Trelis/gawiki huggingface dataset:
Gabháil Vel' d'Hiv. Tharla Gabháil Vel' d'Hiv' (La Rafle du Vélodrome d'Hiver nó Fuadach na nGiúdach) ar 16-17 Iúil 1942 i bPáras, le linn an Dara Cogadh Domhanda. Ar 16ú Iúil, go moch ar maidin, gabhadh nach mór 13,152 Giúdach sa phríomhchathair. Ina measc, bhí 5,919 bean agus 4,115 páiste (an leanbh is óige 18 mí). Giúdaigh eachtrannacha ba ea iad an chuid is mó (dídeanaithe, lucht gan stát agus lucht iarrtha tearmainn ina measc), 
Cúlra.
Tuigtear gur ag Comhdháil Wannsee i mí Eanáir 1942 a cuireadh le chéile an modus operandi chun fáil réidh leis na Giúdaigh ar scála tionsclaíoch ar tugadh an 'Réiteach Deireanach' air.
Chuaigh an scéal amach sa Fhrainc gur ghá na Giúdaigh a ghabháil agus a choinneáil in áiteanna faoi leith fad is a bhí na campaí báis á dtógáil.
Chreid an Maréchal Pétain, uachtarán rialtas Vichy, agus a phríomhaire, Pierre Laval, gur ghá 'mórghlanadh' a dhéanamh ar shochaí na Fraince. Chuir siad rompu, dá bhrí sin, an pobal Giúdach mar aon le dreamanna eile, ina measc na cumannaithe, an lucht siúil agus na máisiúin, a dhíbirt as an tír.
Obráidí.
Leagadh síos cuóta de 23,000 Giúdach don ruathar in Iúil 1942. 
Coinníodh na daoine seo sa Vélodrome d'Hiver, staidiam rásaí rothar, i lár Pháras féin - nó in ionaid choinneála eile - ar feadh tréimhse cúpla lá. Scaipeadh iad ansin chuig campaí ar nós Drancy agus Beaune-la-Rollande taobh amuigh den chathair.
Bhí Páras faoi fhorghabháil na Naitsithe ag an am. Ach d'éagraigh an Rialtas Vichy an obráid ó thús deireadh.
Léirigh státseirbhísigh Fhrancacha, ar nós Réné Bousquet i bPáras (i gceannas na bpóilíní ... feallmharaíodh é i 1993), díograis na Giúdaigh a thabhairt suas.
Níos déanaí.
Tugadh mór-ruathar eile faoin bpobal Giúdach i bPáras i mí Lúnasa na bliana céanna agus arís i mí Eanáir '44 i gceantar Bordeaux.
Cuimhneachán.
Ina uachtarán nuathofa ar an tír, ar 16 Iúil 1995, i Square des Martyrs du Vel d'Hiv i bPáras, thug Jacques Chirac caint ina ndéantar tagairt don "mhasla a tugadh do stair na Fraince agus dá traidisiúin" nuair a tugadh ordaithe díbeartha sa Fhrainc do na Giúdaigh le linn an Dara Cogadh Domhanda.
Is é "La Rafle" ("The Round-Up") an chéad scannán Francach, sa bhliain 2010, a léirígh go neamhbhalbh an bealach inar chomhoibrigh na húdaráis sa Fhrainc leis na Naitsithe chun na dlí the frith-Ghiúdacha a chur i bhfeidhm.
Gerris lacustris. Is speiceas de scinnire locháin é Gerris lacustris, ar a dtugtar scinnire locháin coiteann, a fhaightear ar fud na hEorpa.
Cur síos.
Bíonn tomhais éagsúla idir 8 mm agus 10 mm ag na scinnirí locháin seo. Tá cruth a gcorp an-chaol agus fadaithe. Tá sé chos acu; tá an chéad péire gearr agus ramhar agus tá an dá phéire eile tanaí agus fadaithe a úsáidtear chun bogadh thar dhromchla an uisce ar a dtugaimid "siúl ar uisce". Úsáidtear an chéad phéire cosa chun a chreiche a choinneáil, cuireann an péire láir an scinnire feadh dhromchla an uisce le gluaiseacht rámhaíochta nó léime, agus úsáidtear an péire cúil mar stiúracha. Tá corp iomlán "G. lacustris" lena n-áirítear a chosa clúdaithe le go leor ribí bídeacha a bhfuil sciath céir-chosúil orthu. Tá dath donn dorcha ar "G. lacustri". Tá baill an bhéil an-láidir i gcomhair súraic, ar a dtugtar rostram nó gob. 
Atáirgeadh.
Is gnách go mbíonn baineannaigh "G. lacustris" i bhfad níos mó ná na fireannaigh agus tá an ráta táirgthe uibheacha teoranta ag an méid acmhainní bia atá ar fáil do na baineannaigh; dá mhéad bia atá ann is ea is mó uibheacha a leagann an baineannach. Tagann nascinnirí locháin fásta chun cinn timpeall Aibreán agus Bealtaine. Is thart ar an am seo a leagann baineannaigh uibheacha nuair a théann na huibheacha faoi phróiseas a thógann thart ar 12 go 14 lá le forbairt sula mbíonn siad in ann gor. Ní gá go leanann goir na huibheacha nuair a bhíonn a bhforbairt críochnaithe; Braitheann goir go mór ar an teocht a fhaigheann an ubh ina timpeallacht. Tar éis goir, téann "G. lacustris" trí phróiseas forbartha eile ar a dtugtar meiteamorfóis anfhoirfe. Sa phróiseas seo, téann na larbhaí nó na nimfeacha ar aghaidh trí shraith folta arb iad céimeanna ar a dtugtar go bunúsach ionstáirí. Tá cúig ionstáir sa phróiseas forbartha, agus tá gach ceann acu de réir a chéile níos faide ná an ceann roimhe. Maireann an próiseas meiteamorfóise neamhiomlán de ghnáth thart ar 24 go 30 lá chun larbhaí a bheith ina n-ainmhí fásta. Fadaíonn fireannaigh "G. lacutris" a chúplála i láthair fireannaigh eile toisc go bhfuil siad ag cosaint a bhaineannaigh ó chiapadh ó na fireannaigh eile. Fuarthas amach go mbíonn tionchar ag fireannaigh ar fhad na cúplála agus go mbíonn tionchar ag baineannaigh ar mhinicíocht na cúplála.
Séarlas I na hUngáire. Ba é Séarlas I, ar a dtugtar freisin Séarlas Roibeard (Ungáiris: "Károly Róbert"; Cróitis: "Karlo Robert"; Slóvaicis: "Karol Róbert"; 1288 – 16 Iúil 1342) rí na hUngáire agus na Cróite ó 1308 go dtí a bhás i 1342.
Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid. Is coláiste breisoideachais tríú leibhéal é Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid ( nó "BCFE") lonnaithe i mBaile Formaid i mBaile Átha Cliath.
Bunaíodh an coláiste i 1979 mar Senior College Ballyfermot agus tá forbairt mhór tar éis teacht ar an gcoláiste ó shin i leith.
Tá 39 cúrsa le fáil sa choláiste faoi réimse 9 Rannóg ina measc 2 chéim - Media Production Management (aitheanta ag Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath) agus Animation (aitheanta ag Ollscoil Dhún Dé). Tá roinnt cúrsaí BTEC agus QQI Leibhéal 5 ar fáil ann freisin.
Athraíodh ainm an choláiste go dtí Ballyfermot College of Further Education (Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid / BCFE) sa bhliain 2000.
Capall tarraingthe. Is éard is capall tarraingthe (nó capall oibre) ann ná capall mór trom a úsáidtear chun tascanna crua a dhéanamh, mar shampla treabhadh nó obair eile ar an bhfeirm. Tá roinnt pórtha ann, a bhfuil tréithe éagsúla acu, ach tá tréithe áirithe ag baint leo go léir: láidreacht, foighne, agus ceansacht. Dá bharr seo, bhí capaill tarraingthe fíor-riachtanach d'fheirmeoirí leis na glúnta sa ré réamhthionsclaíochta.
Is iomaí feidhm a bhaintear as capaill tarraingthe agus capaill tarraingthe de phór measctha, mar shampla feirmeoireacht, taispeántais capall, lománaíocht, agus caitheamh aimsire. Is minic a úsáidtear capaill tarraingthe sa chrosphórú, go háirithe le pórtha éadroma marcaíochta ar nós na gcapall folaíochta. Cé go n-úsáidtear an chuid is mó de chapaill tarraingthe le haghaidh tiomána, is féidir iad a mharcaíocht freisin, agus tá roinnt de na pórtha níos éadroime an-chumasach faoi dhiallait.
Tréithe.
Tá capaill tarraingthe so-aitheanta mar gheall ar an airde mhór agus téagar maith atá iontu. Go ginearálta, bíonn guaillí níos dírí acu, rud a tháirgeann gluaiseacht níos dírí agus cruth atá an-oiriúnach don tarraingt. Bíonn droim gearr leathan agus ceathrúna deiridh cumhachtach acu, arís an-oiriúnach don tarraingt. Ina theannta sin, is gnách go mbíonn cnámha troma ag na capaill tarraingthe, agus clúmh fada timpeall na gcrúb. Tá leathaghaidh dhíreach nó “srón Rómhánach” ag go leor acu. Bíonn siad idir sé agus naoi lámha déag ar airde (.i. idir 163 agus 193 cm), agus idir 650 agus 900 kg.
Is dócha gurbh é capall síreach darbh ainm Sampson (“Mammoth” níos déanaí), a rugadh sa bhliain 1846, an capall is mó sa stair. Bhí sé 21.2 lámha (218 cm) in airde ag a dhronnóg, agus measadh go raibh a bhuaicmheáchan thart ar 1524 kg.
Julius agus Ethel Rosenberg. Saoránaigh Stáit Aontaithe Mheiriceá a ciontaíodh as spiaireacht ar son an Aontais Shóivéadaigh ab ea Julius Rosenberg (12 Bealtaine 1918 – 19 Meitheamh 1953) agus Ethel Rosenberg (née Greenglass; 28 Meán Fómhair 1915 – 19 Meitheamh 1953).
An Tobar. Tá níos mó ná ciall amháin leis An Tobar nó "Tobar":
An Tobar (leabhar). Is úrscéal Gaeilge simplí é An Tobar le Ruaidhrí Ó Báille atá lonnaithe i mBaile Átha Cliath, in Éirinn.
Liosta na ngás. Is liosta é seo de gháis ar dálaí caighdeánacha, rud a chiallaíonn substaintí a nó a fhiuchann nó a néalaíonn ag 25 nó faoi bhun 25 °C agus ag 1 brú atmaisféarach agus go bhfuil siad réasúnta cobhsaí
Liosta.
Déantar an liosta seo a shórtáil de réir fiuchphointe na ngás in ord ardaitheach, ach is féidir é a shórtáil ar luachanna éagsúla. tagraíonn "fo" agus "tríarach" don néalphointe agus don tríphointe, a thugtar i gcás substainte a néalaíonn ag 1 brú atmaisféarach; agran íon"dian" do dhianscaoileadh . ciallaíonn "~" cothrom le.
Máine Tethbae. Mac mar dhea le Niall Naoighiallach ba ea Máine Tethbae. Bhí ceantar a mhuintir, Cineál Mhaine, suite in iardheisceart ríocht Theafa ("Tethba"), ar bhruacha thoir Loch Rí.
Is dócha ámh gurbh é Máine Mór féin é sinsear Cineál Mhaine. Tráth dá raibh, shíneadh a ríocht Uí Mhaine ón nGaillimh taobh thoir agus thuaidh de , deisceart Ros Comáin agus thar an Sionainn sna críocha " Cuircni, Calraige, Delbna Bethra" agus Cineál Mhaine féin isteach. Nuair a tháinig Uí Néill an Deiscirt chun cinn sa cheantar, tugadh dá rítheaghlach bréag-ghinealach Uí Néill. Bhí Cineál Mháine ina ríocht chumhachtach neamhspleách aisti féin le roinnt aoiseanna as sin amach.
Ríocht na Cróite-Slavóine. Bhí Ríocht na Cróite-Slavóine (Cróitis: "Kraljevina Hrvatska i Slavonija"; Ungáiris: "Horvát-Szlavónország nó Horvát–Szlavón Királyság"; Gearmáinis Ostarach: "Königreich Kroatien Kroatien und Slawonien") in ainm is a bheith ina ríocht féinrialaitheach agus ina náisiún polaitiúil ar leith, sainmhínithe go bunreachtúil laistigh den Impireacht Ostra-Ungárach. Cruthaíodh é sa bhliain 1868 trí ríochtaí na Cróite agus na Slavóine a chumasc tar éis Socraíocht na Cróite-Ungáire de 1868. Bhí baint aici le Ríocht na hUngáire laistigh den dé-stát Ostra-Ungárach, agus í laistigh de Thailte Choróin Stiabhna, ar a dtugtar "Transleithania" freisin. Cé gur bronnadh neamhspleáchas inmheánach leathan ar an gCróit le “gnéithe náisiúnta”, i ndáiríre, ba bheag smacht a bhí ag an gCróit ar phríomhcheisteanna ar nós cánachais agus saincheisteanna míleata agus chuir an Ungáir srianta nach raibh aon fháilte roimpu uirthi. Tagraíodh di go hinmheánach go hoifigiúil mar 'Ríocht Trí-aonta na Cróite, Slavóine agus Dalmáite', ar a dtugtar freisin go simplí mar 'An Ríocht Trí-aonta', agus bhí éilimh ar An Dalmáit, a bhí á riaradh ar leithligh ag 'Cisleithania na hOstaire' . Rinneadh an chathair Rijeka, tar éis díospóid faoi alt i Socraíocht 1868, ar a dtugtar 'An tAguisín Rijeka', ina "corpus separatum" agus bhí sé faoi úinéireacht dhlíthiúil na hUngáire, ach á riaradh ag an gCróit agus ag an Ungáir araon.
École nationale des chartes. Is ollscoil í École nationale des chartes atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1821.
John Eastman. Is dlíodóir Meiriceánach é John Charles Eastman (21 Aibreán, 1960) ) agus an stiúrthóir a bhunaigh an "Centre for Constitutional Jurisprudence", gnólacht dlí chun leas an phobail, atá cleamhnaithe leis an mheitheal mhachnaimh choimeádach an 'Claremont Institute'. Is iar-ollamh agus déan é i Chapman University School of Law. Níor éirigh leis feidhmiú mar Phoblachtánach don 34ú ceantar comhdhála i gCalifornia i 1990, agus d'oifig an Ard-Aighne California in 2010. Is iar-chléireach dlí é le Breitheamh na Cúirte Uachtaraí Clarence Thomas .
Bhí Eastman ina rannpháirtí lárnach sna hiarrachtaí toghchán uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020 a chur ar ceal. Le linn iarrachtaí deiridh an Uachtaráin Donald Trump roimh dheimhniú bua an Choláiste Toghcháin Joe Biden, mhol Eastman go míchruinn don Leas-Uachtarán Mike Pence ag cruinniú san Oval Office, an 5 Eanáir, 2021, go raibh an t-údarás bunreachtúil ag Pence bac a chur ar an deimhniú. Níor ghlac Pence le hargóint Eastman áfach. Sheol Eastman plean gníomhaíochta sé phointe freisin chuig an seanadóir Poblachtach Mike Lee le haghaidh Pence chun na toghthóirí a chaitheamh amach as seacht stát chun Trump a choinneáil i gcumhacht, rud a dhiúltaigh Lee. Ar an 6 Eanáir, 2021, chuir Eastman óráid i láthair ag an Teach Bán Trump Railí a tháinig roimh ionsaí Capitol na Stát Aontaithe 2021 . 
D’áitigh Eastman ansin ar an Leas-Uachtarán Pence an tAcht um Chomháireamh Toghcháin "(") a shárú chun moill a chur ar dheimhniú an toghcháin. via abhcóide dlí Pence Greg Jacob, a d'fhreagair trí thagairt a dhéanamh do Eastman mar "serpent in the ear of the president of the United States" . An 13 Eanáir, 2021, d’éirigh Eastman as a phost in Ollscoil Chapman, tar éis na conspóide a chruthaigh sé nuair a labhair sé ag Railí Trump. An 28 Márta, 2022, dúirt an breitheamh feidearálach David O. Carter go raibh Eastman, in éineacht le Trump, níos dóichí ná a mhalairt, freagracht as "dishonestly conspired to obstruct the joint session of Congress on Jan. 6, 2021". 
I mí Lúnasa 2020, d'fhoilsigh Newsweek op - ed ag Eastman ag ceistiú incháilitheacht Kamala Harris don oifig mar iarrthóir leas - uachtaránachta 2020. Dhearbhaigh sé nach bhféadfadh sí a bheith ina saoránach ó dhúchas de chuid na SA, in ainneoin gur rugadh í i Oakland, California..
An 19 Nollaig, 2022, ainmníodh Eastman agus Trump go poiblí le linn éisteacht an Choiste 6ú Eanáir, ar an teilifís, go raibh siad ina measc siúd a raibh an coiste ag iarraidh a bheith cúisithe as ionsaí an Chaipeatóil ar 6 Eanáir, 2021.
Oideachas.
Bhain Eastman céim amach as Ardscoil Lewisville i gceantar Dallas agus fuair sé a bhunchéim ó Ollscoil Dallas. Thuill sé Dochtúireach san Dhlí-eolaíochta amach ansin ó Scoil Dlí Ollscoil Chicago, agus Dochtúireach san Fhealsúnachta Rialtais ó Scoil Chéimithe Claremont. Le linn a chuid ama sa scoil dlí, d'oibrigh Eastman ar an iris an "University of Chicago Law Review".
Tagairtí.
[[Catagóir:Daoine beo]]
Mothaitheacht. Is í an mhothaitheacht an cumas chun mothúcháin agus braistintí a bhrath. Cheap fealsúna an focal "sentientem" (mothú) ar dtús sna 1630í don choincheap 'bheith ábalta rud a mhothú' chun idirdhealú a dhéanamh idir é agus an cumas chun smaoineamh.  I bhfealsúnacht an Iarthair ar na saolta seo, is í an cumas chun braistintí a mhothú. I reiligiúin éagsúla na hÁise, baineadh úsáid as an bhfocal " mothaitheacht" chun coincheapa éagsúla a aistriú. I bhficsean eolaíochta, úsáidtear an focal "mothaitheacht" uaireanta go hidirmhalartaithe le "sapience", "féinfheasacht", nó "comhfhiosacht".
Déanann scríbhneoirí áirithe idirdhealú idir an cumas chun mothúcháin a bhrath, mar shampla solas nó pian, agus an cumas mothúcháin a bhrath, mar shampla grá nó fulaingt. Tugtar "qualia" ar an bhfeasacht suibiachtúil ar eispéiris ag duine comhfhiosach i bhfealsúnacht an Iarthair.
Sléibhte Adirondack. Is sléibhte in oirthuaisceart Stáit Nua-Eabhrac iad na Sléibhte Adirondack.
Ospidéal Ghort na Silíní. Is ospidéal poiblí lonnaithe i mBaile Formaid i mBaile Átha Cliath é Ospidéal Ghort na Silíní (English: "Cherry Orchard Hospital").
Osclaíodh an t-ospidéal i 1953. Osclaíodh Ionad Seirbhísí Meabhairshláinte do Leanaí agus d'Ógánaigh san ospidéal in 2013.
Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr. Is ospidéal poiblí é Ospidéal Réigiúnach an Mhuilinn Chearr (English: "Regional Hospital Mullingar") atá lonnaithe sa Mhuileann gCearr i gCo. na hIarmhí. Déanann "Grúpa Ospidéal Oirthear na hÉireann" (Ireland East Hospital Group) bainistiú air.
Osclaíodh an t-ospidéal mar "Westmeath County Hospital" / "Ospidéal Chontae na hIarmhí" ar 27 Aibreáin 1936. Ina dhiaidh seo bhí sé ainmnithe "General Hospital, Mullingar" / "Ospidéal Ginearálta, An Muileann gCearr".
Tá caidreamh oideachasúil ag an ospidéal le UCD agus Coláiste Ríoga na Máinlianna in Éirinn (RCSI) agus tá naisc acadúla ag an ospidéal le hOllscoil Teicneolaíochta TUS Bhaile Átha Luain agus Ollscoil na hÉireann, Gaillimh freisin.
Tá 210 leaba san ospidéal.
Duais Nobel i bhFiseolaíocht nó Leigheas.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-07-17T23:22:06Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog TGcoa an leathanach Duais Nobel i bhFiseolaíocht nó Leigheas go Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis: Aistriúchán Wikipedia a bhí i gceist ... ?ǃ lofa go smior ǃ peaca marfach go bhfuil moladh as Wikipedia ann ǃ &lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Tonnta teasa san Eoraip, 2022. I lár mhí Iúil 2022, bhí foláireamh eisithe ag Met Éireann, Oifig na hAimsire in Éirinn agus i dtíortha eile san Eoraip, maidir le "teochtaí thar an gcoitiantacht".
I lár mhí Iúil 2022, bhí foláireamh eisithe ag Met Éireann, Oifig na hAimsire in Éirinn agus i dtíortha eile san Eoraip, maidir le "teochtaí thar an gcoitiantacht".
Bhí tonn teasa eile san Eoraip i lár mhí an Mheithimh 2022, ach aimsir  fhliuch in Éirinn ag an am 
Dúirt saineolaithe gur athrú aeráide ba chúis leis an aimsir dhainséarach seo agus go n-éireoidh cúrsaí níos measa sna blianta atá amach romhainn.
Éire.
Agus an aimsir níos teo agus níos tirime ná mar is iondúil in Éirinn, d'eisigh Met Éireann rabhadh buí ar 15 Iúil 2022 maidir le gach áit sa tír agus tugadh le fios go bhféadfadh daoine leochaileacha a bheith i mbaol. Bhí an teocht idir 25C agus 33C i rith an lae ar 18-19 Iúil, a bhuíochas do chrios ardbhrú ón iardheisceart. Bhí sé thar a bheith té thar oíche chomh maith (idir 15 agus 20 céim san oíche).
I bPáirc an Fhionnuisce, cláraíodh an teocht is airde i mBaile Átha Cliath riamh, 33.0 céim Celsius, ar 18 Iúil 2022 ( 20.1°C ar an meán 1981-2010). Taifeadadh 33.3 céim C i gCill Chainnigh ar 26 Meitheamh 1887,an leibhéal is airde riamh in Éirinn agus seasann an churiarracht i gcónaí.
In Ail Finn i gcontae Ros Comáin ar an 19 Iúil 2006 a cláraíodh an teocht is airde in Éirinn idir 1887-2022, 32.3 céim Celsius.
Sasana.
Chuir oifig na haimsire i Sasana rabhadh dearg teasa amach do Londain, Manchain agus York don 18-19 Iúil. Den chéad uair riamh fógraíodh éigeandáil náisiúnta brothaill, agus teocht chomh hard le 40 céim Celsius á tuar. 
Dúirt oifig meitéareolaíochta na Breataine ar 19 Iúil go raibh an teocht ag 40.3 i gConingsby (agus 40.2C ag Heathrow i Londain ag 11.50 ar maidin), an leibhéal is airde riamh i Sasana. 
Tugtar rabhadh go bhféadfadh an brothall millteanach seo daoine atá “slán agus folláin” a chur as a sláinte nó a mharú. 
Mór-roinn.
Fuair os cionn 500 duine bás sa Spáinn sa tonn teasa a mhair 10 lá (farasbarr básanna 2022 v. 2021 de réir an Carlos III Health Institute), Bhí an teocht 45.6 céim Celsius in Andalúis na Spáinne agus 40 céım i Maidrid. Bhí an Spáinn spalptha cheal báistí i mbliana agus níos lú ná leath an ghnáthleibhéil acu. D’iarr na húdaráis ar dhaoine i ndeisceart na tíre gan tabhairt faoi aon turas sa teas. Bhí ionaid phoiblí a raibh fuarú agus uisce ar fáil iontu oscailte do dhaoine nach bhfuil aerchóiriú ina dtithe. 
Sa bhFrainc, sa nGréig, sa Chróit, sa Spáinn agus sa Phortaingéil, tá lucht dóiteáin gnóthach ag iarraidh tinte foraoise a cheansú agus daoine a choinneáil slán. B’éigean daoine a aslonnú as iardheisceart na Tuirce agus as iarthar na Spáinne de bharr falscaithe.
École pratique des hautes études. Is ollscoil í École pratique des hautes études atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1868.
Uí Laoghaire. Meastar gur tháinig tiarnaí Uí Laoghaire ó dhúchas as ceantar Ros Ó gCairbre, ach inniu gaolta le paróiste Uibh Laoghaire i gContae Chorcaí
Stair.
Rianaíonn a chlann a ginealach siar go dtí Lugaid mac Con, rí ársa na Teamhrach agus Ardrí na hÉireann, agus shroicheadar Dháire Doimthí. Feictear i Leabhar Mór Leacáin (A.D. 1397-A.D. 1418) iad mar "thaoisigh dhúchasacha " Chorca Laidhe i dtuath Rois, le teaghlaigh ann:
Insítear i nAnnála Inis Faithlinn as Áth Cliath gur éag Naomh Fachtna sa bhliain 600 in:
Sa 12ú haois, bhí Uí Laoghaire ina maoir ó oidhreacht ar mhainistir Fachtna agus ar an scoil ard-léinn, Scoil Rois. Ó shin i leith, cuireadh an ruaig ar an gclann ó thuaidh, agus lonnaigh siad raibh ó dheas de thart ar Inse Geimhleach ar An Laoi, darb ainm anois Uibh Laoghaire.
An lá inniu.
Níl ach fíor bheagán ar an eolas fúithi le roinnt haoiseanna go dtí an 16ú haois, nuair thángadar ar an bhfód sách saibhir, cé faoi ghéillsine Mhic Cárthaigh Mhúscraí, a bhronn Slat na ríghe orthu. Ní raibh an i dTiarna Mhúscraí ach iad féin agus Mhic Mhathúna mar ruílsigh. Thóg siad roinnt caisleán, ach níl ach fós ach Caisleán .
Sheas Amhlaoibh Ó Laoghaire ó thús báire le hAodh Ó Néill, 2a hIarla Thír Eoghain i gCogadh na Naoi mBliana (Éire), i dteannta le William Bourke (Clanricarde) agus eile others. Eisreachtaíodh tiarnaí Uí Laoghaire agus briseadh a gcuid críoch suas, ach níor tharla tada i ngeall ar scoite na dtailte, agus d'fhanadar slán ann go dtí coigistiú Cromwell na cianta níos deireanaí. Rinne Donnchadh Mac Cárthaigh, 1d Iarla Chlann Chárthaigh a dhícheall tacú a thabhairt don chlann trí léasú. Le linn , scaipeadh an chlann níos mó.
Mar chomhartha a gcuid saibhris agus cumhachta i lár na 16ú haoise, deirtear go raibh Ó Laoghaire éigin as Carraig na Cora ina athair altrama Dhomhnaill na gCraicne, sinsear Uí Dhonnabháin Uí Dhonnabháin Chlann Cathaill. Phós a iníon Ellen le Domhnall, agus bhí mac acu, Domhnall II.
Bhí Domhnall mac Airt Ó Laoghaire (1575–1657) ina thiarna deireanach Uí Laoghaire den ord Gaelach.
De shliocht ghéag na clainne as Carraig na Cora ba ea an scríbhneoir Gaeilge mór le rá Peadar Ua Laoghaire.
Uí Laoghaire Eile.
Feictear an t-ainm fosta i ngéag na nEoghanacht, Cineál Laoghaire. Is deacair é ginealaigh an dá chlann Uí Laoghaire, idir Corca Laidhe in iarthuaisceart Chorcaí agus Eoghanacht ar na gaobhair i gCiarraí, a rianú.
Níl cuan , gar do Bhaile Átha Cliath, gaolta le hUíbh Laoghaire, ach ina ionad sin ainmnithe as Laoghaire mac Néill, Ardrí de chuid na 5ú haoise.
Andrew Muir. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Andrew Muir (). Rugadh é ar 9 Iúil 1976. Is ball den Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Dún Thuaidh, ó Nollaig 2019 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Is fear aerach é .
Naisc sheachtracha.
Alan Chambers. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Alan Chambers (). Rugadh é ar 15 Deireadh Fómhair 1947 i mBéal Feirste. Is ball den Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é don Dún Thuaidh, ó 2016 ar aghaidh .
Dora Sigerson Shorter. B'fhile agus dealbhóir Éireannach í Dora Maria Sigerson Shorter (16 Lúnasa 1866 – 6 Eanáir 1918) a scríobh faoin ainm Dora Sigerson Shorter tar éis a bheith pósta sa bhliain 1895.
Saol.
Rugadh í i mBaile Átha Cliath, Éire. Is é Seóirse Sigerson, máinlia agus scríbhneoir, a athair agus is í Hester Varian, scríbhneoir eile, a máthair. Bhí ceathrar sa chlann agus ba ise an duine is sine. D'úsáidtí a teach teaghlaigh, 3 Sráid an Chláraigh, mar áit chruinnithe d’ealaíontóirí agus scríbhneoirí, áit ar bhuail Dora le daoine tábhachtacha le linn na hathbheochana liteartha Gaeilge a bhí ag teacht chun cinn ag an am. D’fhreastail sí ar Scoil Ealaíne Bhaile Átha Cliath, áit a raibh WB Yeats ina comhscoláire. Ba phearsa lárnach í le hAthbheochan Liteartha na hÉireann, agus is iomaí cnuasach filíochta a d’fhoilsigh sí ó 1893 i leith. Scríbhneoir ab ea a deirfiúr Hester Sigerson Piatt freisin. I measc a cairde bhí scríbhneoirí agus filí, Katharine Tynan, Rose Kavanagh agus Alice Furlong. 
Sa bhliain 1895 phós sí Clement King Shorter, iriseoir Sasanach agus léirmheastóir liteartha. Bhí cónaí orthu le chéile i Londain, go dtí gur bhásaigh sí nuair a bhí sí 51 d'aois de bharr cúiseanna nár nochtadh. Scríobh a cara Katharine Tynan i sceitse beathaisnéise gur ‘briseadh croí a thug an bás’ mar gheall ar bhásuithe 1916.
Cat coille Ioruach. Is cineál cait é an cat coille Ioruach a bhfuil dá shraith fionnaidh an-fhada air, agus tóir orthu sa Chríoch Lochlann agus san Fhrainc. Is cat náisiúnta na hIorua é. Ní chuireann uisce isteach orthu. Is féidir leo fanacht an-te sa gheimhreadh (in aeráidí fuara) mar gheall ar an bhfionnadh fada atá acu.