Trelis/gawiki huggingface dataset:
Dominique de Villepin. Polaiteoir Francach agus iar-phríomhaire na Fraince is ea Dominique de Villepin nó Dominique Marie François René Galouzeau de Villepin lena ainm iomlán a thabhairt dó. Rugadh i Rabat, Maracó é ar an 14 Samhain 1951.
Tógadh é i Veiniséala agus in áiteanna eile i Meiriceá Theas. D'fhreastail sé ar an "École Nationale d'Administration", scoil iarchéimithe ina n-oileann an Fhrainc a státseirbhigh sinsireacha. Ghnóthaigh sé céimeanna sa dlín agus sa litríocht ó chúpla ollscoil chomh maith. Bhí sé ina chéad rúnaí in Ambasáidí na Fraince i Washington D.C. agus ina dhara chomhairleoir san ambasáid i Deilí Nua na hIndia sula ndearnadh príomhchomhairleoir na hAfraice sa Roinn Gnóthaí Eachtrannacha de i 1992. Bhí sé ina chomhairleoir ar ghnóthaí eachtrannacha do Jacques Chirac ó thús na 1980í. Bhí sé ina stiúrthóir toghcháin ag Chirac sa bhfeachtas uachtaránachta i 1995, agus ceapadh é ina Rúnaí Ginearálta ar Phálás an Elysée le linn céad thréimhse Chirac mar Uachtarán na Poblachta, 1995-2002. Rinne sé botún ansin i 1997 nuair a chomhairligh sé don uachtarán olltoghchán a ghairm. Chaill Chirac an toghchán sin agus rinne de Villepin iarracht éirí as oifig ach níor ligeadh dó. Tá de Villepin ag iomaíocht ó shin le Nicholas Sarkozy le bheith ina oidhre ar Chirac mar uachtarán. 
Tháinig François Fillon mar chomharba ar de Villepin mar príomh-aire na Fraince sa bhliain 2007.
Aire Gnóthaí Eachtrannacha.
Cheap Chirac mar aire gnóthaí eachtrannacha é sa chomhaireacht a bhí ag an bPríomhaire Raffarin i 2002. Sa phost sin bhí baint aige le hionsaí na Fraince ar Aerfhórsa Cote d'Ivoire i 2002 nuair a d'ionsaigh fórsaí na tíre sin garastún na Fraince. Chuir sé brú ar uachtarán Haití, Jean-Bertrand Aristide éirí as oifig chomh maith, nuair a bhí trioblóid sa tír sin. Ach ba mar gheall ar a sheasamh in aghaidh bhréaga na Meiriceánach sna Náisiún Aontaithe faoi airm ollscriosta a bheith ag an Iaráic a thuill de Villepin clú agus cáil dó féin ar fud an domhain. Chuir sé go láidir in aghaidh iarrachtaí SAM tacaíocht na Náisiún Aontaithe a fháil don ionradh ar an Iaráic i 2003. 
Nuair a rinneadh Aire Airgeadais de Sarkozy tugadh Villepin abhaile mar Aire Gnóthaí Baile ar an 31 Márta 2004. Nuair a theip ar Raffarin sa bhfeachtas ar son bhunreacht na hEorpa i reifreann ar an 29 Bealtaine 2005, d'éirigh sé as oifig agus ceapadh de Villepin ina áit. Bhí súil de Villepin ar an uachtaránacht, agus bhí sé san iomaíocht le Sarkozy. 
Thuill sé cáil mar scríbhneoir agus mar thaidhleoir sula ndeachaigh sé le polaitíocht, cé nár toghadh riamh é.
Jan Peter Balkenende. Iar-Príomh-Aire na hÍsiltíre is ea Dr. Jan Peter Balkenende (ar 7 Bealtaine 1956 a rugadh é). Bhí sé sa phost sin ó 22 Iúil 2002 go 14 Deireadh Fómhair 2010. Daonlathaí Críostaí is ea é agus ball den Christen Democratisch Appel é.
Tarja Halonen. Is iaruachtarán de chuid na Fionlainne í Tarja Halonen (a rugadh i Heilsincí ar 24 Nollaig 1943) agus an chéad bhean sa phost sin ó 2000 go 2012. Thosaigh sí a céad téarma sa bhliain 2000, agus bhuaigh sí toghchán arís ar an 26 Eanáir 2006. Léiríonn a saol oibre eiseamláir den chaoi ar féidir le dlíodóir teacht chuig an bpolaitíocht tríd an dlí.
Saol.
Nuair a bhísí óg, bhí post aici san Aontas Náisiúnta na Mac Léinn (1969-70) agus ansin san Eagraíocht Lárnach Cheardchumainn na Fionlainne (1970-1974). 
Is mar gheall ar a cúlra sa dlí a ceapadh mar rúnaí parlaiminte í den chéad uair.
Toghadh chun Comhairle Cathrach Heilsincí (1976-1996) agus chun na Parlaiminte (1979-2000) í, mar iarrthóir de chuid Pháirtí Sóisialach Daonlathach na Fionlainne. 
Bhí sí ina hAire ó am go ham (Gnóthaí Sóisialta agus Sláinte, 1987-90; Comhar Nordach, 1989-91; Dlí agus Cirt, 1990-91 agus Gnóthaí Eachtracha, 1995-2000).
Toghadh mar Uachtarán í (faoi dhó, i 2000 agus i 2006), le tromlach beag an dá uair. Le linn an dá théarma léirigh sí lántacaíocht do neodracht na Fionlainne agus amhras faoi bhallraíocht na Stát Baltacha in ECAT.
Poblachtánachas in Éirinn. Is idé-eolaíocht é an poblachtánachas Éireannach (nó an poblachtachas Éireannach) atá ag éileamh athaontú na hÉireann ar fad mar Phoblacht neamhspleách. 
Sna blianta 1169-1603, bhí codanna d'Éirinn á rialú ag tiarnaí Normannacha nó go díreach ag coróin na Breataine Móire. I ndiaidh na bliana 1603, tháinig an t-oileán ar fad faoi fhorlámhas Shasana mar a bheadh coilíneacht ann. Sa bhliain 1801, d'aontaigh Acht na hAontachta Éire agus an Bhreatain Mhór le chéile i Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann. Ar lorg an náisiúnachais agus an daonlathais a bhí ag forbairt i mór-roinn na hEorpa, thosaigh an poblachtánachas ag cur bachlóg in Éirinn. Ó ba dóigh le cuid mhór de na hÉireannaigh go rabhthas ag imirt cos ar bholg orthu i gcúrsaí eacnamaíochta agus ar chúiseanna creidimh, tháinig borradh ar an bhfreasúra a bhí ag cur in aghaidh fhorlámhas na nGall. 
I gcúrsaí stair na hÉireann, is gnách an náisiúnachas agus an poblachtánachas a aithint thar a chéile. Tugtar "náisiúnachas" ar aon dóigh a dtagann an mórtas cine nó na mothúcháin náisiúnta chun solais, mar iarrachtaí chun an cultúr náisiúnta a chur chun cinn, gluaiseachtaí measartha nach raibh ach ag éileamh rialtas dúchais d'Éirinn seachas neamhspleáchas iomlán, agus, uaireanta, gluaiseachtaí scarúnachais a bhí sásta leis na modhanna bunreachtúla oibre, in áit na gleice armtha. Is é is poblachtánachas ann ná go bhfuiltear ag éileamh neamhspleáchas iomlán faoi rialtas poblachtánach.
ASCII. Is éard is an Cód Caighdeánach Meiriceánach um Idirmhalartú Faisnéise, nó ASCII (as Béarla, ("American Standard Code for Information Interchange") ná ionchódú carachtar caighdeánach a d'fhoilsigh an "United States of America Standards Institute" (anois, ANSI i 1968. Is é an t-ionchódú seo an chéad leath de ISO-8859-1 (Latin 1), ar a bhunaítear an chéad leathanach de ISO 10646 (Unicode).
Baintear úsáid as dhá shiombail sa chód, na giotáin 0 agus 1. Úsáidtear sraith seacht ngiotán le haghaidh carachtair a ionchódú. Is féidir 128 carachtar a chur in iúl: litreacha (idir chás íochtair agus chás uachtair), uimhreacha agus siombailí. Oireann an uimhir ghiotáin seo don bheart bunúsach ocht ngiotán. Úsáidtear an giotán breise chun comhartha a iompar sa ríomhaire, mar shampla le haghaidh seiceáil paireachta.
Kenneth Iverson. Ba ríomh-eolaí Ceanadach é Kenneth Eugene Iverson (17 Nollaig 1920, Camrose, Alberta, Ceanada – 19 Deireadh Fómhair 2004, Toronto, Ontario, Ceanada). Bhí aithne air mar gheall ar an bhforbairt a rinne sé ar an dteanga ríomhchlárúcháin APL ("A Programming Language)." Teanga eolaíoch ríomhchláraithe atá ann a saothraíodh sna 1960idí, i gcomhair feidhmeanna sa mhatamaitic go háirithe),
Bronnadh an duais Turing air sa bhliain 1979.
Agus é 83 bliain d'aois, bhuail stróc é ina ríomhlann agus d'éag 19 Deireadh Fómhair 2004.
Queen. Banna rac-cheoil an-cháiliúil ba ea Queen. Bhí rath agus ráchairt orthu, sna 1970idí agus sna 1980idí ach go háirithe. 
Ba é Freddie Mercury an t-amhránaí sa ghrúpa (b'é an SEIF a thug a bhás). B'iad Brian May, Roger Taylor agus John Deacon na baill eile. 
A n-amhrán is cáiliúla ná "Bohemian Rhapsody". Amhráin choitianta eile dá gcuid is ea iad "We Will Rock You", "Killer Queen", "We Are The Champions" agus "Don't Stop Me Now".
Kurów. Tá an sráidbhaile úd Kurów suite in Oirdheisceart na Polainne, idir Puławy agus Lublin, cois Abhainn Kurówka. Tá sé ina lárionad riaracháin do pharóiste (gmina) Kurów agus é suite i gcúige (województwo) Lublin, agus dhá mhíle ocht gcéad aon duine dhéag ina gcónaí ansin de réir dhaonáireamh na bliana 2005.
Am éigin idir na blianta 1431 agus 1442, bronnadh cearta cathrach ar an sráidbhaile de réir Dhlí Magdeburg. Bhí an áit ag freastal ar an timpeallacht mar lárionad do thráchtáil bia. Bhí monarchana súdaireachta ag obair thart anseo freisin. Sa séú haois déag, bhí an Cailbhineachas an-láidir san áit, ó chuir cuid mhaith de na Bráithre Polannacha fúthu ansin. Seict Chríostaí ab ea na Bráithre seo nár ghlac le foirceadal na Tríonóide. De réir a chéile, go dtí an bhliain 1660, chuaigh formhór bhunadh na háite leis an gcreideamh neamhghnách seo.
Sa bhliain 1670, rinne plá mhór an-éirleach ar an áit, agus chaill sí na cearta cathrach. De réir a chéile, tháinig sí chuici arís. Nuair a chuaigh an Chríochdheighilt ar an bPolainn sa bhliain 1795, thit an áit seo leis an Ostair. Le teacht Napoleon, cuireadh Kurów le hArd-Diúcacht Vársá, an stát a bhunaigh Napoleon do na Polannaigh. Ní raibh teacht aniar ar bith sa stát sin, agus d'fhág Comhdháil Vín an baile seo ag an Rúis, nó ag Ríocht na Polainne ("Kongresówka") a bhí á rialú ag Impire na Rúise. Le linn Éirí Amach na Samhna, nó "Powstanie Listopadowe", cuireadh cath ansin, i Mí Fheabhra den bhliain 1831. Ansin, bhris an Ginearál Józef Dwernicki an cath ar na Rúisigh. Sa bhliain 1870, i ndiaidh Éirí Amach Mhí Eanáir nó "Powstanie Styczniowe", chaill an áit na cearta cathrach go deifnídeach. Sa bhliain 1918, bhain na Polannaigh amach a neamhspleáchas arís, agus ón am sin i leith, is cuid den Pholainn é Kurów.
I dtús an Dara Cogadh Domhanda, agus na Gearmánaigh ag ionsaí na Polainne, bhuamáil na heitleáin an áit go trom, ar an naoú lá de Mhí Mheán Fómhair, 1939. Scrios siad ospidéal na háite, agus maraíodh cuid mhór de na hothair, nach raibh baint dá laghad acu leis an arm. Le linn an chogaidh, thóg na Gearmánaigh dhá champa daorbhroide agus geiteo beag timpeall na háite, ach d'éirigh le cuid mhaith de na cimí Polannacha a n-éalú a dhéanamh go dtí na coillte máguaird, áit a raibh treallchogaithe de chuid Armia Krajowa an-ghníomhach ag cur catha ar na Gearmánaigh. 
Is é an rud is mó a tharraingíonn turasóirí go dtí an áit ná an eaglais a bhaineann le tréimhse an Renaissance. Tá uaigh an teaghlaigh uasail Zbąski suite san eaglais, chomh maith le dealbha a tháinig ó lámh an dealbhóra Santi Gucci. Iodálach a bhí ann agus é ag obair sa Pholainn sa dara leath den séú haois déag. Bhí sé ar dealbhóirí bisiúla a linne sa tír. 
Anseo a tháinig an Ginearál Wojciech Jaruzelski chun saoil, chomh maith. B'eisean an ginearál a chuir an staid éigeandála i bhfeidhm ar an bPolainn sa bhliain 1981. I ndeireadh na n-ochtóidí, áfach, bhain sé leas as a Uachtaránacht leis an daonlathas a chur ar bun sa tír.
Please Please Me. Is albam de chuid an racghrúpa Sasanach The Beatles é Please Please Me. B'é an céad albam ón bhanna, a seoladh i mí Márta 1962 tar éis an rath a bhí acu leis na singlí "Please Please Me" agus "Love Me Do". Bhí ocht as na ceithre amhrán déag a bhí ar an gceirnín seo scríofa ag John Lennon agus Paul McCartney. 
Clár.
Taobh 2.
Gach amhrán Lennon/McCartney, ach amháin iad le nóta.
Jens Stoltenberg. Polaiteoir agus eacnamaí Ioruach is ea Jens Stoltenberg a rugadh ar 16 Márta 1959. Ba é Stoltenburg Príomh-Aire na hIorua faoi dhó (2000–01 agus 2005–13). Ar 28 Márta 2014 ceapadh é mar 13ú hArd-Rúnaí Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh (ECAT) agus a théarma sa phost úd le tosú ar 1 Deireadh Fómhair na bliana céanna. Ceapadh é mar cheannaire Chomhairle an Atlantaigh Thuaidh (NAC) ag an am céanna. Comharba é sa dá phost ar Anders Fogh Rasmussen.
Anders Fogh Rasmussen. Príomh-Aire na Danmhairge reatha is ea Anders Fogh Rasmussen (26 Eanáir, 1953 a rugadh é). Is é an ceannaire Venstre. Rugadh i Ginnerup, Iútlainn é.
Geronimo. Taoiseach clúiteach de chuid na nApáitseach ab ea Geronimo (16 Meitheamh, 1829 – 17 Feabhra, 1909). "Goyaałé" ab ainm dó ina theanga dhúchais féin, mar atá, Apáitsis Chiricahua, ach is ó na Meicsicigh a fuair sé an leasainm. 
Cogaidh.
Ar dtús, bhí cónaí ar Geronimo chois Turkey Creek i Nua-Mheicsiceo an lae inniu. Bhí sé ina lia sí i measc a mhuintire, ach san am céanna, bhíodh sé go minic ag cur cogaidh ar na Meicsicigh. Mharaigh saighdiúirí Meicsiceacha a bhean chéile agus a thriúr clainne sa bhliain 1858, agus ón lá sin i leith, bhí fuath na ndaol aige ar na Meicsicigh. 
Nuair a shealbhaigh na Stáit Aontaithe na críocha seo sna 1840idí, thosaigh Geronimo ag cur cogaidh ar na "saighdiúirí gorma" freisin. Na héachtaí a d'éirigh leis agus é ag dul sa seans ag iarraidh an ceann is fearr a fháil ar na saighdiúirí Meiriceánacha, thabhaigh siad clú agus cáil dó i measc a chuid namhad féin. Sa deireadh thiar thall, ghéill Geronimo agus an t-ochtar duine déag is fiche a bhí á thionlacan, ghéill siad iad féin d'fhórsaí an Ghinearáil Nelson A. Miles ar an 4 Meán Fómhair 1886 ag Skeleton Canyon in Arizona.
Príosún agus bás.
Ina dhiaidh sin, cimíodh Geronimo, agus chaith sé an chéad chuid dá théarma braighdeanais i bhFlorida. Ocht mbliana ní ba dheireanaí, cuireadh go dtí príosún eile in Oklahoma é. Ina sheanfhear dó, bhí sé ina ábhar adhnua ag féilte agus ag ócáidí poiblí. 
Fuair Geronimo bás le niúmóine i bhFort Sill in Oklahoma, áit ar adhlacadh é. Ní bhfuair sé cead riamh filleadh abhaile go dtí Nua-Mheicsiceo.
Sinéad de Valera. Ba bhean chéile Éamon de Valera (taoiseach, uachtarán agus réabhlóidí Éireannach) í Sinéad de Valera (3 Meitheamh 1878 – 7 Eanáir 1975), nó Sinéad Ní Fhlannagáin. Thugtaí an t-ainm Sinéad Bean de Valera uirthi freisin go minic.
Saol.
Rugadh í leis an ainm Jane nó Janice Flanagan i mBaile Brigín, Contae Bhaile Átha Cliath i 1878 (d'athraigh sí a h-ainm baiste níos déanaí). Bhí sí ina múinteoir i mbunscoil ar Sráid Dorset, i lár na cathrach. In a ham saor, mhúin sí an teanga Gaeilge leis an grúpa Conradh na Gaeilge. I measc na ndaltaí a bhí aici ná múinteoir eile, Eamon de Valera, a bhí ag múineadh matamaitic. 
Pósadh Sinéad agus Éamon ar an 8 Eanáir 1910, cé go raibh Sinéad ceithre bliana níos sine. 
Rugadh seachtar páistí acu, cúigear buachaillí agus beirt cailíní. 
Bhí cáil agus cumhacht ar a fear céile níos déanaí, ach bhí Sinéad sásta fanacht amach as an saol polaitiúil. Scríobh sí scéalta do dhaoine óga, as Gaeilge agus as Béarla. 
Bás.
Fuair Sinéad de Valera bás ar 7 Eanáir 1975 ag 96 bliain d'aois, a lá roimh cothrom an lae a pósadh. Fuair Eamon bás ocht mí níos déanaí. Cuireadh iad le chéile i Reilig Ghlas Naíon i mBaile Átha Cliath.
Príosún Chill Mhaighneann. Foirgneamh i mBaile Átha Cliath, Éire is ea Príosún Chill Mhaighneann. Príosún a bhí ann ó 1796 go dtí 1924, ach is músaem é anois. Áit thábhachtach i stair na hÉireann is ea é. Osclaíodh é ag am Acht an Aontais, agus dúnadh é tar éis bhunú Saorstáit Éireann. Mar sin, ba shuíomh lárnach é sa tréimhse tábhachtach seo i stair na hÉireann.
Stair.
Bunaíodh an príosún i gCill Mhaighneann, in aice leis an chathair, sa bhliain 1796. Ar dtús, tugadh an t-ainm "an príosún nua" air, mar bhí seanphríosún eile in aice leis. Ó 1796 go dtí 1924, b'é seo an príosún inar cuireadh (agus a lámhachadh go minic) réabhlóidithe agus polaiteoirí a bhí ag troid ar son saoirse na hÉireann. Mar shampla, Réabhlóid na nÉireannach Aontaithe i 1798, éirí amach Robert Emmet i 1803, An Gorta Mór ó 1845 go dtí 1851, Éirí Amach na nÉireannach Óga i 1848, Éirí Amach na bhFíníní i 1867, Cogadh na Talún sna 1880í, Éirí Amach na Cásca i 1916, Cogadh na Saoirse ó 1919 go dtí 1921, agus Cogadh Cathartha na hÉireann sna 1920idí. Coinníodh agus lámhachadh ceannairí Éirí Amach 1916 ann, agus b'é Eamon de Valera an príosúnach deireanach a bhí faoi choinneáil i gCill Mhaighneann. Dhún rialtas an tSaorstáit é mar phríosún i 1924. 
I measc na bpríosúnaigh cáiliúla a bhí faoi ghlas ann ná: 
Músaem.
Is séadchomhartha náisiúnta é an príosún anois. Rinneadh a lán oibre ar an bhfoirgneamh agus athosclaíodh é mar mhúsaem náisiúnachais. Insíonn an músaem an scéal faoin bhóthar trioblóideach go saoirse na hÉireann. Thug 160,000 duine cuairt ar an músaem sa bhliain 1999. 
Scannáin.
Rinneadh roinnt scannáin san fhoirgneamh freisin, mar shampla:
Ruairí Brugha. Ba pholaiteoir Éireannach de chuid Fhianna Fáil é Ruairí Brugha (15 Feabhra, 1917 – 31 Eanáir, 2006). Mac le Cathal Brugha ab ea é, polaiteoir agus réabhlóidí poblachtach. Bhí sé pósta le Máire Nic Shuibhne-Brugha, iníon le Traolach Mac Suibhne, Méara Chorcaí a fuair bás tar éis stailc ocrais i 1920.
Saol.
Chuaigh an Brughach i bhFianna Fáil, agus d'éirigh sé ina Theachta Dála do Bhaile Átha Cliath Theas i 1973. Bhí suim aige i gcúrsaí Eorpach, agus ba bhall é den chéad troscaireacht Éireannach go Parlaimint na hEorpa i 1977. Lean sé ar aghaidh níos déanaí mar uachtarán onórach ar an European Movement, Ireland. Ba bhall é de Sheanad Éireann sna 1980í.
Bás.
Fuair an Brughach bás i mBaile Átha Cliath ar 31 Eanáir 2006, agus é 88 mbliana d'aois.
Phobos. Is é Phobos an ceann is mó den dá shatailít nádúrtha atá ag Mars, agus é ag timpeallú an phláinéid níos cóngaraí ná aon ghealach eile ar fud an ghrianchórais, is é sin, gan ach sé mhíle ciliméadar os cionn a dhromchla. B'é an réalteolaí Meiriceánach Asaph Hall a fuair amach faoi Phobos, thiar sa bhliain 1877. 
Tréithe Fisiceacha: Achoimre.
Is é Mars an pláinéad atá Phobos a thimpeallú. Níl atmaisféar ag Phobos.
An Rinn Neimhe Féin.
Trastomhas: 22.2 km ar meán. Tabhair faoi deara, áfach, nach bhfuil Phobos in aon chóngar do liathróid rialta. Tá sé i bhfad níos praiticiúla méid na rinne neimhe seo a thabhairt i dtéarmaí an fhaid, na hairde is an leithid: 26.8 × 21 × 18.4 km.
Fásteanga. Is é an rud atá i gceist le fásteanga (créól) ná iar-nasctheanga a bhfuil cainteoirí dúchais aici. Má shaolaítear clann do lánúin nach bhfuil de theanga chomhchumarsáide acu ach an nasctheanga, foghlaimeoidh an chlann an nasctheanga mar theanga dhúchais, agus nuair a fhoghlaimeoidh, ní bheidh siad i bhfad ag baint a gcasadh féin as an teanga seo. Má fhásteangaítear nasctheanga ar an dóigh seo, is dual di an-saibhreas friotail agus teilgeanacha dúchasacha cainte a fhorbairt go nádúrtha spontáineach, agus rialacha na gramadaí féin ag éirí níos casta. Ansin, is minic nach dtuigeann na tuismitheoirí a gclann go rómhaith, agus an leagan fásteangaithe den nasctheanga á labhairt acu.
Sa chuid is mó de na cásanna, tá an nasctheanga fáiscthe as mórtheanga Eorpach ar nós an Bhéarla nó na Fraincise. Bíonn cainteoirí na mórtheanga sin in ann an nasctheanga a thuiscint agus a fhoghlaim go tapa, siúd is go mbíonn siad den bharúil gur leagan truaillithe nó páistiúil den bhunteanga atá ann. Má chloiseann siad na cainteoirí dúchais ag labhairt leagan fásteangaithe den teanga chéanna, beidh siad dallraithe ar fad ag an teanga dhúchoimhthíoch seo, agus is ar éigean a aithneoidh siad aon ghaol aici lena dteanga féin.
Mar sin féin, má théann an mhórtheanga sin i bhfeidhm ar an bhfásteanga, is féidir don fhásteanga éirí cosúil léi arís. Dí-fhásteangú a thugtar ar an bpróiseas seo. In Iamáice, mar shampla, tá an leagan áitiúil fásteangaithe den Bhéarla, an "Patwa", i síor-theagmháil leis an mBéarla caighdeánaithe. Ní dheachaigh an fhásteanga in éag go fóill, ós rud é go bhfuil meas ag na daoine uirthi mar shiombail don chultúr áitiúil, ar nós an cheoil "reggae".
An cineál baint atá ag an teanga "Patwa" in Iamáice leis an mBéarla caighdeánach, tugtar contanóid iar-fhásteangach (Béarla: "post-creole continuum") uirthi. Go bunúsach, is é is brí leis an gcontanóid seo go bhfuil an fhásteanga agus an teanga chaighdeánach as ar fhorbair an fhásteanga lena lá, go bhfuil siad i dteagmháil i gcónaí, agus iad araon beo sa tsochaí. Mar sin, níl teorainn shoiléir idir an teanga chaighdeánach - an ardchanúint ("acrolect") - agus an fhíor-fhásteanga - an bhunchanúint ("basilect") - ach tá teacht ar leaganacha idir eatarthu freisin, is é sin, an mheánchanúint ("mesolect").
Creidtear gur comhartha é an chontanóid iar-fhásteangach go bhfuil an fhásteanga á dí-fhásteangú agus, mar sin, go bhfuil sí ag imeacht faoi bhrú na teanga caighdeánaí. Is dócha, mar shampla, nach bhfuil an bhunchanúint Iamáiceach ag iarraidh cur in aghaidh iasachtaí agus tionchair ón mBéarla caighdeánach. Iad siúd i sochaí Iamáice a dteastaíonn stádas níos airde acu, is follasach go ndéanann siad aithris ar an mBéarla caighdeánach, ós é an teanga ghalánta, ardnósach, mhórluachach é, agus ar ndóigh, osclaíonn sé an domhan mór taobh amuigh den oileán chúng don Iamáiceach a bhfuil peirspictíochtaí níos leithne uaidh.
Airiél Searón. Polaiteoir Iosraelach ab ea (), rugadh 26 Feabhra, 1928. Ba é Searón an 11ú príomhaire Iosrael, ach bhí stróc dona aige ar 4 Eanáir, 2006. Tháinig Ehud Olmert mar chomharba air. Cailleadh é ar 11 Eanáir 2014 tar éis cóma fada.
Tassos Papadopoulos. Bhí Tassos Nikolaou Papadopoulos (Τάσσος Παπαδόπουλος i nGréigis) ina uachtarán ar an Chipir sna blianta 2003–2008. Rugadh i Nicosia ar 7 Eanáir 1934 é. D'éag sé ar 12 Nollaig 2008.
Hamid Karzai. Is é Hamid Karzai (i bPaistis: حامد کرزي,i nDairis: حامد کرزی) (rugadh 24 Nollaig, 1957) príomh-aire agus uachtarán na hAfganastáine. Rugadh i gKandahar é.
An réamhfhocal Béarla for agus conas é a aistriú go Gaeilge. Mar is dual do na réamhfhocail shimplí, ní féidir an réamhfhocal Béarla úd for a aistriú go Gaeilge gan aird a thabhairt ar an gcomhthéacs agus ar bhrí na bhfocal ina thimpeall. Seo cúpla leid:
In return for - as, as ucht, U: ar son.
Más ionann "for" agus "in return for", is gnách "as" a úsáid, nó "as ucht". Réamhfhocal comhshuite é an dara ceann acu, agus an ginideach ag teacht ar a lorg:
"D'íoc mé dhá euro as." = "I paid two euro for it."
An íocaíocht féin: ar.
Má thagraíonn an réamhfhocal "for" don íocaíocht féin, caithfidh tú an réamhfhocal "ar" a úsáid:
"Cheannaigh mé ar dhá euro é." = "I bought it for two euro."
For the sake of - ar son, U: ar mhaithe le, i bhfách le.
Más é "for the sake of" nó "in favour of" atá i gceist, ansin is gnách "ar son" a úsáid:
"Rinne an laoch éacht mór ar son chúis uasal na Gaeilge."
He went to the shop for it: fá dhéin.
Má théimid go dtí an siopa le rud éigin a cheannach, rachaidh muid ansin "fá dhéin" an ruda sin:
"Bhuail mé isteach i Siopa Thaidhgín Thaidhg Phádraig Rua fá dhéin caifé agus siúcra."
She came there for me: fá choinne, in araicis.
Glacann cuid mhaith leis an dá leagan úd "fá dhéin" agus "fá choinne" mar fhíor-chomhchiallaigh. Is é an bharúil a bhí ag Tomás de Bhál ina leabhar "An Cabhsa" ná go bhfuil miondifríocht eatarthu. Dúirt seisean gur féidir leat dul "fá dhéin" earraí sa siopa, ach go gcaithfidh tú dul "fá choinne" an duine atá ag teacht. (Mar sin, is ionann, beagnach, "fá choinne duine" agus an leagan cainte "in araicis duine" a chloisfeá in Ultaibh: "tháinig sí i m'araicis go dtí an t-aerfort" - is é sin, nuair a thuirling mé den eitleán, chonaic mé chugam í, ó tháinig sé go dtí an t-aerfort le mé a thabhairt léi go dtí áit mo lóistín, nó rud éigin cosúil leis sin.)
For the purpose of: le haghaidh, i gcomhair.
"Le haghaidh ruda" is mó a úsáidtear nuair a bhíonn cuspóir i gceist a bhfuiltear ag bailiú acmhainní - mar shampla - len é a bhaint amach. "For the purpose of" an dóigh is fearr le sin a mhíniú as Béarla. Sa chiall seo a úsáidtear "i gcomhair ruda" freisin, leagan a chloisfeá i gConnacht, ach go háirithe.
Aire!
Tá a réamhfhocal féin ag dul le gach briathar, agus caithfidh tú úsáid na réamhfhocal a fhoghlaim in éineacht leis an mbriathar. nó is féidir go bhfuil an úsáid sin an-difriúil leis an mBéarla. Mar sin, is é "rud a iarraidh ar dhuine" an Ghaeilge cheart ar "to ask somebody for something". Agus is é "fanacht le rud" an Ghaeilge cheart ar "to wait for something".