Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caisleán Bhaile na Manach. Tá Caisleán Bhaile na Manach suite i mbruachbhailte Bhaile Átha Cliath. 
Stair.
Sa mheánaois bhí feirm mhór timpeall ar an gcaisleán seo a bhí ag na manaigh Cistéireacha ó Mhainistir Mhuire i gcathair Bhaile Átha Cliath.
Nuair a díscaoileadh Mainistir Mhuire sa bhliain 1540 bronnadh an caisleán i mBaile na Manach ar John Travers a tháinig go hÉirinn as Corn na Breataine. Bhí Travers ina Mháistir Ordanáis agus ina Fheidhmeannach Seomra don Rí. 
Le linn ré Chromail, bronnadh an caisleán ar an nGinearál Edmund Ludlow, Máistir Eachra Chromail in Éirinn, agus duine de shínitheoirí bharántas báis Shéarlas I. 
Tá a fhios againn ó sheanphéintéireachtaí gur chaisleán mór a bhí anseo le roinnt mhaith foirgneamh ann. Tá go leor acu sin imithe le fada áfach.
Inniu.
Sa lá atá inniu ann, tá an bunteach geata fós ann le boghta mór lastuas, chomh maith le túr mór trí stór a bhí mar chuid de halla mór atá imithe le fada.
Moráltacht. Ar leibhéal bunúsach, deirtear uaireanta go mbaineann an mhoráltacht le ceart agus mícheart, le maith agus olc nó le maitheas agus olcas.  Mar sin is leis na bearta a dhéanann duine a bhaineann an mhoráltacht. Ach chun a bheith morálta dá bhrí sin, caithfear a mheas cad tá maith/ceart agus gníomhú ar an mbreithiúnas sin. Tá tionchar ar ár mbearta ag an tuiscint atá againn ar cad is moráltacht ann.
Is é is brí le bheith morálta mar sin ná an rud ceart/maith a aithint agus feidhmiú de réir an bhreithiúnais seo. Is iomaí ní a imríonn tionchar ar an duine agus é ag teacht ar bhreithiúnas. Tá cuid acu sin, is dócha, uilí go maith. Bíonn breithiúnas an-chuid daoine, mar shampla, faoi cad is maith agus olc ann faoi anáil dhlí na tíre. Ar na tionchair eile tá: tionchar an chultúir ina maireann an duine, an teaghlach inar tógadh é, a chuid oideachais, cúrsaí creidimh agus eachtraí suaithinseacha a shaoil. Tharlódh, mar shampla, go measfadh duine rud áirithe a bheith mícheart amach is amach ní hamháin toisc é a bheith mícheart i súile an dlí, i súile thraidisiún a theaghlaigh, a chultúir agus a chreidimh ach toisc chomh maith gur tharla rud éigin dó féin
Aibíocht na moráltachta.
Baineann aibíocht na moráltachta le tuiscint an duine ar a chuid roghanna agus a chuid gníomhartha – ina leith féin agus i leith daoine eile. Bíonn tuiscint ag an duine atá aibí i dtéarmaí moráltachta ar a fhreagracht ina leith féin agus i leith na ndreamanna a bhfuil baint aige leo. 
Is mó an tionchar ar an moráltacht a bhíonn ag cúrsaí intreacha (e.g. tuairimí pearsanta, creideamh reiligiúnach, agus an tábhacht a bhaineann le caidreamh le Dia agus le daoine eile) seachas ag cúrsaí seachtracha (e.g. luach saothair/pionós nó moladh/cáineadh).
Is mó gur mothálacht mhorálta seachas rialacha a chomhlíonadh atá i gceist sa mhoráltacht – “Cén bealach is fearr atá ann dom chun maireachtáil sa saol seo, agus caidreamh a dhéanamh le daoine eile?”
Gliwice. Cathair sa tSiléis Uachtarach é Gliwice (Gearmáinis: "Gleiwitz"), agus é suite faoi 25 ciliméadair de Katowice, príomhchathair an réigiúin Shiléisigh. Bhí cónaí ar 177,049 duine sa chathair sa bhliain 2020.
Ionsaithe antraisc (SAM, 2001). Tharla ionsaithe antraisc sna Stáit Aontaithe i rith an fhómhair 2001. Ar 18 Meán Fómhair 2001, seachtain amháin i ndiaidh na n-ionsaithe 9/11, seoladh litreacha amach ina raibh antrasc ann, agus an teachtaireacht, "DEATH TO AMERICA, DEATH TO ISRAEL, ALLAH IS GREAT", srl. 
Na litreacha.
Seoladh litreacha le antrasc i mí Meán Fómhair agus ar an 5 agus 9 Deireadh Fómhair. Ar 21 Deireadh Fómhair 2001, bhásaigh an tríú duine sna Stáit Aontaithe de bharr na litreacha. Fuair cúigear bás in iomlán le linn na tréimhse seo (beirt Seanadóirí san áireamh) agus thit i bhfad níos mó tinn. 
Níos déanaí, bhí litreacha bréige eile seolta ach ní raibh aon dochar iontu. Ach mhúscail siad imní i measc an phobail, agus taom sceimhle fiú.
Iarmhairtí.
Tamall i ndiaidh 9/11, chuir scéala an antraisc scanradh ar go leor daoine sna Stáit Aontaithe ag an am. Bhí Meiriceá dulta i dtaithí ar dhrochscéalta - an 11 Meán Fómhair, na hionsaithe antraisc, caint faoi ionsaithe eile sceimhlitheoireachta, agus caint faoi chogadh thar lear (san Afganastáin agus san Iaráic). 
Chuir na meáin go mór leis an sceon lena dtuairisceoireacht éigrinn. Ba neamartach an mhaise dóibh scéalta a scaipeadh gan tabhairt le fios nach raibh iontu ach ráflaí. 
Mar sin bhíothas scanraithe mar gheall ar na litreacha tamall maith fada. Le linn an ama seo, rinne an tUachtarán Bush an cinneadh chun ionradh a dhéanamh ar an Afganastáin.
Eolaí ar mire.
Eolaí san United States Army Medical Research Institute of Infectious Diseases (USAMRIID), Fort Detrick, Maryland, a bhí freagrach as na hionsaithe, is cosúil. an t-ainm a bhí air agus bhí meabhairghalar air, is cosúil. Bhí an cás á fhiosrú fós sa bhliain 2008 nuair a chuir Ivins lámh ina bhás féin.
Ráth na hEaragaile. Is ráth nó lios agus Séadchomhartha Náisiúnta é Ráth na hEaragaile, (Béarla:"Errigal Ringfort" nó "Fort William"), atá lonnaithe i gContae an Chabháin, Éire.
Mainistir Fhearna. Sa bhliain 1162, bhunaigh Diarmait Mac Murchada mainistir nua Agaistíneach i bhFearna, Mainistir Fhearna. Níl ach cuid den séipéal agus den saingeal boghtach ina seasamh inniu.
Ar chúl an tsaingil tá sacraistí beag, áit a mbíodh éadaí agus soithí beannaithe á gcoinneáil. Téann staighre suas ón sacraistí chuig seomra an tsacraisteora ar an gcéad urlár. Is í an ghné is neamhghnáiche ná an clogás ar thaobh thiar an tséipéil. 
Tá bonn cearnógach faoin gclogás, ach tá an chuid thuas den túr cruinn agus níos cosúlaí le clogáis eile atá le feiceáil ag suíomhanna eile séipéal.
Sintashta. Láithreán seandálaíochta is ea Sintashta (Rúisis Синташта́) agus é suite in Chelyabinsk Oblast sa Rúis. Tá iarsmaí lonnaíochta daingnithe ann a bhaineann leis an gCré-umhaois, c. 2800-1600 RCh agus is é láithreán cineáil an chultúir Sintashta é.
Suíomh.
Tá Sintashta le fáil ar an steip Eoráiseach díreach soir ó Shléibhte na hÚraile. Ainmnítear an laithreán as Abhainn Sintashta, craobh-abhainn de chuid an Tobol. D’athraigh srutha na habhann le himeacht aimsire agus scriosadh leath an láithreáin dá bharr; tá teach is tríocha ar marthain fós as caoga nó seasca a bhí ann roimhe seo. 
Bhí tithe dronuilleogacha ann agus iad leagtha amach mar fháinne a bhí 140 m trasna agus múr cré ina thimpeall a bhí daingnithe le hadhmad, túir gheata aige agus díog dhomhain laistigh ann. Ní bhfuarthas riamh roimhe sin daingnithe a bhí chomh mór leo siúd a fuarthas in Sintashta agus i lonnaíochtaí eile dá leithéid i réigiún na steipeanna. Tá fianaise ann go raibh copar agus cré-umha á ndéanamh i ngach teach a tochlaíodh in Sintashta, rud nach bhfuarthas a leithéid roimhe sin sa steip. Chuaigh earraí luatha criadóireachta ón gcultúr Abashevo i bhfeidhm ar earraí criadóireachta Sintashta. 
Is léir ó iarsmaí seandálaíochta i léaslíne a bhaineann leis an ré úd gur comhshamhlaíodh a lán treibheanna i réigiún na hÚraile, agus is dócha nár chóir Sintashta a lua le foinse Airianach amháin.
Fuarthas cúig reilig ar an láithreán agus daichead uaigh sa cheann ba mhó. Bhí roinnt carbad ann – cuid de na carbaid is sine ar domhan - agus fuarthas capaill a maraíodh mar íobairt, suas le hochtar in uaigh amháin. Bhí airm chloiche, chopair agus cré-umha ann, agus ornáidí óir agus airgid. 
Léiríonn dátú radacarbóin gur mhair an lonnaíocht agus na reiligí os cionn míle bliain, rud a thugann le fios go raibh lonnaíocht níos luaithe ann a bhain leis an gcultúr Poltavka. Ach baineann formhór na ndátaí leis an tréimhse 1800-2100 RCh, rud a thaispeánann achar áitrithe atá ag teacht le háiteanna eile de chuid an chultúir.
Liam Lawlor. Ba iar-theachta Dála Fhianna Fáil é Liam Lawlor (), (rugadh i mBaile Átha Cliath 1945 - Moscó 22 Deireadh Fómhair 2005). Tharraing Lawlor conspóid lena bheo agus lena mharbh. Fuair sé breabanna ó fhorbróirí réadmhaoine nuair a bhí sé ina TD. 
Saol.
Rugadh Lawlor sa bhliain 1945, tógadh i gCromghlinn i mBaile Átha Cliath. Bhí sé ina mhac léinn ag Synge Street CBS agus ansin DIT (Ollscoil Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath). 
Nuair a bhí Lawlor níos óige, ba é iománaíocht an spórt is fearr leis. Bhí sé ar an foirne mionúr Bhaile Átha Cliath agus foireann Laighean. I ndiaidh na céime chuaigh sé leis an gcuisniú gnó, bhí sé ina bhainisteoir ann níos déanaí.
Toghadh Lalor ina Theachta Dála don chéad uair i 1977 don dáilcheantar Bhaile Átha Cliath Thiar. 
Conspóidí.
Bhí Lawlor an-mhór leis na forbróirí réadmhaoine i mBailte Átha Cliath idir na 1970idí-1990idí Tharraing an caidreamh sin conspóid ar an TD níos déanaí nuair a ghlac Liam Lawlor le breabanna.. Ba mhór an éadáil é do na forbróirí réadmhaoine nuair a bhí talamh zónáilte faoi choinne forbraíochta i gContae Bhaile Átha Cliath. "Ar bhonn áitiúil, thug comhairleoirí áirithe droim láimhe do mhianta na ndaoine a thogh iad nuair a rinne siad athchriosú ar thalamh ghlas ar mhaithe le tríocha bonn airgid. Ba mhó an masla dár bpobal tacaíochta é nuair a cumadh bréaga áiféiseacha faoin airgead a tugadh dóibh." 
I measc na leabhar ba mhó díol in Éirinn in 2002, bhí tuarascáil eatramhach an Bhreithimh Flood (agus Mahon), ar díoladh breis agus 25,000 cóip di. Dhamnaigh an tuarascáil Lawlor. De réir na tuarascála seo, ghlacadh na mílte punt ó thógálaithe ar nós Mr Bailey, Mr Brennan agus Mr McGowan. Cuireadh Lawlor i bpríosún trí huaire (Eanáir 2001, Eanáir 2002 agus Feabhra 2002) de bharr díspeagadh cúirte agus comhcheilg leis an dlí a chur as a riocht.
Níor sheas Lawlor san olltoghchán i 2002 mar gheall ar a chuid fadhbanna leis an mbinse fiosrúcháin Flood (Mahon níos déanaí) agus na tréimhsí a chaith sé i bpríosún.
Bhí 'rath fáistine' ag Bertie Ahern leis na caiple [d'éirigh Ahern as mar Thaoiseach sa bhliain 2008].
Bás.
Bhí Lawlor ar thuras gnó sa Rúis. Bhí sé ann chun beart réadmhaoine, de shaghas éigin, a dhéanamh le forbróir réadmhaoine Rúiseach. Thug an forbróir carr agus chauffeur do Lalor, a chur roimhe ag aerfort Moscó.
Maraíodh Lawlor i dtimpiste bóthair ar an M10, idir an t-aerfort agus an t-ostán Marriott i Moscó ar 20 Deireadh Fómhair 2005. Bhí sé in éineacht lena aistritheoir, bean 29 bliain d'aois, a tháinig slán as an timpiste. Maraíodh an chauffeur ag an am céanna.
Fuair Lawlor bás agus gan pingin ina phóca.
Caisleán Charraig Fhearghais. Caisleán de chuid an 12ú haois atá suite i gContae Aontroma in Éirinn is ea Caisleán Charraig Fhearghais. 
Stair.
Tháinig an Normannach mór le rá John de Courcy go Cúige Uladh sa bhliain 1177, agus thosaigh sé a thógáil an chaisleáin seo go luath ina dhiaidh sin. Thóg de Courcy roinnt mhaith caisleán le muintir na tíre a choinneáil faoi smacht. Is iad Caisleán Charraig Fhearghais agus Caisleán Dhún Droma an dá cheann is mó. 
Ag an am chéanna, bhí comhaontas ag de Courcy leis an tuath a dtugtar Ulaidh orthu. Mar ba nós lena gcuid ríthe, phós sé Affreca, iníon rí Mhanann.
Iarsmalann.
Tá Caisleán Charraig Fhearghais oscailte don phobal.
Abairt (teangeolaíocht). Focail i ndiaidh a chéile a dhéanann ráiteas iomlán is ea abairt (mar shampla, 'tá siad ag teacht', 'fág ansin é', 'cá bhfuil siad anois?' agus mar sin de).
Caisleán Anraí Aimhréidh. Tá Caisleán Anraí Aimhréidh (Béarla: "Harry Avery's Castle") suite "circa" 800 méadar (leathmhíle) siar ó dheas ó Bhaile Úr an Stíobhardaigh (Béarla: "Newtownstewart"), i gContae Thír Eoghain, Éire. Is sampla neamhchoitianta é de chaisleán cloiche a thóg taoiseach Ghaelach in Ultaibh, cé go bhfuil a bhunús agus a stair neamhchinnte.
Tá baint aige le hAnraí Aimhréidh Ó Néill (d'éag 1392) agus ainmníodh ina dhiaidh é. Luadh bás Anraí Aimhréidh in Annála na gCeithre Máistrí (M1392.1):
"Enrí Aimhreidh mac Neill Móir Uí Néill rioghdamhna Cenél n-Eoghain, &amp; degh-adhbhar aird-righ Erenn do chert, d'uaisle, &amp; d'einech d'écc, fo fhel Brénoinn iar m-buaidh n-ongtha, &amp; n-aithrighe."
Tá sé suite i mbaile fearainn Pháirc na bhFianna Uachtaracha nó Úra, i gceantar Chomhairle Chathair Dhoire agus Cheantar an tSratha Báin, ag eangach thagartha H3915 8527. Is Séadchomhartha Cúraim Stáit (Béarla: "State Care Monument") iad iarsmaí an chaisleáin, faoi Ghníomhaireacht Comhshaoil Thuaisceart Éireann.
Andrew Graham (réalteolaí). Réalteolaí Éireannach agus fionnachtaí an astaróidigh 9 Metis ab ea Andrew Graham (8 Aibreán 1815 - 5 Samhain 1908), a rugadh i gContae Fhear Manach Baile an Irbhinigh, Éire. 
Réalteolaí ag Réadlann Mharcréidh, Contae Shligigh.
Sa bhliain 1842 ceapadh Graham chun oibre i Réadlann Mharcréidh i gContae Shligigh in Ultaibh. Bhunaigh an Coirnéal Edward Cooper (1798-1863) an réadlann sa bhliain 1830, mar institiúid phríobháideach ar a eastát tuaithe. Chuir Cooper gléasanna réalteolaíochta den scoth ar fáil dó. Bhí Graham ina bhreathnadóir fuinniúil ag Marcréidh. 
D’aimsigh Graham an t-astaróideach 9 Metis ó Mharcréidh an 25 Aibreán 1848 agus é ag breathnú le teileascóp leathanréimse le chró 3 orlach a mhonaraigh an ionstraimeoir Gearmánach Ertel. 
Ní raibh ach ocht mionphláinéad ar eolas roimh sin, agus fuarthas na chéad ceithre cinn sa tréimhse 1801-1807, agus dá bhrí sin tharraing fionnachtain Ghraham aird nach beag. Lig a chumas matamaiticiúil dó fithis an mhionphláinéid a ríomh agus a shuíomh dealraitheach a thuar don am atá le teacht, lena n-áirítear éifeachtaí imtharraingthe pláinéid ar a bhfithis timpeall na Gréine.
D'oibrigh Graham ina dhiaidh sin ar an Chatalóg Mharcréidh, a chuimsigh breathnuithe ar thart ar seasca míle réalta ar an éiclipteach a tógadh idir 8 Lúnasa 1848 agus 27 Márta 1856, agus a foilsíodh i gceithre imleabhar sna blianta 1851, 1853, 1854 agus 1856 faoi seach. Agus é ag obair air seo, d’fhorbair sé an microméadar barra cearnach, a mhéadaigh go mór an éifeachtúlacht maidir le suíomhanna (dronairde agus diallas) réada neamhaí a chinneadh. Le linn dó a bheith ag obair air seo, d’fhorbair sé an microméadar barra cearnach, a mhéadaigh go mór an éifeachtúlacht maidir le suíomhanna (dronairde agus diallais) réada neamhaí a chinneadh. 
Ríomh Graham fithisí líon mór cóiméad. D'úsáideadh iad seo i leabhar a fhostóra "Cometic Orbits".
D'éirigh Graham as a phost i Réadlann Mharcréidh agus thosaigh sé ag obair i gCambridge i Márta 1864.
Cúntóir ag Réadlann Cambridge.
D'oibrigh Graham mar Chéad Chúntóir ag Réadlann Cambridge, Sasana, ó 1864 go 1903. 
D’oibrigh sé ansin ar Chatalóg 'Cambridge Zone', ionchur na Faireachlainne le catalóg na réaltaí níos gile ná an mhéadaíocht 9.5, a d’eagraigh an Astronomische Gesellschaft sa Ghearmáin. Leathnú ar a chuid oibre ag Réadlann Mharcréidh ab ea é seo ar go leor bealaí, ach do réaltaí achar fada ó thuaidh ón éiclipteach. Foilsíodh an chatalóg de 14,464 réalta idir díochlaontaí 24 ° agus 31 ° ó thuaidh sa bhliain 1897.
Abhantrach draenála. An talamh a shileann abhainn is ea abhantrach, mar shampla abhantrach na hAmasóine. Abhantrach draenála go ginearálta is ea an talamh a shileann uisce (i loch, portach, abhainn srl).
Dí-eaglaiseachas. Baineann dí-eaglaiseachas (nó tuatachas) leis an tuairim gur féidir dul chun cinn na sibhialtachta a mheas bunaithe ar an méid saoirse atá bainte amach ag pobail éagsúla ó phatrúin chreidimh reiligiúnacha agus ó phatrúin bhaothchreidimh.
Tá bunús an tuatachais le fáil go hindíreach in éirí an daonnachais thuata i rith na hAthbheochana. Tá dlúthbhaint áfach ag saothrú an tuatachais le forbairt na n-eolaíochtaí turgnamhaíocha sa seachtú agus san ochtú aois déag agus teacht chun cinn iarmhartach an chultúir phosaitívigh a shéanann eiseadh an ní nach féidir a áireamh taobh istigh de theorainneacha an tomhais eolaíochtúil. 
Ní hionann agus an focal is neodraí ‘tuathú’ is é an dearcadh a chuirtear in iúl le tuatachas gur féidir dul chun cinn na sibhialtachta a thomhas óna mhéid is féidir leis na comhthionóil iad féin a shaoradh ó gach pátrún creidimh reiligiúnda / baothchreidmheach. 
Ón bpeirspictíocht Chríostúil idé-eolaíocht thacair é an tuatachas a áiríonn cultúr ‘an domhain seo’ agus ábharach agus a shéanann eiseadh aon toise tharchéimnithigh agus / nó spioradálta don chomhall daonna.
Prótalú. Prótalú ("protolysis" an téarma Béarla) a bheidh ann má fhágann ian deimhneach hidrigine, nó prótón, H+, an móilín aigéid agus móilín bunata ag glacadh leis. D'fhéadfá a rá gur malairt ainm é ar imoibriú an aigéid leis an mbun, más é sainmhíniú Brønsted agus Lowry ar an aigéad agus ar an mbun a úsáidtear. 
H2SO4 + NH3 -&gt; HSO4- + NH4+
Prótalú an aigéid shulfaraigh agus é ag imoibriú le hamóinia. Ian hiodrasulfáite agus ian amóiniam is torthaí don imoibriú seo.
"Uathphrótalú" atá i gceist, má tá substaint amfaiteireach againn, is é sin substaint ar féidir léi páirt an aigéid "agus" an bhuin a dhéanamh, agus móilín amháin ag tabhairt prótóin ar iasacht do mhóilín eile ar an dóigh seo.
2H2O -&gt; H3O+ + OH-
Uathphrótalú an uisce: is iad an t-ian ocsóiniam (hiodrocsóiniam) agus an t-ian hiodrocsaíde is torthaí don imoibriú seo.
James Michael Tyler. B'aisteoir Meiriceánach é James Michael Tyler. Rugadh é i Greenwood, Mississippi ar 28 Bealtaine 1962. Bhí cáil bainte amach aige mar an gcarachtar Gunther ar an gclár teilifíse Friends. Diagnóisíodh go raibh ailse phróstataigh air i 2018. Fuair sé bás ar 24 Deireadh Fómhair 2021 .
Saol Pearsanta.
Phós sé Barbara Chadsey i 1995. Scar siad i 2003 agus fuair siad colscaradh i 2014. Phós sé arís lé Jennifer Carno i 2017.
The Witch. Is scannán uafáis síceolaíoch seanré ón mbliain 2015 é The Witch (Gaeilge: "An Chailleach"). Robert Eggers a scríobh agus a stiúraigh agus b'é a chéad scannán a raibh sé ina stiúrthóir air. Sna príomhpháirteanna tá Anya Taylor-Joy (a céad uair di a bheith i scannán), Ralph Ineson agus Kate Dickie agus Harvey Scrimshaw agus Ellie Grainger agus Lucas Dawson. Sna 1630dí atá an scéal suite, agus leanann sé teaghlach Piúratánach a bhuaileann le fórsaí an oilc sa choill taobh thall dá bhfeirm i Sasana Nua.
Cill Chrócháin. Is sráidbhaile é Cill Chrócháin (Béarla: "Kilcrohane") i gContae Chorcaí, Éire. Is é an sráidbhaile deireanach é ar Rinn Mhuintir Bháire i ndiaidh Dhúrais agus Áth an Chiste. Tá Cill Chrócháin suite faoi 'Scáth Shuí Finn' (an cnoc is airde sa cheantar) agus tá sí gar don Chathair, sliabh eile freisin]]. Tá an sráidbhaile suite os cionn Bhá Dhún Mánais .
Cróchán an duine.
Níl mórán ar eolas faoi Chróchán, ach amháin go ndeirtear go raibh sé ina chónaí timpeall aimsir Naomh Pádraig (lár an 5ú haois). Creideann daoine áirithe gur as Contae Chiarraí é, in aice le Cathair Dónall áit a bhfuil dhá eaglais scriosta ainmnithe ina dhiaidh agus sráidbhaile darb ainm Cill Chrócháin freisin.
Barrfheabhsú tiomsaitheora (ríomheolaíocht). Cláir ar féidir iad a shonrú le gnéithe áirithe de thiomsú a rialú is ea barrfheabhsú tiomsaitheora. 
Féadann roghanna tiomsaitheora nádúr an mhodúil lódála a ghineann an tiomsaitheoir a rialú, mar aon leis na cineálacha aschuir phriontáilte atá le soláthar, nó úsáid éifeachtach an tiomsaitheora, agus ceann scríbe teachtaireachtaí earráide, srl.
Adhradh (reiligiún). Eispéireas uilechoiteann is ea an t-adhradh lena dtugann daoine aonair agus pobail chreidmheach moladh agus buíochas agus onóir agus aitheantas do neach tarchéimnitheach, ón saol eile de ghnáth. De ghnáth, mar fhoirm, bíonn briathra, ceol, gluaiseacht chorpartha nó rinnfheitheamh tostach i gceist.  Tugtar deis do phobal na gcreidmheach teacht le chéile de ghnáth agus a bhféiniúlacht a cheiliúradh.
R. A. Stewart Macalister. Seandálaí agus scoláire Gaeilge ba ea Robert Alexander Stewart Macalister (8ú Iúil 1870 – 26ú Aibreán 1950).
Beatha.
Rugadh Macalister i mBaile Átha Cliath, mac le Alexander Macalister, ina Ollamh Zó-eolaíochta, ag Coláiste na hOllscoile Bhaile Átha Cliath. Sa bhliain 1883, ceartóidh a athair ina ollamh anatomy ag Cambridge University. Cuireadh oideachas ar Robert ag The Perse School, agus ansin ag Cambridge.
Bhí suim aige ar dtús i seandálaíocht na hÉireann, ach níos deireanaí, d'éirigh sé an-tógtha le seandálaíocht bíobalta. I dteannta le Frederick J. Bliss, thocail sé roinnt bailte i gceantar Shephelah sa Phalaistín ón mbliain 1898 go dtí 1900. Bunaithe ar obair Flinders Petrie sa réimse srathagrafaíochta, d'fhorbair siad croineolaíocht don cheantar ag baint leasa as saintréitheacht cheirmeach. Tar éis de Bhliss dul ar scor, d'éirigh Macalister ina stiúrthóir tochailte ar son an Palestine Exploration Fund (PEF) sa bhliain 1901.
Ón mbliain 1902 go dtí 1909 bhí sé freagrach as tochailtí ag Gezer, díreach taobh thiar de Iarúsailéim, ar cheann desna tochailtí eolaíocha is mó sa cheantar. Fuarthas ann sampla an-luath d'fhéilire Eabhraise, Féilire Gezer.
Sa bhliain 1909, ceapadh Macalister ina ollamh le Seandálaíocht Cheilteach ag Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, áit a mhuin sé go dtí go ndeachaigh sé ar scoir sa bhliain 1943. Rinne sé obair ag Cnoc na Teamhrach agus bhí sé ina eagarthóir de chatalóg d'inscríbhinní oghaim ón mBreatain agus ón Éirinn. I dteannta sin, d'aistrigh sé seanscéalta ón mbunGhaeilge go Béarla, in úsáid go forleathan fós inniu. Toghadh é mar bhall d'Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 1910 agus bhí sé ina uachtarán ann ón mbliain 1926 go dtí 1931. He was also president of the Royal Society of Antiquaries of Ireland from 1924 to 1928.
Adhlacadh é san Ascension Parish Burial Ground, Cambridge, i dteannta lena bhean chéile, Margaret A. M. Macalister.
Néstor Kirchner. Bhí Néstor Kirchner (25 Feabhra 1950 – 27 Deireadh Fómhair 2010) ina iar-Uachtarán ar an Airgintín agus ina dhlíodóir.
Saol.
Agus é ina neach léinn dlí in Ollscoil Náisiúnta de La Plata, bhuail sé le Cristina Fernández agus phós sé í.
Polaitíocht.
Tar éis dó a chéim a bhaint amach, chuir sé comhlacht dlí ar bun sa Phatagóin, a réigiún dúchais (chuaigh a bhean chéile isteach sa chomhlacht sa bhliain 1979.) Cé go raibh sé ag tacú Perón ón am a bhí é ina mhac léinn (agus go raibh sé ceangailte ar feadh tamaill le hantoiscigh den eite chlé sa ghluaiseacht) cuireadh fímíneacht ina leith ní ba dhéanaí, nuair a rinne sé ceann dá thosaíochtaí polaitiúla den fhreagracht as na coireanna a rinneadh faoin deachtóireacht mhíleata a bhí i gcumhacht san Airgintín ó 1976 go 1983, toisc nár tuairiscíodh go ndearna sé faic i gcoinne na deachtóireacht mar dhlíodóir agus toisc go raibh sé ag iarraidh an réimeas agus na peronistas a chur i gcomhghuaillíocht lena chéile.
Nuair a tháinig an daonlathas ar ais, chuaigh Kirchner leis an bpolaitíocht, ar son na peronistas. Bhí sé ina mhéara ar Río Gallegos (1987-91) agus ina ghobharnóir ar Santa Cruz (1991-2003).
Uachtarán.
Bhí Kirchner ina Uachtarán ar an Airgintín ó 2002 go dtí 2007.
Le linn dó a bheith ina Uachtarán, chuir sé roinnt breithiúna as oifig, a ceapadh ag rialtais a bhí ann roimhe sin ar fhorais pholaitiúla amháin agus nach raibh meas an phobail orthu. Chuir sé atheagar ar an gcóras le haghaidh na breithiúna a cheapadh, i dtreo na trédhearcachta. Ina theannta sin, cheap sé roinnt breithiúna a bhí réasúnta liobrálach, an chéad bheirt bhan a ceapadh ar an gCúirt Ceartais Uachtarach san áireamh. 
Mar sin féin, dúirt lucht cáinte rialtas Kirchner nár thug sé aon aird riamh ar bhreithiúnais nár oir dó ó thaobh na polaitíochta de, in ainneoin an chuma seo ar athchóiriú.
Chomh maith leis sin, bhí Kirchner ag brú go gcuirfí an dlí a chur ar dhaoine a rinne coireanna thar ceann na deachtóireachta míleata; chuir an Chomhdháil dlíthe a chuir bac air sin ar neamhní agus dearbhaigh an Chúirt Ceartais Uachtarach go raibh siad in aghaidh an bhunreachta. Ag an am céanna, shéan sé go raibh na rudaí a rinne treallchogaithe in aghaidh an réimeis inchurtha lena chuid coireanna féin.
Roghnaigh Kirchner gan seasamh i dtoghchán uachtaránachta 2007 ach bhí an-tionchar aige fós le linn na chéad trí bliana a raibh a bhean chéile ina huachtarán. Bhí sé ina Ard-Rúnaí ar Aontas Náisiún Mheiriceá Theas ó Bhealtaine 2010 go dtí go bhfuair sé bás.
Bás.
Fuair Néstor Kirchner bás tobann de bharr taom croí ar 27 Deireadh Fómhair 2010.
Bhí Cristina Fernández ina hUachtarán ar an Airgintín, i gcomharbacht Nestor, idir 2007 agus 2015 agus tá sí ina Leas-Uachtarán ar an Airgintín ó Dheireadh Fómhair 2019. Meastar go forleathan gur gur chor cinniúnach é a bhás i seasamh polaitíochta a bhean chéile, i dtreo ní ba thiarnúla agus ní ba phobalaí.
Dlí sibhialta (dlí coiteann). An corpas dlí a bhíonn ag tír agus a bhaineann le cearta saoránach is ea dlí sibhialta (sna dlínsí ina bhfuil an Dlí Coiteann i bhfeidhm).  Baineann na dlíthe sin le coimhlintí príobháideacha idir daoine nó eagraíochtaí, seachas le cúiseanna coiriúla.