Trelis/gawiki huggingface dataset:
Reginald Joseph Mitchell. Dearthóir aerárthach ab ea Reginald Joseph Mitchell (20 Bealtaine 1895 - 11 Meitheamh 1937). Dhear sé muireitleáin ar dtús, agus ba é a dhear an Spitfire, eitleán cogaidh a bhí tábhachtach don Bhreatain sa dara cogadh domhanda.
Miteacoindre. Struchtúr ubhchruthach, de ghnáth, timpeall 2 μm ar fhad a bhfaightear cuid mhaith díobh i gcealla eocarótacha (cealla le núicléas taobh istigh dá chillscannán núicléach féin i gcíteaplasma na cille). Bíonn scannán dúbailte aici, an ceann inmheánach ag déanamh filltí is iomairí (criostaí) a phollann an mhaitrís inmheánach. Is ionad fíorthábhachtach an scannán inmheánach seo i gcomhair gníomhartha meitibileachta a fhuasclaíonn fuinneamh ó dhianscaoileadh móilíní bia. Bíonn DNA dá cuid féin inti, éagsúil ó DNA na cille, a thagann ón tuismitheoir baineann amháin.
Miúil (ainmhí). Ainmhí a tháirgtear nuair a dhéantar asal fireann a chúpláil le capall baineann. Tugtar "ráineach" ar an ainmhí a tháirgtear nuair a dhéantar asal baineann a chúpláil le capall fireann. De ghnáth bíonn an dá ainmhí seo neamhthorthúil, an chuid thosaigh cosúil leis an athair is an chuid dheiridh cosúil leis an máthair sa dá chás.
Miúil (gléas). I dteicstílí, is crann sníomhacháin í miúil (nó miúil sníofa) a cheap Samuel Crompton i 1779, a rinne an próiseas sníofa, a bhíodh lámhdhéanta, iomlán meicniúil. Breathnaíodh uirthi mar hibrid de dhá threalamh eile, agus ar an ábhar sin a tugadh an t-ainm seo uirthi. D'úsáidtí ar chadás í ar dtús, ach oiriúnaíodh í do mheiríonó is snáithíní eile níos déanaí. Próiseas uaineach ab ea í, agus tháinig trealaimh le próisis leanúnacha ina hionad.
August Ferdinand Möbius. Matamaiticeoir a rugadh i Schulpforta na Gearmáine ab ea August Ferdinand Möbius (17 Samhain 1790 – 26 Meán Fómhair 1868). Rinne sé taighde ar gheoiméadracht anailíseach, toipeolaíocht is réalteolaíocht theoiriciúil. D'fhionn sé stiall Möbius is líonra Möbius, atá tábhachtach sa gheoiméadracht theilgeach. Thug sé comhordanáidí baralárnacha isteach sa gheoiméadracht.
Stiall Möbius. Sa toipeolaíocht, dromchla le taobh amháin agus líne leanúnach amháin á thimpeallú. August Möbius a d'fhionn an coincheap. Smaoinigh ar dhronuilleog fhada chaol, ABCD, agus ceangail A le B is C le D. Is sorcóir an toradh, le dhá dhromchla. Má thógtar dronuilleog chomhionann, ABCD, agus má cheanglaítear A le C is B le D, anois nuair a thosaítear ag pointe ar bith ar an dromchla, is féidir líne leanúnach amháin a tharraingt ar an dromchla chun filleadh ar an mbunphointe. Is stiall Möbius í seo.
Modal fiartha. Tomhas ar fhriotaíocht ábhair do bheith casta. Úsáidtear an tsiombail G dó, agus in aonaid pascal (Pa) a thomhaistear é. Is ionann é is an modal doichte nó an modal toirsiúin. Ciallaíonn luach ard G gur deacair an t-ábhar a chasadh. Sainmhínítear é mar an strus fiartha, roinnte ar an straidhn fiartha, agus níl sé oiriúnach ach i gcás na solad. Is é luach G cruach ná 800.0 × 10 Pa.
Modal toirte. Míneas chóimheas an athrú brú a fheidhmítear ar bhloc ábhair ar leith don athrú codánach iarmharach i dtoirt an bhloic. Úsáidtear an tsiombail K don mhodal seo, agus tomhaistear in aonaid Pa (pascal) é. Tugtar "an modal comhbhrúite" air freisin. Is tairiseach é d'ábhar ar leith. Mar shampla, maidir le gloine, K = 0.37 × 10 Pa. De réir mar a mhéadaíonn K, is deacra an t-ábhar a chomhbhrú agus is doichte é i gcomhbhrú. Sainmhínítear inchomhbhrúiteacht ábhair mar 1/K.
Modhnú. Sa bhfisic, tugtar modhnú ar chur i bhfeidhm athruithe rialta ar chúlra éigin, léas cáithníní nó radaíocht de ghnáth, go minic chun eolas a iompar trí mheán an léis. Úsáidtear comhartha tarchurtha chun léas leictreon taobh istigh de theilifíseán a mhodhnú chun an pictiúr a atáirgeadh. Tá criostail is leachtanna ann ar féidir a úsáid, agus réimsí leictreacha i bhfeidhm orthu, chun léis solais a mhodhnú.
Modhnú aimplitiúide. Slí inar féidir comhartha a ionchódú ar thonn iompair trí aimplitiúid na toinne sin a athrú de réir méid leanúnach an chomhartha. Seo a bhíonn i gceist i raidió AM. Ní féidir an comhartha closmhinicíochta a ionchódú chomh cruinn dílis le modhnú aimplitiúide agus le modhnú minicíochta.
Modhnú minicíochta. Slí inar féidir comhartha a ionchódú ar thonn iompair trí mhinicíocht na toinne sin a athrú de réir méid leanúnach an chomhartha. Seo a bhíonn i gceist i raidió FM agus tarchur comharthaí teilifíse. Is féidir an comhartha closmhinicíochta a ionchódú i bhfad níos cruinne le modhnú minicíochta ná le modhnú aimplitiúide, agus mar sin is fearr dílse an ceol ar raidió FM ná ar AM.
Modúl (ailtireacht). San ailtireacht, aonad tomhais sna toisí a úsáidtear chun gach cuid d'fhoirgneamh a stiúradh. In ailtireacht chlasaicach, chiallaigh sé trastomhas an cholúin ag bun an stoic. Tagann an focal ón bhfocal Laidine ar thomhas, modulus. Ó lár an 20ú céad úsáidtear é mar chomhaonad tomhais chun méid is tomhais gach comhpháirte i bhfoirgneamh caighdeánach nó modúlach a chomhordú, chun gur féidir iad a oiriúnú ina gcur le chéile go héasca solúbtha.
Mogall. Toipeolaíocht i gcomhair líonra ríomhairí ina mbíonn gach ríomhaire nasctha go díreach le gach ceann eile sa líonra. Is féidir a leithéid a úsáid mar LAN (líonra ceantair áitiúil), ach i WAN (líonra ceantair fhorleathain) is mó a baineadh feidhm as. Tá an tIdirlíon tagtha in ionad a leithéidí den chuid is mó.
Mogalra leictreach. Córas cáblaí chun cumhacht leictreach a dháileadh ar fud na tíre is ea an mogalra leictreach. 
Ag tosú ag na stáisiúin ginte, cuirtear an chumhacht srutha ailtéarnaigh (SA) trí thrasfhoirmeoirí uaschéimneacha chun an tarchur ar feadh faid mhóir do bhailte is cathracha a dhéanamh go héifeachtach ar ardphoitéinseal, suas le 400 kV. 
Iompraíonn píolóin arda na cáblaí seo. Ansin sa chathair, úsáidtear trasfhoirmeoirí íoschéimneacha chun cumhacht ag voltas 240 V a sholáthar do thomhaltóirí ina dtithe. 
Tá ceangal idir Sasana is an Fhrainc a oibríonn le sruth díreach (SD) chun déileáil leis na difríochtaí sa mhinicíocht is an pas idir an dá mhogalra náisiúnta.
Crogall corraigh. Crogall tearc atá dúchasach don India agus Srí Lanca is ea an crogall corraigh ("Crocodylus palustris"). Tugtar an mogar air freisin. Bhíodh sé coitianta in abhainn na Gainséise. An soc leathan. Is féidir go mbeidh sé suas le 1 m ar fhad is é bliain d'aois.
Neamhleanúnachas Mohorovičić. An crios idir screamh agus maintlín an Domhain, mar a bhfuil athrú tobann sa dlús agus luas tonn seismeach tríothu. Timpeall 6 km faoi ghrinneall an aigéin atá sé, agus suas le 60 km faoi dhromchla na n-ilchríoch. Ainmnítear é as an duine a d'fhionn é, an geofisicí Crótach Andrija Mohorovičić (1857-1936) a d'aithin é ó shonraí ar thonnta turrainge ó chreathanna talún i 1909.
Móibíl. Maisiúchán crochta soghluaiste is ea an mhóibíl, a dhear Alexander Calder den chéad uair timpeall 1930. Dealbhóireacht theibí sreinge is miotail ab ea í, na codanna éagsúla cothromaithe ar éigin nuair a bhí an struchtúr crochta i gceart, ionas go ngluaisfeadh nó go rothlódh codanna di i ngaoth lag. Rinneadh aithris go mion minic uirthi, agus faoi seo úsáidtear an-chuid ábhar ina ndéanamh.
Poil mhaighnéadacha. An dá phointe ar dhromchla an Domhain a ndíríonn snáthaid an chompáis orthu. Is iad comhordanáidí an Mhoil Thuaidh 78.5° ó thuaidh, 69° soir, agus an Mhoil Theas 78.5° ó dheas, 111° siar. Athraíonn siad go mall thar am.
Móilín idir-réaltach. Faightear níos mó ná 100 saghas móilíní sna néalta gásacha sa spás idir na réaltaí i mBealach na Bó Finne, go mór mór sna néalta fuara dlútha. Is iad na móilíní is coitinne ná CO, H2O, NH3, HCHO, CH4 is CH3OH.
Moilliú intinne. Moilliú nó stopadh roimh am i bhforbairt intleachtúil, iompair is shóisialta linbh. Is féidir go dtarlóidh sé mar thoradh ar roinnt mhaith neamhord éagsúil, éalang ghéiniteach (mar shampla, siondróm Down), neamhord hormón (mar shampla, hipitíoróideacht), damáiste don inchinn le linn na breithe cheal ocsaigine, agus ionfhabhtuithe don mháthair le linn toirchis (mar shampla, an bhruitíneach dhearg, an tocsaplasmóis). 
Uaireanta úsáidtear an tslánuimhir intleachta (IQ) le cur síos ar dhéine na héislinne, agus luaitear leanbh le IQ faoi bhun 50 mar leanbh le héislinn shuntasach.
Móimint leictreach dhépholach. An tsiombail p a úsáidtear di, agus an t-aonad cúlóm-mhéadar (C m) lena thomhas. 
Nuair atá luchtanna +q is –q scartha l méadar amach ó chéile, is déphol an t-eagar seo, agus is í a móimint dhépholach p = ql. Cainníocht veicteoireach is ea í seo. 
Má chuirtear an déphol seo i réimse leictreach, cuireann an réimse casmhóimint i bhfeidhm ar an déphol chun é a ailíniú i dtreo an réimse. 
Bíonn móimint dhépholach leictreach ar chuid mhaith móilíní, le lár luchta dhiúltaigh ag fad éigin ó lár luchta dhearfaigh go buan de bharr struchtúr an mhóilín. 
Deirtear gur móilín polach é seo, agus is móilín polach é uisce, mar shampla. Is féidir déphoil a ionduchtú i móilíní eile ach iad a chur i réimse leictreach.
Móimint mhaighnéadach. Airí maighnéad, sruthanna ag rith i gcornaí is cáithníní luchtaithe ag guairneáil, a chinneann an chasmhóimint a fheidhmíonn floscdhlús, B, réimse maighnéadach ar an gcóras. Úsáidtear an tsiombail μ di, a thomhaistear san aonad A m (aimpéar·méadar cearnach), agus is ionann an t-aonad seo is J T (giúl in aghaidh teisle). Is cainníocht veicteoireach í seo, a dtugtar "móimint dhépholach mhaighnéadach" uirthi freisin. Is í an chasmhóimint (torc) Γ = μ B sinθ, nuair is í θ an uillinn idir treo B is treo μ. Bíonn móimint mhaighnéadach ag cáithnín luchtaithe (cosúil le leictreoin is prótóin) atá ag guairneáil, agus iompraíonn sé mar a bheadh corna sruthiompartha ann. Bíonn móimint mhaighnéadach fiú ag neodrón, nach bhfuil lucht glan aige, mar go mbíonn sé comhdhéanta as foluchtanna atá ag guairneáil. Tagann móimintí maighnéadacha neodrón i bhfeidhm i dturgnaimh díraonta neodrón. Ar an dóigh chéanna, bíonn móimintí maighnéadacha ag núicléis adamhacha, agus tagann siad seo i bhfeidhm in athshondas núicléach maighnéadach. Mar an gcéanna, in adaimh áirithe ní chealaíonn móimintí maighnéadacha éagsúla na leictreon, a éiríonn óna gcuid guairní nó gluaisní timpeall an núicléis, a chéile. Mar sin, bíonn móimint mhaighnéadach ghlan ag a leithéid d'adamh, agus is é seo bunús na n-airíonna maighnéadacha ábhar toirtiúil, paramaighnéadas is fearómaighnéadas. I gcás maighnéid a chuirtear i réimse maighnéadach, feidhmíonn fórsa an réimse chun iomláine na bhfomhóimintí uile, agus mar sin, poil an mhaighnéid, a ailíniú i dtreo an réimse. Is mar seo a oibríonn compás. Luainíonn cáithníní luchtaithe atá ag guairneáil taobh istigh den ábhar, agus iad suite i réimse maighnéadach, sa treo chéanna le treo a nguairneála (arb ionann é agus treo a móimintí maighnéadacha). Bíonn an luainíocht seo thart ar threo an réimse sheachtraigh.
Móimint na táimhe. Sa mheicnic, maidir le réad atá ag rothlú, braitheann an chasmhóimint fórsaí is gá chun rothlú an réada a luasghéarú ar dháileadh mhais an réada timpeall ar a ais rothlaithe. Is í an chainníocht a chuimsíonn an dáileadh maise seo móimint na táimhe. Úsáidtear an tsiombail I chuici, agus tomhaistear í in aonaid kg m. Más diosca aonfhoirmeach, de mhais m is de gha r, ag rothlú thart ar a lárphointe an réad atá i gceist, I = (mr)/2. I gcás idéalach, dá mbeadh mais iomlán an diosca comhchruinnithe ar an imeall, I = mr.
Móiminteam. Sa bhfisic, iolrú an luais is na maise is ea an móiminteam. Úsáidtear an tsiombail p chuige. Is é an dara dlí gluaiseachta de chuid Newton gurb ionann an fórsa agus ráta athraithe an mhóimintim in aghaidh an ama. Is prionsabal bunúsach sa bhfisic é, má tá córas ann nach bhfuil aon fhórsa i bhfeidhm air, go n-imchoimeádtar an móiminteam ann. Is cianníocht veicteoireach é.
Moing mhear. Planda débhliantúil a fhásann 2.5 m ar airde, dúchasach don Eoraip is réigiúin mheasartha na hÁise, ach a tugadh isteach in an-chuid tíortha eile is ea moing mhear. An gas cuasach eitreach le spotaí corcra, na duilleoga roinnte le teascáin ubhchruthacha fhiaclacha, na bláthanna bán gan seipil in umbail 2-5 cm ar leithead, an toradh ubhchruthach, an boladh bréan. Gach cuid nimhiúil mar go bhfuil an t-alcalóideach cuinín ann. Tá an nimh seo in úsáid leis na cianta, agus deirtear gurb í a tugadh do Shócraitéas.
Móipéid. Gluaisrothar beag éadrom, a mbíonn troitheáin air ar féidir é a oibriú leo más gá. Bunaíodh í mar chóras taistil don duine aonair sna 1930idí, agus d'éirigh sí an-choitianta i ndiaidh an dara cogadh domhanda mar bhí sí an-choigilteach. Bhíodh inneall simplí dhá bhuille air. Úsáidtear í de ghnáth i gcomhair aistear gearr taobh istigh de chathair nó baile.
Moiréan. Deascadh dríodar carraigeacha neamhshortáilte a iompraíodh ag oighearshruthanna is oighearchlúideacha. Tá saghsanna éagsúla moiréan ann, ag brath ar réigiún an oighearshrutha inar tharla an deascadh, mar shampla, críochmhoiréan, moiréan dromchla, moiréan cliathánach, moiréan inmheánach.
Moirfeolaíocht (bitheolaíocht). Foirm is struchtúr orgánaigh ar leith, le béim ar na tréithe seachtracha.
Moirfín. Is éard is moirfín ann ná druga a dhíorthaítear ó chodlaidín, a úsáidtear chun pian ghéar a mhaolú. De bhrí gur druga andúile é, bíonn sé faoi rialú. 
Is féidir le ródháileog a bheith marfach de bhrí go gcuireann sí cosc ar an riospráid. Úsáidtear freisin é in ullmhúcháin frithbhuinní.
Moirtéal. Aon cheann de na meascáin aoil is gainimh, nó stroighne is gainimh, le huisce a thugann greamú idir brící, saoirseacht cloiche is tíleanna.
Moirtéar. Arm a úsáideann saighdiúirí coise de ghnáth, a chaitheann buama beag ar rian ard chun titim ar naimhde atá raon gearr amach uathu.
Moirtéar is tuairgnín. Uirlis atá ar eolas is in úsáid leis na cianta chun ábhair ghráinneacha a mheilt ina bpúdar. Is babhla é an moirtéar, déanta as ábhar crua. Is píosa cónach den ábhar céanna (nó ábhar crua eile) le ceann cruinn an tuairgnín, agus meiltear an t-ábhar gráinneach leis seo i gcoinne an bhabhla. Bíonn foirmeacha simplí in úsáid sa chistin is siopaí poitigéara. Úsáidtear foirmeacha cumhachtacha meicnithe sa tionsclaíocht.
Moirtiú. Is éard is moirtiú ann ná próiseas fosaithe blúirí carraigeacha fuaidrithe in uisce ar ghrinneall na farraige, ar bhun locha nó abhann, nó ar abhantrach abhann. De réir a chéile comhdhlúthaítear an dríodar, baintear an t-uisce as agus suimintítear le chéile iad trí phróisis chasta ar a dtugtar "diaighiniúint", go mbíonn sé ina charraigeacha dríodair.
Móitéit. Píosa ceoil eaglasta, ilfónach gan tionlacan, a thosaigh sa 13ú céad is a lean ar feadh na hAthbheochana, ag sroicheadh buaicphointe i gcumadóireacht Desprez, Lassus, Palestrina is Byrd. Cuireadh tionlacan leo i ndiaidh 1600, go príomha i saothar Marc-Antoine Charpentier (1634-1704) sa bhFrainc, ach ba shaothair eaglasta as Laidin iad fós seachas cantáidí is aintiúin sa teanga dhúchais. Chum Bach is Brahms móitéití ina dteanga dhúchais gan tionlacan neamhspleách, áfach.
Mól. Is é an mól (siombail: mol) an t-aonad trína ndéantar cainníocht substainte a thomhas.
Sa chóras SI, is éard is mól ann ná 6.02214076×1023 cáithnín, a bhféadfadh adamh, móilíní, iain nó leictreoin a bheith iontu. 
Glacadh leis an sainmhíniú seo i mí na Samhna 2018 mar cheann de na seacht mbunaonad i gCóras Idirnáisiúnta na nAonad SI.
Roghnaíodh an uimhir 6.02214076×1023 (uimhir Avogadro) sa chaoi is go bhfuil mais mhóil amháin de chomhdhúil cheimiceach i ngraim comhionann go huimhriúil, chun críocha praiticiúla den chuid is mó, le meánmhais mhóilín amháin den chomhdhúil i ndaltún. Mar sin, mar shampla, tá 6.02214076×1023 móilín i mól amháin uisce, a bhfuil a mais iomlán thart ar 18.015 gram agus is í meánmhais aon mhóilín uisce ná thart ar 18.015 daltún.
Úsáidtear an mól go forleathan sa cheimic mar bhealach áisiúil chun méideanna na substráití agus na táirgí imoibriúcháin cheimiceacha a chur in iúl. Mar shampla, is féidir an chothromóid cheimiceach 2H2 + O2 → 2H2O a léirmhíniú chun go gciallóidh i gcomhair gach 2 mhól de dhé-hidrigin (H2) agus 1 mhól de dhé-ocsaigin (O2) a imoibríonn, cruthaítear 2 mhól uisce (H2O). Féadfar an mól a úsáid freisin chun méid na n-adamh, ian, leictreon, nó aonán eile a thomhas. Cuirtear tiúchan tuaslagáin in iúl go coitianta lena mólaracht, a shainmhínítear mar mhéid na substainte tuaslagtha i móil in aghaidh aonaid toirte an tuaslagáin, arb é an t-aonad a úsáidtear de ghnáth móil in aghaidh an lítir (mol / l), giorraithe go coitianta M.
Molás. Síoróip scothdhonn a fhaightear mar fho-tháirge ó thionscal an tsiúcra. Is í a bhíonn fágtha agus an siúcra scagtha go hiomlán. Baintear feidhm as go forleathan mar fhorábhar i mbia d'ainmhithe, ba bainne go háirithe, agus i ndéanamh ruim is triacla.
Mario José Molina. Ceimicí a rugadh i gCathair Mheicsiceo ab ea Mario José Molina (1943-2020). Lena chomhghleacaí Frank Sherwood Rowland ó Ollscoil California i 1974, chruthaigh sé go n-imoibreodh solas ultraivialait san atmaisféar le clórafluaracharbóin chun adaimh clóirín a tháirgeadh, agus go n-oibreodh siad seo leis na hocsaídí nítrigine mar chatalaigh chun an ciseal ózóin a mhilleadh. Roinn siad Duais Nobel na Ceimice i 1995 le Paul Crutzen as seo.
Monocotylidae. Ceann den dá phríomhroinn de na plandaí bláfara. Is iad na déchotailéadóin an phríomhroinn eile. Bíonn cotailéadón amháin ag suth an tsíl, agus feonn príomhfhréamh an tsíolphlanda go luath, ag fágáil córas snáithíneach fréamhacha. De ghnáth bíonn duilleoga caola acu, le féitheacha comhthreomhara neamhghéagacha, agus bláthanna le codanna eagraithe i dtríonna nó iolraí de 3. Bíonn na burlaí soithíocha scaipthe sa ghas. De ghnáth ní bhíonn aon chaimbiam sa ghas ná aon fhíochán soithíoch tánaisteach. Tá monacotailéadóin atá cosúil le crainn (mar shampla, na pailmeacha), ar éagsúil a bhfás is a n-adhmad ó na crainn ar déchotailéadóin iad. Is lú ar fad grúpa na monacotailéadón (timpeall 60 chlann ar eolas) ná grúpa na ndéchotailéadón, ach tá cuid acu i measc na gclann phlandaí bláfara is mó (mar shampla, na féir, na pailmeacha, na magairlíní, na lilí).
Monaicheol. Sa cheol, líne amháin gutha nó uirlise, mar mhalairt ar ilfhónacht. Sampla monacheoil is ea cantaireacht Ghréagórach agus amhrán tíre gan tionlacan. Úsáidtear an téarma freisin don amhránaíocht aonréid tionlactha le continuo sa chuid is luaithe den 17ú céad.
Monaiméir. Móilín simplí ar féidir leis suimiú (comhdhlúthú) leis féin chun polaiméir a dhéanamh. Is monaiméir próitéine an t-aimíonaigéad. Is monaiméir eitiléin, CH2=CH2, de phoileitiléin, (-CH2=CH2-)n.
Monaisiúicríd. Siúcra simplí. Monaiméir polaisiúicríde a chruthaítear aisti trí pholaiméiriúchán comhdhlúthaithe.
Monapol maighnéadach. Ní féidir lena leithéid is pol aonraithe maighnéadach a bheith i leictreamaighnéadas clasaiceach, agus níor braitheadh ceann riamh. 
Ach thairg Paul Dirac i 1931 gurbh fhéidir a leithéid a shamhlú i dteoiric chandamach, agus tairgeann cuid de na tomhaistheoiricí monapoil mhaighnéadacha, le mais cothrom le mais an phrótóin × 10.
Monashaothrú. Is éard atá i gceist leis an monashaothrú ná fás cineál amháin bairr ar an talamh chéanna thar thréimhse blianta gan aon uainíocht. Forleathan i dtíortha forbartha, ach cruthaíodh go mbíonn claonadh láidir le hionsaithe lotnaidí is galar níos measa ann, agus bíonn gá le han-chuid feithidicídí is fuingicídí leis an mbarr a chosaint. Mar thoradh ar an gcleachtas seo, is mó na barra a fhaightear ach tá laghdú mór ar an oiread speiceas is barr a fhástar i gcomhair bia. Braitheann an cleachtas go mór ar phróisis meicnithe is páirceanna móra, rud a chuir le laghdú bhithéagsúlacht phlandaí is ainmhithe na bhfálta. Úsáidtear an téarma freisin d'fháschoillte le cineál amháin crainn iontu.
Monatóir (cabhlach). Sa chabhlach, ardán soghluaiste gunna, ina luí go híseal os cionn na slaite is an long ag gluaiseacht ar luas íseal. D'éirigh leis cumas réasúnta mór lámhaigh a bhaint amach gan ach scáthphictiúr targaide réasúnta beag a thabhairt don namhaid. Baineadh úsáid as go príomha chun cóstaí a bhombardáil, ach chuir airm nua-aoiseacha as feidhm é. Ainmníodh é as an long phlátailte gaile Monitor a thóg stáit an Aontais sa Chogadh Cathartha i Meiriceá.
Moncaí cochallach. Moncaí ón Domhan Úr. An moncaí is líonmhaire i ngéibheann sna Stáit Aontaithe is an Eoraip. An t-eireaball oiriúnaithe chun a bheith greamaitheach (eireaball greama), go minic á iompar aige leis an mbarr ina chamóg. Gleacach intleachtach. Mar pheata ag ceoltóirí sráide tráth, orgánaithe go háirithe.
Moncaí colabach. Moncaí ón Seandomhan atá dúchasach don Afraic thrópaiceach. Caol le heireaball fada, gan aon ordóga. 3 ghrúpa: an moncaí colabach dubh is bán (le fionnadh an-fhada síoda), an moncaí colabach rua, agus an moncaí colabach ológach. Áitríonn sé foraoisí, agus itheann duilleoga.
Moncaí domhain úir. Moncaí a áitríonn Meiriceá Láir is Theas. Na pollairí i bhfad amach ó chéile, ag oscailt go cliathánach (ní hionann is moncaithe an tSeandomhain) Ní féidir leis a ordóg a chur in aghaidh na méar eile. Eireaball ingreama ag saghsanna áirithe.
Moncaí mónach. Moncaí ó iarthar na hAfraice, cineál geanóin, is ea an moncaí mónach. Dorcha, ach an taobh íochtarach is an taobh istigh de na géaga bán. Maireann sé i mbuíonta móra glóracha go hard ar bharr na gcrann, agus itheann ábhair phlandúla (cnónna neamhaibí go háirithe), seilidí is feithidí.
Moncaí patach. Moncaí ón Seandomhan atá dúchasach d'iarthar is lár na hAfraice is ea an moncaí patach. An fionnadh deargdonn, moing ghruaige fada is croiméal bán ar an bhfireannach. Is féidir leis rith suas le 50 km san uair. Tá ainmneacha eile air, an geanón dearg is an moncaí míleata. Is é an t-aon speiceas é sa ghéineas "Erythrocebus".
Moncaí fadsrónach. Moncaí ón Seandomhan, dúchasach do Bhoirneo is ea an moncaí fadsrónach ("Nasalis larvatus"; Indinéisis: "bekantan"). Mílítheach, le caipín níos dorcha ar a cheann is droim dhorcha freisin. An t-eireaball fada, an tsrón starraiceach a éiríonn bleibeach crochta sa mhoncaí fásta. Snámhóir maith, áitríonn sé foraoisí gar d'uisce úr, agus itheann duilleoga.
Moncaí réasas. Meacaic atá dúchasach do dheisceart na hÁise ón Afganastáin go Vítneam is ea an moncaí réasas. Dingthe, fionnrua/donn. Áitríonn sé gnáthóga ilghnéitheacha, bailte ina measc. Úsáidtear go forleathan i dtaighde míochaine é. Tugtar "meacaic réasas" air freisin. Ainmnítear fachtóir Rhesus sa bhfuil as.
Moncaí uallach. Moncaí ón Domhan Úr. An fionnadh tiubh garbh, an aghaidh nochta. Clúdaíonn an fhéasóg fhada an scornach. Déanann sé glao an-ghlórach. Uaireanta luascann sé ó ghéaga lena eireaball amháin.
Gaspard Monge. Matamaiticeoir is fisicí a rugadh i mBeaune na Fraince ab ea Gaspard Monge (9 Bealtaine 1746 - 28 Iúil 1818). Cheap sé an gheoiméadracht thuairisciúil, agus d'fhoilsigh tráchtas ar fheidhmiú na geoiméadrachta i gceirdeanna na tógála (1795).
Jacques Monod. Bithcheimicí a rugadh i bPáras ab ea Jacques Lucien Monod (9 Feabhra 1910 – 31 Bealtaine 1976). Lena chomhghleacaí François Jacob, rinne sé taighde bunúsach ar mheicníochtaí géiniteacha rialaithe, agus shaothraigh teoiric an obróin, géin a rialaíonn géinte eile trí nascadh le cuid ar leith den DNA. Roinneadar Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1965 le André Lwoff. D'fhoilsigh sé "Le Hasard et la Nécessité" (Seans agus Riachtanas, 1970), leabhar ar fhealsúnacht na beatha bunaithe ar an mbitheolaíocht.
Mónóg. Tom beag dreaptha síorghlas, dúchasach do réigiúin mheasartha sa leathsféar thuaidh is ea an mónóg. Is é "Vaccinium oxycoccos" a hainm eolaíoch. Tá sí seascannach le hithir aigéadach. Na gais an-chaol fréamhaithe; na duilleoga 4-8 mm ar fhad, leathfhada nó ubhchruthach, biorach, scothghorm ar an taobh thíos, na himill infhillte; na bláthanna ar ghais fhada chaola, 5-6 mm ar leithead, bándearg, le 4 pheiteal ag lúbadh siar; an chaor cruinn nó piorrachruthach, dearg nó donn le spotaí, inite.
Montáis. In eagarthóireacht scannán, is éard atá i gceist le montáis (Béarla: montage) ná cnuasach seatanna a chuirtear le chéile ar mhaithe le spás, am agus eolas a bhrú isteach in achar gairid. Athraíonn sraith íomhánna (nó físeanna) go tapa, go minic tuaslagann siad ina chéile nó bíonn siad forluite ar a chéile chun éifeacht dhrámata a bhaint amach. Cuireann montáis cuimhní cinn carachtair in iúl nó meabhraíonn siad cuid d'imeachtaí an scannáin don lucht féachana. 
Mar shampla, sa scannán An Cailín Ciúin, ag deireadh an scannáin, nuair a ritheann Cáit síos an ascaill i ndiaidh charr na gCinnsealach, cuirtear na radhairc, agus móitífeanna eile, os ár gcomhair, ceann i ndiaidh a chéile, ina montáis.