Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ciara Whelan. Láithreoir Éireannach í Ciara Whelan atá cáil uirthi as a bheith chun tosaigh ar shraith taistil phríomhama TV3 'The Holiday Show'. Rugadh í i 1980 i mBaile Átha Cliath, Éire. Tá aithne uirthi freisin as a cuid oibre ar The Saturday Night Show agus The Afternoon Show ar RTÉ. Chuir sí i láthair freisin ar chláracha raidió ar nós The Ray D'Arcy Show agus The Ian Dempsey Breakfast Show
Cúlra.
D'fhás Ciara anuas i gContae Cill Chainnigh, d;fhreastail sí ar Bhunscoil St. John of God Girl's agus ansin bhog sí chuig Baile Átha Cliath, áit a d'fhreastail sí ar meánscoil St. Joseph's, Killiney. Is í an páiste is sine de triúr deirfiúracha agus deartháir amháin.
Clann.
Cónaíonn Whelan le pairtnéir s'aici Jon Slattery. Is leis a gcuireann sí 'The Holiday Show' i láthair ar ITV3. Cónaíonn siad le iníon s'acu, Bo.
Oideachas Ollscoile.
Agus an-suim ag Whelan sna meáin ó aois óg, chuaigh sí ar aghaidh ag staidéar in Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath (D.I.T.) áit ar bhain sí BSc. amach i gCumarsáid: Scannánaíocht agus Craolachán le Fraincis.  
Agus le céim sna meáin, thosaigh a gairm bheatha sna meáin ag forbairt. Níorbh fhada gur oibrigh sí ar a bealach suas an dréimire, ag tosú mar Eagarthóir Ábhair do Raidió Teilifís Éireann (RTÉ) agus ansin mar shaorléiritheoir Scannán &amp; Teilifíse.
Gairm.
I 2006, thosaigh sí ag cur i láthair le Channel 6, ag tabhairt aghaidh ar a seó tráth na gceist beo-idirghníomhach, Tráth na gCeist 6. Craoladh Tráth na gCeist 6 beo gach lá ar feadh trí uair an chloig ó Hilversum, díreach taobh amuigh d'Amstardam.
Nuair a d'fhill sí abhaile go Baile Átha Cliath, thosaigh sí ag scannánú Game On, do Channel 6 agus ansin Movies on the Box agus Better Health for City Channel. Ina dhiaidh sin Prodrift, an tsraith spóirt mótair a craoladh ar Setanta Sports, TV3, Motors TV, Men &amp; Motors agus SKY Sports.
Sa bhliain 2007, thaistil sí anonn is anall go dtí an Meánoirthear chun an tsraith maoine corparáidí Riffa Views TV a chur i láthair d'fhorbairt maoine 'Riffa Views' i mBairéin.
Taisteal.
Bhí níos mó taistil i gceist in 2008 nuair a thosaigh sí ag lámhach The Holiday Show do TV3, ag tabhairt cuairte ar thíortha ar nós Andóra, an Phortaingéil, an Tuirc agus Maracó. Thosaigh an tsraith taistil ar TV3 ar an 30 Eanáir 2009 agus craoladh é gach tráthnóna Aoine ag 8.00pm. Craoladh an dara sraith de The Holiday Show an bhliain dár gcionn, lena tuairisciú ó níos mó ná 18 gceann scríbe ar fud an domhain lena n-áirítear "speisialta" ar an Téalainn agus Florida araon. Ciara Whelan.
Glanfhiúchas.
Meastar gurb é glanfhiúchas Ciara Whelan thart ar $ 1.5 milliún in 2020, de réir foinsí. Is í an phríomhfhoinse ioncaim atá aici ná a gairm mar láithreoir teilifíse. Tá a glanfhiúchas tuillte ag Ciara Whelan trína gairm rathúil mar láithreoir teilifíse.
An tÚdarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte. Is gníomhaireacht reachtúil, arna maoiniú ag Rialtas na hÉireann é An tÚdarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte (ÚFCS) a dhéanann monatóireacht ar shábháilteacht agus ar cháilíocht na gcóras cúraim sláinte agus cúraim shóisialta.. Moladh go mbunófar an tÚdarás chomh luath le 2001. Fuair ÚFCS a chumhachtaí agus a shainordú i mBealtaine 2007 faoin Acht Sláinte 2007. Feidhmíonn an tÚdarás feidhmeanna freisin faoin Acht um Chúram Leanaí 1991 agus faoi Acht na Leanaí 2001. Ní fheidhmíonn ÚFCS i dTuaisceart Éireann, áit a bhfuil an tÚdarás um Rialáil agus Feabhsú Cáilíochta (ÚRFC) mar chomhlacht coibhéiseach...
Ospidéil.
Tá roinnt tuarascálacha agus moltaí curtha le chéile ag an Údarás maidir le sábháilteacht an chúraim in ospidéil phoiblí agus phríobháideacha araon.Tá sé de chúram ar ÚFCS freisin caighdeáin sláinteachais in ospidéil phoiblí a iniúchadh.Tá sé de chúram ar ÚRFC freisin iniúchadh a dhéanamh ar chaighdeáin sláinteachais in ospidéil phoiblí.
Chomh maith le meastóireachtaí ospidéil a dhéanamh, tá sé de dhualgas ar ÚRFC taifid sláinte leictreonacha , agus rialachas faisnéise a chur i bhfeidhm,nmamanna feithimh a imscrúdú, agus sceithirí a chosaint.
Tithe altranais.
Tar éis scannal Leas Cross, bhí éileamh méadaithe ar chigireacht ar thithe altranais príobháideacha agus poiblí araon. Mar thoradh air sin, tugadh cumhachtaí do ÚRFC chun tithe altranais agus seirbhísí cónaithe comhchosúla a sholáthraíonn cúram fochaighdeánach a chlárú, a iniúchadh agus, trí iarratas chuig an gcúirt, a dhúnadh.
Cúram sóisialta.
Tá tuairiscí eisithe ag ÚRFC ar sheirbhísí cúraim altrama, ag cur síos ar easpa measúnaithe ar chúramóirí. agus ag cáineadh an "teip shuntasach" atá ar Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) monatóireacht a dhéanamh ar leanaí faoi chúram. Go háirithe, chuir ÚRFC imní in iúl maidir le ceantair Bhaile Átha Cliath agus an Oirthuaiscirt.
Consan déadach. Is éard is consan déadach ann ná consan a fhuaimnítear leis an teanga in aghaidh na bhfiacla uachtair, mar shampla [t̪] ("tá") agus [d̪] ("dún") leathan i nGaeilge. I dteangacha áirithe, déantar idirdhealú idir consain dhéadacha agus grúpaí consan eile, mar shampla na consain ailbheolacha, ina dteagmhaíonn an teanga leis an droim ailbheolach taobh thiar de na fiacla uachtair.
San Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta, is é U+032A an diaicritic in Unicode a léiríonn consan déadach, mar shampla [d̪]. Nuair nach bhfuil spás don diaicritic faoin litir, is féidir í a chur os a cionn, leis an gcarachtar U+0346, mar shampla [p͆].
Catrìona NicGumaraid. File Gaelach ab ea Catrìona NicGumaraid (1947-2024). Rugadh í ar 22 Márta 1947 i Ròdhag, gar do Dhùn Bheagan san Eilean Sgitheanach. Fuair sí a cuid oideachais i Bun-sgoil Bhatain, Àrd-sgoil Phort Rìgh agus Ollscoil Ghlaschú. In Ollscoil Ghlaschú, bhain sí céim amach sa Cheiltis agus sa Nua-Léann. Ba scríbhneoir, múinteoir, craoltóir agus bean tí í.
Pádraig B. Ó Laighin. Údar agus gníomhaí Gaeilge is ea an Dr. Pádraig B Ó Laighin. Bhí sé páirteach san fheachtas chun teanga oibre a dhéanamh den Ghaeilge san Aontas Eorpach.
Scríobh sé leabhar darb ainm "Pobal na Gaeilge" a d'fhoilsigh Cló na nGael.
Carn. Is é Carn irisleabhar oifigiúil an Chonartha Cheiltigh. Bunaíodh i 1973 é. Roghnaíodh ainm an irisleabhair mar gheall ar a luach siombalach, agus toisc go bhfuil an focal “carn” le fáil i ngach ceann de na teangacha Ceilteacha beo. An fotheideal atá ann ná ‘A Link Between the Celtic Nations’.
An sprioc atá ag "Carn" ná aidhmeanna an Chonartha Cheiltigh a chur chun cinn, is é sin, athbheochan na dteangacha Ceilteacha agus féinrialú na Sé Náisiún Cheilteacha a bhaint amach.
Foilsítear an chuid is mó de na haltanna i mBéarla, chomh maith le haltanna sna sé theanga Cheilteacha freisin: Briotáinis, Coirnis, Gaeilge, Manainnis, Gaeilge na hAlban, agus Breatnais, in éineacht le haistriúcháin agus achoimrí i mBéarla. San am atá caite, foilsíodh altanna i bhFraincis freisin.
I measc na scríbhneoirí suntasacha san irisleabhar tá an file Gàidhlig Somhairle MacGill-Eain.
Crith talún Noto, 2024. Ar Lá Caille 2024, bhuail crith talún cósta thiar na Seapáine, Crith talún Noto, agus fuair cúpla céad duine bás. Sa chathair Ishikawa a bhí eipealár an chreatha talún agus dá bharr scaoileadh comhartha rabhaidh go mb'fhéidir go dtarlódh súnámaí. Rinneadh aslonnú ar na daoine as an gceantar agus chlis ar an gcumhacht in áiteanna. Tar éis na gcreathanna, tharla tine mhór in Wajima.
Toisc go raibh an crith talún 7.5 ar an scála déine sheismeach, cuireadh comhartha rabhaidh faoi shúnámaí amach chomh fada le hOirthear na Rúise. Ach an lá dár gcionn bhaineadar é mar níor dhein an crith talún na tonnta chomh hard is a ceapadh i dtosach.
In aerphort Haneda Tóiceo, bhuail A350 de chuid Japan Airlines (Aerlíne na Seapáine) agus eitleán de chuid na ngardaí cósta i gcoinne a chéile. Bhí na gardaí cósta ag tabhairt earraí go dtí an ceantar a bhí buailte ag an crith talún. Tháinig 379 duine slán as eitleán Aerlíne na Seapáine a chuaigh trí thine ar an rúidbhealach; bhí an t-ádh dearg orthu éalú ach fuair cúigear bás ar eitleán na ngardaí costa.
Wrocław. Cathair in iardheisceart na Polainne is ea Wrocław (; ).
Tugadh an talamh don Pholainn ón nGearmáin tar éis an Dara Cogadh Domhanda.
Go stairiúil, cathair Phrotastúnach ab ea é ina raibh an Ghearmáinis á labhairt go príomha. Sa lá atá inniu ann, de bharr an chathair a bheith curtha isteach sa Pholainn, tá an Pholainnis agus an Caitliceachas i réim ann.
Tá sé ar an 3ú cathair is mó sa Pholainn le breis agus 600,000 ag cur fúthu ann.
Tá cáil ar an gcearnóg mhargaidh agus ar an Ardeaglais Chaitliceach atá sa chathair.
Tá cáil freisin ar an áit mar chathair ollscoile. I measc na mac léinn a théann ann i gcomhair oideachas 3ú leibhéal, tá mic léinn Éireannacha a dhéanann staidéar ar an tréidliacht ann.
Scoláireacht Quercus. Tagraíonn "Scéim Quercus na Mac Léinn Cumasach" do scoláireachtaí a chuirtear ar fáil do mhic léinn fo-chéime i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh.
Is é Banc na hÉireann urraitheoir reatha na scéime, agus an comhlacht mótar Ford a bhí mar urraitheoir roimhe sin.
Scoláirí Quercus.
Bronntar scoláireachtaí sna réimsí seo a leanas:
Scoláireachtaí eile de chuid na Scéime.
I dteannta na bpríomhscoláireachtaí, bronntar Scoláireachtaí Iontrála orthu siúd a bhaineann ardmharcanna amach san Ardteistiméireacht agus Scoláireachtaí Coláiste orthu siúd a bhaineann sármharcanna amach ina réimsí staidéir féin. €500 an luach a bhain le Scoláireacht Choláiste i 2023.
Francis Brennan. Fear gnó agus láithreoir teilifíse is ea Francis Brennan.
Bhí óstán á rith aige ar an Neidín i gCo. Chiarraí lena dheartháir John.
I measc na gcláracha a rinne sé le RTÉ bhí "At Your Service" agus "Francis Brennan's Grand Tour."
Caitliceach cráifeach is ea é.
Brian M. Walker (staraí agus eolaí polaitiúil). Staraí agus eolaí polaitiúil is ea Brian Mercer Walker (Meán Fómhair 1947 a rugadh é). Tá sé ina ollamh emeritus le Léann na hÉireann in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste.
Gairmréim acadúil srl.
Tá sé ina Chomhalta den "Royal Society for the Arts.". Bhí sé tráth ina Stiúrthóir ar an "Institute of Irish Studies" ag Ollscoil na Banríona, ina Chathaoirleach ar an "Arts Council of Northern Ireland", ina Uachtarán ar an "Linen Hall Library" agus ina Uachtarán ar an "Belfast Natural History and Philosophical Society". Faoi láthair, tá sé ina Uachtarán ar an "Belfast Literary Society", ina Uachtarán ar an "Federation for Ulster Local Studies", ina Uachtarán ar an "Belfast Civic Trust" agus ina Chisteoir ar an "Belfast Natural History and Philosophical Society". Tá sé ar chomhairle an "Irish Association" agus tá sé ina bhall den "Church of Ireland Working Group on Historical Centenaries.". Chomh maith le foilseacháin acadúla tá ailt scríofa aige don "Belfast Telegraph", don "Irish Times", don "Irish Independent", don "Sunday Independent" agus don "Dublin Review of Books". 
Fócas Taighde.
I measc a chuid spéiseanna taighde i láthair na huaire tá Deich mBliana na gCuimhneachán, an tréimhse réabhlóideach in Éirinn, 1919–23, agus freagra polaitiúil na hÉireann ar an nGorta Mór.
Ailean Dòmhnallach (Ailean an Ridge). Rugadh Ailean Dòmhnallach i mBràigh Loch Abar sa bhliain 1794. Bhí baint aige cheana féin le cumadóireacht filíochta nuair a chuaigh sé ar imirce lena theaghlach go Ceanada sa bhliain1816. Bhog siad arís le bheith níos gaire don Antigonis sa bhliain 1847, áit a bhfuair sé bás sa bhliain 1868 . Tar éis dó bás a fháil, bhailigh a gharmhac – Alexander Maclean Sinclair – a chuid dánta, agus d’fhoilsigh sé iad in éineacht le filíocht eile in "Clàrsach na Coille" (1881, Glasgow, Archibald Sinclair). Le déanaí, chuir Oighrig NicFhraing filíocht iomlán Ailean an Ridge in eagar in "As a’ Bhràighe" (2005, Sydney, Albain Nua: Cape Breton University Press). Scríobh Oighrig NicFhraing alt freisin faoin bhfile, ‘Allan the Ridge Macdonald, Gaelic Poet’, a foilsíodh i 1985 in "Cape Breton’s Magazine", Uimh. 38, pp. 37–45.
Alasdair MacFhionghain. File agus saighdiúir Gaelach ab ea Alasdair MacFhionghain (1770 - 1814) 
Rugadh Mac Fhionghuin ar fheirm i Mòrar. 
Is féidir teacht ar ainm an fhile mar 'Alasdair Mac-Ionmhuinn' freisin.
Clár Copernicus.  
Seirbhís de chuid an Aontais Eorpaigh is ea an clár Copernicus, a bhíonn ag plé le hathrú aeráide. Is é an a bhainistíonn Copernicus, i gcomhar le Gníomhaireacht Spáis na hEorpa. 
Is í Seirbhís Mhuirí Copernicus a sholáthraíonn an treocht réigiúnach i meánleibhéal domhanda na mara. Seirbhís faireacháin ar an atmaisféar is ea Copernicus chomh maith.
Yoko Okumura. Is stiúrthóir scannán, scríbhneoir agus léiritheoir Seapánach-Mheiriceánach í Yoko Okumura. Tá aithne uirthi as an scannán uafáis 2023 Unseen a stiúradh.
Beathaisnéis.
Rugadh Okumura i dteampall Búdachais sa Kyoto, tSeapáin, i Minneapolis, Minnesota. 
Rinne sí staidéar ag CalArts agus American Film Institute, agus bronnadh ildámhachtainí ar a gearrscannán mac léinn, "Kimi Kabuki", lena n-áirítear Dámhachtain Scannán Mac Léinn DGA, rud a chabhraigh léi bainisteoir tallainne agus gníomhaire a fháil.. 
Gairm.
Chuir Okumura tús lena gairm scannán ag stiúradh eipeasóidí do na sraitheanna teilifíse 50 State of Fright, The Bold Type agus Good Trouble. 
Ba é an scannán uafáis 2023 Unseen a céad stiúrthóireacht, ina raibh Midori Francis, Jolene Purdy agus Missi Pyle na príomhaisteoirí sa scannán seo. Eisíodh an scannán ar 7 Márta, 2023 ag Blumhouse Television, Paramount Home Entertainment agus MGM +.
Loch Gile. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Loch Gile air:
Loch Gile (Contae Chiarraí). Loch fionnuisce in iardheisceart na hÉireann is ea Loch Gile. Tá sé suite ar Leithinis an Daingin i gContae Chiarraí.
Tíreolaíocht.
Tomhaiseann Loch Gile thart ar 2 km ar fhad agus 1 km ar leithead. Tá sé thart ar 30 km siar ó Thrá Lí, in aice leis an sráidbhaile Caisleán Ghriaire
Hidreolaíocht.
Meastar gur murlach nádúrtha é Loch Gile, agus é ag draenáil isteach i mBá Thrá Lí. Cothaíonn aN Chill Aighne agus sruthán eile gan ainm é. Tá an loch éadomhain, le doimhneachtaí níos lú ná 0.5 m. 
Stair an dúlra.
I measc na speiceas éisc i Loch Gile tá an garmachán ("Gasterosteus aculeatus"), an mac siobháin gainimh ("Pomatoschistus minutus"), an breac donn ("Salmo trutta"), an leadhbóg ("Platichthys flesus") agus an eascann Eorpach ("Anguilla anguilla") atá i mbaol go criticiúil. Tá an loch mar chuid de Bhá Thrá Lí agus Leithinis an Mhachaire, siar go dtí Limistéar faoi Chaomhnú Speisialta Speisialta an Chlocháin.
Frank Kitson. Ginearál in Arm na Breataine ba ea Sir Frank Kitson GBE, CBE, KCB, MC &amp; Bar, DL (15 Nollaig 1926 – 2 Eanáir 2024). Is é an Ginearál Kitson an duine is mó a luaitear le straitéis mhíleata fhorneartach Arm na Breataine i mblianta tosaigh na coimhlinte i dTuaisceart Éireann. Maíodh go minic go ndeachaigh saighdiúirí Kitson i bpáirt le dílseoirí.
Gairm.
Oifigeach Sasanach ba ea Kitson, a bhí ag cur faoi chois ceannaircí sna coilíneachtaí i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, cosúil le hÉirí Amach Mau Mau sa Chéinia agus an Éigeandáil Mhalaech i Leithinis Mhalae - an Mhalaeisia, inniu. Saineolaí ab ea Kitson ar chúrsaí frithcheannairce – nó sceimhlitheoireacht stáit – ceird a chleacht sé i dtosach sa Mhalae, sa Chéinia, in Óman, in Áidin agus sa Chipir, agus bhronn Arm na Breataine dhá bhonn gaisce air as ucht a raibh déanta aige sna háiteanna sin. Is é Kitson a chum an polasaí cochaill a chur anuas ar chloigne daoine agus iad á gceistiú, agus is sa Chéinia a bhain sé feidhm i dtosach as an bpolasaí sin sular chuir sé barr feabhais air sa Tuaisceart.
Scríobh Kitson lámhleabhar na frithcheannairce – go liteartha agus agus go meafarach – leabhar a foilsíodh sa bhliain 1971. Comhairlíonn sé sa leabhar buíonta sceimhlitheoirí stáit a bhunú, bolscaireacht a chraobhscaoileadh agus leas a bhaint as cleasa síceolaíochta leis an mbonn a bhaint de cheannaircigh dhúchasacha.
Níos déanaí, chuaigh smaointí Kitson i bhfeidhm ar an dara heagrán den Leabhar Uaine de chuid an IRA. 
Tuaisceart Éireann.
In 1970, d'éirigh le saighdiúirí Kitson seilbh a ghabháil ar cheantair i mBéal Feirste a bhí faoi smacht an IRA Oifigiúil agus an IRA Shealadaigh agus tugadh moladh céadach dó dá bhíthin sin.
Bhí Kitson, mar bhriogáidire, i gceannas ar an gcathlán paratrúipéirí a lámhach agus a mharaigh deichniúr i mBaile Uí Mhurchú in iarthar Bhéal Feirste i gcaitheamh trí lá idir 9-11 Lúnasa 1971.
Bhí Kitson i gceannas ar an gcathlán paratrúipéirí a lámhach agus a mharaigh ceithre dhuine dhéag i gcathair Dhoire ar an 30 Eanáir 1972, Domhnach na Fola.
Bronnadh gradam CBE ar Kitson ar 15 Feabhra 1972, coicís i ndiaidh Dhomhnach na Fola.
Bronnadh ridireacht ar Kitson i 1980.
Mar le Domhnach na Fola, thug an Ginearál Mike Jackson le fios in 2007 go ndúirt Kitson gur chóra don Choirnéal Derek Wilford – an t-oifigeach a bhí i gceannas na saighdiúirí an lá sin – gur chóra dó "an obair a chríochnú".
In 2015, chuir teaghlach Patrick Eugene Heenan, fear Caitliceach ar mharaigh an UDA é in 1973, chuir siad an dlí ar Kitson agus ar Arm na Breataine go ginearálta as a mharú.
Níos déanaí.
Ceapadh Kitson mar ardcheannasaí"-"Ginearál ar Arm na Breataine ar 1 Iúil 1982.
Bhásaigh Kitson ar 2 Eanáir 2024 in aois a sheacht mbliana déag agus ceithre scór.
Loch Gile (Contae Ard Mhacha). Sráidbhaile beag, baile fearainn agus paróiste sibhialta i gContae Ard Mhacha, Cúige Uladh is ea Loch Gile . Tá sé ar phríomhbhóthar Ard Mhacha go dtí Iúr Cinn Trá, thart ar leath bealaigh idir an dá cheann. 
Bhí daonra 84 duine (42 teaghlach) ann i nDaonáireamh 2011. (daonáireamh 2001: 69 duine)
Stair.
Bunaíodh an ngrúpa cónaitheoirí "Loughgilly Together" i mí Dheireadh Fómhair 1942 toisc go raibh siad buartha faoin meath a tháinig ar áiseanna agus ar chuma an cheantair. Sa lá atá inniu ann láimhseálann "Loughgilly Together" páirc agus áit súgartha do pháistí.
Tanja Kreil. Innealtóir leictreonach is ea Tanja Kreil (a rugadh sa bhliain 1977). In 1996 chuir sí isteach ar phost mar innealtóir san arm Gearmánach. Ach bean a bhí inti agus tugadh an chluas bhodhar di. Ní raibh sa Bundeswehr ag an am ach mná sna seirbhísí sláinte agus cúpla ceoltóir (ina theannta sin, bhí an coinscríobh i bhfeidhm do na fir go dtí 2011).
Ar 11 Eanáir 2000, dhearbhaigh Cúirt Bhreithiúnais na gComhphobal Eorpach go raibh an reachtaíocht Ghearmánach contrártha do dhlí an Chomhphobail ar chomhionannas inscne.  Tugadh “Rialú Kreil” ar an rialú cúirte. Thug an chúirt breithiúnas cinniúnach ar son chearta na mban.
Ligeadh isteach cúpla bean san arm don chéad uair sa bhliain 2001. Ritheadh reachtaíocht in 2005. Ach fuair Kreil post eile le comhlacht príobháideach idir an dá linn.
Bard Bharbhais. File (bard) agus gabha ab ea Dòmhnall Chràisgein (“Dòmhnall MacDhòmhnaill”, “Dòmhnall Dòmhnallach”, “Bàrd Bharbhais”) (1861-1916). I nGabhsann a rugadh é ach d’aistrigh sé go Dail bho Dheas, i gceantar Nis, Leòdhas, go gairid tar éis do mhuintir Ghabhsann a bheith díshealbhaithe as an mbaile sin. Saoir cloiche a bhí ina athair féin - agus bard - agus bhí Dòmhnall ar scoil i Steòrnabhagh go dtí go raibh sé 18 mbliana d'aois. Ansin chuaigh sé go Deimhidh, ar dheis ar Inbhear Nis, ag obair agus is ann a sheinn sé an chéad amhrán, Òran na Lice .
D’fhill sé ar Leòdhas agus chuaigh sé go Barbhas, chun aire a thabhairt dá sheanathair. Bhunaigh sé ceardlann ann. Pósadh faoi dhó é, agus as Barbhas an bheirt bhan. Níor bhain sé cáil amach mar fhile go dtí gur fhill sé ar Leòdhas.
Bhí leanbh amháin ag Domhnall (Fionnlagh) lena chéad bhean. Chuaigh Fionnlagh agus a bhean ar imirce go Manitoba.
Elinor Wyn Reynolds. Is file, scríbhneoir agus eagarthóir í Elinor Wyn Reynolds .
Beathaisnéis.
Bhuaigh Elinor Wyn Reynolds Leabhar na Bliana sa chatagóir Filíochta dá leabhar Anwiddolde (Éagothroime) in 2023. Sa bhliain 2019, foilsíodh a céad leabhar próis Gvirionedd (Fírinne ). Cuireadh Gvirionedd ar an ngearrliosta do Leabhar na Bliana 2020 (cy:"Llyfr y Flwyddyn" 2020.).
Faoi láthair oibríonn sí mar oifigeach foilseachán agus mar chúntóir d'Aontas na Neamhspleách Breatnach (cy:"Undeb yr Annibynwyr Cymraeg").
Tá sí ina chónaí i gCaerfyrddin .
Martin Sellner. Gníomhaí polaitiúil i bhfad ar dheis is ea Martin Michael Sellner (rugadh 8 Eanáir 1989), agus ina cheannaire ar "Identitäre Bewegung Österreich" (Gluaiseacht Fhéiniúlaígh na hOstaire). Tá baint aige freisin, i ról tábhachtach, laistigh den Neue Rechte sa Ghearmáin.Tá baint aige freisin le ról tábhachtach laistigh den "Neue Rehte" sa Ghearmáin 
I mí an Mhárta 2018, diúltaíodh cead isteach sa Ríocht Aontaithe dó, agus díbríodh as é. Bliain ina dhiaidh sin, diúltaíodh dó dul isteach sna Stáit Aontaithe. 
Luathshaol.
Tógadh Sellner taobh amuigh de Vín. Mar dhéagóir, d'éirigh sé páirteach sa pholaitíocht náisiúnaíoch, agus é mar chuid de lucht na neo-Naitsíoch de chuid na hOstaire. 
Gníomhaíocht Neo-Naitsíoch.
In 2006, agus é 17 mbliana d’aois, d’admhaigh Sellner gur chuir seisean agus duine eile greamáin ar sionagóg i Baden bei Wien, an Ostair Íochtarach. Baineadh úsáid as greamáin le svaistice Naitsíoch agus an inscríbhinn ""Legalisiere es" chomh maith le greamáin le armas agus na litreacha AJ (le haghaidh "Arische Jugend" " Óige Airianach ) Luaigh an comhchoirí ina dhiaidh sin i gceistiúchán go raibh siad "ag iarraidh rud éigin a dhéanamh" nuair a chuala siad faoi chiontú shéantóir Briotanach an Uileloiscthe David Irving. Gearradh 100 uair an chloig de sheirbhís pobail ar Sellner ag an reilig Giúdach i Baden, a d'fhág gur chinn oifig an ionchúisitheora phoiblí a thriail choiriúil a chur ar leataobh
Jean-Paul Agon. Jean-Paul Agon (Boulogne-Billancourt, 6 Iúil 1956) fiontraí Francach.
Tá sé ina uachtarán agus ina iar-Phríomhfheidhmeannach ar an gcomhlacht idirnáisiúnta cosmaidí L'Oréal. Mar gheall ar uasteorainn aoise 65 na cuideachta, tháinig Nicolas Hieronimus i gcomharbacht air mar POF ar an 1 Bealtaine 2021, cé go bhfuil Agon fós ina chathaoirleach ar an mbord stiúrthóirí. Bhain sé céim amach ó HEC Paris i 1978. Ar 7 Aibreán 2022, ceapadh é ina uachtarán ar bhord stiúrthóirí na scoile, in ionad Jean-Paul Vermès.
Deisiú ADN mímheaitseáilte. Is córas é deisiú ADN mímheaitseáilte a aithníonn agus a dheisíonn earráidí, a leithéid agus ionsánna, scriosaí, agus mí-ionchorprú bunanna a d’fhéadfadh teacht chun cinn le linn macasamhlú agus athchuingir ADN a aithint agus a dheisiú, chomh maith le cineálacha áirithe damáiste ADN a dheisiú.
Louise Kennedy. Is údar Éireannach í Louise Kennedy (a rugadh 1967). Foilsíodh a céad úrscéal, "Trespasses", sa bhliain 2022.
Núicléabun. Is comhdhúile bitheolaíocha ina bhfuil nítrigin iad núicléabunanna (bunanna nítrigineacha nó bunanna simplí) a chruthaíonn núicléisídí, ar comhpháirteanna de núicléitídí iad, ar a seal, agus is iad na monaiméirí seo go léir bunbhloic thógála na n-aigéad núicléasach. Mar thoradh ar chumas na núicléabunanna péirí bunanna a dhéanamh agus iad a chruachadh os cionn a chéile, téann sé go díreach chuig struchtúir héiliciúla fadslabhrúla ar nós aigéad ribonúicléach (ARN) agus aigéad déocsairbónúicléach (ADN). Tugtar "príomhúil" nó "canónach" ar na gcúig núicléabunanna - adenín (A), cítosín (C), guainín (G), tíimín (T), agus úraicil (U). Feidhmíonn siad mar aonaid bhunúsacha an chóid ghéiniteach, leis na bunanna A, G, C, agus T le fáil in ADN agus A, G, C, agus U le fáil in ARN. Déantar idirdhealú ar thímín agus úraicil trí láithreacht nó easpa grúpa meitile ar an gcúigiú carbón (C5) de na fáinní heitreafháinneacha sé-bhall seo.   Ina theannta sin, tá aimíonadainín (Z) ag víris áirithe in ionad adainín. Tá sé difriúil ó thaobh grúpa aimín breise a bheith ann, rud a chruthaíonn nasc níos cobhsaí le tímín.
Bob Quinn. Stiúrthóir scannán, scríbhneoir, agus grianghrafadóir Éireannach is ea Bob Quinn a rugadh i mBaile Átha Cliath i 1935. Stiúir sé "Poitín" (1978), scannán tábhachtach Gaeilge. Bhunaigh sé a chomhlacht léiriúcháin féin, Cinegael, i 1973 ar an gCeathrú Rua, chomh maith le pictiúrlann (darb ainm Cinegael freisin) inar chónaigh sé lena theaghlach. Bhronn Institiúid Scannán na hÉireann Gradam Saoil air in 2001, agus is ball d'Aosdána é.
Oidhche Sheanchais. Scannán Gaeilge a stiúir Robert J. Flaherty sa bhliain 1934 is ea Oidhche Sheanchais. Rinneadh é le linn an tseisiúin taifeadta i gcomhair a scannáin níos cáiliúla "Man of Aran" i Londain. Ba é "Oidhche Sheanchais" an chéad scannán Gaeilge le fuaim shioncrónaithe.