Trelis/gawiki huggingface dataset:
Lámfhind. I miotaseolaíocht na nGael, sinsear Chlainne Mhíle ab ea Lámhfhionn (Sean-Ghaeilge Lámfhind) mac Agnoman (ach ní ionann é agus Agnoman athair Neimhidh). Deirtear gur tháinig a mhuintir go hÉirinn ón Ibéir. Is tríd an muintir úd a rianadh an ginealach den chuid is mó d'Ard-Ríthe traidisiúnta na hÉireann.
De réir "Leabhar Gabhála na hÉireann", d'aistrigh muintir Goídil Ghlais, sinsear eapainmneach ancestor na nGael ón Éigipt i dtrátha an Eacsadas, agus lonnaigh siad i Scitia. Roinnt glúnta ina dhiaidh sin, áfach, ruaigeadh as an Scitia iad tar éis d'Agnoman Refloir, rí na Scitia, a mharú. Chuaigh siad ar deoraíocht ar muir ar feadh seacht mbliana, i trí long ceangailte le chéile. Fuair Agnoman bás ar an Muir Chaisp, agus tháinig Lámhfhionn i gceannas ar na deoraithe, i dteannta lena dheartháir Allot agus a gcol ceathrar Caicher, draoi. chosain Caicher a mhuintir ó amhrán na Síréanaí, ag leá céarach isteach ina gcluasa, maraon le hOdaiséas. Thug sé tuar go lonnódh a sliochtaigh in Éirinn i gceann 300 bliain. Idir an dá linn, lonnaigh siad Lámhfhionn ar bhruach an Mhuir Mheoid ("Gothia", de réir Seathrúin Chéitinne), agus rugadh mac dó, Éibhear Glúinfhionn. Ocht nglúin ina dhiaidh sin agus a sliochtach Braath mar cheannaire, tagadh a muintir ón áit sin go dtí an Ibéir, áit a gheobhadh Breogán mac "Braath" spléachadh ar Éirinn ó bharr túir.
William Joppy. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea William Torelle Joppy a rugadh ar an 11 Meán Fómhair,1970 i Silver Spring, Maryland.
Julio César Green. Dornálaí Doiminiceach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Julio César Green a rugadh ar an 19 Bealtaine, 1967 i Las Terrenas, an Phoblacht Dhoiminiceach.
Philip Hammond. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Philip Anthony Hammond. Rugadh é in Epping, Essex ar an 4 Nollaig 1955.
Jean Parisot de la Valette. Ba Ard-Mháistir na Ord Mhálta Francach é Jean Parisot de la Valette, a rugadh ar an 4 Feabhra 1495 i bParisot, Tarn-et-Garonne agus a fuair bás ar an 21 Lúnasa 1568.
Léigear Mór Mhálta.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1008971&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-08-25T04:12:11Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Alison&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;+WD&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Tharla Léigear Mór Mhálta i 1565 nuair a rinne iarracht Impireacht Otamánach ionradh ar an oileán Mhálta, cé go raibh Spidiléir greim daingean air. Ruaig na Spidiléirí na ionróirí.
Ray Romano. Is aisteoir Meiriceánach é Raymond Albert Romano a rugadh ar an 21 Nollaig, 1957.
Henry Kelly. Is craoltóir agus láithreoir teilifíse Éireannach é Patrick Henry Kelly, a rugadh i Átha Luain, Contae na hIarmhí sa bhliain 1938.
Naomh Deaglán.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1183904&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-09-15T12:28:30Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Seachránaí&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Áirítear Déaglán mac Eircc nó Deaglán na hAirde Móire ("Declán of Ardmore" nó "Declanus" (Laidin)) mar dhuine de na naoimh a bhí in Éirinn roimh theacht Naomh Pádraig. Deirtear go raibh an Chríostaíocht sna Déise sular tháinig Pádraig Naofa go hÉirinn, mar gheall ar an obair a bhí déanta ag Naomh Deaglán. 
Ba de shliocht uasal é. Rinne Colmán, sagart áitiúil, é a bhaisteadh. Tar éis dó bheith ina dhalta ag a uncail cuireadh chuig Díoma é, “duine a chaith tréimhse fhada thar lear ag déanamh staidéir.” 
Níos déanaí chuaigh Déaglán go dtí an Eoraip le leanúint ar aghaidh lena chuid staidéir agus oirníodh ina shagart ansin é, agus b’fhéidir ina easpag. 
Bhain sé faoi in Aird Mhór agus shíolaigh sé an creideamh i gceantar na nDéise. Mhair cuid mhór fear agus ban faoina riail.
Nósanna agus béaloideas.
Ceiliúrtar Lá Fhéile Deaglán ar an 24 Iúil. 
De réir an bhéaloidis, ba é Naomh Deaglán a chéadbhaistigh Má Dheilge nó "Magh Dheilge" nuair a ghortaigh sé a mhéar agus é ag gabháil thart.
Rutger Hauer. B'aisteoir é Rutger Oelsen Hauer, a rugadh ar an 23 Eanáir 1944 i mBreukelen, san Ísiltír agus a fuair bás ar an 19 Iúil 2019.
Manchester Irish Language Group. Grúpa pobail is ea Manchester Irish Langauge Group atá suite i Manchain,Sasana. Bunaíodh é i 2004 le foghlaim agus úsáid na Gaeilge a chur chun cinn sa chathair agus sa cheantar iarthuaisceart Shasana. Eagraítear ranganna Gaeilge agus imeachtaí cultúrtha i rith na bliana. 
Tá an grúpa ina bhall den eagraíocht Irish in Britain.
Stair.
Le blianta fada reáchtáladh ranganna Gaeilge do dhaoine fásta sa chathair ag Comhairle Cathrach Mhanchain i scoileanna éagsúla. I mí an Mhárta 2003 chinn grúpa foghlaimeoirí bualadh le chéile do ranganna i Chorlton Irish Club mar theastaigh uathu Gaeilge a fhoghlaim. Ag an am sin bhí seisear ag freastal ar ranganna seachtainiúla, beirt mhúinteoirí san áireamh.
I Meán Fómhair 2004 bunaíodh Manchester Irish Language Group i Chorlton. I mBealtaine 2007, bhog an grúpa go St Kentigerns Social club i Fallowfield.
Ranganna.
Bíonn ranganna Gaeilge do dhaoine fásta agus comhrá ar siúl sa chlub gach Mháirt.
Helles. Is beoir bhun-choipthe í Helles atá déanta sa Bhaváir sa Ghearmáin, go háirithe i München. Ciallaíonn "hell" geal i nGearmáinis.
Jim Wells. Is polaiteoir aontachtach é Jim Wells, (a rugadh ar an 27 Aibreán 1957). Bhí ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach ó 1976 go 2022. Bhí Comhalta den Tionól Reachtach é don Dún Theas, ó 1998 go 2022.
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Grace Wells. Tá triúr páistí acu.
Oidheadh Chlainne Tuireann. Scéal de chuid miotaseolaíocht na nGael is ea Oidheadh Chlainne Tuireann. Caomhnaítear é i roinnt lámhscríbhinní den 18ú haois, scríofa as Luath-NuaGhaeilge.
Achoimre.
Maraíodh Cian athair Lugh ag triúr deartháireacha na dTuath Dé Danann, Brian, Iuchar agus Iucharba. D'éiligh Lugh mar chúiteamh go gcuirfidís i gcrích ocht dtasc dodhéanta. B'éigean dóibh i measc eile a fháil do Lugh an t-úll faoi chosaint na Heispirídí, an seithe muice leighis le rí na Gréige, an tsleá nimhneach le rí na Peirse, agus an capall gaothgasta le rí na Sicile.
D'éirigh leo gach tasc a dhéanamh, ach gortaíodh go marfach agus an tasc deireanach á dhéanamh acu. In ainneoin achainíocha a n-athar, Tuireann, dhiúltaigh Lugh iad a leigheasadh leis an seithe muice draíochta, agus lig sé as díoltas dóibh bás d'fháil. Thit Tuigeann i bhfanntais de bhrón thar marbháin a mhac, agus d'éag sé.
Edwin Poots. Is polaiteoir aontachtach é Edwin Poots, (a rugadh ar an 27 Bealtaine 1965). Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Ba Chomhalta den Tionól Reachtach é do Gleann an Lagáin, ó 1998 go 2022. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Béal Feirste Theas, ó 7 Márta 2022.
Iar-Cheannaire ar an DUP.
Sa bhliain 2021, toghadh Poots ina cheannaire ar an DUP tar éis dó an ceann is fearr a fháil ar a chéile comhraic Jeffrey Donaldson. 36 feisire ar fad atá ag an bpáirtí ag an am, agus vótáil 19 díobh ar son Edwin Poots agus 17 ar son Jeffrey Donaldson.
Cúpla seachtain níos déanaí, ghlac Edwin Poots - trí mhainneachtain ar aon chuma - le cinneadh Rialtas na Breataine a fógraíodh go deireanach aréir Acht Gaeilge a rith i Westminster mura rithfí é i Stormont faoi dheireadh Mheán Fómhair. Ach bhí formhór fheisirí an pháirtí ar buile faoi.
Ar 18 Meitheamh 2021, d'éirigh Poots as mar cheannaire an DUP tar éis d'fhormhór fheisirí an pháirtí cur in aghaidh a chinnidh Céad-Aire a ainmniú ainneoin a gcuid míshástachta faoi chinneadh Rialtas na Breataine Acht Gaeilge a thabhairt isteach sa Tuaisceart. Ag cruinniu, chuir formhór fheisirí comhthionóil agus parlaiminte an DUP a míshástacht in iúl faoi chur chuige cheannaire an pháirtí. Vótáil 24 den 28 feisire comhthionóil agus seachtar den ochtar feisire parlaiminte ag an gcrunniú in aghaidh a raibh beartaithe ag Edwin Poots.
Saol pearsanta.
Is cruthaíochtaí é Poots. Ní ghlacann sé le teoiric éabhlóide Darwin. Creideann sé gur cruthaíodh an domhan 6,000 bliain ó shin agus ní raibh na dineasáir ann riamh.
Christopher Stalford. Ba pholaiteoir aontachtach é Christopher Stalford, (a rugadh ar an 17 Eanáir 1983). Ba bhall é den Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Ba chomhalta den Tionól Reachtach é do Béal Feirste Theas, ó 2016 go 2022. Fuair sé bás ar 19 Feabhra 2022 .
Kapsalon. Is béile bia gasta atá ite go coitianta san Ísiltír é an Kapsalon. Chum Nathaniël Gomes, gruagaire as Rinn Verde, an béile i 2003 i Rotterdam. Ciallaíonn "Kapsalon" gruagaire san Ollainnis.
Maselino Masoe. Dornálaí Samóch, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Maselino Francis Masoe a rugadh ar an 6 Meitheamh, 1966 in Apia, Samó.
Felix Sturm. Dornálaí Gearmánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Felix Sturm a rugadh Adnan Ćatić ar an 31 Eanáir 1979 i Leverkusen, an Ghearmáin.
Ardeaglais Amiens. Ardeaglais Chaitliceach atá suite in Amiens na Fraince í Ardeaglais Amiens.
Amiens. Is cathair i réigiún Hauts-de-France é Amiens. Bhí 136,998 duine ina gcónaí i Rouen i 2016.
Cath Cáidéis. Tharla an Cath Cáidéis ar an 1274 r. Chr idir na fórsaí Éigipteach faoi cheannas Ramasaes II i gcoinne Impireacht na Hiteach sa chathair Cáidéis in aice leis an abhainn Orontes.
Cáidéis. Cathair san Leiveaint ab ea Cáidéis.
Hitigh. Is grúpa eitneach san Anatóil iad na Hitigh. Ba í an Hitis a bpríomhtheanga.
Uisneach. Sa Rúraíocht i miotaseolaíocht na nGael, athair Naoise, Ardan agus Ainnle ab ea Uisneach (Sean-Ghaeilge Usnech, freisin Uisliu). Luaitear a scéal i réamhscéal na Tána, Oidheadh Chlainne Uisnigh.
Abcán. I Miotaseolaíocht na nGael, file agus ceoltóir ab ea ab t-abhac Abhcán (Sean-Ghaeilge Abcán) na dTuath Dé Danann. Dúradh go raibh bád cré-umha le seol stáin aige.
Sa scéal faoi bhás an bhandia, Ruad, ba é Abcán an t-abhac a thug ón Alltar í, go raibh sí in ann an duine daonna, Áed Srónmár, a mhealladh. The sounds of murúch singing, or in some versions, music from a sidhe, cause her to leap into the water and drown.
I scéal eile, gabhadh Abcán ag laoch na nUladh, Cú Chulainn. D'fhuascail sé é féin á chanadh suantraithe chomh binn sin gur thit a chodladh ar an gaiscíoch.
Tá ag Abcán a lán mar an gcéanna leis an ceoltóir agus abhac Fer Í, agus b'fhéidir é nach bhfuil ann ach ainm eile dó.
Aí mac Ollamain. I Miotaseolaíocht na nGael, ball de na Tuatha Dé Danann agus dia na filíochta ab ea Aoi mac Ollúin (Sean-Ghaeilge Aí Mac Ollamain)
Tugadh tairngreacht draoi roimh a bhreith go mbeadh cumhachtaí ar leith aige. Rinne an rí forógra dá bharr go marófaí an leanbh, ach chosain a athair é Aoi.
Dora and the Lost City of Gold. Scannán eachtraíochta Meiriceánach nár scaoileadh fós is ea Dora and the Lost City of Gold. James Bobin a stiúir. Cur in oiriúint don scáileán mór é den tsraith theilifíse úd de chuid Nickelodeon, "Dora the Explorer". Tá Isabela Moner sa phríomhról mar Dora, agus tá Eugenio Derbez, Michael Peña, Eva Longoria, Benico Del Toro, Haley Tju agus Danny Trejo sna rólanna taca. 
Is bean óg í Dora a bhfuil an chuid is mó dá saol caite in aice lena tuismitheoirí sa dufair. Tugann an scéal Dora agus a cairde go Machu Picchu sna sléibhte Andes i bPeiriú i Meiriceá Theas, agus dar le Moner, tabharfaidh an scannán léargas ar shibhialtacht na nInceach don lucht féachana. D'fhoghlaim Isabela Moner Ceatsuais, teanga an chuid sin den domhan, i gcomhair a róil sa scannán.
Tá Paramount Pictures chun an scannán a scaoileadh amach sna pictiúrlanna ar 9 Lúnasa 2019.
Gaillimh iníon Breasail. Bean mhiotasach ab ea Gaillimh iníon Breasail as a ainmníodh cathair agus abhainn na Gaillimhe. Dúradh gurbh iníon cheannaire na bhFear Bolg, Breasail, í. Creideadh gur bandia áitiúil ab ea í, mar atá le feiceáil in ainmneacha abhann eile cosúil leis an mBóinn.
De réir James Hardiman, ag lua Lughaí Uí Chléirigh, "go bhfuil an chathair ainmnithe as an abhainn, ina bháigh Gaillimh iníon Breasail."
Sanasaíocht.
Creidtear gurb é brí an ainm ná "abhainn chlochach", agus go mbaineann sé leis an tréimhse réamhstairiúil in Éirinn, cé gur sa Mheán-Ghaeilge amháin atá na tagairtí is luaithe den logainm.
Isabela Moner. Aisteoir Meiriceánach is ea Isabela Moner a rugadh ar 10 Iúil 2001 in Cleveland, Ohio. Bhí an príomhról aici, mar atá, CJ Martin, ar an tsraith theilifíse úd de chuid Nickelodeon, "100 Things to Do Before High School", agus bhí an ról mar Izabella aici in "Transformers: The Last Knight" agus mar Lizzy in "Instant Family".
Taisce Cheol Dúchais Éireann. Is taisce thagartha agus ionad acmhainne í Taisce Cheol Dúchais Éireann ("Irish Traditional Music Archive" nó "ITMA") suite i mBaile Átha Cliath, do dhaoine ar suim leo san amhránaíocht, cheoluirlise agusrince dúchais na hÉireann. Bunaíodh an ITMA ar an 29 Iúil 1987 le Nicholas Carolan agus Harry Bradshaw mar stiúrthóirí.
Is ansin atá an bailiúchán is mó dá bhfuil ann de cheol dúchais na hÉireann, agus an bailiúchán is mó faisnéise ar an gceol. Tá an Taisce ina phríomhionad chun taitneamh a bhaint as an gceol agus chun staidéar a dhéanamh air.
Feidhmeanna.
Áis phoiblí gan beann ar bhrabús í a bhíonn oscailte saor in aisce dóibh siúd ar suim leo foirmeacha ealaíne cheol dúchais na hÉireann, idir chomhaimseartha agus stairiúil. Cuireann an chartlann oideachas pobail sa cheol dúchais chun cinn trína cuid gníomhaíochtaí féin agus trí chomhpháirtíochtaí le daoine eile.
Is ag an Taisce atá an bailiúchán is mó dá shórt; tá ábhar ann as Éirinn trí chéile, agus ó cheantair thar sáile ina bhfuil Éireannaigh lonnaithe (go háirithe an Bhreatain, Meiriceá Thuaidh agus an Astráil), chomh maith le daoine nach Éireannaigh iad a sheinneann ceol traidisiúnta. Tá bailiúchán ionadaíoch de cheol traidisiúnta as tíortha eile freisin á thiomsú.
Foilseacháin.
Tá an Taisce ag comhoibriú le mórán daoine eile ina gcuid oibre. Ar na comhthionscnaimhː
Javier Castillejo. Dornálaí Spáinneach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Francisco Javier Castillejo Rodríguez a rugadh ar an 22 Márta 1968 i bParla, Maidrid.
Daniel Geale. Dornálaí Astrálach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Daniel Geale a rugadh ar an 26 Feabhra 1981 i Launceston, an Tasmáin.
Ardeaglais León. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár León na na Spáinne í Ardeaglais León.
Ardeaglais Burgos. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Burgos na na Spáinne í Ardeaglais Burgos.
Cogadh na hAon Bhliana Déag. Tharla Cogadh na hAon Bhliana Déag in Éirinn idir 1641 agus 1653.
Féach freisin.
Daoine
Cethern mac Fintain. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, gaiscíoch na nUladh ab ea Cethern mac Fintain a thug cabhair do Chú Chulainn i rith an "Táin Bó Cuailnge".
Agus Cú Chulainn ina luí, gortaithe tar éis a comhraic le Ferdia, chuaigh Ceithearn sa chath ar a charbad, lomnocht agus armtha ach le bior airgid. Mharaigh sé mórán fear, ach gortaíodh sé go dona.
Chuir Cú Chulainn fios ar dhochtúirí na gConnacht um Ceithearn a airde a thabhairt dó. Dúirt an chéad doctor leis go bhfaigheadh sé bás de bharr a chréachtaí. Cuir Ceithearn le buille a inchinn ad cúl a chinn amach agus d'iarr sé ar dara tuairim. Dúirt naoi ndochtúir is daichead an rud céanna dó, agus mharaigh sé iad duine ar dhuine, seachas duine amháin nbharr fágadh ach gan mothú. Sa deireadh, chuir Cú Chulainn fios ar dhochtúir Chonchúir, Fingín.
Scrúdaigh Fingín gach créacht ag Ceithearn, agus bhí sé in ann a rá leis conas a fhuair sé iad agus cé a thug. Thug sé dhá rogha dó: é a leigheasadh ach cóireáil bliain iomlán; nó é bheith in ann ag an troid, ach nach mairfeadh sé ach le trí lá sa bhreis. Roghnaigh Ceithearn an dara ceann acu. D'iarr Fingín ar Chú Chulainn folcadán smeara a ullmhú, agus dúirt sé le Ceithearn dul a chodladh ann. Chuir sé páirteanna carbaid ann in ionad a chuid easna, agus cheangail sé fráma an charbaid dá bholg chun a phutóga a choinnigh laistigh. Tháinig bean chéile Cheithirn lena chuid arm, agus chuaigh sé ar ais sa chomhrac.
D'éirigh le na gConnacht nach raibh ach meall curtha air, filleadh ar ais go campa chun rabhadha thabhairt, agus chuir siad coróin Ailealla ar ghallán mar chluain. Chuir Ceithearn a chlaíomh agus a dhorn tríd an gcloch. Mharaigh sé fir ar feadh lae is oíche, go dtí gur timpeallaíodh é agus d'éag sé i mbun comhraic.
Cúscraid. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, mac Chonchúir mhic Neasa ba ea Cúscraidh Meann Mhacha (Sean-Ghaeilge Cúscraid Mend Macha).
Ag dul i mbun comhraic don chéad uair, bhí sé i gceannas buíne in aghaidh na gConnacht. Bhuail laoch na gConnacht, Cead Mac Mágach, leis ag an teorainn. Ghoin Cead Cúscraid sa scornaigh (nó ar bharr na teanga) le sleá, ag tabhairt a bhac teanga dó.
Ba iad Cú Chulainn, Conall Cearnach agus Cúscraid na laochra ba mhó a raibh gean orthu i measc na mban. Dheineadh na mná aithris ar saintréith an laoich ba mhó ba ghrá leo: chamadh mná Conaill a muiníl, chrapadh mná Chú Chulainn súil amháin (mar a riastradh), bhíodh stad ina gcuid cainte ag mná Chrúscrach.
Tar éis bás Chonchúir, thogh fir na nUladh a mhac is sine, Cormac Cond Longas mar chomharba, ach maraíodh é sular tháinig sé i gcoróin. Thairg é ansin do Chonall Cearnach, a dhiúltaigh é, ag moladh ina ionad a mhic altrama, Cúscraid.
Éogan mac Durthacht. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, rí Fearnaí, Contae Mhuineacháin, ba ea Eoghan mac Dairtheacht (Sean-Ghaeilge Éogan mac Durthacht). Ag an bhfleadh le Mac Dathó, d'inis Cet mac Mágach conas ar bhain sé radharc na súile d'Eoghan, ag caitheamh ar ais sleá a bhuail a sciath.
Namhaid na nUladh agus a rí, ab ea Eoghan, Conchúr mac Neasa, ach sa deireadh, rinne sé a shíocháin leo. Mharaigh sé Naoise, fear céile Dheirdre, ar thoil Conchúir. D'fhiafraigh Conchúr de Dheirdre cé acu arbh fhuath léi thar aon neach, agus d'fhreagair sí, Conchúr féin agus Eoghan Mac Dairtheacht. Shocraigh Conchúr dá bharr gur chóir di dul chun cónaí le hEoghan ar feadh bliana, ach roghnaigh an banlaoch bás in ionad na cinniúna seo.
Furbaide Ferbend. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, mac Chonchúir mhic Neasa agus marfóir Mhéabha ab ea Fuarbhaí Fearbheann (Sean-Ghaeilge Furbaide Ferbend).
Muintir.
Conchúr mac Neasa, rí na nUladh ba ea a athair, agus iníon Eochach Feidhligh, Ard-Rí na hÉireann a mháthair: sa seanscéal "Cath Boinde" agus dán an Dinnseanchas "Carn Furbaide" Eithne ab ea í; sa seanscéal "Anbhás Mhéabha", Cloithre ba ea í. Is amhlaidh gur thug Eochu roinnt dá iníonacha do Chonchúr mar chleamhnas, mar chúiteamh as bás a athair, an t-iar-ard-rí Fachtna Fáthach, a mharaigh Eochu é sa Chath Leitreach Ruadh. Sa dán lena nia Lughaidh na Riabh Dearg, maraíodh máthair Fhuarbhaí ag a deirfiúr, Méabh, iarbhean chéile Chonchúir agus banríon le-teacht na gConnacht, agus rugadh a mhac i ndiaidh a báis trí ghearradh Caesarach.
Sanasaíocht.
Sa seanscéal "Cath Boinde", mínítear go bhfuil an t-ainm "Furbaide" fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge "(f)urbad", le brí "gearradh" ag lua a bhreith, agus go raibh Diarmaid a cheadainm ar dtús. Insítear sa Dinnseanchas gur mhín- agus gheal-chraicneach é Fuarbhaí, le dhá adharc aige ag fás ar a chionn, agus dá bharr a bhua-ainm, "fear beann". Deirtear sa ghluais "Cóir Anmann" go raibh trí adharc – dhá airgid, ceann amháin óir – ar a chlogad aige.
"Táin Bó Cuailnge".
Agus é seacht mbliana déag d'aois, chuaigh sé i mbun comhraic le harm Chonchúir army, sa Chath Gáireach agus Iolgáireach ag deireadh na Tána.
Sa seanscéal "Mesca Ulad", ina deirtear gur mhac altrama Chú Chulainn é, throid sé in éadan na "hEarnaí", ach chomh hálainn a bhí sé mar fhéad siad é a ghoin. 
Tar éis bás Chonchúir, tháinig a mhac Cúscraid i gcomharbacht air mar rí na nUladh, agus bhronn sé ar a dheartháir Fuarbhaí tailte i dtuaisceart agus i ndeisceart na "Tethbae".
"Anbhás Mhéabha".
De réir "Aided Meidbe", bhain sé díoltas as bás a mháthar agus é níos sine. 
Bhí Méabh tar éis tosú ag snámh i linn ar oileán sa tSionainn, Inis Cloithrinn. Thomhais Furbaide le rópa an fad ón linn go dtí an anbhann, agus bhí sé ag cleachtadh le crann tabhaill go dtí go raibh sé in ann úill a bhuaileadh ar bharr cuaille ón bhfad sin. An uair eile a chonaic sé Méabh ag snámh, chaith sé an rud ba ghiorra in aice láimhe – giota cáise – uirthi, agus mharaigh sé í leis.
I ndán sa dinnseanchas, deirtear gur mharaigh see máthair Lughaí Riabh Dearg. Chuaigh Lughaidh ar a tír ach mharaigh sé é mar dhíoltas.
Uaigh.
De réir seanscéil, cuireadh Fuarbhaí Fearbeamn faoi i tuama ar bharr Carn Clainne Aodha, i dtuaisceart Longfoirt, ainmnithe as an dá tuama ar a mhullach.
Bláthnat. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, bean chéile Chú Raoi agus leannán Chú Chulainn ab ea Bláthnaid nó Bláithín (Sean-Ghaeilge Bláthnat). Ba é a hathair nó Mend as Inis Fear Falgha (aitheanta mar Oileán Mhanann), nó Iuchna, nó Conchúr mac Neasa, nó Midhir, rí Bhrí Léith, Contae na hIarmhí.
Caidreamh triúir.
Ionsaíodh a hathair ag gaiscígh den Chraobh Dhearg na nUladh, i gceannas Chú Raoi agus Chú Chulainn. Gabhadh í le linn an ionsaí, i dteannta le roinnt bólachta agus coire draíochta. Thit sí i ngrá le Cú Chulainn, ach in ainneoin sin, roghnaigh Cú Raoi í mar a chreach chogaidh, agus phós siad a chéile. Bhí seo ina chúis achrainn idir an mbeirt laochra, a tháinig chun críche nuair a bearradh agus tugadh náire do Chú Chulainn.
Níos déanaí, rinne sí feall ar a fear céile, ag sceitheadh dá namhaid go raibh sé abhaile, ag doirteadh bainne isteach san abhainn Fhionnghlaise, is amhlaidh ag Dún Chathair Chon Raoi, Contae Chiarraí. Maraíodh Cú Raoi ag Cú Chulainn, agus mar dhíoltas, chaith file Chú Raoi Ferchertne, é féin agus Bláthnaid thar aill.
Miotaseolaíocht na Breataine Bige.
Moltar go bhfuil fáil idir Bláthnaid, a hainm agus a feall, agus "Blodeuwedd" sa cheathrú craobh den Mabinogi, "Math fab Mathonwy".
"Fled Bricrenn".
Bhí Bláthnaid, bean chéile Chú Raoi, i láthair ag Fleadh Bhricreann. Dúirt sí le triúr laochra ar oíche éagsúla an dún a chosaint, ach ní raibh ach Cú Chulainn in ann arm ionsaitheoirí a chloí. Thug Cú Raoi dá bharr an curadhmhír do Chú Chulainn.
Meas Geagra. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, rí na Laighean ab ea Meas Geagra (Mes Gegra, Mes Gedra, srl.).
Mharaigh Conall Cearnach Meas i gcomhrac aonair, i rith catha spreagadh ag file na nUladh, Athirne. Bhí lámh caillte ag Meas i dtroid roimhe sin, agus dá bharr throid Conall le lámh amháin curtha isteach ina chrios aige, ach in ainneoin sin, chloígh sé "Mesgegra" agus bhain sé a cheann de. Cuir sé an ceann ar a gualainn, agus dhírigh seo a mhuineál. Níorbh fhéidir le carbadóir Chonaill an ceann a iompair, mar sin ghearr sé an inchinn amach agus leasaigh é á meascadh le haol beo.
Ghoid Cet mac Mágach an inchinn chailcithe agus scaoil é le Conchúr mac Neasa, sa deireadh á mharú.
Neara. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, gaiscíoch na gConnacht ba ea Neara (Sean-Ghaeilge Nera).
"Eachtra Neara".
Tharla eachtra draíochta Neara ar oíche Shamhna. Le linn fleadh i Ráth Cruachan, thug Ailill a ndúshlán a laochra, 'sé sin, in ainneoin oíche Samhna agus gach olc a bhaineadh léi, maide sailí a cheangail ar chois fhir chrochta, ach ní raibh a mhisneach aige ach Neara. I rith na heachtra, bhuail sé le bansidhe a thug cabhair dó. I ndeireadh na dála, thug Neara rabhadh baoil do dhaoine Chruachan agus ansin d'éalaigh sé leis an mbansidhe sular iarr Méabh agus Aillil ar Fhearghas mac Róigh Cnoc Cruachan a scriosadh.