Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caolán. Corda láidir a dhéantar as stéig caorach (stéig capaill nó asail, uaireanta). Glantar an stéig, cuirtear ar maos i dtuaslagán alcaile is steirilítear í le gal sulfair. D'úsáidtí é mar théada ar ghléasanna ceoil is le haghaidh uamanna máinliachta (áit a bhfuil snáithíní sintéisithe curtha ina ionad den chuid is mó).
Caolsáile. Góilín cósta fada caol le taobhanna géara a shíneann isteach go fada faoin tír, doimhneacht an-mhór ann go minic é caolsáile ("fiord" nó "caoláire" uaireanta chomh maith). An chuid is mó díobh, is gleannta báite iad a cruthaíodh trí chreimeadh oighir, le hardú na farraige ina dhiaidh sin tar éis cúlú an oighir. Tá na caolsáilí is fearr eolais san Iorua is an Ghraonlainn.
Caomhnú bia. Is éard is caomhnú bia ann ná leasú bia chun a cháilíocht a chaomhnú is bac a chur ar a mheath. Baintear cuid mhaith bianna i séasúr ar leith, agus mar thoradh ar a gcaomhnú is féidir bianna inmheata a chur ar fáil ar feadh tréimhse i bhfad níos mó ná an séasúr bainte. Is cuid bhunúsach de smachtú an nádúir ag daoine na bealaí teicniúla a forbraíodh chun bia a chaomhnú. Baineann triomú an t-uisce as bianna, uisce a chaithfidh a bheith i láthair i gcomhair orgánaigh millte. Is féidir bac a chur ar fhás baictéar trí aigéadú (picilt), sailleadh, téamh, stánú, reo nó ionradú.
Caonach spícíneach. Speiceas an-mhór plandaí, an chuid is mó díobh trópaiceach, a iompraíonn spóir, agus atá gaolmhar le garbhógach is lus an chleite is ea caonach spícíneach. An gas fada rialta géagach le cuid mhaith duilleog beag i 4 shraith, iad go léir cosúil le chéile, nó dhá shraith uachtaracha bheaga agus dhá shraith eile níos mó is ag leathadh. Na spóragáin leagtha amach i strobalais ar dhéanamh cón. An t-aon bhall atá fágtha den rang ársa Lycopsida.
Caorthann corraigh. Luibh ilbhliantúil atá dúchasach don Eoraip is an Áise is ea caorthann corraigh. A duilleoga cleiteach, le duilleoigíní fiaclacha; na bláthanna 5 mm ar trastomhas, bándearg, i mbachlóga dlútha cinn. An feadán coróinín le 5 liopa is mála ag a bhun. Na torthaí mar a bheadh le paraisiút de ribí clúmhacha. Bíonn duilleoga ubhchruthacha gan roinnt agus bláthanna sporacha dearga nó bána ag an gcaorthann dearg, atá gaolmhar is cosúil leis an gcaorthann corraigh.
Capall folaíochta. Capall rása, an pór capall is tapa a saothraíodh i Sasana le haghaidh rásaíochta, in ann rith níos tapa ná 65 km san uair. Timpeall 1.6 m ar airde, grástúil lúfar sochorraithe. Iad go léir de shliocht 3 stail Arabach ó thús an 18ú céad (Darley Arabian, Godolphin Barb, is Byerley Turk).
Crann síoda cadáis. Is é an crann síoda cadáis ("Ceiba pentandra") raon crann le torthaí ina mbíonn síolta neadaithe i snáithíní cadásúla. Is é an crann cadás síoda ó Mheiriceá trópaiceach a shaothraítear in iarthar na hAfraice, agus an crann cadáis atá dúchasach don India is Srí Lanca, na gnéithe is tábhachtaí. Tugtar capac nó capóc ar an snáithín a fhaightear ó thoradh an chrainn agus a mbaintear úsáid as mar ábhar inslithe.
Capodimonte. Monarcha poircealláin de chuid rítheaghlach Napoli a tosaíodh i 1743 is a d'aistrigh go Buen Retiro sa Spáinn i 1759. Cáiliúil as figiúir an-bhreátha de thuathánaigh is carachtair as "commedia dell'arte" na hAthbheochana Iodálaí, agus rinne cuid mhaith monarchana eile macasamhla de na figiúir seo.
Capras. Is tom beag duillsilteach spréite é an an capras, dúchasach do dheisceart na hEorpa. Na duilleoga ailtéarnach ubhchruthach is rud beag méith. Na bláthanna 5-7 cm ar trastomhas, ceathairpheitealach, bán le cuid mhaith staimíní corcra. Déantar na bachlóga óga a phicilt mar chaprais.
Capriccio (ceol). Sa cheol, píosa gearr ceoil, de ghnáth éadrom taibhseach, go minic don phianó. Chum Brahms cuid mhaith samplaí cáiliúla.
Capriccio (pictiúr). San ealaín, is pictiúr nó prionta samhailteach é capriccio. San 18ú céad tháirg Canaletto is Giovanni Pannini (1691-1765) tírphictiúir den déanamh seo, go minic le foirgnimh ó áiteanna éagsúla sa phictiúr céanna. Bhí Goya is Tiepolo gafa leis an gcoincheap céanna, agus tháirg eitseálacha fantaiseacha le hábhair anchúinseacha áiféiseacha.
Capsúl (luibheolaíocht). Toradh tirim le cuid mhaith síolta a fhaightear ó roinnt cairpéal. Nuair a bhíonn sé aibí, osclaíonn sé trí chomhlaí, póir nó claibín, nó trí bhriseadh neamhrialta. Tugtar an t-ainm céanna ar an struchtúr ar ghas a chuimsíonn spóir i raithneach, caonach is aelusanna, a réabann nuair a bhíonn aibí chun a bhfuil ann a fhuascailt.
Caracal. Ball de chlann na gcat, dúchasach don Afraic is deisceart na hÁise. Scothdhearg/donn. Caol le cosa fada, eireaball gearr, cluasa fada tomacha. Áitríonn sé sabhána is coillearnach thirim. Itheann sé éin, creimirí is antalóip bheaga. Ceansaítear go héasca é.
Caracara. Seabhac seilge mór leathaneiteach atá dúchasach do dheisceart na Stát Aontaithe is Meiriceá Theas. Áitríonn sé talamh oscailte suas go dtí airdí móra. Itheann sé cuid mhaith saghsanna ainmhithe is splíonach. Goideann sé ó éin chreiche eile.
Carachtair alfa-uimhriúla. Sa ríomheolaíocht, is éard atá i gceist leis na carachtair alfa-uimhriúla ná tacar carachtar a chuimsíonn litreacha na haibítre go léir, idir chás uachtair (A-Z) is chás íochtair (a-z), na digití (0-9), agus roinnt carachtair poncaíochta. Baintear feidhm as an téarma i dtaobh méarchlár agus i ríomhaireacht gnó, i dteangacha ríomhchláraithe cosúil le Cobol go háirithe.
Carachtar (ríomhaireacht). I gcórais ríomhaire, léiriú carachtair chlóbhuailte (litir, uimhir, sainchomhartha éigin eile) a úsáidtear chun eolas a chur síos ar pháipéar. Tá dhá chóras choiteanna le carachtair a chódú i ríomhairí: ASCII is EBCDIC.
Carachtar rialúcháin. Sa ríomhaireacht, carachtar nó cód nach gclóbhuailtear, ach a chuireann oibríocht ar leith i bhfeidhm nuair a tharchuirtear chuig trealamh forimeallach é. Is samplaí iad an t-aisfhilleadh carráiste is an fotha líne a chuireann oibríochtaí áirithe i bhfeidhm sa phrintéir.
Camhraí. Crann síorghlas buaircíneach is ea camhraí (Béarla: "kauri"), dúchasach d'iardheisceart na hÁise is an Astraláise. Foinse thábhachtach roisín is adhmaid. Speiceas amháin de, is crann suntasach foraoise é sa Nua-Shéalainn.
Caraitéin. Is éard is caraitéin ann ná grúpa líocha a thugann na dathanna nádúrtha do chairéid, glasraí glasa, algaí, ribí róibéis is trátaí. Bíonn cuid mhaith béite-charaitéine i gcairéid is glasraí glasa, agus déántar vitimín A de suas le 16% di seo i gconair an bhia.
Caraitéanóideach. Is éard is caraitéanóideach ann ná lí nach bhfuil intuaslagtha in uisce, idir dearg is buí ina dhath, a fhaightear i gcuid mhaith ardphlandaí, algaí is baictéar. Feidhmíonn sé mar lí fótaisintéise breise.
Carat. Tomhas ar íonacht an óir i gcóimhiotal is ea carat. Is ionann carat is páirt amháin óir as 24 páirt (1/24), agus luaitear an íonacht in uimhir éigin carat. 
Is ór íon é cóimhiotal 24 carat. I miotal 12 carat, is ór leath de. Úsáidtear an téarma le ciall eile maidir le clocha lómhara, aonad maise cothrom le 200 mg.
Carball. An struchtúr a dhéanann díon chuas an bhéil is urlár chuas na sróine. Is saintréith mamaigh an carball iomlán, mar tá gá leis chun diúil. Dhá roinn atá ann: an carball (crua) chun tosaigh, agus an coguas (bog) inghluaiste chun deiridh, ach leanúnach leis an gcarball. Crochann an coguas síos i dtreo na fairinge, ag scaradh a codanna béil is sróine. Matán atá ann den chuid is mó, agus sin ar bhun snáithíneach. Is féidir é a theannadh is a ardú chun faraing na sróine a dhúnadh, rud is gá a dhéanamh le linn slogtha siar is chun fuaimeanna áirithe a dhéanamh. Téann matáin an choguais go dtí an fharaing is an teanga. Nuair a chliseann ar an dá thaobh den charball teacht le chéile agus cónacsadh ag an meánlíne, tarlaíonn an riocht a dtugtar "carball scoilte" air.
Carbhal. Soitheach bheag éadaigh sho-ionramháilte is ea an carabhal, long a chum na Portaingéalaigh sa 15ú haois chun taiscéalaíocht a dhéanamh feadh chósta na hAfraice Thiar agus amuigh san Atlantach. Lig a chuid seolta laidineacha di imeacht faoi luas agus seoladh chun na gaoithe. Bhain na Portaingéalaigh agus na Caistíligh feidhm as an gcarabhal sa 15ú agus sa 16ú haois le linn Ré na Fionnachtana. Chuidigh sí, mar sin, leis an gcoilíniú agus le smachtú na bpobal dúchasach. 
Brí an fhocail.
Tagann an t-ainm ó "caravela" an Portaingéilise, agus d’fhéadfadh sin teacht ó "qārib" na hArabaise, ainm a bhaineann le seanchineál loinge a dtugtar "carabus" uirthi i Laidin nó κάραβος i nGréigis, agus tagairt ann b’fhéidir do long phlainc.
Stair.
Anuas go dtí an 15ú haois bhain na Portaingéalaigh úsáid as an mbáirse agus as an baranal ("barinel"), soitheach beag a raibh crann amháin nó fiú trí chrann inti, rámha aici agus í gan chaiseal tosaigh. Baineadh feidhm aist i gcomhair trádála, cogaíochta agus taiscéalaíochta (mar shampla, i gcomhair lonnaíochta ar Mhaidéara agus na hAsóir). D’iompair sí coirneoga agus, níos déanaí, seol laidineach. D’fhág sí lorg ar an gcarbhal, soitheach a cumadh timpeall 1450 faoi choimirce Éinrí Loingseora na Portaingéile agus í déanta ar mhúnla na mbád iascaireachta. Bhí an carbhal níos inbheartaithe ná na longa a tháinig roimpi: gan de mheáchan inti ach ó chaoga go céad is seasca tonna, crann nó trí inti agus seolta laidineacha á n-iompar aici a chuir ar a cumas baint den ghaoth. Mar shoitheach gan toirt agus cíle éadomhain fúithi bhí sí in ann seoladh cois cósta agus suas abhainn, agus bhí sí an-luath ar an aigéan agus coirneoga á n-iompar aici. Bhí rath uirthi d’ainneoin nárbh fhéidir léi lasta mór ná foireann mhór a iompar. 
I gcúrsaí trádála tháinig an carrac ("nau" i bPortaingéilise) in áit an charbhail le himeacht aimsire.
Dearadh.
Bhí dhá chrann nó trí chrann sna carbhail ba luaithe agus seolta laidineacha orthu, agus bhí ceithre chrann sna carbhail ba dhéanaí. Bhí na carbhail luatha, amhail an "caravela tilhada" sa 15ú haois, idir 12 agus 18 méadar ar fad agus idir 50 agus 60 tonna de thoilleadh iontu, cóimheas ard d'fhad in aghaidh leithid acu timpeall 3.5 le 1, agus creat caol éileapsóideach acu (nár chosúil le creat cruinn an charraic). 
Carbhal faoi choirneog.
Sa chuid deiridh den 15ú haois rinne na Portaingéalaigh carbhal níos toirtiúla a raibh caiseal tosaigh agus caiseal deiridh aici, cé nach raibh siad chomh hard le caisil charraic. Ba chuid suntais í toisc go raibh coirneog á hiompar ar a crann tosaigh agus seolta laidineacha ar na trí chrann eile. Thugadh na Portaingéalaigh “carbhal cruinn” uirthi ("caravela redonda"): samhlaíodh coirneog agus bolg uirthi mar rud cruinn. 
Baineadh feidhm aisti i gcabhlaigh gharda chósta i ngar do Chaolas Gibraltar, agus mar thionlacaí armtha ag longa trádála idir an Phortaingéil agus an Bhrasaíl agus ar Bhealach na Rinne. Deirtear uaireanta gur aisti a fáisceadh an gaileon, agus bhí sí á húsáid fós sa 17ú haois.
Grúpa carbóinile. Sa cheimic orgánach, is éard is grúpa carbóinile ann ná feidhmghrúpa comhdhéanta d'adamh carbóin dúbailnasctha le hadamh ocsaigine: C = O. Bíonn sé coitianta i measc aicmí éagsúla de chomhdhúile orgánacha, mar chuid de go leor feidhmghrúpaí níos mó. Tugtar, go minic, comhdhúil charbóinile ar ghrúpa carbóinile.
I gcomhdhúile orgánacha, faightear í in aindéid, céatóin, aigéid charbocsaileacha, eistir is aimídí. I gcomhdhúile neamhorgánacha, faightear mar aonocsaíd charbóin chomhordaithe í.
Tagraíonn an téarma carbóinil freisin d'aonocsaíde carbóin mar liogann i gcoimpléasc neamhorgánach nó orgánaimhiotalach (miotail carbóinile, m.sh. carbóinil nicile).
Comhdhúilí carbóinile.
Bíonn na thréith seo a leanas ar fáil sna grúpaí carbóinile de chomhdhúile:
Tabhair faoi deara go bhfuil na lipéid is sonraí fostaithe de ghnáth. Mar shampla, tugtar 'ainhidríd aigéadach' seachas 'eistear' (a bhéas níos níos cineálaí) ar na sruchtúir R (CO) O (CO) R, cé go bhfuil an móitíf eistir fós ann.
Is carbóinilí orgánacha eile iad úiré agus na carbamáitíacha, díorthaigh na gclóiríd aicile, na gclóraformáiteanna agus na foisgéine, eistir charbónáitithe, tiai-eistir, Lachtóin, lachtaim, hiodrocsaimídí, agus isicianáití. Samplaí de chomhdhúile carbóinile neamhorgánacha is ea dé-ocsaíd charbóin agus suilfíd charbóinile.
Is grúpa speisialta de chomhdhúile charbóinile iad na comhdhúilí 1,3-décharbóinil ina bhfuil prótóin aigéadacha san aonad meitiléine lárnach. Sampla shampla; aigéad Meldrumm, Malónáit dé-eitile agus aicéitiolaicéatón.
Tagairtí.
Carbónáit. Sa cheimic, salann an aigéid charbónaigh is ea carbónáit, a chuimsíonn an t-ian CO3. Féadfaidh, freisin, go bhfuil i gceist leis an ainm eistear de chuid an aigéad carbónach, comhdhúil orgánach ina mbíonn an grúpa carbónáite C(=O)(O–)2 ann.
Tá na carbónáití aolchloch, carbónáit chailciam, CaCO3, atá beagnach dothuaslagtha, carbónáit mhaignéisiam, MgCO3 is dolaimít, CaMg(CO3)2 tábhachtach. Tugtar "sóid níocháin" ar charbónáit sóidiam ina foirm hiodráitithe Na2CO3.10H2O, agus is oibreán glanta í mar go bhfuil sí bunata is ina bogthóir uisce a dheascann carbónáit chailciam is carbónáit mhaignéisiam.
An Carbónmhar. Tréimhse gheolaíoch sa ré Phailéasóch, 360-280 milliún bliain ó shin is ea an Carbónmhar (nó an Tréimhse Charbónmhar). Bhí foraoisí forleathana ar thalamh bháite le crainn bhuaircíneacha is raithneach, a chruthaigh an chuid is mó de na acmhainní guail atá ar Domhan inniu. Tharla sceireacha coiréil is sil-leagan aolchloiche go han-fhorleathan, agus péisteanna is plandaí síoliompartha den chéad uair. Sna Stáit Aontaithe roinntear an tréimhse i bhfo-thréimhse Mhiosasaipíoch (an chéad chuid) is fo-thréimhse Pheinnsiolváiniach (an dara cuid).
Carbradóir. Feiste a bhíonn ina dlúthchuid d'inneall spréachdhócháin. Meascann sé an breosla peitril is aeir ina gcomhchodanna cuí i gcomhair an dócháin. De réir mar a shúnn an t-inneall an meascán peitril/ aeir isteach don chuasán, déanann an carbradóir cinnte de go bhfuil na braoiníní peitril á n-iompar sa sreabh aeir. Galaíonn na braoiníní seo ar an mbealach seo chun meascán an-inlasta a sholáthar don chumhachtbhuille sa chuasán. Tá dearaí éagsúla carbradóra ann, ach den chuid is mó bíonn siad bunaithe ar chomhla snámháin a bhraitheann nuair is gá aer a shú isteach san inneall.
Carbro. Próiseas clóite ghrianghrafaigh ina gcruaítear go difreálach ciseal tanaí geilitín trí thadhall le cló réalta ar pháipéar bróimíde chun íomhá a dhéanamh is féidir a thraschur chuig tacaíocht eile. Bíonn buaine an-mhaith ag clónna dubha is geala (monacrómatacha) a úsáideann carbón mar lí, agus is féidir clónna daite a dhéanamh le 3 chiseal forluite: buí, cian is maigeanta.
Carcanaigin. Aon ábhar a chuireann tús le hailse is ea carcanaigin. Tá an-chuid carcanaiginí ar eolas, ina measc caitheamh tobac, deatach tionsclaíoch, X-radaíocht, gámaradaíocht, radaíocht ultraivialait, agus an-chuid ábhair datha, mar shampla aispeist.
Meastar go bhfuil an-chuid díobh sceite sa chomhshaol ag daoine le cúpla céad bliain. Mar shamplaí, tá fo-iarsmaí dóite guail is ola, caitheamh tobac, agus fiú ceimiceáin shaorga a chuirtear le bianna, atá ciontach a bheag nó a mhór i dtosú ailsí. 
Is féidir leis na radaíochtaí inianaíocha go léir — gámaradaíocht, X-radaíocht, radaíocht ultraivialait — tús a chur le hailsí freisin ach duine nó ainmhí dáileog mór go leor a fháil. Ciallaíonn dáileog, a bheag nó a mhór, iolrú na déine leis an bhfad ama a lonraíonn an radaíocht an ball den cholainn. 
Tagann radaíocht ultraivialait chugainn ón nGrian, agus tugann an ciseal ózóin oiread cosanta dúinn uaithi. Ní thosaíonn an ailse díreach i ndiaidh na dáileoige ach bíonn moill eatarthu i gcónaí, suas leis na blianta.
Sa bhliain 2023, thug staidéar de chuid Imperial College London rabhadh go bhféadfadh gnáth-bhianna próiseáilte (mar shampla, arán, gránach, liamhás, brioscáin, uachtar reoite srl) an baol ailse a mhéadú.
Cardáil. Cumasc is réiteach na snáitheanna roimh phróiseas sníofa. Cuirtear na snáitheanna idir sraith rollóirí, cumhdaithe le sreanga starraiceacha cruach, agus na rollóirí ag imrothlú faoi luasanna éagsúla.
Cardamam.  
Planda ilbhliantúil, dúchasach don India, a shaothraítear anois i Srí Lanca agus i nGuatamala freisin. Ríosómach. An gas suas le 3.5 m ar airde. Na duilleoga in dhá líne lena ngais i dtruaillí, na bláthanna bán le marcanna gorma is buí, i gcrobhaingí 60 cm ar fhad ar ghais gan duilleoga gar don talamh. Capsúl 2 cm ar fhad an toradh. Baintear feidhm as na torthaí aibí triomaithe mar spíosra, i gcuraithe go príomha. Is é an tríú spíosra is costasaí ar domhan, i ndiaidh cróich agus fanaile.
Girolamo Cardano. Matamaiticeoir, lia is ileolaí cruthanta a rugadh i bPavia na hIodáile ab ea Girolamo nó Gerolamo Cardano (Jerome Cardan i mBéarla, Jérôme Cardan i bhFraincis, Hyeronimus Cardonus i Laidin; 24 Meán Fómhair 1501 – 21 Meán Fómhair 1576). D'fhoilsigh sé tráchtais údarásacha ar fhisic, matamaitic, réalteolaíocht, astralaíocht, reitric, an nádúr, ceol, míochaine, dialachtaic is stair. Bhí tionchar ag a shárshaothar "Ars Magna" (Ealaín den Scoth, 1545) ar fhorbairt an ailgéabair mar gur thug sé réitigh ailgéabracha ar chothromóidí ciúbacha is cuartacha den chéad uair riamh.
Chester Floyd Carlson. Fisicí is ceapadóir a rugadh i Seattle, Washington ab ea Chester Floyd Carlson (1906-1968). I 1938 cheap sé próiseas leictreastatach cóipeála a rinne cóip de pháipéar simplí. Rinne sé saothrú air ar feadh 12 bhliain chun an próiseas xéaragrafach nua-aoiseach a thabhairt chun foirfeachta.
Arvid Carlsson. Cógaseolaí a rugadh in Uppsala na Sualainne ar an 25 Eanáir 1923 ab ea Arvid Carlsson. Rinne sé taighde ar an néaratharchuradóir dópaimín agus a ról i ngalar Parkinson. Sa bhliain 2000 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Eric Kandel is Paul Greengard as a thaighde ar thrasduchtú comharthaí sa néarchóras chun go bhféadfar, amach anseo, drugaí nua a fhorbairt mar chóireáil ar ghalair néareolaíocha is shíciatracha. Fuair sé bás in Göteborg ar an 29 Meitheamh 2018.
Carme. An 11ú satailít nádúrtha de chuid Iúpatair, a fionnadh i 1938. 22,600,000 km amach ón bpláinéad, le trastomhas 40 km.
Carnaid. Feithid atá dúchasach do Pheiriú is Meicsiceo is ea carnaid. Faightear ruaim (aigéad cairmíneach) ó cholainneacha triomaithe na feithide baininne.
Aigéad cairmíneach. Ruaim a fhaightear ó cholainneacha triomaithe feithide baininne ar leith, an charnaid. Itheann an charnaid seo cachtais, agus í dúchasach do Pheiriú is Meicsiceo.
Nicolas Léonard Sadi Carnot. Fisicí a rugadh i bPáras ab ea Nicolas Léonard Sadi Carnot (1796-1832). Rinne sé taighde bunúsach ar innill gaile, agus uaidh sin leag bunsraith na teirmidinimice. Rinne sé obair ar an gceangal idir teas is fuinneamh meicniúil, agus chuir bun teoiriciúil faoi obair Joule is Thomson. Ainmnítear timthriall Carnot as.
Timthriall Carnot. Timthriall bunúsach na teirmidinimice, a thairg Sadi Carnot i 1824 mar chuid dá iarracht feidhmiú an inneall gaile a mhíniú. 4 chéim atá sa timthriall seo: forbairt isiteirmeach (téamh ag teocht thairiseach, le laghdú brú), forbairt aidiabatach (laghdú brú is teochta, gan athrú fuinnimh), comhbhrú isiteirmeach (fuarú ag teocht thairiseach, le méadú brú), agus comhbhrú aidiabatach (méadú brú is teochta, gan athrú fuinnimh). De réir dlí Carnot, ní féidir le hinneall ar bith eile a bheith níos éifeachtaí ná inneall Carnot a leanann timthriall Carnot. Más í Ti teocht an ionchuir agus To teocht an aschuir, is í éifeacht an innill e = (Ti - To)/Ti. Mar thoradh ar fhadhbanna fisiciúla is miotalóireachta, níl timthriall Carnot praiticiúil, ach saothraíodh timthriallta eile le cur síos ar innill phraiticiúla, timthriall Otto, timthriall Diesel is eile.
Vittore Carpaccio. Péintéir a rugadh sa Veinéis ab ea Vittore Carpaccio (c 1460-c 1525). Cáil air as 9 bpictiúr a léiríonn beatha Naomh Ursula.
Carrac. Long seoil a raibh trí nó ceathair de chrainn inti ba ea an carrac agus í ag teacht chun cinn sa 14ú agus sa 15ú haois san Eoraip, go háirithe sa Phortaingéil. Fáisceadh as an gcoga í agus baineadh feidhm aisti ar dtús chun trádáil sa limistéar Eorpach idir an Mheánmhuir agus Muir Bhailt. Ba ghearr go raibh sí á húsáid chun gabháil idir an Eoraip, an Afraic agus Meiriceá. Ón gcuid deiridh den 15ú haois bhí na leaganacha ba nua di ag trádáil idir an Eoraip agus an Áise sular tháinig an gaileon (long a cumadh sa 16ú haois) ina hionad sa 17ú haois.
Bhí na carraic dhéanacha ina longa plainc a raibh acmhainn farraige acu de bharr a dtoirte agus slí iontu do lasta trom agus do lón mór. Bhí coirneoga ar an gcrann tosaigh agus ar an gcrann mór acu agus seol laidineach acu ar an gcrann deiridh. Bhí deireadh ard cruinn agus caiseal mór deireadh acu, agus crann spreoide ar an stuimine os comhair caiseal ard cinn. Bhí a rian le haithint ar na longa a lean í ar feadh na gcéadta bliain.
Forbairt.
Sna meánaoiseanna déanacha bhí an coga agus longa eile dá leithéid le feiceáil go forleathan feadh chóstaí Iarthar Eorpa. Bhí rámhlonga coitianta sa Mheánmhuir in éineacht le longa dhá chrann, leithéidí an charbhail lena seolta laidineacha. Chruthaigh na Portaingéalaigh an carrac as gnéanna difriúla de na longa úd agus as longa san Atlantach. Bhain siad úsáid as rigín nua a d’oir do thonnta móra agus do ghaoth gharbh an Atlantaigh agus as cabhail a d’iompródh lasta níos troime. Chuir sin ar a gcumas dul ag trádáil níos faide ó dheas feadh chósta Atlantach an hAfraice agus ina dhiaidh sin dul go dtí an India, an tSín agus an tSeapáin. Bhí na carraic Phortaingéalacha an-mhór lena linn agus iad os cionn 1,000 tonna go minic. 
Bhí sé sheol ag an ngnáthcharrac (nau i bPortaingéilis): seol spreoide, seol cinn, seol mór, dhá sheola uachtair agus seol laidineach.
San Áise.
Ón mbliain 1498 amach bhí an Phortaingéil ag trádáil leis an India, agus le tíortha Áiseacha ina dhiaidh sin, trí Bhealach na Rinne, turas a mhair timpeall sé mhí agus nach bhféadfaí a dhéanamh ach le longa móra, leithéidí an charraic. 
Dhéanadh timpeall ceithre charrach ór a thabhairt go Goa chun spíosraí, go háirithe piobar, agus earraí eile a cheannach. Théadh carrac amháin ó Goa go Sín an Ríora Ming chun síoda a cheannach. Ón mbliain 1541 amach bhí na Portaingéalaigh ag trádáil leis an tSeapáin, ag malartú síoda ón tSín ar airgead Seapánach. In 1550 thosaigh an rialtas ag cur an turas go dtí an tSeapáin ar ceant, rud a thug saincheart trádála do charrac amháin gach bliain. In 1557 shealbhaigh an Phortaingéil Macau chun tairbhe a bhaint as an trádáil Sheapánach i bpáirt leis na Sínigh. Lean an trádáil sin gan bhriseadh, mórán, anuas go dtí 1638, nuair a choisc rialtas an Seapáine í agus iad á mhaíomh go raibh na longa ag tabhairt sagart isteach faoi rún. Thugadh na Seapánaigh "longa dubha" ar na carraic, ainm a thabharfaí feasta ar longa Iartharacha i gcoitinne.
Carracci. Clann péintéirí cáiliúla ó Bologna na hIodáile. Thuill Annibale Carracci (1560-1609) cáil ar leith, agus lena dheartháir Agostino (1557-1602), rinne an phéintéireacht ar an ngailearaí i bPalás Farnese sa Róimh. Le col ceathrar dóibh, Ludovico (1555-1619), bhunaigh siad acadamh tábhachtach péintéireachta i mBologna i 1582.
Carraig dhoigheartha. Cruthaithe trí reo is criostalú magma a thosaigh taobh istigh de screamh an Domhain nó faoina bhun. Tagann dhá rangú san áireamh. Maidir le comhdhéanamh ceimiceach, tá carraigeacha aigéadacha le níos mó ná 66% silice (SiO2), carraigeacha bunata le níos lú ná 55% silice, agus carraigeacha meánacha. Maidir le méid na gcriostal sa struchtúr is a modh tarlaithe, tá carraigeacha plútónacha, cosúil le heibhear, atá garbhghráinníneach is a cruthaíodh go domhain sa Domhan, tá carraigeacha bolcánacha a cruthaíodh i screamh an Domhain is iad mínghráinneach, cosúil le basalt, agus tá carraigeacha hiopdhuibheagánta a cruthaíodh ag doimhneacht thanaí, cosúil le dolairít.