Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ráth Conarta (barúntacht). Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Ráth Conarta.
Uí Mhac gCuais. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí iad Uí Mhac gCuais.
James Goodman. Bailitheoir ceoil, file, scríobhaí agus ollamh ba ea an Canónach James Goodman. Is le linn dó a bheith i mBéarra sa 19ú haois a bhailigh Goodman breis is 2000 píosa ceoil agus suas le dhá chéad amhrán. Píobaire ab ea James Goodman agus amhránaí de scoth chomh maith.
Ceol.
D'fhág James Goodman ceithre lámhscríbhinní ceol ina dhiaidh ag Leabharlann Choláiste na Tríonóide. Chuir an Dr Hugh Shields, nach maireann, cuid mhaith den cheol seo in eagar i 1998 i leabhar dar teideal 'Tunes of the Munster Pipers Vol.1.'
Sa bhliain 2006, thángthas ar lámhscríbhinn eile de chuid Goodman a bhí ar iarraidh le breis is 110 bliain, ina bhfuil níos mó ná ceithre scór de théacsanna amhrán a bhailigh James Goodman idir 1857 agus 1870. Bronnadh í ar Choláiste na Tríonóide, leis. Tá lámhscríbhinní eile dá chuid in Acadamh Ríoga na hÉireann, i Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige (Aberystwyth), i Leabharlann Choláiste Ollscoile Chorcaí agus i seilbh phríobháideach.
Saol.
Rugadh James Goodman i mBaile Áimín i bparóiste Ceann Trá sa bhliain 1828. Bhí muintir Goodman lonnaithe sa cheantar ó dheireadh na 17ú haoise déag. Reachtaire an Daingin ab ea a athair an t-Urramach Thomas Goodman agus bhí naonúr clainne air féin agus a bhean Mary Gorham, ó Oileán Chiarraí ó dhúchas. Chuir James Goodman suim i gceol traidisiúnta agus in amhránaíocht, i litríocht agus i saothrú na lámhscríbhinní óna óige. Bhí Gaeilge aige ón gcliabhán.
D'fhreastail James Goodman ar Choláiste na Tríonóide mar ar ghnóthaigh sé scoláireacht sa Ghaeilge chomh maith le duaiseanna eile agus oirníodh é ina mhinistir in Eaglais na hÉireann sa bhliain 1853. Is i gCraobhach, idir an Sciobairín agus Dún na Séad a d'oibrigh sé ar dtúis mar mhinistir cúnta. Phós sé Charlotte King ó Cheann Trá agus bhí triúr mac acu.
Sa bhliain 1858 cuireadh go Dhá Dhrom i mBéarra é mar ar fhan sé go dtí 1867. Is le linn dó a bheith i mBéarra a bhailigh Goodman breis is 2000 píosa ceoil agus suas le dhá chéad amhrán. Píobaire ab ea James Goodman agus amhránaí chomh maith agus creidtear gurbh é Tomás Ó Cinnéide, píobaire eile ó Chorca Dhuibhne a thug cuid mhaith de na foinn dó.
D'fhill James Goodman ar an Sciobairín, ar pharóiste Mhainistir an tSruthaire sa bhliain 1867 agus ceapadh ina reachtaire ar an bparóiste sin é. Ina dhiaidh sin deineadh canónach de agus ceapadh é mar ollamh le Nua-Ghaeilge i gColáiste na Tríonóide mar ar mhúin sé Dubhghlas de hÍde agus John Millington Synge. Chaitheadh sé leath na bliana ag múineadh agus an leath eile ag feidhmiú ina pharóiste.
Cailleadh an Canónach James Goodman sa bhliain 1896.
Nochtadh dealbh de James Goodman lasmuigh dá eaglais sa Sciobairín i 2006 agus bíonn ceolchoirm i gcuimhne dó gach aon bhliain.
Mygalomorphae. Infrea-ord damhán is ea na Mygalomorphae (nó Orthognatha). Ainmníodh iad as na fiacla, a shíneann díreach síos gan dul trasna ar a chéile (murab ionann is na Araneomorphae).
Cuntas.
Tá a lán finte sa ghrúpa seo. Orthu sin tá na tarantúlaí (damháin thoirtiúla le cosa téagartha) agus damháin 
lín thonnadóraigh na hAstraláise. Ar nós an fho-oird chéadrata Mesolthelae tá dhá phéire leabharscamhóg acu agus fiacla a shíneann síos. Bhíodh na tréithe seo ag sinsir choiteanna na ndamhán go léir, ach tá damháin ann anois a bhfuil fiacla trasghníomhacha acu.
Tá ocht súil ag beagnach gach speiceas de na Mygalomorphae.
Is mór iad a gcuid fiacla agus tá faireoga nimhe iontu. An géineas Astrálach "Atrax" amháin a fhéadann dochar a dhéanamh do dhaoine. 
Baineann cuid de na damháin is mó toirt leis na Mygalomorphae, ach tá speicis ann atá níos lú ná milliméadar ar fad. Is féidir leo síoda a shníomh atá ceangailteach go leor, agus tógann cuid acu líonta casta atá beagnach méadar ar leithead (Coddington &amp; Levi, 1991).
Is féidir le Mygalomorphae maireachtáil chomh le fada cúig bliana is fiche, agus ní thagann cuid acu in inmhe go dtí go bhfuil siad timpeall sé bliana d’aois. Tá cuileoga de chuid an fhine Acroceridae ar ionpharaisítí iad agus tig leo fanacht suanach sna leabharscamhóga chomh fada le fiche bliain sula dtosaíonn siad ag ithe an damháin.
Dáileadh.
Tá an chuid is mó den infra-ord seo le fáil sna trópaicí agus sna fothrópaicí, ach tá cuid acu le fáil níos faide ó thuaidh. Níl le fáil san Eoraip ach roinnt bheag speiceas agus baint acu leis na finte Atypidae, Nemesiidae, Ctenizidae, Hexathelidae, Theraphosidae agus Cyrtaucheniidae. Deirtear, áfach, go raibh na Mygalomorphae le fáil ar fud an domhain roimh bhriseadh suas Pangaea (Selden "et al.", 2005b).
Tagairtí.
Raven, R.J. (1985). The spider infraorder Mygalomorphae: Cladistics and systematics. "Bull. Am. Mus. Nat. Hist." 182:1-180.
Coddington, J.A. &amp; Levi, H.W. (1991). Systematics and Evolution of Spiders (Araneae). "Annu. Rev. Ecol. Syst." 22:565-592.
Goloboff, P.A. (1993). A Reanalysis of Mygalomorphae Spider Families (Araenae). "American Museum Novitates" 3056. PDF
Selden, P.A., Corronca, J.A. &amp; Hünicken, M.A. (2005). The true identity of the supposed giant fossil spider "Megarachne". "Biology Letters" 1: 44-48. 
Selden, P.A., da Costa Casado, F. &amp; Vianna Mesquita, M. (2005). Mygalomorph spiders (Araneae: Dipluridae) from the Lower Cretaceous Crato Lagerstätte, Araripe Basin, North-east Brazil. "Palaeontology" 49(4): 817-826.
Pádraig Ó Braonáin. Cainteoir Gaeilge ó Chontae na Gaillimhe ba ea Pádraig Ó Braonáin. Bhí sé ar dhuine den slua cainteoirí dúchais a chuaigh le feirmeoireacht san Astráil agus a lean orthu ag úsáid na Gaeilge. Lig sé scód lena chuid féin den teanga agus é ag fáiltiú roimh Mícheál Dáibhéad, iriseoir agus náisiúnach Éireannach a tháinig go dtí Ararat in Victoria na hAstráile le linn dó cuairt na tíre a thabhairt. Thug an Braonánach léargas ar shaol rúnda na teanga san Astráil dá réir. 
Rugadh é i gCnoc Breac láimh le Dún Mór i gContae na Gaillimhe sa bhliain 1832. Timpeall na bliana 1865 roghnaigh sé féin agus scata eile talamh feirmeoireachta ag Kia Ora cois Loch Buninjong, timpeall fiche ciliméadar laisteas d’Ararat. Phós sé Onóra Ní Bhraonáin agus bhí deichniúr clainne orthu. Cailleadh Pádraig i Mí na Nollag 1882.
Caisleán Chnoc Droinne. Is caisleán suite i gContae na hIarmhí é Caisleán Chnoc Droinne.
Inis Turgesius. Is oileán suite i gContae na hIarmhí í Inis Turgesius.
Móin Alúine. Is portach suite i gContae na hIarmhí é Móin Alúine.
An Mullach Mín. Cnoc i gContae na hIarmhí is ea an Mullach Mín (258 m).
Slí na hIarmhí. Is raon fad-achair suite i gContae na hIarmhí é Slí na hIarmhí.
Coláiste Pobail Átha Luain. Is scoil suite i gContae na hIarmhí é Coláiste Pobail Átha Luain.
Comhairle Contae na hIarmhí. Is comhairle suite i gContae na hIarmhí í Comhairle Contae na hIarmhí.
An Chanáil Mhór. Is canáil suite i gContae na hIarmhí í an Chanáil Mhór.
Deoise na Mí. Is deoise suite i gContae na hIarmhí í Deoise na Mí.
Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain. Is coláiste suite i gContae na hIarmhí é Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain.
Mainistir Fhobhair. Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Fhobhair. Bhí ceangal ag Mainistir Bhaile Fhobhair le teach Beinidicteach Saint-Taurin d'Évreux san Normainn léargas ar dhúchas Francach mhuintir de Lacy agus a gceangal seasmhach leis an Normainn.
Mainistir Thriostarnaí. Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Thriostarnaí.
Mainistir Muilte Farannáin. Is mainistir suite i gContae na hIarmhí í Mainistir Muilte Farannáin.
Páirc Uí Chíosóig, An Muileann gCearr. Is staid suite sa Mhuileann gCearr i gContae na hIarmhí í Páirc Uí Chíosóig. Is í an t-ionad baile CLG Chontae na hIarmhí í. Toilleann an staidiam 11,000 duine.
Ainseabhaí. Iasc beag cosúil le scadán is ea an t-ainseabhaí atá flúirseach san uisce dromchlach cois cladaigh i bhfarraigí trópaiceacha is measartha. Tá iascaireachtaí forleathana trádálacha bunaithe orthu, agus déantar an chuid is mó den ghabháil a phróiseáil roimh í a dhíol. Tá 140 speiceas d'ainseabhaithe ann, iad scaipthe i 17 géineas i bhfine na nEngraulidae.
Aipindic. Feadán cúng ar bhuaic an chaocháin, 2-20 cm ar fhad. Tá an caochán féin ina mhála caoch ag tús na stéige móire. I gcás duine fhásta le claonadh a aipindic a bheith ionfhabhtaithe athlasta, ní mór í a bhaint go práinneach trí obráid. Tuiscint amháin atá ann gur rianbhall den cholainn í, ball gan éifeacht ag an gcéim seo den éabhlóid, ach go mb'fhéidir go raibh feidhmeanna aici am dá raibh. Den chuid is mó, ball dothuigthe rúndiamhrach sa cholainn. De réir a chéile tá an tuiscint á forbairt go bhfuil ról aici i ndéanamh antasubstaintí sa chóras imdhíonach.
Apaipsis. Is é is apaipsis ann an pointe is faide a théann réad atá i bhfithis (pláinéad, cóiméad, spásárthach) timpeall ar rinn spéire ón bpríomhrinn spéire sin. Tá an pointe seo mar mhalairt ar an bpearaipsis, an pointe is gaire. Maidir le fithisí timpeall na Gréine, tugtar an t-aiféilean ar an apaipsis, agus i bhfithisí timpeall an Domhain tugtar an t-apaigí ar an apaipsis.
Aipnia chodlata. Laghdú tréimhsiúil nó stop na riospráide le linn codlata de bharr cúngú an aerbhealaigh uachtaraigh. Tarlaíonn sí nuair a bhogann na matáin sa choguas is an tsine siain, rud a ligeann do na fíocháin sin an t-aerbhealach a chalcadh, rud a chritheann iad is a tháirgeann srannadh. Mar thoradh ar an riocht seo, bíonn an codladh suaite agus an duine codlatach i rith an lae. Meastar go dtarlaíonn níos mó taismí do dhaoine a ngoilleann an riocht seo orthu. Seans go mbíonn ráta ardaithe galair chairdiasoithíoch acu freisin, ach tá sé seo le cruthú go cliniciúil.
Mícheál Ó Tiománaidhe. Bailitheoir mór scéalta agus amhrán in iarthar na hÉireann ba ea Mícheál Ó Tiománaidhe nó Ó Tiománaí (20 Meán Fómhair 1853 – 7 Márta 1940). Chaith sé na blianta ag obair san Astráil agus d’fhoilsigh scéal ("Féidhlim Ó Néill") a bhain lena shaol ann. In Éirinn, bhailigh Ó Tiománaidhe scéalta agus amhrán sa Ghaeltacht, ábhar den saghas a thug na hÉireannaigh leo go dtí an Astráil sa 19ú haois – scéalta Fiannaíochta, béaloideas áitiúil, amhráin ghrá agus ghrinn. 
Saol.
Rugadh é ar 20 Meán Fómhair 1853 sa Chartún, Eadargúil, Contae Mhaigh Eo. Ba í Catherine Lynn ó Chrois Mhaoilíona a mháthair agus feirmeoir beag ba ea a athair John Timoney. Timpeall na bliana 1874 d’imigh sé go dtí Sasana agus as sin go dtí Queensland na hAstráile. Lastaí móra olla a iompar ar an iargúil is mó a dhéanadh sé, cé go ndeirtear go ndeachaigh sé ag tochailt óir freisin. 
Ní fios cén caidreamh a bhí aige ar na Bundúchasaigh: bhí an lámh láidir á himirt orthu in Queensland ag an am. D’fhill sé ar Éirinn sa bhliain 1894. 
In Mí Aibreáin 1903 chuaigh sé faoi scrúdú Gaeilge do mhúinteoirí sa Ghort Mór, Ros Muc. Fear urrúnta ramhar a bhí ann faoin am sin, ceannaithe lasánta air agus féasóg rua. Bhí "Beatha Sheaghain Mhic Éil" scríofa aige cheana, saothar a ghnóthaigh duais Oireachtais dó sa bhliain 1902. Ansin tháinig "Amhráin Ghaeilge an Iarthair", agus "Sgéalta gearra an Iarthair".
I Márta 1907 d’fhoilsigh sé gearrscéal a d’eascair óna shaol in Queensland san "Irish Rosary": "Féidhlim Ó Néill (a ghrádh agus a chrádh)":
Is cosúil go n-íocadh sé na scéalaithe as a gcuid scéalta, nós a d’fhág bocht é faoi dheireadh. 
B’éigean dó filleadh ar an Astráil timpeall na bliana 1910 chun airgead a shaothrú. 
Deirtear gur tháinig sé abhaile timpeall na bliana 1925/1927, in aois 69/71 bliain dó. 
Tháinig scéalta a bhailigh Ó Tiománaidhe amach ar "Béaloideas" sna blianta 1927–1929 agus d’fhoilsigh An Gúm "An Lampa Draoidheachta agus naoi sgéalta eile" sa bhliain 1936. 
Sa bhliain 1937 d’íoc sé as cros Cheilteach a thógáil i Leathardán le hómós don Athair Ó Conaire a crochadh i gCaisleán an Bharraigh sa bhliain 1798. Cheannaigh sé clog don séipéal i Leathardán. 
Bhí sé ag cur faoi i dteach a nia Tim Jordan, comhairleoir contae, in aice Chrois Mhaoilíona nuair a d’éag sé ar 7 Márta 1940. Níor phós sé riamh.
Aird. Díriú chumas próiseála na hinchinne ar eolas ar leith atá ag teacht isteach i gcomhthéacs ina bhfuil eolais iomaíocha eile ar fáil. Mar shampla, má bhíonn seomra lán de dhaoine ag caint, is féidir éisteacht le duine amháin agus a bhfuil á rá aige a chloisteáil. Ní fios i gceart conas a dhéantar é seo, mar tá teoiricí ann a thairgeann go dtarlaíonn scagadh na bhfuaimeanna nach dteastaíonn go luath sna bealaí néarógacha don inchinn, agus teoiricí eile a thairgeann scagadh déanach sa phróiseáil inchinne díreach nuair a bhíonn duine chun freagairt a dhéanamh. Is an-deacair aird mharthanach a thabhairt, agus tarlaíonn laghduithe suntasacha i ndéanamh dualgais airdill má leanann duine ar aird thar 20 nóiméad. Sa neamhord easnamh airde, i bpáistí go háirithe, tarlaíonn raon neamhord, ina measc dianmhachnamh lag, hipirghníomhaíocht, agus deacrachtaí foghlama.
Airdemhéadar. Feiste ar aerárthach chun a airde os cionn talún a thomhas. Bíonn an gnáthchineál bunaithe ar tharchur comhartha raidió, glacadh an chomhartha fhrithchaite ón talamh, an t-am ó tharchur go glacadh a thomhas agus, ós rud é go dtaistealaíonn tonn raidió ag luas an tsolais, atá ar eolas, an airde a ríomh uaidh sin. Nuair a éiríonn an talamh faoin aerárthach le linn don áerárthach a bheith ag eitilt go cothrománach, tomhaiseann an t-airdemhéadar laghdú san airde.
Aireachtáil fhothairseachúil. Aireachtáil ruda atá faoi thairseach na haireachtála. Cruthaítear go dtarlaíonn a leithéid i dturgnaimh ina léirítear spreagadh an-ghearr optúil don fhéachadóir. Ní féidir leis é a fheiceáil, ach mar sin féin athraíonn sé luas is/nó cruinneas an fhéachadóra chun spreagthaí ina dhiaidh sin a phróiseáil.
Airéit. Droim ghéar eangach shléibhtiúil ag scaradh gleannta nó coirí. Cruthaítear í trí chnaí oighearshruthanna, agus go minic bíonn sí síonchaite is briste a thuilleadh ag sioc.
Filipendula ulmaria. Planda luibheach ilbhliantúil san fhine Rosaceae, a fhásann i móinéir thais is ea Filipendula ulmaria, ar a dtugtar "An t-airgead luachra" go coitianta in Éirinn.
Sanasaíocht.
Ciallaíonn an t-ainm "ulmaria" "leamhán", b'fhéidir i tagairt dá dhuilleoga aonair atá cosúil le duilleoga an leamháin ("Ulmus"). Tagann an t-ainm géineasach, "Filipendula", ón Laidin "filum", rud a chiallaíonn "snáth" agus "pendulus", rud a chiallaíonn "crochta". Deirtear go gcuireann sé seo síos ar na tiúbair fhréamhacha a bhíonn ag crochadh go tipiciúil ar an ngéineas, ar fhréamhacha snáithíneacha.
Cur síos.
Tá na gais 1-2 m ar airde, in airde agus fionnadh, idir dhearg agus corcra uaireanta. Na duilleoga bosach, díseanna duilleoigíní ag ailtéarnú le 5 phéire duilleog mór. Na bláthanna cúigphiotalach le seipil athfhillte bhánbhuí chumhra, ag déanamh maise neamhrialta foirceanta, agus na cairpéil casta go bíseach.
Tá bláthanna íogar, grástúil, buíbhán aige, cnuasaithe go dlúth le chéile i gcimeanna le craobhacha neamhrialta, a bhfuil boladh an-láidir, milis orthu.
Bláthaíonn siad ó thús an tsamhraidh go dtí tús an fhómhair agus tugann cineálacha éagsúla feithidí cuairt orthu, go háirithe cuileoga ón ngéineas "Musca".
Bíonn na bláthanna beag agus iomadúil, taispeánann siad 5 sheipil agus 5 pheitil le 7 go 20 stamens.[4]
Tá na bláthanna beaga agus iomadúla, taispeánann siad 5 sheipil agus 5 pheitil le 7 go 20 staimín.
Chuirtí i mbeoir is fíon é lena mblas a fheabhsú. Ina luibh, d'úsáidtí é i leighis pobail mar chéirín ar chnámh bhriste, chun bac a chur ar chlocha fuail, mar leigheas ar thinneas goile, duáin is scornaí, is riochtaí eile. Aigéad sailicileach ann, atá gaolmhar le haspairín.
Dáileadh.
Tá an t-airgead luachra coitianta ar fud na Breataine Móire-na hÉireann i limistéir thaise agus tá sé ceannasach in eanaigh agus i gcoillte fliucha.
Ta an planda dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice. Ní planda dúchasach é i Meiriceá Thuaidh, ach tá sé tugtha chun cineáil ansin. Fásann sé in áiteanna boga.
Áiria. Amhrán le téacs Iodáilise is airia, go príomha ceann ar fochuid de shaothar níos mó é (ceoldráma, oratóir nó cantáid). Luaitear struchtúr trianach nó "da capo" (arís eile) na n-áirianna barócacha, A-B-A, go minic mar fhoirm amhráin.
Aral. Is éard is aral ann ná an fiafhás a thimpeallaíonn síol toirchithe nó ubhúlach (Béarla: "aril"). Go minic bíonn sí méith gealdaite mar a mbíonn arail (cosúil le caora) an iúir is caora an fheorais, nó giobach nó spúinsiúil mar a mbíonn síolta snámhacha na duilleoige báite.
Airíonna leictreacha is maighnéadacha ábhar. Iarmhairtí leictreacha is maighnéadacha a léiríonn ábhar de bharr na gcomhpháirteanna luchtaithe in adaimh an ábhair, is na fórsaí leictreacha a nascann na hadaimh le chéile san ábhar toirtiúil. Éiríonn na hiarmhairtí maighnéadacha as gluaisní na gcomhpháirteanna luchtaithe. Cuirtear isteach ar sholas agus é ag taisteal trí dhamhna de bharr a nádúir leictreamaighnéadaigh.
Airíonna meicniúla. Airíonna cosúil le neart teanntachta, modal leaisteachais Young, doichte, neart comhbhrúiteach, modal an fhiartha, cruas is eile a bhaineann le hábhair, a bhraitheann ar nádúr na nasc ceimiceach idir adaimh gach ábhair. Cinneann na hairíonna seo oiriúnacht ábhair chun fórsaí meicniúla a sheasamh i dtógáil, meaisín nó struchtúir nádúrtha.
Airíonna tiomsúcha. Airíonna tuaslagáin a athraíonn go díreach le tiúchan na tuaslagáite. Ina measc tá laghdú an ghalbhrú, ardú an fhiuchphointe, laghdú an reophointe, agus an brú osmóiseach.
Áiritheoir comhréireach. Is éard is áiritheoir comhréireach ann ná feiste chun conairí cáithníní luchtaithe a chruthaítear i dturgnaimh i bhfisic na gcáithníní a mhonatóiriú. Bíonn eagair leictreoidí sreinge ann le réimse leictreach a chruthú chun na hiain, a dhéanann an sruth cáithníní luchtaithe, a luasghéarú. Gineann na hiain seo bíoga voltais idir na leictreoidí, agus taifeadtar iad seo go leictreonach chun léarscáil chonairí na gcáithníní a chur ar fáil. Foirmeacha coitianta áiritheora chomhréirigh is ea an síobfheadán is an t-áiritheoir comhréireach ilsreangach. Bhuaigh an fisicí Francach Georges Charpak (1924-2020) Duais Nobel na Fisice i 1992 as ceapadh an áiritheora dheireanaigh seo.
Baile Átha Buí, Contae Uíbh Fhailí. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Baile Átha Buí.
Béal Átha Chomair. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Béal Átha Chomair.
Breacánach. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Breacánach.
An Bhrosnach, Contae Uíbh Fhailí. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí í an Bhrosnach.
Cruachán (Uíbh Fhailí). Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Cruachán.
An Cláirín. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é an Cláirín.
Cill Aichidh. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí í Cill Aichidh.
Dún Cairin. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Dún Cairin.
Darú, Contae Uíbh Fhailí. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí é Darú.
An Phailís, Contae Uíbh Fhailí. Is baile suite i gContae Uíbh Fhailí í an Phailís.
Áiritheoir drithlíochta. Is é is áiritheoir drithlíochta ann feiste chun cáithníní luchtaithe inghluaiste a bhrath, ag baint feidhme as ábhair cosúil le hiaidíd sóidiam nó plaistigh ar leith a astaíonn solas (a dhrithlíonn) nuair a théann cáithnín luchtaithe tríothu. Déantar na bíoga solais a thaifeadadh le fóta-iolraitheoirí. Tá an fheiste tábhachtach chun amanna trasdul cáithníní a thomhas i dturgnaimh i bhfisic na gcáithníní.
Airm fhuinnimh chinéitigh. Airm a dhéanann scrios de bharr fórsa glan a n-imbhuailte, ní hionann is airm a dhéanann dochar trí phléascadh is teas nuair a shroicheann a dtargaidí (airm fhuinnimh cheimicigh nó airm phléascacha). Samplaí is ea saighead a theilgtear ó bhogha, piléar a scaoiltear ó ghunna, nó urchar soladach frith-thanc a scaoiltear ar ardluas ó bhairille gunna.
Airm fhuinnimh dhírithe. Teicneolaíocht atá á saothrú ar chúiseanna míleata, bunaithe ar fhoinsí fuinnimh cosúil le léasacha léasair, cáithníní, plasma is micreathonnta (a thaistealaíonn ag luas forleata an tsolais). I bprionsabal, bheadh airm mar sin in ann diúracáin sa spás a leagan. Thosaigh taighde ar na hairm seo faoin Tionscnamh Cosanta Straitéisí sna Stáit Aontaithe sna 1980idí.
Airm núicléacha. Airm ollscriosta atá bunaithe ar na próisis núicléacha eamhnú (an buama adamhach) agus comhleá (an buama núicléach), a fhuasclaíonn an-chuid fuinnimh.
Rangaítear iad de réir a méide is a modhanna seachadta: 
Agóidí.
Reáchtáladh an Lá Idirnáisiúnta in aghaidh Tástálacha Núicléacha ar an 29 Lúnasa gach bliain.
Airm ollscriosta. Is éard atá i gceist le hairm ollscriosta ná airm ar féidir scrios leathan fisiciúil a dhéanamh agus líon ollmhór daoine a mharú leo. Cuimsíonn siad airm núicléacha, bhitheolaíocha, cheimiceacha is raideolaíocha.
Áirse. San ailtireacht, cuid d'fhoirgneamh nó struchtúr as féin, a dhéantar as clocha dingchruthacha nó píosaí eile, os cionn oscailte, a choinníonn í féin suas chomh maith le haon ualach os a cionn. Bíonn áirsí clasaiceacha is Normannacha leathchiorclach. Tá stíleanna eile ann le cruthanna éagsúla: éilips, crú, bior, pointe, cuar is eile. Baintear feidhm as áirse chúnta, áirse gan oscailt, chun cuid d'ualach an bhalla a dhíriú amach ó áirse atá níos ísle sa bhalla.
Airsín. AsH3, le fiuchphointe -55 °C, hidríd arsanaice ghásach a tháirgtear trí dhí-ocsaídiú tuaslagán comhdhúile arsanaice.
Airtléire. An t-ordanás is mó a bhíonn ag arm, na gunnaí agus na diúracáin / roicéid fhadraonacha, ní hionann is na mionghunnaí a bhíonn ag gach saighdiúir. 
Is féidir go mbeidh na gunnaí móra nó na meaisíní lainseála suite ar fheithiclí, go minic le creasa boinn. 
Maidir leis na diúracáin, is féidir go mbeidh roinnt buamaí neamhspleácha ar dhiúracán amháin is féidir a stiúradh ar thairgéid scaipthe.
Stair.
Bheadh píosaí airm ar nós an gunna 18 punt in úsáid le linn an Chéad Chogadh Domhanda agus é armtha ag 10 saighdiúir. D’úsáid na Sasanaigh an gunna 18 punt freisin le linn Éirí Amach na Cásca agus Cogadh Cathartha na hÉireann.
Airtríteas réamatóideach. Galar meathlúcháin agus athlastach is ea an t-airtríteas réamatóideach. 
Tuigtear go mbaineann an riocht seo le fabht éigin sa chóras imdhíonach. Sa chás seo, de réir dealraimh, na ceimiceáin a dhéanann an córas seo chun troid i gcoinne ionfhabhtaithe, ionsaíonn siad na hailt, díreach mar a bheadh ábhair choimhthíocha iontu, agus creimeann idir loingeán is chnámh. 
Cuireann airtríteas isteach ar na scamhóga is na nearóga freisin, ach is iad na hailt is mó a bhíonn thíos leis. 
Má bhuailtear alt, mar shampla sa drochaimsir, atann is deargann sé is bíonn sé pianmhar. 
Leigheas.
Feidhmíonn córacha nua leighis ar cheimiceáin an chórais imdhíonaigh chun a dtiúchan nó a n-éifeacht a laghdú agus mar sin faoiseamh a thabhairt do dhuine. Tá ceann amháin, mar shampla, bunaithe ar antasubstaint mhonaclónach a ghreamaíonn le dromchla na T-chealla sa chóras imdhíonach. Nuair a bhíonn na T-chealla róghníomhach, spreagann siad an córas imdhíonach le fíocháin shláintiúla sna hailt a mhilleadh. Ansin nuair a bhíonn na hantasubstaintí monaclónacha greamaithe leis na T-chealla, laghdaítear ar a ngníomhaíocht siúd agus tugtar cosaint do na hailt. Ach má bhíonn an galar dofhulaingthe, is féidir alt saorga a ionchlannú in ionad an ailt nádúrtha, agus éiríonn go maith le hobráidí mar sin.
Aischothú. Próiseas ina n-iompraítear eolas (tugtar aischothú ar an eolas féin freisin) go dtí foinse an aschuir bhunaidh. 
Tháinig an téarma ón innealtóireacht agus córais rialú aischothaithe ar dtús. 
Baineadh feidhm as sa chibirnitic, agus cuirtear i bhfeidhm é i meaisíní de gach saghas is i gcumarsáid ainmhithe is daoine. 
Ligeann sé do sheoltóir monatóireacht a dhéanamh ar na teachtaireachtaí a glacadh, agus aon mhionathrú is gá a dhéanamh sa réadam. 
Rialú aischothaithe.
Próiseas ina ndéanann an córas féin a aschur a bhrath is a thomhas, agus na sonraí sin a ionchur sa chóras chun feidhmiú an chórais a athrú an t-am ar fad is aschur ar leith a sholáthar.
Samplaí
Áiseanna closamhairc. Is trealamh closamhairc (físe agus fuaime) é áiseanna closamhairc, nó foinsí nach foinsí clóbhuailte iad. 
Cuimsíonn an trealamh teilgeoirí scannáin gan chorraí, osteilgeoirí is teilgeoirí scannáin reatha, téipthaifeadáin, raidiónna, teilifíseáin, ríomhairí, chomh maith le pictiúir, grafaicí, cairteanna is a leithéid.
Oidhreacht closamhairc.
Ceiliúrtar Lá Domhanda na hOidhreachta Closamhairc ar an 27 Deireadh Fómhair.