Trelis/gawiki huggingface dataset:
Glafkos Clerides. Uachtarán ar an gCipir idir 1993 agus 2003 ab ea Glafkos Clerides (Gréigis: Γλαύκος Ιωάννου Κληρίδης; 24 Aibreán 1919 – 15 Samhain 2013).
Saol.
Rugadh Glafkos Clerides in Nicosia. Bhí Clerides in Aerfhórsa Ríoga na Breataine le linn an Dara Cogadh Domhanda. Chaith sé na blianta 1942 go 1945 mar phríosúnach cogaidh sa Ghearmáin.
Tar éis dó staidéar a dhéanamh ar an dlí i gColáiste an Rí, Londain, glaodh air mar abhcóide de chuid Ósta Gray sa bhliain 1948. 
Ar ais sa Chipir, bhíodh chun tosaigh mar abhcóide cosanta i gcásanna in éadan bhall de chuid EOKA, eagraíocht treallchogaíochta Ghréagaigh na Cipire (a raibh Clerides féin ina bhall di). Mar sin chas sé ar a sheanchara Rauf Denktaş, a bhí ina cheannaire ar an TRNC ar feadh blianta fada ina dhiaidh sin.
Bhain an Chipir a neamhspleáchas amach sa bhliain 1960 agus bhí páirt thábhachtach ag Clerides sna himeachtaí ag an am; chuir sé bunreacht na tíre i dtoll a chéile. 
Ina dhiaidh sin, rinneadh Uachtarán Theach na nIonadaithe de (1960-1976). Bhí sé ina Uachtarán gníomhach ar an bPoblacht ar feadh tamaill sa bhliain 1974, sular tháinig an tArdeaspag Makarios i réim an athuair. An t-am ar fad a bhí sé ina Uachtarán ar Theach na nIonadaithe, bhí ról ríthábhachtach ag Clerides i mbun idirbheartaíochta le pobal Turcach na Cipire agus leis na Briotanaigh.
I gcaitheamh an dá théarma a chaith sé mar Uachtarán na Poblachta, rinneadh an bhunobair le haghaidh aontachas na Cipire leis an Aontas Eorpach. Mar sin féin, chaill sé toghchán na huachtaránachta sa bhliain 2003, go pointe áirithe toisc gur thacaigh sé leis an bPlean Annan le haghaidh na Cipire, ar diúltaíodh dó sa bhliain 2004 ag na toghthóirí sa chuid de Phoblacht na Cipire nach raibh faoi smacht na Tuirce.
Seán FitzPatrick. Iar-phríomhfheidhmeannach agus iarchathaoirleach Bhanc Anglo Irish ab ea Seán FitzPatrick (25 Bealtaine 1948 – 8 Samhain 2021). Bhí Seán FitzPatrick aitheanta as an mbaint a bhí aige leis an bhfás mear a tháinig ar Anglo Irish, agus ansin lena chliseadh sna blianta 2008/2009.
Gairm.
Mionbhanc tráchtála a bhí ann nuair a thosaigh FitzPatrick ag obair ann i 1986. 
Iasachtaí a thabhairt d'fhorbróirí maoine a bhí i gcuid shuntasach de ghnó an bhainc faoi stiúir Sheáin FitzPatrick agus b'in a rinne a aimhleas nuair a tháinig an cúlú eacnamaíochta in 2007/2008. Faoin am a thit Anglo-Irish as a chéile, bhí sé ar an tríú banc ba mhó sa tír.
I mí na Nollag 2009, thuairiscigh Anglo Irish caillteanais €12.7 billiún agus aistríodh luach iasachtaí an bhainc go dtí an Ghníomhaireacht Náisiúnta um Bainistíocht Sócmhainní.
In 2010, dearbhaíodh FitzPatrick ina fhéimheach agus dúradh go raibh fiacha €147 milliún air. Urscaoileadh ón bhféimheacht é ceithre bliana ina dhiaidh sin.
Cuireadh FitzPatrick ar a thriail faoi dhó é faoi chaimiléireacht. Fuarthas neamhchiontach é in 2014 agus arís in 2017.
Cháin breitheamh an chaoi ar thug Oifig an Stiúrthóra um Fhorfheidhmiú Corparáideach faoin gcás in aghaidh Sheáin FitzPatrick a fhiosrú.
In 2019, díbríodh as Cuntasóirí Cairte Éireann agus gearradh fíneáil €25,000 air.
Bhuail taom croí Fitzpatrick agus d'éag 8 Samhain 2021, in aois 73 dó.
Tzipi Hotovely. Is taidhleoir Iosraelach agus iarpholaiteoir í Tzipi Hotovely ( 8 ) fheidhmíonn mar Ambasadóir reatha Iosrael chun na Ríochta Aontaithe. D’fhóin sí mar Leas- Aire Gnóthaí Eachtracha, Aire Gnóthaí Diaspóra, Aire Gnóthaí lonnaíochtaí, agus mar bhall den Knesset don pháirtí Likud.
Is iníon léinn dochtúireachta í Hotovely i nDámh an Dlí in Ollscoil Tel Aviv. Cleachtann sí an Giúdachas Ceartchreidmheach, agus tá sí féin-thuairiscithe mar "religious right-winger". Sa bhliain 2009, ba í an 18ú ball ab óige den Knesset. Bhí sí ina cathaoirleach ar Choiste an Knesset ar Stádas na mBan san 18ú Knesset, sula ndeachaigh sí leis an rialtas ag tús an 19ú Knesset sa bhliain 2013.
Melanie Phillips. Is iriseoir, údar agus tráchtaire poiblí Briotanach í Melanie Phillips (rugadh 4 Meitheamh 1951). Thosaigh sí a gairm ag scríobh don "Guardian" agus "New Statesman". Le linn na 1990idí, tháinig sí chun aitheantais le smaointe a raibh baint níos mó acu leis an eite dheas agus faoi láthair scríobhann sí do "The Times", "The Jerusalem Post", agus "The Jewish Chronicle", ag clúdach saincheisteanna polaitiúla agus sóisialta ó thaobh peirspictíochta coimeádachais sóisialta de. Léiríonn Phillips, ag lua Irving Kristol, í féin mar liobrálaí a bhí “mugged by reality”. 
Bhí Phillips le feiceáil mar phainéalaí ar chlár BBC Radio 4 "The Moral Maze" agus "Question Time ar" BBC One. Bronnadh Duais Orwell Prize for Journalism uirthi i 1996, agus í ag scríobh do "The Observer". I measc a cuid leabhar tá an cuimhní cinn "Guardian Angel: My Story, My Britain".
Giorrúchán (teanga). Is éard is giorrúchán ann ná ainm a chumtar as túslitreacha ainm nó frása ilfhoclaigh eile, ar aon mhodh. (e.g. BCE, AE).. Mar sin, leagan gairid d'fhocal is ea giorrúchán. Go minic is iad céadlitreacha na bpríomhfhocal san ainm a úsáidtear (mar shampla, GRMA do "Go Raibh Maith Agat"). 
Tugtar faoi deara an difríocht idir focal giorraithe agus coimriúchán. Cailltear deireadh an fhocail (Uimh., Uas.) san fhocal giorraithe, agus cailltear litreacha laistigh den fhocal (Dr) sa choimriúchán. Ní chuirtear an ponc i ndiaidh an choimriúcháin, ach amháin i gcás “lch.” agus “lgh.”. Cuirtear an ponc i gcónaí i ndiaidh an fhocail ghiorraithe.
De réir mhír 3.2.3(c) den Chaighdeán Oifigiúil 2016 chun giorrúchán nó acrainm a dhéanamh iolra cuirtear “anna” leis má chríochnaíonn sé ar chonsan agus “nna” leis má chríochnaíonn sé ar ghuta, e.g. DVDanna; POnna.
Cé go gceadaítear sa Chaighdeán Oifigiúil, 2017 dhá chóras éagsúla maidir le scríobh giorrúchán, córas an ailt agus córas gan an t-alt, moltar an córas gan an t-alt a úsáid sa reachtaíocht. Mar shampla, úsáidtear “in AE” (san Aontas Eorpach); “Ballstáit AE” (Ballstáit an Aontais Eorpaigh); “ag NA” (ag na Náisiúin Aontaithe).Cé go gceadaítear sa Chaighdeán Oifigiúil, 2017 dhá chóras éagsúla maidir le scríobh giorrúchán, córas an ailt agus córas gan an t-alt, moltar an córas gan an t-alt a úsáid sa reachtaíocht. Mar shampla, úsáidtear “in AE” (san Aontas Eorpach); “Ballstáit AE” (Ballstáit an Aontais Eorpaigh); “ag NA” (ag na Náisiúin Aontaithe).
Aonaid tomhais agus siombailí eolaíochta.
Ní gá ponc a chur i ndiaidh “ha” (heicteár), “km”, “mg”, etc. Cuirtear spás idir iad agus an figiúr; níl uimhir iolra acu: 4 ha, 9 m, 20 psi, 55 dB(A), 2000 kc/s.
Samplaí coitianta.
An leagan i mBéarla: An leagan i nGaeilge
Conspóidí.
Bíonn giorrúcháin ina n-ábhar conspóide go minic agus tráchtairí áirithe ann a mhaíonn go mbaineann siad den teanga agus go n-íslítear caighdeán scríofa agus léite na n-óg go háirithe.
Uaireanta tá sé deacair a dhéanamh amach go díreach cén uair go díreach atá giorrúchán i gceist agus cén uair atá focal i gceist i gcás roinnt mhaith samplaí – ‘CAT’ (conas atá tú?) agus ‘cat’ (an t-ainmhí), nó ‘IAD’ (in ainm Dé) agus ‘iad’ (an tríú pearsa). 
Táthar ann freisin, áfach, a mhaíonn gur ghnáthchuid den scríbhneoireacht agus den léamh a bhí sna giorrúcháin riamh agus nach bhfuil sna giorrúcháin a fheictear ar líne go minic ach leagan na haoise seo de na nótaí imill a bhíodh á mbreacadh ag na manaigh fadó.
Gaeilge.
Tá liosta den 20 giorrúchán is coitianta i measc cainteoirí Gaeilge ar Twitter anseo. Is é ‘GRMA’ an giorrúchán Gaeilge is mó úsáid i measc cainteoirí Gaeilge ar Twitter, de réir eolas a rinne an tOllamh Kevin Scannell.
Rialacha.
Ní dhéantar infhilleadh ná athrú tosaigh ar ghiorrúchán nó ar acrainm riamh (mar shampla, ' faoi SAM', ' le OÉ Gaillimh').
Is é in (seachas i) an fhoirm den réamhfhocal i a úsáidtear roimh ghiorrúchán nó acrainm (mar shampla, 'in RTÉ').
Ní chiorraítear na réamhfhocail de agus do go d’ roimh ghiorrúchán nó acrainm a thosaíonn ar ghuta.
Candiru (comhlacht spiaireachta). Is comhlacht teicneolaíochta lonnaithe i dTel Aviv é Candiru a tháirgeann teicneolaíocht faireachais agus chibearshlándála do chliaint rialtais.
Cuireann Candiru uirlisí cibearshlándála ar fáil atá in ann ríomhairí, freastalaithe, gléasanna soghluaiste, agus cuntais scamall a insíothlú. Is cosúil gurb é a speisialtacht insíothlú isteach ar ríomhairí, go háirithe iad siúd a bhfuil Windows OS á rith acu.
Tá cur síos ar an gcomhlacht ag tabhairt le fios go bhfuil sé rúnmhar,
deir Haaretz gur cheann de na comhlachtaí cibearchogaíochta is mistéirí in Iosrael é. Níl suíomh Gréasáin aige agus bíonn ar fhostaithe comhaontú um neamhnochtadh a shíniú agus gan a n-áit fostaíochta a nochtadh ar LinkedIn. Earcaíonn an comhlacht go mór mór ó Aonad 8200 de chuid Fhórsaí Cosanta Iosrael (FCI).
Ainmníodh an comhlacht i ndiaidh an "candiru", iasc seadánach Amasónach a bhfuil cáil air mar gheall ar a chumas apacrafúil ionradh a dhéanamh ar an úiréadra daonna agus é a sheadánú. Úsáideann an comhlacht scáthchruth den iasc "candiru" mar a lógó.
Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann. Ba é Liam Tomás Mac Cosgair, nó W.T. Cosgrave, an chéad Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann, ó 1922 go 1932
Torsten Haß. Is file, drámadóir, úrscéalaí, scríbhneoir agus leabharlannaí é Torsten Haß, ar a dtugtar an t-ainm peann Kim Godal freisin. Mar shampla, scríobh sé "Bibliotheken für Dummies". Foilsíodh an leabhar i Oktober 2019 agus athchlóite faoi dhó mar gheall ar éileamh ard. Iarradh beagnach 60,000 leabhar faoi dheireadh 2020. Tá roinnt athbhreithnithe faighte ag an leabhar agus úsáidtear é i go leor ollscoileanna. Samplaí:
"Leabharlann Ollscoil Tübingen" (Baden-Württemberg),
"Leabharlann Ollscoil Bochum" (An Réin Thuaidh-Viostfáil),
"Leabharlann na hOllscoile Teicniúil i Bingen" (Tír na Réine agus an Phalaitíneacht).
Landnámabók. Saothar meánaoiseach Íoslainnise is ea Landnámabók (, "An Leabhar Lonnaíochtaí"), giorraithe scaití go "Landnáma", a dhéanann chur síos ar lonnú ("landnám") na hÍoslainne ag Lochlannaigh sna 9ú agus 10ú haoiseanna.
Ábhar.
Tá an "Landnámabók" roinnte ina chúig mhír agus níos mó ná 100 alt. Insítear sa chéad chuid conas a aimsíodh an t-oileán, le 435 fir (landnámsmenn) ar dtús sa tuaisceart agus san iardheisceart. I ndiaidh sin, áirítear na lonnaitheoirí uile ceathrún ar cheathrún, thiar thuaidh thoir theas, 3,000 duine agus 1,400 lonnaíocht san iomlán. Rianaítear ann eachtraí tábhachtacha agus startha agus ginealaigh clann sa 12ú haois isteach. Feictear gearrscéalta anseo agus ansiúd. 
Moltar aon údar amháin ag daoine áirithe, agus creidtear eile gur cumadh é ag þing (tionóil). Is foinse luachmhar é fós ar stair agus ginealach mhuintir na hÍoslainne.
Leaganacha ar marthain.
Níl an chéad chóip ar marthain. Téann na cóipeanna is sine siar go dtí an chéad leath den 13ú haois. Tháinig an chéad lonnaitheoirí Lochlannacha go dtí an Íoslainn idir na blianta 870 agus 930, ach déanann an "Landnámabók" trácht ar a muintir chomh déanach is an 11ú haois. 
Tá cúig leagan mheánaoiseacha ann den "Landnámabók" atá ar marthain:
Alastair MacIlleMhìcheil. Is polaiteoir Daonlathach Liobrálach é Alastair MacIlleMhìcheil (Béarla: "Alistair Carmichael") agus ball de Pharlaimint Westminster thar ceannn Inse Orc agus Shealtainn ó 2001.
Ó Dheireadh Fómhair 2013 go Bealtaine 2015 bhí sé ina Rúnaí Stáit ar Albain .
Rugadh é in Íle, rinne sé staidéar in Ollscoileanna Ghlaschú agus in Obar Dheathain . D’fhóin sé mar dhlíodóir agus mar leas-procadair na Corónach go dtí 2001.
Conspóid.
Ar an 4 Aibreán 2015, le linn fheachtas an olltoghcháin bhí baint ag MacIlleMhìcheil le meamram a sceitheadh ​​ó Oifig na hAlban faoi ráitis a líomhnaítear a rinne ambasadóir na Fraince Sylvie Bermann faoi Nicola Sturgeon, ag maíomh go ndúirt Sturgeon go príobháideach gur fearr léi “David Cameron remain as PM", i gcodarsnacht leis a taifead poiblí, nuair a dúirt sí go raibh sí in éadan rialtas Coimeádach. Go gasta, shéan ambasadóir na Fraince, Ard-Chonsal na Fraince agus Sturgeon í féin fírinneacht an mheamraim. Ag am an sceite, shéan MacIlleMhìcheil gach eolas faoi sceitheadh ​​an mheamraim in agallamh teilifíse le Channel 4. News. Tar éis an toghcháin, ghlac MacIlleMhìcheil go raibh ábhar an mheamraim mícheart, agus d’admhaigh sé gur inis sé bréag, agus gur údaraigh sé an meamram míchruinn a sceitheadh ​​chuig na meáin. Tharla sé seo tar éis d’fhiosrúchán ón Oifig Comh-Aireachta ról MacIlleMhìcheil sa sceitheadh ​​a aithint. Fuair ​​an fiosrúchán taifid teileafóin a chruthaigh go ndearna Euan Roddin, Comhairleoir Speisialta MacIlleMhìcheil, teagmháil leis an Telegraph an 1 Aibreán, dhá lá sula raibh an scéal le feiceáil. Ghabh MacIlleMhìcheil leithscéal agus ghlac sé leis dá mba rud é go raibh sé fós ina aire rialtais, gur ábhar é seo a mbeadh éirí as oifig ag teastáil uaidh. 
Thaisc ceathrar toghthóirí as Inse Orc agus Shealtainn achainí toghcháin an 29 Bealtaine 2015, an dáta deireanach is féidir chun é seo a dhéanamh tar éis olltoghcháin an 7 Bealtaine, ag iarraidh shuíocháin MhicIlleMhìcheil a bhaint de agus fothoghchán a chur i bhfeidhm. An 2 Meitheamh 2015, sheol an Coimisinéir um Chaighdeáin Pharlaiminteacha imscrúdú ar a iompar, faoi ailt 10, 14 agus 16 den Chód Iompair, ach éiríodh as an imscrúdú seo toisc gur tháinig MacIlleMhìcheil ar an eolas faoin meamram trí Oifig na hAlban agus ní ina cháil mar Theachta Parlaiminte. Cinneadh an 9 Nollaig 2015 nár cruthaíodh thar aon amhras réasúnach go ndearna sé “cleachtas mídhleathach” agus tugadh cead dó a shuíochán a choinneáil. I mí Feabhra 2016, diúltaíodh dá iarratas ar chostais, rud a d’fhág go raibh sé £ 150,000 as póca. Thug ceannaire Dhaonlathaithe Liobrálacha na hAlban Willie Rennie £ 750 i leith a chostais. Bronnadh £ 50,000 ar MacIlleMhìcheil i leith na gcostas ó Iontaobhas Athchóirithe Joseph Rowntree.
Druid droimchorcra. Is speiceas d'éan pasaireach é an druid droimchorcra ("Agropsar sturninus") san fhine Sturnidae, atá tipiciúil in oirthear an Phailé-artach, ó oirthear na Mongóile agus oirdheisceart na Rúise go tuaisceart na Cóiré agus lár na Síne.
Tacsanomaíocht agus córais.
Cuireadh an druid droimchorcra seo sa ghéineas " Sturnus " roimhe seo. Aistríodh é go dtí an géineas athbheoite Agropsar bunaithe ar thorthaí dhá staidéar fíliginiteach móilíneach a foilsíodh sa bhliain 2008.
Frances Haugen. Is innealtóir sonraí agus eolaí Meiriceánach, bainisteoir táirge, agus sceithire í Frances Haugen (a rugadh i 1983/84). Nocht sí na mílte doiciméid inmheánacha de chuid Facebook don Choimisiún um Urrúis agus Malartú agus "don Wall Street Journal" i 2021.
Cáineadh.
D'fhág Frances Haugen an post a bhí aici le Facebook anuraidh mar gheall a dúirt sí go raibh an chuideachta sin ag déanamh dochair do ghasúir, ag saighdeadh foréigean ciníoch agus ag baint an bhonn ón daonlathas. Deir sí gur brabach an dia beag atá ag Facebook, gan aird acu ar shábháilteacht an phobail.
Luathshaol agus oideachas.
Tógadh í i gCathair Iowa, Iowa, áit ar fhreastail sí ar Horn Elementary agus Northwest Junior High School, agus bhain sí céim amach ó Iowa City West High School i 2002. Ba dhochtúir í a hathair, agus rinneadh sagart Easpagóideach dá máthair tar éis gairme acadúil. 
Rinne Haugen staidéar ar innealtóireacht leictreach agus ríomhaireachta sa rang bunaithe i gColáiste Innealtóireachta Franklin W. Olin agus bhain sí céim amach i 2006. Ina dhiaidh sin ghnóthaigh sí Máistir Riarachán Gnó ó Scoil Ghnó Harvard in 2011.
Scuabgheall Ospidéil na hÉireann (carthanas). Bunaíodh an carthanas, Scuabgheall Ospidéil na hÉireann, sa bhliain 1930. Tháinig an Scuabgheall chun críche i 1986 agus Alan Dukes a bhí mar Aire Airgeadais ag an am.
Stair.
Ba é Joe McGrath (fear gnó agus gleacaí polaitiúil) bunaitheoir an Scuabghill, in éineacht le Richard Duggan (geallghlacadóir) agus Captain Spencer Freeman (margaíocht). 
Achtaíodh An tAcht um Oispidéil Phuiblí Dhéirciúla (Forálacha Sealadacha) a bhliain 1930.
Reáchtáladh an Scuabgheall don chéad uair ar 17 Samhain 1930. Ghnóthaigh triúr i mBéal Feirste £208,792 in iomlán, suim ollmhór ag an am.
Scannail.
Tharraing an Scuabgheall conspóid ó thús. Bhí an t-éilliú agus saibhriú pearsanta i réim fud fad an chórais ar feadh caoga bliain. Ba dhíol náire don tír é fiú. Mhair an Scuabgheall níos mó ná na caoga bliain, agus tionchar pholaitiúil ollmhór aige.
Provincia de Lugo. Is cúige in iarthuaisceart na Spáinne é Provincia de Lugo (Gaeilge: "Cúige Lugo") sa chuid thoir thuaidh de Comhphobal Féinrialaitheach na Gailíse. Roinneann sé teorann leis na cúigí seo a leanas; Ourense, Pontevedra, agus A Coruña, an phrionsacht Asturias, agus an Stát León, agus sa tuaisceart leis an Mhuir Chantabrach (Bá na Bioscáine).
Is é an daonra ná 331,327 (2018), a bhfuil an ceathrú cuid díobh ina gcónaí sa phríomhchathair Lugo. Lonnaíocht Cheilteach ársa a bhí sa phríomhchathair a ainmníodh in onóir an dia Lugh (féach Lyon), a Laidiníodh ina dhiaidh sin mar "Lucus Augusti", agus a tháinig chun bheith ar cheann de na trí phríomhionad tábhachtach Gailíseacha-Rómhánacha taobh le Braccara Augusta agus Asturica Augusta (Braga agus Astorga faoi seach, sa la atá inniu ann). Tá 67 bhardas sa chúige.
Coinsias (moráltacht). Is é atá sa choinsias ná cumas an duine, bunaithe ar eolas, chun breithiúnas a thabhairt ar mhoráltacht a ghníomhartha féin agus cumas freisin a chuireann a chiontacht in iúl don duine i dtaobh drochghníomhartha atá déanta aige, agus i dtaobh na freagrachta a mhothaíonn sé i leith gníomhartha eile. Is féidir é a léiriú mar chinneadh a dhéantar de réir luachanna pearsanta morálta. 
Tá baint ag an focal ‘coinsias’ leis an focal Laidine ‘conscire” a chiallaíonn “bheith ar an eolas faoi rud, rud a aithint”.
I dtéarmaí reiligiúin, baineann ‘coinsias’ le comhrá inmheánach idir an duine agus Dia – agus an dualgas atá ar an duine chun é féin a fhorbairt de réir na luachanna morálta atá mar shlat tomhais aige.
Easpag (ficheall). Is fear fichille é an t-easpag (♗, ♝) i gcluiche na fichille. Tosaíonn gach imreoir an cluiche le dhá easpag. Tosaíonn ceann amháin idir ridire an rí agus an rí, an ceann eile idir ridir na banríona agus an bhanríon. Is iad na cearnóga tosaigh c1 agus f1 i gcomhair an easpaig bháin, agus c8 agus f8 i gcomhair an easpaig dhuibh.
Socrúchán agus gluaiseacht.
Níl raonshrianta ar bith ag an easpag bogadh, ach tá sé teoranta do phas ar fiar. Ní féidir le heaspaig, cosúil le gach píosa eile seachas an ridire, léim thar fhir fichille eile. Gabhann easpag trí seilbh a ghlacadh ar chearnóg an namhaid. 
Féadfar na heaspaig a idirdhealú de réir cén sciatháin a dtosaíonn siad air, .i. easpag an rí agus easpag na banríona. Mar thoradh ar a bhogadh fiarthrasna, fanann gach easpag i gcónaí ar na cearnóga bána nó dubha, agus mar sin is coitianta freisin tagairt a dhéanamh dóibh mar easpaig ghealchearnógacha nó dúchchearnógacha.
George A. Romero. Scannánóir, scríbhneoir scripte scannáin agus eagartóir Meiriceánach-Cheanadach ab ea George Andrew Romero, a rugadh i gCathair Nua-Eabhrac ar an 4ú lá d'Fheabhra sa bhliain 1940 agus a fuair bás ar an 16ú lá de Mhí Iúil sa bhliain 2017 in Toronto, Ceanada. 
Ba iad na scannáin uafáis a thabhaigh a chlú dó, go háirithe "The Night of the Living Dead" a chuaigh ar na scannáin sa bhliain 1968. Deirtear gurbh é an scannán áirithe seo a thug isteach an zombaí - an t-éag ina sheasamh, an duine marbh agus é ag dul timpeall - i bpopchultúr na Stát Aontaithe, cé nár chualathas an focal féin ar an scannán. 
Chuaigh saothar Romero go mór mór i bhfeidhm ar sheánra na scannán uafáis go léir, agus is minic a thugtar "athair na scannánaíochta uafáis" air. Ceannródaí agus íocón cultúrtha é mar scannánaí uafáis.
Eagarthóireacht scannáin. Sa scannánaíocht is éard atá i gceist le heagarthóireacht (editing) ná seatanna scannáin a ghearradh agus a chur le chéile go healaíonta is go héifeachtach.
Cuid chruthaitheach agus theicniúil den phróiseas iar-léiriúcháin de dhéantús scannán is ea an eagarthóireacht scannán. Tagann an téarma ón bpróiseas traidisiúnta a bhaineann le bheith ag obair le scanná ach tá an teicneolaíocht dhigiteach go mór i gceist le fada anois.
Deasghnáth. Gníomh nó sraith de ghníomhartha foirmiúla de réir nóis nó dlí is ea deasghnáth (nó searmanas), go háirithe i gcúrsaí creidimh.
De réir Mater Dei, is gné riachtanach é an deasghnáth do shaol an duine aonair, chomh maith le saol an phobail. Is cumhachtach an meán é chun bunbhrí féiniúlachta an duine a chur in iúl.  An taighde a rinneadh ar éirim an deasghnátha le blianta beaga anuas, cruthaíonn sé gur gné lárnach é sa phróiseas a bhaineann le forbairt, comhtháthú agus cothú an duine daonna agus pobail shóisialta.
Ní mar a chéile deasghnáth agus nósmhaireacht (gnás nó foirmiúlacht).  Tagann deasghnáth i gceist mar chuid dhílis dár saol ag tráthanna éigeandála nó le linn idirthréimhsí inár saol. An nósmhaireacht, áfach, ní chabhraíonn sí linn agus sinn sa tóir ar mhórluachanna agus ar ardaidhmeanna na beatha.
Iomarbhá na bhFilí. Conspóid liteartha in Éirinn Ghaelach de chuid na 17ú haoise ba ea Iomarbhá na bhFilí (níos sine Iomarbhágh na bhFileadh), a mhair ón mbliain 1616 go dtí 1624, agus buacphointe aici is dócha sa bhliain 1617. Scríobh príomh-fhilí na tíre rannta conspóideacha in éadan a chéile agus i dtacaíocht a bpatrúin faoi seach.
Díospóireacht chrua a bhí ann ag an Iomarbhá maidir le buanna dhá leath na hÉireann: an Leath Choinn sa tuaisceart faoi cheannas mhuintir Éirimóin; agus an Leath Mhogha sa deisceart, faoi cheannas mhuintir Éibhir Fhionn.
Scríobhadh 30 rann ag an Iomarbhá, a foilsíodh don chéad uair ag Cumann na Scríbheann nGaedhilge sa bhliain 1918, eagraithe ag Láimhbheartach Mac Cionnaith, a luaigh an obair a rinne Eleanor Knott ar na haistriúcháin Bhéarla.
Ridire (ficheall). Fear fichille é an ridire (♘, ♞) sa chluiche fichille, agus léirítear é le ceann agus muineál capall. Tosaíonn gach imreoir le dhá ridire, a bhíonn suite idir na caisil agus na heaspaig i dtús an chluiche.
Stair.
Tá an bogadh sainithe is sine d’aon fhear fichille ag an ridire, in éineacht leis an rí agus an caiseal, agus tá a bhogadh gan athrú ó aireagán an chluiche chaturanga san India timpeall an 6ú haois. Tá fir den chineál céanna le fáil i mbeagnach gach cluiche den fhine fhichille. Bíonn "ma" na Xiangqi agus janggi beagán níos srianta; ó thaobh coincheapa de, meastar go dtéann an fear tríd an gcearnóg ortagánach in aice láimhe, nach mór a bheith neamhshealbhaithe, seachas "ag léim". Fear gaolmhar eile is ea an "keima" sa chluiche shogi, a ghluaiseann cosúil le ridire ach nach bhféadann a bhogadh ach dhá chearnóg ar aghaidh agus cearnach amháin i leataobh ina dhiaidh sin, ag srianadh a bhogadh go dhá chearnóg fhéideartha.
Ceithearnach (ficheall). Is é an ceithearnach (♙, ♟) an fear fichille is iomadúla i gcluiche na fichille agus, i bhformhór na gcúinsí, an ceann is laige. Go stairiúil is ionann iad agus saighdiúirí coise, nó go háirithe tuathánaigh armtha nó fir píce. Tosaíonn gach imreoir cluiche le hocht gcinn, ceann ar gach cearnóg den chéad rang díreach os comhair na bpíosaí eile. (Tosaíonn na ceithearnaigh bhána ar a2, b2, c2, d2, e2, f2, g2, h2; na ceithearnaigh dhubha ar a7, b7, c7, d7, e7, f7, g7, h7.)
Téacsleabhar. Leabhar (scoile, de ghnáth) a thugann eolas bunúsach faoi ábhar is ea téacsleabhar.
Cluiche straitéise teibí. Is cluiche straitéise é an cluiche straitéise teibí nach bhfuil an téama tábhachtach ó thaobh taithí na himeartha. Luíonn go leor de chláir chluichí clasaiceacha isteach sa chatagóir seo, lena n-áirítear: Ficheall, Go, Táiplis, Xiangqi, Shogi, Reversi, Merls, agus an chuid is mó de leaganacha Mancala mar a dhéanann cluichí nua-aimseartha mar Dameo, Hive, Quoridor, agus YINSH .