Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Chill Mhór, Contae an Dúin. Is baile fearainn agus paróiste suite i gContae an Dúin é an Chill Mhór.
Tá Ráth Deamáin (Rademan) suite sa bhaile fearainn.
Stair.
I Ráth Deamáin, an Chill Mhór, Co. an Dúin a rugadh Liam Mac Néill (William Neilson) ar 12 Meán Fómhair 1774, mar a raibh a athair Moses Neilson ina mhinistir Preispitéireach.
An Foclóir Beag. Is leagan leictreonach inchuardaithe An Foclóir Beag ar líne, d'fhoclóir Gaeilge-Gaeilge Uí Dhónaill &amp; Ua Maoileoin, a foilsíodh sa bhliain 1991.
Cloítear go dílis le téacs an bhunfhoclóra seachas mionleasuithe ar an nodaireacht de ghrá na soiléireachta (m.sh. an nod gramadaí fir1 seachas f1).
Treoracha.
Chun teacht ar fhocal ar leith, cuir an focal sin sa bhosca cuardaigh agus cliceáil chun teacht ar an eolas ábhartha mar atá in An Foclóir Beag. Tugtar iontráil nó iontrálacha an fhocail sin in An Foclóir Beag ar dtús, ansin iontrálacha gaolmhara más ann dóibh, ansin frásaí samplacha ina bhfaightear an focal cuardaigh faoi iontrálacha eile in An Foclóir Beag.
Tugtar innéacs de cheannfhocail An Foclóir Beag ar dheis, agus rogha d'fhocail cosúil leis an bhfocal cuardaigh díreach faoin mbosca cuardaigh.
Aspidoras rochai. Is iasc fionnuisce trópaiceach é Aspidoras rochai a bhaineann leis an fho-fhine Corydoradinae den fhine Callichthyidae. Shíolraigh an t-iasc seo ó uiscí intíre Mheiriceá Theas, agus tá siad ar fáil in aibhneacha cósta i gCará, an Bhrasaíl .
Fásfaidh an t-iasc suas le 4.0 cm ar fhad. Cónaíonn sé in aeráid thrópaiceach, in uisce le pH idir 6.0–7.5, i gcruas uisce de 14 céimeanna an gnáthchruais (cGC), agus raon teochta idir 21-25 C. Cothaíonn an t-iasc é féin ar phéisteanna, crústaigh bheantacha, feithidí agus ábhar plandaí. Leagann sé uibheacha i bhfásra dlúth agus ní chosnaíonn na cinn fhásta na huibheacha.
James &quot;Buster&quot; Douglas. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea James "Buster" Douglas a rugadh ar 7 Aibreán 1960 i gColumbus, Ohio.
Michael Moorer. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain agus churadh trom-mheáchan éadrom, is ea Michael Lee Moorer a rugadh ar 12 Samhain, 1967 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac.
Lennox Lewis. Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Lennox Claudius Lewis a rugadh ar 2 Meán Fómhair 1965 in West Ham, Londain.
Anthony Joshua. Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Anthony Oluwafemi Olaseni Joshua a rugadh ar 15 Deireadh Fómhair 1989 i Watford, Hertfordshire.
Ardeaglais Köln. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Köln na Gearmánach í Ardeaglais Köln.
Ardeaglais Chartres. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i Chartres na Fraince í Ardeaglais Chartres.
Siluriformes. Cuimsíonn na héisc den ord Siluriformes, ar a dtugtar cait mhara, nó siluros de ghnáth, 33 fhine, thart ar 400 ghéineas agus níos mó ná 3093 speiceas, 1200 díobh ina gcónaí i Meiriceá, áit a dtugtar nicuros orthu freisin. Is éisc mhara iad, den chuid is mó, an bheirt fhine; na Arídos agus na Plotósidos. Maireann an chuid eile i bhfionnuisce. Is scroblachóirí oíche iad an chuid is mó de na Siliuriformes agus tá cónaíonn siad gar don bhun, in uiscí éadomhain.
Moirfeolaíocht.
Ciallaíonn na braiteoga nó na barbail, saintréith de chuid na n-iasc, a shíneann ar gach taobh den ghiall uachtarach agus, i roinnt speiceas, den ghiall íochtarach, atá cosúil le féasóga na gcat, an t-ainm "cat mara" (is aistriúchán, le scaitheamhle, é an téarma "cat mara" ar an leagan Béarla “catfish”)
Is minic a bhíonn spíonta bioracha ar na heití droma agus bhrollaigh, agus is minic a bhíonn siad nimhiúil. Úsáidtear iad mar chosaint agus d'fhéadfadh siad bheith ina gcúis le díobháil thromchúiseachgortuithe tromchúiseacha. Tá roinnt ball de theaghlaigh chait Mheiriceá éagsúla clúdaithe le plátaí cnámh leabaithe faoin gcraiceann mín. Tá dhá phéire barbels ag na cat seo, cuid acu an-fhada agus cuid eile an-ghearr; tá a chuid fiacla beag agus iomadúil. Roinnt speiceas de speicis ionadaíocha ghrúpa an Aigéin Chiúin ar nós an cuatete, catfish nó cat farraige agus cat catach.
Tugadh isteach an cat is coitianta san Eoraip ó Mheiriceá, agus is i lár na hEorpa den chuid is mó a tháinig sé chun cinn. Is é speiceas, cat nó oighearshruth Eorpach an catfish is mó: tá sonraí ar eiseamal a bhfuil meáchan 290 kg bainte amach aige agus 4 m ar fhad.
Stór. Is méid na miotail luachmhar, geamanna, nó réada luachmhar eile é stór (tugtar ciste, maoin agus taisce air chomh maith).
Fonn. Is iomaí bealach a mbíonn fonn ar dhaoine – fonn gáire, fonn oibre, fonn cainte, fonn caointe, fonn achrainn. Thiocfadh fonn múisce ar dhuine freisin. Fonn a níos fiach agus gabhtar fonn le fonn agus fonn le mífhonn.
Donn. I miotaseolaíocht na nGael, sinsear na nGael ba ea Donn (Prótai-Cheiltis *Dhuosnos), a thugtar Éibhear Donn air chomh maith. Creidtear gur dhia na marbh é.. Athair Dhiarmada Uí Dhuibhne ba ea é, a chur sé amach d'Aonghas Óg é mar mhac altrama.
Teach Doinn.
Deirtear go bhfuil Donn ina luí Tigh Doinn (Teach Doinn, Sean-Ghaeilge Tech nDuinn). Is amhlaidh gurbh áit é Tech Doinn ina bhailíodh anamacha na marbh sula dtéidís chuig a gceann scríbe sa Saol Eile, nó sula athionchollaíodh iad.
"Leabhar Gabhála na hÉireann".
De réir na scríbhneoirí den "Leabhar Gabhála na hÉireann", ba shliocht den Chlann Mhíle é Donn. I rith ionsaí na hÉireann ag Clann Mhíle, dhún Donn a shúile ar Ériu na dTuath Dé Danann, ar cheann de na déithe eapainmneacha na hÉireann, agus bháigh' sé dá bharr i longbhriseadh amach ón gcósta iardheisceart. D'adhlaic é ar oileán carraigeach, darb ainm anois Tigh Doinn 
 (féach #Tíreolaíocht thíos).
"Dinnseanchas".
Insítear sa "Dinnseanchas Aoi" an scéal seo faoi Thigh Doinn:
"Togail Bruidne Dá Derga".
Sa scéal úd, fuair Conaire Mór rí a bhás i mBrú Dé Dheirg. Ar a shlí ann, bhuail Conaire le tríú fear dearg ag marcaíocht ar chapaill dhearga ón saol eile. Thug na fir tairngreacht a bháis agus dúirt leis "Táimid ag marcaíocht ar chapaill Doinn […] cé go bhfuilimid beo, táimid marbh". Ghlaoitear "rí na marbh" ar Dhonn sa scéal. Moladh gurb ionann Dia Dearg agus a Bhrú, agus Donn agus a Thigh. D'fhéadfadh é gurb ainm dia an anbháis nó íobartha atá i gceist anseo, agus dá bharr an t-ainm "dia dearg".
"Tochmharc Treabhlainne".
Sa scéal úd, d'éalaigh an bhean bhuan Treabhlann leis an bhfear daonna Fraoch, agus sheol sé chuig Tigh Doinn í agus é ar tóraíocht. Deirtear sa scéal seo gur mhac nó mac altrama an Daghdha é Donn. Thug Dáithí Ó hÓgáin faoi ndeara na cosúlachtaí idir an mbeirt, agus mhol sé go bhféadfadh é gur bhuafhocal Daghda é Donn ó thús.
Béaloideas.
Tháinig béaloideas faoi Dhonn slán go dtí an ré luath-nua-aimseartha.
I gContae Luimnigh, dúradh go gcónaíodh Donn Fírinne i gCnoc Fírinne, diaga, agus go dtabhartaí daoine isteach sa chnoc tar éis a mbás. Dúradh go nochtadh sé féin mar mharcach sí ar chapall bán. Bhí sé gaolta leis an aimsir: chiallaíodh toirneach agus tintreach go raibh Donn Fírinne ag marcaíocht tríd an spéir; agus, má bhí na scamaill thar an gcnoc, go raibh sé á mbailiú chun báisteach a dhéanamh. B'fhéidir é gur spreagadh an creideamh seo ag seanchas Odin agus a chapaill, Sleipnir i scéalta na lonnaitheoirí lochlannacha i Luimneach. Dúradh cinn maith go nochtadh Donn Fírinne agus thugadh rabhadh don té a chuirfeadh isteach ar a chnoc.
In iarthar Contae an Chláir, bhí neach darbh ainm Donn na Duimhche nó Donn Dumhach, lena buaileadh mar "mharcach na hoíche".
Níos déanaí sa bhéaloideas, d'éirigh gnáthbhrí ar an ainm 'Donn' agus 'tiarna an tsaoil eile'.
Tíreolaíocht.
Tá Tigh Doinn aitheanta go minic leis An Tarbh, oileán beag amach ón ngob deisceart an Bhéarra. Is cosúil le cromleac é An Tarbh, óir go bhfuil tionól nádúrtha tríd a lár, ina sruthaíonn an fharraige amhail is tairseach a raibh ann. Chreidtí in Éirinn ársa go dtéadh anamacha na marbh siar thar an muir le dul faoi na gréine.
Siondróim Ehlers-Danlos. Tarlaíonn na Siondróim Ehlers-Danlo (SED) mar gheall ar shóchán de níos mó ná dosaen géin éagsúil. I roinnt cásanna forbraíonn SED mar thoradh ar shóchán nua a tharlaíonn le linn na luathfhorbartha, agus faighear cinn eile le hoidhreacht trí ghéin cheannasach nó chúlaitheach uathshómach. Mar thoradh air seo bíonn lochtanna i struchtúr nó i bpróiseáil na collaigine. Is minic a bhíonn diagnóis bunaithe ar chomharthaí agus dearbhaítear é le tástáil ghéiniteach nó bithóipse craicinn . D’fhéadfadh diagnóisiú mícheart a bheith déanta ar othar, mar shampla ag déanamh amach go raibh hipeacoindriáis, dúlagar, hypochondriasis, dúlagar, nó siondróm tuirse ainsealaí aige nuair nach raibh! 
Níl aon leigheas ar eolas. Tá an chóireáil an-tacúil. D'fhéadfadh teiripe fhisiciúil agus teanntáin a chaitheamhc cabhrú le matáin agus le hailt tacaíochta a neartú. Cé go mbíonn gnáth- ionchas saoil mar thoradh ar roinnt neamhord, is iondúil go mbíonn ionchas saoil níos giorra mar thoradh orthu siúd a mbíonn neamhord acu sna fuileadáin. 
Bíonn tionchar ag SED ar dhuine as gach 5,000 duine ar a laghad ar fud an domhain. Braitheann an phrognóis ar an neamhord sonrach. Rinne Hipeacraitéas cur síos ar shoghluaisteacht iomarcach den chéad uair sa bhliain 400 RC. Ainmnítear na siondróim i ndiaidh dhá lianna, Edvard Ehlers ón Danmhairg agus Henri-Alexandre Danlos ón bhFrainc, a chuir síos orthu ag tús an 20ú haois. 
Comharthaí agus airíonna.
Athraíonn comharthaí go forleathan bunaithe ar an SED ar leith atá ag an duine. Bíonn tionchar ag an ngrúpa neamhord seo ar fhíocháin thacaíochta, go hiondúil sna hailt, sa chraiceann, agus sna soithigh fola agus bíonn sé ina chúis le héifeachtaí ó hailt rud beag scaoilte go seachghalair a d'fhéadfadh daoine a chur i mbaol a mbáis. Tá mórchomharthaí agus airíonna liostaithe thíos. 
Matánchnámharlaigh.
I measc na comharthaí matánchnámharlaigh tá ailt hipearsholúbtha atá éagobhsaí agus tagtha do leonadh, dhul as alt, pháirt-asaltú, agus hipirshíneadh. D'fhéadfadh;; oisté-airtríteas aibithe, galar meathlúcháin ainsealach na n-alta, míchuma mhuineál eala ar na méara, agus míchuma Bhoutonniere ar na méara, tarlú go luath. D'fhéadfadh go dtarlóidh stróiceadh na dteannán nó matáin.
Clarence MacFhionghain MacNeacail. Rugadh an tUrramach Clarence MacFhionghain MacNeacail ar an 13 Lúnasa 1904 sa Dominion, Albain Nua, Ceanada. B'iad Alasdair Gileasbuig MacNeacail (1868–1943), agus Mairi Harriet Fearghastan (1873–1966) a thuismitheoirí. 
Tá cáil air mar gheall ar a ról mar Mhodhnóir Eaglais Aontaithe Cheanada ó 1950 go 1952.
Phós sé Ethel Mairi NicGille Fhaolain agus bhí beirt mhac acu, Greum MacNeacail (1936–) agus Daibhidh MacNeacail (1941–2008).
Francesco Damiani. Dornálaí Iodálach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Francesco Damiani a rugadh ar 4 Deireadh Fómhair 1958 i mBagnacavallo, an Iodáil.
Herbie Hide. Dornálaí Nigéarach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Herbert Okechukwu Maduagwu nó Herbie Hide a rugadh ar 27 Lúnasa 1971 in Amauzari, an Nigéir.
Ardeaglais Salainn Zipaquirá. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i ngar Zipaquirá na Colóime í Ardeaglais Salainn Zipaquirá.
Teampall an Tuama Naofa. Eaglais Chríostaí atá suite in Iarúsailéim í Teampall an Tuama Naofa.
Ernie Wise.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1070160&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-05-13T12:43:47Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;gramadach&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
B'aisteoir agus fuirseoir Sasanach é Ernest Wiseman a rugadh ar an 27 Samhain 1925 i mBramley, West Riding of Yorkshire agus a fuair bás ar an 21 Márta 1999.
Ofsted. Roinn neamh-aireachta de chuid Rialtas na Ríochta Aontaithe is ea Ofsted (giorrúchán ar "Office for Standards in Education, Children's Services and Skills"), faoi scáth Pharlaimint na Breataine. Tá Ofsted freagrach as cigireacht a dhéanamh ar raon institiúidí oideachais i Sasana, scoileanna stáit agus roinnt scoileanna neamhspleácha san áireamh. Déanann sé cigireacht freisin ar chúram leanaí, gníomhaireachtaí uchtaithe agus altramais, agus cúrsaí oiliúna tosaigh do mhúinteoirí. Tá sé i gceannas ar roinnt seirbhísí cúraim shóisialta do leanaí freisin.
Nighean Fhir na Rèilig. Chan fheil a fhios againn cérbh í Nighean Fhir na Rèilig, ná fiú dá mba as Rèilig í. Tá dhá Reilig ann - ceann amháin in aice le hInbhir Nis agus ceann i Ros an Iar.
De réir Sàr Obair nam Bàird Gàidhealach, b'fhéidir go raibh bean ann agus chum sí an t-amhrán'Thig Trì Nithean gun Iarraidh'.
Callichthyidae. Fine den ord Siluriformes is ea na Callichthyidae, ar a dtugtar cait mhara armúrtha mar gheall ar an dá shraith de phlátaí cnámhacha (nó scúit) ar feadh a choir. Coinníonn sé cuid de na héisc uisceadáin fhionnuisce is mó a bhfuil tóir orthu, cosúil le go leor speiceas sa ghéineas "Corydoras". 
Tacsanomaíocht.
Faigheann an fhine a hainm ón bhfocal Gréigise "kallis" (álainn) agus "ichthí" (iasc).
Meon Eile. Soláthraíonn Meon Eile scéalta ar chúrsaí reatha ar bhonn áitiúil, náisiúnta agus idirnáisiúnta araon. Chomh maith leis seo, tuairiscítear go laethúil ar chúrsaí gnó, ealaíon, stíl mhaireachtála agus spóirt.
Tá an suíomh ar an fhód ó bhí 2012 ann agus dar le Ceara Ní Choinn, léiritheoir an tsuímh; "Tá lucht leanúna dílis ag Meon Eile ó tháinig ann dó agus is amhlaidh atá an tóir air ag méadú de shíor. Go deimhin, is é rogha na n-ardán ar líne ag pobal na Gaeilge anois é, go háirithe ag muintir an Tuaiscirt." 
Is léiriúchán de chuid 'Below the Radar' é Meon Eile atá á mhaoiniú ag an Chiste Craoltóireachta Gaeilge de chuid Scáileán Thuaisceart Éireann (Béarla: "Northern Ireland Screen"). Seo a leanas foireann 'Meon Eile'; Ceara Ní Choinn (Léiritheoir), Tomaí Ó Conghaile (Profléitheoir), Seán Ó Baoill[ (Físiriseoir Sinsearach), Caoimhe Ní Chathail (Físiriseoir), Ruairí Mac Donnacha (Físiriseoir).
Dar le Máire Bhreathnach, Ceannasaí Gaeilge 'Below the Radar; "Sa lá atá inniu ann, is ar a ngutháin chliste a thagann daoine ar an nuacht agus ar ábhar físe agus tá Meon Eile ábalta freastal orthu siúd a fhaigheann scéalta nuachta sa siúl."
Aspidoras pauciradiatus. Is iasc fionnuisce trópaiceach é Aspidoras pauciradiatus (nó an "corydoras sé-ghathach" nó "corydoras bréagach"), a bhaineann leis an bhfo-fhine Corydoradinae, den fhine Callichthyidae. Shíolraigh siad ó uiscí intíre Mheiriceá Theas, agus bíonn siad le fáil in abhantrach uachtarach Araguaia sa Bhrasaíl. 
Fásfaidh an t-iasc ar fhad suas le 2.9 cm. Cónaíonn sé ina in aeráid thrópaiceach in uisce le pH de 6.0 - 7.2, cruas uisce de 12 dGH, agus raon teochta de 22-25 C. Itheann sé péisteanna, crústaigh bhothacha, feithidí agus ábhar plandaí. Leagann sé uibheacha i bhfásra dlúth agus ní chosnaíonn na hainmhí fásta na huibheacha. 
Tá tábhacht tráchtála ag baint leis an corydoras i dtionscal na trádála uisceadáin.
Tacartheoiric. Brainse de loighic mhatamaiticiúil is ea tacartheoiric (nó teoiric na dtacar), a dhéanann staidéar ar thacair; go neamhfhoirmiúil is bailiúcháin de réada iad. Cé gur féidir le réada ar bith a bhailiú i dtacar, is minic a úsáidtear tacartheoiric ar rudaí a bhaineann leis an matamaitic. Is féidir leas a bhaint as teanga na tacartheoirice chun beagnach gach réad matamaitice a shainiú. 
Chuir Georg Cantor agus Richard Dedekind staidéar nua-aimseartha na tacartheoirice ar bun sna 1870í. Tar éis gur aimsíodh paradacsaí i dtacartheoiric shoineanta, cosúil le paradacsa Russell, moladh go leor córas aicsíme go luath san fhichiú haois, agus is iad na haicsímí Zermelo-Fraenkel, le no gan an rogha aicsím, an ceann is mó clú. 
Is iondúil go n-úsáidtear teoiric socraithe mar chóras bunaithe don mhatamaitic, go háirithe i bhfoirm na teoirice Zermelo-Fraenkel leis an rogha aicsím. Taobh amuigh dá ról bunaidh, is brainse matamaitice ann féin í an tacartheoiric, le pobal taighde gníomhach. Cuimsíonn taighde comhaimseartha ar thacartheoiric bailiúchán éagsúil topaicí, a chuimsíon idir struchtúr na réaduimhreach agus go staidéar ar chomhsheasmhacht na mbuanuimhreacha móra.
Stair.
De ghnáth, tagann topaicí matamaitice chun cinn ar dtús, agus forbraítear iad ina dhiaidh sin trí idirghníomhaíochtaí idir go leor taighdeoirí. Bunaíodh tacartheoiric, áfach, nuair a foilsíodh an páipéar aonair; "Ueber eine Eigenschaft des Inbegriffes aller reellen algebraischen Zahlen", sa bhliain 1874, scríofa ag Georg Cantor.
Ér, Orba, Ferón agus Fergna. I Miotaseolaíocht na nGael, chomh-Ard-Ríthe na hÉireann ba ea Éar, Orba, Fearón agus Feargna (Sean-Ghaeilge Ér, Orba, Ferón, Fergna), mic "Éber Finn", ar feadh leath-bhliana tar éis dóibh a gcol ceathracha Luigne agus Laigne, mic Éireamhóin, a mharú sa Chath Árd Ladrann. Maraíodh iadsan dá réir sin ag Íriel Fáid mac Éireamhóin sa Chath Cul Martha, mar chúiteamh ar a dheartháireacha.
Sanasaíocht.
De réir en.wikipedia.org, ach gan lua, is í brí le Ferón ná "gabha".
Muimne, Luigne agus Laigne. I Miotaseolaíocht na nGael, chomh-Ard-Ríthe na hÉireann ba ea Muimhne, Luighne agus Laighne (Sean-Ghaeilge Muimne, Luigne agus Laigne), mic Éireamhóin agus a bhean chéile "Odba". Tháinig siad i réim i gcomharbacht ar a n-athair. Bhí siad i gcoróin ar feadh trí bliana go dtí go bhfuair Muimhne bás den phlá ag Ráth Cruachan, agus maraíodh Luighne agus Laighne ag a gcol ceathracha "Ér, Orba, Ferón agus Fergna", mic "Éber Finn" sa Chath Árd Ladrann. Ní raibh aon oidhrí orthu.
Íriel Fáid. I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí na hÉireann ba ea Írial Fáidh (Sean-Ghaeilge Íriel Fáid), an mac is óige d'Éireamhón agus a bhean chéile Tea. Tháinig sé i gcoróin tar éis dó Ér, Orba, Ferón agus Fergna, mic "Éber Finn", a mharú sa Chath Cul Martha, mar chúiteamh ar bás a dheartháirse Muimne, Luigne agus Laigne. Glan sé dhá mhaigh déag thochail seacht ndún, agus throid ceithre chath in éadan na Fomhórach. D'éag sé le hadhairt ag Maigh Muaidhe tar éis deich mbliana i réim, agus tháinig a mhac "Ethriel" i gcomharbacht air.
Ethriel. I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí na hÉireann ba ea Eithrial (Sean-Ghaeilge Ethriel) mac "Íriel Fáid", i gcomharbacht ar a athair. I rith a réimis, ghlan sé sé mhaigh. Bhí sé i gcoróin ar feadh fiche bliain sular mharaigh Conmáel é sa Chath "Rairiu", mar chúiteamh ar a athair "Éber Finn", a mharaigh Éireamhón seanathair "Ethriel" é. Ba é an taoiseach deireanach a tháinig i measc ionróirí de shliocht Chlann Mhíle a bhí mar rí ar Éirinn.
Conmáel. I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí na hÉireann ba ea Conmaol (Sean-Ghaeilge Conmáel), mac "Éber Finn". Tháinig sé i gcoróin tar éis dó Ethriel mac "Íriel Fáid" a mharú sa Chath "Rairiu". Ba é an chéad Ard-Rí de shliocht Chlann Mhíle a rugadh in Éirinn, agus an chéad lonnaithe sa Mhumhain. Throid sé cúig chath is fiche in éadan muintir Éireamhóin, agus bhí sé i réim ar feadh tríocha bliain sular mharaigh "Tigernmas" é sa Chath "Aonach Mhacha".
Deirtear gur de shliocht Chonmaoil iad na hEoghanachta.
Tír na Deo. Úrscéal do pháistí de chuid an scríbhneoir Breatnach J. M. Barrie is ea Tír na Deo.
J. M. Barrie. Drámadóir agus úrscéalaí Albanach ab ea Sir James Matthew Barrie, 1st Baronet a rugadh ar an 9 Bealtaine 1860 i gCeathramh Mhoire, Aonghas agus a fuair bás ar an 19 Meitheamh 1937.
Deontay Wilder. Dornálaí Meiriceánach, atá ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Deontay Leshun Wilder a rugadh ar 22 Deireadh Fómhair, 1985 i dTuscaloosa, Alabama.
Michael Bentt. Dornálaí Briotanach, a bhí ina churadh domhanda trom-mheáchain, is ea Michael Bentt a rugadh ar 4 Meán Fómhair 1964 i nDulwich Thoir, Londain.
A Bend in the River. Úrscéal le V. S. Naipaul a foilsíodh sa bhliain 1979 is ea A Bend in the River.
An Scéal.
I dtír anaithnid san Afraic, tar éis saoirse a bhaint amach, a lonnaíodh an t-úrscéal seo. Is é príomhphearsa an scéil ná Salim, a insíonn dúinn faoina shaol. Is fear gnó é i mbaile lár tíre. Baile saibhir cultúrtha a bhí ann roimh an réabhlóid, gan é a bheith Eorpach nó Afracach. Déanann Salim cur síos ar na hathruithe a thagann ar an mbaile go sciopaidh tar éis imeacht na gcoilínithe. Ceaptar go bhfuil sé ag tagairt do Kissangani sa gCongó faoi Mobutu Sese Seko, cé nach bhfuil an áit nó an duine ainmnithe.
Céad líne an scéil.
'Tá an domhan mar atá; daoine nach fiú tada iad, a lig dóibh féin bheith gan luach, agus nach bhfuil áit sa domhan mór dóibh'.
Duaiseanna.
Ainmníodh é don duais Booker sa bhliain 1979.
Sanctóir Las Lajas. Baisleac Chaitliceach atá suite i Nariño na Colóime í Sanctóir Las Lajas.
Vince Gilligan. Scríbhneoir, léiritheoir agus stiúrthóir Meiriceánach is ea George Vincent Gilligan Jr. a rugadh ar 10 Feabhra 1967 in Richmond, Virginia. Oibríonn sé sa teilifís agus clú air as a chuid oibre ar shraitheanna mar The X-Files agus Breaking Bad.
Rinne Gilligan staidéar ag Tisch School of the Arts in Ollscoil Nua-Eabhrac ar scoláireacht agus bronnadh céim bhaitsiléara sa mhín-ealaíon air.
Tigernmas. I Miotaseolaíocht na nGael, Ard Rí ar Éireann ba ea Tiarnmhas (Sean-Ghaeilge Tigernmas) mac Follaigh, mac "Ethriel", de shliocht Éiremhóin. 
De réir "Leabhar Gabhála na hÉireann," tháinig sé i réim nuair a dhíbrigh sé a réamhtheachtaí Conmhaol i gCath Aonach Mhacha. Laistigh d'aon bhliain dá theacht i gcoróin, bhuaigh sé seacht gcath is fiche in éadan sliochtach "Eber Finn", ag cloí nach mór an sliocht go léir.
Deirtear gur bruithníodh ór don chéad uair riamh i rith a réimis, ag an ngabha, Iuchadán. Ba é Tiarnmhas an chéad rí a thug coirn dá lucht coimhdeachta. Ba é an chéad a chaith éadaí daite le corcra, gorm agus uaine, agus cóirithe le dealga, frainsí agus seoda. Agus é ina rí, tharla deich dtomhaidhm, seacht loch agus trí abha.
Achar ama.
Bhí Tigearnmhas i gcoróin ar feadh 70 bliain (nó 100 bliain de réir an "Leabar Fidhnacha", lch. 23). Fuair seisean agus trí cheathrú d'fhir na hÉireann bás ar Mhaigh Sléacht agus Crom Cruach á adhradh acu, dia gránna a mhaolaíodh le híobairt daonna. De réir "Annála na gCeithre Máistrí", bhí idir-riocht in Éirinn ar feadh seacht mbliana tar éis a bháis, sular thóg Eochaid Étgudach an ríogacht.
Céimeanna de chruas ginearálta. Is éard is Céimeanna de chruas ginearálta (cCG) ann ná aonad de chruas uisce, go sonrach an cruas ginearálta. Tomhaiseann cruas ginearálta tiúchan na n-ian miotail défhiúsach cosúil le cailciam (Ca 2+) agus maignéisiam (Mg 2+) in aghaidh thoirt an uisce. Go sonrach, sainmhínítear 1 cCG mar 10 milleagram (mg) de ocsaíd chailciam (CaO) in aghaidh an lítir d'uisce. Ós rud é go bhfuil mais mhólarach de 56.08 g / mol ag an gCO, tá 1 dGH cothrom le 0.17832 mmol an lítear d'iain chailciam agus / nó mhaignéisiam bhunúsacha. 
I dtástáil uisce, is minic a thomhaiseann stiallacha páipéir cruas i gcodanna sa mhilliúnin (csm), mar a shainmhínítear cuid amháin sa mhilliúin mar mhilleagram amháin de charbónáit chailciam (CaCO 3 ) an lítir uisce. Dá bhrí sin, comhfhreagraíonn 10 csm CaO, ach 17.848 csm CaCO 3 a bhfuil mais mholarach de 100.09 g / mol aige.
Corydoras splendens. Is iasc fionnuisce trópaiceach é an Corydoras splendens (Gaeilge:"cat mara iathghlas") a bhaineann leis an bhfo-fhine Corydoradinae den fhine Callichthyidae a thagann ó dhúchas ó Abhantrach na hAmasóine i Meiriceá Theas. Glaodh "Brochis splendens" air go traidisiúnta. Tá an t-iasc le feiceáil ar stampa sa Bhrasaíl. 
Tacsanomaíocht.
Chuire François Louis de la Porte, comte de Castelnau síos air mar "Callichthys splendens" ar dtús sa bhliain 1855. Glaodh go coitianta "Brochis coeruleus ar" an speiceas seo uair amháin. Ba é WA Gosline an chéad duine a cheap go raibh an dá speiceas mar an gcéanna sa bhliain 1940, ach b'iad an bheirt Njiseen &amp; Isbrücker a chuir an dá cheann le chéil sa bhliain 1970, ag tabhairt cúiseanna leordhóthanach leis sin a dhéanamh. Cuireadh síos ar an speiceas mar "Brochis splendens", go dtí gur ath-rangaíodh an chuid is mó den na "chait mhara" a bhí rangaithe roimhe seo mar "Brochis" go "Corydoras". Is é an t-aicmiú aitheanta reatha ná "Corydoras splendens" .
Dáileadh.
Tá an t-iasc seo nádúrtha go dtí réimsí uachtair d'Abhantrach na hAmasóine. Áirítear leis seo an Ucayali go Pucallpa, an Ambiyacu, agus an ceantar thart ar Iquitos i iarthar na Brasaíle, oirdheisceart na Colóime, oirthear Eacuadór agus oirthear Pheiriú. 
Dealramh agus anatamaíocht.
Ag brath ar an uillinn soilsithe, frithchaith coirp an éisc dath niamhghlas, nó fiú cineál gorm. 
San uisceadán.
Is speiceas coitianta é an cat mara iathghlas in uisceadáin fhionnuisce.