Trelis/gawiki huggingface dataset:
Meicniú. Úsáid meaisíní go hiomlán nó i méid áirithe in ionad an oibrí dhaonna. Ní hionann is uathoibriú nach mbíonn tagairt ar bith aige don oibrí, i meicniú bíonn gá le hionchur daoine, ar a laghad chun sonraí a sholáthar nó treoracha a chur isteach. Sa mheicniú luath tháinig oibreoir an mheaisín in ionad an cheardaí (in ionad na gceardaithe, níos minice) agus bhíodh luamháin, ulóga is uirlisí eile á n-oibriú. Is sampla an-suntasach nua-aoiseach de mheicniú is uathoibriú iad ríomhairí an lae inniu.
Méid (réalteolaíocht). Tomhas ar ghile rinn spéire. Hioparcas a d'úsáid an téarma sa chiall seo den chéad uair i 120 RC, ag lua na réaltaí is gile don tsúil mar ‘mhéid 1’ agus na réaltaí is doiléire mar ‘mhéid 6’. I 1856 cuireadh bunús eolaíochta faoin gcóras seo. Is i seicheamh logartamach a leagtar amach na céimeanna méide. Is ionann an chéim ó mhéid 2 go méid 3, nó ó mhéid 3 go méid 4, le cóimheas gile 2.512. Comhfhreagraíonn an difríocht idir méid 1 is 6 do chóimheas gile 100. Ós scála logartamach é seo, is scála coibhneasta é agus níl aon nialas air. Tugtar "méid dhealraitheach réalta" ar ghile na réalta a thomhaistear ar Domhan, ach braitheann an tomhas sin ar fhad na réalta agus a bunlonrachas. Is áisiúla an dearbhmhéid, méid dhealraitheach, malartaithe nó ceartaithe, an luacha a bheadh aici dá mbeadh an réalta ag fad (treallach) caighdeánach 10 parsoic. Ní féidir airíonna réaltaí is réaltraí a chur i gcomparáid le chéile i gceart gan na dearbhmhéideanna a bheith i gceist.
Meigilit. Séadchomhartha ó réamhstair na hEorpa, tógtha as leaca móra garbhchóirithe cloiche, is ea meigilit. Tagann an chuid is mó díobh ón aois Neoiliteach. 
Faightear séadchomharthaí atá inchurtha leo, gan aon ghaol leo, i ndeisceart na hIndia, sa Tibéid, oirdheisceart na hÁise, an tSeapáin, agus an Aigéine.
Meileanóma. Saghas ailse chraicinn atá marfach go minic, is ea meileanóma. 
Tá ag méadú ar líon na gcásanna de meileanóma in Eirnn le blianta anuas. Meastar go bhfuil dhá phríomhchúis leis an méadú seo: 
1/ déanann níos mó daoine níos mó bolg le grian níos faide, is iad níos noichte, go minic i dtíortha grianmhara, ná mar a dhéantaí; agus 
2/ tá an ciseal ózóin laghdaithe, is níos mó den radaíocht ultraivialait ag sroichint dromchla an Domhain is craiceann na ndaoine.
Meileatoinin. Hormón a dhíorthaítear ó shéireatoinin, taobh istigh den fhaireog phinéalach den chuid is mó. Ní heol cén fheidhm atá aige. Iomlaoidíonn a thál ón bhfaireog is a thiúchan sa bhfuil, iad araon ar uasmhéid le linn an dorchadais. Is féidir go bhfuil baint aici le sioncrónú rithimí laethúla i ndaoine.
Meilinin. Ábhair datha dhúdhonna a thugann dathanna difriúla, idir buí is donn, do na súile, an craiceann, an ghruaig, na cleití is na lanna i gcuid mhaith veirteabrach, i dtiúchain dhifriúla. I láthair sna cealla a iompraíonn ábhair datha (meilineafóir) in amfaibiaigh, reiptílí is éisc, agus cealla seachtracha craicinn (meilinicítí) na mamach. I ndaoine, cosnaíonn siad an craiceann i gcoinne damáiste ón radaíocht ultraivialait i solas na Gréine. Braitheann an oiread díobh atá sa chraiceann ar fhachtóirí géiniteacha is comhshaoil.
Meiningíteas. Buaileann an galar meiningíteas daoine, daoine óga go háirithe, de bharr galrú le víris nó baictéir. 
Is marfaí ar fad an galrú le baictéir ná an galrú le víris. Bíonn baictéir éagsúla ciontach as.
Diagnóis.
Tógann na trialacha diagnóise an-chuid uaireanta an chloig, rófhada d'othair óga. Ó am go chéile faigheann páiste óg bás taobh istigh de 12 uair i ndiaidh tús na siomptóm: urlacan, teocht ard, tinneas géar cinn, dolúbthacht muiníl, col le solas geal (fótafóibe), codlatacht, taomanna, is cóma. 
Tá an-iarracht ar siúl triail nua á fhorbairt chun an diagnóis a bhrostú. Tógtar sampla fola ón othar, agus measctar páirteagail an-bheaga laitéise, atá clúdaithe le hantasubstaintí meiningítis, ann. Bíonn antashubstantaí éagsúla in úsáid ar shamplaí éagsúla fola.
Cóir leighis.
Má bhíonn meiningíteas baictéir sa bhfuil, imoibríonn an hantasubstaintí leis an antaigin chuí sna baictéir, fiú má tá frithbheathaigh tógtha ag an othar. Greamaíonn na páirteagail laitíse a bhfuil antaigin orthu le chéile. 
Úsáidtear tonn ultrafhuaime a sheoltar tríd an sampla fola chun an greamú is an teacht le chéile seo a dheifriú. Muna mbíonn aon antaigin sa bhfuil, ní tharlaíonn aon teacht le chéile. Leis an triail seo, tá dóchas ann gur féidir an saghas meiningítis a aithint taobh istigh de nóiméid. Chuirfeadh sé seo le héifeacht na gcóracha míochaine agus laghdódh marfacht an ghalair.
In Éirinn.
In Éirinn mhéadaigh an líon cásanna de mheiningíteas baictéir ó 131 i 1990 go dtí 241 i 1995 agus 380 i 1996. Sa bhliain sin bhuail an galar 6.9 duine as gach 100,000 den daonra, i gcomparáid le 3 as gach 100,000 sa Bhreatain.
Meirg. Toradh ar chreimeadh, go mór mór i gcás ábhar a bhfuil iarann, ocsaíd iarainn, Fe2O3, nó a foirm hiodráitithe ann.
Meiríonó. Pór caorach a tháirgeann lomra bán an-tiubh ardchaighdeáin is ea an meiríonó. Ón Spáinn ó bhunús, ach saothraithe san Astráil den chuid is mó le 200 bliain. Faightear caoirigh meiríonó i gcuid mhaith tíortha ar fud an Domhain anois, mar tá siad oiriúnaithe go maith d'aeráid the. Is í an Astráil príomhtháirgeoir olla meiríonó.
Meirsiriú. Próiseáil cheimiceach a dhéantar ar chadás le hailcile láidir chun é a dhéanamh níos láidre lonraí, agus níos cosúla le síoda. Shaothragh an ceimicí Sasanach John Mercer (1791-1866) an próiseas i 1844.
Meiscilín. Druga siabhránach a dhíorthaítear ó chactas Meicsiceach ar leith. In úsáid leis na céadta bliain mar gheall ar a chumas siabhránacht a spreagadh. Tharraing leabhar Aldous Huxley, "The Doors of Perception" (Doirse na hAireachtála, 1954), aird air, agus úsáideadh é go forleathan i ré shícideileach na 1960idí.
Méiseasóch. 250-65 milliún bliain ó shin. Ré na reiptílí móra, na ndineasár, agus na mamaigh ag teacht chun cinn ag druidim lena deireadh. Laghdaigh meánteocht an Domhain an t-am ar fad. Roinntear an ré seo ina 3 thréimhse. Sa tréimhse Thriasach, 290-195 milliún bliain ó shin, tháinig na dineasáir chun cinn agus thosaigh Pangaea ag titim as a chéile. Sa tréimhse Iúrasach, 195-140 milliún bliain ó shin, tháinig éin is na chéad mhamaigh chun cinn trí éabhlóid ó phéisteanna éagsúla. Ansin tharla an tréimhse Chailceach, 140-65 milliún bliain ó shin, agus ag a deireadh díothaíodh na dineasáir uile is 75% de gach gné bheo ar Domhan, meastar.
Méiseasóin. Fíleam beag ainmhithe ilcheallacha a fhaightear mar sheadáin inmheánacha in inveirteabraigh mara, cosúil le moilisc cheifileapódacha. Clúdaithe le fabhráin, cosúil le gruaig. An cholainn ina dhá chiseal nach bhfuil eagraithe i bhfíocháin.
Méisiliteach. Lár na Clochaoise, ré na bhfiagaithe/cnuasaitheoirí (timpeall 12,000-8,000 bliain ó shin), a lean an ré Phailéiliteach ag deireadh na hoighearaoise is déanaí. In iarthar na hÁise is an Eoraip, tháinig sí roimh an ré Neoiliteach. Ó thaobh na seandálaíochta de tá uirlisí beaga cloiche, a dtugtar "micrilití" orthu, sainiúil.
Méisisféar. Crios den atmaisféar timpeall 50-80 km suas díreach os cionn an stratastad (atá ag barr an strataisféir), agus díreach faoi bhun an mhéiseastad (atá faoin teirmisféar). Is iad na hairíonna sainiúla ann ná an teocht ag titim go géar le hairde, ó 0 °C go dtí -100 °C, agus an brú an-íseal ann, ó timpeall 0.1 milleabar ag 50 km síos go dtí 0.01 milleabar ag 80 km.
Meisitint. Teicníocht greanadóireachta is ea an mheisitint, a fionnadh timpeall 1640, a tháirgeann iarmhairtí tonúla in ionad iarmhairtí líneacha, agus a bhí áisiúil chun péintéireacht ola a atáirgeadh. Chuir an ghrianghrafadóireacht nua as feidhm í sa 19ú céad.
Meispeal. Crann beag nó tom duillsilteach a fhásann 6 m ar airde, dúchasach d'oirdheisceart na hEorpa, saothraithe is tugtha chun cineáil in áiteanna eile is ea an meispeal nó meispeal Gearmánach ("Mespilus germanica"). Na duilleoga ubhchruthach scothbhuí; na bláthanna aonarach, 3-6 cm ar leithead, bán; na seipil duilleach, níos faide ná na peitil. An toradh 2-3 cm ar trastomhas, donn, a éiríonn bog inite nuair a bhíonn ró-aibí.
Meißen. Poirceallán a dhéantar i Meißen, gar do Dresden na Gearmáine. An chéad mhonarcha san Eoraip a rinne poirceallán fíorchruathaois. D'fhionn Johann Friedrich Böttger (1682-1719) rún a dhéanta i 1707. Bunaíodh an mhonarcha i 1710, agus leis na céadta bliain bhí sí ceannasach san Eoraip. Fós i mbun oibre is táirgthe.
Iarmhairt Meissner. I bhforsheoltacht, díchur an réimse mhaighnéadaigh ó chroíleacán an ábhair fhorsheoltaigh. D'fhionn an fisicí Gearmánach Walther Meißner (1882-1974) í i 1933. Má chuirtear bloc miotail i réimse maighnéadach, beidh an réimse i ngach cuid den mhiotal. Ansin má laghdaítear an teocht níos lú ná teocht chriticiúil ar leith atá sainiúil don mhiotal sin, imíonn an réimse go hiomlán ón taobh istigh den mhiotal agus cuirtear iallach ar an réimse sreabhadh timpeall ar an miotal.
Meiteamorfóis. Sa bhitheolaíocht, athrú tobann sa struchtúr (mar shampla, athruithe sonracha i struchtúr orgánaigh, ó larbha don orgánach aibí, nó ó staid larbhach amháin go dtí an chéad staid eile). Is féidir go mbeidh an mheiteamorfóis forchéimneach, cosúil le hathrú an torbáin ina fhrog, nó go mbeidh pas idirmheánach suaimhneach taobh istigh de chocún nó criosaláid nuair a tharlóidh atheagrú na bhfíochán.
Meiteasón. Ainmhí ilcheallach a bhfuil a cholainn eagraithe i bhfíocháin is orgáin ar leith.
Meiteastáis. Fás fíocháin ailsigh in orgáin i bhfad ón ionad sa cholainn inar tharla an bhunsceachaill. Is sainiúil é seo do sceachaillí urchóideacha, mar a n-iompraítear cealla na hailse in imshruthú na fola nó sa limfe ar feadh na soitheach limfeach.
Lise Meitner. Fisicí a rugadh i Vín ab ea Lise Meitner (7 Samhain 1878 - 27 Deireadh Fómhair 1968). Le Otto Hahn (1879-1968) d'fhionn sí an dúil radaighníomhach prótaictiniam (Pa) i 1917. Bhí uirthi teitheadh ó na Naitsithe as Beirlín don tSualainn i 1938, agus díreach ina dhiaidh sin d'fhionn Hahn bairiam radaighníomhach. Le Otto Frisch (1904-1979), a nia, rinne sí amach gur trí eamhnú núicléach a cruthaíodh an bairiam radaighníomhach seo. Creideann cuid mhaith daoine gurbh éagóir é nár roinn Lise Meitner Duais Nobel sa cheimic a bhuaigh Otto Hahn i 1944. Le déanaí ainmníodh an dúil (shaorga) leis an uimhir adamhach 109 aisti: meitnéiriam (Me).
Felix Mendelssohn. Cumadóir ceoil a rugadh i Hamburg ab ea Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847). I measc a shárshaothar tá Réamhcheol "Ein Sommernachtstraum" (Brionglóid Oíche Samhraidh, 1826), Réamhcheol "Die Hebriden" (Inse Gall, 1830), Siansa na hAlban (1842), agus na horatóirí "Paulus" (Pól, 1836) is "Elias" (Eilias, 1846).
Méóis. Ceann de na príomh-mheicníochtaí cilldeighilte is núicléasdeighilte in orgánaigh bheo, agus is é an toradh uirthi ná gaiméití haplóideacha (ina bhfuil leathfhoireann crómasóm) a chruthú in ainmhithe, is spóir ghnéasacha i bplandaí. Le linn méóise, gabhann an núicléas dioplóideach (ina bhfuil foireann crómasóm péireáilte) trí dhá dheighilt i ndiaidh a chéile. Uaidh sin táirgtear 4 chill ghaiméiteach, gach ceann acu le ball amháin de gach crómasóm péireáilte. Is ullmhú é roinnt seo líon na gcrómasóm i dtáirgeadh na ngaiméití haplóideacha don dúbláil a tharlaíonn nuair a thagann an dá ghaiméit, ceann ón athair is ceann ón máthair, le chéile chun siogóit dhioplóideach a chruthú le linn atáirgthe ghnéasaigh. Is iad seo a leanas pais na méóisé: teacht i láthair na gcrómasóm mar shnáithí sa núicléas, péireáil na gcrómasóm chun défhiúsaigh a chruthú, deighilt na ndéfhiúsach, agus gluaiseacht na gcrómasóm singil amach ó chéile. Is próiseas bunúsach í an mhéóis in atáirgeadh gnéasach, a thugann deis athchuingrithe mar is féidir ábhar géiniteach a mhalartú trí thrasnú idir crómasóim homalógacha sa phas ina ndeighleann na défhiúsaigh.
Scála déine Mercalli. Scála 12 phointe a cheap an seismeolaí Iodálach Giuseppe Mercalli (1850-1914) chun déine crith talún a thomhas. Bunaíodh an scála ar an damáiste a rinneadh is ní ar an bhfuinneamh iomlán a fuasclaíodh, agus mar sin thug sé luachanna difriúla in áiteanna difriúla i gcás crith talún ar leith. Cuireadh scála Richter ina ionad.
Gerardus Mercator. Matamaiticeoir, geografaí is cairteoir a rugadh i Rupelmonde na Beilge ab ea Gerardus Mercator, a rugadh mar Gerhard Kremer (5 Márta 1512 – 2 Nollaig 1594). Cáil air as a fhortheilgean léarscáile le haghaidh loingseoirí, a ainmníodh as. Tá an cur chuige seo in úsáid i léarscáileanna muirí ó shin i leith. An chéad duine a d'úsáid an focal ‘atlas’ dá leabhar léarscáileanna (a chríochnaigh a mhac i 1595) le léaráid clúdaigh d'Atlas ag iompar na cruinneoige ar a ghuaillí.
Teilgean Mercator. Fortheilgean a cheap Gerardus Mercator i 1569, a úsáideadh ar dtús don loingseoireacht. Réiteach ar bhunfhadhb, conas dromchla sféarúil a tharraingt ar pháipéar plánach. Bunaithe ar gach domhanleithead a tharraingt ar comhfhad leis an meánchiorcal, agus mar sin, méadaíonn an fad idir na fadlínte de réir mar a mhéadaíonn an fad ón meánchiorcal. Is líne dhíreach ar léarscáil i bhfortheilgean Mercator aon líne ina gcoinnítear luí na líne tairiseach in ionad na líne cuartha mar atá ar an gcruinneog. Is é an díchumadh is mó go mbíonn an fhairsinge áibhéileach ag domhanleithid arda. Bíonn an chuma ar an nGraonlainn go bhfuil sí chomh mór le Meiriceá Theas, bíodh is nach bhfuil i ndáiríre ach timpeall 10% a méide inti.
Mercury. Na chéad eitiltí spáis Meiriceánacha a raibh foireann ar bord. Rinneadh an chéad eitilt fhofhithiseach i 1961 le Alan Shepard i gceannas, agus an chéad eitilt fhithiseach i 1962 le John Glenn i gceannas. Thaispeáin na heitiltí trialacha seo gur fheidhmigh an córas cothaithe beatha ar bord go maith, agus d'fhoghlaim siad ceachtanna ar úsáid na roicéad moillithe chun teacht amach as an bhfithis, cosc le cúltarraingt na hathiontrála san atmaisféar, tuirlingt ar an uisce, agus tarrtháil an spásárthaigh ón bhfarraige. Rinneadh dhá eitilt fhofhithiseacha agus 4 eitilt fhithiseach sa chlár. Réamhtheachtaire ar chláir Gemini is Apollo.
Robert King Merton. Socheolaí a dhírigh ar shocheolaíocht na heolaíochta ab ea Robert King Merton (Meyer Robert Schkolnick, 4 Iúil 1910 - 23 Feabhra 2003). Baint láidir aige le hOllscoil Columbia. Rinne sé anailís ar na noirm a threoraíonn iompar eolaithe, iomaíocht is luachanna saothair san eolaíocht, sna comhthéacsanna stairiúla is nua-aoiseacha. Ba iad a phríomhshaothair scríofa "Social Theory and Social Structure" (Teoiric Shóisialta is Struchtúr Sóisialta, 1949) agus "The Sociology of Science" (Socheolaíocht na hEolaíochta, 1973).
Wilhelm Messerschmitt. Dearthóir is táirgeoir aerárthach a rugadh i bhFrankfurt na Gearmáine ab ea Wilhelm Messerschmitt (1898-1978). Sa dara cogadh domhanda sholáthair sé na heitleáin cogaidh ba rathúla d'aerfhórsa na Gearmáine.
Charles Messier. Réalteolaí a rugadh i mBadonviller na Fraince ab ea Charles Messier (1730-1817). Cáil air as "Catalóg Messier" (1781) ar 103 braislí réaltaí, néalta is réaltraí.
Metis. Satailít bheag nádúrtha de chuid Iúpatair, a braitheadh den chéad uair i 1979. 128,000 km amach ó dhromchla Iúpatair, agus 40 km ar trastomhas.
Miailin. Ábhar bog bán, coimpléasc lipidí is próitéiní, a dhéanann truaill ilchisealach inslithe timpeall ar acsóin le trastomhais mhóra de na néaróin i veirteabraigh is crústaigh. Méadaíonn sé seo luas seolta an phoitéinseal gníomhaithe ar feadh an acsóin. Má tharlaíonn dianscaoileadh céimnitheach na truaille, mar a tharlaíonn i scléaróis iolrach dhaonna, is é an toradh ná réabadh an tseolta normálta sna néaróin.
Miaistéine throm. Riocht nuair nach féidir le colainn duine crapadh na matán deonach (sómach) a choinneáil go leanúnach. Tarlaíonn sí de bharr uathantashubstaint ar leith a chuireann bac ar ghníomhú na néar-ríog luadrach a chuireann tús le crapadh na matán. Tagann tuirse go tapa ar na matáin, ach tagann siad chucu féin tar éis tréimhse suaimhnis.
Mialóma. Is éard atá i gceist le mialóma ná prolaiféarú urchóideach na gceall a dhíorthaítear ó limficítí B (cealla sa phlasma) i smior na gcnámh, ionas go dtáirgeann siad antasubstaintí. Milltear cealla normálta sa smior, tagann na cealla urchóideacha ina n-ionad, agus laghdaítear líon na gceall dearg, na gceall bán, is na bpláitíní san imshruthú fola. Tagann ainéime ar an othar, éiríonn sé íogair d'ionfhabhtuithe, agus lagaíonn an próiseas téachta ina chuid fola. Lagaítear na cnámha freisin, agus bristear go héasca iad. Táirgeann an cholainn an-chuid antasubstaintí mínormálta a dhéanann damáiste don ae is na duáin. Is mífhabhrach an phrognóis a bhíonn ag an othar.
Mialóma iolrach. Is éard is mialóma iolrach ann ná neoplasma urchóideach a thosaíonn sa smior agus a ionsaíonn an cnámharlach ag pointí éagsúla. Tá na cealla gaolmhar le cealla an fhuilphlasma, agus de réir dealraimh, éiríonn as prolaiféarú mínormálta an fhíocháin a chumann cealla an phlasma. Táirgeann cealla mínormálta sa séiriam is sa bhfual breis gámaglóbailin is próitéiní mínormálta eile, agus tarlaíonn amalóideóis phríomhúil uaireanta freisin.
Mianach (mianadóireacht). Fosú mianra ar féidir comhábhair mhiotalacha is neamh-mhiotalacha a eastóscadh as. 
Tháinig sé ar dtús go díreach ó mhagma criostalta, nó deasctha sreabháin hidriteirmeacha de bharr gníomhaíochta doigheartha, nó tiubhaithe i bhfosuithe gláracha tar éis síonchaithimh.
Mianach (pléascán). Pléascán a fholaítear faoin talamh nó faoin uisce chun feithiclí, longa is daoine a scriosadh nuair a théann siad os a chionn nó gar dó. Leathnaíodh iad sa tSín sa 16ú céad, ach ba i gcogaí an 20ú céad a úsáideadh iad ar scála áiféalta amach is amach. 
Os cionn 500 cineál mianaigh a saothraíodh, i miotail, gloine, adhmad, plaisteach, agus ábhair phléascacha cosúil le TNT (trínítreatolúéin) iontu. 
Tá ar a laghad 4 chineál mianaigh faoin uisce: mianaigh tadhaill a phléascann nuair a bhuaileann soitheach iad, fuaim-mhianaigh a phléascann nuair a bhraitheann siad fuaim loinge sa chomharsanacht, brú-mhianaigh a phléascann nuair a bhraitheann siad an t-athrú brú is soitheach mór ag dul thart, agus mianaigh mhaighnéadacha a fhrithghníomhaíonn do réimse maighnéadach loinge sa chomharsanacht.
Tá na céadta mianach talún, a mharaíonn is a ghortaíonn daoine trí bhlúirí miotail a spré i ngach treo ar ardluas. Gníomhachtaítear iad le sreang tuisle, brú, comhartha raidió nó eile. 
Meastar go bhfuil thar 100 milliún mianach talún nach bhfuil ar aon léarscáil a leagadh amach ar fud 60 tír ó dheireadh an dara cogadh domhanda, agus go maraíonn siad seo deichniúr sibhialtach in aghaidh saighdiúra amháin. 
Cuireadh cosc ar mhianaigh féinscriosta sa bhliain 1997. Shínigh 125 rialtas conradh i 1997 ag cur toirmisc ar tháirgeadh, úsáid, aistriú is stóráil mianach talún, agus rinneadh dlí idirnáisinta de i 1999. Ach níor shínigh na Stáit Aontaithe, an Rúis ná an tSín é.
Mianach spáis. Arm a mholtar i gcomhair cogaidh sa spas, spásárthach a bheadh lán d'ábhair phléascacha a d'fhéadfaí a phléascadh i gcoinne spásárthaigh naimhdigh.
Mianadóir duille. Mianadóir duille a thugtar ar larbha feithide a itheann trí fhíocháin na duilleoige idir an dromchla uachtarach is an dromchla íochtarach, ag fágáil spásanna (mianaigh) taobh thiar de. Colainneacha leata a bhíonn ag an gcuid is mó díobh, agus cinn dhingeacha. Larbhaí cuileog, féileacán is ciaróg is mó iad na mianadóirí duille.
Mianadóireacht. Tarraingt mianraí úsáideacha ón Domhan, ó dhoimhneacht réasúnta mór nó gar don dromchla. Rinneadh leis na cianta í, ach saothraíodh go mór le forbairt na cumhachta meicniúla í. I mianadóireacht dromchla nó stiallmhianadóireacht, baintear an ithir chun siúil agus tochlaítear an mianach, an gual, an chré, nó an mianra go díreach. Ag doimhneachtaí móra tagtar gar do na fosuithe trí tholláin chothrománacha amach ó shloic cheartingearacha. Athraítear na modhanna tochailte seo de réir geolaíochta. Bíonn bealaí eile mianadóireachta in úsáid nuair is cuí. Mar shampla, dreideáiltear mianach stáin sa Mhalaeisia ó ghrinnill locha. Ardaítear sulfar ón doimhneacht le poill chomhlárnacha tóraíochta trí uisce an-te a chaidéalú go leanúnach síos poll amháin: leánn sé sin an sulfar, a ritheann suas an poll eile. Uaireanta, ardaítear salann ar an mbealach céanna, agus galaítear an sáile chun an salann a aisghabháil.
Mianadóireacht guail. Eastóscadh guail as doimhneacht éigin faoin talamh. In eastóscadh dromchla, bíonn an gual gar don dromchla. Baintear an scraith uachtair chun siúil, eastósctar an gual, agus cuirtear an scraith uachtair ar ais chun an comhshaol a athshlánú. I dtrasmhianadóireacht, bíonn an gual taobh istigh de chlaonán, tochlaítear tollán cothrománach i dtaobh an chlaonáin, agus baintear an gual amach ar iarnród nó crios iompair. I mianadóireacht dhomhain is an gual an-domhain faoin dromchla, is gá poll mianaigh a thochailt le tolláin chothrománacha amach uaidh do na síoga guail. Tochlaítear an gual (go meicniúil den chuid is mó anois) agus iompraítear ar chreasa iompair go dtí na poill é le hiompar don dromchla. Bíonn contúirtí ar leith ag baint le mianadóireacht guail. Is féidir go dtarlóidh pléascadh mar thoradh ar na gáis a fhuasclaítear is púdar mín an ghuail san aer, agus mar sin is gá aerú éifeachtach uilíoch leanúnach sa mhianach. Is gá na tolláin is na poill a chaomhnú is a neartú i gcoinne a gcliste. Is é gual an breosla iontaisithe is flúirsí ar Domhan, agus meastar go bhfuil cúltaiscí milliún milliún tonna de ann. Táirgeadh timpeall 4,780 milliún tonna i 2001, agus as sin tháirg an tSín 1,323 milliún, na Stáit Aontaithe 1,023 milliún, an Astráil 324 milliún, an India 307 milliún, an Rúis 272 milliún, an Afraic Theas 233 milliún, an Ghearmáin 205 milliún, is an Pholainn 162 milliún.
Mianracortacóidí. Hormóin stéaróideacha a shintéisítear i gcoirtéis aidréineach na faireoige aidréiní, agus a fhuasclaítear uaithi sin, i gcuid mhaith veirteabrach. Tábhachtach i rialú an chothromaíocht sóidiam/ potaisiam sa cholainn, agus coinneáil thoirt an tsreabháin eachtarcheallaigh sa cholainn. Sa duine, is é aldaistéarón an phríomh-mhianracortacóid.
Mianra (cothaitheach). Is dúile iad na mianraí cothaithe a fhaightear i gcealla is sreabháin uile na colainne, atá riachtanach mar riandúile don chothú. Samplaí is ea potaisiam atá riachtanach chun leibhéil chearta sreabhán incheallach a choinneáil, cailciam atá riachtanach do thógáil cnámh is fiacla is tarchur néar-ríog chuig matáin, iarann atá riachtanach i ndéanamh haemaglóibine don fhuil is miaglóibine do na matáin, agus iaidín atá riachtanach i sintéis an hormóin thíoróidigh.
Mianraí cré. Sileacáití hidriúla i bhfoirm leathán a dhéanann criostail mhíne screamhacha, ar féidir leo uisce a ionsú, rud a thugann don chré a hairíonna sainiúla plaisteacha nuair a bhíonn sí fliuch. Cruthaítear iad mar thoradh ar shíonchaitheamh carraigeacha, agus go minic sil-leagann aibhneacha iad. Is grúpaí tábhachtacha mianraí cré iad caoilínít, montmairíllinít is illít. Úsáidtear iad mar líonaigh i bpáipéar, rubar, péint is eile.
Mianraí sileacáite. Grúpa mianraí a chomhdhéanann 95% de screamh an Domhain, a chuimsíonn sileacan is ocsaigin i gcomhcheangal le chéile nó le dúile eile. Ó thaobh struchtúir de, tá siad uile bunaithe ar SiO4, teitrihéadrán, agus is struchtúir chasta phoiliméaracha de theitrihéadráin an chuid is mó díobh. Rangaítear iad de réir a gcéim polaiméiriúcháin, ó shileacáití a chuimsíonn grúpaí aonraithe SiO4 (olaivíní is gairnéid), go dtí fáinní (beiril), slabhrashileacáití (pirixéiní le slabhra singil is amfabóil le slabhraí dúbailte), leatháin (miocaí is créanna), agus creatlaigh thríthoiseacha (grianchloch is iathchlocha).
Mianreolaíocht. Staidéar ar chomhdhéanamh ceimiceach, airíonna fisiciúla agus tarlú mianraí. Tagann a n-aithint is a n-ionannú san áireamh, a rangú, a gcriostalghrafaíocht, agus eagar a chur orthu is na gaolta eatarthu, maidir leis na mianraí a fhaightear i gcarraigeacha is fosuithe mianach.
Míceiteóma. Is éard is míceiteóma ann ná mais neamhphianmhar a tharlaíonn de bharr ionfhabhtaithe fhungasaigh agus a tháirgtear nuair a fhásann an fungas taobh istigh den cholainn, ag éirí stothallach le fíocháin na colainne. Is féidir le fungais cosúil le Actinomyces fáil isteach sa cholainn trí ghortú sa chraiceann. De ghnáth bíonn an lot ar na cosa, agus tugtar "cos Madura" ar an riocht. Is féidir go mbeidh easpaí ainsealacha doimhne ann agus sileadh bracha. Tá fungas eile ann, Aspergillus, ar féidir leis fás sna scamhóga i gcuasa a fhágtar ag an eitinn.