Trelis/gawiki huggingface dataset:
Satailít loingseoireachta. Ó thús ama bhain mairnéalaigh feidhm as na réaltaí chun loingseoireachta. Le blianta anois tá loingseoireacht nua-aoiseach leictreonach bunaithe ar na réaltaí nua — satailítí teileachumarsáide — in úsáid. 
Fithisithe.
Tá na satailítí seo i bhfithisí fosaithe, agus tarchuireann siad bíogchomharthaí raidió an t-am ar fad. 
Loingseoireacht.
Agus córas suite domhanda (GPS) ar bord, glacann an long nó an t-eitleán na bíoga seo ó roinnt de na satailítí agus ríomhann domhanleithead is domhanfhad an árthaigh go leanúnach. 
Cabhraíonn an córas seo chun longa a dhíriú amuigh ar an bhfarraige agus calafort a aimsiú an t-am ar fad, fiú i ndrochaimsir agus istoíche.
San Eoraip.
Galileo an t-ainm atá ar chóras satailíte na hEorpa (nó "Córas Domhanda Loingseoireacht Satailíte an Aontais"). Ar 21 Deireadh Fómhair 2011, le lainseáil an chéad satailít oibríochta de chuid an chláir Galileo, thóg an tAontas Eorpach céim mhór i dtreo córas loingseoireachta satailíte dá chuid féin a bheith aige. 
Inniu úsáidtear Galileo gach aon lá san iliomad cásanna, ina measc éigeandálaí ar na farraigí móra, turais bóthair, ar fhóin phóca agus fiú ag imeachtaí spóirt. Cuidíonn Galileo le hiompar, seirbhísí tarrthála, idirbhearta baincéireachta agus soláthar leictreachais a fheabhsú.
Satailít spiaireachta. Córas satailítí míleata faire i bhfithisí os cionn an domhain, feistithe le ceamaraí is braiteoirí íogaire eile, in ann réada cosúil le haonaid mhíleata is gníomhaíochtaí ar an talamh a thaifeadadh agus an t-eolas sin a leaschraoladh chuig stáisiúin ar Domhan le hanailísiú ag saineolaithe spiaireachta.
Satailít tarchuir dhírigh. Córas chun an-chuid cainéal teilifíse a tharchur go cumhachtach ó shatailítí chun gur féidir na comharthaí i gcomhair na gcainéal go léir a ghlacadh le haeróga beaga (níos lú na .5 m × .5 m) ar an teach. Is féidir os cionn 100 cainéal teilifíse a bheith ar fáil ó chórais mar seo in áiteanna, go príomha áiteanna iargúlta nach mbeadh córas craobhscaoilte éifeachtúil nó córas cábla nó píobáin costéifeachtúil.
Andrey Sakharov. Fisicí a rugadh i Moscó ab ea Andrey Sakharov (21 Bealtaine 1921 – 14 Nollaig 1989). Ról lárnach aige i bhforbairt an H-bhuama Shóivéadaigh. Ó 1958 chuir sé i gcoinne na dtástálacha ar airm núicléacha agus mhol comhoibriú idir Oirthear is Iarthar, is cearta daonna. Bhuaigh sé Duais Nobel na Síochána i 1975. Díbríodh mar easaontóir é go Nizhni Novgorod (Gorky mar a bhí) i 1980. Fuasclaíodh is ligeadh abhaile é i 1986.
Sála fuiseoige. Planda bliantúil atá dúchasach don leathsféar thuaidh. Gaolmhar le deilfiniamaí agus cosúil leo, cuimsithe sa ghné sin uaireanta ach níos lú ná iad. Na bláthanna gorm, bándearg nó bán, a iompraítear ar spící gearra.
Salandacht. Goirte an tsáile, is é sin iomlán na n-ábhar tuaslagtha sa sáile, tuairiscithe de ghnáth i bpáirteanna in aghaidh an mhíle (0/00), ina ngraim thuaslagáite in aghaidh an chileagram sáile. Is í meánsalandacht sáile ná 350/00.
Salannlus. Planda colgach ilghéagach ilbhliantúil, dúchasach don leathsféar thuaidh. Stríoca dearga ar na gais. Na duilleoga cúng an-súmhar barrspíonta, na bláthanna bídeach glas. Fulangach ar shalann. Fásann sé ar chósta gainmheach.
Jonas Edward Salk. Víreolaí a rugadh i gCathair Nua-Eabhrac ab ea Jonas Edward Salk (28 Deireadh Fómhair 1914 – 23 Meitheamh 1995). D'fhionn sé an chéad vacsaín i gcoinne polaimiailítis i 1953. Le cabhair ón Uachtarán F. D. Roosevelt, a bhí buailte ag an ngalar céanna, d'ullmhaigh sé víris neamhghníomhachtacha polaimiailítis don vacsaín insteallta, agus d'éirigh leis i dtrialacha i 1953-1954. Tosaíodh á húsáid go forleathan i 1955. In La Jolla, California a d'éag sé.
Salmonella. Speiceas slatchruthach baictéar is ea Salmonella, so-ghluaiste de ghnáth, atá in ann fás le hocsaigin nó gan é. Cuireann dhá chineál tús le tíofóideach is fiabhras paraitíofóideach. Cuireann cineálacha eile tús le nimhiú bia. Is í an fhoinse ionfhabhtaithe is coitianta ná feoil thruaillithe, feoil éanlaith clóis go háirithe. Tarlaíonn urlacan géar is buinneach 12-24 uair tar éis an fheoil thruaillithe a ithe.
Satailít (spásárthach). Spásárthach atá ag fithisiú an Domhain nó rinn spéire eile. Ba é an chéad cheann a lainseáladh Sputnik 1 de chuid an Aontais Shóivéadaigh i 1957. Anois tá níos mó ná 3,600 díobh ag fithisiú an Domhain i gcomhair spiaireachta, suirbhéireachta, cumarsáide, réamhaisnéis aimsire is réalteolaíochta.
Salsabh. Is planda a bhíonn débhliantúil de ghnáth é an salsabh ("Tragopogon porrifolius"). Fásann sé 1.25 m ar airde, dúchasach do réigiún na Meánmhara. An bhunfhréamh sorcóireach, na duilleoga cosúil le féar, cinn na mbláthanna aonarach, vialait/corcra, timpeallaithe ag 8 mbracht. An toradh mar a bheadh paraisiút mór cleiteach gruaige. Saothraítear go forleathan é ar son na fréimhe inite méithe, agus uaireanta mar mhaisiúchán.
Samhadh. Aon cheann de chuid mhaith copóg atá dúchasach don Eoraip is ea an samhadh, nó samhadh bó. Na duilleoga sleáchruthach le blas aigéadach. Úsáidtear mar ghlasra nó sailéad é.
Samóideach. Speiceas gníomhach madra a saothraíodh sa tSibéir is ea an samóideach. Ar meánmhéid, le fionnadh an-tiubh gruaige fada bánghnéithí. Ní iompraíonn sé an t-eireaball os cionn an droma ach amháin nuair a bhíonn san airdeall, is é coirnithe go scaoilte.
Sampláil villeas cóiríneach. Teicníocht chun samplaí an fhíocháin phlacaintigh, timpeall 8-12 seachtain isteach sa tréimhse iompair, go hidéalach. Cuirtear snáthaid isteach sa mháthair trí bhallaí an bhoilg is na broinne faoi threoir iomháú ultrafhuaime. Cuirtear ar aghaidh í go sroichtear imeall na placainte, agus tógtar píosa beag as sin. 
Is féidir an sampla seo a thastáil chun na crómasóim is an DNA a anailísiú agus na heinsímí a mheasúnú, féachaint an bhfuil siondróm Down i láthair, nó neamhoird ghéiniteacha eile, cosúil le fiobróis chisteach. 
Priacal beag go spreagfar breith anabaí.
Bengt Samuelsson. Bithcheimicí a rugadh i Halmstad na Sualainne is ea Bengt Ingemar Samuelsson (r. 21 Bealtaine 1934). Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1982 le Sune Bergström is John Vane as a bhfionnachtana ar phrostaglaindin agus comhábhair ghaolmhara.
Éasc San Andreas. Éasc an-mhór i screamh an Domhain a théann 950 km trí iarthuaisceart California go dtí fásach Colorado, ar an teorainn idir plátaí teicteonacha an Aigéin Chiúin is Mheiriceá sa screamh, atá ag sleamhnú timpeall 1 cm sa bhliain thar a chéile. Tarlaíonn creathanna talún má tharlaíonn sleamhnú tobann, rud a tharla i 1906 sa chrith talún a scrios San Francisco, agus arís i 1989, 1993 is 1994.
Frederick Sanger. Bithcheimicí a saolaíodh i Rendcomb Shasana ab ea Frederick Sanger (13 Lúnasa 1918 – 19 Samhain 2013). Rinne sé amach ord na n-aimínaigéad (51 díobh) ar an bpróitéin inslin, an chéad uair a rinneadh a leithéid do phróitéin ar bith. Bhuaigh sé Duais Nobel na Ceimice as i 1958. Rinne sé taighde ceannródaíoch ar struchtúr móilíneach na n-aigéad núicléasach, DNA is RNA, agus bhuaigh sé Duais Nobel arís i 1980 as, an chéad duine a bhuaigh an Duais Nobel chéanna faoi dhó.
Sanssouci. Palás rocócó is ea Sanssouci a tógadh i bPotsdam na Gearmáine (1745–1747) ar son Friedrich II na Prúise. Chomhoibrigh sé féin leis an ailtire Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff (1699–1753) sa dearadh. Caomhnaíodh é ina bhunstaid, agus anois tá roinnt gailearaithe ealaíne ann.
Jacopo Sansovino. Snoíodóir is ailtire a rugadh i bhFirenze na hIodáile ab ea Jacopo d'Antonio Sansovino (Jacopo Tatti, 2 Iúil 1486-27 Samhain 1570). Ba é a thug stíl na hArd-Athbheochana ó Firenze go dtí an Veinéis. Ó 1529, ina phríomhailtire sa Veinéis, freagrach as tógáil foirgneamh éagsúil ansin, Leabharlann Naomh Marcais (1537-1554) go háirithe.
Santal. Crann leathsheadánach atá dúchasach d'oirdheisceart na hÁise. Na duilleoga urchomhaireach ubhchruthach, na bláthanna neamhfheiceálach dearg i gcloig 4 liopa. Faightear adhmad cumhra ón adhmad seachtrach bán, agus déantar snoíodóireacht, túis is bataí túise as sin. Déantar ola santail ón gcroí crua buí adhmaid, agus baintear feidhm as na fréamhacha i ndéanamh cumhrán is gallúnaí.
Saobhdhiallas. Sa réalteolaíocht, díláithriú dealraitheach in ionad rinn spéire de bharr athrú in ionad an fhéachadóra. Mar shampla, tarlaíonn sé de bharr gluaisne an Domhain timpeall na Gréine. Úsáideann réalteolaithe an téarma go neamhchruinn chun tagairt d'fhad, mar tá an chainníocht i gcomhréir inbhéartach le fad amach na rinne.
Saoiste (scannánaíocht). An príomhleictreoir ar fhoireann léiriú teilifíse nó scannáin, a oibríonn go dlúth leis an stiúrthóir soilsithe. An t-oibrí sinsearach leictreora a oibríonn go díreach faoi stiúir an tsaoiste, tugtar "an giolla" air.
Saorthitim. Gluaisne réada a ligtear dó titim faoi dhomhantarraingt, gan friotaíocht an aeir nó athruithe sa domhantarraingt le hairde a chur san áireamh. Sa chas seo is ionann an luasghéarú ag gach nóiméad do réad ar bith, is cuma cén mhais nó cén t-ábhar atá ann. Tagann an toradh seo ó shaothar Galileo.
Saotharchruachan. Athrú in airíonna miotail de bharr buailte, tuargana, rollta nó próiseála eile a dhéantar arís is arís eile. Athraíonn an saothar gránstruchtúr micreascópach an mhiotail. Is féidir go dtreiseofar is go gcruafar an miotal mar thoradh, ach féadfaidh sé a bheith níos brisce freisin. Is féidir cuid d'iarmhairtí an tsaotharchruachain a mhaolú trí ainéaladh.
Saotharlann Náisiúnta Fisice. Bhunaigh rialtas na Breataine an Saotharlann Náisiúnta Fisice sa bhliain 1900 i dTeddington, gar do Londain, chun taighde is forbairt a dhéanamh ar chaighdeáin thionsclaíocha is eolaíocha. Tacaíonn sí le haonaid bhunúsacha tomhais cosúil leis an aimpéar is an méadar. Shaothraigh sí an chéad chlog adamhach cruinn caeisiam in 1955.
Saotharlann Radairéalteolaíochta Nuffield. Institiúid i Jodrell Bank Shasana a bunaíodh i 1945 faoi choimirce Ollscoil Mhanchain. Tá an chéad radaiteileascóp (76 m ar trastomhas) iomlán instiúrtha ann. Críochnaíodh i 1957 é, agus tugtar "teileascóp Lovell" air anois. Tá an tsaotharlann freagrach as teileascóp eagair Merlin, a bhfuil na haeróga suite ar fud Shasana.
Saothróg. Aon chineál planda a shaothraítear is nach bhfuil le fáil fiáin sa nádúr. Ní phóraíonn cuid mhaith saothróg go fíor agus is gá iad a mhéadú go fásúil.
Sapraifít. Planda a bhraitheann ar tháirgí meata i gcomhair bia. Cuimsíonn an téarma cuid mhaith fungas. Is sapraifítí roinnt bheag plandaí bláfara a mbíonn duilleoga laghdaithe acu, agus plandaí gan chlóraifill. Déanann sí ceangal siombóiseach le fungais mhiciríosacha a chabhraíonn le briseadh síos fíochán marbh chun an planda a chothú.
Saranáid. Ar dtús, píosa ceoil le seinm nó canadh sa tráthnóna, le linn suirí nó chun páiste a chur a chodladh go háirithe. Anois úsáidtear an téarma ar phíosa ceoil i gcomhair ceolfhoirne iomláine nó téide le cuid mhaith gluaiseachtaí ach é níos simplí ná siansa.
Sarcóma. Siad urchóideach i bhfíocháin tacaíochta, cnámh nó matáin. Annamh i gcomparáid le carcanómaí a tharlaíonn i bhfíocháin líneála an chraicinn is na n-orgán inmheánach.
Sardoinisc. Is leagan eile den mhianra calcadóine í an tsardoinisc. Tá bandaí donn agus bán inti, rud a fhágann go bhfuil sé ar fheabhas le haghaidh greanta.
Sárfhosfáit. Leasuithe talún ina bhfuil fosfáit i bhfoirm an iain (H2PO4). Tugtar an t-ainm seo orthu mar go mbíonn níos mó fosfáite i Ca(H2PO4)2 ná sa mheáchan céanna de CaHPO4.
Sárheitridín. An teicníocht is coitianta a úsáidtear i nglacadóir raidió. Athraítear an comhartha glactha ón ardmhinicíocht tarchurtha (an radaimhinicíocht) go dtí minicíocht idirmheánach trí é a mheascadh le comhartha ar mhinicíocht níos lú a ghintear sa ghléas glactha ina ascaltóir áitiúil. Is fusa an comhartha ag an minicíocht idirmheánach a phróiseáil is an fuaimchomhartha nó an físchomhartha a bhaint as ná déileáil go díreach leis an gcomhartha glactha radaimhinicíochta.
Sarsparail. Is éard is sarsparail ann ná planda dreapaire colgach ilbhliantúil, dúchasach do réigiúin thrópaiceacha is fhothrópaiceacha. Na duilleoga leathrúil trífheitheogach, na bláthanna scothghlas nó scothbhuí le 6 theascán iombhlátha. Na caora dearg nó dubh. Tálann na fréamhacha triomaithe deoch athbhríoch, chomh maith le cóir leighis do na scoilteacha. D'úsáidtí díorthach aisti mar bhlastacht i ndeochanna.
Sárú comhchuingeacht luchta is paireachta. I bhfisic na gcáithníní, sárú phrionsabal bunúsach na siméadrachta, a bhraith na fisiceoirí Meiriceánacha James Watson Cronin is Val Logsdon Fitch (1923-) is iad ag déanamh taighde ar chéóin (cáithníní fonúicléacha, saghas méasóin). Seasann an C anseo do chomhchuingeacht luchta (nó paireacht luchta), an t-oibriú i meicnic chandamach ina n-athraítear cáithnín ina fhrithcháithnín. Seasann P do phaireacht, an t-oibriú ina n-athraítear comhordanáidí ciotógacha ina gcomhordanáidí deasógacha. Le sárú CP, is féidir dearbhshainmhíníu a dhéanamh ar dheaslámhaí is ciotaí sa Chruinne. Baineann sé le barrthroime damhna thar fhrithdhamhna sa Chruinne. Ach ní thuigtear a mheicníocht ná a ról. Sáraíonn na céóin siméadracht an amchúlaithe T ionas go n-imchoimeádtar an comhchuingriú bunúsach CPT. Tháinig an chéad fhianaise le sárú CP maidir le B-mhéasóin chun solais i 1999.
Sasafras. Roinnt plandaí difriúla. Maidir leis an bhfíorshasafras, is tom mór nó crann é a fhásann 30 m ar airde, dúchasach d'oirthear Mheiriceá Thuaidh. An duilliúr cumhra, na bláthanna neamhfheiceálach scothghlas, na torthaí gormliath cosúil le caora. Is blastán é ola sasafrais den chuid is mó, agus driogtar é ón gcoirt, na craobhóga is na fréamhacha. Is leigheasach insileadh na coirte.
Felix Savart. Lia is fisicí a rugadh i Mézière na Fraince ab ea Felix Savart (1791-1841). Rinne sé cuid mhaith taighde ar fhisic na fuaime is an tsolais. Le Jean-Baptiste Biot d'fhionn sé is rinne cur síos matamaiticiúil ar an réimse maighnéadach a chruthaíonn sruth leictreach i sreang fhada dhíreach. Ainmníodh dlí Biot-Savart, a thugann an fhoirmle don réimse, astu beirt.
Thomas Savery. Innealtóir a rugadh i Shilstone Shasana ab ea Thomas Savery (c 1650 – 1715). Shaothraigh sé is fuair paitinn ar ghaireas chun uisce a chaidéalú as mianaigh (1698) trí ghal faoi bhrú a chur isteach i seomra iata ina raibh uisce, an chéad inneall praiticiúil gaile. Rinne sé roinnt díobh gur tháinig sé le chéile le Thomas Newcomen chun a inneall siúd a fhorbairt, inneall loine gaile a bhí níos éifeachtaí praiticiúla.
Scagaire. Úsáidtear an téarma i 3 chás ar a laghad: meicniúil, leictreach/leictreonach, agus optúil. Is gléas chun páirteagail mhíne sholadacha a bhaint as meascán é scagaire meicniúil. Le hábhar éigin fite nó feiltithe cosúil le páipéar nó fabraic a dhéantar seo. Ní hionann é is criathar, a bhaineann páirteagail gharbha amach le mogall sreinge nó miotal pollta. Cosúil leis an gcás meicniúil, ciorcad chun tonnfhaid ar leith a scaradh ó chéile nó a bhaint as chomhartha is ea scagaire leictreach nó leictreonach. Is ábhar trédhearcach a athraíonn an meascán tonnfhaid solais a théann tríd scagaire optúil. Úsáidtear é i gcórais optúla, ceamaraí, micreascóip is a leithéid chun déine an tsolais a laghdú, dathanna sa radharc a athrú, is a lán eile.
Scagaire dathanna. Ábhar trédhearcach a tharchuireann solas ó chuid roghnaithe den speictream infheicthe is a ionsúnn sciar den chuid eile nó a hiomlán. Úsáidtear scagaire mar seo chun solas le comhdhéanamh a theastaíonn a sholáthar, nó cothromaíocht dathanna áirithe a bhaint amach i ngrianghrafadóireacht dhaite. I ngrianghrafadóireacht dhubh is gheal, athraíonn scagaire dathanna ton dathanna áirithe sa radharc (mar shampla, chun treise a chur leis an spéir).
Scagaire polaraithe. Scagaire a tharchuireann solas atá polaraithe i dtreo ar leith. Úsáidtear é i bhfótagrafaíocht chun frithchaitheamh spéaclach ó dhromchlaí neamh-mhiotalacha a fholú agus gile na spéire a laghdú. Feidhmeanna eile sa steiréascópacht, anailís struis is fótaimicreagrafaíocht struchtúr mianrach.
Scagphriontáil. Is é rud is scagphriontáil ann ná teicníocht priontála ina mbrúitear dúch trí mhogall scagaire (déanta as síoda tráth, ach as fabraic shaorga de ghnáth anois). Bíonn an íomhá le priontáil mar fhoirm páipéir greamaithe ar an scagaire, curtha air de lámh nó trí phróiseas fótaimeicniúil. Úsáidtear an próiseas seo i gcuid mhaith feidhmeanna tráchtálacha priontála nuair a bhíonn fairisinge mhór le dathú i ndath amháin. Déantar uigí a mhaisiú leis an bpróiseas seo freisin, ar T-leinte, mar shampla.
Scagthástáil. Tástáil a dhéantar ar dhaoine atá ar fónamh, féachaint an bhfuil galair neamhaitheanta (fós) orthu. Déantar a leithéid ar chúiseanna éagsúla. Déantar í i dtaighde eipidéimeolaíochta chun teagmhas is leitheadúlacht galair a thomhas. Déantar í chun an pobal a chosaint ar ghalair thógálacha. Déantar scagthástáil rúrach ar mhaithe le duine aonair chun galar a bhrath chomh luath agus is féidir, nuair a bheadh sé níos inleigheasta is nach gcuirfeadh sé isteach an oiread sin air. Déantar mamagrafaíocht chun ailse chíche a aimsiú go luath, smearadh ceirbheacsach chun ailse ceirbheacs a dhiagnóisiú, brú na fola a thomhas, radagrafaíocht an chliabhraigh is anailisí bithcheimiceacha fola chun galair eile a dhiagnóisiú.
Scaibeas. Planda ilbhliantúil a fhásann 70 cm ar airde, dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice. Na duilleoga maothánach cleiteach i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna scothghorm/ liathchorcra le 5 pheiteal éagothroma, i gcinn 1.5-3.5 cm ar leithead. Bíonn na bláthanna timpeall fleasc an chinn le peitil níos mó ná sin sa lár. Saothraítear é mar mhaisiúchán.
Scáileán (grianghrafadóireacht). Sa ghrianghrafadóireacht, an dromchla a dtaispeántar an íomhá air, frithchaiteach i dteilgean ón tosach is tréshoilseach i dteilgean ón taobh thiar. Ní mór go n-oiriúnaíonn na tréithe frithchaite do na coinníollacha féachana. Más neamhlonrach réscaipeach an scáileán, is féidir an íomhá a fheiceáil thar uillinn leathan. Más dromchla miotalaithe nó gloinithe é, ní bhíonn an íomhá le feiceáil ach taobh istigh d'uillinn ghéar os a comhair amach. Sa phictiúrlann bíonn an scáileán pollta le patrún de phoill bheaga chun nach maolófar an fhuaim ó na callairí taobh thiar de.
Scáileán tadhaill. Is éard atá i gceist le scáileán tadhaill ná foirm scáileán léirithe ar ríomhaire, nó fón póca srl, atá in ann aon phointe a ndéantar tadhall leis a bhrath, agus ansin comhordanáidí an phointe sin a chur ar aghaidh. 
Úsáidtear é, mar shampla, nuair is féidir leis an ríomhaire sraith roghanna a léiriú i bhfuinneoga, agus ansin déanann an t-úsáideoir tadhall leis an rogha atá uaidh ar an scáileán.
Scaipeadh (fisic). Sa bhfisic, athdhíriú léas solais, fuaime nó sruth cáithníní, de bharr imbhuailtí ar an mbealach. Má dhírítear léas ionsaitheach ar spriocábhar, scaipfidh an t-ábhar isteach i mbrathadóir é. Tá turgnaimh scaipthe tábhachtach chun léargas is eolas nua a fháil i bhfisic adamhach, núicléach, cáithníní is sholadstaideach.
Scaipeadh oiriúnaitheach. Sa bhitheolaíocht éabhlóide, bladhm éabhblóidithe a tharlaíonn uaireanta ina scarann cineál amháin dúchasach le roinnt róil éiceolaíochta nó modhanna beatha a chomhlíonadh, de ghnáth thar achar gairid ama, chun éagsúlacht foirmeacha nua a dhéanamh. Is féidir go dtarlóidh a leithéid tar éis gnáthóga nua a choilíniú, díreach mar a tharla i gcas gealóga Darwin is a scaipeadh ar Oileáin Galapagos.
Scairdscragall. Long duillárthaigh a úsáideann scaird uisce mar thiomáint. Súitear an t-uisce isteach ón loch nó an fharraige chun tosaigh, agus díbrítear é faoi ardbhrú is ar ardluas trí na scragaill chun deiridh. Bhí seirbhís scairdscragallárthaigh idir Baile Átha Cliath is Caergybi i 1980-1982 nuair a dhéanadh "Cú na Mara" an t-aistear i 3 uair is 10 nóiméad. Ach ní fheidhmíodh sí go sásúil i ndrochaimsir, agus ní raibh líon na bpaisinéirí ard a dhóthain i leith na gcostais reatha: díoladh an t-árthach i 1982.
Scairp. Artrapód domhanda le colainn fhadaithe, suas le 18 cm de ghnáth. Eireaball fada a bhfuil cealg fheiceálach ar a cheann. An nimh i gcuid acu baolach don duine. Déanann sí creach istoíche ar artrapóid eile. Suas le 1,200 speiceas ann, an chuid is mó sna trópaicí.
Scairp uisce. Feithid uisciúil a mhaireann faoin uisce is a análaíonn trí eireaball feadánach a shroicheann an dromchla. Déanann sí luíochán ar a creach agus beireann greim uirthi lena géaga tosaigh. Timpeall 200 speiceas a fhaightear in uisce socair is uisce faoi ghluaisne mhall.
Scairpiasc. Iasc téagartha uisciúil a mhaireann faoi uisce na farraige. Eite dhea-dhéanta is spíonta ar an gcolainn, go minic armtha le faireoga nimhe. Suas le 40 cm ar fhad, daite go diamhair. Faightear in uisce socair is uisce faoi ghluaisne mhall é, den chuid is mó sna trópaicí.
Scála (ceol). Sa cheol, na nótaí a dhéanann bunghluais córais shéisigh nó armónaigh, leagtha amach mar chéimeanna suas ní síos (nó sraith nótaí ceoil ag éirí nó ag titim agus áirithe thomhaiste eatarthu). De bhrí gur minic a bhíonn gluaiseacht chéimneach i ngach saghas ceoil, beagnach, tá cleachtadh na scálaí bunúsach i dtraenáil gach ionstraimí. Is iad na scálaí tábhachtacha i gceol an iarthair ná na scálaí mórghléis is mionghléis, an scála peantatonach, an scála lántonach, agus an scála crómatach.
Scáileán. Tá níos mó ná brí amháin ann leis an bhfocal scáileán:
Scála logartamach. D'fhionn an matamaiticeoir Albanach John Napier logartaim chun fadhbanna méadaithe is roinnte a dhéanamh níos simplí. Thóg sé táblaí logartam chun na próisis seo a dhéanamh. Mar shampla, má tá 1,000 (nó 103) le méadú faoi 100,000 (nó 105), ní gá a dhéanamh ach na forscripteanna a shuimiú: 3 + 5 = 8, chun an freagra 108 a fháil. Le logartaim, is féidir an próiseas a dhéanamh chomh simplí sin i gcás aon uimhreacha is gá, agus is uimhreacha de shaghas na bhforscripteanna atá ar an scála logartamach. Is scálaí logartamacha iad scála Richter agus deicibeilí (dB).
Scála peinteatónach. Scála ceoil le 5 nóta san ochtach, coibhéiseach den chuid is mó leis na céimeanna seo ar an mórscála: an chéad, an dara, an 3ú, an 5ú is an 6ú céim.
Scálach. Sa mhatamaitic is an fhisic, aon airí fisiciúil is féidir a scríobh mar uimhir réadach, le méid ach gan treo, cosúil le mais, am nó teocht. Glactar le haon réaduimhir mar scálach, i gcontrárthacht le huimhir choimpléascach ar féidir í a ghlacadh is a láimhseáil mar veicteoir.
Scamall oíchelonrach. Scamall deannachúil ag airde suas le 80 km sa spéir, le feiceáil mar struchtúr cuilithíneach nó faoi fhial i ndiaidh luí na Gréine sa samhradh sa dá leathsféar. Is é a bhíonn sna páirteagail ann ná uisce oighrithe thart ar chroíleacán deannaigh.
Iasc scamhógach. Is é atá i gceist leis na héisc scamhógacha ná grúpa iasc locha is abhann. An t-aon ionadaí d'ord na Dipnoi, a bhí flúirseach ón tréimhse Dheavónach a thosaigh 400 milliún bliain ó shin go dtí an tréimhse Threasach a chríochnaigh 2 mhilliún bliain ó shin. Níl fágtha anois ach sé speiceas díobh. Tá dís scamhóg acu faoin bputóg is iad ceangailte leis an éasafagas, mar a bhíonn i veirteabraigh arda. Na geolbhaigh an-bheag. Baill den ghrúpa san Afraic, an Astráil is Meiriceá Theas.
Scanadh héiliciúil. Córas taifeadta le téip mhaighnéadach, ina bhfilltear an téip i gcuid de héilics thart ar dhruma a iompraíonn dhá cheann rothlaithe, nó níos mó, a tharraingíonn sraith rianta ar fiar trasna a leithid. Is mó go mór luas coibhneasta an chinn i leith na téipe, an fíorluas scríofa, ná luas na téipe féin, agus mar sin is féidir leis minicíochtaí an-arda a thaifeadadh go barrainneach. Saothraíodh an teicníocht ar dtús i gcomhair fístaifeadta, ach cuireadh i bhfeidhm níos déanaí i dtaifeadáin ard-dílseachta fuaime freisin é.
Scanadh le léasar. Sa chóras taifeadta dhigitigh ina ndéantar poill de dhoimhneachtaí éagsúla ar raonta ciorclacha i ndromchla miotalaithe diosca phlaistigh chun comhartha fuaime, físe nó sonraí eile a thaifeadadh, faightear an bunchomhartha ar ais trí na raonta seo a ghluaiseacht thar léas léasair. Le fótabhraiteoir a ghlactar an comhartha digiteach ó gach poll, agus tar éis na comharthaí sin a phróiseáil is féidir an bhunfhuaim a athsheinm nó an bhuníomhá a thaispeáint.