Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cloigtheach Chluain Dolcáin. Is cloigtheach é Cloigtheach Chluain Dolcáin a bhunaigh Naomh Mochua, agus atá suite i gCluain Dolcáin, Baile Átha Cliath Theas, Éire. Is Séadchomhartha Náisiúnta é. Is iarsmalann é freisin ina bhfuil caifé.
Suíomh.
Tá Cloigtheach Chluain Dolcáin suite i lár Chluain Dolcáin, Baile Átha Cliath Theas, ó dheas d'Abhainn na Camóige.
Stair.
Tá Cloigtheach Chluain Dolcáin tógtha ar shuíomh mainistreach a bhunaigh Naomh Mochua sa 7ú haois. Tá sé ar cheann de cheithre cinn atá fágtha i gContae Bhaile Átha Cliath, na cinn eile lonnaithe i Sord, i Lusca agus i Ráth Michíl. Seasann sé os cionn 25.6m (84tr) ar airde agus ceaptar gur sampla luath é mar go bhfuil an t-eibhear ar na fardorais cothrom.
Thóg an Rí Lochlannach Olaf Bán dún anseo in AD 852. Creachadh an mhainistir i 832 agus 866.
Thóg Amlaíb Conung (b. 874) dún ar an suíomh i lár an 9ú haois. Sa bhliain 867, dhóigh fórsa faoi cheannas Cennétig mac Gaíthéne, rí Loígis, an dún agus maraíodh 100 de lucht leanúna Amlaíb. D’fhan an ceantar faoi smacht na Lochlannaigh go dtí go bhfuair Brian Bórú bua ar na Lochlannaigh ag Cath Chluain Tarbh sa bhliain 1014. Bhí imeacht stairiúil eile i gCluain Dolcáin le linn Ionradh na Normannach ar Éirinn nuair a bhí cath ann idir Risteard de Clare (Strongbow) agus Ardrí na hÉireann Ruaidrí Ua Conchobair. Rinneadh músaem agus "bialann" darb ainm East Village Cafe sa túr le déanaí.
Dolmain an Mheatháin Bhuí. Is dolmain mheigiliteach é Dolmain an Mheatháin Bhuí ó thart ar 3500 R.Ch. atá suite i gContae Ros Comáin, Éire.
D’aimsigh beirt daltaí scoile áitiúla dhá thua cloiche ann sna 1960idí.
Tacaíodh leis ar dtús ar 6 thairseach dhíreacha, 2.3 méadar ar airde, agus meastar go bhfuil meáchan ceithre thonna is fiche ag an gcloch uachtair. Tá an chloch tairsí atá ag tacú le cúl na huaschloiche tite, rud a ligeann don chloch mhullaigh sleamhnú siar as a suíomh, rud a fhágann gur thit cloch an dorais freisin. Tá an chloch mhullaigh anois ag uillinn 45 céim.
Ceaptar go raibh tuamaí den sórt seo, a bhfuil breis is 1,200 díobh aitheanta in Éirinn, ina n-áit adhlactha ag rí nó taoiseach tábhachtach amháin nó b’fhéidir tuamaí roinnt ball de threibh a raibh cónaí orthu sa cheantar sa ré Neoiliteach.
Bhí aithne áitiúil uirthi mar Leabaidh Éirn sna 1930í.
Suíomh.
Tá sé suite i gContae Ros Comáin, cúpla céad méadar ón M6. Faightear rochtain air trí chosán sreinge amach ó bhóthar áitiúil ó bhóthar réigiúnach an R362 i sráidbhaile Bhéal Átha na Muille ar imeall thiar Bhaile Átha Luain.
World Central Kitchen. Cuireann World Central Kitchen (WCK) cúnamh bia ar fáil i ndálaí éigeandála agus réitíonn WCK béilí do dhaoine atá ar an anchaoi. 
Bhunaigh an cócaire mór le rá, José Andrés, an eagraíocht neamhrialtasach sa bhliain 2010 in Háítí.
Gaza.
Chuir Iosrael Gaza faoi léigear in 2023 agus tharla gorta in 2024. Dúirt WCK gur chuir siad breis is 42 milliún béile ar fáil in Gaza le linn 2023/2024, ar feadh 175 lá, beagnach sé mhí. Ar 1 Aibreán 2024, mharaigh Iosrael seachtar oibrithe WCK. Chuir WCK (agus ENR eile, American Near East Refugee Aid) stop leis an gcúnamh bia nuair a tharla an ionsaí.
An Ghréigis Phontach. Leagan den Ghréigis atá i mbaol is ea An Ghréigis Phontach (Gréigis Phontach: "Ποντιακόν λαλίαν", rómhánaithe: "Pontiakón lalían" nó "Ρωμαίικα", rómhánaithe: "Roméika"; Gréigis: "Ποντιακή διάλεκτος", rómhánaithe: "Pontiakí diálektos"; Tuircis: "Rumca") atá dúchasach do réigiún Phontas ar chladaí theas na Mara Duibhe, oirthuaisceart na hAnatóile, agus réigiún Oirthear na Tuirce/réigiún Chugais. 
Sa lá atá inniu ann tá sí á labhairt go príomha i dtuaisceart na Gréige. Gréagaigh Phontacha a thugtar ar a lucht labhartha. Níl sí comh-intuigthe go hiomlán leis an nGréigis Choiteann.
Canúint i mbaol de chuid na Gréigise is ea an Ghréigis Phontach a labhraíonn thart ar 778,000 duine ar fud an domhain. Tá go leor acu ina gcónaí sa Ghréig; ní mheastar ach 200,000-300,000 díobh sin a bheith ina gcainteoirí gníomhacha Pontánacha, áfach. Cé gur i dTuaisceart na Gréige is mó a labhraítear í, labhraítear í freisin sa Tuirc, sa Rúis, sa tSeoirsia, san Airméin, agus sa Chasacstáin, chomh maith leis an diaspóra Pontach. Tugadh an chanúint go dtí an Ghréig sna 1920idí tar éis an mhalartaithe daonra idir na Gréagaigh Phontacha Chríostaí agus na Moslamaigh Thurcacha óna dtithe dúchais le linn na bliana 1923, idir an Ghréig agus an Tuirc. Mar sin féin, tá sé fós á labhairt i bpócaí de Phontas inniu, den chuid is mó ag Moslamaigh Ghréagacha Phontacha i gceantair thoir Chúige Trabzon. Tá sí scríofa go príomha sa script Ghréagach; sa Tuirc agus san Úcráin úsáidtear an script Laidine níos minice; sa Rúis agus i dtíortha iar-Shóivéadacha, úsáidtear an aibítir Choireallach.
Amna Walayat. Amharcealaíontóir a rugadh sa Phacastáin í Amna Walayat atá lonnaithe i gCorcaigh. Díríonn a saothar ar mhionphéinteáil thraidisiúnta agus nua-Ind-Peirsis.
Cruthaíodh "Féinphortráid le Teanga Ilteangach" sa bhliain 2023 don 40ú Coimisiún Ardán Idirnáisiúnta EVA, mar fhreagra ar théama na saoránachta. Sa saothar seo, tháinig Walayat chuig an téama ó pheirspictíocht phearsanta, ag tabhairt aghaidhe ar a staid mar ealaíontóir a bhfuil déshaoránacht aici. Léiríonn an obair an streachailt a bhí aici leis an mbacainn teanga le linn phróiseas an oiriúnaithe agus an chomhtháthaithe san Eoraip, streachailt a bhí idir lámha ag go leor saoránach díláithrithe. Dar léi, ‘Braithim féin, ar nós go leor daoine eile, gur duine ón taobh amuigh mé nach bhfuil in ann teacht go hiomlán ar spiorad an chultúir de bharr easpa líofachta sa teanga. Thagair Edward Said don stát seo mar a bheith i do “dhílleachta spioradálta”.' Cuireadh an saothar ealaíne seo ar taispeáint in Ionad Ealaíne an Duga, Liatroim sa bhliain 2024.
Bivoj. Tá Bivoj ina laoch finscéalach Seiceach. De réir an tseanchais, bhí ar Bivoj greim cluaise a bhreith ar thorc allta ar Chnoc Kavčí, é a chur ar a dhroim agus a iompar go dtí Vyšehrad, agus sa chaoi sin lámh Kazina a bhuachan. D'úsáideadh a mhac is sine, Rodislav, ceann toirc allta ina armas i gcuimhne ar an éacht seo.
Is í Croinic Dalimil an foinse is luaithe sa Bhoihéim ina bhfuil scéal faoi thorc (nó muc) a gabhadh sa chaoi seo, ach sa chuntas sin, ní é Bivoj an príomhcharachtar, ach Jetřich na Buzic († 1110).
Ba é Václav Hájek ó Libočany an chéad duine a luaigh Bivoj sa chomhthéacs seo. Ina Chroinicse, shuigh sé an scéal i dtréimhse fhinscéalach le linn réimeas an Bhanphrionsa Libuša.
Aimníodh an t-astaróideach 5797 in ómós Bivoj.
Aeddan ap Blegywryd. Bhí Aeddan ap Blegywryd (? – 1018 ) ina rí ar Gwynedd .
Is fíorbheagán eolais atá ar fáil faoi Aeddan, toisc gur tréimhse í i stair na Breataine Bige nach raibh mórán tuairisc uirthi. Ní raibh sé de shliocht Idwal Foel agus is féidir nach raibh fuil ríoga aige. Bhuaigh sé ríchathaoir Gwynedd sa bhliain 1005, agus is féidir glacadh leis gur chloígh sé an rí Cynan ap Hywel i gcath roimhe sin, Bhí sé i réim go dtí 1018, nuair a maraíodh é féin agus a cheathrar mac i gcath in aghaidh Llywelyn ap Seisyll, a ghabh an ríchathaoir.
Féach freisin.
Airteagal Aeddan mac Blegwryd in "Biographical Dictionary of Famous Cymru 1867-Imleabhar I ar Wikitestun"
Idwal Foel. Bhí Idwal Foel ab Anarawd (d'éag 942 ), ina rí Gwynedd ó 916 go dtí a bhás.
Beathaisnéis.
Fuair Idwal ríchathaoir Gwynedd le hoidhreacht ar bhás a athar, Anarawd ap Rhodri, sa bhliain 916 . Bhí air ómós a thabhairt d'Aethelstan Rí Shasana. Tar éis bháis Áthelstan, d’éirigh Idwal agus a dheartháir Elisedd in éirí amach in aghaidh na Sasanach, ach maraíodh iad beirt i gcath sa bhliain 942 . 
D’fhéadfaí a bheith ag súil go roinnfí ríocht Gwynedd anois idir chlann mhac Idwal, Iago ab Idwal agus Idwal, ar a dtugtar sna croinic Ieuaf ab Idwal . Mar sin féin, d'ionsaigh Hywel Dda, Rí na Deheubarth, Gwynedd agus ruaig sé clann mhac Idwal . Tar éis bás Hywel sa bhliain 950, d'éirigh le clann mhac Idwal an ríocht a fháil ar ais.
Cynan ap Hywel. Bhí Cynan ap Hywel (i réim ó 999 go dtí 1005), ina Rí Gwynedd agus b'fhéidir Deheubarth . 
Beathaisnéis.
Tar éis bás Maredudd ab Owain, a ghabh ríchathaoir Gwynedd ó shliocht Idwal Foel, sa bhliain 999, tugadh Gwynedd ar ais do shliocht Idwal i bhfoirm a shin-seanathair Cynan ap Hywel. Bhí Cynan i réim go dtí 1005, ach is beag a thaifeadtar mar gheall air. Dealraíonn sé gur éirigh leis ríocht Deheubarth a ghabháil freisin. Níl aon eolas faoin gcaoi ar chaill sé a ríchathaoir le hAeddan ap Blegywryd, nach raibh de shíol Idwal Foel de réir dealraimh.
Llywelyn ap Seisyll. Ba é Llywelyn ap Seisyll rí Gwynedd agus Deheubarth (d'éag 1023 ). Uaireanta tugtar Llywelyn ap Seisyllt..
Beathaisnéis.
Níl mórán ar eolas faoi Sheisyll (nó Seisyllt), athair Llywelyn. Is féidir nach raibh sé den fhuil ríoga, cé go raibh máthair Llywelyn, Angharad, ina hiníon ag Maredudd ab Owain, a bhí ina rí ar chuid mhór de dheisceart agus tuaisceart na Breataine Bige ar feadh tamaill.
Rinneadh Llywelyn ina rí ar Gwynedd sa bhliain 1018 nuair a bhí an bua aige ar Aeddan ap Blegywryd i gcath inar maraíodh Aeddan agus a cheathrar mac. Níos déanaí ghabh sé ríocht Dheheubarth freisin, ag fáil bua ar Rhain, Éireannach a mhaígh go raibh ceart chun na ríochta ag Abergwili sa bhliain 1022. De réir na croinice "Brut y Tywysogion", tréimhse rathúil ab ea réimeas Llywelyn, ach fuair sé bás gan choinne sa bhliain 1023 .
Bhí a mhac, Gruffudd ap Llywelyn, ró-óg chun iarracht a dhéanamh an ríchathaoir a ghabháil nuair a fuair a athair bás, ach ina dhiaidh sin rinneadh rí de ar an mBreatain Bheag go léir nach mór.
Tuama Pasáiste Shuí Finn. Is tuama pasáiste folamh agus Séadchomhartha Náisiúnta é Tuama Pasáiste Shuí Finn atá suite ar bharr Chnoc Shuí Finn, Contae Chill Mhantáin, Éire.
Suíomh.
Tá Tuama Pasáiste Shuí Finn suite ar bharr Chnoc Shuí Finn i Sléibhte Chill Mhantáin, díreach ó dheas de Champa Airm Chill Bhríde. Tá cairn ar bharr na sléibhte in aice láimhe ag Sliabh Shuí Fhionnagáin agus An Suíochán.
Stair.
Tógadh an tuama timpeall 3300 R.Ch., le linn na ré neoilití. Rinne RA Stewart Macalister é a thochailt i 1931, ach ní bhfuarthas aon déantáin ná iarsmaí daonna, rud a thugann le tuiscint nár cuireadh aon duine ann riamh, nó gur baineadh na hiarsmaí níos déanaí.
Cur síos.
Is carn é an tuama, 24 m (79 tr) ar trastomhas agus 3 m (9.8 tr) ard. Tá colbhaí móra timpeall bun an tuama agus tá pasáiste 7 m (23 tr) ar fhad ag an tuama, a osclaíonn isteach i seomra ina bhfuil cúig urrann. Tá roinnt maisiúchán snoite i gcruth muileata, línte snoite agus grianchloch.
Balaníteas. Athlasadh na breille (Laidin: "glans penis") ea balaníteas. Nuair a chuirtear isteach ar an fhorchraiceann freisin, is é balanopoistéi-íteas an téarma cuí. Ní mór idirdhealú a dhéanamh idir balainítis ar bhuachaillí atá fós i gclúidíní agus deirge de bharr deirmitítis amóiniaigh . Is ón nGréigis βάλανος "" an focal "Balaníteas", a chiallaíonn go litriúil ' dearcán ', a úsáidtear mar gheall ar a chosúlacht i gcruth an "glans penis" .
Caisleán Chill Tartan. Túrtheach agus Séadchomhartha Náisiúnta is ea Caisleán Chill Tartan atá suite i gContae na Gaillimhe, Éire.
Suíomh.
Tá Caisleán Chill Tartan i bparóiste dlí Chill Tartan. Tá sé 2.8 km (1.7 míle) ó thuaidh ó Ghort, ar bhruach thiar Abhainn an Ghoirt.
Tógadh an túrtheach sna 1280dí, le linn réimeas Éadbhard I mar Thiarna na hÉireann.
Scriosadh é sna 1650dí le linn choncas Chromail.
Cur síos.
Maireann cuid den dá stór, le staighre bíseach 3-stór agus roinnt sliotán saigheada.
Caisleán Bhaile an Locháin. Is caisleán agus Séadchomhartha Náisiúnta i gContae Cheatharlach in aice le Muine Bheag é Caisleán Bhaile an Locháin. Tá teach geata le dhá thúr ann fós, an halla agus bonn cheann de na túir chúinne fágtha. Thógú an caisleán thart ar an bhliain 1300.
Stair.
Tá Baile an Locháin suite ar an taobh thiar de dhroim oighreach i ngar do Stua Laighean. Tá cruth cearnógach ar an gcaisleán, agus tá na ballaí in áiteanna suas le 50 tr in airde agus 5 tr ar tiús. Níl aon taifead déanta ar stair luath an chaisleáin. Tá formhór a ghnéithe tipiciúil de chaisleáin eile a tógadh sa 13ú haois.
Cill na Caillí. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill na Caillí air:
Cill Chluaine. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Chluaine air:
Ionsaí de chuid Iosrael ar World Central Kitchen.  
Tharla ionsaí de chuid Iosrael ar World Central Kitchen i lár stráice Gaza ar an 1 Aibreán 2024. 
Ina ráiteas dúirt an eagraíocht fóirithinte World Central Kitchen (WCK): “D’ainneoin go ndearnadh ár ngluaiseachtaí a chomhordú le harm Iosrael, buaileadh an conbhua agus iad ag fágáil an stóir in Deir al-Balah, áit a raibh an fhoireann tar éis 100 tonna cúnamh bia daonnúil a dhílódáil, cúnamh a tugadh isteach go Gaza ar an bhfarraige.”
Dúirt an Príomh-Aire Iosrael nár tharla sé d'aon ghnó, ach níor gabhadh aon phardún faoi. "Ní eachtra aonair é seo" a dúirt an tUachtarán na Stát Aontaithe Joe Biden agus "toradh é nach féidir a sheachaint sa slí ina bhfuil an cogadh á stiúradh", a dúirt na Náisiúin Aontaithe. 
Eachtra.
Bhí na n-oibrithe araon ag taisteal i 3 charr a raibh comhartha WCK le feiceáil orthu. Ainneoin go raibh comhordú idir iad agus Fórsaí Cosanta Iosrael buaileadh ón aer iad i ndiaidh dhóibh breis is 100 tonna de lastas a fhágáil ag teach stórais i nGaza. 
I bhfíseán de chuid AFP [Agence France-Presse] bhí an poll a cuireadh i ndíon carr amháin le feiceáil. Bhí an carr dubh dóite agus lógó an ghrúpa fóirithinte pollta. 
Maraíodh seachtar oibrí fóirithinte. Bhí saoránaigh ón Astráil, ón Bhreatain agus ón Pholainn i measc an tseachtair a maraíodh a bhuíochas don ionsaí a rinneadh ar na feithiclí ina raibh siad. Bhí fear eile a bhfuil saoránacht de chuid Mheiriceá agus Cheanada aige chomh maith le Palaistínigh i measc na marbh freisin. Bhí siad go léir ag obair don eagraíocht dáilithe bia WCK: triúr as an mBreatain, John Chapman (57), Jim Henderson (33) agus James Kirby (47); an Palaistíneach Saifeddine Issam Ayad Abutaha (25); an tAstrálach Zomi Frankcom (43); an Polannach Damian Sobol (35) agus Jacob Flickinger (33) de bhunú Cheanada agus Mheiriceá. 
Iarmhairtí.
Le linn 7 D.F 2023 go 2 Aibreán 2024, chuir Iosrael líomhaintí i leith UNRWA / Áisíneacht na Náisiún Aontaithe ar son Theifigh na Palaistíne (ANATP), agus maraíodh 176 fostaithe de chuid UNRWA. Dúirt Iosrael go raibh sé ag teastáil eagraíochtaí eile a chur i bhfeidhm, mar shampla WCK. Ach i ráiteas ón gcarthanacht WCK, dúradh go raibh siad ag éirí as a gcuid oibre faoi láthair mar gheall ar “an ionsaí a dhírigh Iosrael” orthu. D'fhill an long fóirithinte an "Jennifer" de chuid WCK ar an gCipir agus 240 tonna ábhair fós ar bord aici.
Cúlra.
Tá Gaza faoi imshuí le fada ag Iosrael agus bhí dianghlasáil déanta ar an stráice cúng ó thosaigh an ghéar-chogaíocht in 2023. Chuir Iosrael Gaza faoi léigear agus tharla gorta in 2024.
Scaoil Iosrael le carr de chuid WCK ar 30 Máirt 2024; tháinig an tiománaí slán as an ionsaí.
Anarawd ap Rhodri. Bhí Anarawd ap Rhodri (d’éag 916), ina rí ar Gwynedd idir 878 agus 916.
Beathaisnéis.
Bhí athair Anarawd, Rhodri Mawr ina rí ar fhormhór na Breataine Bige faoi dheireadh a shaoil, ach nuair a fuair sé bás sa bhliain 878 roinneadh a ríocht idir a chlann mhac. Fuair Anarawd ríchathaoir Gwynedd le hoidhreacht. Tá sé taifeadta gur chomhoibrigh Anarawd agus a dheartháireacha Cadell agus Merfyn go dlúth le mionríthe na Breataine Bige. D’ionsaigh Æthelred, Tiarna na Margach, Gwynedd sa bhliain 881, ach d’éirigh le hAnarawd bua fuilteach a fháil air i gcath in aice le béal 
Afon Conwy (), atá molta ag an gcroiniceoir mar "Dial Duw am Rodri"(Gaeilge:Díoltas Dé do Rodri), toisc gur maraíodh Rhodri i gcath in aghaidh na Margach. 
Rinne Anarawd comhaontú le rí Eabhrac na nDanar féachaint le cosaint a thabhairt in aghaidh tuilleadh ionsaithe ón Mharg. Nuair nach raibh an comhaontú seo thar mholadh beirte, tháinig sé ar chomhaontú le Ailfrid Mór ó Wessex, agus é ar cuairt chuig cúirt Ailfrid. Mar mhalairt ar chosaint Ailfrid, ghlach Anarawd le hardcheanna Alfrid. Ba é seo an chéad uair a fuair rí Gwynedd tosaíocht rí Shasana, agus rinneadh fasach do choróin Shasana ceannasacht a éileamh as sin amach. 
Sa bhliain 894 bhí Anarawd in ann a ríocht a chosaint ar ionsaí ó fhórsa na nDanar ar Thuaisceart na Breataine Bige, agus an bhliain dár gcionn d'ionsaigh sé Ceredigion agus Ystrad Tywi sa deisceart. Tuairiscítear go raibh saighdiúirí Sasanacha san arm aige do na hionsaithe seo. Sa bhliain 902 bhí bua eile aige nuair a d’ionsaigh roinnt Danar Ynys Môn ó Bhaile Átha Cliath faoi cheannas Ingimundr. Fuair Anarawd bás i 916 agus lean a mhac Idwal Foel é.
Dolmain Chill Tiarnáin. Dolmain atá suite i gCill Tiarnáin, Contae Bhaile Átha Cliath, Éire is ea Dolmain Chill Tiarnáin, ar a dtugtar Tuama Chill Tiarnáin freisin. Is Séadchomhartha Náisiúnta é.
Suíomh.
Tá Tuama Chill Tiarnáin suite timpeall ar 1.6 km (1 mhíle) soir ó dheas ón gCéim.
An dolmain.
Tá an dolmain suite ar leac bheag, gar do cheann de na foinse an Abhainn Bhaile Uí Lachnáin ar fhána réidh a fhéachann siar. Tá an leac mhullaigh 6.5 m (23 tr) ar fad, 5.3 m (17 tr) ar leithead agus 1.55 m (5.1 tr) i tiús, le meáchan thart ar 40 tonna. Tá an dá chloch tairsí ag an mbealach isteach 1.4 m (4.6 tr) agus 1.25 m (4.1 tr) in airde, agus tá an tuama dírithe i dtreo an iarthair. Idir na clocha tairseacha tá cloch dorais bheag, a chuireann bac ar an mbealach isteach chuig an seomra.
Tuama Dingeach Bhaile Éamainn Duibh. Tuama dingeach áiléir agus Séadchomhartha Náisiúnta i nDún Laoghaire-Ráth an Dúin, Éire is ea Tuama Dingeach Bhaile Éamainn Duibh.
Suíomh.
Faightear Tuama Dingeach Bhaile Éamainn Duibh ar fhána oirdheisceart an shliabh Binn Dá Charraig in aice le Gleann Cuilinn.
Stair.
Tuama dingeach ón gCré-umhaois luath é seo, ó timpeall 1700 R.Ch., agus bhí sé suite i réiteach beag i bhforaois sular gearradh na crainn timpeall air in 2020.
Tochlaíodh an tuama sna 1830í agus ansin arís sna 1940dí; le linn na tochailte seo thángthas ar chnámh créamtha, casúr cloiche snasta, breochloí agus potaireacht. Tá cruth U ar an tuama agus tá ballaí dúbailte ann; tá an seomra dronuilleogach roinnte ina thrí chuid.
Iasacht (airgead). I gcúrsaí airgeadais, is éard is iasacht ann ná aistriú airgid ó pháirtí amháin go páirtí eile in éineacht le socrú go n-íocfar ar ais é. Tugtar "an t-iasachtóir" at an bpáirtí a thugann an t-airgead ar iasacht, agus "an t-iasachtaí" ar an bpáirtí a ghlacann leis. De ghnáth, bíonn ar an iasachtaí ús a íoc ar an airgead.
De ghnáth, sa cháipéis a leagann amach téarmaí na hiasachta (m.sh. nóta gealltanais), sonraítear an méid airgid a tugadh ar iasacht, an ráta úis, agus an dáta aisíocaíochta.
Rosa Ponselle. Soprán ceoldrámata Meiriceánach ab ea Rosa Ponselle ( 22 Eanáir 1897 – 25 Bealtaine 1981 ). 
Luathshaol.
Rugadh Rosa Ponzillo i Meriden, Connecticut, an duine is óige de thriúr clainne. Inimircigh ó dheisceart na hIodáile ba ea an teaghlach. Sna blianta tosaigh ar a laghad, bhí guth thar a bheith aibí ag Ponselle, sheinn sí le bua ó nádúr, gan mórán oiliúna gutha aici. Thosaigh Rosa ag obair mar thionlacaí scannán tostach i Meriden agus timpeall air. Chanfadh sí bailéid mhóréilimh dá lucht éisteachta agus agus an teilgeoir ag athrú na ríleanna scannán. Faoin mbliain 1914, bheadh ​​conradh fadtéarmach ag amharclann San Carlino, ceann de na tithe scannán is mó in New Haven, in aice le campas Ollscoil Yale mar thoradh ar a clú mar amhránaí.
Diarmuid de Faoite. Aisteoir agus scríbhneoir as Contae an Chláir is ea Diarmuid de Faoite. Tá cáil bainte amach aige as a bheith ag aisteoireacht ar stáitse, i gcláir teilifíse agus i scannáin.
Gairm.
Is as Inis i gContae an Chláir ó dhúchas do Dhiarmuid de Faoite. Rinne sé roinnt aisteoireachta ar scoil ina cheantar dúchais, Inis, Contae an Chláir, ach ní dheachaigh sé léi i gceart go dtí go raibh sé san ollscoil.
Bhain sé Baitsiléir Eolaíochta sa Luibheolaíocht amach ó Ollscoil na Gaillimhe. Chuaigh sé ar ais chun na hollscoile i 1991 agus thosaigh sé ag déanamh staidéir ar an mhuireolaíocht i gcomhar céime máistreachta. Bhí sé ag cur faoi i gCarna i gConamara agus ag obair i saotharlann ansin agus bhain sé Ard-Dioplóma san Uisceshaothrú amach.
Fuair sé MA i dTeiripe Dhrámaíochta ó Ollscoil Roehampton i Londain. 
Chaith de Faoite seal ag obair mar Fheidhmeannach Drámaíochta in Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na Gaillimhe.
Na hEalaíona.
Nuair a d'fhág an Faoiteach Ollscoil na Gaillimhe, thosaigh sé.ag caitheamh níos mó ama ag aisteoireacht leis Na Fánaithe sna 1980idí, compántas taistil drámaíochta a bhí lonnaithe i nGaillimh, seachas gairm a lorg ina réimse saineolais. Mic léinn a bhunaigh an compántas seo agus ní raibh sé ach bliain ar an saol nuair a thosaigh sé ag aisteoireacht leis ar dtús. Chaith sé roinnt blianta leis na Fánaithe ach ansin thosaigh an neamhchinnteacht a bhaineann le saol an aisteora ag déanamh tinnis dó. D’fhág an Faoiteach Na Fánaithe i 1992.
D'éirigh sé ina láithreoir do chlár Gaeilge ar RTÉ, ina measc “Ecu! Ecu!”, “Eureka!”, clár thráth na gceist, agus ar “The Morbegs”, clár puipéad a bhí dírithe ar pháistí réamhscoile. I rith na tréimhse seo chomh maith chuaigh sé go hOileán Leodhais in Albain, áit a raibh sé páirteach sa tsobalsraith “Machair”. Sa chlár seo, bhí ról Donoghue aige, caimiléir agus slíodóir as Éirinn a bhí i gcónaí ag iarraidh teacht i dtír ar dhaoine.
Tháinig aithne ag an saol mór ar Dhiarmuid de Faoite mar Jack i sobalchlár TG4, “Ros na Rún”. agus chuaigh sé ar chamchuairt leis.
Léiríodh dráma aonair le Diarmuid de Faoite, “Pádraic Ó Conaire”. sa Taibhdhearc i nGaillimh i mBealtaine 2001.
Fuair an Faoiteach ainmniúchán do gradam IFTA dá ról sa tsraith "Corp+Anam" (ar TG4 ó 2011 ar aghaidh). Bhí "Arracht" (2019)", Finky" (2019) agus "Foscadh" (2021) i measc na scannán eile a raibh sé ag aisteoireacht iontu.
Tháinig aistriúchán ar an gcnuasach gearrscéalta "Scothscéalta" le Pádraic Ó Conaire amach in 2023.
Bhronn Ollscoil na Gaillimhe Gradam Alumni air sa bhliain 2024.
Tuama Dingeach Mhaoil Laoisigh. Is tuama dingeach áiléir agus Séadchomhartha Náisiúnta é Tuama Dingeach Mhaoil Laoisigh, ar a dtugtar Leaba na Saidhe freisin, atá suite i gContae Chill Mhantáin, Éire.
Suíomh.
Tá Tuama Dingeach Mhaoil Laoisigh suite ar an taobh ó thuaidh de Chnoc Mhaoil Laoisigh, 6.1 km (3.8 mhíle) siar ó Síol Éalaigh.
Stair.
Tógadh Tuama Dingeach Mhaoil Laoisigh c. 2300–1000 R.Ch. i rith na Coparaoise nó na Cré-umhaois. Tagann an seanainm "Labbanasighe" ón nGaeilge "leaba na saidhe", a chiallaíonn "Leaba na Soithe" (madra baineann). D'fhéadfadh sé freisin go dtagann an t-ainm ó "Leaba na Saigheada / Seafta", bunaithe ar fhianaise ó thochailtí seandálaíochta a rinneadh ar an suíomh. Míníonn béaloideas áitiúil i nDroichead na Páirce bunús an ainm ar dhóigh dhifriúil - sa cheantar áitiúil fuaimnítear an t-ainm mar "Lob-na-Sy (Síthe)" a deirtear a chiallaíonn "Leaba na Sióga". Rinne Gearóid Ó h-Iceadha tochailt ar an láthair sa bhliain 1937 agus thángthas ar photaireacht, roinnt cnámh créamtha agus dhá dhiosca cloiche. Fuarthas freisin dhá chomhla de mhúnla gaineamhchloiche do cheann sleá.
Cur síos.
Carn dronuilleogach 13 m × 10 m a bhfuil gailearaí 7.5 m ar fad ailínithe ó thuaidh go dtí an taobh thoir ab ea an tuama. Tá an gailearaí comhdhéanta de réamhshamhail bheag atá scartha le leac íseal ón bpríomhsheomra 6 m ar fad a leathnaíonn i dtreo an oirdheisceart. Tá leac dín aonair easáitithe sa ghailearaí.