Trelis/gawiki huggingface dataset:
Haemulidae. Is fíne iad na gramhsairí (Haemulidae), d'éisc mara san ord Perciformes. Bíonn go leor acu san fharraige agus iad ar fáil go forleathan. Tá thart ar 150 speiceas i 19 genera acu, agus faightear iad i bhfionnuiscí, i ngoirt agus i sáile trópaiceach ar fud an domhain. Is creachadóirí a fhaigheann ábhar beatha ar ghrinneall na farraige, agus ainmníodh iad mar 'gramhsairí' toisc a n-ábaltacht fuaim a dhéanamh agus iad ag meilt a gcuid fiacla.
Kneriidae. Is fine bheag iad na Kneriidae, d'éisc fionnuisce san ord Gonorynchiformes, atá dúchasach don Afraic.
Tá cónaí orthu de ghnáth i mearshruthanna ardchríocha, agus bíonn na héisc seo beag, ní níos mó ná 15 ceintiméadar (5.9 orlach) ar fhad. Go gnéasach, bíonn roinnt speiceas démhorfach ,le róiséad ar gheolbhaigh na bhfireannach aosach a bhíonn in easnamh sna baineannaigh. Tá speicis eile neoitineach, ag coinneáil gnéithe larbhacha agus iad fásta. 
Aicmiú.
Tá thart ar tríocha speiceas i gceithre ghéineas: 
An fhine Kneriidae
Aerfheithicil gan foireann. Is éard is Aerfheithicil gan fhoireann (AGF), ar a dtugtar sa gnáthchaint drón (nó dordán), ná aerárthach gan píolótach daonna ar bord. Bíonn a heitilt rialaithe go neamhspleách, trí ríomhairí san fheithicil nó trí cianrialtán ag píolótach ar an dtalamh nó i bhfeithicil eile.
Bíonn éagsúlacht leathan de chruthanna, mhéideanna, chumraíochtaí, agus airíonna sna dordáin. Go stairiúil, b'aerárthach cianphíolótaithe é an dordán, ach le déanaí bíonn móréilimh ann i gcomhair córais le smacht uathrialaitheach acu. 
Forbraítear iad, den chuid is mó, le haghaidh feidhmeanna míleata agus oibriúcháin speisialta, ach freisin, úsáidtear líon beag ach i gcomhair feidhmeanna sibhialta, mar shampla póilíneacht agus smachtú dóiteáin, agus obair slándála neamhmhíleata, cosúil le faireachas píblínte. Is minic a roghnaítear AGFanna le haghaidh misin atá 'mar chúrsa gnáthaimh', 'ró-shalach', nó 'róchontúirteach'" le haghaidh aerárthaí le foireann.
Tadhg Dall Ó hUiginn. File clasaiceach Gaelach ba ea Tadhg Dall Ó hUiginn (c. 1550- c. 31 Márta 1591) ar dhuine d’fhilí móra na nGael. Ba cheann de na filí is iomráití é, ó ré-dhéanach na bhfilí Gaelach. "Chum sé filíocht a thugann pléisíúr agus taitneamh fós ceithre chéad bliain tar éis a ceaptha lena grástúlacht agus a hornáideacht, le líofacht agus foirfeacht na teanga inti".
Tugann a shaol léargas dúinn ar na filí, ar na huaisle, ar thuaisceart Chonnacht agus ar stair na nGael sa 16ú hAois.
Saol.
Muintir.
Bhí Tadhg Dall ina bhall de theaghlach d'fhilí gairmiúla ó thuaisceart Chonnacht. Tá ainm a mháthar anaithnid. Ba é Mathghamhain Ó hUiginn, file a d’éag 1585, athair Thaidhg Dhaill; mac eile leis ba ea Maol Muire (d’éag c.1590) a bhí ina ardeaspag ar Thuaim. I Luighne, Co. Shligigh, a bhí cónaí ar Mhathghamhain. 
Bhí muintir Uiginn in ann, dar leo féin, a nginealach a rianú siar go dtí Niall Naoighiallach. 
Is dóigh gurbh i Luíne a rugadh an tUiginneach, barúntacht Luighne i gContae Shligigh. Tá cruthú ar an dáta 1550 i gcáipéis in Oifig na nAnnála Poiblí faoi Mhaitiú Ó hÚiginn ó 'Dougharane' a fuair bás ar an 9 Eanáir 1558 agus a raibh a shealúchas mar ábhar fiosrúcháin i Sligeach ar an 27 Iúil 1590. 
Is in áit ar theorainn Chontae Shligigh agus Mhaigh Eo, san áit a dtugtar Caisleán an Dumha inniu air (suite i gCoistealaigh), a d'fhás sé suas. Bhí sé i gCúil re Coill nuair a d'éag sé ar 31 Márta 1591 is cosúil. 
Radharc.
Cé gur glaodh 'Dall' ar an tUiginneach, níl aon fhianaise go raibh sé dall. Tuigtear, áfach,go raibh sé 'gearr-radharcach' nó 'ar leathshúil', b’fhéidir. Thug file amháin ‘Tadhg tuadhall’ air : tuairimíonn Knott go gciallódh sin é a bheith dall sa tsúil chlé.
Saothar.
Is iad na dánta leis is minice a luaitear: ‘Nodlaig do-chuamair don Chraoibh’; ‘Fearann cloidhimh críoch Bhanbha’; ‘D’fhior chogaidh comhailtear síothcháin’; ‘Tógaibh eadrad is Éire’.
Ar Ru'ays. Is lonnaíocht suite i gCatar é Abu az Zuluf.
Ras Laffan. Is lonnaíocht suite i gCatar é Ras Laffan.
As Salatah. Is lonnaíocht suite i gCatar é As Salatah.
As Salatah al Jadidah. Is lonnaíocht suite i gCatar é As Salatah al Jadidah.
As Sani`. Is lonnaíocht suite i gCatar é As Sani`.
As Sawq. Is lonnaíocht suite i gCatar é As Sawq.
Simaisma. Is lonnaíocht suite i gCatar é Smaismah.
Ath Thaqab. Is lonnaíocht suite i gCatar é Ath Thaqab.
Umm Bab. Is lonnaíocht suite i gCatar é Umm Bab agus é suite ar chósta thiar na tíre ar Mhurascaill na Peirse. Bhí 6,094 duine a bhí ina gcónaí ann sa bhliain 2010. Oibrithe iad 96% díobh agus fir suas le 99%, mar suíomh tionsclaíochta atá ann agus is ar éigin atá buandaonra ann.
Mesaieed. Is lonnaíocht suite i gCatar é Mesaieed.
Umm Salal Mohammed. Is lonnaíocht suite i gCatar é Umm Salal Mohammed.
Al Wakrah. Is lonnaíocht suite i gCatar é Al Wakrah.
Paintéón na Róimhe. Teampall ársa sa Róimh is ea an Paintéón, tiomnaithe do na déithe go léir. Thosaigh Aigripe an tógáil i 27 RC, agus d’atóg Haidrian é i 100-25 AD. Úsáidtear an t-ainm d’ionad adhlactha laochra i dtíortha éagsúla.
Sgurra Bhreac. Sliabh in Albain Nua is ea Sgurra Bhreac (222m).
Uisge Bán. Is eas suite in Albain Nua é Uisge Bán.
Ada. Teanga ríomhchláraithe a forbraíodh do Roinn Cosanta Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Ada. Éascaíonn sí forbairt córais an-mhóra ríomhaireachta chun feidhmithe fíorchasta a láimhseáil sa bhfíoram. Ainmníodh as Augusta Ada King í, iníon an Tiarna Byron a d'oibrigh le Charles Babbage.
Adainín. C4H5N5, bun díorthaithe ó phúirín. Ceann den 5 cheann a fhaightear sna haigéid núicléasacha DNA is RNA. Bíonn sé péireáilte i gcónaí le tímín (A-T) nó le húiricil (A-U).
Robert Adam. Ailtire a rugadh i gCair Chaladain na hAlban ab ea Robert Adam (3 Iúil 1728 – 3 Márta 1792). D'éirigh leis féin is a dheartháir James Adam (1730-1794), ailtire eile, an faisean Pallaidiach a bhí i réim san ailtireacht a chlaochlú go suntasach trí athruithe grástúla rómánsacha ar bhunchruthanna éagsúla clasaiceacha a thabhairt isteach. Dhear siad troscán is córacha a bheadh oiriúnaithe do na tithe a phleanáil is a dheisigh siad.
Adamhachas. Coincheap is ea an tAdamhachas a bhí ann chomh fada siar leis an 5ú céad RC, a bhain leis na heolaithe is fealsaimh Ghréagacha Deamócratas is Leocapas, a thairg go bhfuil gach damhna comhdhéanta as cáithníní doroinnte agus gur gá a n-airíonna a mhíniú i dtéarmaí na gcáithníní sin is a n-airíonna siúd. 
Stair.
Baineadh an chéad úsáid as an téarma dúil ("stoicheia") thart ar 360 RC. Ba é an fealsamh Gréagach Platón a luaigh é ina agallamh beirte Timaeus, ar tráchtas bunúsach é ar an gceimic agus ar an bpáirt atá aici i gcomhdhéanamh na neachanna beo agus na gcorpán neamhbheo. Shíl Plato go raibh cruth speisialta ar na cáithníní is lú a bhí i ngach dúil: teitrihéadrán (tine), ochtaihéadrán (aer), icisihéadrán (uisce), agus ciúb (cré).
Chuir Locke, Boyle is Gassendi fealsúnacht choirpíneach, cosúil leis an seanadamhachas, chun cinn sa 17ú céad.
D'fhorbair fisic nua-aoiseach na gcáithníní ó bhunús eile, bunús turgnamhach fisiciúil.
Antigonis. Is baile suite i dtuaisceart Albain Nua é Antigonis (Béarla: "Antigonish"). Am Baile Mòr a thugtar air i nGàidhlig freisin. Príomhbhaile riaracháin Chontae Antigonis atá ann. Bhí cónaí ar 4,524 duine in Antigonis sa bhliain 2011.
Adamhghaiste. Feiste chun adaimh a ghaistiú trína luas a laghdú go mór trí fhuarú le léasar. Déantar an gaistiú le réimsí maighnéadacha nó léas dian léasair, fócasaithe ar phonc. Tháinig an t-adamhghaiste maighnéadoptúil, le réimsí maighnéadacha is léasair fhócasaithe, chun cinn ó 1987, agus is é seo an saghas is coitianta anois. Nuair a bhíonn na hadaimh gaistithe, is féidir staidéar a dhéanamh ar a n-airíonna agus iad a úsáid i dturgnaimh san optaic adamhach.
Baile Shidni. Is baile suite ar chósta thoir Cheap Bhreatainn in Albain Nua é Baile Shidni. Bhunaigh na Briotanaigh Baile Shidni sa bhliain 1785.
Badaig. Is baile suite in Albain Nua é Badaig.
John Couch Adams. Réalteolaí a saolaíodh i Lannast i gCorn na Breataine ab ea John Couch Adams (5 Meitheamh 1819 – 21 Eanáir 1892). Sa bhliain 1845 réamhinis sé go raibh an pláinéad Neiptiún ann ó anailís a dhéanamh ar neamhrialtachtaí i ngluaisne Úránais. Réamhinis Le Verrier é san am céanna, neamhspleách air.
Baile a' Chlamhain. Is baile suite in Albain Nua é Baile a' Chlamhain.
Eilean na Nollaig. Is oileán suite in Albain Nua é Eilean na Nollaig.
Robert Adams. Máinlia a rugadh i mBaile Átha Cliath ab ea Robert Adams (1791 – 13 Eanáir 1875). Bhí tionchar mór ag a leabhar "Treatise on Rheumatic Gout" (Tráchtas ar an nGúta Réamatach, 1857). 
Is as-san agus William Stokes atá ruaigeanna Stokes-Adams, galar croí, ainmnithe. Cuireadh Adams i Reilig Chnocán Iaróm, i mBaile Átha Cliath.
Adanóidí. Carn d'fhíochán limfeach is iad na hadanóidí atá suite mar shraith filltí taobh thiar d'oscailt an fheadán éisteachta. Tugtar "céislíní fairingeacha" orthu freisin. Nuair a atann siad i bpáiste, is féidir go gcuirfear cosc nó páirtchosc ar an oscailt sa bhfeadán aireachtála is go líonfaidh siad an tsrónfharaing, rud a dhéanfaidh athshondas mínormálta san urlabhra.
Glasbaidh. Is baile suite in Albain Nua é Glasbaidh.
Glaschu Ùr. Is baile suite in Albain Nua é Glaschu Ùr.
Baile Inbhir Nis. Is baile suite in Albain Nua é Baile Inbhir Nis.
Siorrachd a' Mhainisdeir. Is contae de chuid oirthear na hAlban Nua í Siorrachd a' Mhainisdeir (Guysborough as Béarla). I 2011 bhí cónaí ar 8,143 duine i Siorrachd a' Mhainisdeir le hais 9,058 duine i 2006.
Teangacha.
Sa bhliain 2011 bhí Béarla ar an teanga ba choitianta i Siorrachd a' Mhainisdeir agus í ina máthairtheanga ag 7,755(95.2%) duine. Bhí Fraincis ar an dara teanga ba choitianta agus í ina máthairtheanga ag 160(2%) duine. Bhí Gearmáinis ar an teanga neamhoifigiúil ba choitianta agus í ina máthairtheanga ag 55(0.7%) duine.
Galar Addison. Riocht a tharlaíonn de bharr milleadh na bhfaireog aidréineach trí ionfhabhtú (mar a tharlaíonn san eitinn scamhóige) nó frithghníomh uath-imdhíonachta. Titeann tál na gcortacaistéaróideach, éiríonn duine lag fuarchúiseach, titeann a bhrú fola, agus tagann líocha ar a chraiceann. Gan chóir leighis faigheann sé bás, agus ní mór dó stéaróidigh shaorga a thógaint go rialta lena bheatha. Ainmnithe as Thomas Addison (c 1793-1860), lia a rinne taighde ar niúmóine agus eitinn scamhóige.
CLG Londan. Is é Cumann Lúthchleas Gael, Coiste Londan an eagraíocht atá freagrach as na cluichí Gaelacha a imrítear i Londain, An Bhreatain, faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael. Tá sé mar chuid de Cumann Lúthchleas Gael na Breataine.
Páirc Smáirgaid. Is staidiam de chuid an CLG atá suite i Ruislip, Londain í Páirc Smáirgaid. Páirc bhaile CLG Londan atá ann.
Ruislip. Is baile é Ruislip atá suite sa bhuirg London Borough of Hillingdon, Londain thiar.
Liosta stairiúil lucht Gaeilge san Astráil. Liosta é seo de dhaoine a raibh baint acu le stair na Gaeilge san Astráil agus cuntas éigin le fáil orthu i bhfoinsí éagsúla. Úsáidtear leaganacha Gaeilge a n-ainmneacha má tá fianaise ann gur leagan é a d'úsáidfidís féin ó am go chéile.
Peter Morgan Jaguers. Gníomhaí Gaeilge, dealbhadóir leachtanna Ceilteacha agus fear páirte an Rialtais Dhúchais in Melbourne na hAstráile ba ea Peter Morgan Jaguers (1862 – 1932). Bhí sé chun tosaigh in Athbeochan na Gaeilge san Astráil.
Beatha.
Rugadh Jaguers i dTulach Mhór i gContae Uíbh Fhailí. Ba é mac Peter Jaguers agus Mary Casey é. Chuaigh siad go dtí Queensland sa bhliain 1865, go dtí Sydney sa bhliain 1868 agus go dtí Melbourne sa bhliain 1870. Fuair sé scolaíocht Chaitliceach. Cuireadh é ina phrintíseach lena lán ceirdeanna, agus chuaigh sé go dtí Scoil Éalaíne an Ghailearaí Náisiúnta idir na blianta 1883 agus 1884. Shiúil sé an Eoraip sula ndeachaigh sé i mbun gnó lena athair ag Jaguers &amp; Son, dealbhadóirí leachtanna agus ceannaithe marmair agus eibhir, sa bhliain 1892 in Parkville. Ar 17 Feabhra 1892 phós sé Bridget Maria Bartley, múinteoir, in Ardeaglais Naomh Pádraig in Melbourne. 
Bhí baint mhór ag Jaguers lena lán cúiseanna Éireannacha. Chuaigh sé isteach i gcoiste na craoibhe Victoriach den Irish National (Land) League (arbh é an United Irish League ina dhiaidh sin é) agus bhí sé ina rúnaí díograiseach air. Bhíodh sé ar a dhíchill ag cur chúis an Rialtais Dhúchais in Éirinn chun cinn agus é mór le Mícheál Dáibhéad (a bhí ina athair baiste ag an mac ba shine aige), le Seán Diolún agus le muintir Réamainn. 
Rinne Jaguers staidéar ar an nGaeilge agus ar a cuid litríochta, agus bhí lé aige le ceol, le healaín agus le cluichí na hÉireann. Bhí iomrá leis de bharr a chuid leachtanna Ceilteacha. Bhí sé orthu siúd a bhunaigh an Club Ceilteach in Melbourne agus ghríosaigh sé na cumainn Éireannacha chun dul i gcomhar le chéile. Bhí aithne mhaith aige ar dhíograiseoir Gaeilge eile, an Dochtúir Nioclás Ó Domhnaill. 
Bhí Jaguers ina Caitliceach dílis: rinne sé mórán ar mhaithe le Cumainn na nÓgánach Caitliceach agus bhí sé ina uachtarán ar Chumann Naomh Pádraig idir na blianta 1899 agus 1900. Scríobhadh sé d’fhoilseacháin Chaitliceacha agus bhí sé ina chonspóidí maith. Bhí sé ina bhall de Chumann Síochána, Daonnachta agus Eadrána Victoria i rith Chogadh na hAfraice Theas. 
Ghoill eachtraí na bliana 1916 agus na mblianta ina dhiaidh sin go mór air. Rinneadh uachtarán den United Irish Party de sa bhliain 1916 agus chosain sé Seán Mac Réamainn agus an páirtí bunreachtúil go tréan ar “lucht treascartha” de chuid Shinn Féin. Ach cúisíodh é de réir an War Precautions Act as coireanna ar nós agóid a dhéanamh i dtaobh cead cainte cainte a chosc ar Shinn Féin agus Roger Casement a bhású. Sháraigh Sinn Féin cúis an Rialtais Dhúchais san Astráil agus cháin Jaguers tionchar an Ardeaspaig Daniel Mannix. 
Thaitin conradh na bliana 1922 leis ach bhí sé tnáite tar éis na mblianta fada d’obair chrua agus d’éirigh sé as an bpolaitíocht. Bhí sé suaite de bharr bhás an mhic ba shine aige sa Chéad Chogadh Domhanda.
Cailleadh é ar 28 Aibreán 1932. Mhair a bhean chéile, triúr iníon agus mac ina dhiaidh.
Cluain Dá Ráth. Is baile suite i gContae an Longfoirt í Cluain Dá Ráth.
Cnoc na Góla. Is baile suite i gContae an Longfoirt é Cnoc na Góla.
Caonach, Contae an Longfoirt. Is baile suite i gContae an Longfoirt é Caonach.
Cill na Sí. Is baile suite i gContae an Longfoirt í Cill na Sí.
Athletic Bilbao. Is club peile Bascach é Athletic Bilbao a imríonn i San Mamés i gcathair Bilbao i dTír na mBascach.
Lios Riain. Is baile suite i gContae an Longfoirt é Lios Riain.
Mullach an Leachta. Is baile suite i gContae an Longfoirt é Mullach an Leachta.
Maigh Dumha. Is baile suite i gContae an Longfoirt í Maigh Dumha.
Teach Sinche. Is baile fearainn suite i gContae an Longfoirt é Teach Sinche.
Ardach, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae an Longfoirt é Ardach.
Gránard, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae an Longfoirt é Gránard.
Adharc an phúca. Corp torthaithe fungas áirithe is ea adharc an phúca (fine "Phallaceae"; Béarla: "stinkhorn fungus"). Cosúil le péineas ar dtús, le gas bán is caipín ubhchruthach. Tuaslagann an caipín ina shlam bréan ina bhfuil na spóir, a scaipeann cuileoga a aomtar thar fhaid an-mhóra ag an mboladh bréan.
Adhlacthaí portaigh. Coirp ársa dhaonna a fuarthas i bportaigh i dtuaisceart na hEorpa, a bhfíocháin bhoga is a gcuid gruaige caomhnaithe go han-mhaith faoi na cúinsí báite anaeróbacha sna portaigh. Fuarthas na céadta díobh seo in Éirinn, an Bhreatain, an Ollainn, an Ghearmáin agus an Danmhairg. I 1984 fuarthas corp fir óig (Duine Lindow, 25-30 bliain d'aois, 1.7 m ar airde) a adhlacadh timpeall 300 RC i Lindow Moss i Sasana: meastar gur maraíodh é mar choirpeach nó íobairt. Tá léargas úr tábhachtach faighte ar ré na págánach ó dhá chorpán a fuarthas i bportaigh le déanaí. Ba sa bhliain 2003 a thágthas ar Fhear Chluain an Chabháin ó Cho. na Mí agus ar fhear Chruacháin, ó Cho.  Uíbh Fhailí, arbh íobairtí daonna iad beirt idir tuairim is 400 agus 200 R.Ch. Sholáthair mionanailís ar na corpáin agus taighde ar fhríotha eile ó phortaigh léargais nua a thabharfadh le fios gur bhain na híobairtí seo ón Iarannaois le deasghnátha ársa flaithis agus ríogachta.
Adhmad beatha. Crann síorghlas den ghéineas Guaiacum is ea lignum vitae nó adhmad beatha a fhásann timpeall 10 m ar airde, dúchasach do na hIndiacha Thiar. An choirt scothbhán mín, na duilleoga cleiteach le duilleoigíní ubhchruthacha, na bláthanna gorm le 5 pheiteal. Is fadsaolach an t-adhmad uaidh.
Adhmad buí. Baill de ghnéithe móra cónaiféar síorghlas a fhaightear ar shléibhte i réigiúin mheasartha is thrópaiceacha sa leathsféar theas. Duilleoga éagsúla, lannach agus cosúil le snáthaidí, nó mór maol. Buaircín le síol amháin a thagann le bheith méith, daite go geal, inite. Crainn thábhachtacha foraoise, go mór mór san Astraláis mar a dtáirgtear adhmad luachmhar.
Alfred Adler. Síciatraí ceannródaíoch a rugadh i Vín ab ea Alfred Adler (7 Feabhra 1870–28 Bealtaine 1937). Chomhoibrigh sé le Freud ar dtús, ach bhris leis níos déanaí. Thug sé isteach coincheap an choimpléasc ísleachta, agus cóir leighis ar leith ar néaróis i bhfoirm saothrú turrainge.
Edgar Douglas Adrian. Néaraifhiseolaí a rugadh i Londain ab ea Edgar Douglas Adrian (30 Samhain 1889 – 4 Lúnasa 1977). Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Charles Sherrington i 1932 as taighde ar fheidhmeanna na néarón sa néarchóras.
Aduaine. I bhfisic na gcáithníní, uimhir chandamach inmheánach (a dtugtar blas uirthi) a imchoimeádtar in idirghníomhuithe láidre is leictreamaighnéadacha sa núicléas ach nach n-imchoimeádtar in idirghníomhuithe laga. Úsáidtear an tsiombail S di. Tugadh isteach sna 1930idí í chun imoibrithe aduaine a mhíniú i dturgnaimh le gathanna cosmacha. Is cuairc aduaine iad siúd a bhfuil aduaine S = -1 acu. Bíonn ar a laghad cuarc aduain amháin ag gach cáithnín aduain. Is é briocht a mhalairt blais.
Marchantiophyta. Planda beag neamhshoithíoch spóriompartha atá an-ghaolmhar le caonach is braichlis adharcach. Tá dhá shaghas ann, ag brath ar fhoirm na ngaiméitifítí. In aelusanna talóideacha, bíonn an cholainn leata, go minic géagach nó maothánach. In aelusanna duilliúracha, bíonn gais chaola dhreaptha le 3 líne duilleog nach n-aibíonn ach dhá cheann acu go hiomlán. Bíonn ríosóidí aoncheallacha cosúil le fréamhacha a cheanglaíonn an planda don talamh ach nach n-asúnn uisce. Is é a bhíonn sa spóraifít ná capsúl réalta-chruthach ar ghas, agus istigh inti bíonn na spóir is struchtúir sheasca eile a dtugtar éileatóirí orthu. Nuair a aibíonn na spóir síneann an gas, osclaíonn an capsúl, agus cabhraíonn na héileatóirí i scaipeadh na spór. Atáirgeann aelusanna freisin trí gheimí, teasca ilcheallacha a chuirtear amach mar bhachlóga agus a fhásann ina bplandaí nua. Faightear aelusanna beagnach i ngach áit, ach amháin áiteanna tirime mar nach ndéanann siad go maith ansin. Is flúirsí iad in áiteanna taise faoi scáth.
Aerárthach. Aon fheithicil a dearadh chun eitilte taobh istigh d'atmaisféar an Domhain, tacaithe ag fórsa ardaithe a ghineann na sciatháin nó na liáin, nó córas éigin eile sa bhfeithicil.
Aerasól. Is éard atá i gceist leis an aerasól sa chiall eolaíoch ná cineál meascán collóideach ina bhfuil cáithníní beaga soladacha nó deora beaga leachta scaipthe ar fud an gháis nó an aeir. Is minic a shíltear gurb ionann aerasól agus ábhar spraeáilte, ach san eolaíocht is coincheap i bhfad níos cuimsithí é: mar shampla, glactar leis na scamaill mar cineál aerasól, ós rud é gur deora beaga uisce atá ann agus iad scaipthe san aer.
Bhíodh clórafluaracarbóin (CFCanna) in úsáid le fada mar iompróir an ábhair le deascadh is é faoi bhrú i spraechanna, ach tá deireadh curtha leis an úsáid seo de bharr an dochair don chiseal ózóin.
Aerchóiriú. Córas chun caighdeán an aeir a fheabhsú trí íonú páirteagail deannaigh, deataigh is/nó pailine a bhaint amach as agus a theocht is a thaise (an oiread galuisce ann) a rialú. Baineann scagaire na páirteagail mhóra as, agus is trí mhodh leictreach a bhaintear amach na páirteagail is lú. Tugtar lucht leictreach dóibh is iad ag taisteal thar ghreille leictreach, agus aomtar iad ansin le greille dhiúltach eile ionas go ngreamaíonn siad léi. Baintear amach ceimiceáin a bheadh bréan tríd an aer a chur trí scagaire gualaigh. Rialaítear teocht an aeir trí é a rith thar phíopaí atá lán d'uisce te len é a théamh nó thar phíopaí atá lán d'uisce fuar len é a fhuarú. Má bhíonn an t-aer róthirim spréitear uisce nó galuisce isteach ann; más ró-thais a bhíonn sé fuaraítear é chun go gcomhdhlúthaíonn an taise is go dtaosctar an t-uisce. Bealach eile chuige seo is ea an t-aer a chur trí ábhar a ionsúnn uisce, cosúil le glóthach shilice.
Aerdhathadóir. Mionspraeghunna péinte a úsáideann maisitheoirí trádálacha go háirithe, chun athruithe datha níos míne a chruthú agus imeartais níos fíneálta a bhaint amach ná mar is féidir le gnáthchleiteán.
Aerfhórsa. Brainse na bhfórsaí armtha a oibríonn aerárthaigh is diúracáin. Cuireadh tús leo i 1911-1914, agus tháinig siad le bheith an-tábhachtach i rith an chéad chogadh domhanda. Bhí siad níos suntasaí fós sa dara cogadh domhanda, le róil bheartacha (eitleáin troda is eitleáin ionsaithe gearr-raoin) is straitéiseacha (eitleáin buamála fadraoin). Le teacht chun cinn na mbuamaí adamhacha tháinig na haerfhórsaí le bheith níos tábhachtaí fós. Sna Stáit Aontaithe scaradh an t-aerfhórsa ón arm i 1947. Sna Stáit Aontaithe, an Bhreatain, an Fhrainc is sa Rúis, tá aerfhórsaí ar leith atá dírithe ar chogaíocht farraige, faoi cheannas an chabhlach cogaidh.
Aerghrianghrafadóireacht. Is é atá i gceist le haerghrianghrafadóireacht ná grianghrafadóireacht dhromchla an Domhain ó bhalún nó aerárthach, le feidhmeanna san éiceolaíocht, an gheolaíocht, an tseandálaíocht, agus an taiscéalaíocht mhíleata in aimsir cogaidh. In aerchairteoireacht suirbhéireachta, eitlíonn an t-eitleán ag airde thairiseach faoi luas tairiseach ar feadh línte comhthreomhara, ag tógáil pictiúr ag achair rialta. Nuair a réalaítear na grianghrafanna, is féidir iad a léiriú taobh le chéile ina n-ollphictiúr mósáice den tírdhreach. Is féidir imlínte na talún agus airdí foirgneamh a dhéanamh amach trí léirithe steiréascópacha de na híomhánna.
Aerloingseoireacht. An ealaín a ghabhann le stiúradh eitleán is ea aerloingseoireacht nó an réimse eolais a chuireann síos ar eitleáin mar réada a chloíonn le dlíthe na fisice. Pléann sí leis an aerárthach féin agus a iompar faoi chúinsí éagsúla, ní lena fheidhmeanna trádálacha. 
Bíonn dearadh struchtúr is neart an eitleáin i gceist, modhanna chun fórsa ardaithe a ghiniúint, na hinnill, córais leictreonacha chun an t-aerárthach a rialú, a dhíriú is a ionramháil, an feisteas tuirlingthe agus eile. 
Tagann a thógáil is a choimeád san áireamh freisin, agus an loingseoireacht len é a dhíriú go sábháilte ó aerfort go haerfort faoi chúinsí éagsúla aimsire.
Bennett Vs Matrix. Is grúpa ceol as Baile Átha Cliath iad Bennett Vs Matrix. Chruthaigh an grúpa i 2010 le Ross Callaghan as mar scríbhneoir, giotáraí agus 
amhránaí, Lisa mar phríomhamhránaí, Brian mar giotáraí, Mánus mar giotáraí agus Martin ar na droma. Scríobhann siad a gceoil agus a bhfocail féin. Bhí a amhrán is déanaí, Snow, uimhir a cúig sna ITunes Éireannacha.
Patrick Geary. Bhí Patrick Geary ar na saighdiúirí a tháinig ó Éirinn go dtí an Astráil ar an long daoránach "Britannia" sa bhliain 1797. 
Bhí Gaeilge ag Geary, mar tá sé luaite mar ateangaire cúirte in Sydney ar an 20 Lúnasa 1808 ar son Patrick Henchan, daoránach a raibh gadaíocht curtha ina leith. 
Is féidir talamh slán a dhéanamh de ó thaobh na staitisticí teanga de go raibh roinnt éigin cainteoirí Gaeilge le fáil sna longa úd, ach is annamh tagairt phearsanta den saghas seo le fáil mar léargas ar luathstair na Gaeilge san Astráil.
Aerlong. Is éard is aerlong ann ná aerárthach lena chóras fuinnmhithe féin, ardaithe ag buacacht gáis atá níos éadroime ná aer. Bíonn an chabhail i bhfoirm todóige, na hinnill is an gondala leis na cábáin ar crochadh uaithi. Tá 3 fhoirm tógála ann d'aerlonga: docht, leathdhocht, agus neamhdhocht. San aerlong dhocht cinneann an chabhail dhocht an cruth. agus bíonn an gás i gcealla taobh istigh de sin. San aerlong neamhdhocht cinneann an brú sa ghás cruth na cabhlach mar a bheadh balún inti. San aerlong leathdhocht bíonn sé cosúil leis an gceann neamhdhocht, ach cíle dhocht ar a fad. Hidrigin a d'úsáidtí ar dtús mar ghás ardaithe, ach de bharr a hindóiteachta is a drochthaifead sábháilteachta, tá héiliam curtha ina háit le fada anois. Ní bhíonn siad in úsáid go forleathan i láthair na huaire.