Trelis/gawiki huggingface dataset:
An tAra. Tá an tAra ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo; tá sé ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon a d'aithin Tolamaes sa dara haois. Is é Auriga an t-ainm Laidine a thugtar air, a chiallaíonn "ara".
An Caimileon. Réaltbhuíon dhoiléir dheisceartach is ea an Caimileon, ceann den dá réaltbhuíon déag a chruthaigh Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman idir na blianta 1595 agus 1597 ar son an réalteolaí Phléimeannaigh Petrus Plancius. Thug an réalteolaí amaitéarach Gearmánach Johann Bayer isteach ina léarscáil neamhaí "Uranometria" é sa bhliain 1603.
I measc lucht na hAstráile tugtar "an Friochtán" ar chuid na réaltbhuíne seo go coitianta toisc go bhfuil scothchosúlacht friochtáin air (féach fosta an Phéacóg).
Tugtar Chamaeleon mar ainm Laidine ar an gCaimileon.
Stair.
Ba iad an bheirt mhairnéalach Ollannacha Pieter Dirkszoon Keyser agus Frederick de Houtman a chruthaigh réaltbhuíon an Chaimileoin idir na blianta 1595 agus 1597. Ar an 2 Aibreán 1595 chuir ceithre long chun na farraige ó Texel san Ollainn; ba é sin an chéad loingeas Ollannach a thaistil ar na hIndiacha Thoir. Bhí Keyser mar ardmháta agus ardphíolóta ar bord na loinge "Hollandia" sa loingeas.
Roimhe sin, áfach, rinne an ministir Pléimeannach Petrus Plancius teagmháil leis. Bhí Plancius ar cheann de bhunaitheoirí Chomhlacht Dúitseach na hIndia Thoir, ach bhí sé ina réalteolaí agus a chartagrafaí chomh maith. Sa bhliain 1589 rinne sé cruinneog neamhaí, ach níorbh fhéidir leis réigiún an phoil neamhaí theas a líonadh toisc nach raibh mórán eolais ar fáil i dtaobh cheantar sin na spéire. Mar sin de, thug sé gléasra réalteolaíoch do Keyser agus mhúin sé é conas é a úsáid chun réaltléarscáil a tharraingt den leathsféar neamhaí theas.
Fuair Keyser bás sa bhliain 1596, ach chríochnaigh a chúntóir Frederick de Houtman (in éineacht le mairnéalach eile, Vechter Willemsz) an léarscáil. Sa bhliain 1597 tháinig an loingeas ar ais go dtí an Ollainn, agus thug de Houtman an léarscáil neamhaí agus réaltchatalóg do Plancius. Bhí 12 réaltbhuíon nua ar an léarscáil agus 135 réalta ar an gcatalóg. Sa bhliain 1592 rinne Plancius cruinneog neamhaí nua a thug isteach na réaltaí agus na réaltbhuíonta nua (chomh maith le réaltbhuíon eile a chruthaigh sé féin, .i. an Colm). Sa bhliain 1603 tháinig na réaltbhuíonta nua amach i gcló don chéad uair ar réaltatlas "Uranometria" de chuid an réalteolaí amaitéaraigh Gearmánaigh Johann Bayer.
Sa lá atá inniu ann, glacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta le gach ceann de na réaltbhuíonta a chruthaigh Keyser agus de Houtman (féach an bosca thíos) – agus an Chaimileoin san áireamh. Is é an t-ainm Ollainnise a thug an bheirt mhairnéalach ar an réaltbhuíon seo ná Het Chameljoen, ach d'aistrigh Plancius go Laidin é mar Chamaeleon.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é gur réaltbhuíon nua-aimseartha í an Caimileon, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht léi.
Caiseoipé (réaltbhuíon). Tá Caiseoipé ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo; tá sí ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon a d'aithin Tolamaes sa dara haois. Is é Cassiopeia an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.
Gabriel de Mhistéal. Is polaiteoir Éireannach é Gabriel de Mhistéal (Béarla: "Gabriel 'Gay' Mitchell") (30 Nollaig 1951 a rugadh é). Is iar-Theachta Dála é agus Feisire Pharlaimint na hEorpa é. Is ball d'Fhine Gael é. B'é an t-Ard Mheara Bhaile Átha Cliath. Ainmníodh é ag Fine Gael le páirt a ghlacadh i Toghchán uachtaránachta na hÉireann sa bhliain 2011.
Beannchar, Contae an Dúin. Tá Beannchar ("Bangor" as Béarla) suite ar theacht isteach Loch Lao agus tá bá mór foscúil in aice leis. Is baile mór í i gContae an Dúin i dTuaisceart Éireann. Tá 58,388 duine ina gcónaí i mBeannchar de réir daonáirimh 2001.
Stair.
Sna meánaoiseanna, bhí an méid sin clú ar Bheannchar in oirthuaisceart na hÉireann gur luadh é ar léarscáil an domhain. 
Ar an Mappa Mundi atá le feiceáil i dTeampall Hereford i Sasana, tá íomhá na hÉireann ar imeall an domhain, agus níl ach ceithre lonnaíocht ainmnithe; Beannchar (ar tugadh “Civitas bencur” air), Baile Átha Cliath, Ard Mhacha agus Cill Dara. 
Bhí meas mór ar Bheannchar ag an am mar gheall ar a mhainistir, a bhunaigh Naomh Comhghall sa bhliain 558 AD. 
Mhair sár-ré mhainistir Bheannchair go dtí an 9ú haois, nuair a thosaigh na Lochlannaigh á hionsaí.
Kathy Sinnott. Is polaiteoir í Kathy Sinnott (29 Meán Fómhair 1950 a rugadh í). Ba Fheisire Pharlaimint na hEorpa ó Éirinn í (2004-2009). Is bean feachtais chearta daoine faoi mhíchumas í. Rugadh in Chicago, Illinois, na Stáit Aontaithe, í.
Antuairp. Cathair sa Bheilg is ea Antuairp (Ollainnis: "Antwerpen", Fraincis: "Anvers", Béarla: "Antwerp"). Is í Antuairp príomhchathair Chúige Antuairp agus tá breis is 493,000 duine ina gcónaí ann.
Íomhánna.
Osló. Is é Osló (An Ioruais: "Oslo") príomhchathair na hIorua agus é ar an gcathair is mó sa tír freisin. Tá sé suite in oirdheisceart na tíre, ag an gceann is faide ó thuaidh in fiord Osló. Creidtear go raibh an chathair bunaithe ag an rí Lochlannach Harald Hardråde sa bhliain 1048.
Comhchathracha:.
Crainn Nollag.
Tá traidisiún ag Osló crainn Nollag a thabhairt gach bliain do na cathracha seo a leanas: Washington D.C., Nua-Eabhrac, Londain, Dún Éideann, Rotterdam, Antuairp agus Réicivíc. Tá crann sprúis 20-25m tugtha don Ríocht Aontaithe ó 1947 i leith mar bhuíochas don chabhair a fuair siad sa Dara Cogadh Domhanda.
An Capall Beag. Tá an Capall Beag ar an dara réaltbhuíon is lú i measc na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha; níl ach an Chros amháin níos lú. D'ainneoin a mhéide bige agus d'ainneoin nach bhfuil aon réaltaí geala ar a chuid (níl réalta ar bith ann níos gile ná an ceathrú méid), bhí an Capall Beag ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Equuleus an t-ainm Laidine a thugtar ar an réaltbhuíon seo, a chiallaíonn "searrach".
Príomhghnéithe.
Tá an Capall Beag ar an dara réaltbhuíon is lú, agus é 72 céim cearnach ar achar (is í an Chros amháin atá níos lú). Is amhlaidh gur an-doiléir don réaltbhuíon seo.
Ceiféas (réaltbhuíon). Réaltbhuíon thuaisceartach is ea Ceiféas, a thógann a ainm ón rí Ceiféas a luaitear i miotaseolaiocht na Gréige. Tá Ceiféas ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha, agus ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Cepheus an t-ainm Laidine a thugtar ar an réaltbhuíon seo.
An Ceinteár. Is réaltbhuíon gheal é an Ceintéar atá le feiceáil ar an leathsféar neamhaí theas. Tá an réaltbhuíon seo ar cheann de na réaltbhuíonta is mó ar spéir na hoíche. Is ceann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha é, agus tá sé ar cheann chomh maith de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Tugtar Centaurus mar ainm Laidine ar an gCeinteár.
An Chíle. Réaltbhuíon dheisceartach is ea an Chíle; is cuid de seanréaltbhuíon na Loinge, nó Argo Navis, í, a bhí ar cheann de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Tá Canopus, an dara réalta is gile ar spéir na hoíche, le feiceáil ar an gCíle. Ina theannta sin faightear an réalta ollmhór Eta Carinae freisin ar an réaltbhuíon seo; tá an réalta seo leabaithe i Réaltnéal Eta Carinae (NGC 3372) atá infheicthe ag an tsúil fhornocht.
Tá an Chíle ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha. Carina, a chiallaíonn "cíle", an t-ainm Laidine a thugtar uirthi.
An Clog. Tá an Clog ar cheann de na réaltbhuíonta is doiléire atá le feiceáil ar an leathsféar neamhaí theas. Is é Horologium, a chiallaíonn "clog", an t-ainm Laidine a thugtar air.
Stair.
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an Chloig. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Clog ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Ar dtús thug Lacaille an t-ainm Fraincise l'Horloge ar an réaltbhuíon seo, ainm a d'aistrigh se go dtí an Laidin mar Horologium Oscillitorium ar "Coelum Australe Stelliferum", le honóir do Christiaan Huygens, an t-eolaí Ollannach a d'fhionn an clog luascadáin. Idir sin is tráthas giorraíodh an t-ainm ag an Aontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta chun é a dhéanamh níos lú foclach.
Miotaseolaíocht.
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Chloig go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
OpenOffice.org. Sraith feidhmchlár oifige shaor agus foinse oscailte is ea OpenOffice.org, ina bhfuil comhpháirteanna do phróiseáil focal, scarbhileoga, láithreoireacht, grafaic veicteoireach agus bunachair shonraí. Tá leaganacha ar fáil d'ardáin éagsúla, ar nós Microsoft Windows, córais Unix-iúla leis an X Window System ar nós GNU/Linux, BSD, Solaris agus Mac OS X. 
Tá sé mar chuspóir a lucht forbartha go mbeadh sé comhoiriúnach le Microsoft Office. Tacaíonn sé an caighdeán Open Document a ghabhann le hidirmhalartú sonraí.
Is féidir an OpenOffice a úsáid in aisce.
Comhpháirteanna.
Bailliúchán d'fheidhmchláir éagsúla atá in OpenOffice.org a chomhoibríonn le chéile. I measc na gcomhpháirteanna, tá:
Ní féidir na comhpháirteanna seo a lódáil anuas ina n-aonar, ach is féidir iad a shuiteáil ar leith ar Windows (ní féidir é seo a dhéanamh ar Linux nó ar Mac OS X).
Proinsias de Rossa. Is iarpholaiteoir Éireannach é Proinsias De Rossa (15 Bealtaine 1940 a rugadh é). Bhí sé ina cheannaire ar Pháirtí na nOibrí ó 1988 go 1992, nuair a d'fhág sé an páirtí úd in éineacht le seisear dá sheachtar Teachtaí Dála le páirtí sóisialach nua, an Daonlathas Clé, a bhunú. Toghadh ina cheannaire ar an Daonlathas Clé é, post a bhí aige go dtí cumascadh an pháirtí le Páirtí an Lucht Oibre i 1999. Thug sé an Daonlathas Clé isteach i gcomhrialtas le Fine Gael agus an Lucht Oibre i 1994 agus b'é De Rossa an tAire Leasa Shóisialaigh le linn an rialtais sin. In ndiaidh cumascadh an Daonlathais Chlé agus an Lucht Oibre i 1999, toghadh De Rossa ina uachtarán ar Pháirtí an Lucht Oibre, ach post oinigh nach mór a bhí ann. Toghadh ina Fheisire de chuid Pharlaimint na hEorpa é i 1989 agus arís i 1999, 2004 agus 2009. Scoir sé den pholaitíocht i 2012.
Bhuaigh sé cás clúmhillte i gcoinne Independent Newspapers Ltd. i 1999 sa chás "De Rossa v Independent Newspapers Ltd." [1999] IESC 63.
Microsoft Office Word. Is ríomhchlár próiseála focal é Microsoft Office Word ó Microsoft. Is é Richard Brodie a scríobh é do ríomhairí IBM ag rith DOS i 1983. Ina dhiaidh sin, scríobh leagain éagsúla a d’oibrigh ar an Apple Macintosh (1984), SCO Unix, OS/2 agus Microsoft Windows (1989). Níorbh i bhfad sula raibh sé bainteach leis an bhfoireann Microsoft Office.
Is ó Bravo, an bunphróiseálaí focal, a cruthaíodh ag Xerox PARC, a tháinig an chuid is mó de na gnéithe. D'fhág cruthaitheoir Bravo, Charles Simonyi PARC sa bhliain 1981 nuair a fuair sé fostaíocht le Microsoft. D'fhostaigh Simonyi Richard Brodie, a chuidigh leis le Bravo, an samhradh sin.
Scaoileadh Word do ríomhairí MS-DOS ar 2 Bealtaine, 1983. Níor cuireadh fáilte mhór roimhe agus níor éirigh leis chomh geal leis na próiseálaithe focal eile ar an margadh, ar nós WordPerfect.
Leagain.
Leagain le haghaidh MS-DOS, ina measc siúd:
Leagain le haghaidh an Apple Macintosh, ina measc siúd:
Leagain le haghaidh Microsoft Windows, ina measc siúd:
Túr Raghnaill. Is túr cloiche ciorclach é Túr Raghnaill (Béarla:"Reginald's Tower"), atá suite i gcathair Phort Láirge. Tá sé in aice le hEaglais Fhrancach. Tógadh é ag tosach an 13ú haois mar chuid de chosaint na cathrach. Tógadh an dara cuid de sa 15ú haois. Bhaintí úsáid as mar mhuileann airgid, mar phríosún agus mar stóras míleata chomh maith. Rinneadh athchóiriú air agus tá taispeántas staire do thurasóirí ann anois. Is séadchomhartha náisiúnta é an foirgneamh seo.
Crannlann John F. Kennedy. Bailiúchán plandaí de sheasamh idirnáisiúnta is ea Crannlann John F. Kennedy, atá suite i gContae Loch Garman, Poblacht na hÉireann. Ba i gcuimhne ar John Fitzgerald Kennedy, Uachtarán na Stát Aontaithe ó 1960 go 1963, ar rugadh a shin-sheanathair, Patrick, i mBaile Uí Dhonnagáin in aice láimhe, a tionscnaíodh an chrannlann seo in aice le Ros Mhic Triúin, Contae Loch Garman.
Tá achar 252 heicteár (623 acra) ann ar shleasa theas agus ar bharr Shliabh Coillte. Tá 4,500 cineál crann agus tor as gach aeráid measartha ar domhan sa bhailiúchán, curtha in ord luibheolaíoch. Tá 200 lota foraoise ann i ngrúpaí de réir mór-roinne dúchais. Tá bóthar suas go dtí an mullach ar 271m óna bhfuil radharcanna lánléargais.
D’fhéadfadh sé gurb é an loch an chuid is gleoite den chrannlann, agus is tearmann é d’éanlaith uisce. Tá radhairc iontacha lánléargais ó mhullach an chnoic, 271 méadar os cionn leibhéal na farraige. Tá taispeántais shuimiúla maidir le JFK agus leis an gCrannlann féin san ionad cuairteoirí.
Coill Mhic Thomáisín. Baile is ea Coill Mhic Thomáisín nó Coill Mhic Thomáisfhinn (Béarla: "Kilmacthomas") atá suite i lár Contae Phoirt Láirge, An Mhumhain, i bPoblacht na hÉireann.
Cill Chomhghaill. Cill Chomhghaill (Béarla: "Kilcoole"). Sráidbaile i gContae Chill Mhantáin, Poblacht na hÉireann atá suite 3km dheas ó Bhaile Na Clocha Liatha. Rinne RTÉ an sraithclár "Glenroe" (An Ghleann Rua) timpeall an bhaile bhig. Dar le daonáireamh 2016, bhí 4,239 duine ina gcónaí ann.
Domhnach Daoi. Is baile beag suite i gContae An Dúin é Domhnach Daoi. Tá sé suite ar chósta thoir an chontae, tuairim is ocht míle déag ó Bhéal Feirste, i dTuaisceart Éireann. 
Calafort iascaireachta, suite cúig mhíle thoir theas ó Bheannchar is ea é. Tá 6470 duine ina gcónaí i gceantar Dhomhnach Daoi (Daonáireamh 2001). Tá Grace Neill’s suite ann agus deirtear gurb é an teach tábhairne is sine in Éirinn é.
An Colm. Réaltbhuíon bheag is ea an Colm, atá beagán ó dheas den Mhadra Mór agus an Giorria. Ba é an réalteolaí Pléimeanach Petrus Plancius a chruthaigh an t-éan neamhaí seo as cuid de réaltbhuíon an Mhadra Mhóir. Léiríodh an Colm don chéad uair ar léarscáil neamhaí a rinne Plancius sa bhliain 1592. Is é Columba, a chiallaíonn "colm", an t-ainm Laidine a thugtar ar an réaltbhuíon seo.
An Compás.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1179860&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-08-13T14:16:17Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;botún litrithe&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Tá an Compás ar cheann de na réaltbhuíonta beaga deisceartacha. Léiríonn sé compás línitheora, uirlis a mbaintear úsáid as chun ciorcail, srl., a tharraingt. Bí cúramach gan é a thógáil in abhraíocht réaltbhuíon Chompás an Mhairnéalaigh.
Circinus an t-ainm Laidine a thugtar ar an gCompás. As Béarla, aistrítear an t-ainm seo mar The Pair of Compasses chun é a aithint ó Pyxis (.i. Compás an Mhairnéalaigh), nó The Mariner's Compass.
Stair.
Ba é an réalteolaí Francach an tAb Nicolas Louis de Lacaille a chruthaigh réaltbhuíon an Chompáis. Chaith Lacaille na blianta 1751 agus 1752 san Afraic Theas agus é ag clárú réaltaí an leathsféir theas. Bhí beagnach 10,000 réalta agus 42 réada domhainspéire ar an léarscáil neamhaí a rinne sé ag an am sin. Tháinig amach an chéad eagrán sa bhliain 1756 ach ní raibh ann ach plánaisféar agus é sa teanga Fraincise. Níor foilsíodh an chatalóg iomlán agus eagrán deifnídeach an phlánaisféir go dtí an bhliain 1763, bliain amháin tar éis bhás Lacaille. Coelum Australe Stelliferum an t-ainm a thug Lacaille ar an leabhar seo. San eagrán seo, d'aistrigh sé na hainmneacha ón bhFraincis go dtí an Laidin, agus chuir sé trí réaltbhuíon na Cíle, na Seolta agus Dheireadh na Loinge in áit Argo Navis (nó Le Navire, mar a thug sé air sa chéad eagrán).
Le linn dó a bheith ag cur i gclár na réaltaí theas, chum Lacaille ceithre réaltbhuíon déag chun áiteanna éigin i ndeisceart na spéartha a líonadh nach raibh a lán réaltaí iontu – agus an Compás ina measc (féach an bosca thíos). Sa lá atá inniu ann glacann an an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta (ARI) le gach ceann de na réaltbhuíonta sin; agus glactar freisin leis na trí réaltbhuíon a rinne Lacaille as an Long.
Ar dtús thug Lacaille an t-ainm Le Compas ar an réaltbhuíon seo, ach Circinus an t-eagrán Laidine atá ar "Coelum Australe Stelliferum".
Miotaseolaíocht.
Ós rud é nár cruthaíodh réaltbhuíon an Chompáis go dtí an 18ú haois, níl aon bhaint aici le miotaseolaíocht an tSeansaoil. Lena chois sin, ní bhaineann aon mhiotaseolaíocht leis an réaltbhuíon seo ós rud é gur scoir Lacaille den thraidisiún sin ar dá réir a d'ainmnítí na réaltbhuíonta as carachtair mhiotaseolaíocha; ina áit sin roghnaigh sé go formhór ainmneacha uirlisí a úsáidtear sna heolaíochtaí.
Coróin an Deiscirt. Réaltbhuíon bheag ar an leathsféar neamhaí theas is ea Coróin an Deiscirt. Tá an réaltbhuíon seo ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha, agus bhí sé freisin ar cheann de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Corona Australis, nó Corona Austrina, an t-ainm Laidine a thugtar ar Choróin an Deiscirt.
Sa bhliain 1932 d'athraigh an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta ainm Laidine na réaltbhuíne seo go "Corona Austrina" go hoifigiúil, cé go bhfuil an seanainm Laidine Corona Australis níos coitianta go fóill.
Carraig an Tobair. Is sráidbhaile beag i gContae an Chabháin í Carraig an Tobair (Béarla: "Crosskeys"). Tá an baile suite 10 km taobh thoir theas de bhaile an Cabhán, agus is é an t-aon sráidbhaile i bparóiste an Dinn é. Tá cónaí ag tuairim is fiche duine sa sráidbhaile.
Suíomh.
Tá Carraig an Tobair suite ar an mbóthar a cheanglaíonn Baile Shéamuis Dhuibh leis an Chabháin ag domhanleithead 53° 55′ 8″ thuaidh, domhanfhad 7° 15′ 45″ thiar. Tá sé 115 m os cionn leibhéal na farraige. Ag féachaint i dtreo An Chabháin feictear Sliabh gCleath (320 m d'airde) tuairim is 4 km i gcéin.
Ainm.
Sna cnoic creagacha taobh thuaidh den tsráidbhaile, atá an t-ainm "Charlie's Rocks" orthu, tá tobar ann agus is ón tobar sin atá ainm an tsráidbhaile tógtha. Deirtear gur chaith Naomh Pádraig tréimhse anseo agus, dár le fínscéal áitiúil, nuair a bhí Pádraig ann chuir a chapall a chos ar cheann de na carraigeacha in aice leis an tobar le a leithéid de bhrú gur fhág lorg a chrú capaill ina dhiaidh.
Is é "Crosskeys" an t-ainm atá ar an sráidbhaile sa Sacsbhéarla. Cúpla céad bliana ó shin bhí clog gréine ann agus samhail dhá eochair air. Tugtar ainm an tsráidbhaile ón tsamhail sin.
Áiseanna.
Laistigh de theorainneacha an tsráidbhaile, tá scoil náisiúnta, trí tithe tábhairne agus ionad acmhainne. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1978 nuair a cónaisceadh dhá scoileanna a raibh sa pharóiste. Múineann seisear múinteoirí sa scoil. Is iad "The Carraig Springs", "The Crosskeys Inn" agus "The Den" na hainmneacha atá ar na tithe tábhairne. Tógann an chéad cheann díobh a ainm ón tobar céanna thuasluaite. Tá club oíche sa "Springs" gach deireadh seachtaine. Sna nóchaidí bhí tarraingt mór ag an "Springs" agus daoine ag teastail ó Granárd i gContae an Longfoirt, Ceanannas i gContae na Mí agus ó áiteanna éagsúla i gContae Fhear Manach chomh maith le gach áit i gContae an Chabháin ach feictear laghdú sna sluaite ar feadh na "náididí". Tá oifig an phoist an tsráidbhaile suite in aice leis an teach tábhairne sin.
Paraíba. Is stát de chuid na Brasaíle é Paraíba atá suite in iarthuaisceart na tíre. João Pessoa príomhchathair an stáit, agus is é Ricardo Vieira Coutinho an Gobharnóir. Tá 3,436,000 duine ina gcónaí sa stát (2000).
Caoimhghín Ó Caoláin. Is polaiteoir Éireannach é Caoimhghín Ó Caoláin (18 Meán Fómhair 1953 a rugadh é). Is Teachta Dála é agus ceannaire Shinn Féin sa Dáil ó 2001 go 2011 a bhí ann. Déanann sé ionadaíocht ar son an Chabháin agus Mhuineacháin. Roghnaíodh mar urlabhraí an pháirtí sa Dáil ar chúrsaí Sláinte &amp; Páistí anuas ar an bPróiséas Síochána. 
Cúlra.
Ba oifigeach bainc sinsearach é i mBanc na hÉireann roimh an bPolaitíocht. Thosaigh a shaol polaitíochta nuair a fuair sé suíocháin i gComhairle Chontae Mhuineacháin sa bhliain 1985. Bhí sé ina bhainisteoir ginearálta ar "An Phoblacht/Republican News" ón mbliain 1982 go dtí 1985. Rugadh Caoimhghín Ó Caoláin i Muineachán i 1953, tá sé pósta ar Briege agus tá ceathrar iníon agus mac orthu.
Ian Gibson. Is staraí Éireannach é Ian Gibson (Baile Átha Cliath, 21 Aibreán 1939) a rugadh in Éirinn ach a thóg náisiúntacht Spáinneach i 1984. Tá aithne air mar gheall ar a chuid leabhar beathaisnéise ar Federico García Lorca agus Salvador Dalí. Tháinig a chéad leabhar "La represión nacionalista de Granada en 1936 y la muerte de Federico García Lorca" amach sa Fhrainc i 1971 agus cuireadh faoi chois láithreach sa Spáinn é.
Cloch, Páipéar, Siosúr. Cluiche is ea Cloch, Páipéar, Siosúr a imrítear leis na lámha. 
De ghnáth imríonn páistí an cluiche seo mar chóras roghnóireachta, cosúil le caitheamh na dísle nó tarraingt cocháin, chun duine a roghnú go fánach ar chúis éigin. Níl an cluiche fánach i ndáiríre, mar is féidir leis an imreoir iompar neamh-fhánach a aithint san fhreasúróir. Tá sé coitianta, áfach, toisc go bhfuil na rialacha simplí agus níl aon trealamh riachtanach.
Imirt an cluiche.
Chun an cluiche a imirt tosaíonn na himreoirí ag comhaireamh "1... 2... 3!", "1... 2... Téigh!" nó "Cloch... Páipéar... Siosúr!" ag preabadh a ndoirn le chéile. Ar an siolla deireanach (.i. "3" nó "Téigh!") déanann gach imreoir go tobann ceann den trí comhartha lena láimh mar sin:
Tá an t-imreoir ag iarraidh comhartha a phiocadh atá níos láidre ná rogha an fhreasúra faoina rialacha seo leanas:
Má phiocann an bheirt imreoirí an chomhartha chéanna níl an bua ag éinne agus caithfidh na himreoirí imirt arís. Go minic imrítear níos mó ná babhta amháin. De ghnáth imrítear go dtí go mbuaitear dhá bhabhta as trí nó trí bhabhta as cúig.
Stair.
Cosúil le Go agus Mahjong tagann an cluiche seo ón tSín. Dar le leabhar den ainm "Wǔzázǔ" (五雜俎 or 五雜組) scríofa ag Xiè Zhàozhì (謝肇淛) go déanaí sa ríora Ming, imríodh taoisigh sa ríora Han cluiche den ainm "shǒushìlìng" (手勢令) atá an-chosúil le Cloch, Páipéar, Siosúr.
Níl aon cuntas faoin gcluiche san Iarthar go dtí gur bhuail siad le lucht na hÁise. Ni déanann scríobhnóirí san Iarthar faic faoi ach amháin mar cluiche na hÁise. Úsáideann lucht an tSín agus an Chóiré éadach in ionad páipéar.
I bpop-chultúr.
Mar thoradh ar an úsáid fhorleathan atá ag an gcluiche i measc pháistí agus daoine fásta tá an-chuid tagairtí do Cloch, Páipéar, Siosúr sa phop-chultúr. Déanann na cláracha Méireacánaigh "Seinfeld", "The Simpsons", agus "That 70s Show" magadh faoi charachtair nach bhfuil ábalta rialacha an chluiche a thuiscint. Uaireanta, bíonn pearsa chliste sa chlár atá in ann dul i ngleic le céilí comhraic ag baint feidhm as comhartha nua agus ag rá go bhfuil cead aige.
Coróin an Tuaiscirt. Is réaltbhuíon bheag thuaisceartach é Coróin an Tuaiscirt a ndéanann a chuid réaltaí stua leathchiorclach. Tá an réaltbhuíon seo ar cheann de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha, agus bhí sé freisin ar cheann de na 48 réaltbhuíon ar chatalóg Tholamaes. Thug na Sean-Ghréagaigh Stephanos Ariadnēs (.i. "Fleasc Airianna") ar Choróin an Tuaiscirt agus Stephanos (.i. "Fleasc") ar Choróin an Deiscirt. Corona Borealis an t-ainm Laidine a thugtar ar Choróin an Tuaiscirt.