Trelis/gawiki huggingface dataset:
William Kidd. Mairnéalach ba ea e William Kidd, agus bhain sé cáil amach mar fhoghlaí mara, ach tá go leor conspóide faoi fós. Rugadh é i nGraonach, Albain ar 22 Eanáir 1645 agus crochadh é i Londain ar an 23 Bealtaine 1701. 
Saol.
Mac ministir Albanach ba ea é. Chuaigh sé le mairnéalacht go luath ina shaol. I rith Cogaidh Rí Liam III, idir an Fhrainc agus Sasana, Bhain sé ard-cháil amach mar chaptaen ar shoitheach foghlaí sna hIndiacha Thiar. Fé 1696 bhí sé ar cheann den Maistrí Mara ba rathúla a sheol amach as Cuan Nua-Eabhrac. 
Eachtra "Adventure Galley", 1696-1699.
D’fhulaing tráchtáil na Breataine go mór ó phíoráidí foghla an tráth úd. Dá bíthin sin thug Liam III an túdarás in 1696 “D’ár gcaptaen iontaofa is rí-ionúin Kidd” píoráideacht mara a chosc agus dul ag seoladh in a fhoghlaí mara in-aghaidh na bhFrancach chomh maith. Mar Mháistir ar an "Adventure Galley", 284 tonna, chuaigh sé faoi sheol le criú de 155 agus 30 gunna thar timpeall gnáthóga clúiteacha na bhfoghlaí – Malabar, Madagascar agus an Mhuir Rua. 
Ach chlis air teacht ar fhoglaithe ar bith. Mharaigh an calar cuid dá chriú. Bhí a sholáthairtí bia beagnach ídithe. D’éirigh an long pollta agus rinne an criú míshásta ceannairc. Ag breith greim ar an soitheach, chlaon siad chun na píoráideachta, agus rug siad forlámhas ar roinnt longa beaga Múracha. Ar ball d’ionsaigh siad long cogaidh Phortaingéalach agus ar deireadh thiar ghabh siad soitheach Airméanach deá-luchtaithe, An Ceannaí Céadach. 
De réir fianaise Kidd, d’éirigh leis smacht d’athghabháil ar an "Adventure Galley" ina dhiaidh sin. Chinn sé ar an seanbhád a thréigint agus d’aistrigh sé a chreach luachmhar go dtí slúpa gafa. I 1699 thug sé aghaidh ar Bhoston ar an aigne go dtabharfadh sé a shlad dos na húdaráis ansúd. Ach roimhe sin fógraíodh é bheith ina phíoráid ámh. Ghabhadh é ar theacht i dtír dó agus cuireadh faoi thriail é i Londain ar “choir na píoráideachta”.
Ag plé “é bheith ar an té ba neamhchiontaí díobh uilig”, dhearbhaigh sé gurbh é a chlaon chun na píoráideachta. Ach ainneoin sin fuarthas ciontach é. 
Ach níor cruthaíodh príomh-hoir na píoráideachta a chuireadh ina leith go háit i theacht éifeachtach riamh, ámh, agus tá roinnt den húdaráis an-amhras mór gur píoráid a bhí ann riamh. Cuireadh chun báis é ar 23 Bealtaine 1701 i Wapping. 
Tionchar.
Le blianta fada tar éis a bháis, luadh an Captaen Kidd san iliomad bailéad. Spreagadh “Treasure Island” de chuid Robert Louis Stevenson fiú amháin, de bharra chuid eachtraí. Ó am go ham freisin déanann daoine eachtrúla tochaltáin thar chladach Bhostoin agus in áitheacha eile ag dúil go dtiocfaidh siad ar thaiscí saibhre d’ór, d’airgead agus de sheoda luachmhara a chreidtear a bheith i bhfolach ó aimsir an fhoghlaí mara úd.
Mike Enzi. Ball de Sheanad na Stát Aontaithe sinsearach do Wyoming is ea Michael Bradley "Mike" Enzi (1 Feabhra 1944 a rugadh é). Is ball den Pháirtí Poblachtach é. Bhí Enzi ina fhear gnó agus ina pholaiteoir stáit sular toghadh é mar Sheanadóir i 1996. Toghadh arís é i 2002. 
Rugadh Enzi in Bremerton, Washington. D'fhreastail sé ar scoileanna poiblí i Thermopolis agus Sheridan, Wyoming. Bhain sé amach dioplóma in Ard Scoil Sheridan i 1962. Is Gasóg Iolair é. Bhain sé amach céim cuntasaíochta in Ollscoil George Washington i 1968 agus MBA i margaíocht mhiondíola as Ollscoil Denver. B'é Méara Gillette, Wyoming ó 1975-1982. D’fhreastail sé ar Theach na nIonadaithe Wyoming ó 1987-1991 agus ar Sheanad Wyoming ó 1991-1996.
Suðurland. Is réigiún san Íoslainn é Suðurland, nó Sudurland. Tá an réigiún suite i ndeisceart na tíre, agus is í Selfoss an phríomhchathair. Cónaíonn 21,326 daoine ann.
Tionól Gaeltachta Chonradh na Gaeilge. Comhdháil a reachtaíonn Conradh na Gaeilge (www.cnag.ie) gach dhá bhliain in áiteanna éagsúla in Éirinn agus a bhfuil an Ghaeilge agus an Ghaeltacht mar lárthéama aige.
Tionól 2004: Béal Átha an Ghaorthaidh
Tionól 2006: Tír an Fhia
Tionól 2007: Inis Meáin, Co. na Gaillimhe
Tionól 2008: Inis Oírr, Co. na Gaillimhe
Tionól 2009: Baile an Fheirtéaraigh, Co. Chiarraí
Clár Cinn: www.cnag.ie/tionol
Scaití úsáideann eagrais eile (páirtithe polaitíochta go háirithe) an focal chun cruinniú ar bith a chur in iúl.
Hairicín Katrina.  ollmhór, gan fasach, a bhuail deisceart Stáit Aontaithe Mheiriceá i mí Lúnasa 2005, ab ea Hairicín Katrina. Ní raibh aon choinne ag muintir New Orleans leis an scrios agus an t-uafás a lean Hairicín Katrina. 
Imeachtaí.
Cumadh Hairicín Katrina i Mhurascaill Mheicsiceo ar an 23 Lúnasa. Idir timpeall 23 Lúnasa agus 31 Lúnasa, rinneadh go leor dochar do na Stáit agus na cathracha ag an gcósta deiscearta, agus áiteanna eile níos tuaisceartacha chomh maith. 
Nuair a chlis ar leibhéanna cosanta na cathrach fágadh an chathair faoi uisce agus sin é an rud is mó a dhein díobháil. Fágadh córais chumarsáide, leictreachais is iompair na cathrach in aimhréidh. 
Maraíodh 1,833 duine agus déanadh damáiste luach 115 billiún dollar 
Ba iad Louisiana, Florida, Alabama, Texas agus Mississippi na stáit ina raibh formhór den damáiste déanta.
Mar bharr ar an donas ní raibh práinnfhreagairt na n-eagraíochtaí stáit agus feidearálacha thar mholadh beirte. Fágadh muintir na cathrach in umar na haimléise. Theith na mílte duine ar thóir tearmainn chuig an Louisiana Superdome.
Altan. Grúpa ceoil traidisiúnta as Éirinn is ea Altan atá ainmnithe i ndiaidh Loch Alltáin i nGaoth Dobhair i gCo. Dhún na nGall. Is í Mairéad Ní Mhaonaigh an príomhamhránaí.
I 1996 d'fhág Altan Green Linnet Records, an comhlacht Meiriceánach a raibh siad leo ar feadh tuairim is deich mbliana, agus shínigh conradh le Virgin Records. Nuair a fógraíodh an t-athrú seo, bhí imní ar go leor daoine, ach chuaigh siad ó neart go neart.
Coláiste Iognáid. Scoil iarbhunoideachais i gCathair na Gaillimhe is ea Coláiste Iognáid. Scoil Íosánach ab ea an scoil le fada, ach thug an t-ord sin le fios nach mbeidís i gceannas na scoile i bhfad eile tar éis gur cuireadh deireadh lena bparóiste speisialta i gCathair na Gaillimhe. Tuigtear, ámh, go gcoimeádfar eitic láidir Chaitliceach sa scoil.
Scoil do bhuachaillí amháin ab ea í go dtí na hochtóidí, ach ó shin i leith tá sí measctha.
Tá an scoil láidir i rámhaíocht agus rugbaí, ach imeartar an-chuid spórt eile ann. Leagtar béim sa scoil ar intleacht agus spioradáltacht, agus is minic a fheictear an scoil ag díospóireacht sna comórtais náisiúnta.
Iarscoláirí.
D'fhreastail William Joyce, nó Lord Haw Haw ar Choláiste Iognáid sna 1910idí. Dúradh faoi Joyce, dílseoir óg ag an am, go raibh Gaeilge líofa aige. 
Bhí ceannasaí Aer Arann, Pádraig Ó Céidigh, ina mhúinteoir ann ar feadh tamaill. 
Iarscoláirí cáiliúla eile is ea Robert (Bobby) Molloy, an craoltóir Proinsias Mac Aonghusa, an craoltóir Sean O'Rourke, Frank Hugh O'Donnell agus iriseoir Harry McGee.
Déardaoin Deascabhála. Lá féile is ea Déardaoin Deascabhála nó Lá na Deascabhála agus "éirí ár dTiarna in airde ar neamh". De réir an traidisiúin Chríostaí, tharla deascabháil Íosa daichead lá tar éis a aiséirí, nó 39 lá tar éis Domhnach Cásca. Léitear i nGíomhartha na nAspal 1:11 go ndeachaigh Íosa Críost ar neamh.
An Pheirsis. Is í an Pheirsis an ceann is tábhachtaí de na teangacha Iaránacha, a bhaineann leis an gcrann ginealais Ind-Eorpach. Teanga oifigiúil is ea an Pheirsis san Iaráin, áit a dtugtar "fársí" uirthi, agus san Afganastáin, áit a dtugtar "darí" uirthi. I dtréimhse na hImpireachta Mogalaí, bhí an Pheirsis ina teanga oifigiúil san India féin, agus fanann cuid mhaith daoine á foghlaim mar theanga iasachta san India agus sa Phacastáin sa lá atá inniu ann. Tá teangacha nua-aimseartha na dtíortha seo breac le hiasachtaí Peirsise freisin.
Inniu, tá an Pheirsis ó dhúchas ag 61 mhilliún duine, agus oiread eile in ann í a labhairt mar theanga choimhthíoch. Cé gurb í an Phaistis an teanga náisiúnta san Afganastáin, is í an Pheirsis is mó a labhraítear ansin mar fhrancbhéarla i gcumarsáid idir na treibheacha éagsúla, agus tá an Pheirsis níos tábhachtaí mar theanga liteartha agus chultúrtha, ós rud é nach bhfuil mórán saothrú ná caighdeánú déanta ar an bPaistis. 
Stair na Peirsise.
An tSean-Pheirsis.
Téann stair na Peirsise siar a fhad leis an tséú haois roimh bhreith Chríost. Is í an inscríbhinn Peirsise is sine dá bhfuil ann ná an ceann ar thángthas air i mBehistun in aice le Kermanshah in Iarthar na hIaráine, agus baint aige leis an Rí Darius a hAon, a bhí beo sna blianta 522-486 RC. Bhaintí úsáid as na litreacha dingchruthacha leis an tSean-Pheirsis a scríobh, agus bhí gramadach na teanga i bhfad ní ba chasta ná inniu. Nó bhí ocht dtuiseal agus trí inscne (baininscne, firinscne agus insce neodrach) sa teanga san am - níl a dhath fágtha de na catagóirí gramadúla seo i bPeirsis an lae inniu.
An Mheán-Pheirsis.
Níor tosaíodh ag scríobh Meán-Pheirsise ach sa tríú haois AD, cé gur léir go raibh sí á labhairt i bhfad roimhe sin. Dealraíonn sé gur thosaigh an tSean-Pheirsis ag claochlú go Meán-Pheirsis sé chéad bliain roimhe sin. Is í an difríocht is suntasaí eatarthu ná go raibh na tuisil agus na hinscní gramadúla imithe sa Mheán-Pheirsis. D'fhéadfá a rá go raibh an Mheán-Pheirsis sách cosúil leis an Nua-Pheirsis ó thaobh na gramadaí de, ach ní raibh na hIaránaigh iompaithe chun an Ioslaim go fóill, agus mar sin, ní raibh an stór focal breac le hiasachtaí Araibise, mar atá sé inniu. Tá saineolaithe áirithe den tuairim freisin nach raibh an Nua-Pheirsis bunaithe ar na canúintí céanna agus an Mheán-Pheirsis.
An Nua-Pheirsis.
Sa tseachtú haois AD, d'fhorghabh na hArabaigh an Iaráin, agus tháinig deireadh le saothrú na Meán-Pheirsise mar theanga liteartha. De réir a chéile, áfach, d'fhás an Nua-Pheirsis anuas mar chaighdeán nua. Sa naoú haois AD, bhí sí á saothrú mar theanga ardchultúrtha cheana féin, agus i rith na gcéadta bliain chuaigh sí in úsáid ón Tuirc go dtí an India mar theanga litríochta agus filíochta. Na Sasanaigh féin, agus iad ag forghabháil na hIndia, bhí siad sásta i dtús báire úsáid a bhaint as an bPeirsis mar theanga oifigiúil riaracháin. 
Inniu féin glactar leis go bhfuil an Pheirsis ar ceann de na teangacha is mó cultúir agus litríochta i sibhialtacht Ioslam. Scríbhneoirí tábhachtacha nua-aimseartha iad an t-úrscéalaí Sadeq Hedayat (1903-1951), an file mná Forough Farokhzad (1935-1967), an file Sohrab Sepehri (1928-1980), mar shampla.
Seac MacConaill. Polaiteoir Albanach, ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre in Albain agus iar-Chéad-Aire na hAlban is ea Seac MacConaill MSP (30 Meitheamh 1960 a rugadh é). Rugadh in Inbhear Áir é.
Saol agus oideachas.
Rugadh in Irbhinn é agus tógadh ar feirm caorach gar don t-Eilean Árd, ar an Oileán Arainn é. Nuair a raibh sé 16, cuir sé isteach ar an Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba agus d'éirigh sé as an Páirtí níos déanaí.
An Mhuir Mharbh. Loch goirt is ea an Mhuir Mharbh (Araibis: البَحْر المَيّت‎, al-Baḥr El-Mayyit, "Muir Mharbh"; Eabhrais: יָם הַ‏‏מֶּ‏‏לַ‏ח‎, Yām Ha-Melaḥ, "Muir an tSalainn") atá suite sa Mheánoirthear, idir an Bruach Thiar, Iosrael agus an Iordáin. Tá an loch 422 méadar (1,385 troigh) faoi bhun cothrom farraige, agus mar thoradh tá cladaí na mara ar an áit thirim is ísle ar dhromchla an Domhain. Tá 33.7% salandacht sa loch chomh maith, agus is é an loch goirt is doimhne ar domhain (378 méadar, 1,240 troigh) é. Cruthaíonn salandacht na mara timpeallacht atá an-gharbh do phlandaí agus ainmhithe, agus mar sin a tugtar "an mhuir mharbh" air. 
Tá áit thábhachtach ag an muir i stair an réigiúin. Mar shampla, thóg Héaród Mór roinnt daingin ar Bhruach Thiar na Mara Mairbhe, agus scríobh Josephus gur gabhadh agus maraíodh Eoin Baiste ag an bpálás Machaerus. Níos déanaí, frítheadh Scrollaí na Mara Mairbhe idir 1947 agus 1956 sna huaimheanna ag Qumran.
Brídóg Ní Bhuachalla. Láithreoir raidió agus teilifíse in Éirinn í Brídóg Ní Bhuachalla. Tháinig chun tosaigh ag cur an chláir "Cúrsaí" ar RTÉ i láthair sna 1980aí. Faoi láthair cuireann sí an clár raidió "Seó Beo an tSathairn" i láthair do Raidió na Gaeltachta.
Trom agus Éadrom. Trom agus Éadrom. Clár teilifíse tráthnóna, ar mhúnla an "Today Show" i Meiriceá agus an "Late Late Show" in Éirinn, a chraol RTÉ sna 1970aí. Liam Ó Murchú a chur i láthair.
Féach. Clár cúrsaí reatha dátheangach a chraol RTÉ ó 1967 go dti 1985 ab ea Féach, clár “an-láidir” nár chuir aon fhiacail ann. Chuir an clár tús ceart le hiriseoireacht teilifíse trí mheán na Gaeilge agus bhí “tréimhsí corraitheacha” ag an gclár ó thús deireadh.
Foireann.
Tugadh ardán náisiúnta do na hiriseoirí Breandán Ó hEithir agus Proinsias Mac Aonghusa, Éamonn Ó Muirí agus Eoghan Harris, “cnámh droma an chláir”, agus meitheal nach raibh eagla orthu ábhar ar bith a chíoradh agus a gcuid tuairimí ina thaobh a nochtadh go poiblí
Bíodh suas le 600,000 duine ag breathnú air agus é ina bhuaic. Bhí “lucht féachana chomh mór céanna aige” is a bhí ag “rud ar bith i mBéarla” ag an am. Bhí seo amhlaidh in ainneoin go raibh foireann "Féach" gan stiúideo ceart ó sheachtain go seachtain agus go raibh 13 léiritheoir ag an gclár in imeacht trí bliana.
Cláir.
Chomh maith leis na mórcheisteanna sin a scagadh, chraoladh foireann "Féach" clár faoi “chúrsaí liteartha” agus litríochta ar bhonn rialta, áit a mbíodh leithéidí Sheáin Uí Ríordáin agus Máirtín Ó Direáin á gcur faoi agallamh. Ba é an craoltóir Aindreas Ó Gallchóir a bhíodh i mbun na n-agallamh sin de ghnáth. Craoltóir agus cainteoir breá eile a bhíodh le cloisteáil ar an gclár ab ea Diarmaid Ó Muirithe, a dhéanadh guthú ar an-chuid cláracha faisnéise de chuid RTÉ chomh maith.
1985.
Proinsias Mac Aonghusa a bhí ina fhear eagair ar an gclár nuair a beartaíodh deireadh a chur leis i 1985. Buaileadh breoite é le linn dó bheith ar saoire an t-am sin agus an fhaid is a bhí sé san ospidéal, shocraigh Muiris Mac Conghail (Cheannasaí na gClár ag an am) deireadh a chur leis. A fhianaise sin “nár thaitin sé leis an mbunaíocht”.
Fógraíodh gur theastaigh ó Mac Conghail go mbeadh clár nua ann a dhíreodh ar chúrsaí Gaeltachta seachas ar chúrsaí náisiúnta agus idirnáisiúnta.
An Gaodhal. Is é an Gaodhal (Béarla: "The Gael") an chéad irisleabhar a foilsíodh ariamh trí mheán na Gaeilge. Bhunaigh Micheál Ó Lócháin, as Gaillimh ó dhúchas, an iris lena airgead féin i mBrooklyn, Nua-Eabhrac, sa bhliain 1879. Cuireadh críoch leis an irisleabhar sa bhliain 1904.
Corr na Móna. Is baile beag Gaeltachta ar imeall thiar na Coiribe i gContae na Gaillimhe é Corr na Móna. Tá an polaiteoir Éamon Ó Cuív ina chónaí sa bhaile agus lánpháirteach i bpolaitíocht agus eacnamaíocht an bhaile. Maireann an baile go mór ar thurasóireacht, go háirithe slatiascaireacht. Bíonn cúrsa Gaeilge 'Spleodar' i gCorr na Móna gach samhradh. I gCorr na Móna tá dhá tí tábhairne, Oifig an Phoist agus siopa beag darb ainm 'Lowry's'. Tá bunscoil agus Meánscoil ann — Gaelscoileanna iad an bheirt acu. Tá halla pobal le cúirt chispheile agus bíonn na coláistí samhraidh ar siúl anseo.
Kate Mulgrew. Is ban-aisteoir Meiriceánach í Kate Mulgrew (rugadh 29 Aibreán 1955), a bhfuil cáil bainte amach aici as páirt an Chaptaein Kathryn Janeway ar "" as páirt Galina 'Red' Reznikov ar chlár Netflix "Orange is the New Black", agusas páirt Mary Ryan ar "Ryan's Hope". Rugadh in Dubuque, Iowa í, agus í an dara páiste ba shine sa teaghlach.
Agus í 17 d'aois, d'fhág Mulgrew an baile le staidéar a dhéanamh ar an aisteoireacht i gCathair Nua-Eabhrac. Agus í ag freastail ar Ollscoil Nua-Eabhrac, ligeadh isteach í i Stella Adler's Conservatory. Ag deireadh a bliana sóisearaí, d'fhág sí an ollscoil chun í féin a cheangal go lánaimseartha lena ceird.
Tá páirteanna déanta ag Mulgrew i 23 dhráma, 9 scannán, 30 clár teilifíse, 6 chlosleabhar agus clár faisnéise amháin. Bhí carachtar Mary Ryan, an t-iníon ba shine ar an sobalchlár "Ryan's Hope", i measc na páirteanna is luaithe a bhí aici. Bhí an-mheas ag na móidíní uirthi, agus samhlaíodh í leis an gclár i bhfad tar éis a chealaithe. Is cara léi fós a comhaisteoir Ilene Kristen, agus bhronn sí Gradam "Soap Opera Digest" ar dhearthóir "Ryan's Hope", Claire Labine, i 1995.
I measc a cuid páirteanna teilifíse eile, bhí Hillary Wheaton, láithreoir Ceanadach a bhí ag troid in éadan na halcólachta ar eipeasóid de "Murphy Brown". Rinne sí páirt Janet Eldridge ar "Cheers", freisin. Tá cuimhne uirthi as an bpríomhpháirt a dhéanamh ar an tsraith "Mrs. Columbo".
Rinne sí páirt an Chaptaein Kathryn Janeway ar an tsraith ficsin eolaíochta "" ó 1995 go dtí 2001, agus is í sin an pháirt a tharraing an chuid is mó dá cháil uirthi go dtí seo.
Cuireann sí i láthair an dráma aonréid "Tea at Five", monalóg atá bunaithe ar chuimhní cinn Katherine Hepburn, "Me: Stories of My Life".
Bhuaigh sí Gradam Saturn le haghaidh an "bhanaisteora ab fhearr" i 1998 agus Gradam an "Golden Satellite" le haghaidh an "bhanaisteora ab fhearr ar shraithscéal teilifíse" i 1998. Ainmníodh í le haghaidh Gradam an "Golden Globe" le haghaidh an "bhanaisteora dhramadúil ab fhearr" i 1979.
Bhí fear céile Mulgrew, Tim Hagan, ina ainmnitheach Daonlathach d'oifig Ghabharnóir Ohio i dtoghchán na bliana 2002, ach bhuaigh Robert A. Taft II air.
Rinne sí fógra raidió ar son mhanaigh Thrapacha Mhainistir New Melleray, agus tá fógraí déanta aici ar son chórais MetroHealth Cleveland, Ohio.
Dúirt Mulgrew go bhfuil sí i gcoinne an ghinmhillidh agus phionós an bháis.
An Laoisis. Is í an Laoisis (ພາສາລາວ "pháasǎa láao") teanga oifigiúil Laos. Is teanga tonúil den fhine Tai í agus tá sí chomh gairid i ngaol leis an Íosáinis (dá labhairt san Íosán, réigiún in oirthuaisceart na Téalainne) go meastar go minic gur teanga amháin atá iontu. Is abugida í aibítir na Laoisise agus tá dlúthghaol aici le haibítir na Téalainnise.
Sráid na Cathrach. Tá Sráid na Cathrach suite i gContae an Chláir, cúpla ciliméadar isteach ón bhfarraige, in aice le Rinn na Spáinneach.Bhí cónaí ar 829 duine i Sráid na Cathrach sa bhliain 2016. Sa samhradh, ceiliúrtar féile cheoil san áit i ndilchuimhne ar an bpíobaire Willie Clancy (rugadh 24 Nollaig 1918).
Ceol agus rince.
Tá cáil ar an mbaile as a chuid amhránaithe, rinceoirí agus ceoltóirí – go háirithe Willie Clancy clúiteach. Gach bliain go luath i mí Iúil reáchtáiltear an fhéile Scoil Samhraidh Willie Clancy chun ceol agus traidisiún Clancy a cheiliúradh.
Bealach maith le bheith tumtha i scéal Shráid na Cathrach faoin gceol, amhránaíocht agus damhsa traidisiúnta ná taithí a fháil ar Ionad Cuairteoirí Cheoltóirí Iarthar an Chláir. Anseo is féidir leat cuntais phearsanta a léamh faoi cheoltóirí clúiteacha, taitneamh a bhaint as scannán 8 nóiméad ar na scéalta taobh thiar den cheol chomh maith le foghlaim faoi bhunús na n-uirlisí a úsáideadh agus na daoine a sheinn siad.
Inis Díomáin. Baile beag cois farraige i gContae an Chláir is ea Inis Díomáin. I 2011 bhí cónaí ar 957 duine i sráidbhaile Inis Díomáin Ba é an Rí Toirdhealbhach Ó Briain a chuir tús leis an áitreabh san áit nuair a thóg sé caisleán ansin sa bhliain 1588. Go bunúsach, níl ann ach baile aon sráide, agus naoi gcéad duine ina gcónaí ann. Is í an turasóireacht an tslí bheatha is tábhachtaí, agus tá a lán tithe tábhairne ann. 
Ritheann Abhainn Eidhneach tríd an áit ar chúl na sráide, easanna inti (“the Falls” i mBéarla) agus droichead ag dul trasna uirthi: an té a théann an bóthar sin (an N67) tagann sé go dtí Leacht Uí Chonchúir.
Iompar.
Is ionann sráid mhór an bhaile (an N85) agus an bóthar go dtí Inis. Roimh dheireadh na gcaogaidí chuaigh Iarnród Iarthar an Chláir tríd an sráidbhaile, agus a aghaidh ar Inis agus ar bhailte an chósta: d’oscail sé ar 2 Iúil 1887 agus dhún ar 1 Feabhra 1961.
Téann busanna go dtí Inis agus go dtí bailte móra eile, agus téann an 337 chomh fada le Baile Átha Cliath. 
Leacht Cuimhneacháin.
Tógadh leacht i gcuimhne an Drochshaoil míle slí lasmuigh d’Inis Díomáin ar an mbealach go dtí an Leacht, os comhair Ospidéal Inis Díomáin, a tógadh ar láithreán theach na mbocht. Ba iad Comhairle Chontae an Chláir agus an Ancient Order of Hibernians a chuir an leacht á thógáil, agus tíolacadh é ar 20 Lúnasa 1995. Taispeánann sé dílleachta óg a fágadh ag doras theach na mbocht ar 25 Feabhra 1848; tá cuntas ar ar tharla le fáil i miontuairiscí Bhord Bardachta Theach na mBocht i gCartlann an Chontae.
Daoine Nótálta.
In aice le hInis Díomáin a rugadh Brian Mac Giolla Meidhre, údar Chúirt an Mheán Oíche, agus in Inis Díomáin a fuair John Philip Holland (Seán Pilib Ó hUallacháin), príomhchumadóir fhomhuireán an lae inniu, cuid dá oideachas. 
An Ghaeilge.
Is féidir a dhéanamh amach go raibh an Ghaeilge an-láidir i gContae an Chláir san 18ú haois, agus láidir go leor anuas go dtí an Drochshaoil. Bhain canúintí an Chláir le Gaeilge Chúige Mumhan, cé go raibh rian Chonamara le haithint ar bhlas na teanga thuaidh. Bhí roinnt Gaeilgeoirí dúchais le fáil fós sa chontae sna 1940í, agus taifeadadh a gcuid cainte: tá a nglórtha i dtaisce anois i gcartlann Raidió na Gaeltachta. Níorbh í Inis Díomáin an áit dheireanach a raibh an teanga le cloisteáil i gContae an Chláir.
Leacht Uí Chonchúir. Tá Leacht Uí Chonchúir nó An Leacht suite cois farraige i gContae an Chláir, in aice le hInis Díomáin agus le Lios Ceannúir. Bhí cónaí ar 642 duine i sráidbhaile Leacht sa bhliain 2011. Is í an turasóireacht an príomhghléas beo atá ag an leathmhíle duine a chónaíonn san áit go seasta. Tá galfchúrsa ansin, chomh maith le hIonad Farraige agus Fóillíochta, áit a bhfuil linn snámha agus áiseanna eile do na turasóirí. Is féidir gléasra clársheoltóireachta a fháil ar cíos freisin. Bhí Gaoluinn ag 54.7% de dhaonra Leacht Uí Chonchúir sa bhliain 2011. 
Baile gnóthach turasóireachta is ea Leacht Uí Chonchúir, go bunúsach.
Lárionad Taighde na dTeangacha Dúchasacha (An Fhionlainn). Institiúid teangeolaíochta san Fhionlainn is ea KOTUS, nó Lárionad Taighde na dTeangacha Dúchasacha (Fionlainnis: "Kotimaisten kielten keskus", Sualainnis: "Institutet för de inhemska språken"). Is é lárionad teangeolaíochta an Stáit Fhionlannaigh é, agus é ag déanamh taighde ar an bhFionlainnis, ar an tSualainnis san Fhionlainn, ar na teangacha Laplannacha, ar theanga na nGiofóg Fionlannach agus ar theanga comharthaíochta na mbodhar. Is iad an phleanáil teanga, an fhoclóiríocht agus an chomhairleoireacht teanga na clocha is mó ar phaidrín an Lárionaid. Eisíonn an Lárionad dhá iris a thugann cuidiú agus comhairle don ghnáthléitheoir faoi úsáid cheart na dteangacha náisiúnta: "Kielikello" as Fionlainnis, agus "Språkbruk" as Sualainnis.
Máire Ní Áirne. Polaiteoir Éireannach is ea Máire Ní Áirne (; rugadh í ar 11 Márta 1953 i mBéal Átha na Sluaighe, Contae na Gaillimhe). Ba Teachta Dála í, agus bhí sí ina Tánaiste ó 26 Meitheamh, 1997 go dtí an 13 Meán Fómhair, 2006. Bhí sí ina ceannaire ar an bPáirtí Daonlathach idir 1993 agus 2006.
Brian Pádraig Ó Luineacháin. Polaiteoir Éireannach ba ea Brian Ó Luineacháin (Béarla: "Brian Lenihan") (17 Samhain, 1930 - 1 Samhain, 1995), a bhí ina bhall den pháirtí Fianna Fáil. Bhí gairm pholaitiúil fhada aige, ó 1964 go dtí a bhás i 1995. Bhí Ó Luineacháin ina sheanadóir faoi dhó, ina Thánaiste idir 1987 agus 1990, agus ina iarrthóir don thoghchán Uachtaráin na hÉireann i 1990. Fear éirimiúil, gealgháireach a raibh aithne mhaith ag an bpobal air ab ea é. 
B'as teaghlach cáiliúil polaitiúil é Ó Luineacháin. Teachtaí Dála ab ea a athair Patrick Lenihan agus a dheirfiúr Máire Uí Ruairc. Tá beirt mhac aige a bhí sa rialtas go dtí gur briseadh ar Fianna Fáil agus na Glasaigh san olltoghcháin sa bhliain 2010, Brian Óg Ó Luineacháin agus Conor Ó Luineacháin. 
Scannal.
Ba é Brian Ó Luineacháin, an Tánaiste ag an am, an t-iarrthóir a bhí ag Fianna Fáil i dtoghchán na huachtaránachta. Bhíothas cinnte ag tús an fheachtais gur aige a bheadh an bua. Bhí Ó Luineacháin i bhfad chun cinn sna pobalbhreitheanna. 
Ach ar 26 Deireadh Fómhair 1990, bhris an scannal "on mature recollection" amach. Ach thug na bréaga ó Brian Lenihan seans do Mháire Mhic Róibín (duine ón taobh amuigh ag an am). Sa deireadh, ba í Máire Mhic Róibín an chéad bhean agus an chéad iarrthóir ó Pháirtí an Lucht Oibre a bhain amach post na hUachtaránachta in Éirinn.