Trelis/gawiki huggingface dataset:
Dún Laoghaire-Ráth an Dúin. Contae ríathach i bPoblacht na hÉireann is ea Dún Laoghaire-Ráth an Dúin (Béarla: "Dún Laoghaire-Rathdown") a rinneadh ón gcontae traidisiúnta Baile Átha Cliath. Tá Dún Laoghaire-Ráth an Dúin ar an taobh thoir theas de chathair Bhaile Átha Cliath, agus tá baile Dhún Laoghaire aige mar lárionad riaracháin. Bunaíodh an contae sa bhliain 1994 nuair a nascadh ceantar Bhardas Dhún Laoghaire, an (Deansgrange Joint Burial Board) agus an chuid thoir theas de Chontae Bhaile Átha Cliath le chéile.
"Ó Chuan go Sliabh" an mana atá ag Dún Laoghaire-Ráth an Dúin. Sa chirín tá coróin an Rí Laoghaire, Árd-Rí na hÉireann sa chúigiú haois agus cónaí air sa cheantar.
U2. Is banna rac-cheoil as Éirinn é U2. Is iad Bono (Paul David Hewson) (canadh), The Edge (David Howell Evans) (giotár), Adam Clayton (dordghiotár) agus Larry Mullen (drumaí) baill an ghrúpa. 
Bunaíodh U2 i 1976, i mBaile Átha Cliath agus tá breis is 120 milliún albam díolta acu ar fud an domhain.
Stair.
Tosnú agus briseadh isteach sna cairteacha (1976-1980).
Tháinig an banna le chéile den chéad uair an 25 Meán Fómhair 1976 i gcistin an drumadóra, Larry Mullen. Bhí seachtar ann, na buachaillí ó Mount Temple a d'fhreagair fógra a chuir Mullen ar crochadh sa scoil. Ghlac siad an t-ainm Feedback dóibh féin.
Tar éis bliain go leith de chleachtadh, d'aithrigh siad a ainm go The Hype agus bhuaigh siad £500 i seó tallainne os cionn Jackie Hayden as CBS Records. Rinne siad a chéad "demo" ceart leis an airgead.
Is é Steve Rapid, ball den bhanna punc Radiators From Space, a chum an t-ainm U2 dóibh.
I Meán Fómhair 1979, chuaigh a chéad EP "U2-3" isteach sna cairteacha ag uimhir a haon in Éirinn. Chuaigh siad ar thuras gearr go Sasana chun cúpla ceolchoirm a dhéanamh.
"Boy", "October" agus "War" (1980-1984).
Shínigh U2 le Island Records i mí Mhárta 1980. Cuireadh "Boy" ar díol i Meán Fómhair na bliana sin.
Meastar gurb é "Boy" ceann de na "debut" is fearr i stair an rac-cheoil. Chuaigh úrscéal Lord of the Flies i bhfeidhm go mór ar U2 agus feictear é seo san albam. Tá pictiúr do Peter Rowen, deartháir charad de chuid Bono, Guggi ar chlúdach an albaim. Tá amhráin ar nós "I Will Follow" agus "Out of Control" ar an albam "Boy", amhráin a sheinneann U2 go fóill ina gcuid ceolchoirmeacha.
Cuireadh "October" amach i 1981. Tá téama láidir (an Chríostaíocht) le feiceáil san albam seo. Ní haon ionadh é ansin go raibh Bono, Edge agus Larry Mullen ina mbaill de ghrúpa Críostaí darbh ainm "Shalom" ag an am seo. Is é "October" an t-aon albam rac-Chríostaí a d'eisigh U2 agus níor éirigh go rómhaith leis an albam sna cairteacha.
Rinne U2 fístéip cheoil don amhrán "Gloria" ag an am seo. Meiert Avis a stiúir í.
Eisíodh "War" amach i Feabhra 1983.
"The Unforgettable Fire" agus Live Aid (1984–85).
Tháinig "The Unforgettable Fire" amach i Deireadh Fómhair 1984.
"The Joshua Tree" agus "Rattle and Hum" (1986–89).
Tháinig "The Joshua Tree" amach i Márta 1987 agus tháinig "Rattle and Hum" amach i Deireadh Fómhair 1988.
"Achtung Baby", Zoo TV, agus "Zooropa" (1990–93).
Tháinig "Achtung Baby" amach i Samhain 1991 agus tháinig "Zooropa" amach i Iúil 1993.
Passengers, "Pop", agus PopMart (1994–99).
Tháinig "Pop" amach i Márta 1997.
"All That You Can't Leave Behind" agus "How to Dismantle an Atomic Bomb" (2000–06).
Tháinig "All That You Can't Leave Behind" amach i Deireadh Fómhair 2000 agus tháinig "How to Dismantle an Atomic Bomb" amach i Samhain 2004.
"No Line on the Horizon" agus U2 360° Tour (2006–2011).
Tháinig "No Line on the Horizon" amach i mí Feabhra 2009.
Comhghuaillithe. Tugtar na Comhghuaillithe nó na Náisiúin Comhghuaillithe ar na tíortha a throid in aghaidh na Cumhachtaí Láir sa Chéad Chogadh Domhanda agus in aghaidh na Ais Róimh-Bheirlín-Thóiceo sa Dara Cogadh Domhanda. Ba iad na príomh-chomhghuallithe sa dá cogaidh ná Stáit Aontaithe Mheiriceá, an Ríocht Aontaithe, an Fhrainc agus an Rúis/Aontas na Sóivéide. Cé go raibh siad ina gcomhghuaillithe le chéile, níor mhair na dea-gaolta eatarthu
I rith an Chéid Chogaidh Dhomhanda, throid an Bheilg, an tSín, an Ghréig, an tSeapáin, Montainéagró, an Phortaingéil, an Rómáin agus an tSeirbia in aghaidh na Cumachtaí Láir chomh maith. Bhí an Iorua ar son na comhghuaillithe chomh maith, cé nach raibh siad sa cogadh go díreach.
I rith an Dara Cogaidh Domhanda, throid a lán daoine sa cogadh ó na tíortha a shealbhaigh an Ghearmáin, an Fhrainc Shaor mar shampla. Throid daoine ó coilíneachtaí na Fraince, na Breataine agus na hÍsiltíre chomh maith, fiú nuair a bhí a dtíortha féin sealbhaithe.
Ernest Hemingway. Scríbhneoir, údar agus iriseoir Meiriceánach ab ea Ernest Miller Hemingway (21 Iúil, 1899 – 2 Iúil, 1961). Bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air
Saol.
Ba dhochtúir é a athair agus b'eisean an dara as seisear clainne. Chaith sé a shaol mar ógánach i mbruachbhaile Siceago, Oak Park.
Thosaigh sé ag obair mar iriseoir don "Kansas City Star" i 1917. An bhliain ina dhiaidh sin chuaigh sé go dtí an Iodáil ag obair mar thiománaí otharchairr ar an bhfronta, áit a goineadh go dona é. Fuair sé dhá bhonn mar gheall air. 
D'fhill sé ar SAM i 1919 agus phós sé Hadley Richardson sa bhliain 1921. Thug sé bóthar di agus phós sé Pauline Pfeiffer i bPáras i 1927. Cliúsaí ban, phós sé dhá uair eile. 
D'oibrigh sé mar iriseoir san Eoraip arís sa bhliain 1922, ag scríobh tuarascálacha ar an gcogadh idir an Ghréig is an Tuirc. 
Dhá bhliain ina dhiaidh sin, 1924, bhí sé ag iarraidh éirí as an iriseoireacht agus leabhair a scríobh. Chuaigh sé go Páras agus bhuail sé lena chairde Meiriceánacha arís, Ezra Pound agus Gertrude Stein. Bhí tionchar an-tábhachtach acu ar a chuid stíle. Foilsíodh "The Torrents of Spring" an bhliain dár gcionn.
An Spáinn.
Bhain sé an-sásamh as turais thar lear i gcónaí agus chaith sé roinnt mhaith ama ann sa Spáinn sna 1920idí agus 1930idí. 
Tá cáil ar Burguete fós toisc go bhfuil "The Sun Also Rises" ("Fiesta", sa Spáinnis), úrscéal le Ernest Hemingway a foilsíodh sa bhliain 1926, suite i gcomharsanacht an bhaile.
Go háirithe, chonaic sé lena shúile féin uafás chogaíocht le linn Chogadh Cathartha na Spáinne, Scríobh séː“I gcogaíocht an lae inniu, níl aon rud faoin bhás atá caoin ná cuí. Cuirfear chun báis thú mar a dhéanfaí le madadh agus gan aon chúis mhaith leis.”agus'Is cuma cad é an gá a bheadh le cogadh, fiú an cogadh ceart. Is coir é an cogadh.;
Tá an t-úrscéal "For Whom the Bell Tolls" "(Dá Bhuaileann an Cloigín)" bunaithe ar thaithí Hemingway le linn Chogadh Cathartha na Spáinne.
Cúba.
"For Whom the Bell Tolls" "(Dá Bhuaileann an Cloigín)" 
Rinneadh scannán cáiliúil den leabhar i 1943 le Gary Cooper i bpáirt Robert Jordan agus Ingrid Bergmann i bpáirt María. Bhuaigh Katina Paxinou, a raibh páirt Pilar aici, an gradam Oscar don ban-aisteoir taca is fearr. Tharraing an scannán clú idirnáisiúnta ar Hemingway. 
Bronnadh an Duais Nobel na Litríochta air i 1954 tar éis dó "The Old Man and the Sea" a fhoilsiú dhá bhliain roimhe sin. 
Sláinte mheabhrach.
Bhí sé tugtha don ól ar feadh a shaol. Tháinig paranóia iomlán air, agus fadhbanna meabhairshláinte eile i mblianta deireanacha a shaoil.
Chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 1961. Scaoil sé urchar leis féin ina bhaile i Ketchum, Idaho, agus in aois 60 dó.
Duais Nobel na Litríochta. Bronntar Duais Nobel na Litríochta gach bliain ar shár-scríbhneoir i bprós, drámaíocht nó filíocht.
Bhain ceathrar scríbhneoirí Éireannacha Duais Nobel amach: William Butler Yeats (sa bhliain 1923), George Bernard Shaw (1925), Samuel Beckett (1969), agus Seamus Heaney (1995). Rugadh an chéad triúr acu i mBaile Átha Cliath.
An Ghréig. Is tír í an Ghréig (Gréigis: "Ελλάδα" / Ελλάς) ar a dtugtar go hoifigiúil an Phoblacht Heilléineach (Gréigis: "Ελληνική Δημοκρατία").
Tíreolaíocht.
Tá an Ghréig suite in oirdheisceart na hEorpa, ar imeall theas na leithinse Balcánaí. Tá teorainneacha ag an dtír leis an mBulgáir, an Macadóin agus an Albáin lastuaidh di agus ag an Tuirc lastoir di. 
Tá an Mhuir Aeigéach taobh thoir den Ghréig, tá an Mhuir Iónach taobh theas di agus tá an Mheánmhuir mar theorainn thiar di. 
Tá ochtó faoin gcéad de thalamh na tíre clúdaithe le sléibhte, agus Sliabh Oilimpeas ar an gceann is airde díobh, agus í 2,917 méadar (9,570 troigh). 
Tá thart ar 1,400 oileán ina timpeall, ach ní chónaíonn daoine ach ar 127 astu.
Stair.
Tá stair fhada shaibhir ag an nGréig ó ré na Sean-Ghréige i leith, agus measann an-chuid daoine gur sa tír seo a cruthaíodh sibhialtacht an Iarthair, an fhealsúnacht agus an daonlathas, gan trácht ar na Cluichí Oilimpeacha, Litríocht an Iarthair, staireolaíocht, eolaíocht pholaitiúil, cuid mhaith de bhunphrionsabail eolaíochta agus matamaitice, an chéad bhonn riamh agus drámaíocht an Iarthair. Bhí tionchar ar leith ag an nGréig ar chultúrtha na hEorpa, na hÁise agus na hAfraice.
Féach freisin =&gt; An tSean-Ghréig. 
19ú haois.
Thiar sa bhliain 1830 a bunaíodh an Ghréig mar náisiún nua-aimseartha, tar éis di éirí amach in aghaidh na nOtamánach. 
20/21ú haois.
Is ballstát den Aontas Eorpach í sá lá atá inniu ann. 
Géarchéim eacnamaíoch: 2009-2015.
Ba é an Ghréig ba mhó a bhí thíos leis an ngéarchéim eacnamaíoch, a bhris amach sa Ghréig sa bhliain 2009, nuair a tháinig Pasok (an páirtí sóisialach) i gcumhacht. Mar thoradh ar phlé faoi athchóirithe sa tír sin agus a bhuí le tacaíocht ón Aontas Eorpach, rinneadh socrú nua i mí Iúil 2015.
Eacnamaíocht.
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Ghréig. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Gréige an 58ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 53ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 62ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an nGréig, é ar $27,776 don chónaitheach. 
Dar le "hInnéacs Forbartha Daonna Socraithe don Éagothroime" na Náisiún Aontaithe, a thomhaiseann caighdeán an tsaoil i dtíortha éagsúla de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamh-eacnamaíochta, is í an Ghréig an 38ú tír is forbartha ar domhan, as 151 ceann a tomhaiseadh, agus an 25ú tír is forbartha san Aontas Eorpach, as 28 ceann. I "dTuarascáil Sonais Domhanda" 2018 na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Ghréig an 79ú tír is sona, as 156 thír.
I Mí na Márta 2019, bhí ráta dífhostaithe na tíre ag 18.5%, an leibhéal is airde san Aontas Eorpach.
Ríomheolaíocht. Tugtar ríomheolaíocht ar ábhair éagsúla a bhaineann leis an ríomhaireacht, faisnéis agus uathoibriú - mar shampla, anailís teibí ar algartaim, gramadaigh foirmiúla, agus ábhair ar nós teangacha ríomhchlárúcháin, dearadh ríomhchláir, bogearraí agus crua-earraí ríomhaire. 
Is réimsí lárnach don ríomheolaíocht iad Algartam agus Struchtúir Shonraí. Baineann Teoiric Ríomha le fadhbanna ríomhaireachta agus iad a réiteach trí Modhanna Ríomhaireachta Teibigh. Is ionann Cripteagrafaíocht agus staidéar a dhéanamh ar modhanna chun cumarsáid slán a chinntiú 
Líonraí.
Leathanbhanda
Mícheál Dáibhéad (idirdhealú). Tá dhá alt ann a bhaineann le Mícheál Daibhéad.
Michael Davitt (file). Aithnítear Michael Davitt mar dhuine de mhórfhilí na Gaeilge sa 20ú haois (a rugadh i gCorcaigh ar 20 Aibreán 1950 agus a fuair bás ar 19 Meitheamh 2005).
Saol.
Chuaigh Davitt chuig Coláiste na hOllscoile Corcaigh. Bhunaigh agus d'eagraigh sé an iris filíochta Innti. 
Sna 1980idí, d'oibrigh Davitt le RTÉ mar thuairisceoir agus láithreoir. 
Sa bhliain 1994, bhronn An Institiúid Chultúrtha Ghael-Mheiriceánach Duais an Bhuitléaraigh ar Davitt. 
Bhí sé ina bhall d'Aosdána. 
Conspóidí.
Sna 1970idí, bhí Davitt ag obair mar theagascóir sna campaí samhraidh de chuid Gael Linn. Níos déanaí, ciontaíodh Davitt as mí-úsáid gnéis. Tuairiscíodh freisin go ndearna sé ciapadh ar Bhláthnaid Ní Chofaigh nuair a thosaigh sí ag obair in RTÉ mar thuairisceoir óg. 
Rug an bás go tobann ar Davitt agus é amuigh ag siúl i gContae Shligigh ar an 19 Meitheamh 2005. Bhí fadhb ólacháin ag cur air sna 2000idí.
30 Eanáir. Is é an 30 Eanáir an 30ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra. Tá 335 lá fágtha sa bhliain nó 336 i mbliain bhisigh.
26 Samhain. Is é an 26 Samhain an 330ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 331ú lá i mbliain bhisigh. Tá 35 lá fágtha sa bhliain.
An Laitvia. Tír i dtuaisceart na hEorpa is ea an Laitvia (Laitvis: "Latvija"), nó Poblacht na Laitvia (Laitvis: "Latvijas Republika") go hoifigiúil. Tá teorainn aici leis an Eastóin, an Rúis, an mBealarúis agus an Liotuáin. Tá An Mhuir Bhailt in aice léi freisin. Is í Ríge—an chathair is mó sna tíortha Baltacha—an phríomhchathair. Is ball den Aontas Eorpach í.
Tá beagnach naoi gcéad míle duine sa phríomhchathair. Is é aerfort Ríge an t-aerfort is mó sna tíortha Baltacha. Tá an daonra céanna ag Laitvia agus Cúige Laighin in Éirinn (1.9 milliún). Bhain an Laitvia a neamhspleáchas amach sa bhliain 1991 ón Aontas Sóivéadach, ar nós leis na poblachtaí iar-Shóivéadacha eile.
28 Aibreán. Is é an 28 Aibreán an 118ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 119ú lá i mbliain bhisigh. Tá 247 lá fágtha sa bhliain.
15 Bealtaine. Is é an 15 Bealtaine an 135ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 136ú lá i mbliain bhisigh. Tá 230 lá fágtha sa bhliain.
An Mheánmhuir. Is muir idir an Eoraip, an Afraic agus iarthar na hÁise í an Mheánmhuir. Tá achar de timpeall 2.5 milliún km² aici. Tugtar Caolas Giobráltar ar an áit a cheanglaíonn sí leis an Aigéan Atlantach san iarthar. Níl ach bearna de 14 km idir an Afraic agus an Eoraip ag an bpointe seo. Tugtar na An Dardainéil ar an bhearna a cheanglaíonn an Meánmhuir leis an Muir Dhubh. Nascann Canáil Suais an Meánmhuir leis an Muir Dhearg. Is canáil í seo a tógadh in 1869 le taisteal idir an Eoraip agus an Áis a éascú (bhíodh ar bháid dul timpeall na hAfraice).
Aeráid.
Is í an aeráid tipiciúil a bhíonn ag tíortha na Meánmhara ná geimhrí fliucha agus samhraí te, tirime. Mealann sé seo an t-uafás turasóirí ó ar fud na hEorpa go cóstaí na Meánmhara sa samhradh.
Abruzzo. Réigiún i ndeisceart nó i lár na hIodáile is ea Abruzzo. Tá daonra 1,307,919 aici. Is í L'Aquila a príomhbhaile. Bhí sí ina cuid den réigiún "Abruzzi e Molise" (le Molise) go dtí 1963. Roinntear i gceithre cúige í: L'Aquila, Teramo, Chieti agus Pescara. Is í L'Aquila an chúige is mó agus Chietian an chúige leis an daonra is mó.
Marche. Is réigiún é Marche atá suite i lár na hIodáile. Is í Ancona an príomhbhaile.
Tá daonra 1,541,692 aici. Roinntear i cúig cúigí í: Ancona, Ascoli Piceno, Fermo, Macerata agus Pesaro e Urbino. Tá sí ag críochantacht le Emilia-Romagna agus San Mairíne ó thuaidh, An Tuscáin siar ó thuaidh, Umbria siar, Abruzzo agus Lazio ó dheas agus An Muir Aidriad soir.
Lazio. Is réigiún i lár na hIodáile é Lazio nó Latium. Tá thart ar 5,550,459 duine ina gcónaí ann. Is í an Róimh an phríomhchathair. Tá stair fhada ag baint leis an réigiún. "Latium" an t-ainm Laidine, agus "Lazio" a deirtear in Iodáilis.
Camas. Baile in iarthar Chontae na Gaillimhe is ea Camus nó Camas a chiallaíonn "cam uisce" mar gheall ar chasadh an uisce sa gceantar. ("Camus" as Béarla). I láthair na huaire níl aon siopa ceart ann, ach tá séipéal agus dhá bhunscoil ann, maraon le hionad pobail, "Tearmann na Foirnéise". Tá dhá phríomhroinn i gCamas, Camas Uachtair agus Camas Íochtair, agus tá fo-bhailte eile mar Leitir Mucú, Leitir Mór na Coille, Leac a' Dona, Scríb, Gleann Trasna, Muiceanach idir Dhá Sháile agus Cinn Mhara san áireamh freisin i ndúiche Chamais. Talamh sléibhe atá ann den chuid is mó, agus baintear móin agus feamainn ann. Sna caogaidí agus sna seascaidí shaothraigh muintir an cheantair roinnt mhaith airgid tré bheith ag baint mhóna agus í a dhíol leis an stáisiún Ginte Leictreachais i Scríb. Tá coiléar fós i mbun oibre ann.
I measc na ndaoine clúitiúla gurbh as Camus iad ó dhúchas, tá an t-úrscéalaí Colm Ó Ceallaigh. Rugadh Máirtín Ó Cadhain sa Spidéal agus chaith sé a chéad sé bliana múinteoireachta as deich mbliana múinteoireachta ag múineadh ann tráth. Tógadh scoil nua sa mbliain 1963 agus tá an Comhlachas Náisiúnta Drámaíochta anois lonnaithe sa seanscoil ina mbíodh Máirtín ag múineadh. 
Tháinig Gráinne Mhaol (Gráinne Ní Mháille) thríd Camus agus stop sí ann chun urlisí troda a dhéanamh. Bhíodh Foirnéis i gCamus - sin an chúis go maireann na logainmneacha - Bóthar na Foirnéise agus droichead na Foirnéise. 
Bhíodh Bruce Ismay an fear cáiliúil ar leis an Titanic ag fanacht sa teach mór i Scríb, agus bádh bean an tí céanna, Lady Dudley, sa gcladach i gCamus. 
Tá dhá choláiste Gaeilge sa gceantar, Spleodar agus Coláiste Chamuis. Bunaíodh Coláiste Chamais i gCamus i 1973. Tá Gaeilge agus dúchas na hÉireann fáighte ag an-chuid d'aos óg na tíre tré freastal ar an gColáiste bliain i ndiaidh bliana.
Contae Átha Cliath Theas. Is é Contae Átha Cliath Theas contae ríarthach sa Phoblacht na hÉireann, atá sa chontae stairiúil Contae Bhaile Átha Cliath. Is é Tamhlacht lár Rialtas Áitiúl sa cheantar. Cruthaíodh mar chontae dleathacha leis an Acht Rialtas Áitiúl (Baile Átha Cliath) 1993, agus níos nósmhaire leis an Acht Rialtas Áitiúl 2001. Cruthaíodh in aice na údaráis eile i mBaile Átha Cliath in ionad Comhairle Chontae Bhaile Átha Cliath
Is é "Coiméadaimid é sin le Muinín" mana an chomhairle. Tá sé as Laidin ar Armas an Chontae.
An Fhairche. Is baile i gContae na Gaillimhe í an Fhairche ("Clonbur" as Béarla).
Leitir Fraic. Sráidbhaile i gContae na Gaillimhe is ea Leitir Fraic ("Letterfrack" as Béarla). Tá sé suite i gConamara 15 km slí thoir thuaidh ón gClochán, in aice le bá Bhearna Dhearg agus cuan Bhaile na Cille. Tá ionad cuairteoirí Pháirc Náisiúnta Chonamara suite anseo, chomh maith le Letterfrack Furniture College agus ceanncheathrú Connemara Community Radio.
Stair.
Sanasaíocht.
Ní léir céard is brí leis an bhfocal "fraic", b'fhéidir "fraig" (bean) nó "fraoch".
Cumann na gCarad.
Chuir James agus Mary Ellis, lánúin a bhí ina mbaill de Chumann na gCarad, na Quakers, fúthu i Leitir Fraic sa bhliain 1849. Bhí James Ellis tar éis éirí as a phost mar fhear gnó i mBradford i dtuaisceart Shasana in aois 56 bliain dó. Cheannaigh sé eastát mór i gceantar Leitir Fraic. Bhí an Drochshaol faoi lán seoil um an dtaca sin. D'fhostaigh Ellis 80 fear, bhunaigh sráidbhaile agus rinne iarracht an ceantar a chur in oiriúint don fheirmeoireacht. 
Nuair a theip ar shláinte James Ellis sa bhliain 1857, d'fhill sé ar Yorkshire, agus cheannaigh John Hall a eastát. Scríobh Mary Ellis go raibh "feeling of the much we have left undone, and the darkness which exists there, where nature looks so fair" ag cur isteach uirthi.
Scoil tionsclaíoch.
Osclaíodh scoil thionsclaíoch sa bhliain 1887. Dúirt an file Richard Murphy faoi na daltaí:
Bhíodh íde ar siúl sa scoil. Dúnadh sa bhliain 1974 í. 
Tá Letterfrack Furniture College, cuid de GMIT, bunaithe ar an suíomh anois, chomh maith le Connemara Community Radio.
Marconi.
Roghnaigh Marconi Leitir Fraic do stáisiún raidió trasatlantach. Ó 1913 go 1922, théadh teachtaireachtaí óna Marconi Towers i Nova Scotia go Leitir Fraic, agus ón gClochán go Louisburg i Nova Scotia. Aistríodh an tseirbhís go Tywyn na Breataine Bige nuair a scriosadh stáisiun an Chlocháin sa bhliain 1922 mar thoradh ar an gCogadh Cathartha.
Leitir Móir. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Leitir Móir ("Lettermore" as Béarla). Is oileán í freisin, atá ceangailte leis an mórthír le droichead. 
Tá Leitir Mór suite i gCeantar na nOileán i gConamara in iarthar na Gaillimhe san fhíor-Ghaeltacht. Tá Gaeilge ag 84.4% de mhuintir an cheantair, de réir an daonáirimh. 
Rugadh Darach Ó Catháin sa cheantar (1922), ach d'aistrigh a mhuintir go Ráth Chairn i gContae na Mí sa bhliain 1935.
Cumann Peile Naomh Anna, Leitir Móir.
Bunaíodh Cumann Peile Naomh Anna i Halla Thír an Fhia i bhfómhar na bliana 1964. Roimhe sin bhí ar pheileadóirí ó Cheantar na nOileán imirt le Cumann Peile Chois Fharraige, Cumann Mhicheál Breathnach, Cumann Cholmcille, Cumann Peile na Ceathrún Rua nó Na Piarsaigh, Ros Muc. Bheartaigh an tAthair Micheál Ó Flannabhra agus Jimmy Rua Mac Cormaic, as Tír an Fhia, Pádraic Ó hUallacháin, Garda Síochána a bhí i Leitir Móir ag an am, Michael Mór Ó Conghaile, Maitiú Mac Donnchadha, múinteoir scoile i Leitir Móir agus go leor daoine eile cumann peile a bhunú do mhuintir Cheantar na nOileán. Ba é Maitiú Mac Donnchadha, príomhoide na scoile i Leitir Móir, an chéad Chathaoirleach agus Tomás Ó Durcáin, príomhoide Scoil an Droma, an chéad rúnaí. Rinne Jimmy Rua Mac Cormaic an fhoireann a thraenáil. 
Ba iad gorm agus bán dathanna an chumainn go dtí 1971: ansin athraíodh na dathanna go dubh agus buí. Tá an mana “Misneach, Mórtas agus Muinín” ar shuaitheantas an chumainn. 
I measc a n-onóracha atá bainte ag an gcumann tá Craobh Sóisir an Chontae 1983, Comórtas Peile na Gaeltachta Sóisir 1987, Craobh Idirmheánach an Chontae 1995, Craobh Sinsear an Chontae Peil na mBan 1994 agus 1995 agus Craobh Sóisir an Chontae Peil na mBan 2005 chomh maith le craobhacha an iarthair agus araile sna gráid éagsúla.
Reáchtáladh Comórtas Peile na Gaeltachta sa cheantar sa bhliain 2002.
An Ghaeilge i Leitir Móir.
Mar a luadh cheana tá an Ghaeilge fós mar phríomhtheanga an phobail i Leitir Móir. I ndaonáireamh 2016 fuarthas amach go bhfuil Gaeilge ag 93.7% de mhuintir an oileáin agus go labhraíonn 88.7% den ndaonra Gaeilge go laethúil. 
Naisc.
Cumann Peile Naomh Anna
An Mám. Sráidbhaile i gContae na Gaillimhe is ea An Mám. Tá sé sa Ghaeltacht.
Contae Thiobraid Árann Thuaidh. Ba chontae riaracháin in Éirinn í Tiobraid Árann Thuaidh, a chuimsíonn 48% den chontae stairiúil Tiobraid Árann. Bunaíodh sa bhliain 1898 é, agus bhí Comhairle Contae aige ón am sin go dtí 2014, nuair a tháinig sé ar ais le chéile le Thiobraid Árann Theas, sa bhliain 2014 tar éis toghcháin áitiúla. Is í an tAonach an príomhbhaile. Is iad Buiríos Uí Chéin, Durlas, an Port Nua, Ros Cré, agus an Teampall Mór bailte tábhachtacha eile. Nuair a bhí ann do Thiobraid Árann Thuaidh mar chontae riaracháin, bhí sí sa réigiún staidrimh An tIarthar Láir, fad is a raibh Tiobraid Árann Theas sa réigiún An tOirdheisceart. Anois agus Tiobraid Árann ar fad ina contae riaracháin arís, tá an contae ar fad suite san Iarthar Láir.
Contae Thiobraid Árann Theas. Ba chontae riaracháin i bPoblacht na hÉireann é Tiobraid Árann Theas, tuairim is 52% den chontae stairiúil Tiobraid Árann. Bunaíodh sa bhliain 1838 é agus cuireadh ar cheal é, ag teacht ar éis le chéile le Thiobraid Árann Thuaidh, sa bhliain 2014 tar éis toghchán áitiúla. Is í Cluain Meala an príomhbhaile. Is iad Carraig na Siúire, Caiseal agus an baile Tiobraid Árann (baile) bailte tábhachtacha eile. Tá iobraid Árann Thuaidh suite san iarthar-láir agus tá Tiobraid Árann Theas san oirdheisceart.