Trelis/gawiki huggingface dataset:
Goirmín. Planda bliantúil nó ilbhliantúil ar saghas sailchuaiche é is ea goirmín. Tá siad sa ghéineas "Viola". Flúirse de bhláthanna buí croschruthacha agus cochaill scothchorcra leathfhada leacaithe crochta. Saothraithe leis na cianta le raon leathan dathanna, ach anois is fiaile fhánach é. D'úsáideadh na sean-Bhriotanaigh é le lí ghorm a dhéanamh trí dhuilleoga leath-thriomaithe brúite a nochtadh don aer.
Meatuairim Goldbach. Meatuairim mhatamaiticiúil gur féidir gach slánuimhir os cionn 2 a scríobh mar shuim dhá uimhir phríomha (mar shampla, 14 = 3 + 11). Christian Goldbach (1690-1764) a chuir chun tosaigh í i litir chuig Euler i 1742.
Camillo Golgi. Bitheolaí cille a rugadh i gCorteno na hIodáile ab ea Camillo Golgi (7 Iúil 1843 – 21 Eanáir 1926). 
D'fhionn sé coirpíní Golgi i gcealla ainmhithe de bhrí gur éirigh leis iad a ruaimniú le salainn mhiotalacha (a bhfuil finíocht acu leo) agus a dhéanamh feiceálach faoin micreascóp. 
D'oscail a chuid taighde réimsí nua taighde ar an néarchóras, na horgáin chéadfacha, na matáin, agus na faireoga. 
Roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1906 le Santiago Ramón y Cajal as an saothar bunúsach ceannródaíoch seo. Fuair sé bás in Pavia na hIodáile.
Coirpín Golgi. Córas sac scannánach leata (saicíní nó cisteirní), leagtha amach i gcruacha comhthreomhara timpeall 20 mm amach óna chéile, timpeallaithe le han-chuid saicíní is lú fós. Faightear roinnt díobh i ngach ceall eocarótach (cill le núicléas taobh istigh de scannán núicléasach, sa chill), beagnach. Is dócha go bhfeidhmíonn coirpíní Golgi chun táirgí mheitibileacht na cille a phacáil.
Gónad.  Is é is gónad ann ná an t-orgán atá freagrach as táirgeadh na gcealla atáirgthe (na gaiméití). Sa bhfireannach, táirgeann na gónaid (na huiríocha) na speirmeacha. Sa bhaineannach, táirgeann na gónaid (na hubhagáin). Sa veirteabrach, sintéisíonn is tálann na gónaid gnéashormóin (andraiginí, éastraiginí is prógaistiginí). Bíonn na handraiginí níos flúirsí i bhfireannach, na héastraiginí is na prógaistiginí níos flúirsí sna baineannach.
Gónadatróifin. Ábhar le hiarmhairt spreagthach ar na gónaid. I veirteabraigh, cuimsíonn sé hormóin phiotútacha ar leith (an hormón falacailspreagthach, an hormón lúitéinitheach), agus i mamaigh, hormón placainte (gónadatróifin chóiríneach). Bíonn gónadatróifiní freagrach as táirgeadh na ngnéashormón agus tús na haibíochta gnéasaí. Bíonn iarmhairt acu ar thimthriallta póraithe freisin trí aibiú na n-ubhán sna hubhagáin, agus na speirmeacha sna huiríocha a chur chun cinn. I ndaoine, braitheann diagnóisiú an toirchis ar bhrath gónadatróifine cóiríní sa bhfual nó plasma na fola.
Gónairith. Is é is gónairith ann ionfhabhtú géar na conaire giniúnaí ag an mbaictéar Neisseria gonorrhoeae, a fhaightear trí chomhriachtain le duine ionfhabhtaithe. Fulaingíonn an fireannach sileadh ón bpéineas, agus pian le linn fual a dhéanamh. Uaireanta, tarlaíonn caolú an úiréadra mar gheall ar choilm ón neamhord. Is féidir go bhfulaingeoidh an baineannach sileadh ón bhfaighin, ach uaireanta, ní bhíonn siomptóim uirthi. Is féidir go dtarlóidh athlasadh is coilm sna feadáin útaracha, áfach. Is féidir an t-ionfhabhtú a tharchur do leanbh ag a bhreith, agus cuireann sé sin tús le toinníteas dian sa naíonán nuabheirthe. Is féidir é a sheachaint trí úsáid coiscín le linn comhriachtana. Déantar í a chóireáil le dáileog amháin peiniciline.
Gonduanalainn. An fhorilchríoch theas a scar ón aon bhunilchríoch amháin, Pangaea, timpeall 200 milliún bliain ó shin, tuairiscítear. Chuimsigh sí na fairsingí a dhéanfadh an Astráil, an Afraic, an India, an tAntartach agus Meiriceá Theas. "Labhráise" a thugtar ar an bhforilchríoch thuaidh a d'fhág Gonduanalainn an t-am sin.
John Goodricke. Réalteolaí a rugadh i nGroningen na hOllainne, agus a d'oibrigh i Sasana ab ea John Goodricke (17 Meán Fómhair 1764 -20 Aibreán 1786). I 1782 bhraith sé go raibh gile réalta darb ainm Algol ag athrú, agus gurbh athrú tréimhsiúil é seo. Thomhais sé an tréimhse, agus mhaigh gur urú ag réad dorcha coimhdeachta ba chúis leis. Cruthaíodh an teoiric seo níos déanaí, agus fuarthas rang réaltaí a dtugtar "athróga uraithe" orthu. Tugadh an deamhanréalta ar Algol.
Charles Goodyear. Ceapadóir a rugadh i New Haven, Connecticut ab ea Charles Goodyear (29 Deireadh Fómhair 1800 – 1 Iúil 1860). Ag éirí as a thaighde, d'fhionn sé an bolcáiniú rubair (1844), bunús le tionsclaíocht an rubair ar fud an Domhain. Fuair sé bás i gCathair Nua-Eabhrac.
Goradán. Seomra beag inghluaiste a úsáidtear i gcomhair leanaí nuabheirthe atá beag, anabaí nó meath-thinn. Timpeallacht steirilithe le teocht thairiseach a bhíonn ann. Bíonn rochtain éasca istigh ann le cúram míochaine a thabhairt agus ionstraimí cóireála a úsáid, cosúil le haerálóir i gcás siondróm éigeandáil riospráide.
Gormaistriú. Iarmhairt réalteolaíochta mar gheall ar iarmhairt Doppler i gcás solais ó rinn spéire atá ag druidim i dtreo an Domhain, rud a mhéadaíonn minicíocht (agus a laghdaíonn tonnfhad) an tsolais a shroicheann an Domhan. Maidir leis an solas infheicthe ón rinn, aistríonn sé seo a speictream don taobh gorm. Is annamh a fheictear a leithéid, de bhrí go bhfuil na réaltraí uile, beagnach, ag forleathnú amach uainn, agus mar sin ag léiriú deargaistrithe dúinn.
Gormán. Planda bliantúil géagach a fhásann 80 cm ar airde, dúchasach d'iardheisceart na hEorpa is ea an gormán. Na duilleoga caol lansa-chruthach le ribí liatha cadásacha, na cinn íochtaracha maothánach. Na bláthchinn 1.5-3 cm ar leithead, aonarach fadghasach. Na bláthóga seachtracha geal gorm spréite, níos mó ná na bláthóga inmheánacha dearga/corcra. Tugtar "an lus gormáin" air freisin, agus coirce gorm. Thugtaí isteach go minic é tráth mar fhiaile i ngoirt arbhair, ach is annamh anois é mar thoradh ar fheabhsuithe i nglanadh síol gráin. Bhaintí úsáid as na peitil chun lí ghorm a tháirgeadh do phéintéirí.
Poa. Is géineas féar ilbhliantúil é Poa. Tugtar cuise air i nGaeilge, agus gormfhéar freisin, go háirithe ar na cineálacha a fhásann sna Stáit Aontaithe. Tá gais fhréamhaithe dreaptha aige a fhoirmíonn dois réasúnta docht. Athraitheach, dáilte go forleathan ar fud na réigiún measartha sa leathsféar thuaidh. Tábhachtach mar fhéar innilte.
Is foirm scothghorm cuise é gormfhéar Kentucky na Stát Aontaithe.
Gormfhéar (ceol). Ceol tuaithe sna Stáit Aontaithe a bhaineann feidhm as maindilíní, bainseónna, giotáir, giotáir le hathshonadóirí miotalacha, agus canadh ard in armóin. D'fhás sé ó cheol tuaithe na hEorpa agus ceol an chine ghoirm. Thosaigh sé i réigiún na sléibhte Apaláiseacha, agus ba iad rímháistrí an cheoil seo an t-amhránaí is seinnteoir maindilín Bill Monroe (1911-1996), an seinnteoir bainseó Earl Scruggs (1924-), an seinnteoir giotáir Lester Flatt (1914-1979), agus Jimmy Martin (1927-2005).
Gormóg. Smólach atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh is Láir. Clúmh geal gorm ar dhroim an fhireannaigh. Áitríonn sí talamh oscailte, réitigh i gcoillte, agus talamh shaothraithe. Itheann sí torthaí is feithidí, agus neadaíonn i bpoll i gcrainn.
Gormshúileach. Planda ilbhliantúil le boladh milis cumhra a fhásann 90 cm ar airde. Dúchasach d'iarthar na hÁise. Na duilleoga éilipseach mionfhiaclach, na bláthchinn iomadúla i gcrobhaingí barrleata, na bláthóga spréite seachtracha bán, agus na teascbhláthóga inmheánacha buí. D'úsáidtí an duilliúr cumhra chun leannta a bhlaistiú tráth.
Gorta. Tréimhse ghanntanas bia is ea gorta, ina dtarlaíonn míchothú forleathan, ocras dian, agus bás dá bharr. 
Cúiseanna.
Ní bhíonn aon chúis amháin leis, ach cuireann cúiseanna nádúrtha leis, cosúil le teip an bhairr i ndiaidh báistí nó triomaigh, chomh maith le cúinsí polaitiúla nó eacnamaíochta, nó cogadh. 
Tarlaíonn sé fiú nuair nach mbíonn ganntanas bia ann ach nach mbíonn an bia ar fáil ag cuid den phobal. Mar seo a bhí an gorta i gcúige Welo san Aetóip i 1972-1974: bhí bia sna margaí, ach ar phraghas a bhí ró-ard do mhuintir an cheantair.
Gortuithe spóirt. Damáiste a fhulaingíonn an cholainn le linn gníomhaíochta fisiciúla is lúthchleasaíochta: ballbhrú, briseadh, leonadh is gortú de thoradh athstraidhneála. Féadfaidh siad tarlú mar thoradh ar thráma nó forúsáid. Is féidir gorthuithe éadroma a chóireáil le scíth, oighear, comhbhrú is/nó ardú. I gcás gortuithe níos troime, bíonn gá le cúram míochaine go minic. Is féidir cuid díobh a sheachaint ach áiseanna cuí cosanta a chaitheamh le linn na lúthchleasaíochta: mar shampla, loirgneáin sa pheil, sciath drandail sa dornálaíocht, clogaid san iomáint.
Jean Goujon. Dealbhóir ceannasach na Fraince sa 16ú céad, a rugadh sa Normainn, meastar ab ea Jean Goujon (c 1510-c 1568). Is é an tsraith rilífí ar an bh"Fontaine des Innocents" (Fuarán na Neamhchiontach, 1547-1549) a shárshaothar.
Charles François Gounod. Cumadóir ceoil a rugadh i bPáras ab ea Charles François Gounod (17 Meitheamh 1818 - 18 Deireadh Fómhair 1893). I measc a shaothar tá "Le médecin malgré lui" (An Dochtúir ina Ainneoin Féin, 1858) agus a shárshaothar amach is amach, "Faust" (1859).
Grádán. Tomhas ar chlaonadh líne dírí i leith líne dírí fosaithe eile. I bhfoirm mhatamaiticiúil, is é grádán líne dírí i gcóras comhordanáidí dronuilleogacha tangant na huillinne idir an líne dhíreach is an x-ais. Is é grádán cuair ag pointe P ná grádán an tadhlaí leis an gcuar ag P.
Grae. Sa radaighníomhaíocht, aonad dáileoige asúite an SI, is é sin an fuinneamh a taisceadh i réad ag an radaíocht, roinnte ar mhais an réada. Úsáidtear an tsiombail Gy dó, agus is ionann 1 Gy is 1 J kg.
Graf. Léaráid a léiríonn an gaol idir dhá thacar uimhreacha, cosúil leis an ngaol idir airde planda (i cm) agus an t-am ón nginidiú (i laethanta). Féadfaidh an tacar uimhreacha a bheith ailgéabrach amháin, cosúil leis an ngaol atá cuimsithe sa chothromóid y = x + 2. Bíonn na scálaí ar na haiseanna tairiseach de ghnáth, ach ní gá sin: mar shampla, tá grafpháipéar logartamach ar fáil, agus nuair a bhíonn gaol logartamach á léiriú air, faightear graf líneach. Bíonn cuid mhaith saghsanna eile grafpháipéir ar fáil freisin.
Grafaic rastair. Modh cruthaithe íomhá le ríomhaire, ina dtiomáineann an ríomhaire monatóir teilifíse chun íomhá de 625 líne nó níos mó a dhéanamh. Athnuaitear an pictiúr go rialta, gach 0.04 (1/25) soicind ar a laghad. Úsáidtear teicníocht den saghas céanna chun íomhánna a chlárú ar phrintéir picteilínbhunaithe, cosúil le printéir léasair nó dúchscairde.
Grafán dubh. Is éard is grafán dubh ann ná planda ilbhliantúil a bhfuil dhá chineál de, dúchasach don Eoraip, an Áise agus tuaisceart na hAfraice, iad araon gaolmhar le mismín. Na gais cearnach, na duilleoga rocach i bpéirí urchomhaireacha, na bláthanna déliopach i bhfáinní. Is planda bréan le bláthanna corcra is cochall orthu an grafán dubh féin. Planda bánbhosach is ea an cineál eile, "an t-orafunt", le bláthanna bána agus liopa uachtarach scoilte ina lár, a úsáidtear mar luibh leighis don chasacht.
Grafán na gcloch. Ball de chineál mór plandaí súmhara, ilbhliantúil den chuid is mó, atá dúchasach do réigiúin mheasartha ó thuaidh. Na duilleoga idir an-chaol agus ciorclach, ach méith i gcónaí. Na bláthanna cúigpheitealeach réaltach, bán de ghnáth, ach buí nó dearg freisin.
Thomas Graham. Ceimicí is fisicí a rugadh i nGlaschú, duine de bhunaitheoirí na ceimice fisiciúla ab ea Thomas Graham (20 Nollaig 1805 – 16 Meán Fómhair 1869). Cheap sé an dlí tábhachtach go bhfuil ráta idirleata gach gáis i gcomhréir inbhéartach le fréamh chearnach dhlús an gháis (dlí Graham). Rinne sé taighde bunúsach ar airíonna collóideach, agus cheap gaireas chun collóidigh a scaradh ó chriostalóidigh.
Graibheatón. An bunaonad nó an candam hipitéiseach a iompraíonn an fórsa imtharraingthe, díreach mar a iompraíonn an fótón an leictreamaighnéadas, an glúón an fórsa núicléach láidir, agus an bósón veicteora an fórsa núicléach lag. Cuireann teoiric chandamach na himtharraingthe graibheatóin i gcás, ach níor braitheadh graibheatón riamh fós. Mais 0, guairne 2, agus lucht 0 atá aige. Ní hionann is fótóin, idirghníomhóidh graibheatóin le chéile, rud a fhágann gur deacair imtharraingt chandamach a fhoirmliú.
Graifít. Foirm mhianrach carbóin a fhaightear i gcarraigeacha meiteamorfacha. Dubh bog, gréisceach le mothú. Seoltóir maith leictreachais, agus bealadh tirim maith.
Gráinne (grianghrafadóireacht). Sa ghrianghrafadóireacht, teannadh le chéile na bpáirteagail dhubha airgid mhiotalaigh a dhéanann an íomhá réalaithe fhótagrafach. Is féidir a méid is a ndáileadh a thomhas le micreadhlúsmhéadar, agus a scríobh mar fhachtóir uimhriúil a dtugtar "an ghráinneacht" air.
Grán. Sa talmhaíocht, síol amháin ó aon ghránbharr, nó barr arbhair ag fás. 
Is éard atá sa bharr arbhair i gcoitinne ná toirt iomlán na mbarra arbhair a dhéantar mar fhómhar, ag cuimsiú an tsíolghráinne a bheidh le cur an chéad bhliain eile, an bia-ghráinne a bheidh mar chion na n-ainmhithe, agus an gráinne a bheidh mar bhia do dhaoine, go díreach (mar shampla, rís) nó i bhfoirm táirgí plúir is arbhair bhricfeasta.
Le fada, bhí an Úcráin ina ciseán aráin domhanda, mar gheall ar an ithir shaibhir.
Ruaimniú Gram. Próiseas tábhachtach ruaimnithe a úsáidtear chun baictéir ar mhias Petri a ionannú. Ruaimnítear na baictéir le líocha bunata, cosúil le vialait chriostalta, agus ansin nochtar iad do thuaslagóir orgánach. Cailleann cuid de na baictéir (baictéir ghramdhiúltacha) a ndath go héasca leis an nochtadh don tuaslagóir orgánach, ach coinníonn cuid eile (baictéir ghramdheimhneacha) é. Ainmníodh an próiseas as an mbaictéareolaí Danmhargach Hans Christian Joachim Gram (1853-1938).
Gramafón. Is éard is gramafón ann ná gaireas chun fuaim a atáirgeadh ó dhiosca, ar ar taifeadadh an fhuaim i bhfoirm claiseanna bíseacha, gearrtha ar dhromchla comhréidh an diosca. Castar an diosca ar chaschlár chun na claiseanna a cheistiú de réir a chéile le stíleas glacaire. Thaispeáin an t-aireagóir Meiriceánach Emile Berliner (1851-1929) an gaireas seo den chéad uair i 1888. De réir a chéile, tháinig sé in ionad an fhónagraif, le fuaim taifeadta ar shorcóirí céarach. Bhí na dioscaí i bhfad níos éasca le déanamh is le taifeadadh orthu ná na sorcóirí, agus d'fhéadfaidís i bhfad níos mó a thaifeadadh orthu.
Grán arcáin. Is saghas ilbhliantúil fearbáin é an grán arcáin. Tá sé coiteann i gcoillte taise agus móinéir ar fud na hEorpa is iarthar na hÁise. Na duilleoga croíchruthach lonrach dúghlas. 8-12 peiteal buí ar na bláthanna, a éiríonn bán de réir mar a mheathann siad.
Coláiste Rís. Is meánscoil suite i lár Dhún Dealgan, i gContae Lú, í Coláiste Rís. Is scoil do bhuachaillí agus cailíní araon é. Tá an scoil ainmnithe i ndiaidh an Bhráthair Éamann Iognáid Rís.
Coláiste De La Salle, Dún Dealgan.  Is meánscoil suite i gContae Lú í Coláiste De La Salle.
Institiúid Teicneolaíochta Dhún Dealgan. Is coláiste suite i gContae Lú é Institiúid Teicneolaíochta Dhún Dealgan.
Comhairle Contae Lú. Is comhairle i gContae Lú í Comhairle Contae Lú.
Páirc Dhroichead Átha. Is staid suite i gContae Lú í Páirc Dhroichead Átha. Toilleann an staidiam 7,000 duine.
Stáisiún Dhún Dealgan Uí Cleirigh. Is stáisiún de chuid Iarnród Éireann suite i nDún Dealgan i gContae Lú é Stáisiún Dhún Dealgan Uí Cleirigh.
Stáisiún Mhic Ghiolla Bhríde, Droichead Átha. Is stáisiún iarnróid de chuid Iarnród Éireann atá suite i nDroichead Átha i gContae Lú é Stáisiún Mhic Ghiolla Bhríde.
Gránáid. Arm, soitheach pacáilte le hábhar pléascach de ghnáth, le fáinne a tharraingítear chun an fiús simplí a adhnadh. Ceapadh í le haghaidh garchomhraic, agus is féidir í a chaitheamh le lámh nó teilgeoir. Bhí gránáidí á gcaitheamh le catafailt sa tSín faoi 1042, de réir na lámhscríbhinní. I measc na gcineálacha nua-aoiseacha tá gránáidí deataigh, gránáidí fosfair bháin, gránáidí srapnail, gránáidí le fiús moillithe, agus gránáidí a fhágann an namhaid gan aithne.
Gránbharr. Féir a iompraíonn gráinní a sholáthraíonn príomhbhianna don chuid is mó de phobal an Domhain. Is mó go mór na gráinní uathu ná ó na speicis eile féir, sinsir fhiáine na ngránbharr ina measc, agus cuimsíonn siad a lán próitéiní is carbaihiodráití. 8 bpríomhghránbharr atá ann: rís, cruithneacht, coirce, eorna, seagal, sorgum, muiléad, agus arbhar Indiach. Tá roinnt eile a fhástar faoi chúinsí nach mbíonn fabhrach do na príomhchineálacha. Díorthaíodh iad uile ó speicis fhiáine, agus ba chéim chinniúnach i stair an duine a gceansú, rud a rinneadh timpeall 10,000 bliain ó shin i gcás na ríse is na cruithneachta. Tháinig slite beatha níos socaire chun cinn ná mar a bhíodh nuair ba ghá na gráinní fiáine a bhailiú. Thosaigh feirmeoireacht, sochaithe, agus sibhialtachtaí a bhí bunaithe ar ghránbharra. Saothraíodh is feabhsaíodh póir na ngránbharr freisin, ionas gur fíorchasta a bhforbairt anois, le póir ar leith d'aeráidí éagsúla, agus póir le friotaíocht láidir i gcoinne galar.
Damba an Grand Coulee. Damba mór ar Abhainn Columbia i Washington na Stát Aontaithe is ea Damba an Grand Coulee. Tógadh i 1933-1942 é, 168 m ar airde agus 1272 m ar fhad. Tugtar "Loch Franklin D. Roosevelt" ar an loch a cruthaíodh os a chionn. Is féidir leis 6,180 MW de chumhacht leictreach a ghiniúint.
Gránphlúr. Plúr shíol an arbhair Indiaigh is ea gránphlúr, a úsáideann cócairí go forleathan mar oibreán tiubhaithe in anraithí is anlanna. Meiltear é go comhsheasmhacht mhín, garbh nó idir eaturthu, ach bíonn sé i gcónaí níos gairbhe ná cruithneacht. Is saghas gránphlúir é "polenta".
Graptailít. Ainmhí mara atá imithe i léig (heimeacordach ab ea é) a mhaireadh i gcoilíneachtaí planctón dromchlach den chuid is mó. Is eol go raibh sí ann sa tréimhse Chaimbriach agus an tréimhse Charbónmhar. Mhaireadh polaipí aonaracha den choilíneacht i bhfeadáin chitineacha, leagtha amach i línte aonaracha nó dúbailte ar feadh na príomhaise.
Asa Gray. Luibheolaí a rugadh i Sauquoit, Nua-Eabhrac ab ea Asa Gray (18 Samhain 1810 – 30 Eanáir 1888). Ba iad a phríomhshaothair scríofa "Flora of North America" (Fásra Mheiriceá Thuaidh, 1838–1842) a thiomsaigh sé le John Torrey, agus "Manual of the Botany of the Northern United States" (Lámhleabhar Luibheolaíochta na Stát Aontaithe Thuaidh, 1848) a dtugtar "Lámhleabhar Gray" air. I mbliain a bháis in Cambridge, Massachusetts, foilsíodh "Darwiniana", ina rinne sé a argóint nach raibh coimhlint idir an éabhlóid agus creideamh.
Gréabhaca. Saghas eisíon gaineamhchloiche, le gráinní géara i maitrís cré. Deasctar é i réimsí le sreabh tapa sreabhán, i sruthanna moirtiúlachta go háirithe, a chruthaítear i réigiúin ina bhfuil gníomhaíocht theicteonach is sléibhte a dtógáil.
Féilire Ghréagóra. Féilire na gréine is ea an féilire Ghréagóra, a chuir an Pápa Gréagóir XIII ar bun sa bhliain 1582. Tá sé in úsáid ar fud an domhain, nach mór. 
Stair.
Bhí an bhliain 11 nóiméad níos faide ná an bhliain thrópaiceach de réir seanfhéilire Iúil. Faoin 15ú céad bhí 21 Márta, cónocht an fhéilire, ag titim 10 lá níos déanaí ná fíorchónocht an earraigh. Ba ghá 10 lá a bhaint den bhliain, agus léimeadh ó 4 Meán Fómhair go dtí 15 Meán Fómhair chun féilire nua Ghréagóra a thabhairt isteach agus an féilire is na séasúir a chur i gcomhfhreagairt dá chéile. 
D’úsáid daoine an féilire seo den chéad uair i 1582 ach ní raibh gach tír (Sasana san áireamh) sásta é a úsáid. Ach chuir na difríochtaí mearbhall ar dhaoine. Faoi dheireadh, shocraigh formhór na dtíortha an féilire Ghréagóra a úsáid. 
Cinneadh go ndéanfaí leasú eile ar an bhféilire chun nach n-éireodh an earráid chéanna arís: nach bliain bhisigh a bheadh i mbliain an chéid múna mbeadh sí inroinnte ar 400. 
Mar sin, ba bhlianta bisigh 1600 is 2000, ach níor bhlianta bisigh 1700, 1800 ná 1900, agus ní bliain bhisigh a bheidh i 2100. Nuair a ríomhtar meánfhad na bliana thar 400 bliain, is é 365.2425 lá a fhaightear, luach atá an-ghar don fhíorluach, 365.2422 lá. 
In Éirinn.
Ós rud é gurb é an Pápa a thug an féilire nua isteach, ghlac na tíortha Caitliceacha go fonnmhar leis, ach níor ghlac an Bhreatain ná na coilíneachtaí Meiriceánacha leis go dtí 1752, agus bhí gá le leasú 11 lá nuair a rinne siadsan an t-athrú. Sa bhliain 1752, léimeadh ó 2 Meán Fómhair go dtí 13 Meán Fómhair chun féilire nua Ghréagóra a thabhairt isteach in Éirinn.
Greamachán. Is ábhar é an greamachán a ghreamaíonn dromchlaí le chéile. As polaiméirí — macramhóilíní i bhfoirm slabhraí — an-chuid greamachán. Bíonn na slabhraí fite fuaite le chéile, agus greamaíonn siad le dromchla a dtagann siad i dteagmháil leis. I ngnáthghreamachán bíonn na macramhóilíní tuaslagtha i leacht éigin, agus galaíonn an leacht nuair a leatar an greamachán ar dhromchla, triomaíonn is soladaíonn sé tar éis greamú leis an dromchla. Is maith an greamú é nuair is polach an dromchla, is é sin go bhfuil luchtanna dearfacha is diúltacha scaipthe ar fud an dromchla. Is polach an macramhóilín freisin, agus is féidir le slabhraí de gach macramhóilín luí ar an dromchla, ionas go bhfuil cuid dá luchtanna greamaithe go leictreastatach leis na luchtanna sa dromchla (is é sin, lucht dearfach sa mhacramhóilín greamaithe le lucht diúltach sa dromchla, is a mhalairt). Muna polach an dromchla, dromchla polaitéine mar shampla, ní fiú le rá an greamú a tharlaíonn.
Greanadh líne. Is éard is greanadh líne ann ná modh clódóireachta inghearrtha, ina ngearrtar an pláta miotail le hionstraim a dtugtar "bior greanta" uirthi. Tosaíodh sa Ghearmáin sa 15ú céad é, agus ba é Martin Schongauer an máistir luath ba cháiliúla air.
Greanadóireacht adhmaid. An bealach is simplí seanda i gcomhair priontáil rilífe. Gúistítear an patrún i ndromchla mín bloc adhmaid, agus rolltar dúch greamaitheach anuas air sin. Priontáiltear na codanna atá gearrtha amach mar phaistí bána, agus an chuid eile soladach dubh. Is breá é seo nuair is patrún garbh simplí le contrárthachtaí géara atá le priontáil.
Paul Greengard. Bithcheimicí a saolaíodh ar an 11 Nollaig 1925 i Nua-Eabhrac is ea Paul Greengard. Sa bhliain 2000 roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis le Arvid Carlsson is Eric Kandel as a thaighde ar thrasduchtú comharthaí sa néarchóras chun gurbh fhéidir drugaí nua a fhorbairt. I ndiaidh dó dochtúireacht a bhaint amach in Ollscoil Johns Hopkins sa bhliain 1953, thug sé aghaidh ar an taobh eile den Atlantach. D'oibrigh sé ag ollscoileanna Londan, Cambridge agus Amstardam. Tá sé ina ollamh taighde le blianta fada anois ag Ollscoil Rockefeller i Nua-Eabhrac. Tá sé pósta le Ursula von Rydingsvard, ealaíontóir.
Grian-am. Nuair a thomhaistear am i dtaca leis na réaltaí i bhfad i gcéin, seachas an Ghrian mar a dhéantar i ngnáth-am, is am réaltach é sin. Nuair a rothlaíonn an Domhan uair amháin i dtaca leis an nGrian mar phointe tagartha, sin gnáthghrianlá. Nuair a rothlaíonn an Domhan i dtaca leis na réaltaí, bíonn sé tar éis gluaiseacht chun tosaigh trí 1/365 dá fhithis thart ar an nGrian, agus ní mór dó rothlú rud beag eile chun go mbeidh an Ghrian ag an mbunionad sa spéir arís. Thar bhliain iomlán ní mór don Domhan rothlú trí 1/365 de lá Gréine, nó timpeall 4 nóiméad breise gach lá. Is faide de 4 nóiméad lá réaltach ná gnáthlá Gréine, mar sin. Is ionann am réaltach is am Gréine ag cónacht an fhómhair, timpeall 21 Meán Fómhair. Ina dhiaidh sin éiríonn an t-am réaltach níos luaithe ná am na Gréine, ionas go mbíonn sé 12 uair níos luaithe ag cónocht an earraigh, timpeall 22 Márta. Baineann na réalteolaithe feidhm as am réaltach chun a rá go héasca cathain a nochtófar réaltaí is réaltraí sa spéir istoíche, de bhrí go n-éiríonn gach réalta ag an am réaltach céanna gach oíche.
Grian an mheán oíche. Feiniméan i lár an tsamhraidh san Artach is an tAntartach, nuair a fhanann an Ghrian os cionn bun na spéire an t-am ar fad. Mar an gcéanna i lár an gheimhridh, bíonn tréimhse chomhfhreagrach nuair a fhanann an Ghrian faoi bhun na spéire an t-am ar fad.
Grianbhladhm. Astú fíochmhar dian fuinnimh ó réimse an-ghníomhach de dhromchla na Gréine is ea grianbhladhm, ina mbíonn cáithníní fuinniúla, X-ghathanna, agus tonnta raidió. Cuireann sí tús le léirithe móra gealán go hard san atmaisféar.
Tarlaíonn stoirmeacha gréine le brúchtadh mór gáis te ón ngrian.  Nuair a thagann siad chomh fada leis an Domhan, féadann damáiste do chórais leictreonaice ar shatailítí tarlú dá mbarr, chomh maith le cur isteach ar chórais cumarsáide raidió agus ar chórais loingseoireachta nó ar sheasmhacht na gcóras dáiliúcháin maidir le cumhacht leictreachais.