Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Mhongóilis. Teanga Mhongólach is ea an Mhongóilis. Is í teanga oifigiúil na Mongóile í, áit a bhfuil sí á labhairt ag corradh is 2 mhilliún duine. Is í an aibítir Choireallach a úsáidtear leis an Mongóilis a scríobh sa Mhongóil féin, ach is í an aibítir Mhongólach atá in úsáid sa tSín. Le fírinne, is deacair a rá, an canúintí nó teangacha Mongólacha iad na leaganacha den teanga a labhraítear sa tSín. Sa Mhongóil féin, tá caighdeán na Mongóilise bunaithe ar an gcanúint a labhraítear sa stát sin, is é sin, an "Chalcha-Mhongóilis". Na Mongólaigh sa tSín, áfach, úsáideann siad i gcónaí an caighdeán clasaiceach a théann leis an aibítir Mhongólach. Tá sé i gceist ag na Mongólaigh sa Mhongóil féin cromadh ar ais ar a gcuid seanlitreach a úsáid, ach níor éirigh leis an athrú seo go rómhaith fós. Tá an scríbhneoireacht Chlasaiceach á múineadh sna scoileanna inniu, agus súil leis go rachaidh sí in úsáid níos forleithne de réir a chéile.
Teanga tháite ghreamaitheach í an Mhongóilis, is é sin, teanga shintéiseach, agus mar sin, is minic a chuirtear iarmhír i ndiaidh a chéile le tamhan an fhocail chun foirmeacha gramadaí a chruthú nó focail nua a fhréamhú. Tá deilbhíocht shaibhir ag na briathra, ó thaobh na n-aimsirí, na modhanna agus na rangabhálacha de, ach ní chuirtear pearsa an ainmní in iúl le haon iarmhír ar leith - caithfidh tú an t-ainmní a lua. (Is é sin, níl foirm sa Mhongóilis cosúil le "labhraím" na Gaeilge - caithfidh tú "labhraíonn mé" a rá.) Maidir leis na hainmfhocail, tá ocht dtuiseal acu: an t-ainmneach, an ginideach, an tabharthach, an t-áinsíoch, an t-ochslaíoch, an t-uirliseach, an tionlacthach, agus an treóch. 
Fuair an Mhongóilis a lán focal ar iasacht ó theangacha an réigiúin: an Tibéidis, an tSean-Tuircic, an tSanscrait, na teangacha Tungúsacha, agus an tSínis. Le déanaí, is iad an Béarla agus an Rúisis a fuair an lámh in uachtar mar fhoinsí iasachta - sa Mhongóil féin, ar a laghad. Tá coiste téarmaíochta ag stát na Mongóile ag soláthar téarmaí aistrithe, agus mar sin, tá an Mhongóilis réasúnta glan ó iasachtaí nua-aimseartha. Scéal eile, ar ndóigh, gur aistriúcháin focal ar fhocal ar na téarmaí coimhthíocha iad na téarmaí nuachumtha go minic.
An Choptais. Is í an Choptais an chéim dheireanach i bhforbairt stairiúil na hÉigiptise. Go bunúsach, tháinig an Choptais ar an bhfód mar theanga nuair a thosaigh na hÉigiptigh ag scríobh a dteanga dhúchais leis na litreacha Gréagacha. Ó nach raibh an aibítir Ghréagach oiriúnach don Éigiptis mar a bhí sí, cuireadh roinnt litreach as aibítir Dheamótach na hÉigiptise leis an gcóras Gréagach. Mar sin a cruthaíodh an aibítir Choptach.
Mhair an Choptais á labhairt agus á scríobh ag Críostaithe na hÉigipte go dtí an seachtú haois déag, nuair a chuaigh sí in éag mar theanga labhartha. Ón naoú haois déag, áfach, tá sí á saothrú mar theanga léannta ag na Coptaigh, go háirithe san Eaglais Choptach. 
Na téacsaí Coptaise atá fágtha againn, is féidir difríochtaí áirithe a aithint eatarthu a thugann le fios go raibh canúintí éagsúla ó dhúchas ag na scríbhneoirí. Is iad an chanúint Shaithídeach agus an ceann Bohaerach an dá cheann is tábhachtaí. Is í an chanúint Shaithídeach an ceann is mó litríochta, ach más amhlaidh féin, is í an chanúint Bhohaerach atáthar ag iarraidh a athbheochan mar theanga labhartha.
Tá an Choptais breac le focail iasachta ón nGréigis, ó bhí siad riachtanach leis an gcreideamh Críostaí a phlé. Ón taobh eile de, áfach, nuair a bhí sí ina neart, d'fhág an Choptais a lán focail iasachta sna teangacha eile a bhí á labhairt timpeall na hÉigipte, go háirithe sa tSean-Núibis agus san Araibis Éigipteach. Is féidir, áfach, focail Choptaise a fháil san Eabhrais agus san Araibis Chlasaiceach féin.
Aibítir Choptach. Is í an aibítir Choptach an aibítir ina scríobhtar an Choptais. Tá sí fós á húsáid sna heaglaisí Coptacha faoi láthair.
Tábla na hAibítre.
Litreacha as aibítir Dheamótach na hÉigiptise:
Dundgovi (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Dundgovi Aimag nó Dundgobi Aimag. Tá an cúige suite i ndeisceart na tíre timpeall 245 km theas ón phríomhchathair, Ulánbátar. Is é Mandalgovi an phríomhchathair.
Bayan-Ölgii (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Bayan-Ölgii Aimag. Tá an cúige suite in iarthar na tíre. Is é Ölgii an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1940. Tá an cúige teorantach leis an Rúis, an Chasacstáin agus leis an tSín. Tá Sliabh Khüiten suite sa chúige. Is Casacaigh iad an chuid is mó den daonra (88.7%).
Caitlín Maude. Ba scríbhneoir, file, aisteoir, amhránaí sean-nóis agus gníomhaí Gaeilge as Conamara í Caitlín Maude (22 Bealtaine 1941 - 6 Meitheamh 1982). Baineann tábhacht le Maude mar fhile de bharr go raibh rud éigin fiúntach le rá aici. Tháinig an fhilíocht as ceann, croí, putóga agus baill ghiniúna. Paisean a bhí i gceist; ní intleacht amháin. 
Óige.
Tháinig Caitlín Maude chun saoil sna Doiriú, i gCasla, Conamara. Ise an dara duine clainne a saolaíodh do John Joseph Maude agus a bhean chéile, Máire Nic an Iomaire. D'fhreastail sí ar an meánscoil i Móinteach Mílic i gContae Laoise agus i gColáiste Chroí Mhuire sa Spidéal. Chuaigh sí go dtí Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, áit a ndearna sí staidéar ar an mBéarla, ar an nGaeilge, ar an bhFraincis agus ar an Matamaitic. Bhronn rialtas na Fraince scoláireacht Sambro uirthi tar éis di an marc is airde a bhaint amach i scrúduithe na chéad bhliana.
Gairm Bheatha agus Drámaíocht.
Chuaigh sí le múinteoireacht tar éis di an chéim a bhaint amach, agus í ag obair i scoileanna éagsúla ar fud na tíre ar feadh tréimhse. Bhí Maude ag plé drámaíocht ó laethanta na meánscoile amach agus cáil uirthi as páirt Mháire sa dráma "An Triail", le Mairéad Ní Ghráda. I mbreis air sin, scríobh sise agus Mícheál Ó hAirtnéide dráma in éineacht, dar teideal "An Lasair Choille". 
Bhí suim aici sa cheol freisin. Sa bhliain 1975 tháinig albam sean-nóis léi, "Caitlín", amach ó Ghael-Linn.
Filíocht agus amhránaíocht.
Bhí saint ag Caitlín i léann agus i bhfoghlaim riamh, dar lena tuismitheoirí. Scríobhadh sí dánta ó bhí sí ina cailín óg, agus dúirt sí féin gurbh í an tSiúr Ailbhe, a bhí ag múineadh Gaeilge di i gColáiste Chroí Mhuire, a thug an chéad spreagadh di chun dul i mbun pinn. Bhí friotal solúbtha comhaimseartha ina cuid filíochta agus rian an tochta uirthi.
Amhránaí dearscnaithe ar an sean-nós a bhí inti agus stór amhrán mór grá aici.
Cúrsaí Sóisialta agus an Pholaitíocht.
Bhí suim mhór aici i gcúrsaí sóisialta agus polaitíochta, go háirithe i leith na mbochtán. Rinne sí stocaireacht i gcoinne an Chómhargaidh Eorpaigh.
Bhíodh sí páirteach sna mórshiúlta a bhíodh ar siúl ar son na Stailceoirí Ocrais i dTuaisceart Éireann. Scríobh sí dán darbh ainm "I m'Áit Dhúchais ó Thuaidh" in ómós do Bhobby Sands tar éis dó bás a fháil ar stailc ocrais sa bhliain 1981. Thug sí tacaíocht d'fheachtas "Misneach" chomh maith.
Gníomhaíocht ar son na Gaeilge.
Ba dhuine í Caitlín a bhí go mór ar son athbheochan na Gaeilge agus d'oibrigh sí go dúthrachtach chun bonneagar phobal na Gaeilge a fheabhsú. Bhunaigh sí club darbh ainm 'An Bonnán Buí' do Ghaeil Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1969 agus bhí sí páirteach i mbunú Scoil Lán-Ghaelach Santain, i dTamhlacht.
Saol Pearsanta.
Phós Caitlín Maude Cathal Ó Luain ar 27 Nollaig 1969. Saolaíodh mac amháin dóibh, darb ainm Caomhán.
Bás.
Fuair Caitlín Maude bás le hailse ar an 6 Meitheamh 1982. Cuireadh i reilig Sheosaimh í i mBóthar na Bruíne, Contae Átha Cliath.
Móinteach Mílic. Baile i gContae Laoise is ea Móinteach Mílic ("Mountmellick" as Béarla).
Dornod (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Dornod Aimag (Mongóilis: "Cúige an oirthir"). Tá an cúige suite in oirthear na tíre. Is é Choibalsan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1941.
Iompar.
Tá aerfort le rúidbhealach pábháilte amháin suite i Choibalsan (COQ/ZMCD). Tá an t-aerfort nasctha le Ulánbátar le eitilte rialta.
Orkhon (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Orkhon Aimag. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre. Is í Erdenet an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1994
Bayan-Öndör (Orkhon). Sum (ceantar) atá suite i gCúige Orkhon na Mongóile thuaidh is ea Bayan-Öndör (Mongóilis: Баян-Өндөр). Tá príomhchathair chúige Orkhon, Erdenet, suite sa chúige.
Erdenet. Is í Erdenet (Mongóilis: Эрдэнэт / ᠡᠷᠳᠡᠨᠢᠲᠦ) príomhchathair chúige Orkhon agus an dara chathair is mó sa Mhongóil. Tá an chathair suite i dtuaisceart na tíre idir na haibhneacha Selenge agus Orhon, agus tuairim is 240 km thiar thuas ó Ulánbátar. Sa bhliain 2006 bhí 83,160 duine ina gcónaí sa chathair.
Mainistir Möröngiin Khuree. Mainistir Bhúdaíoch is ea Mainistir Möröngiin Khuree. Bunaíodh an mhainistir sna blianta 1809-1811. Ag tosach na 20ú haoise bhí níos mó ná 1300 láma ina gcónaí sa mhainistir ach scriosadh í sa bhliain 1937. Tá ballóg na mainistreach fós le feiceáil ar bhruach na habhann Delgermörön. Sa bhliain 1990 bunaíodh mainistir nua ar an taobh thiar den bhaile Mörön leis an ainm Danzadarjaa Khiid.
Loch Khövsgöl. Is é Loch Khövsgöl an dara loch is mó sa Mhongóil. Tá an loch suite in iarthuaisceart na Mongóile in aice leis an Rúis agus na Sléibhte Sayan. Tá 70% de chuid fionnuisce na Mongóile sa loch. Is é ceann amháin de chuid na lochanna is sine sa domhain. Ceaptar go bhfuil an loch níos mó ná 2 mhilliún bliain d'aois.
Arvaikheer. Príomhbhaile Övörkhangai na Mongóile is ea Arvaikheer. Sa bhliain 2006 bhí 24,200 duine ina gcónaí sa bhaile. Tá an mhainistir Bhúdaíoch Gandan Muntsaglan Khiid suite sa bhaile.
Govisümber (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Govisümber Aimag. Tá an cúige suite i gceartlár na tíre. Is é Choir an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1994.
Darkhan-Uul (Cúige). Cúige (Aimag) de chuid na Mongóile is ea Darkhan-Uul Aimag. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre. Is é Darkhan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1994.
Franz Liszt. Cumadóir agus pianódóir Ungárach, í a chum sa stíl Rómánsach, ab ea Franz Liszt (Ungáiris: "Liszt Ferenc") (22 Deireadh Fómhair 1811 – 31 Iúil 1886). Meastar inniu go bhfuil sé i measc na bpianódóirí is fearr riamh.
Saol.
Sa 19ú haois, bhí clú is cáil ar Liszt ar fud na hEorapa mar phianódóir agus thuill sé saibhreas mór ón gceol. 
Nuair a bhí Liszt i bPáras, thit sé i ngrá le Eliza Gilbert, a rugadh i gContae Shligigh. Bhí cáil uirthi níos déanaí mar Lola Montez, rinceoir agus bean scléipe i bPáras, Lean sí Liszt go Bonn na Gearmáine agus dúradh gur mheall sí ansin Rí na Baváire, Ludwig I, chun na leapa léi.
I lár na bliana 1886, tholg LIszt tinneas a bháis – niúmóine broinceach. Bhí croí lag aige ag an am céanna. D'éag sé ar 31 Iúil 1886, in aois 74 bliain dó, i mBayreuth sa Ghearmáin.
Ceol.
Chum Liszt na Rapsóidí Ungáracha, mar aon le dánta siansacha bunaithe ar dhrámaí is ar mhiotais. Bhí an ceoldán (tone poem nó Symphonic poem) a d’fhorbair Liszt níos oiriúnaí ná an siansa chun smaointe an chumadóra a léiriú. Sa cheoldán bhí dhá nó trí théama a seinneadh de réir mar a bhí riachtanach chun an dán nó an scéal a léiriú.
Ba é Liszt an chéad duine a d‟úsáid an téarma 'ceol léiritheach'.
Bhí páirt lárnach ag Liszt i bhforbairt an Neudeutsche Schule (An Scoil Ghearmánach Nua).
Maigh Chromtha. Baile margaidh in Iarthar Chorcaí is ea Maigh Chromtha ("Macroom" as Béarla). Sníonn an tSuláin, craobh-abhainn de chuid na Laoi, tríd an mbaile. Bhí 2,985 duine ina gcónaí ar an mbaile, de réir an daonáirimh a rinneadh sa bhliain 2002. 
Bhí an bua ag foireann peile Mhaigh Chromtha i gCraobh Idirmheánach an Chontae sa bhliain 2010.
Art Ó Laoghaire. Ba chaptaen Caitliceach Éireannach in Arm na hOstaire san 18ú haois é Art Ó Laoghaire (timpeall 1747 - 4 Bealtaine 1773). Bhí sé pósta le hEibhlín Dubh Ní Chonaill, a chum an chaointe cháiliúil, "Caoineadh Airt Uí Laoghaire" faoina fear céile.
Óige.
Bhain Art le teaghlach Caitliceach in Iarthar Chorcaí. Bhí neart saibhris ag an teaghlach seo, in ainneoin na bPéindlíthe a bheith i bhfeidhm ag an am. Fearacht go leor d'fhir óga Chaitliceacha na haicme sin in Éirinn, d'fhág sé an tír agus é go hóg chun seirbhís a thabhairt in airm ar an Mór-Roinn. Shocraigh Art féin ar arm Impireacht na hOstaire. Ba ghearr go raibh ardstádas bainte amach aige mar shaighdiúir oilte cumasach. 
Chaith sé tamall mar Husár Ungáireach faoin mBanimpire Máire Treasa. 
Argóint.
D'fhill Art ar Éirinn sa bhliain 1767 le bheith ina chónaí ar thalamh a mhuintire i Ráth Laoich (Maigh Chromtha). Bhí sé bródúil as an ardú céime a bhí aige mar Hussar. Ba chomhghuaillithe dlútha iad, an Sasana agus Impireacht na hOstaire. Ach ag an am céanna, bhí uaisle na Mumhan an-chúramach faoina stádas féin, agus bhí bhí Art ag cur gothaí air féin ar fud an cheantair. 
Níor thúisce Art ar ais in Éirinn ná go raibh sé ag cothú trioblóide le mór-uaisle Gallda an cheantair. Chuaigh sé in achrann go háirithe le hArd-Shiarriam Chorcaí, Abraham Morris, a bhí ina chónaí i Hanover Hall. Cheap a lán daoine go raibh Ui Laoghaire ag cothú troda (agus mar sin bhí ról tábhachtach ag Airt sa bhás féin). Ar deireadh, lámhachadh Art in aice le Carraig an Ime.
Cuireadh é ar dtús i gCill na Martra, mar nach gceadódh Morris dá bhean chéile é a chur lena mhuintir i Mainistir Chill Cré. (ach cuireadh ansin é faoi dheireadh). 
I mí na Meitheamh 1773, cúisíodh Morris as dúnmharú ach scaoileadh saor é. I mí Iúil 1773 scaoileadh Morris chun díoltas a bhaint amach, agus fuair sé bás tamaill ina dhiaidh.
Ulánbátar. Is é Ulánbátar (Mongóilis: Улаанбаатар, traslitriú: "Úlánbátár", brí «laoch dearg») príomhchathair na Mongóile.
Eibhlín Dubh Ní Chonaill. Aithnítear Eibhlín Dubh Ní Chonaill (t.1743-c.1800) mar chumadóir an chaointe cháiliúil, "Caoineadh Airt Uí Laoghaire". Ba í Eibhlín Dubh bean chéile Airt Uí Laoghaire.
Óige agus Cúlra.
Rugadh í i nDoire Fhionáin Co Chiarraí sa bhliain 1743. Bhain Eibhlín Dubh le muintir Uí Chonaill i nDoire Fhíonáin. i gContae Chiarraí. Ba iníon do Dhomhnall Mór Ó Conaill í. Bhí fiche a dó siblín aici. Bhí sí ina haintín ag Dónall Ó Conaill. 
Bhí go leor airgid déanta ag Muintir Uí Chonaill ón smugláil agus iad ina gcuid d'iarsmaí na huas-aicme Gaelaí Cailicí i gCiarraí. Ba é Domhnall Mór Ó Conaill a hathair, Muiris a' Chaipín ab ainm dá dheartháir a raibh gnó mór smuigleála á reáchtáil aige.
Pósadh í le Conchubharach ó na Foidhrí agus í ina chailín cúig bliana d'aois.. Ach ba sheanfhear caite é agus fuair sé siúd bás taobh istigh de thréimhse sé mhí.
Eibhlín agus Art.
Thit Eibhlín i ngrá le hAirt Uí Laoghaire go gearr tar éis dó filleadh ón Mór-Roinn. Bhí sí fiche is a trí bliana d’aois nuair a bhuail sí le hAirt. Thit Eibhlín i ngrá le hAirt nuair a chonaic sí é ar chapall bán is cosúil. Ní raibh a clann sásta leis an ngaol sin. D’éalaigh siad le chéile agus phós siad ar 19 Nollaig 1767. 
Phós siad i gcoinne thoil mhuintir Uí Chonaill, a bhí buartha go dtarraingeodh teasaíocht Airt aird na n-údarás Gallda orthu agus ar an ngnó a bhí ar bun acu ar chósta cúlráideach Chiarraí. 
Bhog Eibhlín agus Airt go Rath an Liath. Bhí siad ina gcónaí le athair O Laoghaire. Rugadh cúigear clainne beo di ach fuair triúr bás. Bhí sí ag iompar linbh nuair a fuair Art bás. 
Caoineadh.
Scríobh Nóra Ní Shíndile an caoin síos agus mar sin tá muid ábalta é a léamh inniu. D’fhoilsigh an LCIB an caoineadh  in 1892 .
Santiago de Compostela. Is í "Santiago de Compostela" príomhchathair Chomhphobal féinrialaitheach na Gailíse. Tá sé suite in iarthuaisceart na Spáinne i gcúige A Coruña. Is í an ardeaglais ceann sprice na hoilithreachta a dtugtar Camino de Santiago uirthi. Ba Cathair San Séam an t-ainm a bhí ag na Gaeil ar an áit sa Mheánaois.
Deirtear go dtagann an t-ainm "compostela" ó "campus stellae" na Laidine, i.e. "faiche réalta", rud a fhágann go gciallaíonn Santiago de Compostela "Naomh Séamus na faiche réalta". Tá baint ag an ainm leis an scéal gur tugadh cnámha Naomh Séamas anall ón Meánoirthear go dtí an Spáinn, áit ar cuireadh iad agus a bhfaca aoire réalt os a gcionn. Tógadh eaglais san áit agus ardeaglais ina dhiaidh sin.
Tá an ardeaglais in aice chearnóg mhór na seanchathrach. Ar an taobh eile den chearnóg tá Pazo de Raxoi (Pálás Raxoi), halla na cathrach agus áit chruinnithe "Xunta" (rialtas) na Gáilíse. Ar thaobh na láimhe deise de staighre na hardeaglaise tá Hostal dos Reis Católicos, óstán a thóg na Monarcaí Caitliceacha Isabella I agus Ferdinand II do na hoilithrigh (anois is parador é). 
Tá clú ar Ollscoil Santiago freisin.
Baisteadh ceann d'oird mhíleata na Spáinne, Ord Santiago, as an gcathair (ar nós Calatrava, Alcantara agus Montesa).
Tá sí ar an gcathair is mó báisteach san Eoraip de bharr na gaoithe láidre aniar ón Aigéan Atlantach agus na sléibhte a bheith timpeall air.
Inniu féin tugann oilithrigh as gach cearn a n-aghaidh ar an gcathair ar son thaisí an Naoimh.
A Coruña (cúige). Is í A Coruña (nó: La Coruña as Spáinnis, La Corogne as Fraincis) cheann de na ceithre chúige a dhéanann suas Comhphobal Fhéinrialaitheach na Gailíse. Tá sé timpeallaithe ag an Aigéan Atlantach ó thuaidh agus san iarthar, an chúige Pontevedra ó dheas agus an chúige Lugo san oirthear.
Is í A Coruña príomhchathair na cúige. 
Tá an chathair Santiago de Compostela suite sa chúige seo chomh maith. Dá bharr siúlann na mílte oilithrigh tríd an gcúige seo ar an mbealach go dtí tuama Naomh Shéamais. Freisin tá an chontae agus ceann Finisterra cáiliúil i measc turasóirí agus oilithrigh.
Tá stair na cúige an-suimiúl ó thaobh nasc idir na cathracha timpeall na cúige (mar shampla El Ferrol), agus ó thaobh an pháirt a ghlac an chúige sna cogaidh éagsúla i rith stair na Spáinne.
I rith an Dara Chogaidh Dhomhanda bhí na báid Gearmánacha seo a leanas curtha faoi uisce:
A Coruña. Is cathair i gcomhphobal féinrialaitheach na Gailíse in iarthuaisceart na Spáinne í A Coruña (Spáinnis: La Coruña, Gaeilge: Cathair na Cruinne). Is í an dara cathair is mó sa Ghailís agus is í príomhchathair an chúige í.
Deirtear go háitiúil go dtagann an t-ainm ón "gColóin Ársa", nó Túr Earcail, a bhfuil fós ina seasamh inniu, ach ní aontaítear go huile leis an dtuairim seo. Teach solais a bhí ann ar feadh 2,000 míle bliain. In aice an túir, tá compás (Rosa de los Vientos- "Rós na Gaoithe") le siombailí Ceilteacha a fhreagraíonn dona tíortha Ceilteacha uilig. Deirtear gur tháinig na chéad Ceiltigh (Clann Mhíle) go hÉireann ón áit seo fadó. Táthar ann a deireann go dtagann sé ón bhfocal "Coróin", agus nach gciallaíonn an "a" ach an t-alt sonrach mar an gcéanna as Gaeilge. Tóg faoi deara freisin an cosúlacht fuaimníochta idir "Coruña" ( [koˈɾuɲa] ) agus "Cruinne" ( [kɾʲɪna] ), tá daoine eile ann a dhéanann an nasc sin. 
Déanann roinnt daoine nasc idir Éire agus an Ghailí mar deirfiúr Ceilteach de bharr na cosúlachtaí: reiligúin céanna, aimsir fliusch, tírdhreach glas agus geilleagar bunaithe ar talamhaíocht agus iascaireacht. Tá club peil Ghaelach ann chomh maith leis an ain, "Fillos de Breogán" (Mic Bhreogán); agus tá Roinn Léann Éireannach ag Ollscoil A Coruña. Sa bhliain 2014, thairg banna cheoil Gailíseach, "Luar na Lubre", albam darbh ainm "Torre de Breoghán", le hamhráin bunaithe ar Mic Míle. Is í Luimneach a chomhchathair. 
Is port an-ghnóthach í an chathair agus í suite ar an chósta Atlantach. Tá an chathair tábhachtach ó thaobh trádal talmhaíochta de ar fud an réigiúin. Tá scaglann ola ann chomh maith.
Tá clú agus cáil ar an chlub sacair, Deportivo de La Coruña, a bhfuil sa chéad sraith i sacar na Spáinne. Bhí an bua acu i gcoinne club sacair Shelbourne sa bhliain 2004.
Real Club Deportivo de La Coruña. Is club peile Spáinneach é Real Club Deportivo de La Coruña, S.A.D. Bunaíodh an club sa bhliain 1906. Imríonn sé sa chathair A Coruña (An Ghailís) sa pháirc "Estadio Municipal de Riazor" a bhfuil áit le haghaidh 34,600 lucht féachana.
An Tús.
Sa bhliain 1902 d'fhill José María Abalo, fear as A Coruña, óna am ag staidéar i Sasana, agus thóg sé an cluiche leis. D'imir sé é lena chuid cara sa réileán tairbh.
Sa bhliain 1904 bhunaigh siad foireann darbh ainm (?), tar éis tamall thug an giomnáisiam Sala Calvet iad faoi deara agus thosaigh siad ag imirt é freisin.
I mí na Nollaig 1906, bhunaigh na fir foireann darbh ainm Club Deportivo de la Sala Calvet, agus tar éis tamall d'athraigh sé go dtí "Deportivo de Coruña". Tar éis dhá bhliain eile, fuair an fhoireann an marc ríoga ón Rí Alfonso XIII agus glaodh Real Club Deportivo de La Coruña air. 
Athrú go Foireann Proifisiúnta.
Lean Deportivo ag imirt sna sraitheanna éagsúla sa Ghailís agus an tír go dtí an bhliain 1928, nuair a bunaíodh an tsraith Spáinneach. Theip air Deportivo cáiliú don “Primera División” ach d'imir siad sa "Segunda División" ar dtús, bhuaigh siad ar Real Madrid sa Copa del Rey, go dtí gur cháiligh siad don Primera División sa bhliain 1929.
Bhuaigh siad an copa del Rey sa bhliain 1995 agus arís sa bhliain 2002.
Bhuaigh siad an chéad corn sraithe sa séasúr 1999/2000.
Eile.
Coimeádann an fhoireann an t-ainm "La Coruña" cé go bhfuil an chathair go hoifigiúil "A Coruña".
Grúdaireacht bhaile. Is é grúdaireacht bhaile nuair a cruthaíonn daoine pearsanta deochanna meisciúla ar son iad féin agus a chairde. Is féidir neart rudaí a úsáid, athraíonn giosta an siúcra atá ann chuig alcóil agus Dé-ocsaíd charbóin.
Taitníonn grúdaireach bhaile le daoine ata luath acu ar blas agus costas. Is caitheamh amisire é d'ól pearsanta agus is féidir a bhaint as roinnt le cairde agus clan, chomh maith le páirt a glacadh i gcómórtas grú amaithéarigh. Grúdaíonn siad le fáthana neamhtrachtála.
Mar le grúdlanna tráchtála, is iad na comhábhar beorach le grúdaire bhaile ná:
Sa Mheiricéa, go minic, úsáidtear arbhar nó ris ar ais ina braich mórán. I Sasana agus sa Bheilg, úsáidtear síucra i roinnt.
Is féidir le grúdaire bhaile dul tríd go leor nó beagán ceimeanna. Níos mó ceimeanna, níos mó blas! Ceannaíonn an grúdaire “kit” eastóscán braiche leannlusa agus cuireann sé uisce (agus b’fhéidir siúcra) a dhéanamh braichlis. Anseo, cuireann sé giosta leann a coipeadh an bhraichlis. Tar éis idir ceithre agus seacht lá, cuirtear an bheoir nua seo i mbuideál. Tar éis seachtain eile, tá an bheoir réidh le n-ól.
Is féider leis an grúdaire bhaile beoir níos fearr a dhéanamh trí fiuchadh eastóscán braiche ná uisce agus leannlusa ar feadh leathuair a dhéanamh braichlis. Tar éis seo, cuireann giosta leann grúdaire “eastóscán” go seo, mar thuas.
Déantar an bheoir is fearr nuair a dhéanann an grúdaire bhaile a eastóscán fein. Anseo, meascann sé braich basctha le huisce te. Tar éis uair a chloig, draeneann sé an bhraichlis mhilse (eastóscán) ón braich basctha, ag spreachalú níos mó uisce te a fáil de uile. Ansin, fiuchtar an bhraichlis go léir, mar thuas.