Trelis/gawiki huggingface dataset:
UEFA Europa League. Is comórtas sacair é an UEFA Europa League i gcomhair clubanna sacair na hEorpa, eagraithe ag UEFA. Is é an dara comórtas idirnáisiúnta is tábhachtaí san Eoraip, i ndiaidh Sraith na gCuradh. Cáillíonn clubanna don chorn ag brath ar feidhmíocht an chlub sa tsraithchomórtais agus an corn náisiúnta. Thosaigh an comórtas sa bhliain 1971 agus bhí sé ann in ionad an Choirn Idirchathair. Sa bhliain 1999 fuaireadar réidh le Corn do curraithe Corn agus cumaiscaíodh é le Corn UEFA.
Roimh 2009, thugtaí "UEFA Cup" nó "Corn UEFA" air. Chomh maith le seo bhí comórtas darbh ainm an "Corn Intertoto", ach cumaiscíodh é isteach leis an UEFA Europa League.
José Mourinho. Is traenálaí peile é José Mário dos Santos Félix Mourinho (rugadh é ar an 26 Eanáir 1963 i Setubal na Portaingéile). Tá sé ina thraenálaí ar an bhfoireann AS Roma.
Gairmréim traenála.
Chuir Mourinho tús lena ghairmréim leis an bhfoireann Benfica, agus bhí sé i gceannas orthu ar feadh naoi gcluiche. Sa bhliain 2001, chuaigh sé go dtí Leiria chun a bheith ina thraenálaí ar U.D. Leiria. Ina dhiaidh sin, bhí seal rathúil aige le Porto idir 2002 agus 2004, ina bhuaigh siad an Corn UEFA (2003), Sraith na Seaimpíní (2004) agus an Liga Portaingéalach faoi dhó.
Chelsea.
Sa tsamhradh 2003, cheannaigh Roman Abramovich an club Sasanach Chelsea. Thaitin Mourinho go mór le Abramovich, agus sa bhliain 2004 d'fhág Mourinho slán le Porto agus chuaigh sé go dtí Londain chun post a ghlacadh leis an gclub. Chuir Abramovich a lán airgead sa chlub, agus thosaigh siad ag ceannach imreoirí gan mhoill. Thosaigh Mourinho mar thraenálaí i mí Iúil sa bhliain 2004.
Sa tséasúr 2004/05, bhuaigh Chelsea Premier League agus Corn na Sraithe. Sa bhliain 2005/06, bhain siad an Príomhroinn amach arís, ach níor éirigh leo a dhéanamh amhlaidh i Sraith na gCuradh. B'é Learpholl a rinne an éacht seo. Bhuaigh Mourinho an gradam Traenálaí na Bliana don bhliain 2006.
I rith an tsamhraidh 2006, cheannaigh Abramovich na himreoirí Michael Ballack agus Andriy Shevchenko, cé go raibh Mourinho féin sa tóir ar Samuel Eto'o. I mí Mheán Fómhair, bronnadh cárta dearg ar Bhallack i gcluiche in aghaidh Learpholl. I mí Eanáir, 2007, bhí argóint idir Mourinho agus Abramovich, mar bhí Ballack agus Shevchenko ag imirt go dona. Bhí teannas idir an bheirt as seo amach, ach bhuaigh Chelsea Corn na Sraithe agus Corn F.A. fós.
Sa tséasúr nua 2007/08, bhuaigh Chelsea an chéad chluiche i gcoinne Birmingham City, agus an cluiche ina dhiaidh sin i gcoinne Reading. I mí Mheán Fómhair, áfach, ní raibh Chelsea in ann an ceann is fearr a fháil ar Blackburn Rovers, Aston Villa agus Rosenborg. Ar an 20 Meán Fómhair, 2007, d'fhág Mourinho a phost, agus cuireadh Avram Grant isteach ina áit.
Internazionale.
Thosaigh Mourinho mar thraenálaí ar Internazionale ar an 2 Meitheamh, 2008. Bhuaigh Inter an SuperCorn Iodálach i mí Lúnasa 2008. I Sraith na gCuradh, bhuaigh Inter an chéad chluiche agus imríodh comhscór sa chéad chluiche eile. Bhuaigh Inter an Serie A, an Coppa Italia agus Corn na hEorpa sa bhliain 2010.
Liosta trófaí.
Porto:
Chelsea:
Internazionale:
An Chéad Chogadh idir na Rómhánaigh agus na Giúdaigh. Tharla An Chéad Chogadh idir na Rómhánaigh agus na Giúdaigh idir na blianta 66 agus 73 AD. Thosaigh an t-éirí amach sa bhliain 66AD i Iúdáia de bharr aighneas idir lucht creidimh Ghiúdach agus na Gréagaigh. 
I dtosach d'éirigh leis na Ghiúdaigh agus scriosadar agus mharaíodar an t-arm Rómhánach, timpeall sé mhíle saighdiúir, a bhí lonnaithe in Judaea fán am sin. Chuir sin olc nach beag ar na Rómhánaigh, a bhailigh arm láidir de 60,000 mhíle saighdiúir faoi cheannas Veaspáisian agus níos déanaí, tar éis Impire na Róimhe a dhéanamh de Veaspáisian sa bhliain 69, a mhac Títeas, a bheadh ina Impire freisin, le smacht a chuir ar na nGiúdaigh. Scriosadar agus réabadar an tír i rith blianta an t-éirí amach. Níor fhágadar cloch ar chloch de theampall mór na Ghiúdaigh. 
Chuireadh timpeall milliún daoine chun bás agus rinneadh sclábhaí de chuid mhaith Ghiúdaigh eile i rith na mblianta seo. 
Chuireadh dhá éiríthe amach eile faoi chos sa chéad bhliain dár gcionn, Cogadh Kitos (115-117AD) agus Éirí Amach Bar Kokhba (132-135 AD).
Deirtear gur de dheasca na húafáis seo is ea a thosaigh muintir an Judaea ag scaipeadh thart fán domhan mór. Bhí tionchar ollmhór ag na heachtraí seo ar stair an domhain amach ansin.
Teorainn Roche. Tugtar teorainn Roche nó ga Roche ar an teorainn timpeall na rinne neimhe nach gceadaítear satailítí i bhfoirm shreabhach taobh istigh di. Is é sin, dá mbeadh deoir mhillteanach leachta ag timpeallú na rinne neimhe taobh istigh de theorainn Roche, thitfeadh sí as a chéile agus na fórsaí taoide á streachailt as a chéile, agus dá mbeadh sí á timpeallú taobh amuigh den teorainn chéanna, choinneodh a himtharraingt féin le chéile í. Ar ndóigh, ní leacht a bhíonn i gceist le satailítí na reann neimhe - bíonn na gealacha comhdhéanta as cloch agus as oighear. Mar sin féin, tá tábhacht phraiticiúil le teorainn Roche mar choincheap. An smionagar a bhíonn ag timpeallú an phláinéid, cuir i gcás, déanfaidh sé fáinne thart ar an bpláinéad taobh istigh de theorainn Roche; ach taobh amuigh den teorainn, tiocfaidh sé le chéile, ionas go gcruthófar satailít nua. Sin é an cineál claonadh a bheidh ann, ar a laghad.
B'é an réalteolaí Francach Édouard Roche a d'oibrigh amach an taobh matamaiticiúil den scéal thiar sa bhliain 1848, agus is as a hainmníodh an coincheap.
Foirmle.
San fhoirmle seo, is ionann:
Beamish. Lionn dubh, nó pórtar, is ea Beamish Genuine Irish Stout. Táirge de chuid Beamish &amp; Crawford is ea é agus bíonn sé á ghrúdú i dtuaisceart Chathair Chorcaí, Éire. Tá neart c. 4.3% alcóil ann, agus 38-44 aonad searbhais. Tá sé ar fáil in Éirinn ar buacaire i dtithe tábhairne agus i gcannaí ach baineadh den mhargadh idirnáisiúnta é sa mbliain 2009.
The Cork Porter Brewery a bhí ar an ngrúdlann bhunaidh, a bhí lonnaithe i ndeisceart na cathrach. William Beamish, William Crawford, Richard Barrett agus Digby O'Brien a chuir ar bun í, ar 13ú Mí Eanáir 1792. Bhí an-rath ar an bhfiontar agus bhí táirgeacht de 100,000 bairille aige fé bliain a 1805. Deineadh comhlacht poiblí dhi i mbliain a 1901 agus bhí a neamhspleáchas aige seo go bliain a 1962, nuair a thóg Carling O'Keefe Limited, ilchomhlacht grúdlannaíochta Ceanadach, seilbh iomlán air.
Mar sin féin, fágadh méid áirithe smachta ar a chuid cúrsaí féin ag Beamish &amp; Crawford fén seilbh seo agus ina dhiaidh sin, nuair a cheannaigh Elders IXL na hAstráile Carling O'Keefe (1987) agus nuair a dhíol Elders Beamish &amp; Crawford le Scottish &amp; Newcastle i mbliain a 1995 (Fosters Group a bhí ar Elders um an dtaca sin).
I mbliain a 2008, cheannaigh cuibhreannas de chuid Heiniken International agus Carlsberg Scottish &amp; Newcastle agus an bhliain chéanna fógraíodh go raibh Beamish &amp; Crawford le dúnadh. Dúnadh an ghrúdlann an bhliain dár gcionn agus aistríodh grúdú Beamish Genuine Irish Stout go grúdlann Heiniken sa Linn Dhubh i dtuaisceart Chathair Chorcaí. Grúdlann Murphy is ea í seo, go dtugtar Grúdlann Thobar Muire uirthi de ghnáth.
Mido. Is imreoir sacair é Ahmed Hossan Hussein Adelhamid () (r.23 Feabhra, 1983 i Caireo, An Éigipt). Imríonn sé faoi láthair le Wigan Athletic sa Premier League.
Blianta imeartha.
El-Zamalek sa hÉigipt an chéad chlub ar bhain sé leis. D'imir sé le K.A.A. Gent sa séasúr 2000 - 2001 agus chuir aon chúl déag. D'imir sé le Ajax san Ísiltír ó 2001 go 2003 agus chuir a lán cúl. D'imir sé le Marseille ó 2003 go 2004 agus bhí sé ag imirt le A.S. Roma ó 2004 go 2006.
Tottenham Hotspur
D'imir sé le Spurs ó Mhí Eanáir 2006 go dtí Samhradh 2007. Bhí ocht gcluiche is daichead aige agus chuir sé trí chúl déag, ach níor thaitin sé le Martin Jol sa bhliain 2007.
Middlesbrough
Ba mhaith le Gareth Southgate é agus cheannaigh sé Mido i Samhradh 2007. Sa séasúr 2007/08 bhí deich gcluiche ag Mido agus chuir sé dhá chúl, ach ní raibh sé sásta. Sa séasúr 2008/09 d'imir sé sé chluiche agus chuir trí chúl in aghaidh Tottenham, Learpholl agus Portsmouth, rud a thug an-sásamh dó.
Wigan Athletic
Tá sé ar iasacht ag Wigan anois, agus chuir cúl sa chéad chluiche leis an chlub in aghaidh Liverpool i Eanáir, 2009. 
Tagairtí.
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1983
[[Catagóir:Daoine Éigipteacha]]
Nikolai Rimsky-Korsakov. Cumadóir ceoil ab ea Nikolai Andreyevich Rimsky-Korsakov (Rúisis: Николай Андреевич Римский-Корсаков, Nikolaj Andreevič Rimskij-Korsakov, freisin Nikolay, Nicolai, agus Rimsky-Korsakoff, rugadh Tikhvin, in aice le Novgorod, 18 Márta 1844; d'éag Lybensk, in aice le St Petersburg, 21 Meitheamh 1908). Ba é duine de na cumadóirí ceoil ba chlúití lena linn agus bhí tionchar aige ar chuid mhaith cumadóirí. Bhain sé an chlú is mó amach dá chuid ceoldrámaí agus amhráin. Ba bhreá leis bheith ag scríobh ceol bunaithe ar an mbéaloideas agus seanscéalta a mhuintir. Bhí saol thar a bheith torthúil aige. Ag pointe amháin bhí sé mar mhúinteoir ag Sergei Prokofiev.
Ceann de na píosaí is cáiliúla dár scríobh sé ná Sheherazade, scéal an bhean úd i Míle Oíche agus Oíche. Píosa eile leis atá aitheanta go forleathan ná "The Flight of the Bumble Bee" (Eitilt na Beiche).
ceoldrámaí
Ceoldrámaí.
Cé go bhfuil aithne níos fearr ag Rimsky-Korsakov san Iarthar ar a chuid saothar ceolfhoirne, tá a chuid ceoldrámaí níos casta, ag tairiscint éagsúlacht níos leithne d’éifeachtaí ceolfhoirne ná mar atá ina shaothair uirlise agus a scríbhneoireacht ghutha bhreá.
Fearóiciainíd photaisiam. [
Is comhdhúil chomhordanáidithe é fearóiciainíd photaisiam, leis an fhoirmle K4[Fe(CN)6]·3H2O.
Afonso Alves. Is iarimreoir sacair é Afonso Alves Martin Junior (r.30 Eanáir 1981 in Belo Horizonte, An Bhrasaíl). D'imr sé le Middlesbrough i measc clubanna eile, agus ba le Gharafa a raibh sé ag imirt ag deireadh a ré.
Na blianta mar imreoir.
D'imir sé le Atlético-MG ó 1997 go 2002 agus bhí sé ag imirt le Örgyte IS ón séasúr 2002/2003. Chuaigh sé go dtí Malmö FF ar 2004 agus d'aimsigh sé 29 chúl le an chlub. D'imir sé le SC Heerenveen ó 2006 go 2008, agus scór sé 45 chúl sa 39 cluichí. 
Is maith leo a lán clubanna Alves agus ba mhaith leis an move i Nollaig 2007. Ní raibh an bainisteoir ar áthas.
Middlesbrough.
Ba mhaith leis Gareth Southgate an imreoir agus cheannaigh sé sa Eanáir, 2008 ó £12 million. Ar an séasúr 2007/2008, scór Afonso cúig chúl, agus dhá chúl v Manchester United i Aibreán, 2008. 
Scór sé an "hat-trick" v Manchester City i mí Bealtaine. Bhuaigh Middlesbrough an cluiche 8-1. Ar an séasúr anois, scór sé dhá chúl, v Stoke City i 30 Lúnasa agus v Blackburn Rovers i 25 Deireadh Fómhair. Is maith le Alves Middlesbrough, agus tá sé ag imirt le a lán cluichí.
An Ceathrú Póilí. Siopa leabhar neamhspleách atá sa Cheathrú Póilí atá lonnaithe i gCultúrlann McAdam Ó Fiaich ar Bhóthar na bhFál i gCeathrú Gaeltachta Bhéal Feirste. Bunaíodh an tsiopa i 1983. Díolann an tsiopa leabhathaí Gaeilge agus taifeadtí agus uirlisí Ceoil Traidisiúnta Gaelach agus agus ceardaíocht go príomha ach díolann siad na céadtaí leabhar Béarla fá stair agus polaitíocht na hÉireann chomh maith. 
Stair.
1983–2010.
Bunaíodh An Ceathrú Póilí i 1983 agus bhí sé lonnaithe in Ardscoil Bhéal Feirste. I ndiaidh do thine an Ardscoil a scriosadh i 1984, bhí saol fánaíochta ag an siopa go dtí gur bunaíodh Cultúrlann McAdam Ó Fiaich i 1991 i sean-Eaglais Phreispitéireach an Bhealaigh Leathan ar Bhóthar na bhFál. Úsáidíodh an t-ionad mar mheánscoil Gaelach, Méanscoil Feirste (ar a dtugtar Coláiste Feirste anois agus atá loinnithe i bPáirc Radharc na bhFeá sa lá atá inniu ann) agus mar spás amharclainne leis an siopa leabhar suite ar an bhunurlár in aice leis An Caifé Glas (ar a dtugtar "Bia" anois). 
2011 - go dtí an lá atá inniu ann.
Rinne athchóiriú ar An Ceathrú Póilí i 2011 agus d'athoscail an tUachtarán Máire Mhic Giolla Íosa an Cultúrlann in 2011. Thosaigh an siopa ag díol ar líne i Meán Fómhair 2016. Bíonn seoltaí leabhair a reáchtáil go rialta ann i gcomhar leis na bhfoilsitheoirí Coiscéim, Cló Iar-Chonnacht agus An Gúm .
Fís Adomnáin. Ní fios cé hé údar an tsaothair litríochta seo — Fís Adomnáin — ina maítear go gcuirtear síos ar a bhfaca Adomnán Naofa (a cailleadh sa bhliain 704) nuair a taibhríodh Ifreann agus na Flaithis dó. Creidtear gur san deichiú aois nó san aonú aois déag a scríobhadh é agus táthar den tuairim nach suarach a thábhacht sa litríocht mheánaoiseach; go deimhin tá sé ráite gur réamhtheachtaire Gaelach na Coiméide Diaga é, saothar ó pheann an fhile Íodálaigh, Dante.
Práta. Planda iomráiteach a tháirgeann tiúbair is ea an práta (nó an "Spáinneach Geal", nó "préata" nó "fata"; "Solanum tuberosum"). 
Speiceas.
Nuair a fhástar plandaí nua ó na tiúbair, is clóin iad seo de na máthairphlandaí. Is luachmhar é seo mar gur féidir tréithe fabhracha a chaomhnú. Tá na mílte cineálacha ann, iad uile den speiceas céanna. 
Tá suas le 160 speiceas sa nádúr, agus níl siad gaolta go dlúth i gcónaí. 
Stair.
Planda atá dúchasach do Mheiriceá Theas is ea an práta, áit ar saothraíodh é le fada fada le cineálacha buntúsacha mar bharr ó 200 AD ar a laghad. Sna hAindéis Arda ó cheann ceann na hilchríche a bhíodh an práta roimh theacht na nEorpach. 
Mar sin, tháinig an práta as Meiriceá Theas ó thús. Timpeall lár an 16ú céad a tugadh isteach sa Spáinn é, agus uaidh sin scaip sé ar fud na hEorpa.
Tá fabhalscéal eile ann, gur thug an ridire Walter Raleigh an práta go hÉirinn as Meiriceá Theas. Ar an 28 Iúil 1586, cuireadh an práta (an práta milis) don chéad uair in Éirinn. Ach is finscéal ann, is cosúil.
Tá finscéal ann gur tháinig an práta go hÉirinn an chéad uair le seoltóirí Spáinneacha ag teitheadh ó na Sasanaigh ,i ndiaidh an ionsaí mírathúil le hArmáid na Spáinne sa bhliain 1588. Ach tuagadh an t-ainm "Spáinneach Geal" ar an práta ar dtús, gur tháinig an práta go hÉirinn le trádálaithe as an Spáinn. 
Talmhaíocht.
Faoi seo táirgtear 90% de phrátaí an domhain sa seandomhan, oirthear na hEorpa go háirithe. Tá a tháirgeadh domhanda ionchurtha i dtábhacht le táirgeadh na ríse agus na cruithneachta; é de 314 billiún tona sa bhliain 2011, an tríú barr is mó fásta i ndiaidh an dá bharr eile sin. Is sna tíortha oir-Eorpacha a ídítear na prátaí is mó ná aon áit eile; sa bhliain 2011, b'í an Bhealarúis an tír a d'ídigh an méid is airde ar domhan díobh: 185kg in aghaidh an chónaithe. 
Tá claonadh ag prátaí le galair éagsúla, galair víreasacha is dúchan go háirithe. Bíonn taighdeoirí is síolraitheoirí ag iarraidh póir fhrithsheasmhacha le táirgiúlacht fheabhsaithe a shaothrú an t-am ar fad, agus san iarracht seo tá na speicis fhiáine le tréithe frithsheasmhacha éagsúla an-tábhachtach sa linn géinte. 
Cócaireacht.
Is iomaí cineál bia a dhéantar le prátaí. B'fhéidir gurb iad sceallóga an bia is coitianta a dhéantar le prátaí. Déantar brioscáin phrátaí astu freisin. Táthar an-chosúil lena chéile ach amháin go bhfuil sceallóga níos tibhe agus níos tanaí ná brioscáin phrátaí. Itear sceallóga te; itear brioscáin phrátaí ag teocht an tseomra. Is iomaí blas a bhíonn ar mbrioscáin phrátaí amhail salann agus fínéagar, cáis agus oinniún, blas bagún deataithe, blas curraí, blas Tabasco is araile.
Pat Fenlon. Is traenálaí agus iarimreoir sacair é Patrick "Pat" Fenlon (rugadh é ar an 15 Márta, 1969 i mBaile Átha Cliath, Éire). Tá sé ina thraenálaí le Bohemians sa League of Ireland.
Gairmréim imreartha.
D'imir Fenlon le Chelsea i Sasana ó 1986 go 1987. Bhí sé ag imirt le St Patrick's Athletic ó 1987 go 1991. D'imir sé le Bohemians ó 1991 agus 1994 agus chuaigh Pat go Tuaisceart na hÉireann i 1994 agus d'imir sé le Linfield ar feadh dhá bhliain. Sa tséasúr 1996/1997, d'imir sé le Shamrock Rovers. Roimhe sin, d'imir sé le Shelbourne ó 1997 go 2003.
Gairmréim traenála.
Shelbourne
D'obair sé le Shelbourne ó 2003 go 2007. Cheannaigh sé a lán imreoirí sa bhliain 2006. Bhuaigh an club Sraith na hÉireann i 2003, 2004 agus 2006, agus bhí an fhoireann ag imirt sa UEFA Champions League Third Qualifying Round.
Cathair Doire
Bhí sé ag obair le Cathair Doire ó Eanáir go Bealtaine 2007. Ní raibh na torthaí go maith agus cuireadh amach é tar éis cúpla mí. Tháinig Peter Hutton isteach mar thraenálaí nua, agus tá Stephen Kenny ag obair leis an bhfoireann anois.
Bohemians
Bhí sé ina thraenálaí le Bohemians agus bhuaigh an League of Ireland i 2008 agus chuaigh go dtí an Corn FAI Final.
Lucy Lawless. Is ban-aisteoir í Lucy Lawless a rugadh ar an 29 Márta, 1968, Auckland, an Nua-Shéalainn.
Wellington. Is é Wellington (Maorais: "") príomhchathair na Nua-Shéalainne agus an dara cathair is mó daonra sa tír sin.
Dlí Dalton. Sa teirmidinimic agus cheimic fhisiceach, maíonn Dlí Daltonː 
nó go bhfeidhmíonn gach gás ar leith, i meascán gás i soitheach, an brú céanna is a d'fheidhmeodh sé dá mbeadh sé ina aonar sa toirt sin, agus mar sin go bhfeidhmíonn páirtbhrú i gcomhréir le codán an gháis sin sa mheascán. 
Thug John Dalton an dlí eimpíreach seo faoi deara sa bhliain 1801 agus tá an dlí seo gaolta le na ghásdlíthe.
Míniú.
Sa mhata, is féidir sainmhíniú a thabhairt ar bhrú mheascán de gháis éagsúla mar an suimiúchánː
Seasann formula_3 do bhrúnna codánacha gach gás ar leith.
Á chur i gcás nach n-imoibríonn na gáis lena chéile.
nuair atá formula_5 mólchodán an i-ú chomhbhall, sa mheascán iomlán de na m-chomhbhaill.
Tugann an ghaolmhaireacht atá ar thaispeáint ina dhiaidh seo, bealach dúinn chun tiúchan toirte gáis faoi leith a thomhais.
nuair atá: formula_7 tiúchan an i-ú chomhbhall, curtha in iúl i gcodanna sa mhilliún nó ppm.
Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii. Leabhar a scríobhadh san dara chéad déag idir 1179-1190 i Laidin is ea Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii. Scríobhadh é ag manach anaithnid i gCambridgeshire, Sasana, a shínigh é féin mar "H" amháin, chun a h'umhaltacht a thaispeáint. Níos déanaí glaoitear Anraí ó Sawtry air. Aistríodh go neart teangacha eile é agus d'ob é an leabhar ar a bhí an tór is mó sna céadta bliain dár gcionn.
An Scéal.
Thaistil ridire gaelach den ainm Owein go dtí Purgadóir Naoimh Phádraig le maithiúnas a fháil ar a chuid peacaí trom. Chuireadh comhairle air bheith ina mhanach agus neart rudaí eile a dhéanamh seachas leanacht air, le maithiúnas a fháil ach dár leis, bhí a chuid peacái chomh trom sin nach raibh aon dul as ach Purgadóir Naoimh Phádraig a dhéanamh. Rinne sé amhlaidh agus instear dúinn faoin gciapadh ar fhulaing sé. I ndeireadh na dála d'fhill sé agus maithiúnas faighte aige. As seo is ea a d'fhás an nós thart faoi Éirinn agus níos faide i gcéin oilirtheacht a thabhairt ar Loch Dearg.
Carraig Álainn. Sráidbhaile in Éirinn is ea Carraig Álainn. Tá an baile suite in iarthuaisceart na tíre i gContae Liatroma. Bhí 384 duine ina gcónaí i gCarraig Álainn sa bhliain 2011.
Baile Uí Mhurchú. Baile in Éirinn is ea Baile Uí Mhurchú. Tá an baile suite in oirdheisceart na tíre i gContae Cheatharlach.
Cill Damháin. Baile in Éirinn is ea Cill Damháin. Tá an baile suite in oirdheisceart na tíre i gContae Cheatharlach.
An Dair Ríoga. Sráidbhaile in Éirinn is ea an Dair Ríoga. Tá an baile suite in oirdheisceart na tíre i gContae Cheatharlach.
Fionnmhach, Contae Cheatharlach. Baile in Éirinn is ea Fionnmhach (Béarla: "Fennagh" ). Tá an baile suite in oirdheisceart na tíre i gContae Cheatharlach.
Seanleithghlinn. Baile agus paróiste in Éirinn is ea Seanleithghlinn. Tá an baile suite in oirdheisceart na tíre i gContae Cheatharlach.
Aird Mhór. Baile is ea Aird Mhór in Éirinn. Tá an baile suite ar an gcósta i ndeisceart na tíre i gContae Phort Láirge, gar d'Eochaill.
Sráidbhaile iascaireachta atá ann. Tá cónaí ar c. 330 duine ann. 
Deirtear gurb í Aird Mhór an chéad lónnaíocht Chríostaí in Éirinn: go raibh cónaí ar Naomh Deaglán sa réigiún timpeall 350 – 450 AD agus gur thug sé an creideamh leis roimh theacht Phádraig Naofa.
Lios Mór. Baile is ea Lios Mór in Éirinn. Tá an baile suite i ndeisceart na tíre i gContae Phort Láirge.
München. Is í München ("Minga" i gcanúint na Baváire, "Munich" as Béarla) príomhchathair na Baváire, 
an ceann is faide ó dheas de stáit fheidearálacha na Gearmáine. Tá an chathair suite cois abhann an Isar, ar craobhacha í de chuid na Danóibe. 
Tá tuairim is 1.35 milliún duine ina gcónaí i München, agus dá bharr sin, is í München an tríú cathair is mó sa Ghearmáin, tar éis Bheirlín agus Hamburg. Tá München suite 50 ciliméadar ó na hAlpa Baváracha sa Bhaváir Uachtarach, 520 méadar os cionn leibhéal na farraige.
Ailtireacht agus Bonneagar.
Is é Marienplatz príomhchearnóg na cathrach. Is ann atá an foirgneamh cáiliúil, an "Neues Rathaus" (an Halla Baile Nua). Tá an Sean-Halla Baile ("Altes Rathaus") ina sheasamh in aice leis. Tá trí gheata cathrach inniu ann, an "Sendlinger Tor", an "Isartor", agus an "Karlstor" in aice leis an gcearnóg mhór Karlsplatz (nó "Stachus", mar a thugann muintir na háite uirthi). Tá Pálás Nymphenburg ar cheann de na seanfhoirgnimh is mó a tharraingíonn cuairteoirí go München, agus tá sé ar cheann de pháláis mhóra ríoga na hEorpa. Tá sé suite in iarthar na cathrach, i gceantar Neuhausen-Nymphenburg. Ba é an Prionsa Toghthóra ("Kurfürst") Ferdinand Maria a thóg an pálás sa bhliain 1664, agus bhí sé ceaptha mar bhronntanas dá bhean chéile Adelheid, toisc go raibh sí díreach tar éis oidhre a bhreith dó.
Iompar.
Chomh maith le tramanna agus busanna ar fud na cathrach, tá córas traenach ann, ar a dtugtar an "S-Bahn". Is é "Stadtbahn" is ciall leis an ngiorrúchán seo - "iarnród na cathrach". Téann an S-Bahn amach chuig na bruachbhailte, chomh maith le córas traenach faoi thalamh le sé líne, an "U-Bahn". Is é príomhstáisiún traenach München (nó an "Hauptbahnhof") an dara stáisiún is mó sa Ghearmáin, tar éis stáisiún Frankfurt.
Tá aerfort mór ag an gcathair freisin, agus eitiltí ar fud an domhain ar fáil ann.
Bhí tuairt eitleáin i "Flughafen München-Riem" ar 6 Feabhra 1958; maraíodh cuid na foirne sacair Manchester United Football Club.
Spórt.
Is as München don chlub sacair FC Bayern München. Imríonn siad a gcuid cluichí san Allianz Arena. Imríodh cuid de na cluichí i gCorn an Domhain san Arena sa bhliain 2006. 
Bhí na Cluichí Oilimpeacha ar siúl sa chathair sa bhliain 1972. Ar an 5/7 Meán Fómhair 1972, maraíodh 11 ó Iosrael ag na Cluichí Oilimpeacha. Fuair cúigear de chuid "Black September" agus póilín Gearmánach bás freisin. 
Is áit tharraingteach do thurasóirí é an sráidbhaile Oilimpeach, an "Olympiagelände" nó an "Olympiapark".
Bartolomé Colón. Ba deartháir óg le Cristobel Colón é Bartolomé Colón; (Iodáilis: "Bartolomeo Colombo"; t.1461 – 1515).
Bhí Bartolomeo ina chairteoir i Liospóin na Portaingéile sna 1470í, mar a raibh príomhionad léarscáilíochta an domhain ag an am. Lena dheartháir Cristobel thiomsaigh sé "Fiontar na nIndiacha", scéim chun greim na Portaingéile ar thrádáil na spíosraí leis an Chianoirthear a bhriseadh, trí sheoladh siar thar an Aigéan Atlantach go Oirthear na hÁise. 
Sna blianta déanacha de na 1480í chuaigh Bartoloméo a chónaí sa Fhrainc, agus rinne sé iarracht spéis rí na Fraince sa scéim a mhúscailt, mar a rinne Cristobel sa Spáinn le Banríon na tíre sin. 
Chuala Bartoloméo sa bhliain 1493 go raibh rath ar thuras a dhearthára agus chuaigh sé chun na Spáinne agus Cristobel imithe cheana féin ar a dhara thuras. Le cúnamh airgid ón choróin sheoil sé go dtí an Easpáinneoil (nó Quisqueya sa teanga Taino) i 1494 chun bualadh le Cristobel. 
D'fhan sé ar an oileán sin ar feadh sé bliana go leith (1494-1500) mar chaptaen ar cheann de na longa nó mar ghobharnóir leis an teideal Adelanto nuair a bhí a dheartháir as láthair. 
Bhunaigh sé an chathair Santo Domingo de Gusman ar an oileán idir na blianta 1494 agus 1498, atá anois ina phríomhchathair ag an Phoblacht Dhoiminiceach. Rinneadh an-chuid gearán faoina réimeas mar ghobharnóir agus cuireadh é féin, Cristobel, agus deartháir eile Giacomo (nó Diego) i bpríosún agus sheoil Francisco de Bobadilla ar ais chun na Spáinne iad i mí na Nollag 1500. Fuair siad pardún ríoga agus sheoil Bartoloméo le Cristobel ar a thuras deireanach go Meiriceá.
D'ainmnigh Cristobel Colón an t-oileán "St Bartholomé" ina onóir.
Fuair sé bás i Santo Domingo sa bhliain 1515, agus tháinig a dheartháir Diego i gcomharbacht air mar rialtóir na hEaspáinneola.