Trelis/gawiki huggingface dataset:
Muiredach Muillethan. Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin Aoi ba ea Muireadhach Moilleathan mac Fearghasa (Sean-Ghaeilge Muiredach Muillethan mac Fergusso nó Muiredach Mag Aí) (bás 702) was a King of Connacht. Raghallach mac Uadach (bás 649), iar-rí, ba ea a sheanathair.
Insítear sna hannála gur maraíodh a athair, Fergus (Muirgius), sa bhliain 654 ag fir Uí Fhiachrach Aidhne. Deirtear go bhfuair a uncail Cathal mac Raghallaigh bás sa bhliain 680. Ní thuairiscítear a teacht i gcoróin ar mhuintir Uí Bhriúin ach caithfidh go raibh sé tar éis bhás Chinn Faoladh mhic Colgan (bás 682) de chlann Uí Bhriúin Seola.
Níl na ríliostaí ar aon intinn maidir le ord na ríthe le linn na tréimhse seo. I Sioncronachtaí Laud, feictear Muireadhach tar éis Fhearghaile, ach sa Leabhar Laighneach cuirtear é i bhfad níos deireanaí. Deirtear i nAnnála Tiarnaigh go raibh Muireadhach i réim mar rí Chonnacht ón mbliain 696 go dtí 702, i gcomharbacht ar Fhearghal Aidhne mac Arghaile (bás 696). Níl aon rud taifeadta áfach faoi eachtraí a réimis.
Bhí Muireadhach pósta le Cacht de "Corco Cullu" (mion threibh ar "Mag nAí"), iníon mharfóir a sheanathair, Rogallach.
Sinsear Shíol Muireadhaigh na gConnacht ba ea é. I measc a mhac a bhfuil aithne orthu, tá Indreachtach (bás 723) agus Cathal (bás 735), ríthe Chonnacht beirt.
Craobh ghinealaigh.
 Muiredach Muillethan
 |____________________________________________________________________________
 | |
 Indrechtaig, died 723. Cathal
 |____________________________________________________________ |__________________________________
 | | | | | | | | | 
 Áed Balb (died 742) Muiredach (died 732) Tadg Murgal Medb Dub Indrecht Artgal Dub Díbeirg Forgartach
 = ? = Áed Oirdnide d. 768. d. 792. d. 787. fl. 789.
 | |
 Tipraiti Niall Caille
 | |
 Síol Muireadaigh Áed Findliath
Fearghal Aidhne mac Ardaile. Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Fearghal Aidhne mac Ardaile (Sean-Ghaeilge Fergal Aidne mac Artgaile) (bás 696). Guaire Aidne mac Colmáin (bás 663), mórghaiscíoch seanscéalta, ba ea a sheanathair. An duine deireanach dá theaghlach ba ea é a ndearnadh rí Chonnacht de.
Sna ríliostaí, faightear a réimeas as ord, curtha tar éis Cheallaigh mhic Rogallaigh (bás 705). Sna hannála amhail is Annála Tiarnaigh, feictear é tar éis Dúnchadha Mhuirisce mhic Tiobraide (bás 683), idir na blianta 683 go dtí 696. Ní thuairiscítear ámh rud ar bith maidir lena réimeas.
Sinsear Chineál Ghuaire ("Cenél Guairi") ba ea Fearghal Aidhne, le teaghlaigh Uí Eidhin agus Uí Chléirigh. Sinsear Chineál Aodha ("Cenél nÁeda") ba ea a dheartháir, Aodh, le teaghlach Uí Sheachnasaigh
Dúnchad Muirisci. Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach ba ea Dúnchadh Mhuirisce mac Tiobraide (Sean-Ghaeilge Dúnchad Muirisci mac Tipraite) (bás 683). Ba bhall é de chlann Uí Fhiachrach Mhuaidhe, lonnaithe ar bhruach na Muaidhe, síolraithe ó Fiachna, deartháir Ailealla Mhoilt (bás 484). 
Tugann a leasainm le fios gur bhain sé ceannas amach ar cheantar Muirisce ar An Mhuaidh. Rinneadh ríthe níos deireanaí Uí Fhiachrach dá mhuintir.
Feictear Dúnchadh sna hannála agus sna ríliostaí dís, ina rí sna blianta 682 agus 683. Sna foinsí úd, deirtear gurbh é Maoldubh ("Máeldub") a athair, cé gurbh é siúd a sheanathair sna ginealaigh shaol is Leabhar Bhaile an Mhóta agus Tiobraid a athair. 
Tuairiscítear sna hannála gur maraíodh Dúnchadh sa bhliain 683 ach ní deirtear cé a bhí ciontach as. I measc a mhac bhí: Indreachtach (bás 707), rí Connacht; agus Aillil.
Ceann Faoladh mac Colgan. Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Ceann Faoladh mac Colgan (Sean-Ghaeilge Cenn Fáelad mac Colgan (bás 682). Ba bhall den ghéag darbh ainm Uí Bhriúin Seola, lonnaithe thart timpeall ar Thuaim, Contae na Gaillimhe. Is é an chéad duine den ghéag seo luaite sna hannála.
Feictear Ceann Faoladh sin chéad uair sa bhliain 653, nuair a maraíodh chomhghuaillí Uí Fhiachrach Aidhne, Marcán mac Tomaini, rí Uí Mhaine, ag troid in Iarthair Seola ag Ceann Faoladh féin agus "Máenach mac Báethíne". I nAnnála na gCeithre Máistrí, deirtear go raibh Máenach ina thaoiseach Uí Bhriúin.
Déantar trácht ais ar Cheann Faoladh dá bhliain 663 , nuair a insítear i nAnnála Tiarnaigh go ndearnadh rí Chonnacht de, i gcomharbacht ar Ghuaire Aidhne (bás 663). Feictear é fosta sna ríliostaí mar rí tar éis Ghuaire. Maítear sa Chronicum Scotorum ámh go raibh Muirchertach Nár mac Guairi ina rí Chonnacht sa bhliain 668. The annals also mention a certain Dub-Indracht mac Dúnchada as king of the Uí Bhriúin of Mag nAí sa bhliain 666.
Luaitear Ceann Faoladh don uair dheireanach sa bhliain 682, nuair a deirtear gur maraíodh é ag "Ulcha Dearg ua Caillidhe" de Conmhaicne Cuile, aitheachthuath Uí Bhriúin Seóla. Measann Francis Byrne go ndearnadh seo mar fhreagairt ar pholasaí cheansú agus ionghabháil Uí Bhriúin.
De shliocht Chinn Faoladh iad Muintir Murchadha agus Clann Cosgraigh.
An Ghintlíocht (gluaiseacht nua chreidmheach). Is í an Ghintlíocht, darb na hainmneacha an Ghintleacht agus an Phágántacht Ghearmánach Chomhaimseartha agus an Nua-Phágántacht Gearmánach freisin, creideamh Págánta nua-aimseartha. Tháinig sé san Eoraip go luath san 20ú haois, agus múnláitear é ar deilbh sheanchreidimh a raibh ag na cinníocha Gearmánacha agus iad ina n-Iarrannaois agus sa Mheánaois Luath.
Loingsech mac Colmáin. Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Loingseach mac Colmáin (Sean-Ghaeilge Loingsech nó Laidgnén mac Colmáin) (bás 655). Colmán mac Cobthaig, iar-rí, ba ea a athair.
Tá a dheartháir, Guaire Aidhne (bás 663) luaite sna hannála mar gheall ar eachtraí roimh an mbliain 649. D'fhéadfadh é gur éirigh Guaire as ríogacht Uí Fhiachrach Aidhne tar éis a chliste ag Cath Charn Conaill. Tháinig Loingseach i gcomharbacht ar Raghallach mac Uadach (bás 649) Uí Bhriúin mar rí Connacht sa bhliain 649. Feictear Loingseach sna ríliostaí, ach ní fheictear a thásc ach i nAnnála Tiarnaigh.
Tá fianaise ann faoi choimhlint idir Uí Fhiachrach Aidhne agus Uí Bhriúin le dhá eachtra a tharla le linn a réimis. Sa bhliain 653, maraíodh Marcán mac Tommáin, rí Uí Mhaine agus chomhghuaillí Uí Fhiachrach Aidhne, ag troid in Iarthair Seola ag Ceann Faoladh mac Colgan (bás 682) agus "Máenach mac Báethíne" Uí Bhriúin. Sa bhliain 654, maraíodh Fearghas mac Raghallaigh (bás 654) ag Uí Fhiachrach Aidhne.
Ní raibh sliochtach ar bith ag Loingseach agus tháinig Guaire i gcomharbacht ar mar rí Chonnacht.
"The Fate of the Children of Lir".
Luaitear Loingsech san aistriúchán le Lady Gregory den scéal "The Fate of the Children of Lir", mar "Lairgren, son of Colman, son of Cobthach". Nuair a phós sé Deoch ní Fhinghín, deirtear gur tháinig le chéile fear ón tuaisceart agus bean ón deisceart, agus dá bharr briseadh an mhallacht 900-bliain ar chlann Lir agus aistríodh iad ar ais i riocht daonna.
Rogallach mac Uatach. Rí na gConnacht de chlann Uí Bhriúin ba ea Raghallach mac Uada (Sean-Ghaeilge Rogallach mac Uatach) (bás 649). Uada mac Aodha (bás 600), iar-rí, ba ea a athair. Phós sé Muireann de Cineál Chairbre, the gar-dhubhó an Ardrí, Tuathal Maolgharbh (bás 544). 
Tháinig Raghallach i gcoróin tar éis dó an t-iar-rí, Colmán mac Cobhthaigh de chlann Uí Fhiachrach Aidhne (bás 622), a chloí i gCath Cenbuigi ("Canbo", Contae Ros Comáin). Molann Francis Byrne gurbh é siúd an chéad duine dá chlann a raibh go deimhin ina rí Chonnacht. Dar le Seathrún Céitinn, d'eagraigh Raghallach cruinniú leo siúd a d'fhéadfadh a choróin a éileamh, agus mharaigh sé go fealltach a nia ann.
Bhí caidreamh colach ag Raghallach lena iníon, údar mór díomá dá bhean chéile Muireann, a tribe gearán leis an Ardrí. Níor éirigh le hidirghuí Naomh Fhéichín fiú a bhéasa a athrú.
Ag seilg lá, ghoin sé fia lena shleá. Lean sé é ach bhí an fia maraithe cheana ag beirt sclábhaithe. D'éiligh sé an fhiafheoil uathu, ach mharaigh na sclábhaithe é ar a chapall bán.
Insítear i nAnnála Tiarnaigh gurbh é a mharfóir ná "Máel Brigte mac Mothlachán" de "Corco Cullu", aitheachthuath Chiarraí Aoí, dream mór ar "Mag nAí", críocha dúchais Uí Bhriúin.
I measc a mhac, bhí a leanas:
Colmán mac Cobthaig. Rí na gConnacht de chlann Uí Fhiachrach ba ea Colmán mac Cobhthaigh (Sean-Ghaeilge Colmán mac Cobthaig) (bás 622). De réir Leabhar Bhaile an Mhóta, Goibnenn mac Conaill (beo 537), chéad rí Aidhne sna hannála, ba ea a sheanathair. Deirtear in "Ginealaigh Rawlinson" gurbh é Gabhrán a sheanathair. An chéad duine de chlann Uí Fhiachrach Aidhne ba ea é a rinneadh rí Connacht de. Eocha deartháir Ailealla Mhoilt (bás 484) ba ea a sinsear. 
Tháinig sé i gcoróin an éigin tar éis na bliana 601. Deirtear sa Leabhar Laighneach agus i Sioncronachtaí Laud gur comharba Uada mhic Aodha (bás 600) ba ea é. Tugtar réimeas 25 agus 21 bliain faoi seach dó.
Insítear sna hannála gur maraíodh é i gCath Cenbuigi ("Canbo", Contae Ros Comáin) sa bhliain 622. Cloíodh é ag a chomharba Raghallach mac Uadach de chlann Uí Bhriúin (bás 649).
I measc a mhac, bhí a leanas, ríthe Chonnacht beirt:
Buamáil Strand Bar (1975). D'ionsaíodh an Strand Bar sa Short Strand, Béal Feirste ar an 11 Aibreán 1975. Dúnnharaíodh seisear agus gortaíodh 50. Thit an foirgneamh anuas sa mhullach orthu. Bhí Óglaigh Uladh freagrach as an ionsaí. Dúnmharaíodh Agnes McAnoy, Michael Milligan, Marie Bennett, Mary McAleaney, Elizabeth Carson agus Arthur Penn.
Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile timpeall an ama seoː
Íol. I reiligiún, is réad saorga a adhrtar ar son an dé nó na spride nó an daemain nó an duine a léiríonn é ná íol.
Heicité. Is í Heicité (Sean-Ghréigis: Ἑκᾰ́τη, traslitriú: "Hekátē") dia na draíochta agus an domhain thíos i miotaseolaíocht Ghréagach.
Louis Meznarie. Ullmhaitheoir gluaisrothar agus carranna rásaíochta Francach ab ea Louis Meznarie (a rugadh ar 14 Eanáir 1930 in Saintry-sur-Seine agus a fuair bás ar 5 Lúnasa 2020 in Coudray-Montceaux). Bhí sé ina úinéir ar fhoireann rásaíochta a ghlac páirt sa rás 24 uair an chloig i Le Mans.
Uí Mhaine. Rocht mhór ársa i gcúige Chonnacht ba ea Uí Mháine. 
Chuimsíodh an ríocht timpeall 1000 mi2, suite in oirthear Chontae na Gaillimhe, deisceart Chontae Ros Comáin agus "at one stage had apparently subjugated land on the east bank of the Shannon", Lusmhaigh i gContae Uíbh Fhailí san áireamh.
Deirtear gur bhunaigh Máine Mór an ríocht timpeall na bliana ba AD 357. Bhí sé i réim le caoga bliain. Roimh a theachtsa, bhí na Fir Bholg lonnaithe sa cheantar, faoi cheannas Cian d'Fhearaibh Bolg.
Bhí dhá mhórghéag Uí Mhaine ann, mar a bhí, Uí Mhaine Tethbae soir agus Uí Mháine Chonnacht siar, agus an tSionainn eatarthu. I measc na dtuath dá gcuid, bhí a leanas: Soghain, Corca Mhogha, Dealbhna Nuad, Síol Anmchadha agus "Máenmaige". Idir sliocht Uí Mhaine agus aitheachthuatha a bhí ann.
Tá muintir Uí Mháine aitheanta fosta i measc Cinn na Fine, ag Ó Ceallaigh de Ghallach agus "Tycooly" (Tír Chúil Aodha?), tiarna Uí Mháine agus Cunta Impireacht Naofa Rómhánach. Is dócha go bhfuil An Sionnach (Ó Cearnaigh) ina ionadaí Uí Mháine as "Tethbae".
Chreidtí de shean-nós gur de shliocht Cholla dá Chrioch, duine desna Trí Colla, ba ea muintir Uí Mhaine. Bhí tuath dúchais na dTrí Colla suite i nOirialla. Molann tástáil ADN ar sliochtaigh "Uilliam Buidhe Ó Cellaigh", ámh, nach bhfuil muintir Uí Mhaine le fírinne síolraithe óna Trí Colla.
Nósanna.
Dar le téacs de chuid na luath-15ú haoise, "Nósanna Uí Mhaine", tugadh duaiseanna agus taiscí do mhuintir Uí Mhaine amhail is:
Bhíodh cearta fosta ag clanna a throideadh r son Uí Maine:
Nósanna breithe agus báis:
Príomhchlanna.
Seo a leanas na príomhchlanna atá dírithe ó mhuintir Uí Mhaine:
Réigiún an Lár-Atlantaigh. Is réigiún de na Stáit Aontaithe é stáit an Mheán-Atlantaigh, a ghiorraítear go coitianta go stáit an Atlantaigh Láir, atá suite go ginearálta sa fhorluí idir Stáit an Oirthuaiscirt agus Oirdheisceart. Ní hionann an sainmhíniú cruinn atá aige ar an bhfoinse, ach de ghnáth bíonn Nua-Eabhrac, Nua Jersey, Pennsylvania, Delaware, Maryland, Washington, D.C., Virginia agus West Virginia san áireamh sa réigiún. Nuair a bhíonn aeráid á phlé, cuirtear Connecticut san áireamh sa réigiún uaireanta, ós rud é go bhfuil a aeráid níos gaire d’aeráid stáit an Mheán Atlantaigh ná an chuid eile de stáit Shasana Nua. Bhí ról tábhachtach ag an Atlantach Láir i bhforbairt chultúr, thráchtáil, thrádáil agus thionscal Mheiriceá; ag deireadh an 19ú haois, thug Frederick Jackson Turner réigiún an Atlantaigh Láir ar a dtugtar "an réigiún tipiciúil Meiriceánach".
Atéiné Prómachós. Ba í "Atéiné Prómachós" (as Sean-Ghréigis: , 'Atéiné a throideann sa líne thosach') dealbh chré-umha ollmhór de dhealbhú Faidhdias. Bhí sí ina seasamh idir an Propúladha agus an Partanón ar Acrapail na hAithne. Go hard os coinn na cathrach, bhí an dealbh in áit an-fheicéalach i mbun na spéire. Thug na hAithinigh meas dhia caomhnaithe ar Atéiné, an bhandia as ar ainmnítear an chathair féin. 
Aistríodh í go Cathair Chonstaintín le haghaidh a sábháilteacht sa bhliain 465 RĊ. Faraor, creidtear gur scrios slua cathróirí meisce í sa bhliain 1203 RĊ.
Tá átairgeadh di sa 'Phartanón' i Nashville atá i Tennessee.
Aigní. Is é Aigní (as Sanscrait: अग्नि, rómhánú: "Agní") dia tine agus cosantóir an 'oirthir' san Hiondúchas.
An Teispiae. Ba í an Teispiae (as Sean-Ghréigis: Θεσπιαίm, rómhánú: "Thespiaí") cathairstáit ("polis") na Sean-Ghréige sa Bhóéóitia.
Pontas (miotaseolaíocht). Sa mhiotaseolaíocht Ghréagach dia na farraige réamh-Oilimpeach is ea Pontas ( Sean-Ghréigis Πόντος "Póntos" "farraige") agus ceann de dhéithe príomhordúla na Gréige. Mac le Gáia is ea Pontas, agus níl athair aige; Dar leis an bhfile Gréagach Héisiad, rugadh é gan cúpláil, ach de réir Hyginus, is mac le hAithér, agus Gáia é Pontas.
UCI World Tour. Is comórtas rothaíochta é Turas Domhanda UCI (L'UCI World Tour i Bhfraincis) a thugann foirne agus rásaí rothaíochta le chéile a bhfuil ceadúnas WorldTour (an leibhéal is airde de rothaíocht bóthair idirnáisiúnta d’fhir) faighte acu. Chruthaigh an UCI (Union cycliste internationale) é i 2004 faoin ainm UCI ProTour, agus tharla a chéad eagrán i 2005. Tá ceadúnas Turas Domhanda UCI ag ocht bhfoireann déag ar a mhéad agus tugtar WorldTeams orthu. Tugann an stádas seo an dearbhú agus an oibleagáid dóibh páirt a ghlacadh sna himeachtaí ciorcaid. 
Féadfaidh foirne nach bhfuil stádas WorldTeam acu páirt a ghlacadh sna rásaí seo, agus leas a bhaint as cuirí.
Rásaí agus rátálacha.
Rásaí.
Liostaíonn an tábla seo na 35 rás do 2021, in ord cróineolaíoch.
Iar-rásaí.
Baineadh deich rás as féilire Turas Domhanda UCI toisc go bhfuil siad imithe nó toisc gur tarraingíodh siar an ceadúnas uathu.
Foirne.
Rialacha.
Rialacha oifigiúla: Teideal II: Rásaí bóthair
Ús iolraithe. Próiseas ina n-athinfheistítear gach íocaíocht úis chun breis úis a thuilleamh is ea Ús iolraithe.
Colla mac Fearghasa. Rí na gConnacht, b'fhéidir, de chlann Uí Bhriúin ba ea Colla mac Fearghasa (Sean-Ghaeilge Colla mac Fergusso) (bás 796). Fearghas Mac Ceallaigh (died 756), iar-rí, ba ea a athair. Síol Cheallaigh as Loch Cime ba ea a mhuintir, ainmnithe as a sheanathair, Ceallach mac Rogallaigh (bás 705).
Cé nach bhfeictear Colla sna ríliostaí amhail is Leabhar Laighneach, tugtar an teideal rí dó ina thásc i nAnnála Inis Faithlinn. Deirtear i nAnnála Uladh, ámh, gur éirigh Muiris mac Tomaltaigh (bás 815) ina rí tar éis dó "Cináed mac Artgail" (bás 792) a chloí i gCath Sruth Cluana Argai (Cluain Argaí, Ros Comáin) sa bhliain 792. Ina thásc sna hannála úd, tugtar an teideal rí Uí Bhriúin do Cholla.
An rí deireanach de Shíol Cheallaigh ba ea Colla. Níos deireanaí, chuir Uí Bhriúin Seola an ruaig orthu as an gceantar.
Sciath Earcail. Is é 'Sciath Earcaill' (as Sean-Ghréigis: Ἀσπὶς Ἡρακλέους, traslitriú: "Aspis Hērakleous") eipic de chuid Héisiad, file na Gréige Ársa. Insíonn an dán an eachtra ar a ndeachaigh Earcail agus Ialás in aghaidh Chíocnais mac Áiréis, fear ar chuir sé Earcaill chun troda agus an déanach ag dul tríd an Teasáil.
Miló Crotóin. B'iomrascálaí as cathair Chrotóin sa Ghréig Mhór é Milón Crotóin (as Sean-Ghréigis: Μίλων, traslitriú: "Mílōn"). Bhí sé mór le rá de bhrí arae a neart, bhí os cionn nádúir dhaonna de réir na coda móire scéalta faoi; mar shampla, dúradh go raibh sé ar a chumas tarbh déanta a iompair ar a ghuaillí. De réir bhéaloidis, fuair sé bás nuair a tháinig conairt mic tíre air agus a lámh in achrann i ngrágán.
Crátaes na Téibhe. Ba fealsamh Ciniciúil na Sean-Ghréige é Crátaes na Téibhe (as Sean-Ghréigis: Κράτης ὁ Θηβαῖος, traslitriú: "Krátēs ho Thēbaîos"; i c. 365 RĊ a rugadh é, 285 RĊ a fuair sé bás) . Scar sé lena chuid airgid uile agus roghnaigh sé saol na mbocht ar sráide na hAithne. Bhí meas na nAithnigh aige, agus bhí cáil air as Seanón Citiam a mhúineadh, an fear a bhunaigh an Stóchas.
Babhtáil airgeadra. Méideanna comhionanna d'airgeadra a cheannach agus a dhíol go comhuaineach, do dhátaí éagsúla luacha, sa mhargadh airgeadraí i ea Babhtáil airgeadra.
Litríocht Ágastach (An tSean-Róimh). Tagraíonn litríocht Ágastach do na píosaí litríochta Laidine a scríobhadh le linn réimeas Ágastas (27 RC - AD 14), an chéad impire Rómhánach. 
I stair liteartha an chéad chuid den 20ú haois agus níos luaithe, measadh go raibh litríocht Ágastach mar aon le litríocht na Poblachta Déanaí mar Ré Órga na litríochta Laidine, tréimhse de clasaiceachas stíleach .
I ndáiríre, scríobh fir an chuid is mó den litríocht a bhí luaite mar "Ágastach" - Veirgil, Horáit, Proipeirtias, Livias - a bunaíodh a ngairmeacha beatha le linn blianta na triúrachta, sular ghlac Octáivian an teideal "Ágastas". Ó cheart, is é Óivid an file a bhfuil a chuid oibre fite fuaite sa réimeas Ágastach.
Cóiced Ól nÉchmacht. Ainm ársa ar Chúige Chonnacht is ea Cúige Ól Éagmacht (Sean-Ghaeilge Cóiced Ól nÉcmacht).
Fir Ól nÉchmacht is ea leagan eile dá ainm. In am trátha, tháinig na Connachta chun cinn. Sháraigh siad Fir Ól nÉchmacht agus tugadh an t-ainm Cúige Chonnacht ar an gceantar.
Tíreolaíocht.
Meastar go bhfuil nasc idir an t-ainm 'Échmacht' agus treibh darbh ainm Nagnatae ar léarscáil Tolamaes de chuid an 2a haois AD.
Bhí trí phríomhthreibh ann i bhFir Ól nÉchmacht : 
Tuatha Ol nEchmacht.
Seo a leanas tuartha Ól nÉchmacht a bhfuil eolas orthu:
Aictiam. Ba í Aictiam (as Sean-Ghréigis: Ἄκτιον, traslitriú: "Áktion") baile ar iorras sa tSean-Acarnán ag béal Mhurascaill Ambraic. Is lena cois ar tharlaíonn Catha Aictiam, ina rug Octáivian bua Antaine agus Chléópatra ar an dara lá de de mhí Mheán Fómhair, sa bhliain 31 RĊR.
Amfaitéatar. Amharclann faoin spéir is ea amfaitéatar, le céimeanna suíochán timpeall ar spás ciorclach nó ubhchruthach léirithe. Tháinig an focal ón bhfocal Shean-Ghréigise ἀμφιθέατρον ("amphithéatron"), a thagann féin ón bhfocal ἀμφί ("amphi"), a chiallaíonn ar 'ar an dá thaobh' nó 'timpeall' agus ón bhfocal θέατρον ("théātron"), a chiallaíon 'áit féachana'.
Shaothraigh na Rómhánaigh an fhoirm seo foirgnimh ó bhunúis Éatruscacha, b'fhéidir, le haghaidh comhrac gliairí agus eachtraí is léirithe eile. Tógadh na hamfaitéatair luatha as adhmad, ach de réir a chéile is as cloch a tógadh iad. Tógadh an chéad cheann sa Róimh féin i 59 RC. 
Tá samplaí le feiceáil fós i bPompeii (70 RC), Verona (290 AD), agus an Colasaem (72-80 AD) sa Róimh le suíocháin do 50,000 duine.
Amfara. Is cineál gabhdáin caoltónach dáchluasach é an t-amfara (as Sean-Ghréigis: ἀμφορεύς|ἀμφορεύς, traslitriú: "amphoreús"). Bhí siad coitianta sa tSean-Ghréig. Den chuid is mó, úsáideadh iad le haghaidh fíona.
An Bhéóitia. Is í an Bhéóitia (as Gréigis: Βοιωτία, fuaimniú nua-aimseartha: [vi.oˈti.a], seanfhuaimniú: [boj.jɔː.tí.a]) ceantar na Gréige Láir. Is Lividéa a príomhchathair, agus is an Téibh a cathair is mó.
Caisleán Ghriaire (úrscéal). Úrscéal rómánsúil stairiúil Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Mícheál Ó Ruairc é Caisleán Ghriaire, bunaithe ar na blianta idir 1563 agus 1601 le linn thréimhse phlandáil na Mumhan. Ag an am sin bhí taoiseach darb ainm Griaire de hÓra ann mar a luadh sa bhéaloideas, a raibh a mhac Aodh Dubh aige thit sé i ngrá le hEibhlín de Mórdha agus phós siad i gcoinne toil a dtuismitheoirí. Ar an drochuair, bhícríoch traigóideach leis an scéal. 
Is don bhfoghlaimeoir fásta go príomhá atá an t-úrscéal seo dírithe agus é scríofa o nGaeilge shimolí, dhúchasach, nádúrtha. Sin ráite, is féidir idir óg agus aosta taitneamh agus tairbhe a bhaint as an scéal.
Scéal grá éagmaise den scoth atá anseo agus cé go bhfuil se tragóideach agus míshona, fós féin faightear léargas iontach ann ar shaol na hÉireann sa thréimhse shuaite sin i stair na tíre agus ar na hathraithe cultúrtha agus teanga a d'eascair aisti.
Is ó Bhréanainn sa Leitriúch don údar ó dhúchas. Aithne fhorleathan air mar fhile, mar scríbhneoir prois, mar léirmheastóir, mar cholúnaí conspóideach agus mar shaineolaí ar an nGhaeilge sa chóras oideachais ag an dara leibhéal.
Mac Dhathó. Is carachtar den Rúraíocht é Mac Dhathó (as Sean-Ghaeilge: "Macc Da Thó"). Is brúghaí é, agus dúradh gur Rí na Laighin é. Bhí cú mór breá aige darb ainm Ailbhe.
Lúicias Paipírias Cursor. Ba pholaiteoir agus ginearál clúiteach de Phoblacht na Róimhe é Lúicias Paipírias Cursor (as Laidin: "Lūcius Papīrius Cursor"; i 365 RCh a rugadh é, i ndiaidh 310 a fuair sé bás). Cúig uaire a thoghadh é ina chonsal agus trí huaire ina mháistir don mharcshlua (magister equitem) agus dhá uair ina deachtóir. Tá sé comhairthe gurbh é an ginearál is tábhachtaí sa Dara Cogadh na Súlúch (327–304 RCh).
Néaftas. I gcreideamh na Sean-Éigipte, ba bhandia na marbh í Néaftas (as Sean-Ghréigis: Νέφθυς, "Néphtus").
Pennsylvania Abolition Society. Ar an 14 Aibreán 1775, bunaíodh an Society for the Relief of Free Negroes Unlawfully Held in Bondage. nó mar atá aithne air inniu, an Pennsylvania Abolition Society.
Bunaíodh an cumann sa "Rising Sun Tavern" i bhFilideilfia. Bhí an chéad ghrúpa a bhí i mbun feachtais ar son chealú na sclábhaíochta ar fud na gcríocha as a ndearnadh Stáit Aontaithe Mheiriceá ina dhiaidh sin.
Domhan thíos na Gréige. I miotais na Gréige, is é saol eile a théann anamacha na marbh tar éis bás a fháil dóibh é an domhan thíos. Tugtar Háidéas air as a rí dé. Ansin mar a théann idir anamacha na bhfíréan agus anamacha na ndaoine mallaithe; faigheann an chéad lucht saol suaimhneach lag, ach faigheann an lucht déanach crá agus pionós i dTartaras. Is é leathbhreac dubh Shliabh Oilimpis ghil, suite ar imeall an domhain nó go han-domhain sa talamh.
Tírdhreach.
Aibhneacha.
Tá sé abhainn sa domhan thíos, agus tugtar ainmneacha orthu a bhaineann le heachtra shíceolaíoch an bháis.
Tartaras.
Duibheagán rídhomhain mar a chéastar an lucht marbh mallaithe, agus mar a bhfuil na Tíotáin i ngéibheann.
Móinéar na Lusanna Caisil.
Áit do dhaoine measartha.
Éilísiam.
Áit do dhaoine a bhfuil clú mór acu.
Guillermo Lasso. Tá Guillermo Lasso Mendoza, a rugadh 16 Samhain 1955, ina Uachtarán ar Phoblacht Eacuadór ó 24 Bealtaine 2021.
Éirí Amach Bussa (1816). Tharla Éirí Amach Bussa i mBarbadós ar 14–16 Aibreán 1816. Chuir an réabhlóid seo tús le sraith reibiliún mór de chuid na sclábhaithe sna hIndiacha Thiar in imeacht na gcúig bliana déag ina dhiaidh sin. Bhrostaigh na himeachtaí seo cealú na sclábhaíochta ar fud Impireacht na Breataine trí an Acht um Chealú na Sclábhaíochta, 1833.
Limoges Cercle Saint-Pierre. Is club cispheile Francach é Limoges Cercle Saint-Pierre, ar a dtugtar "Limoges CSP" nó "CSP" freisin, a bunaíodh sa bhliain 1929 agus atá lonnaithe in Limoges na Fraince.
Tar éis caoga bliain ag imirt i sraitheanna áitiúla agus réigiúnacha, agus i ranna náisiúnta tánaisteacha, bhain CSP an chéad roinn de chraobhchomórtas na Fraince amach sa bhliain 1978. Bhuaigh sé a chéad Chorn Francach i 1982 agus a chéad chomórtas Eorpach, an Corn Korać, sa bhliain chéanna.
Sa bhliain 1988, bhuaigh CSP craobhchomórtas Pro A, a d’eagraigh an tSraith Náisiúnta Cispheile den chéad uair. Ar 15 Aibreán 1993, ba é an chéad chlub spóirt sa Fhrainc a bhuaigh craobhchomórtas tábhachtach Eorpach, i spórt ar bith (cé gur bhuaigh Olympique de Marseille craobh sacair níos déanaí sa bhliain chéanna).
Sa bhliain 2000, ag deireadh dhá fhiche bliain d’iomaíocht spóirt leis an gclub Élan Béarnais, chuaigh an CSP i ngéarchéim airgeadais, ansin i ngéarchéim spóirt, agus íslíodh go dtí an tríú roinn é. D’fhill an club ar Pro A in 2010. Rólag ó thaobh spóirt agus airgeadais de, d’fhill sé ar Pro B ar feadh séasúr amháin, agus tháinig sé ar ais go dtí Pro A in 2012.