Trelis/gawiki huggingface dataset:
Frasaíocht. Sa mheitéareolaíocht, is éard is frasaíocht ann ná aon táirge de chomhdhlúthú gal uisce atmaisféarach a thagann faoi dhomhantarraingt ó scamaill. I measc na bpríomhfhoirmeacha frasaíochta tá ceobhrán, báisteach, flichshneachta, sneachta, millíní oighir, bogchlocha sneachta agus cloichshneachta. Tarlaíonn frasaíocht nuair a éiríonn cuid den atmaisféar sáithithe le gal uisce (ag baint amach bogthaise choibhneasta 100%), ionas go gcomhdhlúthaíonn an t-uisce agus “frasaíonn” nó titeann sé. Dá bhrí sin, ní frasaíocht iad ceo nó ceobhrán ach collóidigh, toisc nach bhfuil an gal uisce comhdhlúite go leor chun frasú. Is féidir le dhá phróiseas, b'fhéidir ag gníomhú le chéile, a bheith ina chúis le haer a bheith sáithithe: an t-aer a fhuarú nó gal uisce a chur leis an aer. Cruthaíonn frasaíocht de réir mar a thagann braoiníní níos lú le chéile trí imbhualadh le braonta fearthainne eile nó le criostail oighir laistigh de scamall. Tugtar ceathanna ar thréimhsí gearra, diana báistí in áiteanna scaipthe.
Comhaontú dúbailte Éireannach. Uirlis seachanta cánach corparáide, le haghaidh creimeadh bonn agus aistriú brabúis (CBAB), a bhí sa Chomhaontú dúbailte Éireannach (Béarla:"Double Irish arrangement"), a d’úsáid cuideachtaí ilnáisiúnta na Stát Aontaithe go príomha, ó dheireadh na 1980idí, chun cánachais chorparáidigh ar bhrabúis neamh-SAM a sheachaint. Ba í an uirlis seachanta cánach is mó riamh a bhí ann agus faoi 2010 bhí US$100 billiún á chosaint go bliantúil i mbrabúis ilnáisiúnta eachtracha na SA ó chánachas, agus ba í an phríomhuirlis í trína ndearna cuideachtaí ilnáisiúnta SAM cúlchistí eischósta de US$1 trilliún ó 2004 go 2018 gan cháin a thógáil. Go traidisiúnta, d'úsáideadh é freisin leis an uirlis CBAB Ceapaire Dúitseach;bíodh sin mar atá, rinne athruithe 2010 ar dhlíthe cánach in Éirinn an ceanglas seo a ligean thar ceal.
Mícheál Ó Súilleabháin. Ceoltóir, cumadóir agus fear léinn ab ea an tOllamh Mícheál Ó Suilleabháin (10 Nollaig 1950 – 7 Samhain 2018). Bhí cáil ar an chomhréiteach a rinne an Suilleabhánach ar cheol traidisiúnta agus ar cheol clasaiceach.
Beatha.
Rugadh Mícheál Ó Suilleabhán i gCluain Meala i mí na Nollag sa bhliain 1950, áit ina raibh siopa beag grósaeireachta ag a mhuintir.  
Ba léir ó aois an-óg go mbeadh ar a chumas draíocht a bhaint as pianó. Thosaigh sé ag freastal ar ranganna pianó ina óige agus faoin am a raibh sé ina dhéagóir bhí an giotár faoina smacht aige chomh maith agus é ag cur bannaí ceoil le chéile.
Ba é Mícheál Ó Súilleabháin an chéad duine ina theaghlach a fuair oideachas 3ú leibhéal. Tháinig sé faoi anáil an teagascóra Sean Ó Riada i gColáiste na hOllscoile Corcaigh.
I lár na seachtóidí thosaigh an Suilleabhánach ag léachtóireacht i UCC agus chuir sé roimhe cló nua a bhualadh ar stádas an cheoil thraidisiúnta san oideachas. Bhí sé ina cheannasaí ar an Roinn Ceoil i gColáiste na hOllscoile Chorcaigh.
Sa mbliain 1994, bhunaigh an Súilleabhánach Ionad Domhanda an Cheoil Éireannaigh in Ollscoil Luimnigh. Forbairt í sin a chabhraigh tuilleadh le cur chun cinn na físe aige agus a thug deis níos fearr do go leor daoine óga céim, máistreacht agus dochtúireacht a dhéanamh i gceol traidisiúnta na hÉireann.  
D’éirigh leis maoiniú a fháil ó Bhord na Gaeilge (mar a bhí ar Fhoras na Gaeilge ag an am) agus thug sé cuireadh do Lillis Ó Laoire a bheith ina Stiúrthóir ar bhonn páirtaimseartha ar an Ionad. Chinn siad ar fhéile bheag, Lá na nAmhrán, a chur ar bun an chéad bhliain sin.
Ollamh Emeritus le Ceol ag Ollscoil Luimnigh ab ea é. D'éirigh sé as a chuid cúramaí ollscoile i 2016.
Pearsanta.
Bhí an Suilleabhánach pósta le Nóirín Ní Riain, an t-amhránaí, agus beirt chlainne orthu, Eoin agus Micheál. Phós sé an tOllamh Helen Phelan níos déanaí agus bhí mac acu. Luke.
Saothar.
I measc a shaothar, tá: "The Dolfins Way", "Oileán/Island", "Casadh", "Gaisce," "Woodbrook" agus "‘Oíche Nollag’."
Threabh sé branar úr le "The Dolphin’s Way" i 1987, saothar a rinne sé lena chomhbhádóir buan, Mel Mercier. Tháinig "Oileán" amach i 1989 agus tharraing "Woodbrook" agus "(Must Be More) Crispy" cáil ar fud na cruinne air. Ina albam “Idir Eatarthu” úsáideann sé ceolfhoireann, cláirseach, fidil, cruitchlár, agus bodhrán.
Stiúir sé an seó leathama  Lumen, a taispeánadh ag an Chomórtas Eurofíse i 1995.
Sa mbliain 1995 chomh maith, chuir sé an tsraith theilifíse "River of Sound" ("The Changing Course of Irish Traditional Music)" i láthair. 
Conspóid.
Cumadóir 'avant garde' a bhi ann agus rinne sé turgnaimh leis an cheol. Bhain conspóid lena shaothar toisc an bhéim a chuir sé go minic ar cheol a bhí nua dána.
Duaiseanna.
Bhronn Coláiste na hOllscoile Corcaigh Céim Dochtúireachta Oinigh air in 2005.
Ba é an chéad duine ar bhronn Comhaltas Ceoltóirí Éireann Ollamh na hÉigse air in 2006.
Sa bhliain 2011, bronnadh Gradam na Comaoine TG4 air mar aitheantas ar a chuid saothair.
Bronnadh Saoirse Chluain Mheala air i 2016.
Kerry Condon. Is aisteoir Éireannach í Kerry Condon (). Rugadh ar 9 Eanáir 1983 i nDúrlas Éile í. Tá cáil bainte amach aici mar an carachtar Stacey Ehrmantraut ar an gclár teilifíse "Better Call Saul" (2015-22).
Cuibhreannas Idirnáisiúnta na nIriseoirí Iniúchta. Líonra domhanda neamhspleách de 280 iriseoir iniúchta agus os cionn 140 eagraíocht meáin thar níos mó ná 100 tír is ea Cuibhreannas Idirnáisiúnta na nIriseoirí Iniúchta, Crp. (CIII) (Béarla: "International Consortium of Investigative Journalists, Inc. (ICIJ)", Tá sé bunaithe i Washington, DC le pearsanra san Astráil, sa Fhrainc, sa Spáinn, san Ungáir, sa tSeirbia, sa Bheilg agus in Éirinn.
Sheol an t-iriseoir Meiriceánach Charles Lewis an CIII i 1997 mar thionscnamh de chuid an Ionaid um Ionracas Poiblí (), agus é mar aidhm aige coireacht agus caimiléireacht idirnáisiúnta a nochtadh. Sa bhliain 2017, rinneadh eagraíocht iomlán neamhspleách de agus deonaíodh stádas neamhbhrabúis 501(c)(3) uirthi níos déanaí.
Dax. Is común í Lannion (Ocsatáinis: "Dacs"; Bascais: "Akize") atá suite sa "Département des Landes" i réigiún na Nua-Acatáine‎ in iardheisceart na Fraince.
Nascadh.
Tá Dax nasctha le Logroño (An Spáinn) ó 1963.
Nouvelle-Aquitaine. Is réigiún Francach í Nouvelle-Aquitaine (Ocsatáinis: "Nòva Aquitània" nó "Novèla Aquitània"; Bascais: "Akitania Berria") atá suite in iarthar na Fraince. Is í an réigiún is mó sa Fhrainc de réir achair í (réigiúin thar lear san áireamh).
Jessica Ziu. Is imreoir sacair Phoblacht na hÉireann í Jessica Ziu (a rugadh ar 16 Meitheamh 2002). Bhog a athair go dtí Éire ón Albáin i 1998. Thosaigh sí ag imirt sacair nuair a bhí sí cúig bliain d'aois. Chuaigh sí ina leith le Rivermount Boys i Fionnghlas agus bhí sí an t-aon cailín sa foireann.
Áine O'Gorman. Is imreoir sacar í Áine O'Gorman (a rugadh 13 Bealtaine 1989). Is peileadóir Éireannach é a imríonn do chlub Shraith Náisiúnta na mBan Peamount United. Mar imreoir nó chun tosaigh, d’imir O'Gorman do UCD Waves roimhe seo agus chaith sé dhá shéasúr le club Sasanach FA WSL Doncaster Rovers Belles in 2011 agus 2012. 
I mí na Samhna 2015, fostaíodh O'Gorman mar thraenálaí pearsanta agus bhí sí ag bailiú aigead do carthanais.
Chloe Mustaki. Is imreoir sacair Éireannach í Chloe Naomi Mustaki (a rugadh ar 29 Iúil 1995). Imríonn sí ag leibhéal club do Bristol City mar cosantóir nó mar imreoir lár páirce. Fresin, d'imir sí do Shelbourne, UCD Waves agus Peamount United ag club leibhéal. 
Fresin, bhí Mustaki mar chaptaen ar foireann na mBan Éireannach faoi 19 a bhí an-rathúil.
Luathshaol.
Rugadh Mustaki in Ohio do máthair Éireannach agus athair Francach de oidhreacht Gréagach. D'fhág siad Meiriceá nuair a bhí Mustaki ach aon bhliain d'aois. Chónaigh an clann i bParás le haghaidh 2 bhliana, roimh a bhog Mustaki agus a mháthair go Cabinteely nuair a scar tuismitheoirí Mustaki.
Grace Moloney. Is imreoir sacair í Grace Moloney (a rugadh ar 1 Márta 1993). Is cúl báire í, a imríonn ar son Poblacht na hÉireann agus Reading F.C.
Saol a hóige.
Rugadh Moloney in Slough, Berkshire. Is é Bill Moloney a hathair. Is as Contae Thiobraid Árann á seanathair ar taobh a hathair agus is as Contae an Chabháin á seanathair ar taobh a máthair.
Harriet Scott. Is imreoir sacair í Harriet Scott. Rugadh í ar 10 Feabhra 1993.Rugadh í in Reading, Sasana. Imríonn sí mar chosantóir don foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann agus don Birmingham City. Fuair sí an gradam imreoir don imreoir idirnáisiúnta na mBan I 2018.
Rinne Scott a céad laithreas don foireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann ag an Córn Cyprus in 2017 leis an buadh le 2-0 thar an Poblacht Czech.Thaining sí ina imreoir náisiúnta tabhacht faoin cóitseáil Colin Bell.
Courtney Brosnan. Is imreoir sacair í Courtney Brosnan, (a rugadh ar 10 Samhain 1995). Imríonn Courtney Brosnan do Everton F.C agus le Tuaisceart na hÉireann. Tá thart ar 11 teidil captaen bainte amach aici le Tuaisceart na hÉireann.
Diane Caldwell. Is imreoir sacair í Diane Caldwell. Rugadh í ar 11 Meán Fómhair 1988.
Eve Badana. Is imreoir sacair í Eve Badana. Rugadh í ar an 9 Iúil 1993. D'imir Eve do Cathair Chorcaí agus í ag freastal ar Choláiste na hOllscoile, Corcaigh. D'imir Eve le foireann náisiúnta Cheanada faoi-17 ag Corn Domhanda na mBan FIFA faoi-17 in 2010, ach bheartaigh sí chun imirt d'fhoireann náisiúnta na hÉireann ag an leibhéal sinsearach. Bhuaigh sí a céad chaipín d'Éirinn i Feabhra 2012.
Saol a hóige.
Is as Contae Thír Eoghain, Tuaisceart Éireann, máthair Badana, agus chuaigh sí ar imirce go Ontario tar éis di staidéar a dhéanamh i mBéal Feirste. Bhuail sí le hathair Badana, arb as na hOileáin Fhilipíneacha dó, ansin. Tá deartháir amháin agus deirfiúr amháin aici.
Gairm phroifisiúnta.
Bhí Badana ina captaen ar a foireann áitiúil Unionville Milliken SC, ansin chuaigh sí isteach i Toronto Lady Lynx, áit a raibh sí ainmnithe freisin mar chaptaen. Chabhraigh sí leis an bhfoireann faoi-20 cáiliú le haghaidh cluichí ceannais Super Y-League in 2010. In 2011, fuair sí scoláireacht ó Ollscoil Drexel sna Stáit Aontaithe.
Denise O'Sullivan. Is imreoir sacair í Denise O'Sullivan (a rugadh ar 4 Feabhra 1994). Is as Corcaigh í. Is í an páiste is óige de naonúr. Imríonn sí i lár na páirce do Phoblacht na hÉireann agus do chlub Meiriceánach, North Carolina Courage.
Luathshaol.
Rugadh i gCorcaigh í agus d'fhás sí aníos i gCnoc na hAoine. D'fhoghlaim O'Sullivan sacar ar na sráideanna lena siblíní.
Claire O'Riordan. Is imreoir sacair í Claire O'Riordan. Rugadh Í ar an 12 lá de mhí Deireadh Fómhair 1994. Imríonn sí do Cheilteach Phríomhshraith Mhná na hAlban.Ba í O'Riordan a rinne ionadaíocht thar ceann Luimnigh ag leibhéal an chontae i gCLG agus sa chamógaíocht ar dtús.
Chuir sí tús lena gairm shinsearach ag 'Wexford Youths' i Sraithchomórtas Náisiúnta na mBan in Éirinn (WNL) áit ar chaith sí cúig bliana.Shínigh Claire conradh gairmiúil don taobh Gearmánach Frauen-Bundesliga MSV Duisburg i mí Iúil 2018.
Tar éis ceithre bliana sa Ghearmáin, shínigh O’Riordan do Celtic i Lúnasa 2022.Níor imir O’Riordan riamh d’Éirinn ag leibhéal na hóige, ach bhuaigh sí a chéad chaipín sinsear nuair a chaill an Ungáir 1-0 i gCorn na mBan sa Chipir 2016. Rinne sí ionadaíocht d’Éirinn le linn a bhfeachtas cáilíochta do Chorn Domhanda na mBan FIFA 2019.
Megan Campbell. Is imreoir sacar í Megan Campbell. (a rugadh ar 28 Meitheamh 1993)
Louise Quinn. Is imreoir sacair í Louise Quinn (a rugadh ar 17 Meitheamh 1990).
Megan Walsh. Is imreoir sacair gairmiúl í Megan Laura Walsh (rugadh sí ar an 12ú lá de Samhain 1994). 
Tá sí mar chúl baire do Brighton &amp; Hove Albion ó Super League na mBan agus Poblacht na hÉireann. D'imir sí do 'Aston Villa Academy'. 
Rinne sí an athrú ó Sasana - áit a d'imir sí faoi aois - go dtí foireann sacair poblacht na hÉireann i 2021. D'imir sí a céad cluiche i mí Feabhra 2022, i gcoinne na Rúise.
Gairm club.
D'imir sí le Aston Villa LFC mar cúl baire ó 2011 go dtí 2013 (aois; 17-19), ansin d'athraigh sí chuig Everton LFC ó
Jamie Finn. Peileadóir de chuid Chumann na hÉireann is ea Jamie Finn (a rugadh 21 Aibreán 1998) a imríonn do chlub Chraobh na mBan FA Birmingham City agus Foireann sacair ban na hÉireann.Tá sí in ann imirt i gcosaint nó i lár na páirce.
Gairmthreoir.
Rugadh Jamie i mBaile Átha Cliath ach d'fhás sí aníos i Swords (lasmuigh den baile).
D'imir sí sacair leis an bhfoireann "Swords Manor" go dtí go raibh uirthi fágáil de bharr rialacha ag baint le peil inscne- meascaithe.
In 2016 chaith Finn tamall gairid i sacar an choláiste le Florida Gulf Coast Eagles, áit ar dhearbhaigh a cóitseálaí Jim Blankenship: "Is buaiteoir liathróide den scoth é Jamie agus beidh a cumas imirt ar feadh an chúllíne agus i lár na páirce ina sócmhainn iontach dúinn".
Rinne sí ionadaíocht roimhe seo ar Shelbourne ina ceantar dúchais i mBaile Átha Cliath.
Samoset. Taoiseach de chuid na nAbenaki ab ea Samoset (nó Somerset freisin, c. 1590 – c. 1653) agus an chéad Mheiriceánach Dúchasach a rinne teagmháil le hOilithrigh Choilíneacht Plymouth. Bhain sé geit as na coilínigh ar an 16 Márta 1621, trí shiúl isteach i gCoilíneacht Plymouth agus beannú dóibh i mBéarla, ag rá ""Welcome, Englishmen".".
Stair.
Fo-cheannaire a bhí i Samoset ar threibh na nAbenaki Oirthearach, a raibh cónaí san áit ar a dtugtar Maine anois. Bhí campa iascaireachta Sasanach bunaithe i Murascaill Maine, áit a d'fhoghlaim Samoset roinnt Béarla ó iascairí a tháinig ag iascach amach ón oileán Monhegan, agus bhí se in ann aithne a chur ar ar fhormhór na gcaptaen long áitiúil.
PayPal. Is cuideachta teicneolaíochta airgeadais, nó comhlacht íocaíochtaí digiteacha,é PayPal Holdings, Inc. atá bunaithe sna Stáit Aontaithe.
PayPal in Éirinn.
Tá ionad ag PayPal i mBaile Átha Cliath agus thart ar 2,100 fostaithe in Éirinn i dtús 2023.
Bhí ionad eile ag PayPal i nDún Dealgan ach dúnadh é ar an 31 Márta 2023. Ligeadh le 62 fostaí in Éirinn chun siúil (agus 2,000 duine eile in ionaid éagsúla an chomhlachta ar fud an domhain). Tugadh le fios go ndearnadh an cinneadh i bhfianaise na socruithe nua oibre atá tugtha isteach ar fud an domhain le trí bliana mar an gheall ar an bpaindéim.
Timthriall Hampson–Linde. Is próiseas é an Timthriall Hampson-Linde chun gás a leachtú, go háirithe le haghaidh aerdhealaithe. Chomhdaigh William Hampson agus Carl von Linde go neamhspleách le haghaidh paitinní den thimthriall i 1895: Hampson an 23 Bealtaine 1895 agus Linde an 5 Meitheamh 1895. 
Thug an Timthriall Hampson-Linde fuarú athghiniúnach isteach, córas fuaraithe d'aischothú dearfach. Ceadaíonn socrú an teasmhalartóra dearbhtheocht dhifriúil (m.sh. 0.27 °C/atm J–T fuaraithe le haghaidh aer) chun dul níos faide ná céim amháin fuaraithe agus is féidir leis na teochtaí ísle a bhaint amach a theastaíonn chun gáis “seasta” a leachtú.
Ní hionann timthriall Hampson-Linde agus timthriall Siemensach amháin sa chéim leathnaithe. San Timthriall Siemens, cé go bhfuil an gás ag déanamh obair sheachtrach chun a theocht a laghdú, braitheann an Timthriall Hampson-Linde go hiomlán ar an éifeacht Joule-Thomson; tá sé de bhuntáiste aige sin nach dteastaíonn aon chodanna gluaiste ón taobh fuar den ghaireas fuaraithe.
An timthriall.
Leanann an timthriall fuaraithe ar aghaidh i roinnt céimeanna:
I ngach timthriall tá an glanfhuarú níos mó ná an teas a chuirtear leis ag tús an timthrialla. De réir mar a théann an gás níos trí níos mó timthriallta agus de réir mar a éiríonn sé níos fuaire, bíonn sé níos deacra teocht níos ísle a bhaint amach ag an gcomhla forbartha.
Tomás Ó Máille. Ba é Tomás Ó Máille an chéad Ollamh le Gaeilge i gColáiste na hOllscoile Gaillimh ó 1909 go lá a bháis i 1938 (30 Márta 1880 - 15 Eanáir 1938). Bhí sé ar dhuine de mhór-scoláirí Gaeilge a linne.
Beatha.
Saolaíodh an Máilleach do theaghlach rathúil i nGleann an Mháma i gConamara in 1880. Bhain sé céim B.A. Ollscoil Ríoga na hÉireann amach sa Cheiltis, sa Bhéarla agus sa Mhata-fisic i 1905. Oileadh é ansin i Manchain (bronnadh MA air ansiúd), Learpholl, Baden, Beirlín, agus Freiburg, áit ar bronnadh dochtúireacht Ph.D air sa bhliain 1909. 
Teangeolaí.
Ó 1928 ar aghaidh, chruthaigh an Máilleach na céadta taifeadadh fuaime de chainteoirí Gaeilge as Connacht agus as an gClár, agus chuidigh le bailitheoirí agus scoláirí eile taifeadtaí a dhéanamh.
Poblachtánach.
Deartháir ba ea é le Micheál agus Pádraig Ó Máille, TD srl.
Ó 1917 go 1920 bhí sé ina eagarthóir ar "An Stoc".
Thacaigh an Máilleach leis na hÓglaigh agus le Colún Reatha Chonamara Thiar. Aithnítear go bhfuil oidhreacht spleodrach Uí Mháille ar chomhchéim le hoidhreacht a chomhghuallaithe i gCogadh na Saoirse, na h-intleachtóirí radacacha agus ceannairí an chultúir agus na polaitíochta, ina measc a chara Pádraig Mac Piarais agus na fir léinn Tomás Mac Donncha agus Éamon de Valera.
Pearsanta.
Phós sé Eibhlín Ní Scannláin ón bhFearann Fuar, Co. Chiarraí.. Ni raibh sé 58 bliain d'aois nuair a d'éag 15 Eanáir 1938.
John Fetterman. Is polaiteoir Meiriceánach agus seanadóir toghaí SAM as Pennsylvania é John Karl Fetterman (rugadh 15 Lúnasa, 1969). Is ball é den Pháirtí Daonlathach, agus bhí sé ina 34ú leifteanant gobharnóir ar Pennsylvania ó 2019 i leith. Roimhe sin bhí sé ina mhéara ar Braddock ó 2006 go 2019. Is é Fetterman an buaiteoir i dtoghchán Sheanad na Stát Aontaithe 2022 i Pennsylvania, ag fáil an ceann is fearr ar a gcéilí comhraic Poblachtach Mehmet Oz.
Ag tosú ar a ghairm bheatha ghairmiúil sa tionscal árachais, rinne Fetterman staidéar ar airgeadas ag Albright College agus thuill sé MBA ó Ollscoil Connecticut. Ina dhiaidh sin, chuaigh sé le AmeriCorps agus bhain sé céim Mháistir i mBeartas Poiblí amach ó Ollscoil Harvard. Thug seirbhís Fetterman le AmeriCorps go Braddock é, áit ar bhog sé in 2004 agus toghadh é ina mhéara an bhliain dár gcionn. Mar mhéara, d’fhéach Fetterman leis an iar-bhaile cruach a athbheochan trí chláir ealaíne agus óige.
Sheas Fetterman do shuíochán Seanad Pennsylvania i 2016, ag críochnú sa tríú háit i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach. Sheas sé le haghaidh leifteanant - ghobharnóir Pennsylvania in 2018, ag bhuaigh sé ar réimse iarrthóirí a chuimsigh an sealbhóir Mike Stack i dtoghchán tosaigh na nDaonlathach, agus bhuaigh sé an toghchán ar an nGobharnóir reatha Tom Wolf. Le linn a thréimhse oifige, thuill Fetterman aird náisiúnta ar a chuid iarrachtaí an chnáib a dhéanamh dleathach ar fud an stáit agus ar éilimh bhréagacha an Uachtaráin Donald Trump i leith calaois toghcháin i Pennsylvania a shéanadh.
Mastodon (bogearraí). Bogearraí foinse oscailte agus saor in aisce is ea Mastodon. Óstálann Mastodon líonraí sóisialta. 
Feidhmiú.
Cé go bhfuil sé cosúil le Twitter ar bhealaí áirithe, ní hionann cur chuige Mastodon ar chor ar bith. Líonra sóisialta feidearálach díláraithe atá in Mastodon. 'Cearnóg' ollmhór amháin atá in Twitter, ach gréasán 'cearnóga' beaga atá in Mastodon.
Tá Mastodon.ie ar cheann de na cearnóga sin, ach tá lear mór freastalaithe (nó ‘áscanna’, sin an téarma oifigiúil) eile sa chruinne chónaidhmeach darb ainm Mastodon: cuid acu réigiúnda, cuid acu dírithe ar réimse saoil nó ar theanga ar leith.
Is féidir le duine cuntas a chruthú ar cheann de na freastalaithe sin agus páirt a ghlacadh tríd an gcuntas sin i gcomhráite ar fhreastalaithe eile, leis.
Murab ionann is Twitter, níl algartam uilechumhachtach i gceannas ar Mastodon. Is é an t-úsáideoir agus an t-úsáideoir amháin a chuireann an amlíne i dtoll a chéile. Níl fógraí ann; ar Mastodon, breathnaítear go hamhrasach ar aon rud a mbíonn blas na fógraíochta nó na brandála pearsanta le brath air. Gach rud leis an rud eile, tá an pobal níos cairdiúla i gcomparáid le Twitter.
Tugtar ‘tútanna’ ar tvuíteanna ar Mastodon.
Stair.
Scríobh an forbróir gréasáin, Eugen Rochko, an cód sa bhliain 2016 sa Ghearmáin.
Ó cheannaigh Elon Musk Twitter i mí Dheireadh Fómhair 2022, tá na céadta míle duine ar fud an domhain tar éis bailiú leo go Mastodon.
Gaeilge ar Mastodon.ie.
Tá pobal bríomhar Gaeilge ar Mastodon.ie cheana féin. Ach tá cuid mhór de na meáin (seachas TG4), de na foilsitheoirí agus de na heagraíochtaí in easnamh.
Hayley Nolan. Is imreoir sacair í Hayley Nolan a imríonn go gairmiúil d'fhoireann sacair ban na hÉireann. Rugadh Hayley ar an 7ú lá de Mhí an Mhárta 1997 i gContae Chill Dara.
Amber Barrett. Is imreoir sacair Éireannach í Amber Barrett (a rugadh ar 10 Eanáir 1996) a imríonn leis an gclub Gearmánach FFC Turbine Potsdam sa Frauen-Bundesliga. 
Gairm.
D'imir sí a céad chluiche idirnáisiúnta le hÉireann mar ionadaí i Meán Fómhair 2017.
Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United. Chaill sí amach ar imreoir na bliana, áfach, i 2018 nuair a bhain Rianna Jarrett an gradam amach.
I 2019, d'imigh Barrett chuig an Ghearmáin chun imirt ar son 1. FC Köln, sa Frauen-Bundesliga. Chaith sí trí bliana sa chathair Koln agus ansin d'aistrigh sí chuig FFC Turbine Potsdam.
Ar an 11 Deireadh Fómhair 2022, scóráil sí cúl in aghaidh na hAlban i mbabhtaí ceannais Chorn Sacair an Domhain agus fuair Foireann sacair ban na hÉireann áit den chéad uair riamh sa chomórtas. D’aimsigh an cúl cinniúnach sa chluiche agus léirigh sí ómós dóibh siúd a maraíodh sa tragóid ar an gCraoslach cúpla lá roimh an gcluiche cáilithe. 
Gradaim.
Ainmníodh Barrett mar imreoir na bliana sa WNL i 2017 agus mar scórálaí na bliana i 2016, 2017, agus 2018 le Peamount United.
Bhronn Tuairisc.ie Coróin Spóirt 2022 ar Amber Barrett.
Beatha.
I mBaile na nGallóglach ag bun na Maoile Rua a saolaíodh an Bairéadach sa bhliain 1996.
Báireoir. Is é an cúl báire nó báireoir ná uimhir 1 ar fhoireann sacair a déanann cosaint ar an gcúl. Tá sé mar príomhaidhm s'acu stopadh an fhoireann eile cúl nó pointe a scóráil.
Ruth Brandt. Múinteoir agus ealaíontóir Sasanach ab ea Ruth Brandt (22 Meitheamh 1936 i mBaile Átha Cliath – 13 Lúnasa 1989). 
Óige agus Oideachas.
Rinne Brandt freastáil ar Dominican convent, Santa Sabina, Sutton Byhaile Átha Cliath. Chaith sí tréimhse i bPáras, timpeall 1953, ag múineadh Béarla i convent on Rue de la Santé, Páras. Ansin chaith sí blian i bhFlórans.
Pósadh agus Teaghlach.
Sna blianta a chaith sí i bhFlórans, bhuail Ruth le healaíontóir Éireannach eile darbh ainm Michael Kane. Phós an bheirt acusa bhliain 1961 agus bhí bheirt chlainne acu, mac agus iníon.
Gairm.
Péintéir agus ealaíontóir ab ea Ruth Brandt.
Saol déanach agus bás.
Fuair Ruth bás ar an 9ú lá déag de mí Lunasa 1989 i mBaile Átha Cliath
Edith Somerville. Scríbhneoir agus péintéir ab ea Edith Anna Œnone Somerville (2 Bealtaine 1858 i gCorfú - 8 Deireadh Fómhair 1949). 
Saol.
Rugadh Edith Somerville i gCorfu, áit a raibh a hathair, Lt Col Somerville lonnaithe. Ba é Edith an duine ba shine d'ochtar clainne, buachaillí ar fad acu seachas Edith agus deirfiúr amháin. Sa bhliain 1859, chuaigh a hathair ar scor agus d'fhás Edith suas i mBaile an Chaisleáin i gContae Chorcaí. 
Thug a céad mhian de bheith ina healaíontóir go Londain, an Ghearmáin agus an Fhrainc (Académie Colarossi agus Académie Delécluse) í, ina bhfuair sí fódú acadúil maith mar phéintéir.
Bhí tionchar a traenála sa Fhrainc le feiceáil ina péinteáil luath, mar shampla "The Goose Girl," ó 1888. I measc na saothar eile, rinne sí tírdhreacha agus léirithe.
Bhí aithne níos fearr uirthi mar scríbhneoir; tá cáil go háirithe ar "The Real Charlotte" agus "'The" "Irish R.M."'
Feallmharaigh an tIRA a deartháir, Boyle Somerville, sa bhliain 1936.
Mary Ward. Nádúraí, réalteolaí, údar agus ealaíontóir Éireannach ab ea Mary Ward (27 Aibreán 1827 - 31 Lúnasa 1869).
Maraíodh í nuair a thit sí faoi roth trucail gaile a thóg a col ceathracha. Nuair a tharla an eachtra, ba í an chéad duine a maraíodh le mótarfheithicil.
Luathshaol.
Rugadh í Mary King i Ballylin i Co.Uíbh Fhailí ar an 27 Aibreán 1827. Bhí sí mar an páiste is óige den t-Urramach Henry King agus a bhean chéile Harriete. 
Oideachas.
Fuair sí féin agus a deirfiúracha a oideachas sa bhaile, mar a bhí an cuid is mó de cailíní ag an am. Bhí a oideachas beagáinín difriúil, áfach, mar gheall gur tháinig sí ó clann cáilíul eolaíoch. Bhí suim aici sa nádúr ó aois óg, agus ón am a bhí sí trí bhliain d'aois bhí sí ag bailiú feithidí.