Trelis/gawiki huggingface dataset:
Úgaire mac Túathail. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Aughaire mac Tuathail (Sean-Ghaeilge Úgaire mac Túathail). Ina bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh é.. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 972 à 978.
Tuathal mac Augaire ba ea a athair, agus Augaire mac Ailealla, iar-rí Laighean, a sheanathair. Tháinig Augaire i gcomharbacht ar Murchad mac Finn Uí Fhaoláin mar rí Laighean sa bhliain 972. Insítear sa Chronicon Scotorum gur maraíodh é sa bhliain 978 ag na Gall-Ghaeil as Áth Cliath ag Cath Bhiothlainne (Biothlann, Contae Chill Dara), agus gur thit ina theannta Muireadhach mac Rian, rí Uí Chinnsealaigh agus Congalach mac Flann, rí "Lege". Rinneadh ansin rí Laighean de Domhnall Claon mac Lorcáin Uí Dhúnchadha.
Domhnall Claon mac Lorcáin. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Domhnall Claon mac Lorcáin (Sean-Ghaeilge Domnall Cláen mac Lorcáin (bás 984). Lorcán mac Faoláin ba ea a athair.
Feictear Domhnall ar suas sna hannála Éireann sa bhliain 972, nuair a mharaigh sé rí Laigean, Murchad mac Finn Uí Fhaoláin, go fealltach dar le hAnnála Uladh.
D'éirigh Domhnall ina rí tar éis bhás Aughaire mhic Thuathail Uí Mhuireadhaigh sa bhliain 978 ag Cath Bhiothlainne, Contae Chill Dara, ag tríd in éadan na n Gael-Ghall as Áth Cliath. Sa bhliain 979, gabhadh Domhnall ar chúis éigin anaithnid ag na hÁth Cliathaigh. Molann Hudson gurbh fhíoch bunaidh a bhí i gceist, óir gur mhac chéile Murchadha, an té a mharaigh Domhnall, é rí Átha Cliath, Amlaíb Cuarán. Ligeadh saor é sa bhliain 980 tar éis chliseadh na nÁth Cliathach ag an Ardrí, Maol Seachnaill mac Domhnaill.
Trí bliana ina dhiaidh sin, bhí Domhnall i gcomhaontas le hÍomhar Phort Láirge i gcoinne Mhaoil Seachnaill agus rí nua Atá Cliath, leasdeartháir Mhaoil Seachnaill, "Glúniairn". Cloíodh go dona Domhnall agus Íomhar agus scrios Maol Seachnaill na Laigin.
An bhliain dár gcionn, 984, maraíodh Domhnall ag fir Uí Chinnsealaigh as na Laigin Theas. Insítear i nAnnála Tiarnaigh gurbh é "Áed mac Echtigern" a bhí ciontach. Tháinig Donnchadh mac Domhnaill, i gcomharbacht ar a athair mar rí na Laigean. Anbhás a fuair Aodh, dúnmharfóir Dhomhnaill, maraithe féin ag céile comhraic, Donnchadh Maol na mBó, laistigh den eaglais ag Fearna.
Dúnlaing mac Tuathail. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Dúnlaing mac Tuathail (Meán-Ghaeilge Dúnlaing mac Túathail (bás 1014) sa bhliain 1014. Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh, ar cheann desna trí clainne Uí Dhúnlainge a dháileadh ríogacht na Laigean eatarthu.
Tuathal mac Aughaire (bás 958) ba ea a athair, agus Aughaire mac Tuathail (bás 978) a dheartháir, iar-ríthe beirt. Tar éis bhás Mhaoil Mhórdha mhic Mhurchadha de chlann Uí Fhaoláin ag Cath Chluain Tarbh ar Aoine an Chéasta, 23ú Aibreáin 1014, d'éirigh seisean ina rí Laigean ach fuair sé bás an bhliain chéanna..
Bhí iníon agus ceathrar mac ag Dúnlaing:
Donncuan mac Dúnlainge. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Donnchuan mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Donncuan mac Dúnlainge) (bás 1016). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh é. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1014 go dtí 1016. 
Dúnlaing mac Tuathail ba ea a athair. Mharaigh Donnchadh mac Giolla Pádraig (bás 1039), rí Osraí, é sa bhliain 1016 ag Leithghlinn, i dteannta le Tadhg Ua Riain, rí Uí Dhróna, tar éis dóibh uile an lá céanna comhaontas a dhéanamh. Tháinig Bran mac Maoil Mórdha Uí Fhaoláin i gcomharbacht air
An Ailbhine. Abhainn in oirthear na hÉireann is ea An Ailbhine.
Bran mac Máel Mórda. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran mac Maoil Mórdha (Sean-Ghaeilge Bran mac Máel Mórda (bás 1052 ag Cologne). Ba bhall de chlann Uí Fhaoláin é, Maol Mórdha mac Murchadha ba ea a athair.. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1016 go dtí 1018.
Tháinig Bran i gcomharbacht ar Dhonnchuan mac Dúnlainge Uí Mhuireadhaigh, tar éis dó a mharú ag Donnchad mac Gilla Pátraic, rí Osraí. Ní raibh sé i réim ach le dhá bhliain, dar leis an Leabhar Laighneach. Sa bhliain 1018, gabhadh é i luíochán agus dalladh é ag a chol ceathrar, Sigtryggr Silkiskegg. I ndiaidh seo, glac clann Uí Muireadhaigh go cinnte ceannas na ríogachta sa Laigean trí bhíthin Aughaire mhic Dhúnlainge. Chuaigh Bran ar an iargúil chuig mainistir i gCologne, áit a fuair sé bás sa bhliain 1052..
Bernadette Nic an tSaoir. Is file agus aistritheoir Corcaíoch í Bernadette Nic an tSaoir. Tógadh í i Leaca Rua agus i mBaile na mBocht i gCorcaigh. Múinteoir gairmoideachais ab ea í i gCill Chainnigh ar feadh blianta fada ach d'fhill sí ar Gharrán na mBráthar ar an taobh ó thuaidh den chathair ina dhiaidh sin. 
Saothair.
Ag obair mar aistritheoir, mar eagarthóir agus ag scríobh a bhíonn sí. Tá leabhair filíochta dá cuid foilsithe ag Coiscéim – "Lusanna Gréine" (2005), "I gCistin Dé" (2008), "Ór ar Chrann" (2011), "Cathair mar a Tuairisc agus póirsí eile" (2013)", Ar Faonoscailt, 2015", "Súil le Muir" in 2018 agus "Ar an mBóthar mór", 2021 – mar aon le haistriúcháin ar dhánta Béarla leis an bhfile Helen Dwyer dar teideal Faire a d'fhoilsigh Lapwing sa bhliain 2010. 
D'fhoilsigh Leabhar Breac Kíor Thuathail, leagan Gaeilge de Total Khéops le Jean-Claude Izzo sa bhliain 2017, agus Siúrmó sa bhliain 2023.
Augaire mac Dúnlainge. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Augaire mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Úgaire mac Dúnlainge) (bás 1024). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1018 go dtí 1024.
Dúnlaing mac Túathail ba ea a athair, a dhara mac. Tháinig sé i gcomharbacht ar Bhran mac Maoil Mhórdha Uí Fhaoláin, tar éis dó siúd a bheith dallta agus curtha as. Tugtar réimeas seacht mbliana do sa Leabhar Laighneach. Sa bhliain 1024, bhí cónaí air i "nDubhloch" i dteannta le Maoil Mórdha mac Lorcáin, rí Uí Chinnsealaigh, agus mac leis siúd. Rinne Donn Sléibhe mac Maoil Mórdha, rí a gclann comhraic Uí Fhaoláin, ionsaí orthu, chuir sé an baile trí thine agus d'éag siad uile. Maraíodh Donn Sléibhe in éiric ag fir Uí Muireadhaigh. Tháinig a dheartháir, Donnchadh, i gcomharbacht ar Aughaire.
Donnchadh mac Dúnlainge. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Donnchadh mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Donnchad mac Dúnlainge (bás 1036). Ba bhall é de chlann Uí Mhuireadhaigh. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 1024 go dtí 1033..
Dúnlaing mac Tuathail ba ea athair Dunchadha, a thríú mac. Tar éis dúnmharú a dhearthár, Augaire mac Dúnlainge, maraithe sa bhliain 1024 ag Donn Sléibhe mac Maoil Mhórdha, rí chlann chomhraic Uí Fhaoláin, mharaigh fir Uí Mhuireadhaigh an marfóir féin in éiric, agus tháinig Donnchadh i réim. Cé go n-insítear sa Leabhar Laighneach go raibh réimeas cúig bliana déag aige, ans, le fírinne chuir Donnchadh mac Giolla Phádraig, rí Osraí, as a choróin é sa bhliain 1033, agus tháinig mar rí Laigean ina ionad. Trí bliana i ndiaidh sin, dalladh agus maraíodh Donnchadh, ag Díseart Diarmada.
Donnchad mac Domnaill Cláin. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Donnchadh mac Domhnaill Chlaoin (Sean-Ghaeilge Donnchad mac Domnaill Cláin). Ba bhall de chlann Uí Dhúnchadha é.. Domhnall Claon mac Lorcáin ba ea a athair. 
Tháinig Donnchadh i gcoróin tar éis bhás a athar, maraithe ag fir Uí Chinnsealaigh. Sa bhliain 996, fuair Diarmait mac Domnaill, rí Uí Chinnsealaigh, bás. Sa bhliain 999, gabhadh Donnchadh ag Sigtryggr Silkiskegg, rí na Lochlannach as Áth Cliath, agus a chéile comhraic, Maol Mórdha mac Murchadha de chlann Uí Fhaoláin. Chuir Maol Mórdha an ruaig ar Dhonnchadh sa bhliain 1003 agus tháinig i gcoróin ina ionad. Rí deireanach Uí Dhúnchadha a bhí ina rí Laigean ba ea Donnchadh.
Murchadh mac Dúnlainge. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Murchadh mac Dúnlainge (Meán-Ghaeilge Murchad mac Dúnlainge) (bás 1042). Ba bhall de chlann Uí Mhuireadhaigh é, agus an rí Laigean deireanach den chlann úd.
Dúnlaing mac Tuathail ba ea athair Murchadha, a cheathrú mac a rinneadh Laighean de. Tháinig sé i gcoróin tar éis bhás Donnchadha mhic Giolla Phádraig. Dar leis an Leabhar Laighneach ní raibh ach réimeas aon bhliain aige.
Sa bhliain 1042, cloíodh agus maraíodh eisean agus Donnchadh mac Aodha, rí Uí Bhairrche, le linn "Cath Magh Mailceth" ag rí Osraí, Giolla Pádraig mac Donnchadha, mac a réamhtheachtaí mar rí Laigean, a raibh comhaontas aige le "Cuicoigriche Ua Mordha", rí Laois agus Mac Raith Ó Donnchadha, rí na nEoghanacht. D'éag féin sa chath "Gilla Emhin Ua h-Anrothain", seigneur "Uí Cremhtannai" agus "Eachdonn mac Dunlaig", tánaiste Laighean..
Tháinig Diarmaid mac Maoil na mBó rí an chlann chomhraic Uí Chinnsealaigh, agus garmhac Dhonnchadha mhic Giolla Phádraig agus nia Giolla Phádraig mac Donnchadha, i gcomharbacht ar Mhurchadh. Bhí Donnchadh sa bhliain 1037 tar éis a chuid cumhachta a neartú agus ríocht Lochlannach Phort Láirge clóite aige. Leis seo, tháinig deireadh le ré na dtrí clann Uí Dhúnlainge mar ríthe na Laigean.
Tigranes Mór. Rí na hAirméine ab ea Tigranes Mór (140 – 55 RC). Thacaigh sé le Mithridates Mór agus phós sé iníon Mithridates. Rinne Tgranes agus ionsaí ar an gCapadóic. Chuaigh siad in aghaidh na Róimhe ach theip orthu.
Rinne Tigranes feall ar Mithridates níos faide anonn agus thosaigh sé ag tacú leis an Róimh.
Ionaid Ghaeilge. Líon na nIonad Ghaeilge.
64 ionad Ghaeilge atá sa liosta thíos. Ionaid iad seo atá mar chuspóir acu teanga agus cultúr na nGael a choimeád beo bríomhar, cibé sa Ghaeltach nó lasmuigh de atá siad lonnaithe. 
Le 32 Ionad is é Ulaidh an cúige is mó ó thaobh Ionaid Ghaeilge. 
Le 13 ionad ann is é Aontroim an contae leis an líon is mó ionaid Ghaeilge. 
Le 11 ionad is é Béal Feriste an chathair leis an líon is mó ionaid Ghaeilge sa tír. 
Le 12 ionad acu sa dá chontae tá Dún na nGall agus Gaillimh chun cinn ó thaobh na n-ionaid Ghaeilge sna contaetha le limistéirí Ghaeltachta iontu. 
Le 8 n-ionad is é Laighin an cúige leis an líon is lú ionaid Ghaeilge. 
Cé go bhfuil an líon is mó Gaelscoileanna (42 i nDeireadh Fomhar 2022)) d'aon chontae sa tír i mBleá Cliath níl ach 5 ionad Ghaeilge ann rud atá i bhfad chun cúl ar ardchathair na sé chontae ina bhfuil 9 Ghaelscoil agus 11 ionad ann. N'fheadar an de bharr go bhfuil an ghluaiseacht athghabhála teangan is cultúrtha deighilte sa bPoblacht, sa chaoi is go bhfuil múineadh agus imirt na cluichí Ghaelacha, mhúineadh an cheol is na rinncí Gealacha, neamhspleách ar an ngaelscoilíocht agus ar a bharr sin feictear go bhfreastalaionn móramh nach as na Gaelscoileanna iad ar na clubanna óige Gaeilge san ardchathair., Ach ar pé chúis ní chruinníonn pobal Ghaeilge an ardchathair le chéile mar phobal ina gceantracha féin. 
Cé go bhfuil Raidió Na Life sa bhfoirgnimh agus go dtagann aoieann ón bpobal isteach chun cainte ann, níor cuireadh Foras na Gaeilge san áireamh mar go mbraitheadh gur bloc oifigí atá ann seachas ionad a bheadh fáilte roimh an mór-phobail innti. Níor cuireadh oifigí an Údarás na Gaeltachta ná TG4 san áireamh ar an gcúis céanna. 
Sa lámhleabhair a d'eisigh Conradh na Gaeilge tá 33 ionad Gaeilge luaite agus dhá cheann déag eile (45) ar an leathanach 'Lár Ionad' ar shuíomh gréasáin Peig. Tugann siad seo eolas ar na h-áiseanna atá á n-ofráil sna n-ionaid agus giota beag faoi stair an eagrais a bhunaigh iad. 
Molann údar an leathanaigh seo go gcruthóidh na n-ionaid seo a leathanach féin ar an vicipéid agus go mbreacfar beagáinín faoi stair chuile ionad agus ainmneacha na stiúthóirí agus a dtréimhse i mbun eagrúcháin ann.
Bartolomé Esteban Murillo. Péintéir Bharócach Spáinneach ab ea Bartolomé Esteban Murillo (Seville, a baisteadh 1 Eanáir, 1618 - 3 Aibreán, 1682). Bunaithe i nádúrthacht dhéanach, d’fhorbair sé i dtreo foirmlí iomlána Bharócacha le híogaireacht a bhíonn ag súil uaireanta leis an rocócó i gcuid de na bunú íocónach is aisteach agus aithriseach atá aige, mar shampla an Conception gan Smál nó an Aoire Mhaith i bhfigiúr linbh. Pearsantacht lárnach de chuid na scoile Sevillian, le líon ard deisceabail agus leanúna a rinne a thionchar go maith isteach san 18ú haois, ba é an péintéir Spáinneach is cáiliúla agus is mó a raibh meas air taobh amuigh den Spáinn, an t-aon duine amháin a raibh mionteagasc agus fabhal ar Sandrart. beathaisnéis ina "Academia picturae eruditae" de 1683 le "Féinphortráid" an phéintéara greanta ag Richard Collin Faoi choinníoll an chliaint, tá an chuid is mó dá léiriúchán comhdhéanta de shaothair reiligiúnacha atá beartaithe d’eaglaisí agus do chlochair Sevillian, ach murab ionann agus máistrí móra Spáinneacha eile dá chuid ama, shaothraigh sé péinteáil seánra go leanúnach agus go neamhspleách ar fud na ar feadh cuid mhaith dá shlí bheatha mossos.
Caillteanas caipitil. Is éard atá i gceist le caillteanas caipitil ná caillteanas a tharlaíonn mar thoradh ar shócmhainn chaipitiúil a chur de láimh, a chailliúint nó a scrios, nó ar fhiachas fadtéarma. 
I dtaca le cúrsaí cánach, is féidir caillteanas caipitiúil a fhritháireamh in aghaidh brabúis chaipitiúil.
Misinéirí na Carthanachta. Is ord rialta é Misinéirí na Carthanachta. Tá aidhm acu grá agus aire a thabhairt do na daoine nach raibh rud ar bith acu féin. 
Stair.
Sa bhliain 1950 fuair Máthair Treasa cead ón Vatacáin ord rialta dá cuid féin a chur ar bun i gCalcúta, chun obair a dhéanamh i measc an léin agus chun freastal ar na bochtáin ba bhoichte. . Ansin d’fhág sí Ord Loreto agus bhunaigh sí ord rialta nua ,"Misinéirí na Carthanachta".
Chuir an Mháthair Treasa áras ar bun do na daoine a bhí ag fáil bháis agus gan aon duine ann le cúram a thabhairt dóibh. Tugadh daoine go dtí an t-áras seo ionas go bhféadfaí cúram a dhéanamh díobh agus go bhfaighidís bás le dínit.
D’oscail an Mháthair Treasa áras chomh maith do leanaí tréigthe a aimsíodh sna sráideanna. Roimh i bhfad thug na páistí an t-ainm an Mháthair Treasa uirthi. Bhí sé deacair aici ar dtús mar ní raibh airgead ar bith aici. Ach de réir a chéile tháinig daoine eile a chuidiú léi agus thosaigh daoine a thabhairt airgid di. Chiallaigh seo go dtiocfadh léi a cuid oibre a leathnú amach.
D’oscail sí teach altranais ar áit a raibh teampall Hiondúch. agus shocraigh sí go rachadh clinicí taistil go dtí áiteanna áirithe i gCalcúta ionas go bhfaigheadh lobhair cóir leighis. Ansin d’oscail sí áit chónaí ar son páistí gan tuismitheoirí agus áit chónaí ar son daoine a raibh lobhra orthu.
Chaith Máthair Treasa cúig bliana is daichead ag obair ann agus ag cur le fás Mhisinéirí na Catharnachta ar fud na tíre agus an domhain.
Tháinig méadú mór ar an ord leis na blianta. Ach fuair Máthair Treasa bás in 1997 agus ag am a báis, bhí 610 Misin lonnaithe in 87 tír.
Lean Misinéirí na Catharnachta ar aghaidh ag fás. Leath Misinéirí na Carthanachta ar fud na cruinne agus bhí thart ar 5000 ag obair iontu sa bhliain 2014. 
Sa lá atá inniu ann.
Sa lá atá inniu ann, tá 3,000 bean rialta agus 400 bráthair ag obair i 87 tír. Tá siad ag freastal ar dhaoine bochta agus ar dhaoine atá ag fáil bháis i 160 baile ar fud an domhain.
Róisín Bean Mhic Dhonnchadh. Taidhleoir agus scríbhneoir Éireannach a bhí in Róisín Bean Mhic Dhonnchadh ("Róisín Ní Dhochartaigh" roimh phósadh di agus "PD Linín" a hainm pinn). (O'Doherty roimh phósadh di). Scríobh sí sraith faoin mbleachtaire Maidhc a d'fhoilsigh Sáirséal agus Dill sna 1950idí agus sna 1960dí. Bhí sí ar dhuine de bhunaitheoirí na hirise Comhar. Bhain an tsraith bhleachtaireachta le buachaill dána scoile darbh ainm Maidhc a raibh croí mór maith aige. Deirtear go gcuirfeadh an tsraith Just William le Richmal Crompton i gcuimhne. Maidhc príomhcharachtar eachtraí an leabhair agus castar iontu freisin lena chairde, Nuala ar dhuine acu. Foilsíodh an leabhar deiridh sa tsraith sa bhliain 1968, an bhliain a bhfuair Linín bás anabaí i gcathair Nua-Eabhrac. Fionán De Barra a rinne na líníochtaí.
Bhí sí ina reachtaire ar an gCumann Gaelach (COBÁC). Bhain sí an chéad duais amach i seisiún 1940-41 an Chumainn Ghaelaigh, duais a bronnadh gach bliain ar an gcainteoir is fearr sa chumann.
DUAISEANNA CHLUB LEABHAR NA SÓISEAR 1968/1969.
Bhí na duaiseanna seo á dtairiscint ar bhunleabhair (20-30,000 focal) a scríobhadh d'ógléitheoirí na Gaeilge, buachaillí agus nó cailíní (14-17 bliana d'aois). Bhí an comórtas seo roinnte ina dhá chuid : (i) Mion-úrscéalta. Céad duais, £75 ; dara duais, £15. (ii) Ábhar eile, seachas mion-úrscéalta. Céad duais, £75 ; dara duais, £15. 
Roinn (i) Duais Aitheantais, £45 : Róisín Nic Dhonnchadha. 25 Bóthar Glas Árd, Baile Átha Cliath, 6. ("Maidhc sa Danmhairg").
Moltóirí: Caoimhín Ó Marcaigh, M.A., agus Conchubhar Rónáin, M.A. 
Léirmheas.
Maidhc sa Danmhairg á léirmheas ag Maitiú Ó Murchú in Comhar, Iml. 27, Uimh 6 (Meitheamh, 1968), lch. 24 "Seo an ceathrú eachtra ag Maidhc agus a chairde. Is mac le hAmbasadóir na hÉireann chun na Danmhairge é agus nuair a bhuaileann beirt as Éirinn ann chuige le saoire a chaitheamh leis, tosaíonn an eachtraíocht. Tagann as an ruaille-buaille a chruthaíonn siad go dtugtar chun solais duine a chaith cuid mhaith dá shaoil ag fealltóireacht i gcoinne na Danmhairge agus atá réidh anois le tionscal na talmhaíochta in Éirinn a scrios. Tá stíl grod, gasta gonta ag an údar a phoc-léimeann ó tharlú go tarlú. Tá sé le moladh ar an gcúis sin mar ábhar léitheoireachta do dhaoine óga atá ar tí tabhairt faoi leabhair a léamh."
Lope de Vega. Ba dhrámadóir, file agus úrscéalaí Spáinneach é Félix Lope de Vega y Carpio (25 Samhain 1562 – 27 Lúnasa 1635) ar cheann de na filí agus drámadóirí ba thábhachtaí i Ré Órga litríocht Bharócach na Spáinne. Níl a cháil i saol na litríochta Spáinnise ach sa dara háit, tar éis Miguel de Cervantes, cé go bhfuil líon ollmhór a aschuir liteartha gan sárú, rud a fhágann go bhfuil sé ar cheann de na húdair is bisiúla i stair na litríochta. Thug Cervantes an leasainm "Fénix de los Ingenios" agus " Monstruo de Naturaleza" air (Gaeilge:"Féinics na Deisbhéalaí" agus "A"rracht an Dúlra"") mar gheall ar a nádúr bisiúil.
D'athbheoigh Lope de Vega amharclannaíocht na Spáinne, tráth a raibh sí ag tosú amach mar fheiniméan ollchultúrtha. Shainmhínigh sé a príomhthréithe, agus in éineacht le Pedro Calderón de la Barca agus Tirso de Molina, thug sé amharclannaíocht Bharócach na Spáinne go dtí a buaic is airde. Mar gheall ar tuiscint, doimhneacht agus socracht a chuid drámaí, meastar go bhfuil sé ar dhuine de na drámadóirí is mó i litríocht an Iarthair, agus tá a chuid drámaí á léiriú ar fud an domhain. Measadh freisin go raibh sé ar dhuine de na filí lirice ab fhearr sa Spáinnis agus scríobh sé roinnt úrscéalta. Cé nach raibh aithne mhaith air i saol an Bhéarla, cuireadh a chuid drámaí i láthair i Sasana chomh luath leis na 1660idí, nuair a thaifead an dialannaí Samuel Pepys roinnt cóirithe agus aistriúchán orthu, cé nár luaigh sé an t-údar.
Cuireadh thart ar 3,000 shoinéad, trí úrscéal, ceithre nóibhille, naoi ndán eipiciúla, agus thart ar 500 dráma ina leith. Cé gur cáineadh é as cainníocht a chur chun tosaigh ar cháilíocht, mar sin féin meastar gur sárshaothair iad ar a laghad 80 dá chuid drámaí. Ba chara é leis an scríbhneoir Francisco de Quevedo agus ina dheargnamhaid leis an drámadóir Juan Ruiz de Alarcón. Chuir méid a shaothair éad air ní hamháin údair chomhaimseartha ar nós Cervantes agus Luis de Góngora, ach freisin go leor eile: mar shampla, ba mhian Johann Wolfgang von Goethe uair amháin go raibh sé in ann saothar chomh mór agus chomh ildaite sin a tháirgeadh.
Tomás Luis de Victoria. Sagart Caitliceach, máistir séipéil agus cumadóir polyphonist cáiliúil de chuid Athbheochan na Spáinne ab ea Tomás Luis de Victoria (Ávila, h. 1548 - Maidrid, 27 Lúnasa, 1611). Measadh go raibh sé ar cheann de na cumadóirí is ábhartha agus is úire dá chuid ama, le stíl nuálach a léirigh an Bharócach a bhí le teacht. Sroicheann a thionchar go dtí an 20ú haois, nuair a ghlac cumadóirí Cecilianism leis mar mhúnla .
Féile an Tiomnaithe. Sa traidisiún Giúdach, ceiliúrtar Hanukkah (חנוכה) nó Féile an Tiomnaithe timpeall mhí na Nollag. Glaoitear Féile na Soilse ar an bhféasta chomh maith.
Féilire.
Ní ar an dáta céanna a bhíonn Hanukkah gach aon bhliain. Toisc go leanann na Giúdaigh féilire na gealaí, is féidir é a thosú ag aon dáta ó dheireadh mhí na Samhna go deireadh mhí na Nollag. I 2017 mar shampla, lean Hanukkah ón 12ú go dtí an 20ú Nollaig.
Nósanna.
Lastar ocht gcoinneal, ceann i ndiaidh a chéile thar thréimhse ocht lá, i gcuimhne ar an gcogadh a chuir na Macabaeigh ar arm rí Shiria, Antiochus IV, chun seilbh a fháil ar an Teampall in Iarúsailéim. Deirtear go bhfuil an deasghnáth seo mar chuimhneachán ar an mhíorúilt a tharla sa Teampall in aimsir na Macabaech: bhí go leor ola i gcrúiscín amháin chun an meanóra a choimeád ar lasadh ar feadh seachtaine.  Ach is dócha go ndeineann an deasghnáth tagairt do ghrianstad an gheimhridh, a tharlaíonn timpeall an ama chéanna.
Bia.
Is nós é ‘latkes’ a ithe mar chuid den fhéile, cineál pancóige déanta as prátaí nó bacstaí atá i gceist. Nó ‘núdal kugel’, sórt milseoige atá ann.
Tríú Arm (An Tuirc). Is arm allamuigh de chuid Arm na Tuirce an Tríú Arm agus is é an t-arm is mó sa tír é. Ghlac sé páirt i gcur chun cinn éirí amach Coirdeach ó na 1920idí. Bhí sé suite ar theorainn APSS-Turcach le linn an Chogaidh Fhuair, agus tá sé fós ina garastún ar theorainn Seoirseach-Turcach agus ar theorainn Airméanach-Turcach. Ghlac sé páirt in ionradh na Tuirce ar an Chipir i 1974.
Stair.
Rianaíonn sé a bhunús go 1923, ach níos faide siar, athainmníodh an Naoú Cigireacht Trúpaí Arm mar an Tríú Cigireacht Trúpaí Airm an 15 Meitheamh 1919. Bhí an Ginearál Ragıp Gümüşpala i gceannas ar an arm idir 1958 agus 1960. I laethanta an Aontais Shóivéadaigh bhí an Tríú Arm lonnaithe ar theorainn an Chugais chun cur in aghaidh aon ionsaí Sóivéadach ag Ceantar Míleata Transcaucasus. I 1973 bhí an 8ú Cór ag an Arm, a raibh a cheanncheathrú ag Erzincan, ag Elâzığ (lena n-áirítear an 12ú Rannán Coisithe (an Tuirc), inniu an 12ú Briogáid Coisithe Meicnithe ag Ağrı ), an 9ú Cór ag Erzurum (lena n-áirítear an 9ú Rannán Coisithe ag Sarıkamış (a bhí gníomhach go 1996 ar a laghad), agus an 11ú Cór ag Trabzon .
Tar éis 1974-75 agus ionradh na Tuirce ar cheanncheathrú 11ú Cór na Cipire aistríodh go dtí an Chipir Thuaidh.
Tar éis díscaoileadh Chomhaontú Vársá agus an Aontais Shóivéadaigh, chinn an Fhoireann Ghinearálta 120,000 fear den Tríú Arm a chur chun na teorann leis an Iaráic. Rinneadh é seo chun ullmhacht a mhéadú i gcoinne aon ghéarchéime a d’fhéadfadh a bheith sa cheantar (mar shampla le linn Chogadh na Murascaille Peirsaí agus Cogadh na hIaráice). Tá an chuid is mó de na briogáidí armúrtha, meicnithe agus commando lonnaithe sa réigiún láir d’fhonn gníomhú go gasta in aon chás timpeall theorainneacha na Tuirce. Sa lá atá inniu ann, déanann an t-arm teorainneacha na Tuirce leis an Airméin agus leis an tSeoirsia .
Cuireadh thart ar 300 fear ón Tríú Arm chun fónamh in éineacht le trúpaí na Náisiún Aontaithe sa tSomáil (UNITAF / UNOSOM II). Ina theannta sin, rinneadh Leifteanant-Ghinearál Cevik Bir, a bhí i gceannas roimhe seo ar 4ú Briogáid Armúrtha an airm, ina Cheannasaí Fórsa ar UNOSOM II (1992-95).
Is cosúil gur scoireadh den 9ú Rannán Coisithe i 2005. Thug foinse Rúiseach i 2007 na sonraí seo a leanas faoin arm: "an 3ú Arm Allamuigh, comhdhéanta de [8ú agus 9ú Cór Airm, 48ú Briogáid Coisithe ar leithligh, 4ú Briogáid Armúrtha ar leithligh." 9ú Cór an Airm, a bhfuil comhdhéanamh aige: an 3ú rannán coisithe, 7ú, 14ú, 25ú briogáid mheicnithe ar leithligh, cathlán coisithe meicnithe ar leithligh, cathlán umar ar leithligh, a imlonnaíodh sa cheantar Argadan, Kagysman, Erzurum, feadh na Tuirce-Seoirseach agus Teorainn Airméinis-Tuircis. Tá comhdhéanamh an 8ú Cór Airm: 10ú briogáid coisithe ar leithligh, 1ú, 12ú (Ağrı), 34ú, 42ú Briogáid Mheicnithe, 9ú Briogáid Armúrtha ar leithligh agus 151ú Reisimint Airtléire IRGC (Garda Réabhlóideach na hIaráine), suite feadh theorainn na Tuirce-na hIaráine. "
Ord Cath, 1941.
I Meitheamh 1941, eagraíodh an Tríú Arm mar seo a leanas:
Gustavo Adolfo Bécquer. Gustavo Adolfo Dominguez Bastida Claudio (Sevilla, 17 Feabhra ar 1836- Madrid, 22 Nollaig de 1870), mar is fearr aithne Gustavo Adolfo Becquer, bhí file agus scríbhneoir Spáinneach, a bhaineann le gluaiseacht na Romanticism.A bheith ina rómánsúil déanach, bhí baint aige freisin leis an ngluaiseacht iar-rómánsúil. Cé gur bhain sé cáil áirithe amach sa saol cheana féin, ní bhfuair sé an gradam a aithnítear inniu ach tar éis a bháis agus tar éis a chuid scríbhinní go léir a fhoilsiú