Trelis/gawiki huggingface dataset:
Bearna. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Bearna agus í suite ar an R336 siar ó Chathair na Gaillimhe. Bhí 1,878 duine ina gcónaí i mBearna sa bhliain 2011. Is é "Barna" an leagan Béarla cé nach bhfuil stádas oifigiúil ag an ainm seo ó 2005 amach. Tá an suíomh nuachtáin Tuairisc.ie lonnaithe i mBearna.
An Ghaeilge i mBearna.
De réir daonáireamh Phoblacht na hÉireann 2011 bhí cónaí ar 3,630 duine i mBearna. Dúirt 2,298 duine (67.2% den daonra 3+) go raibh siad ábalta Gaeilge a labhairt. D'úsáid 272 (7.9%) duine an Ghaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais. 
Tagairtí.
http://census.cso.ie/sapmap2011/Results.aspx?Geog_Type=ED&amp;Geog_Code=27044&amp;CTY=27
An Cheathrú Chaol. Sráidbhaile in Éirinn is ea An Cheathrú Chaol ("Carrowkeel" as Béarla). Tá sé suite in iarthar na tíre i gContae na Gaillimhe.
An Cheathrú Rua. Sráidbhaile mór is ea an Cheathrú Rua ("Carraroe" as Béarla go traidisiúnta) atá suite i gContae na Gaillimhe, Éire. Tá sí i lár Ghaeltacht Chonamara agus i gcroílár Shlí an Atlantaigh Fhiáin. 
An sráidbhaile.
Bhí thart 2,472 duine ina gcónaí i gceantar na Ceathrún Rua sa bhliain 2017.
Tá an ceantar méadaithe go mór le blianta beaga anuas, agus dá thairbhe sin tá athrú suntasach tagtha ar an mbaile. Ní fada an lá ó nach raibh sa mbaile ach cúpla siopa, tithe ósta agus eastát tionsclaíochta amháin, ach tá go leor tógáil ar siúl sa gceantar le gairid. Tá go leor tithíochta príobháidí agus eastáit tógtha sa mbaile le cúpla bliain anuas.
Turasóireacht.
Tá tarraingt ar an gCeathrú Rua mar cheantar turasóireachta le fada an lá. Tá clú agus cáil ar húicéirí na Gaillimhe (Púcáin) agus ar Thrá an Dóilín (ceann de na trí cinn i gContae na Gaillimhe amháin a bhfuil Bratach Gorm bainte aici). 
Tagann roinnt turasóirí chuig an gceantar chun iad a fheiceáil agus Gaeilge a fhoghlaim. Tagann go leor eile chun blaiseadh den chultúr agus den traidisiún láidir atá ar fud na háite. I rith an tsamhraidh cuirtear ranganna Gaeilge ar fáil do dhaoine fásta. 
Is ar an gCeathrú Rua atá Coláiste Chiaráin suite, agus na mílte scoláire óga ag teacht ansin gach uile bhliain chun freastal ar na cúrsaí Gaeilge. Bíonn geallta báid agus rásaí curach ar an mbaile freisin. 
Gaeilge.
Is í an Ghaeilge (Canúint Chonnachta go sainiúil) príomhtheanga labhartha na Ceathrún Rua, agus tá sí ar na háiteanna is láidre Gaeilge i nGaeltacht Chonnacht agus in Éirinn na laethanta seo. 
Labhraíonn 65.1% den phobal an Ghaeilge go laethúil lasmuigh den chóras oideachais, de réir fhigiúirí Údaráis na Gaeltachta.
Áras Mháirtín Uí Chadhain.
Tá Áras Mháirtín Uí Chadhain ar cheann de na hionaid Ghaeltachta atá ag Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge, Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, lonnaithe ar an gCeathrú Rua. Déantar freastal ar mhic léinn lánaimseartha agus páirtaimseartha san Ionad, agus cuirtear raon leathan cúrsaí ar fáil ag gach leibhéal.
Stair.
Bhí an nuachtán náisiúnta "Foinse" bunaithe anseo (1996-2013).
Cill Chiaráin. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cill Chiaráin ("Kilkieran" as Béarla) atá suite in Iorras Aithneach i nGaeltacht Chonamara, Contae na Gaillimhe, timpeall ar 50 ciliméadar siar ó Chathair na Gaillimhe.
Stair.
I Lúnasa 2017, bhí suíomh idirlín faoi stair Loch Conaortha in Iorras Aithneach i gConamara curtha i dtoll a chéile ag coiste áitiúil.  Bhí imní ar lucht an choiste faoin laghdú mór atá tagtha ar an daonra i Loch Conaortha le blianta agus iad ag iarraidh go gcoinneofaí cuimhne ar na daoine agus ar na nósanna a bhí ann san aimsir a caitheadh. 
I measc an ábhair atá le feiceáil ar an suíomh, tá léarscáil de na garraithe, na fothraigh, na cnoic agus na háiteanna a mbíodh stileanna poitín. Tá cur síos ann ar shlí mhaireachtála na ndaoine srl.
Tá roinnt áiseanna i gCill Chiarán chomh maith.
Cill Chonaill. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cill Chonaill ("Kilconnell" as Béarla).
Cinn Mhara. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cinn Mhara ("Kinvara" as Béarla). Tá sé lonnaithe thart ar 25 ciliméadar ó dheas ó chathair na Gaillimhe ar imeall an cheantair ar a dtugtar Boireann. Is ann a bhíonn Cruinniú na mBád, a cuireadh ar bun i 1979. Is féile seoltóireachta í seo ina gcruinníonn báid thraidisiúnta as Cuan na Gaillimhe le chéile. Eagraítear rásaí húicéirí i rith mí Lúnasa idir Chonamara agus Cinn Mhara (idir 17 agus 20 Lúnasa i 2006).
Is ann a bhíonn an fhéile cheoil Ghaelaigh ar a dtugtar Fleá na gCuach.
Cloch na Rón. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Cloch na Rón ("Roundstone" as Béarla).
Is áit álainn í Cloch na Rón, atá suite ar bhruach na farraige. Ciallaíonn sé sin "cloch na rónta" ach tá daoine ann a chreideann gur eascair an t-ainm ón gcarraig mhór chruinn atá taobh amuigh den chuan. Bhíodh go leor iascaireacht ar siúl ann go dtí cúpla bliain anuas ach is ar an turasóireacht is mó anois atá na daoine ag brath. Tá roinnt tithe ósta an-mhaithe ann agus tá bia mara ar fáil sna bialanna. Tá clú agus cáil ar an seabhdar i dTí Dowd (go háirithe i measc na dífóranna.)
Is fiú dul suas an cnoc taobh thiar den bhaile le breathnú ar na radhairc. Ar lá breá, is féidir sléibhte Chiarraí a fheiceáil, chomh maith le cósta Chontae an Cláir. 
Sa samhradh is féidir húicéirí a fheiceáil ag rásaíocht ag Regatta Chloch na Rón. Bíonn sé ar siúl ar an tríú deireadh seachtaine de Mhí Iúil.
Stair.
Bunaíodh an baile beag seo sa bhliain 1822 nuair a cuireadh tús le tógáil na céibhe, faoi choimirce an Bhoird Iascaigh Mhara. Ba é Alexander Nimmo a dhearadh an chéibh, an innealtóir a dhearadh an t-iarnród idir an Chlochán agus Gaillimh. 
Cheannaigh Nimmo píosaí talún timpeall na háite agus chuir sé amach ar chíos iad do thionóntaí. Faoin mbliain 1841 bhí 396 duine ina gcónaí ann.
An Clochán (Contae na Gaillimhe). Is baile i gContae na Gaillimhe é an Clochán ("Clifden" as Béarla). Bhí 2,056 duine ina gcónaí ar an gClochán sa bhliain 2011.
Stair.
Ionsaí sa bhliain 2017.
Rinneadh ionsaí sa bhliain 2017 ar shéipéal Protastúnach ar an gClochán (Séipéal na Tríonóide Ró-Naofa, in Iorras Fhlannáin). Milleadh na suíocháin, an chrannóg, an altóir - fiú's gur baineadh úsáid as crois bheannaithe an tséipéil mar úirlis le damáiste a dhéanamh. 
Cuireadh orgán an tséipéil ó mhaith agus caitheadh bíobla í trí fhuinneoga na heaglaise. Loitiméireacht mhailíseach a bhí ann, gan a bheith seicteach.
An Cloigeann. Baile i gContae na Gaillimhe is ea An Cloigeann ("Cleggan" as Béarla).
Creachmhaoil. Sráidbhaile i gContae na Gaillimhe is ea Creachmhaoil, ainm a úsáidtear mar shloinne freisin ("Craughwell" nó "Crockwell" i mBéarla). Is dócha nár fhág mórán daoine an ceantar go dtí an chuid dheireanach den 19ú haois, ach anois tá an sloinne le fáil i dTalamh an Éisc, i mBeirmiúda, i Meiriceá agus in áiteanna eile. 
Níl deoch in easnamh ar Chreachmhaoil - tá trí theach tábhairne ann, in éineacht le stáisiún póilíneachta, le hoifig an phoist agus le roinnt siopaí agus eile. Deirtear gur líonmhaire amach na fir ná na mná. 
Tá baint ag an áit leis an bhfile Raifteirí (cé gur i gContae Mhaigh Eo a rugadh é) agus leis an mBanuasal Augusta Gregory, agus tá a ndealbha le feiceáil ann. Bhí an Ghaeilge láidir sa cheantar roimh an Drochshaol, agus bhí sí le cloisteáil fós i ndeireadh an 19ú haois, rud a lig do na bailitheoirí amhráin na ndaoine a bhreacadh síos, agus amhráin Raifteirí san áireamh. 
Seanreiligí.
Is iad Cill Órtha agus Cill Ó gCillín seanreiligí pharóiste Chreachmhaoile agus an Bhaile Mheánaigh. Tá baint ag an gcuid is luaithe de shéipéal Chill Órtha leis an 15ú haois, ach tá fianaise ann go raibh an séipéal á thógáil agus á dheisiú chomh luath leis an 12ú haois, agus is é an scéal céanna ag séipéal Chill Ó gCillín é. An bhliain 1619 a luaitear leis an leac is luaithe a fuarthas i reilig Chill Órtha, agus an bhliain 1654 i gcás reilig Chill Ó gCillín. 
Spórt.
Tá ainm na lúthchleasaíochta ar Chreachmhaoil, agus bíonn a cuid lúthchleasaithe le fáil ag gach leibhéal, idir áitiúil, réigiúnach agus náisiúnta.
Droichead an Chláirín. Is sráidbhaile beag é Droichead an Chláirín i ndeisceart na Gaillimhe (thart ar fhiche nóiméad sa charr ó chathair na Gaillimhe). Tá sé suite ar bhéal abhainn an Chláirín ar an gcuid is faide soir de Chuan na Gaillimhe.
Sa bhliain 2016 bhí 3548 duine ina gcónaí sa cheantar. 
Tá clú ar oisrí an cheantair agus bíonn féile mhór ann gach bliain i Meán Fómhair. Thosaigh an fhéile sa bhliain 1954. 
Tá aithne ar an sráidbhaile freisin mar gheall ar a thraidisiúin iománaíochta. Bhuaigh an fhoireann shinsearach Craobh na hÉireann sa bhliain 2011. 
Áit mhór Buff Egan é.
Dún an Uchta. Is sráidbhaile é Dún an Uchta (Béarla: "Eyrecourt") i gContae na Gaillimhe, Éire. 
Tá sé suite ar an mbóthar R356, dhá ciliméadar déag ón droichead i mBeannchar.
Stair.
Tá an shráidbhaile ainmnithe as Clann Eyre, agus tá áiteanna eile ainmnithe astu freisin, mar shampla: An Fhaiche Mhór i gCathair na Gaillimhe. Bhí cónaí orthu
i gCaisléan Dún an Uchta (is fothrach é anois) agus tá geata miotal mór suite 
ag an taobh oirthearach den phríomhshráid. Tá páirc níos mó ná céad acra ansin. Bhí an 
chlann bainteach leis an buíonn seilge áitiúil, The Galway Blazers.
Fóntais bhaile.
Tá Dún an Uchta suite ar an "Beara-Breifne Way." Tá an Beara-Breifne Way úsáidte 
don siúil, don rothaíocht agus ba é an céad oidreacht bunaithe sa bhliain 
1603. Tá dhá theach phobail i nDún an Uchta, Oifig an Phoist, Leabharlann, Siopa, 
garáiste, asraon mearbhia, Siopa Poitigéire, déileálaí tarracóire, ionad leighis, 
bunscoil, agus Milic Dún an Uchta GAA. Úsáideann grúpaí an halla áitiúil ó am go 
ham.
Gach Dara bhliain, i mí Meithimh bíonn féile innealra seanré ar siúl (Railí Seanré Dún an Uchta). Thaispéan sean-tarracóir, inneall gaile agus innealra féirm ag an bhféile gach bliain. Gach Meán Fómhair bíonn seó talmhaíochta ar siúl. Bíonn comórtas beostoc, comórtas bácáil agus comórtas garraíodóireacht.
Tá Dún an Uchta suite seachtó ciliméadar (uair an chloig) soir ó chathair na Gaillimhe agus céad ↵ciliméadar is caoga (dhá uair) siar ó Bhaile Átha Cliath.
Caidreamh Idirnáisiúnta.
Tá Dún an Uchta cúpalta leis an sráidbhaile, Gouesnac'h sa Bhriotáin.
Paróiste.
Tá paróiste Dún an Uchta suite thoir theas i gContae na Gaillimhe. Tá na 
hEaglais anallóid Dunanaughta, Cluain Fearta agus Milic suite anseo, agus tá an 
paróiste suite in aice le Abhann na Sionainne agus tá an tSuc i bhfoisceacht 16 míle uaidh. 
In Dunanaughta tá dhá Eaglais; An Eaglais Chaitliceach, Naomh Bhreandáin, 
agus tá gloine dhaite. Tá Eaglais na 
hÉireann ainmnithe do Eoghan Baiste. Tá an Eaglais Chaitliceach is sine suite i 
Milic atá in úsáid leanúnbach ó 1414 CR. Tá uaigh Naomh Bhreandáin "An Loingseoir" 
agus Ardeaglais Cluain Fearta (leis a doras ailtireachta), agus dealbh ón 14 
haois ar Ár Mhuire Mháthair Cluain Fearta (Our Lady of Clonfert) ann freisin.
Dún Mór, Contae na Gaillimhe. Baile mór i gContae na Gaillimhe is ea Dún Mór. Tá sé ar an gceangail leis an N83 (Tuaim go Béal Átha hAmhnais), an R328 (ó Bhaile an Daigh, agus Maigh Locha), agus an R360 go Baile Liam. Tá an bóthar go Gaillimh (an chathair is mó sa réigiún) 47 ciliméadar ar fhad.
Stair.
Bhí an baile ina phríomhchathair riaracháin ar Éirinn ó réim Thoirdhealbhaigh Uí Chonchobhair isteach i réim a mhic, Ruaidhrí Ua Conchobhair gur bhog seisean an phríomhchathair go Tuaim in ionad Dúin Mhóir.
Eachroim, Contae na Gaillimhe. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Eachroim ("Aughrim" as Béarla). Bhí 546 duine ina gcónaí in Eachroim sa bhliain 2002.
An Ghráig. Baile i gContae na Gaillimhe is ea An Ghráig ("Woodford" as Béarla). Tá lárphointe geografach na Poblachta (seachas lárphointe na hÉireann uile) gar don Ghráig.
Gleann na Madadh. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Gleann na Madadh ("Glenamaddy" as Béarla). Bhí 516 duine ina gcónaí i nGleann na Madadh sa bhliain 2006.
An Líonán. Baile i gContae na Gaillimhe is ea An Líonán (nó "Líonán Cinn Mhara"; "Leenaun" nó "Leenane" as Béarla). Tá An Caoláire Rua le feiceáil ann.
Eolas.
The Field.
Rinneadh an scannán The Field ann sa bhliain 1990. Bhí tírdhreach cuidsúlach cheantar an Líonáin i lár an aonaigh, seatannna den ghort úd san áireamh.
Droichead.
Ar an 18 Iúil 2007, thit an droichead a bhí ann in Abhainn na hOirimhe D'osclaíodh droichead nua sa bhliain 2009, 
Eas Liath (nó "Aasleagh waterfalls").
Tá an tEas Liath ar Abhainn na hOirimhe. Tá go leor bradán agus breac san abhainn.
Maigh Cuilinn. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Maigh Cuilinn ("Moycullen" as Béarla). Bhí 1,559 duine ina gcónaí i Maigh Cuilinn sa bhliain 2011.
Tá an baile suite seacht míle siar ó chathair na Gaillimhe ar an mbóthar go dtí an Clochán.
Teangacha.
Bhí 846 daoine ábalta Gaeilge a labhairt. Labhair 6.5% den daonra Gaeilge gach lá. Labhair 191 duine teanga eile seachas Gaeilge nó Béarla sa bhaile. Ba í an Pholainnis an teanga iasachta ba chomónta le 60 cainteoirí.
Muine Mheá. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Muine Mheá ("Monivea" as Béarla). Bhí 300 duine ina gcónaí i Muine Mheá sa bhliain 2002.
Órán Mór. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Órán Mór "(Béarla: Oranmore)", suite ar an taobh thoir de chathair na Gaillimhe. Leis na forbairtí tithíochta móra le roinnt blianta anuas, tá Órán Mór mar chuid de chrois de comaitéirí na Gaillimhe nó crios fo-uirbeacha na Gaillimhe. Sa bhliain 2004 bhí Órán Mór liostaithe mar cheann de na pobail a bhfuil an líon is airde ioncam in aghaidh an daonra in Éirinn. Tá Órán Mór suite 9 km (6 mhíle) soir ó Chathair na Gaillimhe ar an imeall Chuan Órán Mór, ar Chuan na Gaillimhe.
Geilleagar.
Tá athrú tagtha ar fhócas na tionscail áitiúil le déanaí ó thalmhaíocht déiríochta go turasóireacht, déantúsaíocht agus lóistíocht. Tá roinnt páirceanna tionsclaíochta suite in aice leis an sráidbhaile, cosúil le Eastát Tionsclaíochta Pháirc na bhFiann atá ina mol do thionscal le blianta fada. In Órán Mór anois tá ceithre óstán agus roinnt bialanna. D'oscail Lidl ar shuíomh an Déirithe Órán Mór i mí Meithimh 2009 agus d'oscail Tesco sa sráidbhaile i mí Samhain 2010.
Iompar.
D'oscail stáisiún traenach Órán Mór ar an 1 Lúnasa 1851 agus ar deireadh dúnadh an stáisiún ar an 17 Meitheamh 1963. Tá a stáisiún treanach le athoscailt i 2011 mar chuid de scéim Iompar 21.
Is iad Bus Éireann, Citylink agus seirbhísí Bus Nestor an trí comhlacht bus a dhéanann freastal ar Órán Mór agus nascann siad an sráidbhaile le Cathair na Gaillimhe, Baile Átha Cliath, Corcaigh agus Aerfort na Sionainne.
Tá Órán Mór suite in aice leis an seanbhóthar-N6 go Gaillimh agus Baile Átha Cliath agus an bhóthar N18/N20 ó Ghaillimh go Luimneach. 
Bhí aeradróm Órán Mór mar aerbhunáit d'Aer Fhórsa Ríoga le linn an Chéad Chogadh Domhanda .
Port Omna. Baile margaidh in oirdheisceart Chontae na Gaillimhe is ea Port Omna ("Portumna" as Béarla). Seasann an baile i ngar don teorainn le Chontae Thiobraid Árann san áit ina shníonn an tSionainn isteach i Loch Deirgeirt. Áit lárnach do bháid fartha agus droichid trasna na Sionainne atá ann.
Tá Caisleán Phort Omna agus a chuid tailte suite taobh thiar den bhaile. Is é CLG Phort Omna an chumann áitiúil, cumann le rath bainte amach acu ar bhonn áitiúil agus náisiúnta.
Ros an Mhíl. Baile Gaeltachta i gContae na Gaillimhe is ea Ros an Mhíl. Tá cuan mór ann. Is uaidh sin a théann formhór na mbád farantóireachta go hOileáin Árann.
Ros Muc. Tá Ros Muc ("Rosmuck" as Béarla) suite ar chósta thiar na hÉireann, i gContae na Gaillimhe i lár Ghaeltacht Chonamara. Tá paróiste na Ceathrún Rua suite ar an taobh ó dheas agus paróiste Charna ar an taobh thiar. Ón tSean-Ghaeilge a thagann an logainm "Ros Muc". Ciallaíonn ros "leithinis" agus muc "cnoc ciorclach"; mar sin, ciallaíonn Ros Muc "leithinis na gcnoc ciorclach". 
Meastar gur tháinig na chéad daoine chun an cheantair sa bhliain 400 AD, 100 bliain sular shroich an Chríostaíocht an áit le Naomh Briocánt. Mar sin, tá daoine i Ros Muc le 1500 bliain ar a laghad. 
Is í an Ghaeilge an teanga is mó a labhraítear sa cheantar agus Gaeilge Ros Muc atá i gceist léi. Deir na staitisticí ó thoghcheantar an Turlaigh, Ros Muc, gurb é Ros Muc an ceantar is láidre Gaeltachta sa tír. Labhraíonn 91.9% de dhaoine fásta os cionn naoi mbliana déag d'aois an teanga ar bhonn laethúil. Tá timpeall 500 duine ina gcónaí i Ros Muc. Bhí titim sa daonra ar feadh 30 bliain, agus an eisimirce mar phríomhchúis. Thosaigh fás ag teacht ar an daonra arís le teacht an Tíogair Cheiltigh, áfach.
Tá coláistí samhraidh darb ainm Spleodar agus Coláiste na bhFiann suite ann. Bhí teach samhraidh ag Pádraig Mac Piarais, áit ar féidir cuairt a thabhairt air, sa cheantar chomh maith.
Bailte fearainn.
Gleann Chatha, An Gort Mór, Inbhear, Turlach, Ros Dubh, An Tamhnaigh Bhig, Snámh Bó, Cill Bhriocáin, An Aill Bhuí, An tOileán Mór, An Turlach Beag, Salalaoi, An Baile Thair, An Siléar, Inis Eilte, An Cladhnach, Cladach ó Dheas, Gairfean, Ros Cíde, Doire Iorrais
Spórt.
Tá na Piarsaigh, cumann peile an cheantair, lonnaithe i Ros Muc. Imríonn daoine as Ros Muc, Camus agus An Sraith Salach i gConamara leis an bhfoireann. Bunaíodh an cumann sa bhliain 1959. Is iad Marún agus Uaine a ndathanna. Ní raibh páirc imeartha ar bith acu ar dtús, ach rinneadh ceann ar shuíomh trasna ó scoil Ros Muc ar an nGort Mór. Tá an pháirc seo réitithe anois agus seastán agus seomraí feistis leis. Tá sé ar intinn ag Club Dornalaíochta Ros Muc halla agus giomnáisiam a thógáil ar an suíomh. Ba i Ros Muc a bhí an gcuid is mó de na cluichí ceannais i gComórtas Peile na Gaeltachta ar siúl sa bhliain 2009.
Daoine cáiliúla ón gceantar.
Tá 30 duine a luaitear sna leabhair Beathaisnéis a bhfuil nasc éigin acu le Ros Muc agus rugadh agus tógadh an mhórchuid acu ann. Chaith dream eile acu sealanna ann ag cur snas a gcuid Gaeilge. Is é is cáiliúla astu sin a chaith tamall ann ná an Piarsach a chuir óráid cháiliúil Uí Dhonnabháin Rossa i dtoll a chéile ann, an chaint úd a chuir an lasair sa bharrach.
An Spidéal. Is baile é an Spidéal ("Spiddal" nó "Spiddle" as Béarla) atá suite in iarthar Chontae na Gaillimhe.
Tá sráidbhaile an Spidéil thart ar aon mhíle déag nó ocht gciliméadar déag siar an cósta ó Chathair na Gaillimhe. Baile an Droichid a thugadh muintir na háite tráth air. Táid ann a deir gurb é an Spidéal príomhbhaile Chois Fharraige. Síneann Paróiste an Spidéil ó Dhoire Locháin Thoir siar go hAbhainn an Spidéil nó Abhainn Bhoth Loiscthe agus ó thuaidh go Leitir Meas agus Poll. Tugtar 'Ceantar an Spidéil' uaireanta ar cheantar beagán níos fairsinge ná sin, a chuimsíonn Paróiste an Spidéil féin agus an ceantar i bParóiste an Chnoic ó shráidbhaile an Spidéil siar go Sáile Chuanna.
Tá an Spidéal suite i nGaeltacht Chonamara agus cé go bhfuil an Ghaeilge in uachtar i gcónaí in imeachtaí poiblí sa gceantar, tá labhairt na teanga trí chéile san áit ag teacht faoi bhrú (mar atá sa nGaeltacht ina hiomláine.) Béarla is mó a chloistear á labhairt i ngnónna na háite agus ceaptar gur thart ar leath na dteaghlach san áit a úsáideann an Ghaeilge mar theanga bhaile. De bhrí go bhfuil an Spidéal cóngarach go leor do Chathair na Gaillimhe, tá sé tarraingteach mar áit chónaithe; tá roinnt mhaith daoine nua tagtha chun cónaithe san áit le tamall de bhlianta anuas, go mór mór in eastáit nua tithíochta gar don sráidbhaile.
Is é Comhlacht Forbartha an Spidéil Teoranta an eagraíocht forbartha pobail atá ag feidhmiú san áit, agus tá gníomhaíochtaí éagsúla idir lámha ag an gComhlacht Forbartha ar mhaithe leis an gceantar a chur chun cinn.
An Ghaeilge sa Spidéal.
Fuarthas amach i ndaonáireamh 2016 go bhfuil 237 duine ag maireachtaint ar an Spidéal, gan dabht is é an sráidbhaile atá i gceist ansin. Síneann an sráidbhaile ó Abhainn Bhoth Loiscthe soir go ceardlann an Spidéal agus ó thuaidh chomh fada leis an eastát tithíochta 'Radharc na Rún'. Dúirt 71.6% de mhuintir an sráidbhaile go raibh Gaeilge acu agus dúirt 53.9% den daonra go labhraíonn siad Gaeilge chuile lá. 
Bhí cónaí ar 1,443 duine i dtoghroinn an Spidéil sa bhliain 2016. Síneann toghroinn an Spidéal ó Abhainn Bhoth Loiscthe chomh fada soir leis an áit a thosnaíonn Doire Locháin atá sna Forbacha. Dúirt 83.3% de mhuintir na toghroinne go bhfuil Gaeilge acu. Dúirt 65.1% den daonra go labhraíonn siad Gaeilge go laethúil. 
Ar an taobh eile den Spidéal tá toghroinn Cill Aithnín nó 'Paróiste an Chnoic' mar a ghlaotar air chomh maith. Síneann an toghroinn ó Abhainn Bhoth Loiscthe chomh fada siar leis an abhann idir Siopa an Phobail Indreabhán agus Comhar Creidmheasa Cholmcille. Bhí 1,044 duine ag maireachtaint sa toghroinn seo nuair a deineadh daonáireamh 2016. Bhí Gaeilge ag 86.7% de mhuintir na toghroinne sa bhliain 2016 agus dúirt 72% den daonra go labhraíonn siad Gaeilge chuile lá. 
Tagairtí.
http://census.cso.ie/sapmap2016/Results.aspx?Geog_Type=ST2016&amp;Geog_Code=A42EF9AD-955D-4851-A976-B01A8DBE1747
Tuaim. Baile i dtuaisceart Chontae na Gaillimhe is ea Tuaim ("Tuam" as Béarla). Tuaim dá Ghualainn a ainm iomlán, agus tugtar Tuaim Fheichín air chomh maith in onóir an naoimh. Bhí sé ceangailte le Baile Átha an Rí tráth, gur dúnadh an traein a thaisteal as Baile Átha an Rí go Maigh Eo agus Sligeach. Tá dhá ardeaglais sa bhaile, ceann na hEaglaise Caitlicí agus ceann Eaglais na hÉireann. Tá aithne mór freisin ar Choláiste Iarlaithe, a dtéadh líon mór scoláirí meánscoile as an ndeoise mór seo chuige, ach ó 2005 i leith ní bheidh ann ach scoil lae.
Uachtar Ard. Baile i gContae na Gaillimhe is ea Uachtar Ard ("Oughterard" as Béarla). De réir daonáireamh Poblacht na hÉireann 2011, bhí cónaí ar 2,604 duine i dtoghroinn Uachtar Ard agus bhí cónaí ar 1,333 duine sa mbaile féin (atá mar chuid den toghroinn).
Sa Litríocht.
Tá tagairt don stáisiún traenach in Uachtar Ard sa ghearrscéal "An Bhean Chaointe" le Pádraig Mac Piarais.
B'éigean do Cholm de Bhailís filleadh ar Theach na mBocht in Uachtar Ard i ndeireadh a shaoil agus fuair sé bás ann ar 27 Feabhra 1906.
Conspóid.
Tháinig aird idirnáisiúnta ar an mbaile i Meán Fómhair 2019 nuair a beartaíodh go n-úsáidfí óstán as úsáid ar imeall an bhaile, Óstán Gateway Connemara, chun a bheith ina ionad Soláthar Díreach (i.e., chun freastal ar theifigh). 
Dhírigh gníomhaithe ar thaobh na láimhe deise ar an bpobal láithreach (go háirithe Gearóid Murphy, gníomhaí de chuid an Pháirtí Náisiúnta (NP)) agus d’éirigh go maith leis. Rinne gníomhaithe áitiúla bileog, ina raibh éilimh mhíthreoracha faoin gcóras tearmainn. 
Athraíodh fócas na hagóide ina dhiaidh sin, i gcoinne “ionaid soláthair dhíreacha mídhaonna”. Labhair baill áirithe den ghrúpa “Oughterard Says No to Direct Provision” faoi “thionchair dhiúltacha ón taobh amuigh”. 
Tar éis trí seachtaine d’agóidí ag imshuí an óstáin, tharraing úinéir an óstáin an tairiscint siar i mí Dheireadh Fómhair.
Eva Braun. B'í Eva Anna Paula Braun (6 Feabhra 1912 – 30 Aibreán 1945) bean chéile Adolf Hitler. Níor phós siad ach ar an 29 Aibreán 1945, nuair a bhí an tArm Dearg ag cúngú orthu. An lá arna mhárach, chuir Hitler agus Braun lámh ina mbás féin. 
Saol.
Fuair Eva Braun oiliúint i scoil trádála agus chuaigh sí ag obair ina cúntóir do Heinrich Hoffmann, grianghrafadóir Hitler. Ansin a fuair sí aithne ar Hitler, an chéad uair sa bhliain 1929, nuair a bhí sí seacht mbliana déag d'aois, agus théadh Hitler agus sise chuig na pictiúirí uaireanta. 
Níor thosaigh an cumann grá dháiríre roimh an mbliain 1932, nuair a chuir neacht Hitler, Angela "Geli" Raubal, lámh ina bás féin. D'fhág a bás siúd Hitler go mór faoi léan, agus ansin, chuir Eva an chuma ar an scéal go raibh sí féin meáite ar fhéinmharú a dhéanamh. D'éirigh Hitler chomh buartha fúithi, ansin, nach scarfadh sé léi a thuilleadh.
Duine neamhpholaitiúil go hiomlán ab ea Eva Braun, agus ní cheisteodh sí polasaithe Hitler. B'iad an faisin, na scannáin agus an ceol na rudaí ba mhó ba suim léi.
Cé go raibh cumann grá acu ón mbliain 1932 i leith, níor phós siad roimh Aibreán 1945. Ceann de na cúiseanna a luaitear leis sin is ea go raibh eagla ar Hitler go gcaillfeadh sé vótaí na mban sna toghcháin, nó go gcaillfeadh sé a ngnaoi nuair a bhí sé ina dheachtóir.
Féinmharú.
Chuir Hitler agus Braun lámh ina mbás féin ar an 29 Aibreán 1945, Shlog Braun agus Hitler ciainíd, is cosúil agus ansin scaoil Adolf urchar leis féin ar eagla na heagla. Cuireadh na coirp trí thine ansin