Trelis/gawiki huggingface dataset:
Piostal. Arm láimhe a forbraíodh ar dtús ó chanónacha láimhe sa 14ú céad. Le feidhmiú phrionsabal an ghunnáin sna 1830idí ag Samuel Colt, athraíodh an piostal ina arm ilphiléar. Ba shaothrú suntasach air sin na piostail uathoibríocha de chuid Luger is Browning timpeall 1900.
Piotacantróp. Seanainm ar an ápa-dhuine iontaisithe, "Homo erectus", a chuimsíonn Duine Iáva is Duine Phéicing.
Píotón. Is nathair neamhnimhiúil a fhaightear san Afraic, an Áise, na hIndiacha Thoir is an Astráil é an píotón. Dreapann is snámhann sé, agus beireann uibheacha. Maraíonn creach, á timpeallú is á brú trí chrapadh mhatáin a colainne.
Piper Alpha. Ardán druileála ola, nó rige ola, sa Mhuir Thuaidh, gar do chósta thoir na hAlban ba ea Piper Alpha; tharla pléascadh ar 6 Iúil 1988 agus milleadh é.
D'éag 167 duine, agus chosnaigh an tubaiste $1,500 milliún ar na comhlachtaí árachais.
Giambattista Piranesi. Ailtire is greanadóir seaniarsmaí Rómhánacha i gcopar, a rugadh sa Veinéis ab ea Giambattista Piranesi (4 Deireadh Fómhair 1720 - 9 Samhain 1778). Shaothraigh sé teicníochtaí nua greanta, agus bhí tionchar mór aige ar an nua-chlasaiceachas.
Tomhsaire Pirani. Ionstraim chun céim folúis a thomhas atá i dtomhsaire Pirani. Bíonn sreang chaol, téite go leictreach, sa soitheach, i gcothromaíocht ar dtús. Ach cailleann sí teas níos tapa nó níos moille de réir mar a mhéadaíonn nó a laghdaíonn an brú. Dá thoradh sin athraíonn friotaíocht na sreinge, agus is tomhas an voltas trasna na friotaíochta athraithí seo ar na hathruithe sa bhrú (ach an sruth a choimeád tairiseach). Cheap Marcello Pirani an tomhsaire Pirani sa bhliain 1906.
Pireadocsaín. B-vitimín (B6) a bhíonn mar phireadocsaín i nglasraí, agus sa bhfoirm phireadocsach is mar phireadocsaimín i mbianna feolmhara. Sa cholainn malartaítear gach foirm den vitimín chuig fosfáit phireadocsach. Feidhmíonn sí seo mar chomheinsím do na heinsímí a bhaineann le hidiriompú is meitibileacht na n-aimínaigéad. Is annamh a bhíonn sí in easnamh, ach baintear feidhm as dáileoga móra B6 mar chóireáil ar chuid mhaith neamhord, cosúil le siondróm réamh-mhíosta is dúlagar éadrom, bíodh is go gceistítear a héifeachtúlacht. Is féidir go bhfuil baint ag ródháileoga thar thréimhse fhada le neamhoird mheabhracha.
Pirealú. Dianscaoileadh ábhair trí théamh gan ocsaigin a bheith i láthair, próiseas a tháirgeann comhdhúile níos simplí de ghnáth. Sampla tábhachtach pirealaithe is ea cnagadh peitriliam, ina n-athraítear alcáin ina n-ailcéiní is ina n-alcáin níos giorra (mar shampla athrú própáin in eitéin is meatán, CH3CH2CH3 → CH2=CH2 + CH4).
Piréis. Trádainm ar ghloine bhóraisileacáite le tiúchan ard silice inti, roinnt bóróin is roinnt alúmanaim. An-áisiúil sa cheimic mar gheall ar a neart mór meicniúil is a frithsheasmhacht i gcoinne alcailí láidre is aigéad láidir. Is áisiúil í sa bhfisic freisin, mar go bhfuil comhéifeacht íseal forbartha teirmí aici, agus mar sin bíonn sí frithsheasmhach i gcoinne croite theirmigh. Na hairíonna seo áisiúil ina húsáid fhorleathan sa chistin.
Pirileictreachas. Tá criostail ar leith ann ina n-athraíonn an mhóimint dhépholach leictreach iomlán leis an teocht, ach a bhíonn neamhíogair do réimse leictreach a chuirtear i bhfeidhm orthu (mar shampla, niabáit litiam, LiNbO3). Gaol acu le hábhair fhearóileictreacha.
Piriméadar. Saghas teirmiméadair chun teochtaí an-arda a thomhas. I bpiriméadar optúil, cuirtear dath an réada the i gcomparáid le dath filiméid théite a bhfuil sruth rialaithe ag rith ann. Nuair a réitíonn na dathanna le chéile, is ionann teocht an réada is teocht an fhiliméid. Bíonn teocht an fhiliméid grádaithe i leith an tsrutha ann roimh ré.
Pirimidíní. Grúpa bun orgánach, arb iad na cinn is tábhachtaí cíotóisín, timín is úraicil, codanna de shlabhraí núicléitídeacha DNA is RNA.
Pirít. Is éard is pirít ann ná mianra miotalach. FeS2 is foirmle cheimiceach di. Is í an phirít an mianra sulfíde is flúirsí. Go hiondúil, faightear í mar chriostail chiúbacha dhea-fhoirmithe. Tugtar "bréagór" uirthi freisin mar gheall ar a dath. Úsáidtear mar fhoinse sulfair í agus i ndéanamh aigéid shulfaraigh.
Pirixéiní. Is grúpa mór mianraí sileacáite a chuimsíonn cuid mhaith mianraí a foirmíodh ag carraig iad na pirixéiní. Cosúil le hamfabóil, ach le struchtúr aonslabhra teitrihéadráin sileacáite, gan na hiain hiodrocsaile. Baill shuntasacha den ghrúpa is ea eanstaitít, dia-opsaíd, pidseoinít is séidít. I láthair i gcarraigeacha doigheartha is meiteamorfacha.
Pis chumhra. Planda bliantúil dreaptha atá dúchasach don tSicil is deisceart na hIodáile is ea an phis chumhra ("Lathyrus odoratus"). Fástar go forleathan í mar mhaisiúchán. Sciatháin leathana ar na gais a fhásann thar 2 m ar airde. Na duilleoga roinnte le dhá dhuilleoigín ubhchruthacha/dhronuilleacha mhínphioracha is teannóga géagacha. Na bláthanna suas le 3.5 cm ar fhad le boladh cumhra, is iad iompartha in ascaillí na mbláthanna uachtaracha. Na bláthanna corcra ar phlandaí fiáine, ach tar éis na mblianta diansaothraithe is dianphóraithe, tá plandaí saothraithe ar fáil anois le raon mór dathanna.
Andrea Pisano. Dealbhóir a rugadh i bPontadera na hIodáile ab ea Andrea Pisano (c 1290-1349). D'oibrigh sé i bhFirenze agus chríochnaigh na doirse cré-umha is luaithe ar an mbaistealann ansin (1336). Fuair sé bás in Orvieto.
Nicola Pisano. Dealbhóir a rugadh in Apulia na hIodáile, meastar ab ea Nicola Pisano (c 1225-1278/84). I measc a shárshaothar tá an phuilpid sa bhaistealann i bPisa (1260) agus an phuilpid in Ardeaglais Siena (1268).
Piseánach. Planda bliantúil géagach a fhásann 50 cm nó níos mó ar airde. Na duilleoga bosach le 7-17 duilleoigín ubhchruthach fiaclach faireogach giobach. Na pisbláthanna bán nó scothghorm, ina n-aonar ar ghais fhada. Na cochaill borrtha, dé-shíoltach de ghnáth. Is dócha go bhfuil sé dúchasach don Áise, ach saothraíodh ón aimsir réamhstaire é mar phlanda foráiste agus ar son na síolta móra roctha inite.
Camille Pissarro. Ealaíontóir impriseanaíoch Francach a rugadh i St Thomas sna hIndiacha Thiar ab ea Camille Pissarro (10 Iúil 1830 – 13 Samhain 1903). Ceannasaí ar na himpriseanaithe ó thús, an t-aon duine ar léiríodh saothar leis ag gach ceann de 8 léiriú an ghrúpa i bPáras (1874–1886).
A óige.
Rugadh agus tógadh Pissarro ar St. Thomas sna hIndiacha Thiar na Danmhairge (Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean innu). Bhí náisiúntacht Fhrancach agus Dhanmhargach aige.
Bhí siopa crua-earraí ag a thuismitheoirí. Portaingéalach, a rugadh in Bordeaux na Fraince, ab ea a athair agus Giúdach ab ea a mháthair. Dhiúltaigh an tsionagóg áitiúil a bpósadh a aithint ar feadh seacht mbliana mar ba chleamhnaithe de nia agus d'aintín iad. Bhí ar a gcuid páistí, Camille san áireamh, freastal ar scoil do pháistí gorma (níos déanaí, nuair a d'éag athair Pissarro, d'fhág sé a hacmhainn le huacht do dhá phobal ar an oileán: leath don phobal Giúdach agus leath don phobal Protastúnach). 
D'imigh Camille Pissaro go dtí an Fhrainc sa bhliain 1842, agus é 12 bhliain d'aois chun dul ar scoil in Passy, in aice le Páras. 
Saothar.
Ghlac Pissaro leis na prionsabail ghinearálta a bhain leis an Impriseanachas. Ba iad Claude Monet, Pierre-Auguste Renoir agus Camille Pissaro na healaíontóirí a bhí mar cheartlár na gluaiseachta Ach ag an am céanna d’fhorbair Pissaro a stíl phearsanta féin. 
Bás agus oidhreacht.
Bhí a chuid súl lag i rith a bhlianta deireanacha, agus chuir solas na gréine isteach air. Bhí air fanacht taobh istigh agus é ag péinteáil.
Seipsis ba thrúig bháis dó ar 13 Samhain 1903 agus in aois 73 bliain dó.
Feadán Pitot. Ionstraim chun luas sreabháin a thomhas ina shruth, ainmnithe as an innealtóir Francach Henri Pitot (1695-1771). Tugtar aghaidh oscailte an fheadáin i gcoinne an tsreafa agus ceanglaítear le taobh amháin den mhanaiméadar é. Tugtar aghaidh oscailte feadáin eile go hingearach leis an sreabhadh agus ceanglaítear é le taobh eile an mhanaiméadair. Tomhaistear an difríocht brú leis an manaiméadar. Bíonn an tomhas seo ina fheidhm den luas, agus is féidir é a ghrádú la scála luais.
Plá chearc. Tá dhá ghalar éan leis an ainm seo: plá chearc agus galar Newcastle, saghsanna difriúla ach iad araon víreasach. Feictear iad i gcearca de ghnáth, ach tarlaíonn siad do gach saghas éin. Ionsaíonn sí na córais néarógacha, díleáite is riospráide. Go minic marfach. Rinneadh taifead den chéad uair ar an dara saghas i Newcastle-upon-Tyne Shasana i 1928.
Plá niúmóineach. Bhuail eipidéim den phlá bhaictéarach seo cathair Surat na hIndia i 1994. B'uafásach an t-anbhá sa chathair is ar fud na hIndia gur cloíodh í tar éis do na céadta bás a fháil in imeacht míosa nó mar sin. An-tógálach, gaolmhar leis an bplá bhúbónach, an Bás Dubh a scrios an Eoraip sa 15ú céad. Galair creimirí den chuid is mó iad seo. Scaipeann an phlá bhúbónach chuig daoine trí bhíthin greamanna dreancaidí galraithe, ach is tríd an aer a scaipeann na baictéir i gcás na plá niúmóiní. Ábhar iontais ab ea an phlá seo do lucht míochaine is rialtais ar fud an Domhain. Bhí an bharúil ann leis na cianta go raibh an tseanphlá seo cloíte le fada ag uisce reatha, córais séarachais is frithbheathaigh. Ceapadh go forleathan go raibh deireadh le galair thógálacha mar fhadhb mhór sláinte poiblí, beagnach, ach ba chruthúnas eile an eipidéim seo, agus eipidéimí SEIF, fiabhras Lassa is eitinne a tharla le blianta anuas, nach fíor sin.
Placaint (orgán). I mamaigh, orgán a fhásann i mbroinn mamaigh thorraigh (ach amháin na monaitréimigh). Bíonn sí ceangailte le broinn na máthar is an féatas tríd an tsreang imleacáin. Díorthaítear í ó fhíocháin an fhéatais is na máthar. Cuidíonn sí le cothú an fhéatais trí fhuil an fhéatais is fuil na máthar a thabhairt gar dá chéile, rud a chuidíonn le malartú gás riospráide, cothaitheach is ábhair fuíll. Tálann sí hormóin atá riachtanach don toircheas freisin (ina measc, éastraigin, prógaistéarón is gónadatróifin).
Placaint (planda). I bplandaí, fíochán a mbíonn ubhúlaigh nó spóir an phlanda greamaithe leis. Tugtar "placaintiú" ar eagar na n-ubhúlach, agus is airí sainiúil ar chuid mhaith plandaí é.
Placebo. Is éard is placebo ann ná ábhar nó modh oibre neamhghníomhach a úsáidtear mar chóir leighis ar dhream amháin othar chun comparáid a dhéanamh le hábhar nó modh oibre gníomhach atá á thástáil is á úsáid ar dhream eile othar. Is casta an scéal é tástáil ar éifeacht córacha leighis, de bhrí gurb ionann éifeacht an placebo i dtimpeall 33% de chásanna. "An iarmhairt placebo" a thugtar air seo: is amhlaidh a bhíonn an t-othar cinnte dearfa gur éifeachtach an chóir leighis. Mar sin féin, más éifeachtach cóir leighis ghníomhach, beidh sí níos fearr thar am ná an placebo.
Pláinéadlann. Is é is pláinéadlann ann ná foirgneamh ar dhearadh ar leith ina dtáirgeann teilgeoir (nó teilgeoirí) íomhá na réaltaí is na bpláinéad i spéir na hoíche. Is féidir gluaisní pláinéadacha is an-chuid feiniméan réalteolaíoch a léiriú mar cheachtanna scoile nó siamsa. Sampla is ea an phláinéadlann in Ard Mhacha. 
Naisc sheachtracha.
WPD (Worldwide Planetariums Database)
Plaisteach. Is éard atá i gceist le plaisteach nó plaistic nó plaistigh ná roisíní saorga orgánacha ar féidir iad a bhogadh trí théamh is ansin a mhúnlú nó a theilgean i bhfoirm éigin nua. 
Tréithe.
Is féidir plaistic a roinnt ina dhá cuid
Is féidir plaistigh a dhearadh le breiseáin éagsúla chun go mbeidh raon airíonna acu: cobhsaíocht faoi raon teochta, seoladh leictreach, insliú leictreach nó teirmeach, dianscaoileadh nádúrtha tapa in ithir, agus eile.
Stair.
Roimh an 20ú haois, is éard a bhí i gceist le plaisteach ná aon ábhar bog domhúnlaithe.
Truailliú.
Tá plaistic ar cheann de na truailleáin is coitianta ar domhan, agus deirtear go bhfuil plaistic le fáil sa bhia a itheann muid, san uisce a ólann muid agus mar sin inár gcorp féin.
Sa bhliain 2023, tháinig eolaithe (ag obair san Elvéis agus san Artach) ar mhiocróib, atá ábalta plaistic a dhíleá ag teocht íseal. Fuarthas roinnt baictéar agus fungas a dhíleánn plaistic ag 15 chéim celsius. (Táthar eolach ar neart miocrób a bhriseann plaistic anuas ag teocht os ceann 30 céim cheana féin. Ach baineann costas ard agus truailliú leis an chleachtas sin mar gheall ar an teas a bheadh de dhíth).
Plána (matamaitic). Sa mhatamaitic, dromchla a luíonn gach pointe ar an líne ar an dromchla má cheanglaíonn líne dhíreach aon dá phointe air. Is comhthreomhar aon dá phlána, nó buaileann siad le chéile ar feadh líne dírí. Is féidir plána a shainmhíniú go hiomlán le 3 phointe nach bhfuil ar líne dhíreach, nó le pointe amháin sa phlána agus an treo ingearach leis an bplána. Is í cothromóid ghinearálta plána i gcomhordanáidí dronuilleogacha Cairtéiseacha (x, y, z) ná ax + by + cz + d = 0, mar a bhfuil a, b, c is d ina dtairisigh.
Plána (crann). Crann ard fadsaolach duillsilteach, dúchasach do thuaisceart na hEorpa, na hÁise is Meiricea Thuaidh. Imíonn an choirt go sainiúil i screamhóga chun paistí móra bánbhuí nó bándearga a léiriú. Na duilleoga i maotháin bhosacha, na ceanntorthaí ina liathróidí crochta a fhanann ar an gcrann i rith an gheimhridh. Is hibrid é plána Londan atá frithsheasmhach i gcoinne aeir thruaillithe agus a fhástar go forleathan ar shráideanna cathrach.
Má aibhéiseach.  
Réimsí an-mhaola de ghrinneall na farraige móire. Go minic síneann siad thar 1,000 km. Faightear iad taobh amuigh d'imill na n-ilchríoch, áit a dtéann dríodar isteach go saor ón talamh. Clúdaíonn siad an-chuid den Aigéan Atlantach is an tAigéan Indiach, ach is tearc iad san Aigéan Ciúin. Léiríonn siad dríodar tiubh de dhríodar ón talamh atá ag réiteach gairbhe an bhunghrinnill. San Aigéan Ciúin tá claiseanna domhaine is stuanna oileán a chuireann bac le scaipeadh an dríodair ó na hilchríocha.
Plánaiméadar. Ionstraim mhatamaiticiúil chun an fhairsinge taobh istigh de chuar neamhrialta a thomhas. Gluaistear pointeoir ar feadh na himlíne, agus bíonn an pointeoir ceangailte trí ghéaga luamhán le meicníocht suimeála.
Plánárach. Péist phlánach neamhspleách chreachach a fhaightear i ngnáthóga uisciúla is talamh thais. An stéig deighilte i mbrainse tosaigh is cúlbhrainse. Itheann sé trí fharaing atá dírithe ar gcúl.
Fad Planck. De réir Max Planck, scála faid a fhéadfaidh a bheith tábhachtach in imtharraingt chandamach. Is féidir go seasfaidh sé don íosfhad is féidir a bheith idir dhá phointe. Cothrom le √(G h/(2 π c)) = 1.62 × 10 m, nuair is é G tairiseach na himtharraingthe, h tairiseach Planck, is c luas forleata an tsolais. Is í an mhais Planck chomhfhreagrach ná 2.18 × 10 kg.
Tairiseach Planck. Tairiseach bunúsach uilíoch a thagann isteach i gcothromóidí na teoirice candamaí. Úsáidtear an tsiombail h dó, agus is é a luach 6.626 × 10 giúl soicind (J s). Thug Max Planck isteach é i 1900 ina staidéar ar radaíocht dúchoirp. Tugann sé an gaol idir fuinneamh, E, candam solais is a mhinicíocht, ν, mar seo: E = hν. Uaireanta úsáidtear sa bhfoirm h*, agus h* = h/(2 π).
Planctón. Orgánaigh shíobtha mhuirí nach bhfuil aon chóras gluaiseachta acu den chuid is mó. Roinntear ina bhfiotaplanctóin is ina zóplanctóin iad. An chuid is mó díobh micreascópach. Is staid larbhach orgánach le pais fhásta eile cuid acu (na míreaplanctóin), cosúil le gráinneoga trá, crosóga mara, déchomhlaigh is éisc larbhacha. Fanann cuid eile ina bplanctóin i rith a mbeatha (na holaplanctóin) mar a dhéanann na cópapóid, na saigheada mara is na crilleanna.
Planda ascaideach. Ball d'aon chlann de 3 chlann phlandaí feoiliteacha ina mbíonn na duilleoga mionathraithe ina ngaistí ascaideacha le claibíní, le huisce is einsímí iontu. Go minic bíonn na hascaidí lasta le baill dhearga, faireoga meala acu is fuinneoga tréshoilseacha ar an dromchla istigh, nó astaíonn siad boladh chun an fheithid creiche a mhealladh isteach. Faoin bhfaireog meala bíonn crios mín ar a sleamhnaíonn na feithidí síos, agus ansin crios eile le ribí dírithe síos a chuireann in éadan iarrachtaí na feithide éalú. Báitear an fheithid sa sreabhán ag a bhun agus díleáitear í. Clann amháin díobh seo dúchasach do Mheiriceá Theas trópaiceach, oirthear Mheiriceá Thuaidh is California (luibh ilbhliantúil, le bunchnotaí ascaidí cuartha, bláthanna ar luascadh, ceann amháin nó níos mó ar ghais gan duilleoga). An dara clann, is dúchasach í do na trópaicí in oirdheisceart na hÁise, an Astráil agus Mhadagascar (luibheanna is toim, go minic eipifítí a dhreapann le teannóga a fhásann amach as easna láir na duilleoige, fásann bun na teannóige ina ascaid, na bláthanna beag i spící, na fireannaigh is na baineannaigh ar phlandaí difriúla, gan pheitil ach le 4-5 sheipeal a bhíonn gealdaite go minic). Sa 3ú clann níl ach an cuilghaiste, atá dúchasach d'iarthar na hAstráile (luibh ilbhliantúil le bunchnota ina bhfoirmíonn cuid de na duilleoga ascaidí, na bláthanna le 6 pheiteal daite, iompartha ar ghas gan duilleoga).
Planda céarach. Dreapaire ilbhliantúil síorghlas, suas le 6 m ar airde. Dúchasach don Astráil. Na duilleoga éilipseach snasta méith, na bláthanna i gcinn chromtha chumhra chúigpheitealacha chiarbhána le lár dearg. Tugtar "an bláth céarach" air freisin.
Planda soithíoch. Aon phlanda go bhfuil xiléim is flóéim aige mar fhíocháin dhifriúla iompartha a chomhdhéanann an córas feadánach ann. I measc na bplandaí seo tá na plandaí bláfara, na gimnispeirmeacha, na raithní, na garbhóga is na heireabaill capaill. Difríochtaí breise idir a leithéid is na plandaí neamhfheadánacha is ea stómaí, agus an spóraifít mar ghlúin cheannasach. Níor aimsíodh aon cheangal iontaise idir na plandaí feadánacha is na plandaí neamhfheadánacha cosúil le caonaigh is algaí, agus luaitear é seo mar fhianaise go ndearna an dá shaghas seo éabhlóidí scoite ar leith.
Planda feoiliteach. Is é rud is planda feoiliteach ann ná planda a ghabhann ainmhithe, de ghnáth feithidí is inveirteabraigh bheaga, agus a thálann einsímí díleáite chun an chreach a dhianscaoileadh ionas gur féidir leis an bplanda na torthaí iarmharacha a ionsú. Tugtar "planda ascaideach feithiditeach" ar a leithéid freisin. Fásann sé i gcomhshaolta atá easnamhach ó thaobh cothaitheach, agus forlíonann an bia a fhaightear ón gcreach, an nítrigin orgánach go háirithe, na bianna a fhaightear trí fhótaisintéis. Tháinig an gnás feoiliteach chun cinn go neamhspleách i ngrúpaí neamhghaolta, i measc na ndrúchtíní, na n-ascaidí, na leitheanna is lusanna an bhoraigh. Cruthaítear na gaistí i gcónaí as duilleoga mionathraithe, uaireanta le tréithe neamhshimplí. Sna cásanna is simplí a fhaightear i leitheanna, bíonn an gaiste cumhdaithe le hábhar slaodach agus greamaíonn an fheithid ann. I ndrúchtíní, gluaiseann ribí fada greamaitheacha inghluaiste agus fiú an duilleog féin mar fhreagairt ar choimheascar na creiche agus filleann í. Cumann duilleoga na n-ascaidí gaistí feadánacha nó crúiscínchruthacha lán de leacht ina mbáitear an chreach roimh a díleá. Is féidir leis na cinn is mó creimirí beaga a ghabháil. Go minic bíonn na crúiscíní gealdaite, agus faireoga meala ar an dromchla istigh chun na hainmhithe a aomadh i dtreo creasa míne snasta claonta. Níos doimhne, bíonn an dromchla cumhdaithe le ribí a ghobann amach is a chuireann cosc ar éalú na creiche. Is neamhshimplí freisin na gaistí faoi uisce a bhíonn ar lusanna an bhoraigh a shúnn an chreach isteach, agus is mórthaibhseach amach is amach cuilghaiste Véineas ina bhfuil meicníocht truicearaithe a spreagann na gaistí, cosúil le gialla, chun dúnadh anuas ar an gcreach.
Planda gearrshaolach. Planda bliantúil le timthriall an-ghearr beatha, go minic ag táirgeadh cuid mhaith glún i séasúr amháin. Is mar seo an-chuid d'fhiailí agus plandaí an fhásaigh a fhaigheann séasúir fhabhracha an-ghearra.
Planda lusach. Aon phlanda neamhadhmadach a fhaigheann bás ag deireadh shéasúr an fháis. I bplandaí lusacha ilbhliantúla, téann siad i léig go leibhéal na talún sa gheimhreadh ach maireann mar orgáin faoin talamh, bleibeanna nó tiúbair, chun fás nua a chur suas san earrach.
Planda ola ricne. Planda síorghlas a dhéanann tom ard nó crann ina thrópaicí dúchasacha is luibh théagartha sna creasa measartha is ea an planda ola ricne. Na duilleoga le 5-12 maothán doimhne, go minic cré-umha/glas. Na bláthanna bídeach glas, i gcrobhaingí dlútha fireanna is baineanna. Na síolta lán d'ola nimhiúil, ach le próiseáil chuí táirgeann siad ola ricne.
Planda seadánach. Planda a fhaigheann a chothú go léir is/nó a dhídean ó phlanda eile ar bhonn buan nó neamhbhuan. Ní féidir le seadáin éigeantacha maireachtáil ach ar an mbealach seo. Tá seadáin roghnacha ann ar féidir leo maireachtáil gan an t-óstach faoi chúinsí ar leith. Is mar seo cuid mhaith fungas, agus tá plandaí mar seo freisin. Maidir le plandaí bláthaithe, tá dhá shaghas seadán: ionseadáin a mhaireann taobh istigh den óstach ach a chuireann na bláthanna amach tríd an gcoirt le pailniú is na síolta a scaipeadh, agus eicteaseadáin a mhaireann taobh amuigh den óstach ach a bhíonn greamaithe leis le horgáin ite chun cothaithe a tharraingt ó chóras soithíoch an óstaigh. Tá grúpa i bhfad níos mó de leathsheadáin le duilleoga glasa atá in ann cuid de na cothuithe a dhéanamh dóibh féin, ach a bhfuil orgáin fhréamhacha acu, mar atá ag na heicteaseadáin, chun cothú a fháil ón óstach. I measc na leathsheadán tá an smúitiúlacht is an roisnín radhairc. Ní seadáin gach planda a fhaigheann cuid dá chothú ó phlanda eile. Maireann cuid acu, cosúil leis na magairlíní is baill de chlann na bpiseanna, i ngaol siombóiseach leis an óstach. Cuid eile, is sapraifítí iad, agus cuid eile ina bplandaí creiche.
Planda súmhar. Is éard is planda súmhar (nó súmharán) ann ná planda ina mbíonn na duilleoga is na gais méith agus ata le fíocháin stórála uisce. Coitianta i réigiúin thirime is áiteanna nach mbíonn uisce ar fáil go héasca. Oiriúnuithe ar phlandaí súmhara le cailliúint uisce a laghdú: cneasa ramhra céiriúla is duilleoga laghdaithe nó fillte isteach. Eiseamláirí is ea cachtais is tóirpíní.
Planda crua. Plandaí atá in ann seasamh i gcoinne damáiste ón sioc. Bíonn plandaí ilbhliantúla (is cuid de na plandaí bliantúla) ó na réigiúin mheasartha fhuara is fhionnuara crua. Ach ní bhíonn an chuid is mó de na plandaí trópaiceacha is measartha teo crua, bíodh is go bhfuil eisceachtaí ann.
Planda duillsilteach. Plandaí a chaitheann a gcuid duilleog roimh thús an tséasúir ghairbh, a mhaireann ina gcodladh i rith an tséasúir sin. Titeann duilleoga freisin le linn triomaigh chun cailliúint uisce a laghdú, agus le linn seaca nuair a bhíonn an t-uisce sáinnithe mar oighear chun damáiste seaca a laghdú.
Crainn.
Titeann na duilleoga ó na crainn duillsilteacha san fhómhar de ghnáth. Bíonn duilleoga leathan le dath murtallach ar na gcrainn duillsilteacha.
Planda síorghlas. Plandaí a choinníonn a nduilleoga i rith na bliana. Fásann siad in aeráidí gan séasúir naimhdeacha, nó bíonn duilleoga oiriúnaithe acu chun an fhuacht is an triomacht a sheasamh. Caitear na duilleoga is athfhásann siad de réir a chéile, ionas go mbíonn fásra orthu an t-am ar fad.
Crainn.
Fanann na duilleoga ar na gcrainn buaircíneacha (crann síorghlas). Bíonn duilleoga caol ar nós dealga le dath galbánach ar na gcrainn buaircíneacha.
Plandáil. Córas talmhaíochta a fhaightear i dtíortha trópaiceacha is fothrópaiceacha mar oidhreacht an choilíneachais. Bhí na plandálacha mór, faoi úinéireacht chomhlachtaí diansaothair. Nuair a bhain na tíortha sin neamhspleáchas amach roinneadh cuid mhaith plandálacha in aonaid níos lú. I bhfeidhm fós le barra easportála cosúil le caife, tae, rubar is cadás, ach sna fáschoillte i dtíortha measartha freisin.
Plasma (fisic). Sa bhfisic, an 4ú staid damhna ar sreabhán ian is leictreon saor é, cumtha mar shampla trí ghás a théamh go dtí teocht an-ard. Bíonn fórsaí láidre leictreacha idir na cáithníní ann. Bíonn plasma taobh istigh de lampa feadáin fhluairisigh, agus i gcroíleacán na Gréine is na réaltaí eile. Baineann an phlasma-fhisic le staidéar na bplasmaí. Scéim ollmhór taighde is forbartha atá ar siúl sna Stáit Aontaithe, an Eoraip is dtíortha eile ar phlasmaí is ea an iarracht chun fuinneamh leictreach a ghiniúint trí chomhleá núicleach. In iarracht amháin, sáinnítear plasma áirithe i réimse maighnéadach i bhfoirm taoschnó, agus is é átá i gceist an plasma sin a théamh ar mhodh leictreach chun teochtaí arda ag a dtarlóidh an comhleá faoi stiúir.