Trelis/gawiki huggingface dataset:
Eaglais San Audoen. Is éard is Eaglais San Audoen ann ná eaglais i mBaile Átha Cliath a tógadh sa bhliain 1190, díreach 20 bliain i ndiaidh choncas na nAngla-Normannach. Is í seo an eaglais pharóiste is sine i mBaile Átha Cliath atá fós in úsáid. Tá an eaglais in úsáid mar ionad adhartha ag Eaglais na hÉireann. Tá leaca uaighe ó ré na meánaoise ar chuid d'urlár na seaneaglaise Normannaí. Tá sí tiomnaithe do Naomh Ouen, easpag Rouen ón 7ú haois agus pátrún na Normainne.
Foinsí.
Tá an t-alt seo bunaithe ar chomharthaí poiblí de chuid na Comhairle Cathrach.
Geata San Audoen. Is éard is Geata San Audoen ann ná geata isteach go Baile Átha Cliath trí bhallaí na cathrach meánaoisí. Tá Geata San Audoen Ionnaithe taobh thiar d'Eaglais San Audoen, eaglais a tógadh sa bhliain 1190, díreach 20 bliain i ndiaidh choncas na nAngla-Normannach. Is í seo an eaglais pharóiste is sine i mBaile Átha Cliath atá fós in úsáid. Tá an eaglais in úsáid mar ionad adhartha ag Eaglais na hÉireann. Tá leaca uaighe ó ré na meánaoise ar chuid d'urlár na seaneaglaise Normannaí.
Foinsí.
Tá an t-alt seo bunaithe ar chomharthaí poiblí de chuid na Comhairle Cathrach.
Coláiste Náisiúnta Ealaíne is Deartha. Tá an Coláiste Náisiúnta Ealaíne is Deartha nó "NCAD" lonnaithe i mBaile Átha Cliath. Is iomaí ealaíontóir agus dearthóir mór le rá de bhunadh na hÉireann a chaith seal ag staidéar sa Choláiste Náisiúnta seo, coláiste a bhfuil a rian fágtha aige ón mbliain 1700 anuas. Ba sa bhliain 1971 a bunaíodh an Coláiste, agus tá gníomhaíochtaí uile NCAD á reáchtáil ón ionad ar Shráid Thomáis. Bhíodh drioglann fuisce Powers agus Stáisiún Dóiteáin Shráid Thomáis i measc na nithe a bhí ar an gcampas tráth.
Dianghlasáil. Is ordú dianghlasála é dianghlasáil nó cuibhriú. agus bealach chun daoine a leithlisiú ó dhaoine eile. Is beart slándála é de ghnáth, nuair a mbíonn staid éigeandála nó paindéim fógartha.
Croinic na hÉireann. An t-ainm nua-aimseartha de chnusacacht mholta annál is ea Croinic na hÉireann (Béarla The Chronicle of Ireland), ag taifead imeachtaí i nEirinn idir AD 432 agus 911.
Tugadh faoi ndeara go raibh na himeachtaí ceannann céanna ag roinnt annál ar marthain, ó thaobh oird and foclíóchta de, go dtí an bhliain 911, nuair a scarann siad óna chéile. San áireamh, tá Annála Inis Faithlinn, Annála Uladh, Chronicon Scotorum, Annála Chluain Mhic Nóis (aistriúchán Béarla), Annála Tiarnaigh, Annála Ros Cré, Annála Mhainistir na Búille, agus "Annála Easpacha na hÉireann". Go hachomair, is réiteach scoláireacht é "The Chronicle of Ireland" d'fhadhb shionoptach Ghaelach.
Formáid.
Faightear imeachtaí liostaithe faoi iontrála ar leith do bhliain éigin. Níl ach abairt nó dhó sna hiontrála den chuid is mó, agus níl ann ach iontráil nó dhó le haghaidh roinnt blianta. Tuairiscítear an ruathar Lochlannach i Mhainistir Í sa bhliain 806, nuair a maraíodh an pobal go léir inti, le gontacht thipiciúil:
Údair.
Níl fianaise dhíreach ar bith ann chun údair chomharbasacha na croinice a chur in iúl, ach molann scoláirí gur scríobhadh i n-eaglaisí agus mainistreacha, le haghaidh pobail eaglasta. Tá luathfhianaise an a mholadh go raibh údar éigin i nÍ Cholm Cille am éigin tar éis 563 go dtí tuairim is 642. Tuairim is an bhliain 639, tosaíodh croinic eile in am agus áit éiginnte, agus cumascadh é le croinic Mhainistir Í sa dara leath den seachtú haois. Leanadh obair na croinice go dtí tuairim is 740. 
Ó 740 go dtí 911, bhí croiniceoirí an tsaothair ag obair i lár na tíre, is dócha i ríocht "Breá", ach b'fhéidir sa mhainistir ag Cluain Ard. Creideann roinnt scoláirí gur éirigh Ard Mhacha ina ionad na hoibre ag tús na 9ú haoise, ach pléitear an smaoineamh seo fós.
I ndiaidh na bliana 911, scar an chroinic ina dá phríomhghéag: ceann beag in Ard Mhacha, a tugadh i nAnnála Uladh isteach; agus ceann mór faoin teideal "grúpa Chluain Mhic Nóis", san áireamh "The Annals of Clonmacnoise", Annála Tiarnaigh (bearnach), Chronicum Scotorum agus Annála na gCeithre Máistrí.
Abháir.
Tuairiscí báis is iad an-chuid d'iontrála na croinice. Ba mhaith leis na scríobhaithe cúis agus cáilíocht spioradálta an bháis a thuiscint chun a bhaint as an dtiocfaí go neamh nó go hifreann.
I ndiaidh 800, feictear a lán iontráil maidir le ruathair Lochlannacha. I measc iontrála eile, faightear imeachtaí réalteolaíochta, samhail is urú gréine a tharla ar an 29ú Meitheamh 512. Feictear fosta sa chroinic imeachtaí eachtrannacha. Le haghaidh roinnt tréimhsí i rith na n-ochtú agus naoú haoiseanna, is níos cruinne iad a chuid iontráil maidir le Sasana ná an "Anglo-Saxon Chronicle" féin.
Modheolaíocht.
Mar a deir Dan Mc Carthy, is éard an scéim a fhaightear sa Chroinic ná "kalend (Kl), agus ina dhiaidh, go dtí lár na seachtú haoise ar a laghad, an dáta feria 1ú Eanáir". Bunaithe ar chroinic "Rufinus Aquileia", a bhí ag scríobh sa luath-5ú haois, atá an scéim seo, maraon le han-chuid de chuir síos na Croinice ar stair an domhain roimh an mbliain 400.
An Dinn CPG. Is club péil Gaelach é An Dinn, ó Charraig an Tobair, (Cabhán). Tá siad ina mbaill leis CLG an Cabhán. Bunaíodh an club í 1969, nuair a bhí dhá clubanna sa bparóiste, Carraig an Tobair agus Droim an Mhadaigh.
Feachtas feasachta. Is cineál gníomhaíochais é ardú feasachta (ar a dtugtar múscailt comhfheasa nó ardú tuisceana freisin). Is minic a bhíonn sé i bhfoirm grúpa daoine a dhéanann iarracht aird ghrúpa níos leithne a dhíriú ar chúis nó riocht éigin. 
Tháinig an téarma chun cinn ag deireadh na 1960idí sna Stáit Aontaithe chun aird a tharraingt ar cheist chearta na mban. I measc na saincheisteanna coitianta, tá galair (m.sh. ailse chíche, SEIF), coinbhleachtaí (m.sh. cinedhíothú Darfur, téamh domhanda), gluaiseachtaí (m.sh. Greenpeace, PETA, Earth Hour), agus páirtithe polaitiúla nó polaiteoirí. is minic gurb é an chéad ghníomhaíocht a mbíonn aon ghrúpa abhcóideachta ag gabháil dó na feasacht a ardú, ionas go n-athróidh sé an chaoi a láimhseálann na hinstitiúidí ábhar buartha, 
Go praiticiúil, is minic a dhéantar ardú feasachta a chomhcheangal le gníomhaíochtaí eile, mar shampla gníomhaíocht tiomsaithe airgid, tiomantais ballraíochta, nó abhcóideacht, d’fhonn leas lucht tacaíochta nua a thapú agus / nó a chothú, a d’fhéadfadh a bheith ar a airde díreach tar éis dóibh foghlaim agus díleá an fhaisnéis nua. 
Úsáidtear an téarma "ardú feasachta" i bPrionsabail Yogyakarta i gcoinne dearcaí idirdhealaitheacha agus steiréitíopaí LADT, chomh maith leis an gCoinbhinsiún um Chearta Daoine faoi Mhíchumas chun steiréitíopaí, claontachtaí agus cleachtais dhochracha a chomhrac i leith daoine faoi mhíchumas. 
Téarmaíocht.
Go dtí tús an 17ú haois, d’úsáid cainteoirí Béarla an focal “consciousness” sa chiall “eolas morálta ar cheart nó mícheart” - coincheap dá ngairtear “ "conscience" (Gaeilge:'coinsias') inniu.
Ailse. An ailse a thugtar ar ghrúpa de ghalair áirithe ina mbíonn cealla ag fás agus ag táirgeadh cóipeanna as smacht. Galar is ea an ailse a fhéadfaidh a bheith marfach ina dtarlaíonn atáirgeadh neamhrialta i bhfíochán ar leith ionas go gcruthaítear siad sa cholainn. 
Nuair is mall fás is leathadh an tsiada, is siad éadrom é, cosúil le faithní is baill dobhráin. Is siad urchóideach siad a leathann trí insíothlú isteach i bhfíocháin eile nó a théann isteach in imshruthú na fola, a neadaíonn is a fhásann siada (meiteastáiseanna) in áiteanna eile ar fud na colainne.
Is iomaí saghas ailse atá ann, agus is galair mharfacha iad cuid mhaith díobh. Tá níos mó ná 100 saghas ann, agus is cúis í le níos mó ná 30% de na básanna in Éirinn sa bhliain 2017. Is é ailse ionrach an cineál ailse a d'fhéadfadh leathadh ón áit ar aimsíodh é i dtosach go dtí codanna eile den chorp. 
Cúiseanna.
Tá go leor cúiseanna éagsúla ann. 
Maraíonn an ailse duine trí fhíocháin riachtanacha a mhilleadh, cur isteach ar a bhfeidhmeanna (trí othrasú, rith fola is ionfhabhtú), nó cur isteach ar chothú na colainne. Is údar ailse nó carcanaigin aon ghníomhaí a chuireann tús le hailse.
Tá an-chuid carcanaiginí ar eolas, ina measc caitheamh tobac, deatach tionsclaíoch, X-radaíocht, gámaradaíocht, radaíocht ultraivialait, agus an-chuid ábhair datha, mar shampla aispeist. 
Sa bhliain 2023, thug staidéar de chuid Imperial College London rabhadh go bhféadfadh gnáth-bhianna próiseáilte (mar shampla, arán, gránach, liamhás, brioscáin, uachtar reoite srl) an baol ailse a mhéadú. 
Meastar go gcuireann carcanaigin bun le hathruithe i ngéinte cille, agus gur uaidh sin a spreagann na géinte athraithe an fás neamhrialta ailseach. 
Anailís.
Déantar anailísiú micreascópach ar chealla an tsiada urchóidigh, agus léiríonn sé sin airíonna is bunús na gceall. 
Má bhíonn airíonna bunúsacha na gceall caillte, deirtear go bhfuil siad neamhdhifreáilte (anaplaisteach), agus de ghnáth bíonn siad mar seo an-urchóideach, ag fás meiteastáiseanna go tapa. 
Go hiondúil ligeann anailís mhicreascópach na gceall ailseach don dochtúir an chóireáil is fearr a phleanáil chun teacht sa mhullach ar an ailse: máinliacht, radaiteiripe le X-radaíocht nó gámaradaíocht, nó ceimiteiripe le drugaí éagsúla.
Tíopeolaíocht.
Rangaítear ailsí i 4 ghrúpa mar seo: 
Is éard aþa i gceist le ailse ionrach ná an cineál ailse a d'fhéadfadh leathadh ón áit ar aimsíodh é i dtosach go dtí codanna eile den chorp.
Cúram ailse in Éirinn.
De réir na bhfigiúirí sa bhliain 2022 ón gClárlann Náisiúnta Ailse, bhí os cionn 200,000 duine a bhfuil nó a raibh ailse ionrach orthu fós ina mbeatha; sin duine as gach 24 de dhaonra iomlán an Stáit. Bhí an líon daoine a tháinig slán ó ailse ardaithe 50% idir 2011-2021. Is é an ailse scamhóg - thar aon chineál ailse eile - is mó is cionsiocair le hothair ag fáil bháis.
Reilig Mhíleata Chnoc an Arbhair. TáReilig Mhíleata Chnoc an Arbhair suite i bPríosún Chnoc an Arbhair i gCnoc an Arbhair i gContae Bhaile Átha Cliath. Is i mBaile Átha Cliath a 7 atá sé. Is ann atá uaigh 14 cheannairí Éirí Amach 1916 a cuireadh chun báis. I measc an dreama atá curtha ann tá Pádraig Mac Piarais, Séamas Ó Conghaile agus an Maor Seán Mac Giolla Bhríde. Ar bhalla an phríosúin ar an taobh eile de láthair na huaighe tá leac ar ar greanadh ainmneacha daoine eile a fuair bás i 1916.
Cocúnú (iompraíocht). Is éard is cocúnú ann ná ag fanacht taobh istigh de do theach, inslithe ó chontúirt a bhraitear, in ionad dul amach. Ba é Faith Popcorn, réamhaisnéiseoir treochta agus comhairleoir margaíochta a chum an téarma sa bhliain 1981. Úsáidtear é san eolaíocht shóisialta, sa mhargaíocht, i dtuismitheoireacht, i réamhaisnéis eacnamaíoch, i bhféinchabhair, i reiligiún, agus tá sé anois mar chuid den chaighdeán Béarla mar a shainmhíníonn ilfhoclóirí é.
Alok Sharma. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Alok Sharma. Rugadh é in Agra, Uttar Pradesh, san India ar an 7 Meán Fómhair 1967.
Iasceolaíocht. Is éard is iasceolaíocht ann (ón nGréigis: , "ikhthys", "Iasc"; agus λόγος, "lógónna""), ná an zó-eolaíochta a bhíonn dírithe ar staidéar a dhéanamh ar éisc. Cuimsíonn sé seo éisc chnámhacha (Osteichthyes), éisc loingeánacha (Chondrichthyes), agus éisc éigiallacha (Agnatha). Cé gur aimsíodh go leor speiceas, déantar cur síos oifigiúil ar thart ar 250 speiceas nua gach bliain. De réir FishBase, rinneadh cur síos ar 33,400 speiceas éisc ó Dheireadh Fómhair 2016. 
Stair.
Téann an staidéar ar éisc siar go dtí an Ré Paleolithic Uachtarach (le teacht "ardchultúir"). Forbraíodh an iasceolaíocht i roinnt sealad idirnasctha, gach ceann acu le dul chun cinn suntasach éagsúla.
Suella Braverman. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Sue-Ellen Cassiana "Suella" Braverman, atá i bhfad amach ar an eite dheis agus is ball í den European Research Group. Rugadh í Sue-Ellen Cassiana Fernandes sa London Borough of Harrow ar an 3 Aibreán 1980. 
Gairm.
Ceapadh í mar Ard-Aighne Shasana agus na Breataine Bige ar an 13 Feabhra 2020 agus d'fhan sí sa phost sin go dtí Meán Fómhair 2022. 
Ceapadh Braverman mar Rúnaí Gnóthaí Baile na Breataine i mí Mheán Fómhair 2022. D'éirigh sí as a post ar 19 Deireadh Fómhair 2022, tar éis di cáipéis oifigiúil a sheoladh óna cuntas pearsanta ríomhphoist seachas ó chuntas rialtais. 
Thug Suella Braverman í féin le fios i litir a sheol sí chuig Príomh-Aire na Breataine Liz Truss. Dúirt sí sa litir gur botún a bhí ann, mar sin féin, an cháipéis a sheoladh óna cuntas pearsanta agus dúirt go raibh freagracht as an mbotún sin á glacadh aici. Mhaígh sí go raibh sí an-imníoch faoi chomh tiomanta agus atá Rialtas na Breataine na gealltanais a rinne siad san olltoghchán deireanach a chomhlíonadh. Ceist na n-imirceach is mó a bhí ar intinn aici sa mhéid seo, agus í ag iarraidh lucht iarrtha tearmainn a sheoladh chuig Ruanda.
Mhaígh sí "nach féidir linn ligean orainn féin nach ndearnamar botúin agus leanúint orainn ar nós go bhfuil daoine eile dall ar na botúin sin."
Bhí Grant Shapps ceaptha ina Rúnaí Gnóthaí Baile mar chomharba.
Creid nó ná creid, ceapadh Braverman arís mar Rúnaí Gnóthaí Baile na Breataine ar 25 Deireadh Fómhair 2022. Thug Rishi Sunak bata agus bóthar dí ar 12 Samhain 2023, an dara uair in imeacht 13 mhí a briseadh Braverman as an bpost céanna.
Cúpla lá roimhe sin, d'fhoilsigh sí alt conspóideach ag cáineadh na bpóilíní as bheith claonta faoi agóidí áirithe agus gan an t-alt bheith faofa roimhré ag oifig an Phríomh-Aire. Cuireadh ina leith gur eagraíodh an agóid mhór den eite dheis ag an deireadh seachtaine de bharr an ailt úd.
David Hume. Fealsúnaí, staraí, eacnamaí agus scríbhneoir aistí de chuid Eagnaíocht na hAlban ba ea David Hume (7 Bealtaine 1711 – 26 Lúnasa 1776). Tá clú air de bharr a leagan féin den eimpíreachas, den sceipticheas agus den nádúrachas. Rinne sé iarracht ar eolaíocht nádúraíoch an duine a bhunú agus í ag scrúdú bhunús síceolaíoch nádúr an duine, rud ar chuir sé síos air in "A Treatise on Human Nature". D’áitigh sé nach raibh smaointe ó dhúchas ann agus go dtagann an t-eolas ón eispéireas. 
Fealsúnacht.
D’áitigh Hume nach féidir réasúnaíocht induchtaitheach agus creideamh i gcúisíocht a dheimhniú ó thaobh an réasúin de; tá siad ag brath ar nósanna agus ar thaithí. Ní fheicimid i ndáiríre gurb amhlaidh gur rud áirithe is cúis le rud eile. Ní bhraithimid ach “cónasc imeachtaí”. Chun an chúisíocht a thuiscint as ar tharla cheana, de réir fhadhb seo an induchtaithe, caithfear a shamhlú go mbeidh an t-am atá le teacht cosúil leis an am atá caite, réamhghlacan nach féidir a bhunú ar eispéireas roimh ré.
Chuir sé in aghaidh réasúnaithe fealsúnacha agus barúil aige gur mothúcháin seachas réasún a théann i bhfeidhm ar iompar an duine. D’fhógair sé: "Reason is, and ought only to be the slave of the passions". 
Bhí sé ina mhaoithneachasaí freisin agus barúil aige go bhfuil moráltacht bunaithe ar mhothúcháin seachas ar phrionsabail theibí. Ba mhaith leis riamh míniú nádúraíoch ar fheiminéin mhorálta, agus glactar go coitianta leis gurb eisean ba thúisce a léirigh an fhadhb “tá/ba cheart” – ní leor fíoras a chur in iúl chun a chinntiú go normatach céard ba cheart a dhéanamh. 
Shéan Hume freisin nach bhfuil eolas againn ar an "mise". Dúirt sé nach mbraithimid ach burla mothúchán agus nach bhfuil sa "mhise" ach an burla sin de bhraistintí a cheanglaímid le chéile le cúisíocht. Tá teoiric comhoiriúnachta den saorthoil aige agus glacann sé leis go bhfuil an cinnteachas ag cur go hiomlán le saoirse an duine. Bhí tuairimí conspóideacha aige maidir le fealsúnacht an reilgiúin, mar níor chreid sé i míorúiltí agus dhiúltaigh sé don argóint theileolaíoch i bhfabhar Dia a bheith ann (i.e. argóint ar son thoil Dé). 
Bhí tionchar ag Hume ar fhóntachas, posaitíbheachas loighciúil, fealsúnacht anailíseach luath, eolaíocht chognaíoch, diagacht agus réimsí eile. Dúirt Immanuel Kant gurbh é Hume a mhúscail as “codladh an dogmatachais” é.
Soothouse. Cainéal YouTube Sasanach ab ea Soothouse (2017-2019), déanta ag Wilbur Soot agus seachtar dá chairde eile: Rihanna, David, Dan, Jack, Matt, Charlie agus George. Thosaigh an grúpa an cainéal ar 16ú Aibreán 2017, ag uaslódáil a gcéad fhíseán ar an lá céanna. Is éard atá sa chuid is mó dá bhfíseáin ná freagraí ar phostálacha Reddit nó postálacha ar láithreáin ghréasáin meán sóisialta eile, m.sh. Google Plus agus Facebook. Bhíodh baill éagsúla Soothouse le feiceáil ar fhíseáin éagsúla, ach ba é Wilbur an t-aon bhall den ghrúpa atá le feiceáil i ngach físeán (ach amháin, an físeán Lá na nAmadán "Davids of 4Chan"). Tá go leor daoine Youtube le feiceáil ar an gcainéal mar shampla: Internet Historian, Sorrow TV, RTGame, agus Jschlatt i measc daoine eile. Scaoil an grúpa a fhíseán deiridh ar an 28ú Iúil 2019, ag dul ar sos go luath ina dhiaidh sín. Thosaigh na baill cainéal Twitch tar éis dóibh ag dul ar sos ó Soothouse. Thosaigh Wilbur a chainéal YouTube féin, le timpeall is 1 milliún leantóir.
Robert Buckland. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Robert James Buckland. Rugadh é i Llanelli, Sir Gaerfyrddin ar an 22 Meán Fómhair 1968.
Matt Hancock. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Matthew John David Hancock. Rugadh é i Chester ar an 2 Deireadh Fómhair 1978. 
Bhí Hancock ceaptha mar Rúnaí Sláinte na Breataine sa bhliain 2019. 
Scannal.
D'éirigh Hancock as a chuid dualgas mar Rúnaí Sláinte i mí an Mheithimh 2021. Sárú ar fhorálacha Covid-19 faoi ndear é seo. D'admhaigh Hancock féin gur sháraigh sé treoracha Covid-19 nuair a rug sé barróg ar dhuine dá chomhghleacaithe oifige. 
Bhí leithscéal gafa ag Hancock as ucht a chuid iompar agus bhí glactha ag an bPríomh-Aire Boris Johnson leis an leithscéal. Ach lean an brú air agus faoi dheireadh, b'éigean dó éirí as a phost. Ghabh an tUasal Hancock leithscéal arís barróg a thug sé do chomhleacaí dá chuid. Bhraith sé gurbh fhearr dó seasamh i leataobh, a dúirt sé, 'ionas nach mbainfí ar aon bhealach ó obair an Rialtais agus é ag dul i ngleic le Covid'.
Phós Hancock Martha Hoyer Millar, oistéapat, sa bhliain 2006 agus bhí triúr clainne acu. D'fhág sé a bhean chéile agus d'imigh le bean eile, Gina Coladangelo (agus triúr clainne aici), timpeall an ama chéanna.
Ben Wallace. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Robert Ben Lobban Wallace. Rugadh é i bhFarnborough, Londain ar an 15 Bealtaine 1970.
Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann). Thosaigh riail dhíreach i dTuaisceart Éireann ar 28 Márta 1972. Bhí an foréigean ag éirí ní ba mheasa ó thús na bliana 1972 (Domhnach an Fola srl). Shocraigh an rialtas i Londain riail dhíreach a chur i bhfeidhm faoi dheireadh. Ach lean an troid ar son cearta sibhialta ar aghaidh mar sin féin.
D’éirigh an Príomh-Aire ar Thuaisceart Éireann, Brian Faulkner, as a phost ar 30 Márta 1972. Bhí an chuma air go raibh fearg air ag an am ar an nuacht. 
Bhí Faulkner i bhfeidhm arís nuair a cuireadh an feidhmeannas comhroinnte cumhachta (Comhaontú Sunningdale) le chéile sa bhliain 1974.
Mark Spencer. Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe is ea Mark Steven Spencer. Rugadh é i Nottinghamshire ar an 20 Eanáir 1970.
The Stand. Is úrscéal fantaisíochta dorcha iarapachaipitleach é The Stand a scríobh Stephen King in 1978. Baineann an scéal le domhan ina bhfuil formhór mór den daonra básaithe le linn paindéim de phor den fhliú a cuireadh in oiriúint mar arm.
Buamáil Brighton (1984). Maraíodh cúigear agus gortaíodh 34 duine i mbuamáil Brighton ar 12 Deireadh Fómhair 1984. Tharla phléascadh sa Grand Hotel i mBrighton le linn chomhdháil bhliantúil na dTóraithe. 
Tháinig Príomh-Aire na Breataine, Margaret Thatcher, slán ón ionsaí. Ghoill sé go smior ar Thatcher gur éirigh leis an IRA ionsaí mar sin a dhéanamh ar a páirtí.
Dúirt an tIRA Sealadach níos déanaí, ‘Ní gá dúinne an t-ádh a bheith orainn ach aon uair amháin; ní mór daoibhse a bheith éifeachtach i gcónaí’.
Feilimí mac Aonghasa. Rí Eoghanachta na Mumhan go luath sa 6ú haois ab ea Feilimí mac Aonghasa (Sean-Ghaeilge Feidlimid mac Óengusa), 455-500, nó Feilimí Dubh. Aonghas mac Nadha Fraoigh, chéad Rí Críostaí na Mumhan, ab ea a athair. Sinsear an Eoghanacht Chaisil ab ea é, le tailte thar timpeall ar Chaiseal i gContae Thiobraid Árann.
Níl aithne againn ar Fheilimí ach i liostaí ríthe. Sa Leabhar Laighneach, deirtear gur tháinig sé i gcomharbacht ar a athair agus trying a dheartháir, Eochaidh mac Aonghasa, rud a chuireann in iúl go raibh sé i réim tuairim is an bhliain 500. Sa scéal "Senchas Fagbála Caisil", ámh, tagann sé tar éis a dheartháir, agus más fíor, i réim tuairim is 525. Ní fhaightear é sa "Sioncronachtaí Laud", óir gur scríobhadh iadsan le taobh an ghéaga the Ghleanndamhnach. 
De réir dréachta maidir sionad Muimhneach sa 6ú haois, luaitear a mhac Criomhthann mar Rí na Mumhan. Deirtear ámh gurbh í máthair Chriomhthainn ná Dearcon, atá de ghnáth gaolta le Criomhthan mac Eochada mhic Aonghasa, bunaitheoir Eoghanacht Oirthir Cliach. 
Ríthe na Mumhan fosta ab ea a fhionnóí Finghin mac Aodha Dhuibh (bás 618) agus Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh (bás 639).
Fána na Nua-Shéalainne. Tá stair an-spéisiúil ag ainmhithe na Nua-Shéalainne, atá mar chuid dá bithra, toisc, roimh theacht daoine, níos lú ná 900 bliain ó shin, bhí an tír saor ó mhamaigh den chuid is mó, seachas iad siúd a d’fhéadfadh snámh ann (rónta, mór-rónta, agus, amach ón gcósta, míolta móra) nó ag eitilt ann (ialtóga), ach chomh fada leis an Méicéineach bhí Mamach Saint Bathans ann, ag tabhairt le tuiscint go raibh mamaigh i láthair ó bhris an t-oileán ó mhórchríocha eile. Chiallaigh sé seo go raibh feithidí nó éin á n-áitiú ag na nideoga éiceolaíocha go léir a áitíonn mamaigh in áiteanna eile, rud a d’fhág go raibh líon neamhghnách mór éan gan eitilt, lena n-áirítear an cíobhaí, an weka, an moa (atá díofa anois), agus an cacapó 
Mar gheall ar an easpa creachadóirí caitheann fiú na hialtóga an chuid is mó dá gcuid ama ar an talamh. Tá thart ar 60 speiceas laghairte ann freisin (30 an ceann de gheiceo agus de scinc), ceithre speiceas frog (iad uile neamhchoitianta agus i mbaol) agus an tuatára (reiptílí atá cosúil le madraí ach le ginealach ar leith). 
Tá roinnt féileacán eindéimeach sa Nua-Shéalainne, cé gur tugadh isteach go leor speiceas agus téann roinnt speiceas féileacán imirce go dtí an Nua-Shéalainn ó am go chéile. Is eol do Vanessa kershawi dul ar imirce ón Astráil go dtí an Nua-Shéalainn in aimsir imirce láidir san Astráil. 
Speicis ionracha.
Tháinig daoine trí oileáin an Aigéin Chiúin den chéad uair, i dtonnta éagsúla ag am éigin roimh 1300 AD, ag tabhairt leo an francach Polainéiseach ("kiore") agus an madra ceansaithe. Thug na hEorpaigh muca, firéid, easóga, lucha, francaigh, madraí, cait, caoirigh, eallaí agus go leor mamach eile ina dhiaidh sin. Díobh seo, tá tionchar mór ag na francaigh, na firéid, na cait, na heasóga agus na madraí ar fhánaí na Nua-Shéalainne, agus maraíodh go leor speiceas nó bhí siad fágtha i mbaol a dhíothaithe. Tugadh an pasam Trichosurus isteach ón Astráil do thionscal fionnaidh, agus fianna ón Eoraip mar ainmhithe géim, agus rinne an dá ainmhí dochar mór do ghnáthóg foraoise a lán éan.