Trelis/gawiki huggingface dataset:
Na Solláin. Is baile suite i gContae Chill Dara iad na Solláin. Dar le daonáireamh 2016, bhí 5,849 duine ina gcónaí sa bhaile.
Seanchill Chuillinn. Is baile fearainn suite i gContae Chill Dara í Seanchill Chuillinn. Tá achar sách mór ann — 792 acra — agus baineann a lán staire leis an áit. Níl pobal mór ann, áfach — níl ach 79 áitreabh ar an mbaile.
Teach Srafáin. Is baile suite i gContae Chill Dara é Teach Srafáin.
Tigh Mo Linne. Is baile suite i gContae Chill Dara é Tigh Mo Linne(Béarla: "Timolin").
Achair. Is baile fearainn suite i gContae na Mí é Achair.
Ard Cath. Is baile suite i gContae na Mí é Ard Cath.
An Aitinn Bhuí. Is baile suite i gContae na Mí é an Aitinn Bhuí.
Baile Uilcín. Is baile fearainn suite i gContae na Mí é Baile Uilcín.
An Bóthar Mín. Is paróiste suite i gContae na Mí é an Bóthar Mín.
Beigthigh. Is sráidbhaile agus baile fearainn atá suite i gContae na Mí é Beigthigh ().
Baile Bháigh. Is baile fearainn suite i gContae na Mí é Baile Bháigh.
Baile an Cheantaigh. Is baile suite i gContae na Mí é Baile an Cheantaigh("Kentstown" i mBéarla).
Baile Nua na Manach. Is baile fearainn suite i gContae na Mí é Baile Nua na Manach.
Cill Mhaighneann, Contae na Mí. Is sráidbhaile suite i gContae na Mí í Cill Mhaighneann.
Carn na Ros. Is baile beag é Carn na Ros atá suite i gContae na Mí. Tá sé thart ar 4 km siar ó thuaidh ó Cheanannas, ar an mbóthar R147 idir Ceanannas agus Achadh an Iúir. In amanna iar bhí tugtar an t-ainm Carn na Ros ar an Bhóthar nó "Pas an Dhúin."
Tá Club Pheil Ghaelach i gCarnaross.   
Carn na Ros, peil.
Tá traidisiún fada i gCarn na Ros ag imirt peil Ghaelach.  Bunaíodh an club sa bhliain 1888. Tá sé suite idir Ceannais Mór agus Achadh an Iúir, ag teorainn na Cábhan. Gabhadh an chéad teideal chontae i 1912 nuair a bhuail Carn na Ros Scrín sa chluiche ceannais sóisearach 2-1 ar 1-2. Bhí an club beag agus an daonra an-beag. 
Tar éis a bheith i réimsí go leor timpeall limistéar Carnaross le linn na mblianta, fuair muid ár bhforais reatha, Páirc Naomh Chiarán i 1984. Ar 7 Bealtaine 1989, d'oscail Cathaoirleach an Chlub, Aiden Gillic agus Cathaoirleach an Chontae, Fintan Ginnity. D'fhonn an ócáid ​​a chomóradh, rinne Meath comharsana don Chabháin i ndúshlán peile sinsearach, agus bua ag dul go dtí an Ríoga ar scór-líne 0-13 go 1-5, sula raibh freastal mór ar os cionn 5,000. 
In 2015, bhunaigh Feidhmeannacht an Chlub Coiste Forbartha Áiseanna plean forbartha straitéiseach cúig bliana a ullmhú chun na háiseanna a fheabhsú agus chun freastal ar riachtanais ár gcomhaltaí club sa todhchaí.Ba iad na comhaltaí seo a leanas a bhí sa Choiste Forbartha Áiseanna a bunaíodh: · Michael Yore, Ollie Farrelly, John L McGee, Brian Comaskey, John Plunkett, Conor Woods, Malachy Plunkett. Chaith an Coiste seo na mí ag déanamh taighde ar na háiseanna atá ann cheana féin ó áiseanna imeartha ar fhoirgnimh agus ar bhonneagar chomh maith le cruinniú le clubanna áitiúla eile sa cheantar a rinne forbairtí de scála den chineál céanna le déanaí.
Rinneadh suirbhé i measc bhaill an chlub chun tuairimí gach duine a chur ar bord.
Ag ár gCruinniú Bliantúil 2015, chuir an Coiste Forbartha Saoráidí a gcuid moltaí i láthair. Leanadh le breis dul chun cinn i rith 2016 agus tá an Plean Forbartha nuashonraithe ar fáil thíos.
Currach Átha. Is baile suite i gContae na Mí é Currach Átha (Béarla: "Curraha").
Coill Chluana. Is paróiste suite i gContae na Mí í Coill Chluana.
An Cillín, Contae na Mí. Is baile suite i gContae na Mí é an Cillín.
Cill Táile. Is baile fearainn agus paróiste dlí suite i gContae na Mí í Cill Táile (Béarla: Kiltale). Tá daonra timpeall 300 aici agus tá sí suite ar an mbóthar réigiúnach R154, an príomhbhóthar ó Bhaile Átha Cliath go dtí Baile Átha Troim. Tá an baile thart ar 9 ciliméadar soir ó Baile Átha Troim, 9 ciliméadar siar ó Dún Seachlainn agus 19 ciliméadar ó dheas de Uaimh. Níl Cill Táile ach 7 ciliméadar ón suíomh stairiúil, Teamhair.
Droichead Chearbhalláin. Is baile suite i gContae na Mí é Droichead Chearbhalláin.
Domhnach Phádraig. Is sráidbhaile suite i gContae na Mí é Domhnach Phádraig.
Dún Uabhair. Is baile suite i gContae na Mí é Dún Uabhair.
Droim Conrach, Contae na Mí. Is baile suite i gContae na Mí é Droim Conrach.
Droim Eamhna. Is baile suite i gContae na Mí é Droim Eamhna.
Droim Rí. Is baile suite i gContae na Mí é Droim Rí.
Ráth Moliain. Is baile suite i gContae na Mí é Ráth Moliain.
Ros na Rí. Sráidbhaile i gContae na Mí is ea Ros na Rí ().
Baile Roibín. Is sráidbhaile atá suite i gContae na Mí é Baile Roibín.
Baile Íomhair. Is baile suite i gContae na Mí é Baile Íomhair. Anois, tá 1,809 duine ina gcónaí i mBaile Íomhair. Tá sé idir Muillean gCear agus Baile Átha Troim.
Brighton and Hove. Cathair sa Bhreatain is ea Brighton and Hove agus í suite in Sussex Thoir, in oirdheisceart Shasain. Cuireadh Brighton agus Hove le chéile sa bhliain 1997 agus bronnadh stádas cathrach orthu sa bhliain 2001. "Brighton" a thugtar ar an iomlán go minic, ach is iomaí duine ón gceantar a smaoiníonn ar Brighton agus Hove mar dhá bhaile difriúla. Sa bhliain 2011, bhí 273,400 duine ina gcónaí ann, agus ba Brighton and Hove an trá-bhaile saoire is mó i Sasana agus an chathair is mó in oirdheisceart Shasain.
Chichester.  
Cathair i Sussex Thiar is ea Chichester agus é suite i ndeisceart Shasana. Bhí cónaí ar 26,795 duine sa chathair sa bhliain 2011.
Ely. Cathair i gCambridgeshire, Sasana is ea Ely. Bhí 20,256 duine ina gcónaí in Ely i 2011.
Gloucester. Is baile suite i nGloucestershire é Gloucester. Bhí 121,900 duine ina gcónaí i nGloucester i 2011.
Portsmouth. Cathair sa Hampshire, Bhreatain is ea Portsmouth. Bhí 205,400 duine ina gcónaí i bPortsmouth i 2011.
Preston. Cathair sa Bhreatain is ea Preston. Bhí 114,300 duine ina gcónaí i bPreston i 2008.
St Albans. Cathair sa Bhreatain is ea St Albans.
Salford. Cathair i Manchain Mhór is ea Salford. Bhí 72,750 duine ina gcónaí i Salford sa bhliain 2001.
Southampton. Cathair chalafoirt i gcontae searmanais Hampshire i ndeisceart Shasana is ea Southampton. Tá sé suite timpeall 110 km siar ó dheas ó Londain agus 24 km siar ó Phortsmouth.
Bhí 253,651 duine ina gcónaí in Southampton i 2010.
Sunderland. Is baile suite i dTyne and Wear é Sunderland.
Truru. Is cathair ardeaglaise agus paróiste sibhialta suite i gCorn na Breataine é Truru (Béarla: "Truro"). Is é baile contae an Choirn é, agus an t-aon chathair agus lárionad riaracháin, fóillíochta agus miondíola. Thug an daonáireamh sa bhliain 2011 le fios go raibh 18,766 duine ina gcónaí ann. Is féidir Trurunaigh a thabhairt ar dhaoine ó Thruro. D’fhás sé mar ionad trádála trína chalafort agus mar bhaile stánaíoch don mhianadóireacht stáin. Rinneadh an chathair is faide ó dheas ar mhórthír na Breataine í sa bhliain 1876, nuair a bunaíodh Deoise Thruru. I measc na radharcanna tá Músaem Ríoga na Corn na Breataine, Ardeaglais Thruru (críochnaithe 1910), Halla an Choirn agus Cúirteanna Breithiúnais an Choirn.
Back to Black. Is é Back to Black an dara halbam ón Amy Winehouse. Scaoileadh é ar an 26 Deireadh Fómhair 2006.
Traicliosta.
Is iad seo na hamhráin:
Forever, Michael. Is é Forever, Michael an ceathrú halbam ó Michael Jackson. Scaoileadh é ar an 16 Eanáir 1975.
Clár.
Is iad seo na hamhráin ar an albam:
Off the Wall. Is é Off the Wall an chúigiú halbam ó Michael Jackson. Scaoileadh é ar an 10 Lúnasa, 1979.
Clár.
Is iad seo na hamhráin:
DNA (albam). Is é DNA an chéad albam ón popghrúpa Little Mix. Scaoileadh é ar an 16 Samhain, 2012.
Rath Cairt.
Chuaigh an t-albam seo díreach go uimhir a trí sna RA agus díreach go 3 in Éirinn. Bhí an t-albam taobh thiar de Unapologetic le Rihanna agus Take Me Home le One Direction sa dá tíortha.
Chuaigh sé díreach go uimhir a ceathair san SAM ag díol 50,000 cóipeanna sa chéad seachtain.
Traicliosta.
Is iad seo na hamhráin:
Drom an Easaigh. Is baile fearainn suite i gContae Chiarraí é Drom an Easaigh (Drominassig). Rugadh an sin-seanmháthair príomh-aire na Breataine Margaret Thatcher ann i 1811.
Máire Ní Shúilleabháin. Múinteoir agus gníomhaí Gaeilge ba ea Máire Ní Shúilleabháin. Rugadh í ar 2 Feabhra 1884 i Sráid na Cathrach i gContae an Chláir. Bhí sí ar na timirí Gaeilge a ceapadh faoin mBord Náisiúnta Oideachais sa bhliain 1907 agus gan aon bhean eile ina cuideachta. Bhain sí le gluaiseacht nua an náisiúnachais teanga a raibh Conradh na Gaeilge sáite inti, agus bhí fonn mór uirthi an Ghaeilge a chur á múineadh mar ábhar sna scoileanna.
Dúirt Daonáireamh 1901 gurbh í Úna Ní Mharanáin a máthair agus go raibh Seán Ó Súilleabháin, a hathair, ina shiopadóir. Bhí Gaeilge agus Béarla acu beirt, ach Béarla amháin a bhí ag beirt de na páistí ab óige (Alice agus John), agus ba í Máire amháin, an duine ba shine den chlann, a shaothraigh an Ghaeilge. Chuaigh Máire ar scoil i nGaillimh agus ansin i mBaile Átha Cliath. D’fhan sí ann lena huncail Michael agus a bhean chéile Alice; b’as Contae an Chláir do Michael agus é gan Ghaeilge, ar nós Alice. Bhí sí ar lóistín acu fós sa bhliain 1911; faoin am sin bhí BA aici. 
Bhí cáil uirthi mar oibrí dícheallach. Dúradh fúithi gurb éard a bhí uaithi leanaí a chur ag labhairt na teanga agus nach labhródh sí ach Gaeilge leo mar mhodh teagaisc. Chaith sí ceithre bliana ag obair don Bhord sular theip ar a sláinte, agus thug sí Brisbane na hAstráile uirthi féin, áit ar lean sí uirthi ag múineadh Gaeilge do pháistí na n-imimirceach Éireannach. 
Fuair sí bás ar an 14 Iúil 1914 agus thug An Claidheamh Soluis agus an Clare Journal cuntas ar an scéal. Luadh an obair róchrua mar chúis a báis.
Díseart Diarmada. Is baile suite i gContae Chill Dara é Díseart Diarmada.
Diaptar. San optaic, cumas lionsa, leis an tsiombail dpt. Sainmhínítear é mar inbhéartú fhad fócasach (f) an lionsa i méadair, 1/f. Úsáidtear i radharcmheastóireacht é den chuid is mó.
Dí-armáil. Rialú arm chun sábháilteacht idirnáisiúnta a chur chun cinn, trí laghdú na bhfórsaí armtha is na n-arm, is ea dí-armáil. 
Aontaítear na leibhéil, agus déanann an taobh eile (nó foireann neamhspleách cigireachta) breithniú is tuairisciú ar chur i bhfeidhm na n-aontuithe. 
Tá aontuithe déanta faoi choimirce na Náisiún Aontaithe maidir le hairm cheimiceacha is bhitheolaíocha agus mianaigh fhrithdhaonna. Ach ní ghlacann gach tír leo. Tá raon leathan arm eile, agus bealaí nua-aoiseacha len iad a lainseáil le naimhde, nach dtagann faoi aontú ar bith.
Stair.
Rinne Conradh na Náisiún iarrachtaí i 1927 is 1934 a leithéid de chóras a chur chun cinn, ach theip ar an eagraíocht sin. 
Rinne na Náisiúin Aontaithe iarracht i 1950. I rith an chogaidh fhuair, agus formhéadú sna hairm núicléacha ar an dá thaobh, is léir gur chúlaigh aon dí-armáil, ach mhéadaigh an gá léi as cuimse. 
Le próiseas SALT, bhí na Stáit Aontaithe is an Rúis ag druidim go mall le blianta chun a gcuid arm núicléach a laghdú, ach tá bóthar fada fós le taisteal chun iad a dhíothú. 
Agóidí.
Reáchtáladh an Lá Idirnáisiúnta in aghaidh Tástálacha Núicléacha ar an 29 Lúnasa gach bliain.
Diastól. An pas i dtimthriall an chroí idir crapthaí leanúnacha na seomraí, ina mbogann matáin an chroí is a mbíonn brú na fola ag a íosmhéid. Sa chuid eile den timthriall bíonn an croí ag crapadh chun an fhuil ann a chaidéalú ar fud na colainne, agus tugtar "siostól" ar an bpas seo mar a mbíonn brú na fola ag a uasmhéid.
Diastrófacht. Dífhoirmiú maiseanna ollmhóra i screamh an Domhain chun sliabhraonta, imchuacha na n-aigéan, is na hilchríocha a chruthú.
Diatóm. Alga glas micreascópach aoncheallach atá flúirseach i ngnáthóga mara is fionnuisce. Bíonn blaosc sheachtrach (fruistín) air, le silice inti, a bhíonn ornáideach go minic agus débhlaoscach. Atáirgeann sé go coitianta trí dheighilt ina dhá leath (eamhnú dénártha). Tagann an dath glas ó líocha clóraifille ann.
Diatonacht. Airí píosa ceoil a tógadh go hiomlán nó den chuid is mó as nótaí ó mhórscála nó mionscála ar leith (nótaí diatonacha). Mar shampla, is diatonach an nóta F géar i mórghléas (mórscála) D, ach is crómatach é i mórghléas C.
Díbhéartaclóis. Is neamhord sa stéig mhór a chuireann isteach ar sheandaoine í an díbhéartaclóis. Foirmíonn púitsí beaga i líneáil na putóige a threánn cumhdach matánach na putóige ag pointí laga. Ní bhíonn siomptóim ar bith ag an-chuid daoine, ach is féidir go n-éireoidh na púitsí athlasta, neamhord a dtugtar "díbhéartaiclíteas" air.. Sa chás sin bíonn pian sa bholg agus uaireanta aimhréidh cosúil le rith fola, easpaí, is cúngú nó bac chanáil na drólainne. Cabhraíonn aiste bia le neart snáithín leis an neamhord seo a sheachaint trí chabhrú lena bhfuil sa phutóg a chur ar aghaidh go rialta.
Dic-dic. Abhacantalóp atá dúchasach don Afraic is ea an dic-dic. Táid beag, suas le 40 cm ar airde. Na cluasa mór, an tsrón fadaithe. Adharca gearra díreacha ag an bhfireannach, agus faireog fheiceálach táil chun tosaigh óna shúil.
Díchumadh plaisteach. Díchumadh dochúlaithe ábhair atá faoi strus thar ghéillphointe an ábhair sin (a theorainn leaisteach, an t-uas-strus ag a dtárlaíonn díchumadh leaisteach inchúlaithe don ábhar). Má mhéadaítear an strus thar an bpointe seo, tarlaíonn díchumadh díréireach mór (agus dochúlaithe) don ábhar, go mbriseann sé faoi dheireadh. Is ábhair insínte ábhair ar féidir leo díchumadh plaisteach an-mhór a fhulaingt roimh bhriseadh (mar shampla, an chuid is mó de na miotail). Is ábhair bhriosca ábhair nach féidir leo ach díchumadh plaisteach an-bheag a fhulaingt.
Didiridiú. Trumpa bunúsach na mbundúchasach Astrálach, agus uirlis thraidisiúnta cheoil, is ea an didiridiú, déanta as géag chuasach na heoclaipte, timpeall 1.2-1.5 m ar fhad. Seinntear é ar bhealaí éagsúla mar thionlacan le canadh is damhsa.
Deirtear gur tháinig an t-ainm as na focail Ghaeilge 'dúdaire dubh', ach ní féidir a bheith cinnte faoi sin.
Otto Paul Hermann Diels. Ceimicí orgánach a rugadh i Hamburg na Gearmáine ab ea Otto Paul Hermann Diels (23 Eanáir 1876-7 Márta 1954). Le Kurt Alder, d'fhionn sé an t-imoibriú éasca idir olaifín ghníomhachtaithe is dí-éin chun struchtúr cioglach le steiréiceimic inréamhinste a tháirgeadh. Ainmnítear imoibriú Diels-Alder astu anois, a tháinig le bheith an-suntasach sa cheimic orgánach shintéiseach. Bhuaigh siad Duais Nobel na Ceimice i 1950 as.
Dífhabhtán. Ábhar atá tocsaineach do bhaictéir. Ceann de na hábhair is luaithe a úsáideadh chuige seo ab ea feanól (aigéad carbólach), ach fuarthas go raibh sé tocsaineach is creimneach do dhaoine freisin. Úsáidtear díorthaigh feanóil fós i leithris cheimiceacha.
Dífhaecú. Díbirt an fhaecais ón bputóg. Borrann an faecas an reicteam, agus trí ghníomhú athfhillteach dá bharr, crapann na matáin ansin, bogann iatóir inmheánach an anais go neamhdheonach, agus tagann mian dífhaecaithe ar dhuine. Tarlaíonn an dífhaecú go deonach trí chrapadh na matán sa bholg (teannadh) agus bogadh iatóir seachtrach an anais.
Dífhibrileoir. Úsáidtear dífhibrileoirí le tabhairt faoi stad tobann cairdiach. D’fhéadfadh duine bás a fháil muna dtabharfaí an chóireáil cheart dó/di taobh istigh de chúpla nóiméad. Seolann dífhibrileoir turraing thomhaiste leictreach tríd an gcliabhrach is an croí chun rithim mhínormálta a réiteach. 
Is éard atá in uath-dhífhibrileoir seachtrach (Automated External Defibrilator nó AED) ná gléas iniompartha a dhéanann an croí a sheiceáil. 
Tá líon suntasach fianaise ann a thugann le fios go bhfuil tionchar mór ag dífhibrileoirí, nuair atá siad ar fáil go luath le linn stadanna tobanna cairdiacha, ar rátaí maireachtála.
Stair.
Thaispeáin an máinlia Claude Beck (1894-1971) i 1947 gur féidir an feidhmiú marfach croí a leigheas ach turraing thomhaiste leictreach a sheoladh tríd an gcroí luath go leor i ndiaidh tosú an fhibrilithe. 
Ba i mBéal Feirste a rinne Frank Pantridge (1916-2004) is a chomhghleacaí John Geddes dífhibrileoir a chur in otharcharr i 1966, rud a shábháil an-chuid daoine. Ina dhiaidh sin thóg siad dífhibrileoir iniompartha. 
Úsáid.
Fadhb é stad tobann cairdiach ina stopann an croí ag bualadh go tobann, gan aon súil leis. Toradh ar ghalar na n-artairí corónacha a bhíonn sa bhfibriliú de ghnáth. Nuair a tharlaíonn fibriliú i gcás na méadailíní—fibriliú méadailíneach —ní dhéanann an croí an fhuil a chaidéalú i gceart tríd an gcolainn, ní bhfaigheann an inchinn dóthain ocsaigine, agus faigheann duine bás go tobann. Is ar an mbealach seo a fhaigheann 75% de na daoine bás ar bás tobann cairdiach é. 
In ainneoin na bhforbairtí móra maidir le dífhibrileoirí, is é an tubaiste nach sábháiltear ach céatadán an-bheag de na daoine a mbuaileann fibriliú méadailíneach iad, de bhrí go sroicheann an dífhibrileoir an t-othar ródhéanach. Is ar an ábhar seo a bhíonn dífhibrileoirí ar fáil in an-chuid ionaid oibre, srl. anois.
In Éirinn.
Tá ‘galar cardashoithíoch’ ar an ngalar is mó a mharaíonn daoine in Éirinn le isteach is amach ar 10,000 bás in aghaidh na bliana dá bharr. Stad tobann cairdiach is cúis le 6,000 acu sin agus tarlaíonn 70% acu taobh amuigh d’ospidéil.
Dífhoraoisiú. Gearradh is baint crann i bhforaoisí. Tá an próiseas seo ar siúl ar a laghad ó chuir an duine smacht ar thine is a thosaigh ar adhmad a úsáid mar bhreosla. Faoi chúpla mhíle bliain ó shin bhí mórchuid den Mheánoirthear, an Ghréig is tuaisceart na hAfraice dífhoraoisithe i gcomhair talmhaíochta is breosla. Tharla dífhoraoisiú na hEorpa le linn na Meánaoise, agus is le céad bliain anuas nó mar sin a dífhoraoisíodh an-chuid de Mheiriceá Thuaidh. Faoi seo níl fágtha de na foraoisí sna creasa measartha den Domhan ach a bhfuil i gCeanada is an tSibéir. Tá na foraoisí sna creasa trópaiceacha — na foraoisí báistí, mar a thugtar orthu — á ndíothú go tapa i láthair na huaire freisin. Sa Bhrasaíl, Meiriceá Láir, an Afraic mheánchiorclach, an India, Burma, an Téalainn, Vítneam, na hOileáin Fhilipíneacha, agus an Indinéis, dífhoraoisítear achar atá cothrom le timpeall dhá oiread na hÉireann gach bliain. Tá an dífhoraoisiú seo ar siúl chomh tapa sin go meastar nach mbeidh puinn foraoise fágtha sna creasa trópaiceacha faoi lár an 21ú céad. De bhrí go bhfuil páirt chomh lárnach sin ag na foraoisí in ídiú dé-ocsaíd charbóin, agus mar sin i laghdú an bhaoil go dtarlóidh forthéamh don Domhan, is mór an chúis imní an dífhoraoisiú leanúnach seo. Go minic ní bhíonn an talamh faoi bhun na bhforaoisí rómhaith i gcomhair na talmhaíochta, agus mar sin is beag is fiú an dífhoraoisiú, fiú sa ghearrthéarma. Mar bharr ar an donas, nuair a bhaintear na foraoisí díothaítear an-chuid gnéithe plandaí is ainmhithe, rud a laghdaíonn bithéagsúlacht ar Domhan agus a chailleann orgánaigh a fhéadfaidh a bheith ina bhfoinsí córacha leighis is ábhar fiúntach eile don duine amach anseo.
Otto Sander. Aisteoir Gearmánach ba ea Otto Sander (30 Meitheamh 1941 – 12 Meán Fómhair 2013). Cailleadh i mBerlin é sa bhliain 2013.
Difríocht poitéinsil. Cainníocht sa bhfisic is ea difríocht poitéinsil (leictreach), a dtugtar an voltas uirthi freisin. Úsáidtear an tsiombail U di, agus tomhaistear in aonad voltaí (V) í. Bíonn difríocht poitéinsil idir dhá phointe nuair is gá obair a dhéanamh i gcoinne réimse leictrigh chun lucht a aistriú ó phointe amháin go pointe eile. Faightear neart an réimse leictrigh idir na pointí tríd an difríocht poitéinsil eatarthu a roinnt ar an bhfad eatarthu. Tugann an difríocht poitéinsil idir teirminéil bataire tomhas ar chumas an bhataire sruth a rith timpeall ciorcaid.
Digeatálas. Ceimiceán, eastósctha as an méirín púca, atá in úsáid mar chóireáil ar chliseadh croí is éidéime (an íorpais) le 800 bliain ar a laghad is ea digeatálas. Is gliocóisídí cairdiacha na comhábhair ghníomhacha san ábhar eastósctha. Is gliocóisídí cairdiacha íonghlanta (mar shampla, diogocsain) príomhchóireáil an lae inniu ar chliseadh croí. Is tocsaineach gach aon cheann de na drugaí seo ag dáileog atá níos mó ar éigin ná na dáileoga teiripeacha.
Díghabhsáil. Is éard is díghabhsáil ann ná neodrú réimse maighnéadach réada trí chornaí sruthiompartha a úsáid chun réimse maighnéadach den déine chéanna ach sa treo urchomhaireach a chur i bhfeidhm air. Déantar a leithéid le longa a chosaint ó mhianaigh a ghníomhachtaítear go maighnéadach. Déantar ar chinn téipthaifeadán freisin í.
Digiteach. Aon bhealach chun eolas (uimhreacha, teaghráin carachtar, fuaimeanna, pictiúir) a léiriú mar shraith bíog leictreonach, gach ceann den fhad céanna. Nuair a bhíonn bíog voltais ann ciallaíonn sé sin 1, agus nuair nach mbíonn ciallaíonn sé sin 0. Is féidir gach uimhir a léiriú lena choibhéis dhénártha. Maidir le cineálacha eile eolais, is gá iad a scríobh i bhfoirm tacar uimhreacha, agus na huimhreacha sin a chódú i bhfoirm leictreonach dhigiteach. Úsáidtear foirmeacha digiteacha chun eolas a stóráil i ríomhairí, ar téip is diosca, agus chun eolas a tharchur thar línte teileafóin nó trí chraobhscaoileadh. Tá de bhuntáiste leis an bhfoirm dhigiteach nach mbíonn sí chomh soghonta do thorann le comharthaíocht analógach, agus gur furasta í a chomhbhrú is a chriptiú, is mar sin iomláine an eolais a chosaint.
Díhiodráitiú. Cailliúint uisce. Sa mhíochaine, ciallaíonn sé ídiú salainn chomh maith. Tarlaíonn cailliúint uisce i nduine nach n-ólann uisce nó nach féidir leis uisce a ól, agus mar thoradh air seo bíonn tart mór air. Nuair a éiríonn sé dian, tarlaíonn mearbhall dó is cóma. Tarlaíonn cailliúint sreabhán a mbíonn salann iontu trí urlacan dian, buinneach, cur iomarcach allais, dónna, nó fual iomarcach (i gcás diaibéitis gan chóireáil). Cuireann a leithéid isteach go suntasach ar an imshruthú fola, ag méadú ráta buailte an chroí, ag laghdú brú na fola, agus ar deireadh, ag cur le cliseadh an imshruthaithe is turraing.
Dí-íogrú. Cóireáil a dheartar chun cosc a chur ar fhrithghníomhartha imdhíonacha i ndaoine íogaire. Is é a dhéantar ná instealltaí beaga fochraicneacha den ailléirgin a mheastar a bheith freagrach as an bhfrithghníomh a thabhairt arís is arís eile. Creidtear go dtraenálann an próiseas seo an cholainn chun nach bhfrithghníomhóidh sé i gcoinne na hailléirgine sin. Meastar go gcabhraíonn na miondáileoga leis na cealla íogaire a chumhdach le hantasubstaintí a cruthaíodh sna hionsaithe beaga, agus mar sin go mbíonn siad in ann ionsaí mór na hailléirgine a sheasamh.
Díleá. Próiseas fiseolaíoch in ainmhithe ina mbristear síos ábhair choimpléascacha bia ag einsímí ina gcomhábhair níos simplí (cosúil le monaishiúicrídí, aimíonaigéid, aigéid shailleacha is ábhair eile) ar féidir leis an gcolainn iad a ionsú is a úsáid sna cealla. In ainmhithe áirithe (cosúil le prótasóin is porifera), díleá iomlán incheallach a bhíonn i gceist. Tógann cill amháin an bia isteach, díleánn é, agus eisfhearann an fuíoll. Braitheann an-chuid ainmhithe ar dhíleá eachtarcheallach go hiomlán (na veirteabraigh is na hartrapóid, mar shampla). Sa chás seo táltar sreabháin atá lán d'einsímí isteach i gcuas chonair an díleá, agus tarlaíonn díleá ansin. In ainmhithe eile (cosúil le céalantrátaigh is moilisc dhébhlaoscacha) tarlaíonn díleá taobh istigh is amuigh de na cealla.
Díluchtú corónach. Is díluchtú leictreach i gcomhar le hastú solais ghoirm é an díluchtú corónach a tharlaíonn san aer mórthimpeall ar fhoinsí réimse dhéin leictrigh uaireanta. Luasghéaraítear leictreoin is iain san aer ag an réimse, rud a tháirgeann tuilleadh ian. Gintear solas nuair a athchuingríonn iain le leictreoin.
Dímheáchan. Laghdú dealraitheach sa domhantarraingt taobh istigh de spásárthach atá i bhfithis os cionn an Domhain, nó árthach atá ag saorthitim. Cuireann an laghdú meáchain, is an easpa cinnteachta ar cá bhfuil an treo síos nó suas, isteach go mór ar fhiseolaíocht na spásairí agus a gcumas obair is turgnaimh a dhéanamh. Go minic faigheann siad tinneas taistil. Má chaitheann spásaire fad mór ama sa staid seo, tagann a mhatáin le bheith lag, ceal teannais, agus idirleathann an-chuid cailciam amach óna chnámha, á ndéanamh bog sobhriste.
Tá an-taighde ar siúl, go mór mór ar an tointeálaí spáis, ar na saghsanna turgnamh is próiseas is féidir a dhéanamh sa staid gan mheáchan, féachaint an féidir tionsclaíochtaí nua a bhunú air seo. Ag tosú ó smaoineamh ar an staid gan mheáchan nó dul i léig na domhantarraingthe, shaothraigh Einstein teoiric na coibhneasachta ginearálta i 1916.
Dinealascnaideach. Orgánach micreascópach aoncheallach a rangaítear mar alga nó prótasón lascnaideach. Uaireanta bíonn clóraifill iontu le haghaidh fótaisintéise. Bíonn dhá orgánaid shainiúla air, cosúil le lascnaidí, is ceann acu ina luí in eitre timpeall na cille. An chuid is mó de na speicis iniata i mblaosc dhocht le screamh silice uirthi.