná le hiarrachtaí cosúla i gCúige Mumhan is i gCúige Laighean, nó bhí córas eagraithe taobh thiar de nach raibh a leithéid ann sna plandálacha eile. 
Mar shampla, tháinig lucht na gceirdeanna ó Londain go Doire Cholm Cille. Agus d’fhág Plandáil Uladh lorg ar go leor áiteanna eile, cuir i gcás, Ghleann Fhinne. Bhronn Séamas I an talamh maith sa cheantar ar eachtrannaigh as an Bhreatain Bheag i 1609 agus tá a sliocht ann go fóill. 
Ruaigeadh a lán Caitliceach as a gcuid seantailte. Dá thoradh sin, d'fhréamhaigh pobal Gallda i gCúige Uladh. 
Cuntais.
Seo sliocht as "Treoir do Phlandáil Uladh," 1610 ("A Direction for the Plantation of Ulster"), treoracha agus tuairimí Thomas Blennerhasset, 'Plandálaí in Uladh', faoin gcur chuige is fearr le tailte Uladh a chur faoi choisːCé nach bhfuil naimhde le feiceáil i láthair na huaire, tá ceithearnaigh choille (woodkerne - Gaeil ina gcónaí sna coillte) agus eile amuigh ansin. Agus, cé go gcuireann siad cuma chairdiúil orthu féin anois, is bagairt mhór iad. Má tá an deis acu, cuirfidh siad rud ar bith trí thine agus goidfidh siad an uile ní timpeall orthu. Ar bharr orthu siúd, tá dhá rud eile a chuireann le sotal (insolence) na gceithearnach sin: coillte doshroichte agus portaigh dhosháraithe... Céard gur féidir le caisleán nó bábhún beag le cúpla duine iontu, scaipthe timpeall na háite, a dhéanamh?
... Céard gur chóir dúinn a dhéanamh? Ba chóir dúinn, dar ndóigh, bailte daingnithe láidre a thógáil, le go mbeidh cúig chéad fear na n-arm réidh againn le tabhairt faoi dhúshlán ar bith: Agus ní leor an baile sin gan ceann eile, agus is fearr go mbeidh, más féidir linn é a thógáil, an tríú baile ann: agus mar sin, beidh tacaíocht agus cúnamh ar fáil ar gach aon taobh don chosaint agus don ionsaí...Cuntas eile é seoːThángamar go dtí an baile nua, Cúl Raithin go luath sa bhliain 1609. ... Níl aon dabht ach gur talamh iontach a bhí ann. Is é an trua é áfach nár thug an pobal dúchasach aire cheart don talamh i gcaitheamh na mblianta. , Tar éis roinnt blianta d’obair chrua Phreispitéireach bheadh rath ar an eacnamaíocht sa cheantar seo. 
Timpeall ar an gcúige ar fad bhí an rud céanna ag tarlú. Bhí bailte nua á dtógáil i gceantair nach bhfaca aon fhorbairt riamh. Bhíomar cruthú sibhialtacht in áit go raibh easpa sibhialtachta leis na céadta bliain. Bhí obair chrua ós comhair na daoine a tháinig go dtí an baile seo. Tugadh feirmeacha agus talamh dóibh ach bheadh orthu a bheith cúramach ar eagla go mbeadh ionsaí ann ó na daoine fiáine a bhí ina gcónaí sna sléibhte agus sna portaigh.
Inniu.
Cuireadh an chéad síol le trioblóidí Thuaisceart Éireann. Tá sé soiléir gurb í an Phlandáil is príomhchúis le cuid mhór d'fhadhbanna an lae inniu.
CLG Chontae Lú. Imrítear na cluichí Ghaelacha i gContae Lú, Poblacht na hÉireann faoi cheannas Cumann Lúthchleas Gael Chontae Lú. Is iad peil Ghaelach, iomáint, Peil Ghaelach na mBan agus camógaíocht na cluichí a imrítear sa chontae, ach is í an pheil an ceann is coitianta.
Peil Ghaelach.
Tá trí bhua ag Contae Lú i gCraobh Peil Sinsearach na hÉireann, an ceann deireanach sa bhliain 1957. Tá an-iomaíocht idir iad féin agus a gcomharsa Contae na Mí, a thosaigh idir na blianta 1945 agus 1953 nuair a d'imir siad in éadan a gcéile i 13 cluiché móra. Tháinig 42,858 duine chun féachaint ar an gcluiche eatarthu sa bhliain 1951, an méid is mó ag an am. Maireann an iomaíocht fós sa lá atá inniu ann, rud a bhí le feiceáil sa chluiche leathcheannais Laighean iontach sa bhliain 1997.
Séamas Mac Giolla Phádraig. Iar-imreoir iomána Éireannach as mBaile Héil, Contae Chill Chainnigh é Séamas "Cha" Mac Giolla Phádraig (Béarla: "James "Cha" Fitzpatrick"), a rugadh ar 31 Eanáir, 1985. Iománaí tréitheach óg é, atá ag baint cáil amach leis an gclub Na Seamróga Baile Héil agus an fhoireann idirchontae Cill Chainnigh chomh maith. Ina mhionúrach dó, bhuaigh sé Craobh na hÉireann sna blianta 2002 agus 2003, agus Craobh na hÉireann san fhoireann faoi-21 sa bhliain 2004. Ainmníodh é ina chaptaen sa bhliain seo. 
Ba bhliain iontach é 2006 do "Cha" - d'imir sé san fhoireann a bhuaigh Craobh Iomána Shinsearach na hÉireann 2006, Craobh Iomána Shinsearach Laighean, Corn an Bhreathnaigh agus an Sraithchomórtas Iomána Náisiúnta. Chomh maith le sin, bhain sé bonn amach leis an bhfoireann faoi-21 i gCraobh Laighean agus i gCraobh na hÉireann. Bhí rath air lena chlub Na Seamróga freisin - Sraithchomórtas Shinsearach Chill Chainnigh, agus Craobh Shinsearach Chill Chainnigh. Lean na Seamróga ar aghaidh agus bhí an bua acu i gCraobh Iomána Chlubanna Sinsearacha Laighean. 
Bronnadh a chéad ghradam air mar dhuine de Shárimreoirí na Bliana sa bhliain 2006, agus roghnaíodh é mar Óg-Imreoir na Bliana freisin.
Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí. Institiúid oideachais i gcathair Chorcaí in Éirinn is ea Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí (Cork Institute of Technology nó CIT as Béarla) Tá réimse leathan de chúrsaí ar fáil i staidéir gnó, innealtóireacht, eolaíocht, talmhaíocht agus altranas.