Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ellen O'Leary. File Éireannach ab ea Ellen O'Leary (1831-1889). Bhí bá aici le gluaiseacht na bhFíníní. Ba dheirfiúr í leis an scarúnaí Éireannach agus an bhFínianach mór le rá Seán Ó Laoghaire. 
Saol.
Rugadh Ellen O'Leary sa bhliain 1831 i mbaile Thiobraid Árann, Co. Thiobraid Árann . Siopadóir ab ea a hathair. 
Faoi na haimneacha cleite 'Eily' agus 'Lenel', chuir O'Leary filíocht ar fáil do "The Irish People", nuachtán de chuid Bhráithreachas na Poblachta (IRB) a foilsíodh ó mhí na Samhna 1863. Ar 15 Meán Fómhair 1865, ghabh an rialtas an nuachtán. Gabhadh a deartháir, mar aon le heagarthóirí agus ranníocóirí eile, agus cuireadh pianbhreith fiche bliain air, ar caitheadh cúig bliana de sin i bpríosúin Shasana.
Tar éis don nuachtán a bheith faoi chois, chuaigh O'Leary isteach i gCoiste na mBan de chuid an IRB, chun cuidiú leis na hullmhúcháin d' Éirí Amach na bhFíníní 1867. Mar sin féin, theip ar an éirí amach. Shocraigh sí filleadh ar a teach i dTiobraid Árann, áit a mbeadh cónaí uirthi go dtí go bhfillfeadh a deartháir in 1885. San áit sin, choinnigh sí í féin gnóthach ag scríobh filíochta agus ag obair go deonach do charthanachtaí Caitliceacha. 
Nuair a saoradh a deartháir John, bhog siad go Baile Átha Cliath, áit ar chuir siad le hAthbheochan Liteartha na hÉireann trí salóin sheachtainiúla a chur ar siúl ina raibh slua mórphearsana liteartha ar nós William Butler Yeats, Katharine Tynan, George Russell, agus Rosa Mulholland . Dála an scéil, ba trí cheann de na salóin sin a raibh ról aici i Maud Gonne a chur i aithne do WB Yeats. 
Bhí cónaí uirthi i mBaile Átha Cliath go dtí gur bhásaigh sí sa bhliain 1889.
Sa bhliain 1890, díreach i ndiaidh a báis, foilsíodh cnuasach dá cuid filíochta dar teideal "Lays of Country, Home and Friends" . Rinneadh eagarthóireacht mhór ar an imleabhar seo, áfach. Ní fios ar ghlac sí páirt sa phróiseas roghnúcháin don imleabhar sna míonna deiridh dá saol. Mar sin féin, tá fianaise ann gur chabhraigh a deartháir John O’Leary agus a cara WB Yeats araon léi na dánta a bhí scríofa aici fiche bliain roimhe sin a cheartú agus a chur in eagar.
Suirí Chnapach. Tagraíonn An tSuirí Chnapach (Gaeilge na hAlban: "An t-Suirghe Chnaparra") ar a dtugtar freisin Cogadh na nOcht mBliana, don dá thréimhse coinbhleachta, 1543-46 agus 1547-50, idir ríochtaí Shasana agus na hAlban i gcomhthéacs chogaí neamhspleáchais na hAlban, den 16ú haois.
Cé go raibh roinnt cúiseanna ann, ina measc iarracht an Rí Anraí VIII Shasana deireadh a chur leis An Sean Cairdeas "(Gaeilge na hAlban:" "Seann-Chaidreachas", Fraincís: "Vieille Alliance"), an comhaontú a síníodh i 1295 idir Albain agus an Fhrainc, agus cosc a chur ar Albain a bheith á húsáid mar lingchlár d'ionradh amach anseo ag an bhFrainc, go páirteach chun Albain a lagú, agus go páirteach chun iallach a chur ar Pharlaimint na hAlban an chomhghuaillíocht phósta a bhí idir Máire, Banríon na nAlbanach, (a rugadh 8 Nollaig 1542), agus léiroidhre Shasanach Éadbhard (a rugadh 12 Deireadh Fómhair 1537), mac Rí Anraí VIII, a dhearbhú faoi théarmaí Chonradh Greenwich, Iúil 1543. Rinneadh ionradh ar an bhFrainc a bheartú freisin. D'fhógair Henry cogadh in iarracht iachall a chur ar Pharlaimint na hAlban aontú leis an bpósadh pleanáilte idir Éadbhard, a bhí sé bliana d'aois ag tús an chogaidh, agus an bhanríon a bhí ina naíonán, ar an gcaoi sin comhghuaillíocht nua a chruthú idir Albain agus Sasana. Ar theacht Éadbhard i gcoróin sa bhliain 1547, agus é naoi mbliana d'aois, lean an cogadh ar feadh tamaill faoi stiúir Edward Seymour, 1ú Diúc Somerset, sular baineadh chumhacht ó Somerset sa bhliain 1549 agus John Dudley, 1ú Diúc Northumberland ag teacht in ionad, ar mhian leis beartas eachtrach nach raibh chomh costasach céanna ná a réamhtheachtaí. Ba í an mhórchoimhlint dheireanach idir Albain agus Sasana roimh Aontas na gCorónach sa bhliain 1603. tar éis diúltú do Chonradh Greenwich, a raibh sé beartaithe ag an Rí Anraí an dá choróin a aontú le pósadh idir. a mhac, Prionsa na Breataine Bige, an Rí Éadbhard VI a bheidh ann amach anseo agus an Bhanríon Mhuire I na hAlban (nuabheirthe ar dháta an chonartha).
Caolas de Magallanes. Colas inseolta farraige is ea Caolas de Magallanes () atá suite sa chuid is faide ó dheas de dheisceart na Sile, idir an Phatagóin, Isla Grande de Tierra del Fuego agus roinnt oileán atá suite siar uaidh i dtreo an Aigéin Chiúin. Is é an príomhphasáiste nádúrtha idir aigéin an Aigéin Chiúin agus an Atlantaigh é. Ainmníodh an caolas i ndiaidh an fhionnachtaí, an loingseoir Fernão de Magalhãe, a d'aimsigh é sa bhliain 1520, le linn thuras taiscéalaíochta na Spáinne go dtí Na Molacaí.
O thaobh an riaracháin de, baineann sé le réigiún Magallanes agus Antartaice na Sile,(Spáinís:"Región de Magallanes y de la Antártica Chilena"), an chríoch is faide ó dheas.
Khirbet Zanuta. Sráidbhaile Palaistíneach () i nGobharnóireacht Heabrón sa Bhruach Thiar theas is ea Khirbet Zanuta atá suite 20 ciliméadar ó dheas ó Hebrón. I measc na gceantar in aice láimhe tá Ad-Dhahiriya agus Khirbet Shweika siar ó thuaidh, chomh maith le dhá lonnaíocht Iosraelach, Teneh Omarim ar an taobh thiar agus Shim'a ar an taobh thoir. Tógadh an chrios tionsclaíoch Meitarim díreach taobh thoir do na lonnaitheoirí. Tá an sráidbhaile in aice leis an Líne Ghlas. Bhí 131 duine ina gcónaí sa sráidbhaile sa bhliain 2017.
Tionchar na forghabhála Iosraelaí.
Tá Khirbet Zanuta in aice leis an Líne Ghlas, agus d'fhulaing sé go mór ón fhorghabháil
, go háirithe mar gheall ar thógáil an bhalla deighilte. Coigistíodh thart ar 200 acra
coigistíodh de thailte an sráidbhaile le linn an Dara Intifada. Ina theannta sin, tá Khirbet Zanuta
timpeallaithe ag na lonnaíochtaí Iosraelacha Shima agus Tene ar an taobh thiar, agus ritheann seachbhóthar
trí lár an tsráidbhaile siar soir.
Closleabhar. Is é atá i gceist le closleabhar (Béarla: audiobook) ná leabhar atá léite os ard agus atá taifeadta (ar téip nó mar chomhad srl).
Uaireanta is é an t-údar féin a thaifead an closleabhar, ach ní hionann duine a bheith ina shárscríbhneoir agus an duine sin a bheith ina shárléitheoir. I ngach cás eile, guth-aisteoir a bheidh ag léamh an téacs agus tá an éisteoir fágtha le glór agus le tuin chainte an ghuth-aisteora sin agus leis an mbrí a bhain an duine sin as an téacs. 
Gnó.
Tharla fás diamhair ar dhíolacháin chlosleabhar le linn na 2010idí. Sna Stáit Aontaithe mar shampla, ní raibh an ráta fáis bliantúil níos ísle ná 10 faoin gcéad idir 2012-2022, agus luaitear luach $1.8 billiún leis an earnáil.
Léiríonn taighde faoin earnáil gurb í an iltascáil a chuireann closleabhair ar do chumas a dhéanamh ceann de na príomhchúiseanna go bhfuil fás diamhair ar dhíolacháin chlosleabhar.
An t-eispéireas.
Ní hionann éisteacht le leabhar agus leabhar a léamh, a deirtear agus ní hionann an t-eispéireas ‘léitheoireachta’ a bhíonn agat agus tú ag éisteacht le scéal seachas a bheith á léamh.
Ní gá gurb ionann an chiall a bhainfeadh guth-aisteoir as téacs agus an chiall a bhí i gceist ag an údar, agus má bhí an t-údar débhríoch d’aon ghnó, beidh sé fíordheacair ar ghuth-aisteoir an méid sin a léiriú. Anuas air sin, ceann de na pléisiúir is mó a bhaineann leis an léitheoireacht, dar liom, ná gur féidir leat do bhrí féin a bhaint as an téacs – agus ní éireoidh leat é sin a dhéanamh agus tú ag éisteacht le closleabhar.
Cathair Gaza. Cathair Phalaistíneach i Stráice Gaza is ea Gaza (), ar a dtugtar Cathair Gaza freisin, agus bhí 590,481 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2017, rud a chiallaíonn gurb í an chathair is mó i Stát na Palaistíne í.
Stair.
Áitrithe ón 15ú haois BC , ar a laghad, bhí impireachtaí éagsúla i gceannas ar Gaza i rith a staire. Rinne na Filistínigh cuid dá gcuid peinteapolis de tar éis do na Sean-Éigiptigh é a rialú le beagnach 350 bliain. Faoin Impireacht Rómhánach bhí cúrsaí réasúnta síochánta in Gaza agus bhí a chalafort faoi bhláth. 
Sa bhliain 635 AD, ba í an chéad chathair sa Phalaistín í a chloígh arm Moslamach Rashidun. Sa bhliain 1099 rinne na Crosáidithe ionradh ar an tír. Sna céadta bliain ina dhiaidh sin, bhí roinnt cruatan ar Gaza - ó ruathair Mhongóil go tuilte agus lócaistí, agus í á laghdú go sráidbhaile faoin 16ú haois, nuair a corpraíodh san Impireacht Otamánach í. Le linn an chéad leath de riail na nOtamánach, rialaigh an ríshliocht Ridwan Gaza agus trí aois mhór tráchtála agus síochána a bhí ann. 
Bunaíodh bardas Gaza sa bhliain 1893.
Institiúid um Staidéar ar fhrith-Sheimíteachas Domhanda agus Beartas. Is eagraíocht neamhpháirtíneach Mheiriceá í an Institiúid um Staidéar ar Fhrith-Sheimíteachas Domhanda agus Beartas () atá tiomanta chun troid in aghaidh an fhrith-Sheimíteachais ar réimse catha na smaointe.
Bhunaigh a stiúrthóir gníomhach Charles Asher Small an Institiúid sa bhliain 2004 . 
Bhí an tOllamh Elie Wiesel, buaiteoir gradaim Nobel, ina Uachtarán Oinigh ar an Institiúid. Tá na hOllúna Alan Dershowitz agus Irwin Cotler ina gComhchathaoirligh ar Choiste Comhairleach Acadúil na hinstitiúide. Is é Natan Sharansky cathaoirleach na heagraíochta.
Ben Óg Dunne. Fear gnó as Contae Chorcaí ba ea Ben Óg Dunne (11 Márta 1949 – 18 Samhain 2023). Bhí aithne mhór air mar iar-stiúrthóir ar chomhlachta ollmhargaí Dunnes Stores agus mar bhunaitheoirí Ben Dunne Gyms ar fud na tíre. Ba iad íocaíochtaí Ben Dunne le polaiteoirí a ba chúis le dhá bhinse fiosrúcháin.
Beatha.
Ba é an duine ab óige de sheisear clainne é i dteaghlach an chomhlachta Dunnes Stores. Ben Dunne ba ea an t-ainm ar a athair chomh maith, Ben Mór Dunne (1908-1983).
Síleadh gurb é Ben Óg a thiocfadh i gcomharbacht ar a athair mar cheannasaí an chomhlachta ach cuireadh cor ina chinniúint nuair a d'fhuadaigh an IRA é i gCo. Ard Mhacha ar an 15 Deireadh Fómhair 1981. Coinníodh ina ghiall é ar feadh seacht lá go dtí gur íocadh airgead fuascailte (is cosúil). D'fhág sé tráma ollmhór air.
Lean sé ar aghaidh ina stiúrthóir ar ghnó a theaghlaigh go dtí gur cúisíodh é i Florida Mheiriceá sa mbliain 1992 as cócaon a bheith ina sheilbh aige agus faoi gur íoc sé as striapach. Tharla easaontas i gclann Dunne ina dhiaidh sin a chuir deireadh lena cheangal le gnó Dunnes Stores. Cheannaigh a dheirfiúr Margaret Heffernan a sciar den chomhlacht ar luach os cionn IR£100 milliún.
I 1997 bhunaigh Ben Dunne sraith sólanna agus ionaid aclaíochta ar fud Bhaile Átha Cliath a raibh rath orthu.
Fuair Ben Dunne bás tobann i Dubai ar 18 Samhain 2023. Bhí sé seachtó ceathrar bliain d'aois agus ar a laethanta saoire sa Mheánoirthear. Mhair bean chéile Dunne agus a gceathrar clainne.
Scannal breabaireachta.
Tá ainm Ben Óg Dunne aitheanta le ceann de na conspóidí a ba mhó i bpolaitíocht na nochaidí. Ba iad íocaíochtaí Ben Dunne le polaiteoirí a ba chúis le dhá bhinse fiosrúcháin.
Sa bhliain 1996, thuairiscigh an t-iriseoir Sam Smyth gur bhronn Ben Dunne suimeanna airgid ar pholaiteoirí aitheanta - ina measc an t-iar aire rialtais le Fine Gael, Michael Lowry agus an t-iar Thaoiseach Charlie Haughey. Bhí ar Lowry, an tAire Iompair, Fuinnimh agus Cumarsáide ag an am, éirí as oifig i mí na Samhna 1996, nuair a scaoileadh amach gur íoc Dunne as costas obair tógála ar a theach cónaithe. Bhronn Ben Dunne £1.3 milliún punt ar Haughey leis na blianta.
Bunaíodh binse fiosrúcháin McCracken i 1997 le iniúchadh a dhéanamh ar na híocaíochtaí sin. Bhí an scannal íocaíochtaí chomh mór sin gurbh éigean an dara binse fiosrúcháin a bhunú faoi stiúir an Bhreithimh Moriarty.
Dhearbhaigh Ben Dunne don bhinse fiosrúcháin go ndearna sé na híocaíochtaí leis na polaiteoirí.
Rosalynn Carter. Scríbhneoir agus gníomhaí Meiriceánach ab ea Eleanor Rosalynn Carter née Smith (18 Lúnasa, 1927–19 Samhain 2023) a bhí mar chéad bhean na Stát Aontaithe ó 1977 go 1981, mar bhean chéile an Uachtaráin Jimmy Carter. Ar feadh na mblianta fada a bhí sí i mbun seirbhíse poiblí, bhí sí ina príomh-abhcóide ar chúiseanna iomadúla, an mheabhairshláinte san áireamh.
Rugadh agus tógadh Carter i bPlains, Georgia, roimh dul ar aghaidh ón ardscoil thug sí an óráid fágála i "Plains High School", agus go luath ina dhiaidh sin d'fhreastail sí ar "Georgia Southwestern College", áit ar bhain sí céim amach i 1946 . Bhí dúil aici lena fear chéile, ó Plains freisin, tar éis pictiúr de a fheiceáil ina éide cabhlaigh, sé sin Acadamh Cabhlaigh SAM, agus phós siad i 1946. Chuidigh Carter lena fear céile gobharnóireacht Georgia a bhuachan i 1970, agus chinn sí ar a haird a dhíriú i réimse na meabhairshláinte nuair a bhí sí ina céadbhean an stáit sin. Chuaigh sí i mbun feachtais ar son a fir chéile le linn na hiarrachtaí ar éirigh leis a bheith ina huachtarán ar na Stáit Aontaithe i dtoghchán 1976, ag sárú uachtarán Poblachtach reatha Gerald Ford .
Bhí Carter gníomhach ó thaobh na polaitíochta de le linn uachtaránacht a fir chéile, cé gur dhearbhaigh sí nach raibh aon rún aici a bheith ina céadbhean thraidisiúnta. Le linn a théarma oifige, thacaigh Carter le beartais phoiblí a fir chéile chomh maith lena shaol sóisialta agus pearsanta. D'fhonn fanacht ar an eolas go hiomlán, shuigh sí isteach ar chruinnithe Comh-Aireachta ar chuireadh ón Uachtarán. Rinne Carter ionadaíocht freisin ar a fear céile i gcruinnithe le ceannairí baile agus eachtrannacha, lena n-áirítear mar thoscaire go Meiriceá Laidineach i 1977. Fuair sé amach gur chomhpháirtí comhionann a bhí inti. Chuaigh sí i mbun feachtais ar son a haththofa i dtoghchán na bliana 1980, ach bhí an bua ag an bPoblachtánach Ronald Reagan .
Tar éis di an Teach Bán a fhágáil i 1981, lean Carter ar aghaidh ag tacú le cúrsaí meabhairshláinte agus cúiseanna eile, agus scríobh sí roinnt leabhar. Chuir sí féin agus a fear céile le leathnú na heagraíochta tithíochta neamhbhrabúis "Habitat for Humanity". Ba í Carter an chéadbhean ba fhaide a mhair i ndiaidh Bess Truman, agus ba í an chéadbhean í ab fhaide pósta. Fuair sí féin agus a fear céile an bonn Presidential Medal of Freedom i 1999. Fuair sí bás ar an 19 Samhain 2023, dhá lá tar éis di a bheith fógartha go ndeachaigh sí isteach i gcúram ospíse.
Speictriméadar ionsúcháin adamhaigh. Úsáidtear speictriméadar ionsúcháin adamhaigh chun anailís a dhéanamh ar mhiotail throma, amhail luaidhe agus caidmiam, in uisce.
Féadtar méid na dúile i sampla a mheas trí ionsú na radaíochta ag adaimh shaora na dúile sin in ionstraim ar a dtugtar an speictriméadar ionsúcháin adamhaigh.
Tuaslagtar an sampla ar a bhfuil anailís le déanamh agus tugtar isteach san ionstraim mar sprae mín é. Tiontaítear i lasair go hadaimh na dúile ar a bhfuil anailís le déanamh. Gineann lampa speisialta, ina bhfuil an dúil atá i gceist ina chatóid, solas atá saintréitheach den dúil sin. Cuirtear an solas seo tríd an sampla adamhaithe, agus ionsúnn sé é. a ionsúitear ar méid na dúile atá i láthair.
Tá speictriméadracht ionsúcháin adamhaigh (SIA) úsáideach go háirithe chun anailís a dhéanamh ar rianmhiotail. Tá cuid mhór feidhmeanna a bhaineann léi, mar shampla, chun anailís a dhéanamh ar luaidhe san fhuili sna hoibrithe i mianaigh luaidhe.
Javier Milei. Uachtarán tofa na hAirgintíne, eacnamaí agus liobraíoch is ea Javier Milei (a rugadh ar 22 Deireadh Fómhair 1970). Tugtar an leasainm, "el Peluca", air (folt bréige nó peiriúic).
Bhuaigh Milei toghchán uachtaránachta na hAirgintíne ar 19 Samhain 2023. Fuair Javier Milei nach mór 56% den vóta i gcoinne iarrthóir an pháirtí rialaithe an tAire Eacnamaíochta Sergio Massa de chuid na heite clé.
Pobalóir amach is amach is ea Milei, ar dheis ar fad.
Fáinne (matamaitic). Sa mhatamaitic teibí, is fáinne é formula_1, eilimintí an tacar formula_2 faoin oibríochtaí formula_3 (suimiú) agus formula_4 (iolrú) má: 
Samplaí.
Sampla amháin de fáinne is ea formula_19 na slánuimhreacha formula_20 faoi shuimiú agus iolrú.
Is grúpa aibéalach é formula_21
Tá sé iata faoi formula_3 mar tá suim dhá slánuimhreacha ina slánuimhir, agus tá sé iata faoi formula_4 mar tá toradh dhá slánuimhreacha ina slánuimhir.
Agus is féidir argóid a dhéanamh go bhfuil an oibríocht formula_4 comhthiomsaitheach, agus go bhfuil an iolrú dáileach thar an suimiú.
Teanga mhionlaigh. Is éard is teanga mhionlaigh (nó "teanga neamhfhorleathan" nó "mionteanga" no "teanga réigiúnach srl.)" ann ná teanga atá á labhairt ag mionlach de dhaonra i gcríoch áirithe. Mar shampla, is teangacha mionlaigh iad an Ghaeilge agus an Bhreatnais.
""Tagraíonn an téarma “mionlaigh” do chásanna ina bhfuil an teanga á labhairt ag daoine nach bhfuil comhchruinnithe i gcuid shonrach de chríoch stáit nó ina labhraíonn grúpa daoine í atá, cé go bhfuil siad comhchruinnithe i gcuid de chríoch stáit, níos lú ó thaobh a lín de ná an daonra sa réigiún sin a labhraíonn teanga thromlaigh an stáit. Tagraíonn an dá théarma dá bhrí sin do chritéir fhíorasacha agus ní do thuairimí dlí agus baineann siad i gcás ar bith don chás i stát ar leith (mar shampla, d’fhéadfadh gurb ionann teanga mhionlaigh i stát amháin agus teanga thromlaigh i stát eile)"."
Seanchoíche. Oíche scéalaíochta is ea Seanchoíche (bunaithe ar na focail Ghaeilge "seanchaithe" (scéalaí) agus "oíche") a bhunaigh Ciarán Gaffney. Is ceiliúradh ar an bhfocal labhartha atá ann dar leis an mbunaitheoir agus tugadh an oíche fud fad an domhain go dtí seo, chuig na háiteanna seo a leanas Amstardam, BÁC, Béal Feirste, Sydney agus áiteanna eile go leor.
Cuirtear fáilte mhór roimh chách freastal mar chuid den lucht féachana agus roimh fhilí nó scéalaithe dán nó scéal a rá. Is gá clárú don oíche roimh réidh le páirt a ghlacadh mar scéalaí. Eagraítear an oíche trí Ghaeilge uaireanta, mar shampla i gCultúrlann McAdam Ó Fiaich.
An Indinéisis Caighdeánach. An Indinéisis Caighdeánach ("bahasa Indonesia baku") is é an éagsúlacht teanga chaighdeánach na teanga Indinéisis. Is í an Indinéisis Chaighdeánach an teanga aontaithe, díorthaithe ó fhoinsí iomadúla teanga, go háirithe ón Ollainnis, Iávais, Sanscrait, agus Laidin. Agus í á labhairt ag níos mó ná 275 milliún cainteoir, meastar í a bheith ar cheann de na teangacha is mó a labhraítear ar domhan. Bhí sí mar theanga náisiúnta Phoblacht na hIndinéise chomh maith le ceann de theangacha oifigiúla na Náisiún Aontaithe. 
Tá an Indinéisis Caighdeánach san áireamh mar cheann den churaclam foghlama i 52 tír ar a laghad (de réir sonraí 2023). Sa tír Timor-Leste go sonrach, d'fheidhmigh an Indinéisis Caighdeánach mar cheann de na teangacha oifigiúla oibre. Tá na cúrsaí chun staidéar a dhéanamh ar an Indinéisis Caighdeánach ar fáil go forleathan freisin, mar shampla sna hollscoileanna domhanda is fearr in Ollscoil Harvard, Ollscoil Cambridge, Ollscoil Náisiúnta na hAstráile, etc.
Crómatagrafaíocht gháis. Is cineál crómatagrafaíochta coitianta í crómatagrafaíocht gháis (CG) a úsáidtear sa cheimic anailíseach chun comhdhúile a dheighilt agus a anailísiú ar féidir iad a ghalú gan dianscaoileadh. Áirítear ar ghnáthúsáidí CG íonacht substainte áirithe a thástáil, nó comhpháirteanna éagsúla meascáin a dheighilt. I gcrómatagrafaíocht ullmhúcháin, is féidir CG a úsáid chun comhdhúile íona a ullmhú ó mheascán. 
Uaireanta tugtar crómatagrafaíocht phas- gaile (CPG), nó crómatagrafaíocht dheighilte gháis is leachta (CDGL) ar freisin. Úsáidtear na téarmaí malartacha seo, chomh maith lena ngiorrúcháin faoi seach, go minic sa litríocht eolaíoch.
Crómatagrafaíocht leachta ardfheidhmíochta. Is éard is crómatagrafaíocht leachta ardfheidhmíochta (CLAF) ann ná teicníc a úsáidtear san cheimic anailíseach chun comhábhair shonracha i meascáin a dheighilt, a aithint agus a chainníochtú. Is féidir na meascáin a thionscnamh ó bhia, ó cheimiceáin, ó chógaisíocht, bitheolaíochta, comhshaoil agus talmhaíocht, etc, atá tuaslagtha i dtuaslagáin leachtacha.
Braitheann sé ar chaidéil ardbhrú, a sheachadann meascáin de thuaslagóirí éagsúla, ar a dtugtar an pas silteach, a shreabhann tríd an gcóras, ag bailiú an mheascáin shamplaigh ar an mbealach, é a sheachadadh isteach i sorcóir, ar a dtugtar an colún, líonta le cáithníní soladacha, déanta as ábhar asúiteacha, ar a dtugtar an pas seasta.
Idirghníomhaíonn gach comhpháirt sa sampla beagán difriúil leis an ábhar asúiteach, dá bhrí sin is cúis le ráta ascnaimh difriúil do gach comhpháirt, rud a fhágann go bhfuil siad deighilte, agus iad ag sreabhadh amach as an gcolún isteach i mbraiteoir ar leith. Is graf é aschur an bhraiteora, ar a dtugtar crómatagram. Léirithe grafacha is ea crómatagraim ar dhéine na comhartha in aghaidh am nó toirt, a thaispeánann buaiceanna, a léiríonn comhpháirteanna den sampla, gach ceann le feiceáil ina chuid ama faoi seach, ar a dtugtar Tréimhse Choinneála, ag a bhfuil achar comhréireach lena mhéid.
Polaitíocht na heite fíordheise. Tá polaitíocht na heite fíordheise le feiceáil timpeall an domhain le fada (an Faisisteachas agus an Naitsíochas sa 20u haois). San Eoraip sa 21ú haois, faightear mar shampla "Rassemblement National" na Fraince, AfD na Gearmáine, Fratelli d’Itália na hIodáile, Fidesz na hUngáire, Vlaams Belang na Beilge, FPÖ na hOstaire, "Sverigedemokraterna" na Sualainne agus "Perussuomalaiset" na Fionlainne. Tá na páirtithe polaitiúla seo ar an mór-roinn i bhfad amach ar an eite dheis. Tá cuid acu ("Fidesz", "Fratelli d’Ítália", "Perussuomalaiset") i gcumhacht. I gcásanna eile, braitheann na páirtithe sa rialtas ar a dtacaíocht uaireanta (mar shampla "Sverigedemokraterna" na Sualainne).
Tréithe sa 21ú haois.
Is minic an comhrá ag iarraidh naimhdeas agus achrann a tharraingt sa saol mór: mar shampla ag eagrú gluaiseacht in aghaidh srianta sláinte; in aghaidh imircigh; in aghaidh daoine aeracha i leabharlanna agus scoileanna agus siopaí leabhar. Tá ideolaíocht ina bhfuil fuath nimhiúil - fearacht an Náisiúnachas Geal, Frith-Ghiúdachas, agus Fuath ar Ioslam - á scaipeadh go réidh ag grúpaí agus ag daoine aonair ar an bhFíordheis. Tá daoine go seasta ag roinnt bréageolais ag séanadh Uile-Loscadh an Dara Cogadh Domhanda agus ag brú ábhar Naitsíoch.
Tá aighneas faoi cheist na haeráide ann go minic. Tá grúpaí de chuid na fíordheise "ag fadú na tine agus ag tabhairt faoi 'Chogadh Cultúir’ san díospóireacht faoi athrú na haeráide agus iad á gcur féin i láthair mar a bheadh ‘fíor-chosantóirí’ mhuintir na tuaithe."
An eite fhíordheis in Éirinn.
Eisceacht sa scéal seo í Éire: níor éirigh go rómhaith riamh le páirtithe ar an eite fhíordheis in Éirinn, go dtí na 2020idí ar aon nós. An chúis atá leis sin ná go bhfuil páirtí seanbhunaithe ann a dhéanann freastal ar an sciar sin den mhargadh. Tagann Sinn Féin ar an sciar sin de vótóirí na hÉireann a chaithfeadh vóta do pháirtí éigin de chuid na heite fíordheise dá mbeadh cónaí orthu ar an mór-roinn. Ní ar dheis ach ar chlé ón lár atá Sinn Féin.
Sa bhliain 2023, léirigh taighde ar scaipeadh eolas míchruinn agus bréageolas ar líne in Éirinn go bhfuil tionchar na Fíordheise sa tír sách láidir. An eagraíocht dhomhanda ISD (Institute for Strategic Dialogue) a thug faoin staidéar a thaispeáin go raibh ag teipeadh ar chuideachtaí teicneolaíochta rialacháin (mar sh, Twitter, Meta, srl )a chur i bhfeidhm le srian a chur ar scaipeadh bhréageolas, eolas míthreorach agus ábhar a bhfuil urchóid ann. Rinne an staidéar "Uisce faoi Thalamh: An investigation into the Online Mis- and Disinformation Ecosystem in Ireland" scagadh ar 13 milliún teachtaireacht ar an idirlíon ó 1,640 cuntas ar 12 ardán éagsúla, ó Eanáir 2020 go hAibreán 2023.
Dúirt an staidéar go bhfuil airgead á ghnóthú go tréan ag an dream atá sáite in éiceachóras bréageolais na hÉireann. Bhí dlúthcheangal idir an dream a bhíonn ag comhrá lena chéile agus gurbh cúrsaí sláinte, cúrsaí polaitíochta agus cúrsaí imirce in Éirinn is mó a bhíonn faoi chaibidil acu. Ar Covid-19 is mó a díríodh áird idir 2020 agus 2021, sula dtáinig an chogaíocht san Úcráin, an imirce agus cúrsaí inscne agus gnéis an Phobail LADTA+ go barr aigne i 2022 agus tús 2023.
Salámaí. Is é salámaí ispín as an Iodáil.
Gurpatwant Singh Pannun. Tá Gurpatwant Singh Pannun ar dhuine de na ceannairí is mó i ngluaiseacht na Cálastáine, a mholann stát ar leith a bheadh bunaithe ar reiligiún snoite amach ón Phuinseáb agus go leor ceantair chomharsanachta san India, ar a dtabharfar An Chálastáin. Is é an comhairleoir dlí agus urlabhraí do "Sikhs for Justice" ("SFJ"), grúpa a bhfuil sé mar aidhm aige stát Suíceach ar leith a chur chun cinn. Ó mhí Iúil 2020, d'fhógair Aireacht Gnóthaí Baile na hIndia Pannun ar bhonn na ceannairce agus na scarthachais, agus tá fógra dearg Interpol iarrtha air. 
Luathshaol agus cúlra.
Rugadh agus tógadh Pannun i sráidbhaile Khankot ag imeall, Amritsar, An Phuinseáb, An India.