Trelis/gawiki huggingface dataset:
Leitir Ceanainn. Is í Leitir Ceanainn ("Letterkenny" as Béarla) an baile is mó i gContae Dhún na nGall. Tá an baile suite ar bhruacha an tSúiligh agus ag ceann Loch Súilí, an loch mara a ritheann an abhainn sin isteach inti. Croílár geilleagrach d'iarthuaisceart na hÉireann atá inti, in éineacht le Doire Cholm Cille.
Thosaigh Leitir Ceanainn a saol mar bhaile margaidh ag tús na 17ú haoise, le linn Phlandáil Uladh. Tráth dá raibh, bhí caisleán ina sheasamh san áit ina bhfuil Ardeaglais Naomh Adhamhnán agus Naomh Colm Cille ina seasamh inniu. Tá príomh-institiúd tríú leibhéil an chontae, Ollscoil Teicneolaíochta an Atlantaigh nó OTA (), lonnaithe sa bhaile, chomh maith le Coláiste Naomh Adhamhnán; stiúideonna Highland Radio, príomhstáisiún raidió an chontae; agus teampall Hiondúch. Tá cáil ar an bhaile as a saol oíche, agus daoine móra idirnáisiúnta ag teacht go rialta go háiteanna ar nós "Club Voodoo", "The Grill", agus "The Pulse". San "Aura Complex", atá i ngar le Páirc Uí Domhnaill, tá linn snámha de chaighdeán Oilimpeach, agus raon lúthchleasaíochta Danny McDaid. Is i Leitir Ceanainn a leaindeáil Wolfe Tone, agus a gabhadh é, nuair a tháinig sé go hÉirinn i 1798. 
Sa bhliain 2016, bhí 19,274 dhuine ina gcónaí i Leitir Ceanainn, ar fud achair 15.5km². Bhí an baile ar an 23ú baile is mó i bPoblacht na hÉireann.
Teangacha.
Bhí 7,060 daoine ábalta Gaeilge a labhairt.
Labhair 569 (3.1% don daonra) Gaeilge taobh amuigh den chóras oideachas. Labhair 2,952 daoine teanga eile seachas Béarla nó Gaeilge sa bhaile. Ba í an Pholainnis an teanga iasachta ba mhó cainteoirí, agus 942 cainteoirí aici.
Déimeagrafaic.
Ainneoin go raibh traidisiún fada eisimirce ag an bhaile go dtí na 1990aidí, is glanimirce dheimhneach a bhíonn de ghnáth ag an bhaile sna laethanta atá inniu, cuid mhaith de dhaoine as Eoraip an Oirthir, an Afraic, agus an Áise i measc na ndaoine atá tagtha. Feictear é seo sa mhéid shuntasach de shiopaí agus bialanna de chultúir éagsúla, bialanna Síneacha agus Indiacha ina measc, chomh maith le siopaí speisialaithe á rith ag na comhphobail Afracacha, Áiseacha, Meiriceánacha Theas, agus Oir-Eorpacha. Tá teampall Hiondúch ag an bhaile fosta, rud atá neamhchoitianta in Éirinn.
Saorstát Éireann. Is é Saorstát Éireann an stát a bunaíodh i sé chontae fichead na hÉireann, ar an 6 Nollaig 1922, i ndiaidh shíniú an Chonartha Angla-Éireannaigh. Mhair an Saorstát go dtí gur tháinig Bunreacht na hÉireann i bhfeidhm sa bhliain 1937.
Bunreacht.
Bhí rí Shasana ina cheann stáit ar an Saorstát, agus Seanascal Shaorstát Éireann ina ionadaí aige sa stát. Chaithfeadh na Teachtaí Dála móid dílseachta a mhionnú don Rí sula nglacfaidís a suíocháin sa Dáil.
Stair.
Ar an 6 Nollaig 1922, ghlac an rialtas le forálacha an Chonartha Angla-Éireannaigh agus rinneadh tiarnas de chuid Impireacht na Breataine d’Éirinn go hoifigiúil. Ceaptar LT Mac Cosgair ina Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann. 
Cé go raibh stádas an Tiarnais ag an Saorstát, bhí níos mó saoirse aige ná ag na Tiarnais eile. Éireannach ab ea an Seanascal, ach muintir isteach ab ea na Gobharnóirí Ginearálta sna tiarnais eile, fir uaisle Ghallda ón mBreatain Mhór de ghnáth. 
Theastaigh ó na hÉireannaigh poblacht a chur ar bun mar sin féin, agus rinne rialtas an tSaorstáit a ndícheall leis an gcuspóir sin a bhaint amach seachas cogadh nua a tharraingt anuas ar an tír. 
Sa bhliain 1931, d'achtaigh Parlaimint na Ríochta Aontaithe an reacht ar ar tugadh Reacht Westminster; bhí na tiarnais éagsúla a gcuid dlíthe féin a reachtú beag beann ar an mBreatain Mhór. 
Ghlac lucht rialtais na hÉireann buntáiste ar an reacht seo lena mbunreacht féin a chur i bhfeidhm, Bunreacht na hÉireann, sa bhliain 1937.
David Lloyd George. Státaire Briotanach ab ea David Lloyd George, an Chéad Iarla Lloyd-George Dhwyfor, OM, PC (17 Eanáir 1863 – 26 Márta 1945). 
B'eisean an Príomh-Aire Liobrálach deireanach ar an Ríocht Aontaithe, ó 1916 - 1922, an t-aon Phríomh-aire ar an Ríocht Aontaithe, as an mBreatain Bheag agus an t-aon aturnae riamh go nuige seo a ndearnadh Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe de.
Tugadh "The Welsh Wizard" (Draoi na Breataine Bige) air mar gheall ar a chumas mar pholaiteoir.
Saol.
Rugadh David Lloyd George 17 Eanáir 1863 i dteaghlach ina labhraítí an Bhreatnais. 
Dlí.
Tar éis dó cáiliú mar aturnae sa bhliain 1884, tharraing Lloyd George aird an phobail go tapa, go háirithe mar chosantóir do chearta na Neamhaontach. 
Lean sé ag dlíodóireacht ar feadh blianta fada i ndiaidh an chéad uair a toghadh é, i ndiaidh na bliana 1897 i gcomhpháirtíocht le Arthur Rhys Roberts. 
'Sé Lloyd George an t-aon aturnae riamh a ndearnadh Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe de is ea é, in ainneoin an iliomad abhcóidí a fuair an post. Agus é ag scríobh thar ceann an Law Society Gazette, bhreathnaigh Michael Cross ar roinnt buaicphointí i saol oibre Lloyd George mar dhlíodóir. 
Polaitíocht.
Toghadh chun Theach na dTeachtaí den chéad uair é sa bhliain 1890, 
Seansailéir an Státchiste (1908-15) agus Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (1916-22) ab ea é. 
Bhí Lloyd George mar cheartlár an Conradh Versailles tar éis an Chéid Chogaidh Dhomhanda. 
Shínigh Lloyd George an Conradh Angla-Éireannach ar an 6 Nollaig 1921.  Ach ar 22 Meitheamh 1922, scaoileadh marbh n Marascail Machaire Henry Wilson, ar leac a dhorais féin i lár Londain. Bhí Wilson ina chomhairleoir slándála do Phríomh-Aire Tuaisceart Éireann, James Craig ag an am céanna. 
Bhí David Lloyd George den tuairim gur poblachtánaigh frith-Chonartha ba chúis leis an marú. Mar thoradh, chuir Rialtas na Breataine brú ar an gCoileánach ionsaí a dhéanamh ar na Ceithre Cúirteanna.
Bás.
Tháinig ailse phutóige ar David Lloyd George, D’éag sé ar 26 Márta 1945 i Llanystumdwy, Gwynedd, Bá Ceredigion.
Lá na nAithreacha. Is lá saoire é Lá na nAithreacha chun Aithreacht agus aithreacha a cheiliúradh, sa dóigh is a cheiliúrann Lá na Máithreacha Máithreacht. Titeann Lá na nAithreacha ar an tríú Domhnach de mhí an Mheithimh in Éirinn agus sa Bhreatain.
Tugtar bronntanais mar aon le hearraí crua agus uirlisí d'aithreacha ar fud an domhain ar an lá sin.
Stair.
I Stáit Aontaithe Mheiriceá, ba í an Bhean Sonora Smart Dodd an duine a chuir tús le Lá na nAithreacha. Bhí a hathair ina sheansaighdiúir sa Chogadh Cathartha Mheiriceá, William Jackson Smart. B'fhear é a thóg seisear páiste agus é ina thuismitheoir aonair i Spokane, Washington. Tugadh spreagadh di ó iarracht Anna Jarvis chun tús a chur le Lá na Máithreacha. 
Cé gur mhol sí an 5 Meitheamh ar dtús, cothrom lae báis a hathar, níor thug sí go leor ama do na heagraithe socruithe a dhéanamh, agus cuireadh an ceiliúradh ar ceal go dtí an tríú Domhnach i Mí an Mheithimh. Tugadh tacaíocht neamhoifigiúil ó dhaoine mar aon le William Jennings Bryan caol díreach.
Cé go ndearna Lyndon Johnson lá saoire de Lá na nAithreacha, sa bhliain 1966, níor aithníodh an saoire go hoifigiúil go dtí go raibh Richard Nixon ina uachtarán sa bhliain 1972.
Liam Tomás Mac Cosgair. Ba é Liam Tomás Mac Cosgair (6 Meitheamh 1880 – 16 Samhain 1965) an chéad Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann ó 1922 go 1932. 
Throid Mac Cosgair le linn Éirí Amach 1916 agus bhí sé ina aire rialtais sa Chéad agus sa Dara Dáil.
1922.
Goineadh an Coileánach go marfach an 22 Lúnasa 1922 agus ceapadh Mac Cosgair ina Chathaoirleach ar an Rialtas Sealadach.
An 9 Meán Fómhair 1922, toghadh LT Mac Cosgair mar Uachtarán ar an Tríú Dáil, in éagmais na beirte príomhcheannairí ar pháirtí Shinn Féin ar thaobh an Chonartha (Art Ó Gríofa agus an Coileánach).
An 6 Nollaig 1922, bunaíodh Saorstát Éireann agus ghlac an Rialtas le forálacha an Chonartha Angla-Éireannaigh agus rinneadh tiarnas de chuid Impireacht na Breataine d’Éirinn go hoifigiúil. Ceapadh LT Mac Cosgair ina Uachtarán ar Ard-Chomhairle Shaorstát Éireann.
1923-1932.
27 Lúnasa 1923: Bhuaigh Cumann na nGaedheal, an páirtí a d’eascair as eite Shinn Féin a bhí ar thaobh an Chonartha, an chéad olltoghchán i Saorstát Éireann. Ghnóthaigh páirtí LT Mac Cosgair 63 shuíochán agus Éamonn de Valéra 44. Staon ionadaithe Shinn Féin de Valéra ó shuí sa Dáil go dtí 1927.
An 10 Meán Fómhair 1923, ghlac Saorstát Éireann ballraíocht i gConradh na Náisiún. Threoraigh LT Mac Cosgair toscaireacht Éireannach sa Ghinéiv, mar a nglacadh le ballraíocht an tSaorstáit i gConradh na Náisiún. Dhearbhaigh sé sin go raibh aitheantas idirnáisiúnta ar stádas an tSaorstáit.
Rinneadh é a atoghadh ina Uachtarán ar an Ard-Chomhairle i 1927.
1933 ar aghaidh.
Bhí Mac Cosgair ina cheannaire ar Chumann na nGaedheal go dtí go ndeachaigh siad le chéile leis an Lár-Pháirtí agus gluaiseacht na Léinte Gorma. 
Ar an 8 Meán Fómhair 1933, bunaíodh an "United Ireland Party" (Fine Gael níos déanaí). Bhí Eoin Ó Dubhthaigh i gceannas ar chomhghuaillíocht de pháirtithe ar dtús (Cumann na nGael, Lár-Pháirtí Náisiúnta agus an Garda Náisiúnta nó na Léinte Gorma). D'éirigh Mac Cosgair as an uachtaránacht (ní raibh aon suim aige bheith ina uachtarán is cosúil). Bhí iontas agus díomá ar an bpobal ag an am.
Bhí Mac Cosgair ina cheannaire ar Fhine Gael tar éis dhíbirt Eoin Uí Dhubhthaigh.
Liam Mac Cosgair. Ba é Liam Mac Cosgair (Liam Cosgrave nó William Michael Cosgrave i mBéarla) an cúigiú Taoiseach (ceannaire rialtais na hÉireann) (13 Aibreán, 1920 – 4 Deireadh Fómhair 2017). Bhí a athair WT Cosgrave nó Liam Tomás Mac Cosgair, i gceannas ar Éirinn ó 1922 go dtí 1932.
Saol.
Rugadh Mac Cosgair i gCaisleán Cnucha i mBaile Átha Cliath le linn Chogadh na Saoirse. Ba mhac é le Liam T. Mac Cosgair, an chéad cheannaire ar rialtas an tSaorstáit.
Bhí Liam (agus a dheartháir, Micheál), ina ndaltaí scoile i gCarna i nGaeltacht Chonamara i 1930.
Bhain Mac Cosgair céim sa dlí amach i 1943 in Óstaí an Rí.
Bhásaigh an t-iarthaoiseach ar an 4 Deireadh Fómhair 2017 agus é 97 bliain d'aois. Bhí an tsochraid ar siúl i Ráth Fearnáin, BÁC. Bhí sochraid a athar ar siúl sa séipéal céanna 52 bliain o sin.
Polaitaíocht.
Chláraigh Mac Cosgair le páirtí a athar, Fine Gael, nuair a bhí sé 17 bliain d’aois. Toghadh sé ina Theachta Dála do Bhaile Átha Cliath den chéad uair i 1943, agus é 23 bliain d’aois.
Ceapadh Mac Cosgair ina Phríomh-Aoire sa Dáil i 1948. Tugadh aireacht dó i 1954. Ba é a bhí ina Aire Gnóthaí Eachtracha i 1955 nuair a glacadh le hÉirinn mar bhall de na Náisiúin Aontaithe.
Bhí Mac Cosgair ina cheannaire ar an bpáirtí polaitíochta Fine Gael ó 1965 ar aghaidh. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, theip ar iarrachtaí Fhine Gael móramh a bhaint amach sa Dáil.
Cuireadh brú mór ar Cosgrave éirí as an gceannaireacht i 1969. Sheas sé an fód, mar a rinne sé go minic ina dhiaidh sin, i gcoinne na liobrálaigh óga (mar shampla Garret Fitzgerald) a bhí ag teacht chun tosaigh ina pháirtí.
Le linn "Ghéarchéim na nArm", chuir Mac Cosgair brú ar an Rialtas agus ar cheannaire Fhianna Fáil dul i ngleic leis na hairí a raibh baint acu le hiompórtáil arm don IRA.
Sa bhliain 1971/1972, thacaigh Mac Cosgair le reachtaíocht de chuid an Rialtais a raibh faoi cur i gcoinne an IRA, in ainneoin go raibh cuid mhaith de bhaill a pháirtí ar son gan tacú leis na dlíthe nua.
Taoiseach.
Tháinig deireadh le réimeas sé bliana déag Fhianna Fáil ag olltoghchán 1973. Tháinig comhrialtas d’Fhine Gael agus de Pháirtí an Lucht Oibre i gcumhacht. D'éirigh Liam Mac Cosgairl mar Thaoiseach ar an chomhrialtas agus d'fhan sé sa phost sine go dtí 1977. I measc na nAirí a cheap sé ina rialtas nua, bhí a chomharba Garret Fitzgerald, Pádraig Ó Donnagáin agus Conchúr Crús Ó Briain.
Ba le linn dó a bheith ina Thaoiseach:
Tháinig deireadh le tréimhse mac Cosgair mar thaoiseach agus mar cheannaire ar Fhine Gael i 1977, tar éis do Fhianna Fáil go leor suíochán a bhuachan, go mór mór i mBaile Átha Cliath. Garret Fitzgerald a tháinig i gcomharbacht air mar cheannaire ar Fhine Gael.
Choinnigh Mac Cosgair a shuíochán sa Dáil ar feadh beagnach dhá scór bliain, go dtí gur éirigh sé as an bpolaitíocht i 1981. Fear ionraic i measc polaiteoirí a bhí i Liam Cosgrave.
Peirséas (réaltbhuíon). Is réaltbhuíon thuaisceartach í Peirséas atá ainmnithe as laoch na Gréige a mharaigh Meidiúsa. Is ceann de na 48 réaltbhuíon de chuid Tholamaes í agus is ceann í freisin de na 88 réaltbhuíon nua-aimseartha a nglacann an tAontas Réalteolaíoch Idirnáisiúnta leo. Tá an réalta athraitheach cháiliúil dá ngairtear Algol (β Per) le feiceáil ar an réaltbhuíon seo. Agus tá radaí dhreigechith na bPeirsidí suite ar an réaltbhuíon seo chomh maith.
Príomhghnéithe.
Seo iad a leanas cúpla réalta dá cuid:
Stair is miotaseolaíocht.
Faightear Peirséas na miotaseolaíochta mar laoch i gceann de na miotais is cáiliúla de chuid na Sean-Ghréagacha. Má chuirtear san áireamh réaltaí níos doiléire ach infheicthe fós ag an tsúil fhornocht, léiríonn Peirséas fear agus rud cruinn ar iompar aige fad a láimhe uaidh. Timpeall na réaltbhuíne seo, feictear réaltbhuíonta eile a bhfuil baint éigin acu ó thaobh suímh agus crutha de le bunús roinnt de na miotais faoi Pheirséas: mar shampla Caiseoipé, Ceiféas, Peigeasas,
Andraiméide agus an Míol Mór.
Mac leis an mbean so-mharaithe Danae agus an dia Séas ab ea Peirséas. Chuaigh sé ar lorg cinn na gorgaine Medusa mar bhronntanas pósta do Dictys, deartháir do Polydectes rí Seriphos. (Ní raibh ach seift sa lorg ó thaobh Dictys de, áfach.) Le cúnamh na ndéithe Heirméas agus Ataene, d'éirigh leis an ghorgain a mharú faoi dheireadh agus a ceann a bhreith leis. Ar a shlí abhaile dó, tharrtháil sé Andraiméide (iníon Cheiféis agus Chaiseoipé, a bhí ina rí agus ina banríon na hAetóipe) ó ollphéist mhara (.i. an Míol Mór). Le tuilleadh eolais faoi na miotas seo, féach Peirséas agus Maíomh Chaiseoipé.
An Ídis. Is teanga idirnáisiúnta shaorga í an teanga Ídis (nó Ido). Tá sí cosúil le (agus bunaithe ar) Esperanto. Tá formhór na bhfocal sa teanga bunaithe ar an Laidin, ar an nGréigis, ar an bhFraincis, ar an nGearmáinis agus ar an mBéarla.
Liosta teangacha. Seo Liosta de Theangacha ar fud fad an domhain
Achadh Conaire. Baile i gContae Shligigh is ea Achadh Conaire ("Achonry" as Béarla).
Áth an Chláir. Is baile é Áth an Chláir ("Aclare" as Béarla) atá suite in oirdheisceart Chontae Shligigh. 
Suíomh.
Is é Áth an Chláir príomhbhaile an pharóiste Chill Mhic Thaidhg. Tá sé lonnaithe ar an Eidhneach, craobh-abhainn de chuid na Muaidhe. Is féidir Caisleán Bhéal an Chláir a fheiceáil ón mbaile—dún tréigthe de chuid mhuintir Uí Eaghra is ea é siúd. 
Ceol.
Tá oidhreacht cheoil thraidisiúnta láidir ag an sráidbhaile, agus tá aithne air mar gheall ar a chuid amhránaithe agus ceoltóirí. As Áth an Chláir don cheoltóir Tommy Fleming.
Baile an Mhóta (Sligeach). Is baile margaidh é Baile an Mhóta ("Ballymote" as Béarla), atá suite i ndeisceart Chontae Shligigh. Tá an baile fós ag fás. Is baile stairiúil é, le Caisleán Baile an Mhóta, a thóg Risteard Óg de Burgh sa bhliain 1300. Deirtear go raibh Leabhair Bhaile an Mhóta scríofa istigh ann.
Tá Baile an Mhóta lonnaithe ar na bóithre réigiúnacha R293, R295 agus R296, agus ar an iarnród ó Bhaile Átha Cliath go Sligeach.
D'oscail méara Nua-Eabhrac Michael Bloomberg Séadchomhartha Náisiúnta na hÉireann i gcuimhneachán na "Fighting 69th" i mBaile an Mhóta ar an 22 Lúnasa 2006.
Baile Easa Dara. Baile i gContae Shligigh is ea Baile Easa Dara ("Ballysadare" as Béarla).
Baile idir Dhá Abhainn. Baile i gContae Shligigh is ea Baile idir Dhá Abhainn ("Riverstown" as Béarla).
Béal Átha an Trí Liag. Baile i gContae Shligigh is ea Béal Átha an Trí Liag ("Ballaghnatrillick" as Béarla).
Béal Átha na gCarraigíní. Baile i gContae Shligigh is ea Béal Átha na gCarraigíní ("Castlebaldwin" as Béarla).
Béal Trá. Baile i gContae Shligigh is ea Béal Trá ("Beltra" as Béarla).
Cill Ghlas. Baile i gContae Shligigh is ea Cill Ghlas ("Kilglass" as Béarla).
Cliafuine. Baile i gContae Shligigh is ea Cliafuine ("Cliffony" as Béarla).
Cluain na Cúile. Baile i gContae Shligigh is ea Cluain na Cúile ("Cloonacool" as Béarla).
Cnoc na hIora. Baile i gContae Shligigh is ea Cnoc na hIora ("Knocknahur" as Béarla).
Cúil Áine. Sráidbhaile i gContae Shligigh, Éire is ea Cúil Áine. Tá Cúil Áine suite ag bun Shliabh Gamh agus na hAbhann Bige a shníonn tríd agus a bhfuil siúlán ag gabháil leis. Tá iarsmaí seanmhuilinn suite feadh na siúlóide cois abhann, agus is féidir iarsmaí na gcomhlaí faoin muileann a fheiceáil go soiléir fós, chomh maith leis na sruthanna éalaitheacha san abhainn in aice láimhe.
Áiseanna.
De réir dhaonáireamh 2016, bhí daonra de bheagán faoi bhun 1,000 duine i gCúil Áine, méadú suntasach sna deich mbliana ó dhaonáireamh 2006, nuair a bhí daonra de bheagán os cionn 200 duine sa sráidbhaile. 
Tá séipéal pharóiste Caitliceach Rómhánach Chúil Áine suite i gCeathrú na Cloiche, tuairim is 800 m ó lár an tsráidbhaile. Trasna ó Eaglais Naomh Seosamh tá an scoil náisiúnta, Scoil Náisiúnta Cheathrú na Cloiche. Tá cuimhneacháin ar Éirí Amach 1916 agus ar fhear áitiúil a fuair bás le linn Chogadh Cathartha na hÉireann sa sráidbhaile freisin.
Ritheann seanlíne iarnróid, nach bhfuil in úsáid a thuilleadh, tríd an sráidbhaile. Úsáidtear Loch an Mhullaigh, siar ó thuaidh ó shráidbhaile Chúil Áine, le haghaidh iascaireachta. 
Tá siúlóid bhruachánach i gCúil Áine. Bhuaigh an sráidbhaile an teideal “An Baile is Slachtmhaire i Sligeach” breis is 12 uair. Bunaíodh Coiste na mBailte Slachtmhara Chúil Áine sa bhliain 1969.
I measc na struchtúr cosanta sa cheantar, mar atá liostaithe ag Comhairle Contae Shligigh, tá Stáisiún Luíne, Droichead Chúil Áine, agus Eaglais Chaitliceach Rómhánach Cheathrú na Cloiche.
Foireann peile Gaelach comhcheangailte idir Cúil Áine agus an sráidbhaile Mullach na Bruíne in aice láimhe.
Cúil Mhuine. Baile i gContae Shligigh is ea Cúil Mhuine ("Collooney" as Béarla).
Droim Chliabh. Baile i gContae Shligigh is ea Droim Chliabh ("Drumcliffe" as Béarla). Tá sé suite ocht gciliméadar slí ó thuaidh ó bhaile Shligigh ar bhóthar an N15 idir sliabh Bhinn Ghulbain agus an fharraige. Tá uaigh William Butler Yeats i reilig ann.
&lt;br&gt;
An Droim Mór Thiar. Sráidbhaile in iarthar Chontae Shligigh is ea An Droim Mór Thiar ("Dromore West" as Béarla). 
Tá an sráidbhaile suite ar an stad leath-slí idir Béal an Átha i gContae Mhaigh Eo agus Cathair Shligigh, an príomhbhaile i gContae Shligigh, ar an N59. Ritheann Abhainn Dhún Néill tríd an sráidbhaile agus tá sí suite idir Sliabh Gamh agus an cósta Atlantach. De ghnáth anseo mar a bhíonn i dtuatha na hÉireann go coitianta, an gnó is flúirsí sa bhaile ná tithe tábhairne - agus tá ceithre cinn acu anseo. Chomh maith leis sin, tá dhá siopaí, poitigéir, bialann Shíneach, búistéir agus bláthadóir anseo. 
Tá stáisiún seirbhíse Topaz le fáil sa bhaile An Droim Mór Thiar.
Fearann Uí Chearnaigh. Baile i gContae Shligigh, Poblacht na hÉireann is ea Fearann Uí Chearnaigh ("Carney" as Béarla).
An Ghráinseach. Is baile i gContae Shligigh í an Ghráinseach ("Grange" as Béarla).
Goirtín. Baile i gContae Shligigh is ea Goirtín ("Gorteen" as Béarla).
Iascaigh. Baile i dtuaisceart Chontae Shligigh is ea Iascaigh ("Easky" as Béarla). Tá sí suite ar an gcósta Atlantach, 26 mhíle ó Shligeach agus 15 mhíle ó Bhéal an Átha i gContae Mhaigh Eo. Tagann an t-ainm ón fhocal Gaelach 'iasc', agus tá an bhrí atá leis ná 'flúirse d'éisc', mar gheall ar an Abhainn Iascaigh atá suite in aice léi. Ar dtús, bhí an t-ainm 'imleach íseal' ar pharóiste Iascaigh. 
Stair.
Tá saibhreas de stair agus oidhreacht nasctha leis an sráidbhaile agus an fhairsinge ina thimpeall. 
Caisleán Ros Laoi.
Tógadh i 1207, ba é an caisleán an baile do na Taoisigh Ó Dabhda ó Tír Éire. Tógadh é ar dtús d'Oliver MacDonnell, a tháinig ansin chun baintreach Ó Dabhda a phósadh. Sprioc daingean in iarthar Co. Shligigh, tá sé suite ar ché Iascaigh. Tá cuid mhaith den chaisleán bunúsach caillte anois de bharr imeacht ama, ach fós, tá corp an chaisleáin fágtha. 63 throigh ar airde, leis an bpointe is airde darbh ainm 'leaba an mhairnéalaigh'. 
An Charraig Scoilte.
Ar an R297, ag imeacht amuigh go dtí Sligeach sa mbaile fearainn Cillín Dubh, is ea an bollán ón Aois Leac Oighir darbh ainm áitiúil 'an charraig scoilte'. De réir finscéil áitiúil bhí an charraig scoilte mar gheall ar argóint idir dhá fhathach ar na Sléibhte Gámh, ceann amháin acu ab ea Fionn Mac Cumhaill. Deirtear go ndúnfaidh sé suas má shiúlann aon duine idir an dá thaobh trí uaire.
Inis Crabhann. Baile i gContae Shligigh is ea Inis Crabhann ("Inishcrone" nó "Enniscrone" as Béarla). Is é an trá ghainmheach, campála turasóireachta, agus cúrsa gailf ar fad a mhealladh le líon mór de na cuairteoirí. Áirítear ar an limistéar Inis Crabhann is siad ha háiteanna Muc Dhubh, Leacán, Trotaigh, An Ráth Ghlas, Ceathrú Hobac Theas agus Ceathrú Hobac Thuaidh.
Síneann trá ghainmheach poiblí na Inis Crabhann thar limistéar fada de líne chladaigh. Tá sé roinnte in aice leis an chuid íochtarach den sráidbhaile ag abhainn bheag. Cuairteoirí fanacht go ginearálta sna heastáit bhaile. Tá dhá óstán mór ann: an Chósta Óstán Diamond agus an Sands Aigéan Óstán.
De réir dhaonáireamh na bliana 2016, bhí 1,156 duine ina gcónaí ann.
An Leathros. Sráidbhaile cósta i gContae Shligigh is ea An Leathros ("Strandhill" as Béarla) atá suite thart ar 5 mhíle laistiar de Bhaile Shligigh. De réir fhigiúiirí Dhaonáireamh 2016, tá "c."1753 duine ina chónaí ann.
Mainistir Réadáin. Baile i gContae Shligigh is ea Mainistir Réadáin ("Monasteraden" as Béarla).
An Mullach Mór. Baile i gContae Shligigh is ea An Mullach Mór ("Mullaghmore" as Béarla).
An Ros, Contae Shligigh. Baile i gContae Shligigh is ea An Ros ("Rosses Point" as Béarla).
An Scrín. Baile i gContae Shligigh is ea An Scrín ("Skreen" as Béarla).
Tobar an Choire. Baile i gContae Shligigh is ea Tobar an Choire ("Tubbercurry" as Béarla).
Tuar Loistreáin. Is baile é Tuar Loistreáin ("Toorlestraun" as Béarla) atá i gContae Shligigh.
Tá an sráidbhaile suite i bParóiste Chill Mac Taidhg. Is áit margadh d'fhéirmeoirí áitiúla í.
Tá Cluain Chatha mar bhaile fearainn in aice an tsráidbhaile, áit a bhí cath sa 15ú haois idir dhá chlann.
Ó thaobh an CLG de tá an cumann áitiúil ar cheann de na chumainn is fearr sa chontae san iomáint agus sa pheil.
Caorthann. Is crann é caorthann (Béarla: "rowan"), atá gaolta le coll agus dair. Is ainm níos sine ar an gcrann céanna é luis. 
Bíonn rath ar chaorthann in ithreacha bochta. Is féidir leis fás go hairde 15–20m agus tá coirt mhín liathdhonn aige. Tá na bláthanna buíbhán agus le feiceáil i mBealtaine — forbraíonn siad ina gcaora dearga le teacht an fhómhair. Is foinse bhia thábhachtach iad na caora d’éin sna hardtailte agus sléibhte.
Bhain draíocht leis an gcrann sa bhéaloideas. Bhí an Searbhán Lochlannach ag cosaint an chrainn i scéal Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne ach d'imir Diarmaid (laoch cróga glic) cleas air.
Caoimhín Ó hUiginn. Polaiteoir Éireannach ab ea Caoimhín Críostóir Ó hUiginn (as Béarla, "Kevin Christopher O'Higgins"; 7 Meitheamh 1892 - 10 Iúil 1927).
Éirí Amach na Cásca.
Bhí sé meáite le troid in Éirí Amach na Cásca ach nuair a shroich sé imeall Bhaile Átha Cliath, bhí na bóithre dúnta. Agus b'éigean dó filleadh abhaile (ní raibh sé in ann siúl timpeall is cosúil). 
Cogadh na Saoirse.
Bhí an tUiginneach ina Aire Cúrsaí Inmheánacha sa chéad rialtas i ndiaidh bhunú Shaorstát Éireann. Throid sé i gCogadh na Saoirse. 
Cogadh Chathartha.
I rith an Chogaidh Chathartha, Mar Aire Dlí agus Cirt, bhí sé de dhualgas air Poblachtánaigh a chur chun báis. Bhí Ruairí Ó Conchúir ar dhuine acu siúd a básaíodh ar a chuid orduithe, cé go raibh sé ina vaidhtéir ag a bhainis. Shínigh O'Higgins an t-ordú chun é a chur chun báis. 
Feallmharú.
Feallmharaíodh an tUiginneach féin sa bhliain 1927, nuair a bhí sé ag filleadh abhaile ón Aifreann. Ní bhfuarthas amach riamh cé a mharaigh é, ach glactar leis go coitianta gur Poblachtánaigh a bhí ann agus iad ag baint sásaimh as ar son an Chogaidh Chathartha.