Trelis/gawiki huggingface dataset:
Bóinn (bandia). I miotaseolaíocht na nGael, is bandia abha na Bóinne í Bóinn (Sean-Ghaeilge Boand nó Boann). De réir "Leabhar Gabhála na hÉireann" agus an seanscéal Táin Bó Fhraoigh, ba dheirfiúr Bébhinn í agus iníon "Delbáeth", mac "Elatha", de shliocht na dTuath Dé Danann. Ba é Neachtan, Ealcmhar nó Nuada Airgeadlámh a fear céile, ag brath ar fhoinse. Lena leannán Daghdha, ba mháthair Aonghasa í. Um a gcaidreamh a cheilt, chuir Daghdha stad ar an ngrian ar feadh naoi míosa; de bharr sin, gineadh iompraíodh agus rugadh Aonghas laistigh d'aon lá amháin.
Sanasaíocht.
Sa dinnseanchas, deirtear chur ciallaíonn an t-ainm "bó fhionn", Sean-Ghaeilge "bó find". De réir "Tíreolaíocht" le Ptolemy sa 2ú haois, "Bouvinda" (Βουουίνδα) ab ainm don abhainn. D'fhéadfadh gur fréamhaíodh an t-ainm ón Prótai-Cheiltis "*bou-vindā", "bó fhionn".
Cruthú na Bóinne.
Insítear sa Dinnseanchas ("Boand I", dán 2), conas ar chruthaigh Bóinn abha na Bóinne. Cé gur chuir a fear céile, Neachtan, cosc uirthi a leithéid a dhéanamh, tháinig Bóinn tar i ngiorracht "Tobar Segais", a bhí timpeallaithe ag naoi gcrann coill draíochta.. Thiteadh cnónna coill isteach sa tobar and d'itheadh bradáin bhreaca iad (i dteannta le cnónna coill, léiríonn bradáin eagna i miotaseolaíocht na nGael). Thug Bóinn dúshlán do chumhacht an tobair nuair a shiúil sí thart timpeall ar tuathal, a chuir an t-uisce ar bhorradh go tréan agus réab go dtí an fharraige, ag cruthú na habhann. I rith na tubaiste, sheaca í scuabadh leis an uisce, agus chaill sé lámh, cos agus súil, agus í ndeireadh na dála a saol. De réir an dán, is ionann An Bhóinn agus aibhneacha móra i dtíortha eile, ina measc An tSabhrainn, An Tibir, Abhainn na hIordáine, An Tígris agus an Eofrait.
Bhí gaidhrín darbh ainm Dabilla ag Bóinn, a scuabadh ag an tuile insan fharraige. Sracadh as a chéile é ar charraigeacha san uisce, agus ainmníodh "Cnoc Dabilla" iad as an madra.
"Táin Bó Fhraoigh".
Tá Bóinn ann chomh maith sa "Táin Bó Fhraoigh" agus í aintín agus cosantóir an duine dhaonna, Fraoch.
Bóinn agus Bríd.
De réir scoláirí agus págántachta an lae inniu, samhlaítear Bóinn scaití leis an mbandia Bríd, nó creidtear gur mháthair Bhóinne í Bríd. Níl foinse Ceilteach ann áfach a léiríonn mar sin í. I dteannta seo, creideann roinnt scoláirí an lae inniu gur cuireadh de réir a chéile adhradh, siombalachas agus scéalta na mionbhandéithe leis an mbandia, agus dá éis sin naomh, níos cáiliúla Bríd.
Bébhinn. Is ainm ársa i miotaseolaíocht na nGael é Bébhinn ( Sean-Ghaeilge Bé Binn, Bé Find) a tugadh do roinnt mhaith phearsana, gaolta agus neamhghaolta. De réir foinsí áirithe, is bandia breithe í, agus deirfiúr Bhóinne. Deirtear freisin gur bhandia an domhain thíos í Bébhinn idir mhiotas Gaelach agus Breatnais, ina cónaí i Mag Mell na hÉireann nó Annwn na Breataine Bige, cé nach bhfuiltear ar an eolas cé acu is ea an bunfhoinse.
Sanasaíocht agus leaganacha.
Is amhlaidh gur comhcheangal é an t-ainm Bébhinn den ainmfhocal "bean" agus aidiacht "binn"; i leaganacha áirithe den ainm, faightear an aidiacht "fionn" ina hionad. I measc na leaganacha, tá Bé Bind, Bé Find, Bé Binn, Bebhinn, Bébhinn, Bébhínn, Bébhionn, Bébind, Béfind agus Béfionn. Cé go bhfuil foirmeacha galldaithe "Vivionn" agus "Vivian" ann, níl siad gaolta leis na hainmneacha francacha agus béarla úd. Sna dánta eipiceacha Ossian le scríbhneoir Albanach na 18ú haoise, James MacPherson, faightear an t-ainm ann mar "Vevina".
Pearsa miotasach.
Deirtear gur bhean chéile an dia "Áed Alainn" í Bébhinn, é sin nó an duine daonna, "Idath". Luaitear i scata foinsí í mar mháthair laoch na gConnacht, Fraoch, príomhphearsa sa scéal "Táin Bó Fhraoigh". San Fhiannaíocht, is í Bébinn "banfhathach álainn a raibh gothaí na n-uasal uirthi", a iarrann dul faoi chosaint na bhFiann nuair théann fathach gránna míofar ar a tóir. De réir foinsí eile, luaitear Bébhinn mar iníon Ealcmhair.
Thug Midhir an buafhocal Bé Find ("bean fhionn") don bhanlaoch Éadaoin sa scéal "Tochmharc Éadaoine". Faightear dán ann le Midhir darb ainm "A Bé Find in ragha lium". Is amhlaidh ámh gur sheansaothar neamhghaolmhar é a curadh le scéal Éadaoine níos deireanaí.
Ainm stairiúil.
Is sách coitianta é an t-ainm Bébhinn agus a leaganacha sna luath-annálacha Gaelacha. Bhí sé mar ainm ar phearsana miotasacha agus stairiúla, ina measc roinnt banríona agus ban-abaí. Bhí sé mar ainm go háirithe ar mháthair an ardrí, Brian Bóramha agus ar cheann dá iníonacha.
Ealcmhar. I miotaseolaíocht na nGael, fear céile Bóinn ab ea Ealcmhar (Sean-Ghaeilge Elcmar nó Ecmar), agus sliocht de na Tuatha Dé Danann. I ndán an dinnseanchais faoi "Codal", insítear gur bhreitheamh é Ealcmar. Moltar gur Nuada é faoi ainm eile, agus measctar é scaití le Neachtan, gnáthfhear chéile Bhóinne.
Mikrogeophagus ramirezi. Is speiceas éisc fhionnuisce é an chiclid Mikrogeophagus ramirezi, atá eindéimeach chuig abhantrach na hOranócó, i sabhána Veiniséala agus na Colóime i Meiriceá Theas. Scrúdaíodh an speiceas i staidéir ar iompar éisc agus is iasc uisceadáin é a bhfuil tóir air, a thrádáiltear faoi ainmneacha éagsúla coitianta, lena n-áirítear ram, ram gorm, ram gorm na Gearmáine, ram na hÁise, an chiclid féileacáin, an mionchiclid féileacáin,agus Ramirezi. Tá an speiceas ina bhall den fhine Cichlidae agus den fhofhine Geophaginae.
Sigrid Solbakk Raabe. Rugadh Sigrid Solbakk Raabe ar an 5ú lá de mhí Mheán Fómhair, 1996 in Ålesund na hIorua.. Is amhránaí, cumadóir amhrán, agus rinceoir í Sigrid. An fáth gur thosaigh sí ag cumadh a cuid amhrán féin ná gur chuir a deartháir brú uirthi. Bhí a deartháir, atá ina cheoltóir freisin, mar bhall de bhanna ceoil, agus bhí ceoilchoirm ag teacht suas aige i gceann cúpla seachtain. Dúirt sé léi go mbeadh sí in ann seinm dóibh dá gcumfadh sí a cuid amhrán féin, agus d'éirigh léi. Cónaíonn sí lena deartháir agus a cailín-chara i Burgen.
Mac Ceacht. I miotaseolaíocht na nGael, ba shliocht na dTuath Dé Danann é Mac Ceacht, mac "Cermait" mac an Daghdha. Ba é "Téthur" a chéadainm, ach bhí sé aitheanta as a dhia, "Cecht" (céachta). Ba í Fódhla a bhean chéile, í ar cheann de na trí bhandia eapainmneacha na hÉireann.
Ba iad é féin agus a dheartháireacha Mac Coill agus Mac Gréine a mharaigh Lugh mar chúiteamh ar a n-athair. D'éirigh an triúr acu ina chomh-Ard-Ríthe na hÉireann, ag déanamh sealaíochta ar a chéile gach bliain, ar feadh fiche naoi nó tríocha bliain ag brath ar fhoinse. Na ríthe deireanacha de shliocht na dTuath Dé Danann roimh theacht Chlann Mhíle ba ea iad.
Meitiliú ADN. Is éard atá i meitiliú ADN grúpaí meitile a chur le móilín an ADN. Tig leis an meitiliú gníomhaíocht teascáin ADN a athrú gan an seicheamh a athrú. Nuair atá an meitiliú suite i spreagthóir, is iondúil go ndéanann sé tras-scríobh géinte a shrianadh. Is gá meitiliú DNA a bheith ann i gcomhair gnáthfhorbartha i mammaigh.
Is féidir dhá cheann de na ceithre bhun de DNA, cíotósín agus adainín, a mheitiliú. Tá meitiliú an chíotóisín le fáil go forleathan in eocaróit agus in prócaróit, cé gur mór an difríocht idir ráta mheitiliú an ADN de réir an speicis. Tá meitiliú adainíne le feiceáil in ADN baictéirí, plandaí agus mammach. 
Galracha.
Tá taighdeoirí ag scrúdú na nascanna idir meitiliú ADN agus galracha daonna ar nós lúpais, ailse, distróife matánach, agus éalanga ó bhroinn. B’fhéidir go bhféadfaí teacht roimh ghalracha a thagann chun cinn i rith fhás an tsutha de thoradh mheitiliú mínormálta an chrómasóim X agus inphriontáil géinte. 
Tá cuid mhór den taighde dírithe ar ailse agus ar ghéinte a shrianann ailse. Is minic a “chiúnaíonn” meitiliú mínormálta (hipirmheitiliú) na géinte úd i gcealla ailseacha. I gcomparáid le gnáthchealla, tá na meitiliú chun tosaigh i ngéanóim i gcealla ailseacha i gcoitinne: tá sé le fáil i ngéinte a bhaineann le siadaí ionracha, rialú timthrialla cille, deisiú ADN agus próisis eile ina bhfuil ciúnú déanta agus ailse ag leathnú.
Wyvern Lingo. Is banna ceoil Éireannach as Bré, Éire i gContae Chill Mhantáin é Wyvern Lingo. Is iad Caoimhe Barry (guth, drumaí), Karen Cowley (guth, sintéiseoir, dord) agus Saoirse Duane (guth, giotár) baill an bhanna.
Stíl ceoil.
Dar leis The Irish Times "their eponymous debut album goes even further down that experimental rabbit hole" óna gcuid oibre níos luaithe agus a gcuid oibre le Hozier.
Gairm.
Ba chairde Barry, Cowley agus Duane óna gcuid óige a rinne naisc buan ceoil nuair a d'éirigh siad níos sine. Roimh scaoileadh a chéad taifeadadh, rinne an banna comhoibriú leis an gceoltóir Hozier. Chan siad an ceol tacaíochta sa bhanna beo aige agus chuaigh siad ar camchuairt mar an t-acht tosaigh. Chomh maith lena chéad turas mar an phríomhacht, bhíodh siad ar an raidió go minic in Éirinn.
Chun tacú lena chéad albam, chuaigh Wyvern Lingo ar an teifilís den chéad uair ar The Late Late Show, craolaithe ar RTÉ. San agallamh Totally Dublin, rinne Duane trácht ar fuaim an bhanna agus an fás a tháinig air thar na blianta ó laethanta a nóige go dtí an lá atá inniu ann: "I wouldn’t call it a shift. As a band — our sound has matured. We’ve put a lot of work in and it’s kind of just naturally gone there. It felt like a very organic progression." Chuaigh an banna ar shraith teilifíse le haghaidh cumadóirí ceoil Other Voices, atá bunaithe i gContae Chiarraí, Éire.
Tháinig Wyvern Lingo chun a bheith ina mbanna tosaithe le MCD Productions, comhlacht ceolchoirme bolscaireachta Éireannaigh .
Ba cheann de na príomhachtanna Windmill Lane sessions iad Wyvern Lingo.
I mí Iúil 2018, bhí banna liostaithe mar acht tacaíochtaíocht le haghaidh an banna Walking on Cars do Féile Idirnáistiúnta Ealaíon na Gaillimhe 2018. I mí Lúnasa sheinn siad ag féile Electric Picnic.
Léirmheasanna.
Dar le GoldenPlec, ba é chéad albam Wyvern Lingo (darb ainm Wyvern Lingo) cheann de na eisiúintí Éireannaigh is mó a a bhfuiltear ag súil leis in 2018.
Ghin an banna sceitimíní don albam le 'Subside' agus 'I Love You Sadie' a scaoileadh. Bhí an dara ceann ainmnithe níos déanaí le haghaigh Choice Music Prize Song of the Year 2017 de chuid RTÉ. Rinne GoldenPlec athbhreithniú ar an albam ar an slí a tharraigh sé roinnt de na gnéithe is fearr de R&amp;B neo, Anamcheol agus Indie le chéile, agus luann siad an cumas atá ag an ngrúpa loinneoga speisialta agus foinn uaigneacha a scríobh. Dúirt an iris ceoil Éireannaigh Hotpress gur albam "easy to love debut album" é agus thug sé marc 8 as 10 do.
Turais.
Sa bhliain 2018, rinne Wyvern Lingo a chéad turas mar phríomhaoi in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe.
Neachtan. I miotaseolaíocht na nGael, athair agus/nó fear céile Bhóinne ab ea Neachtan (Sean-Ghaeilge Nechtan).
Sanasaíocht.
Mhol Georges Dumézil gur gaol é an t-ainm Neachtan le dia na Breataine darb ainm Nodens, nó an dia na Rómhánach, Neiptiún, chomh maith leis déithe na Peirse na Véidise ar chomh-ainm Apam Napat. 
I ndeireadh na dála, d'fhéadfadh go bhfuil an t-ainm fréamhaithe ón bPróit-Ind-Eorpais "*nepot-" "descendant, mac an deirféar", nó b'fhéidir ó "*nebh-" "tais, fliuch". De réir sanasaíocht eile, tá Neachtan fréamhaithe ón tSean-Ghaeilge "necht" "glan, glé agus bán", curtha leis an bhfréamh "-neg" "nigh", ón PIE "*neigᵘ̯-" "nigh" Más fíor, beadh sé gaolmhar le pearsana miotasacha a bhíodh ina gcónaí in aice tobar agus fuarán: "neck" as Béarla (ón Angla-Shacsainis "nicor"), Sualainnis "Näck", Gearmánais "Nixe" agus Ollainnis "nikker", le brí "ollphéist abhann, síofra uisce, crogall, dobhareach", mar sin Sean-Ioruais "nykr" "síofra uisce i riocht capaill".
Cur síos.
Bíodh Neachtan ina cónaí i Sidhe Neachtain sa domhan thíos, an t-ainm miotasach de chnoc Chairbre. Sa dinnseanchas, deirtear gur fear céile Bhóinne agus mac Nuadu é Neachtan.
Ní bhíodh cead ach ag Nechtan agus a thriúr dáileamh cuairt a thabhairt ar "Thobar Segais", nó "Tobar na hEagna", inar ligeadh naoi gcoll a gcnónna lán d'eagna titim isteach ann. Bhíodh na Bradáin Fheasa ag snámh sa tobar, agus d'ithidís na cnónna coill. Thugadh saineolas don té a d'íosfadh bradán feasa.
Oidhreacht.
Bhí "Nechtan" mar ainm Ceilteach coitianta, tugtha do chuid mhaith pearsana idir seanscéalacha agus stairiúla. Tugadh Nechtan go minic do ríthe na gCruithneach. Is naomhphátrún Hartland, Devon é Nectan of Hartland, beo a deirtear san 5ú haois. Rinne scoláirí áirithe an cás ámh nach duine stairiúil é Naomh Nectan, ach ina ionad sin foirm Chríostaí den dia Neachtan féin.
Deirtear go bhfuil "St Nectan's Kieve" i nGleann Naomh Neachtain in aice le Tintagel, Corn na Breataine, ainmnithe as Naomh Nectan, ach le fírinne, is cumadóireacht na Victeoiriach é seo. Tugadh "Nathan's Cave" ar an áit in 1799, ainmnithe as tiarna talún áitiúil.
Séacla. Úsáidtear an téarma séacla chun tagairt a dhéanamh do roinnt crústach deiceapódach, cé gur féidir leis na hainmhithe beachta a chlúdaítear a bheith éagsúil. Tríd is tríd, cuimsíonn séaclaí aon cheann de na grúpaí a bhfuil colainn fadaithe orthu agus an snámh mar phríomh-mhodh gluaiseachta — Caridea agus Dendrobranchiata go hiondúil. I roinnt réimsí, áfach, úsáidtear an téarma níos cúinge agus d'fhéadfadh sé a bheith teoranta do Caridea, do speicis níos lú de cheachtar ghrúpa nó do speicis mhuirí amháin. Faoin sainmhíniú níos leithne, d’fhéadfadh gurbh ionann an séacla agus cloicheáin, ag clúdach crústaigh snámha a bhfuil súile ar ghais orthu agus eireabaill mhóra chaola (abdómain), féasóga fada (aintéiní) agus cosa caola. Is gnách go dtugtar cloicheán ar chrústach beag ar bith atá cosúil le séacla. Snámhann siad ar aghaidh trí dul ag lapadaíl le snámhacháin ar an gcuid íochtair dá gcuid abdóman, cé go ndéantar a bhfreagra ar éalú trí roptha go mion minic a thabhairt dá eireaball ag tiomáint siar iad go han-tapa. Tá cosa siúil láidre ag portáin agus gliomaigh, ach tá cosa tanaí leochaileacha ag séaclaí a úsáideann siad go príomha le haghaidh seasaimh.
Dealbhaodh. I miotaseolaíocht na nGael, ba rí é Dealbhaodh (Sean-Ghaeilge Delbáeth nó Delbáed), le brí "riocht tine". Ba é Aonghas nó Oghma na dTuath Dé Danann a athair, agus ba í Eithne na bhFomhórach a mháthair. Tháinig sé i gcomharbacht ar a gharmhac Eochaid Ollathair (Daghda) mar Ard-Rí na hÉireann. Bhí sé i gceannas ar na Tuatha Dé Danann agus Fomhóraigh aontaithe ar feadh deich mbliana, sular mharaigh a mhac Fiacha é.
Clann.
Bhí triúr iníonacha ag Dealbaodh lena bhean chéile Earnmas, agus iad ná an triúr bandéithe eapainmneacha Ghaelacha "Ériu", Banbha agus Fódhla.
De réir cuid de "Leabhar Gabhála na hÉireann", bhí triúr mac ag Dealbaoth, agus iad ná Brian, "Iuchar" agus "Iucharba". Deirtear chomh maith go raibh "Tuirill Biccreo" mar ainm aige.
Mhaígh an dream ársa darbh ainm "Delbna" gurbh iad a mhuintir iad.
Comhainmneacha agus leaganacha eile.
Is amhlaidh go bhfuil Dealbaodh ar chomhphearsa le dia na toirní, "Tuireann", os rud é go n-aithnítear é mar "Tuirill Biccreo", athair Bhriain, "Iuchair", agus "Iucharba".
Tugadh an t-ainm Dealbaodh do "Lugaid mac Tail", tar éis dó tine draíochta a lasadh, a tháinig cúig tsruthán aisti.
Sa mhír chéanna de Leabhar Gabhála na hÉireann, aithnítear Dealbaodh eile – "Delbáeth Mac Neit" – mar shin-sean-athair "Tuirill Biccreo".
Iasaídigh. Is grúpa eitneach lonnaithe san Mheaspatáim iad na Iasaídigh. Is í an Choirdis a bpríomhtheanga.
Eachtraí.
Sa mbliain 2014 bhí go leor cainte sna meáin faoin slad a bhí ISIS a dhéanamh ar ghrúpa beag Iasaídeach (Yazidi) a bhí ina gcónaí thart ar chathair Sinjar i dtuaisceart na hIaráice. Bhí SI á ndíbirt seo as a dtithe agus as a ngabháltais. Maraíodh breis is 3000 fear agus seanduine de na Yazidi. Díoladh breis is 6000 bean agus a bpáistí ar mhargaí sclábhaíochta is gnéis. A gcoir – gur ainchreidmhigh a bhí iontu nár ghéill d’Ioslam.
Jacinda Ardern. Polaiteoir agus an 40ú Príomh-Aire na Nua-Shéalainne is ea Jacinda Kate Laurell Ardern, a rugadh ar an 26 Iúil 1980. D'éirigh sí as a post mar Phríomh-Aire .
Príomh-Aire.
Déantar comparáidí go rialta idir Ardern agus an tUachtarán Trump ó tharla gur toghadh an bheirt acu i bhfómhar na bliana 2017.
Tharla Oll-lámhach Christchurch ar an 15 Márta 2019 (dúnmharaíodh 51 duine). Dúirt Ardern go n-íocfadh an Stát as sochraidí na marbh, go gcuirfí dlíthe nua faoi ghunnaí i bhfeidhm (agus rinneadh sin taobh istigh de sheachtain) agus go ndéanfaí iniúchadh go hidirnáisiúnta ar an mbealach a dtéann na meáin shóisialta i ngleic le teachtaireachtaí a bhaineann le foréigean. Bhí Ardern tuisceanach i ndáiríre agus moladh go hard í ag an am.
Chuir Ardern dianghlasáil docht i bhfeidhm mar gheall ar phaindéim Covid-19. Bhí cuid de mhuintir na Nua-Shéalainne sáinnithe thar sáile idir Márta 2020 agus Feabhra 2022.
Éirí as.
Ar 19 Eanáir 2023, bhí sé fógartha ag Ardern go mbeadh sí ag éirí as i mí Feabhra, mar go raibhsí “spianta”. Bhí ard-mheas uirthi ó toghadh í ina Príomh Aire i 2017, ach bhí go leor tacaíochta caillte aicí sa bhliain 2022/2023 agus deacrachtaí i ndán don gheilleagar ; bhí amhras faoi mar a d’éireodh léi in olltoghchán an fhómhar 2023.
Polláire. Is ceann de dhá oscailtí sheachtracha an cuas na sróine i veirteabraigh a admhaíonn aer go na scamhóga agus bolann chuig an néaróga bholtanacha é polláire'
Tras-substaintiú. Is iompú an substaint gnéithe Eocairisteach san corp agus fuil Críost ag coisreacan, níl ach an chuma arán agus fíon ann go fóill é Tras-substaintiú.
Feabhsaitheoir (bitheolaíocht). Is éard is feabhsaitheoir ann réigiún gearr ADN ar féidir le músclóirí (próitéiní) nascadh leis chun gur dóichí go dtitfidh tras-scríobh géine áirithe amach. Is iondúil go luaitear na próitéiní seo mar fhachtóirí tras-scríofa. D’fhéadfaidís a bheith suite suas le aon mheigiphéire bunanna amháin (1,000,000 péire bunanna) ón ngéin, suas nó síos ón láthair thosaithe. Tá na céadta míle feabhsaitheoir i ngéanom an duine. Tá siad le fáil i bprócaróit agus in eocaróit.
Idirghníomhaíonn na próitéin seo leis an meán iompair, rud a earcaíonn polaiméaráis II agus na fachtóirí tras-scríofa ginearálta chun go dtosóidh siad ag tras-scríobh na ngéinte. Tá feabhsaitheoirí le fáil laistigh d’iontróin freisin. Is féidir feabhsaitheoir iompú sa treo eile gan a fheidhmiú a athrú. Is féidir feabhsaitheoir a bhaint amach agus é a chur isteach in áit eile sa chrómasóm, agus rachaidh sé i bhfeidhm go fóill ar thras-scríobh géinte. Sin cúis amháin gur féidir le hiontróin lorg a fhágáil cé nach n-aistrítear iad. Tá feabhsaitheoirí le fáil freisin sa réigiún easónach de ghéin neamhghaolmhar, agus is féidir leo dul i bhfeidhm ar ghéinte i gcrómasóm eile.
Fánaid. Leithinis idir Loch Súilí agus Cuan Mhaoil Ruaidh is í Fánaid ( ), ar chósta thuaidh Thír Cónaill. Is ceantar Gaeltachta é. Is ceantar álainn iargulta é ina bhfuil réimse mór ainmhithe agus éain fian le feiceáil. Tá clú ar an leithinis mar gheall ar an eibhearr uathúil atá ann, Eibhear Fhánada. Usaideadh an t-eibhear seo sa tionscal tógála thart fán domhan, go hairithe i nDún Éideann. Bhí tionscal mór eibhirr i bhFánaid i lár an 20ú haois. Is í feirm iasc bhradain 'Marine Harvest' an phríomhthionscal agus an príomhfhóstaitheoir sa reigúin anois. Tá cósta garbh i bhFánaid ina bhfuil cuid mhór suimheanna fá choinne iascaireachta. Tá clú ar an cheantar as ucht an iascaireacht mhaith glasán agus ronnach atá ann.
Is ceantar é le cuid mhór radharcanna, agus tá cuid mhór tránna ann fósta. Fosclaíodh droichead nua 'Harry Blaney' le déanaí, a cheanglaíonn leithinis Fhánada le leithinis Rosguill. Tá sé níos furasta d'thuraistheoirí freastal ar an cheantar dá bharr. 
Tá club pheile Gaelaí amháin sa cheantar, 'Gaeil Fhánada', agus club socair, ar a dtugtar 'Fanad United' an dá phríomhchlub spóirt sa cheantar, agus tá cuid mhór bainte amach acu. Cuireadh tosacht le club sacair eile sa cheantar le déanaí, ar a dtugtar 'Mulroy Celtic'. 
Tógadh an teach solais ar cheann Fhánada sa bhliain 1817. Le linn an Chéad Chogadh Domhanda, ba é Loch Suilí an bhunáit phríomha fá choinne loingeas na gcomhghuaillithe, agus bhí cionn Fhánada ag gardáil an bhealaigh chun na háit.
Fosclaíodh Teach Solais Fhánada do chuairteoirí sa bhliain 2016 agus tá líon mór turasóirí ag tarraingt ar an áit ó shin. Thig le daoine fanacht ins an teach solais thar oíche, agus tá ráth mór ar an tsuíomh fá láthair.
Ciaran Carson. File, úrscéalaí, aistritheoir agus ollamh ba ea Ciaran Carson (rugadh 1948 i mBéal Feirste), áit a raibh cónaí air go deireadh a shaoil. Cailleadh é an 6 Deireadh Fómhair 2019 in aois a 70 bliain.
Saol.
Gaeilgeoirí ab ea a thuismitheoirí agus tógadh é le Gaeilge. D'fhreastail sé ar "St. Marys CBSG" sular fhreastal sé ar Ollscoil na Banríona i mBéal Feirste áit ar bhain sé céim amach sa bhéarla. Tar éis fhágaint na hollscoile dó chaith sé fiche bliain mar Oifigeach na hEalaíona Traidisiúnta i gComhairle Ealaíona Tuaisceart na hÉireann. Ceapadh mar Ollamh sa rannóg Bhéarla in Ollscoil na Banríona sa bhliain 1998 é mar a raibh sé ina Stiúrthóir ar Ionad Filíochta Seamus Heaney. Taobh amuigh dá scríbhneoireacht torthúil, ba cheoltóir cumasach é freisin.
Tom Stoppard. Is drámadóir agus scríbhneoir scannán Briotanach é Sir Tom Stoppard. Ar 3 Iúil 1937 a rugadh é in Zlín na Seicslóvaice. Sa bhliain 2008, rangaigh an "The Daily Telegraph" é mar uimhir 11 ar a liosta sin acu "na 100 duine is cumhachtaí i gCultúir na Ríochta Aontaithe".
D'éirigh le teaghlach Stoppard éalú ón tSeicslóvaic an lá a rinne na Naitsíoch ionraic ar an tír sa bhliain 1939. Thug siad aghaidh ar Shingeapór. D'fhan athair Tom, ar dhochtúir é, chun cuidiú le arm na Breataine sa choimhlint i gcoinne na Seapánaigh. Fuair a athair bás ag na Seapánaigh, i gcampa géibhinn dar le Tom. Chuir an teaghlach fúthu san Astráil ar feadh tamaill, ansin d'aistrigh siad go dtí an India agus chaith siad na blianta 1943–1946 sa tír úd. D'fhreastail sé ar scoil ilchine in Darjeeling agus tugadh ainmneacha i mBéarla dósan agus dá dheartháir Petr, chomh maith le sloinne Sasanach. Ag deireadh an chogaidh, sa bhliain 1946, chuaigh siad go Sasana. D'fhreastail sé ar scoileanna in Nottingham agus in Eabhrac.
Agus é ina fhear óg, d'oibrigh sé ar dtús mar iriseoir, ansin mar léirmheastóir drámaí agus ansin, sa bhliain 1960, mar dhramadóir.
Clare sa Spéir. Is scannán é Clare sa Spéir. Tá sé ar an gcuraclam Ardteistiméireachta. Aisteoirí sa scannán is ea Bríd Ní Neachtain (Clare, an príomhcharachtar) agus Seán McGinley (Eoin, a fear céile).
Plota.
Bhí Clare bréan dá saol. Bhí a clann i gcónaí ag argóint le chéile agus í ag déanamh a seacht ndícheall rudaí a chur i gceart. Níor tugadh aon aitheantas dá cuid iarrachtaí. Maidin amháin, chuala sí gur sháraigh fear amháin an churiarracht dhomhanda. B'insporáid é seo di. Shocraigh sí dul suas i dteachín crainn do 32 lá chun curiarracht dhomhanda fanacht sa chrann a shárú. Ar dtús, bhí Eoin an-mhíshásta léi ach tar éis tamaill d'fhoghlaim Eoin go raibh sí ag lorg buíochas dá cuid iarrachtaí. Thug sé cabhair di agus chaith sé am léi sa teachín crainn.
Chuaigh sí amach den teachín crainn tar éis 32 lá. Níor sháraigh sí an churiarracht dhomhanda mar bhí 32 bliain i gceist. Mar sin féin, bhí gach duine go sona sásta ag an deireadh.
Snow Patrol. Grúpa rac-cheoil is ea Snow Patrol. Bunaíodh an grúpa i nGlaschú. Is baill den grúpa iad Gary Lightbody Jonny Quinn, Nathan Connolly, Paul Wilson agus Tom Simpson faoi láthair. Ba bhall é Mark McClelland ó 1994 go 2005, agus ba bhall é Mike Morrison ó 1994 go 1995.
An Chéad Chloch. Is cnuasach gearrscéalta leis an scríbhneoir Éireannach Pádraic Ó Conaire é An Chéad Chloch, a foilsíodh den chéad uair sa bhliain 1914. Ocht ngearrscéal atá ann, cuid acu atá bunaithe ar eachtraí ón Tiomna Nua agus cuid eile ata lonnaithe i dtír fhicseanúil na nAibitíneach.
Meastar go bhfuil "An Chéad Chloch" ar cheann de na leabhair is tábhachtaí sa Nua-Ghaeilge. Mar sin féin, tharraing téamaí rúndiamhra agus earótacha an leabhair conspóid nuair a foilsíodh é i gcéaduair.
Maol Hosae. Is sráidbhaile beag í Maol Hosae ("Mulhussey" as Béarla) i gContae na Mí. 
Léiríonn daonáireamh 2006 go bhfuil 62% de na háitritheoirí 3 bliana d'aois agus níos mó ábalta Gaeilge a leabhairt- sin 177 iomlán. 33 a labhraíos í go laethúil, 26 go seachtainiúil, 61 go hannamh, agus ní labhraíonn 51 duine ariamh í. Cé nach bhfuil aon fhoinsí oifigiúla ann maidir le creidimh reiligiúnacha mhuintir na háite, glactar leis go ginearálta go bhfuil an daonra beagnach go hiomlán ina gCaitlicigh Rómhánacha le roinnt leanaí ar baill iad de Eaglais na hÉireann ag freastal ar scoil na háite fosta.