Trelis/gawiki huggingface dataset:
Caidmiam. Is é an caidmiam dúil cheimiceach uimhir a 48, agus is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Cd. Miotal trasdultach é agus é bog bánghorm. Tá sé sách cosúil leis an dá dhúil eile sa ghrúpa chéanna, mar atá, an tsinc agus an mearcair. Is í an uimhir ocsaídiúcháin a bhíonn aige sna comhdhúile ná +2, cosúil leis an tsinc, agus tá a leáphointe réasúnta íseal, cosúil leis an mearcair. Is é codán an chaidmiam de screamh an Domhain ná 0,1 cuid den mhilliún - cuir sin i gcomparáid leis an tsinc, 65 cuid den mhilliún. 
An tAinm.
Fuair an caidmiam a ainm ó chalaimín (Gréigis: "kadmia"), mianra since a bhfuil caidmiam le fáil mar thruailleán ann. Tá an mianra féin ainmnithe as Cadmus nó Kadmos, dia nó neach miotasúil de chuid na sean-Ghréagach: de réir an tseanchais Ghréagaigh ba é Cadmus a chéadcheap an aibítir. Tagraítear i seanchas na Gaeilge féin don "aibidil a rinne Cadmus". 
An Fhionnachtain.
Ba é Friedrich Strohmeyer ba thúisce a tháinig trasna ar an gcaidmiam, thiar sa bhliain 1817. Fuair sé amach truailliú nó neamhghlaine éigin i gcarbónáit na since, agus ba é an caidmiam an truailliú sin. Is dual don chaidmiam áit na since a ghlacadh sna comhdhúile, ós rud é go bhfuil an dá dhúil sin in aon ghrúpa le chéile, agus iad cosúil le chéile ó thaobh na n-airí ceimiceacha de, mar sin.
An Úsáid.
Baintear úsáid as an gcaidmiam sna cadhnraí (is é sin, sna batairí leictreachais), agus is é sin an t-aon úsáid amháin a bhaintear as go fairsing inniu. Tá an caidmiam an-dainséarach, an-nimhiúil don duine agus don chomhshaol araon, agus mar sin, is fearr é a sheachaint más féidir déanamh ina uireasa.
An Dochar don tSláinte.
Áirítear an caidmiam ar na trom-mhiotail dhainséaracha. Déanann an caidmiam dochar tromchúiseach do na scamhóga, agus is carcanaigin (ábhar ailse) é chomh maith. Tá caidmiam sa tobac freisin, agus cuireann sé leis an bpriacal atá sa tobac d'orgánach an duine. Is féidir leis an adamh caidmiam dul in áit an adaimh since, ó tá an dá dhúil seo an-ghaolmhar le chéile agus iad sa ghrúpa chéanna. Mar sin, is féidir leis an gcaidmiam áit na since a ghlacadh i struchtúir cheimiceacha na bpróitéiní.
Iseatóip an Chaidmiam.
Tá an caidmiam nádúrtha comhdhéanta as ocht n-iseatóp, agus dhá cheann acu radaighníomhach, ar a laghad. Táthar ag teoiriceoireacht go bhfuil trí cinn eile radaighníomhach fosta, ach níor aithníodh gníomhaíocht ar bith orthu go fóill faoi imthoscaí saotharlainne. Is iad an dá iseatóp radaighníomhach nádúrtha atá ann ná 113Cd agus 116Cd. Is é an cineál meath radaighníomhach a thagann ar an gcéad cheann acu ná an béite-mheath (is í an leathré atá aige ná 7.7 x 1015 bliain); maidir leis an gceann eile is é an meath is dual dó ná béite-mheath dúbailte dhá neoidríonó, agus is í an leathré atá aige ná 2.9 x 1019 bliain. Is iad an trí iseatóp nach bhfuiltear cinnte fúthu ná 106Cd agus 108Cd (glactar leis go ndéanann an dá cheann seo leictreonghabháil dhúbailte, má thagann meath radaighníomhach orthu i ndáiríribh) chomh maith le 114Cd, a dtagann béite-mheath dúbailte air, má thagann. Is iad 110Cd, 111Cd agus 112Cd an trí iseatóp nach bhfuiltear in amhras faoina gcobhsaíocht.
Yochanan Vollach. Is iar-peileadóir sacair ó Iosrael é Yochanan Vollach (Rugadh 14 Bealtaine 1945 i Kiryat Bialik, An Iosrael).
Charles X na Fraince (1757-1836). Ba é Charles X (9 Deireadh Fómhair 1757 – 6 Samhain 1836) Rí na Fraince agus Navarra ó 1824 anuas go dtí Réabhlóid na Fraince sa bhliain 1830, nuair a d'éirigh sé as an gcoróin. 
Saol.
Nuair a cailleadh Louis XVIII sa bhliain 1824, ba é Charles X, deartháir leis (agus deartháir le Louis XVI), a tháinig i gcomharbacht air. 
Tugtar Athghairm na mBúrbónach ar an tréimhse 1815-1830 i stair na Fraince. Mar réimeas bhí sí thar a bheith choimeádach.
Nuair a tharla Réabhlóid Iúil sa bhliain 1830, baineadh an choróin de Charles, agus gaireadh gaol eile i bhfad amach uaidh, Louis Philippe, ina rí. Tháinig Louis Philippe I as Ríshliocht Orléans, i gcomharbas ar Charles X (i réim ó 1830 go dtí Réabhlóid na Bliana 1848). 
Ba é Charles rí Búrbónach deireanach na Fraince. Bhí air imeacht ar deoraíocht, Sasana ar dtús, ansin Albain agus an Ostair. Fuair sé bás truamhéalach i nGörz ar 6 Samhain 1836 (cuid den Impireacht na hOstaire agus na hUngáire ag an am, inniu san Iodáil).
Réabhlóid Iúil (An Fhrainc, 1830). Glaotar Réabhlóid Iúil ar Réabhlóid na Fraince sa bhliain 1830. De bharr na réabhlóide seo, fuarthas réidh leis an Rí Séarlas X, rí dheireanach de na mBorbon. Tháinig a chol ceathar Louis-Philippe, an Duc d'Orléans, i gcomharbas air. 
Imeachtaí.
Tugtar 'Athghairm na mBúrbónach' ar an tréimhse 1815-1830 i stair na Fraince. Mar réimeas bhí sí thar a bheith choimeádach.
Nuair a tharla Réabhlóid Iúil sa bhliain 1830, baineadh an choróin de Charles X. Ba é Charles anrí Búrbónach deireanach na Fraince. 
Gaireadh gaol eile i bhfad amach uaidh, Louis Philippe, ina rí. Tháinig Louis Philippe I as Ríshliocht Orléans (i réim ó 1830 go dtí 1848; caitheamh amach é i Réabhlóid na Bliana 1848).
Tomás Acain. Sagart Caitliceach Iodálach ab ea Naomh Tomás Acain (c. 1225 – 7 Márta 1274). Fealsamh agus diagaire a bhí ann agus é ina bhall d'Ord Doiminiceach na Seanmóirithe. 
Saol.
Rugadh Naomh Tomás Acain sa bhliain 1226 i Roccasecca, Aquino, An tSicíl, i gcaisleán a athar, an Cunta Landulph. Chaith Tomás a luathshaol faoi phribhléid, toisc gur bhain sé le teaghlach uasal rachmasach, agus cuireadh ardoideachas air. Cuireadh ar scoil as baile é nuair a bhí sé cúig bliana d’aois, agus thuig a chuid múinteoirí go luath gur duine an-éirimiúil a bhí ann.
Chomh luath agus a bhí sé fásta go leor, in aois seacht mbliana déag dó, tháinig Tomás faoi thionchar na gluaiseachta nua Doiminiceánach. Shocraigh sé ar dhul isteach in Ord na nDoiminiceánach, ord a bhunaigh San Doiminic. Chuir a mhuintir, a bhí traidisiúnta go maith, ina aghaidh seo. Ní raibh a theaghlach sásta agus cuireadh faoi ghlas é. 
D'éalaigh Tomás sa bhliain 1245. Agus de réir a chéile, d’éirigh le Tomás a mhian a fháil. 
Cuireadh go Páras é don chéad uair agus é fiche bliain d'aois. D'fhan sé ann go dtí 1248, agus ansin cuireadh go Cologne é. Tháinig sé ar ais go Páras i 1252 agus d’éirigh sé thar a bheith cairdiúil le Louis IX, Rí na Fraince an am sin. 
Rinneadh Dochtúir le Diagacht de, agus thug sé léachtaí ar an Diagacht i gcathracha tábhachtacha mar an Róimh. Leath a cháil mar scoláire ionas gur bronnadh an gradam air bheith mar éarlamh na mac léinn agus na n-ollscoileanna. 
Sa bhliain 1261, chuir an Pápa ceist air teacht chun na Róimhe le múineadh inti. 
Bás.
Bhuail fís é i lár an aifrinn i Nollaig 1273; afáiseach, stop sé a chuid scríbhneoireachta. Bhí sé ag scríobh 'Summa Theologica', a phríomhshaothar, agus níor chríochnaigh sé é riamh. 
Ar an mbealach chun Dara Chomhairle Lyon dó, ar ordú ón bPápa Greagóir X, bhuail tinneas é. Fuair sé bás ag an mainistir Chistéirseach de Fossa Nuova na hIodáile, ar 7 Márta 1274 (rith fola san inchinn b'fhéidir?) in aois 48 nó 49 dó. 
Múinteoireacht.
Tá meas ag an Eaglais Chaitliceach air mar eiseamláir múinteora, go háirithe i ngeall ar oideachas sagart. Scríobh sé breis agus fiche leabhar le linn a shaoil. Níor éirigh leis a mhórshaothar léinn, an 'Summa Theologica', a chríochnú áfach. 
Tá sé ar na trí dhuine dhéag is fiche a dtugtar Múinteoirí na hEaglaise orthu, agus meastar gurb é an diagaire is fearr san Eaglais.
Tugtar an Dochtúir Ainglí agus an "Doctor Universalis" air. 
Fealsúnacht.
Tá Tomás ar na diagairí is tábhachtaí san fhealsúnacht nádúrtha Chlasaiceach, agus chuir sé scoil fhealsúnach ar bun a dtugtar an Tómachas uirthi. 
Is é "Summa Theologica" a phríomhshaothar. 
Oidhreacht.
Duine de na diagairí ba mhó tionchair dár mhair riamh ba ea Tomás. D’ainmnigh an Pápa Pius V é bheith mar Dhochtúir na hEaglaise nuair a chanónaíodh é sa bhliain 1323. 
Thaitin an mhúinteoireacht chomh mór sin le Tomás go mbreathnaítear anois air mar éarlamh ar scoileanna, ar ollscoileanna agus ar mhic.
Ar an 28 Eanáir, ceiliúrtar Lá Fhéile Tomás Acain (titeann an 7 Márta, lá a bháis, i rith an Charghais).
Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach. Bhí Séarlas V (24 Feabhra 1500 - 21 Meán Fómhair 1558) ina Rí ar an Ísiltír Bhurgúnach (1506-1555), ar an Spáinn (1516-1556), ar an Napóil, ar an tSicil (1516-1554) agus ar na Rómhánaigh (1519-1558). Ba é Ard-Diúc na hOstaire (1519-1521) agus an tImpire Naofa Rómhánach (1530-1558) é. Sa Spáinn thugtaí Carlos I air.
Óstán Árann. Óstán Éireannach é Óstán Árann atá suite i gCill Rónáin ar Inis Mór, an t-oileán is mó de chuid na hOileáin Árann. Osclaíodh é sa bhliain 2005.
Inis Mór. Tugtar Inis Mór go minic ar an oileán is mó de chuid Oileáin Árann amach ó chósta na Gaillimhe (i gContae na Gaillimhe) in iarthar na hÉireann. Is é Árainn ainm oifigiúil an oileáin, agus is é 'Árainn' freisin is mó a thugann muintir Oileáin Árann féin ar an oileán sin. Bunaithe ar 'Inishmore' an Bhéarla - leagan a cumadh sa 19ú céad - a tháinig an leagan truaillithe Gaeilge 'Inis Mór' chun cinn. 
Tá Cill Rónáin, an baile measartha amháin atá ar an oileáin, tuairim agus 50 ciliméadar siar as cathair na Gaillimhe.
An Ghaeilge ar Inis Mór.
Cé nach bhfuil An Ghaeilge chomh láidir ar Inis Mór 's atá sí ar Inis Oírr agus Inis Meáin, tá an Ghaeilge fós mar theanga an phobail ar Inis Mór. I ndaonáireamh 2016 fuarthas amach go bhfuil Gaeilge ag 81.3% de mhuintir an oileáin agus go labhraíonn 58.7% den ndaonra an Ghaeilge go laethúil.
Tí Joe Mac. Is teach tábhairne é Tí Joe Mac atá suite i lár bhaile Chill Rónáin ar Inis Mór. Tá radharc ar chuan Chill Éinne aige.
Tony Cascarino. Is iarimreoir sacair é Anthony Guy ("Tony") Cascarino (1 Meán Fómhair 1962 a rugadh é). Thosaigh "Cas" (mar a thugtar air uaireanta) ag imirt le Gillingham i Sasana. Bhog sé ar aghaidh go Millwall, áit a raibh sé féin agus Teddy Sheringham ina bpáirtnéirí tosaithe le chéile. 
Uaidh sin chuaigh Cas ar aghaidh chuig Chelsea, áit nár éirigh rómhaith leis. Níor tháinig mórán feabhas ar chúrsaí dó nuair a ndeachaigh sé ó thuaidh chuig na Ceiltigh in Albain, shínigh sé do Liam Brady nuair a bhí seisean ina bhainisteoir. Níor éirigh rómhaith leis ach scóráil sé cúl amháin in aghaidh Rangers san Old Firm derby, rud a chabhraigh leis gaol níos fearr a bheith aige leis an lucht leanúna ansin ná mar a bhí le leantóirí Chelsea F.C., áit a fuair sé go leor ídiú.
D'imir Cascarino freisin leis an fhoireann náisiúnta Phoblacht na hÉireann.
Teddy Sheringham. Is iarimreoir sacair é Edward Paul Teddy Sheringham a rugadh ar 2 Aibreán 1966. D'imir sé sacair le Tottenham Hotspur, Manchester United, West Ham United agus Colchester United. Tá clú agus cáil aige de bharr dá chúil i gcraobh sraith na Seaimpíní 1999; Scoráil sé an chéad cheann agus thug sé cabhair don dara cheann, sna nóiméid dheireanacha den chluiche. Dá bharr bhuaigh Manchester trí chorn an bhliain sin.
Iseatóp. Is adaimh iad iseatóip a bhfuil an uimhir adamhach chéanna ach maisuimhir éagsúil
acu (tá an líon céanna prótón ach líon éagsúil neodrón acu).
Ós é líon na bprótón a shocraíonn líon na leictreon san adamh agus, dá réir sin, na tréithe ceimiceacha, is ionann tréithe ceimiceacha na n-iseatóp agus mar sin, is í an dúil chéanna atá i gceist leis na hiseatóip.
Cuid de na hiseatóip bíonn siad cobhsaí, ionas nach féidir radaighníomhaíocht ar bith a aithint orthu. Tugtar raidiseatóip ar na hiseatóip radaighníomhacha. Is núiclídí éagobhsaí iad, is é sin, tá sé de chlaonadh iontu athrú go núiclídí eile - go dúile eile - trí cháithnín a astú, ionas go n-athróidh líon na bprótón agus/nó na neodrón sa núicléas. Tagann meath radaighníomhach den chineál seo ar an raidiseatóp de réir na dóchúlachta is dual dó féin, agus mar sin, is féidir leathré gach raidiseatóp a aithint is a shainiú. An núiclíd nua a ghinfear sa phróiseas seo, is féidir di bheith cobhsaí nó radaighníomhach. 
An chuid is mó de na hiseatóip atá le fáil sa dúlra inniu, tá siad cobhsaí, nó tá an Domhan chomh sean is go raibh d'am ag na raidiseatóip meath a dhéanamh agus claochlú go núiclídí cobhsaí. Na dúile is troime dá bhfuil sa dúlra, áfach, cosúil leis an úráiniam nó leis an tóiriam, níl iseatóip chobhsaí acu ar aon nós, ach san am chéanna tá a gcuid iseatóp nádúrtha chomh fadsaolach ó thaobh na leathré de agus go bhfuil iarsmaí díobh fágtha ann i gcónaí.
De réir na tuisceana atá againn inniu, is í an luaidhe (dúil cheimiceach a 92) an dúil is troime (is é sin, an dúil is airde uimhir adamhach) a bhfuil iseatóip chobhsaí aici. Tá ceithre iseatóp cobhsaí ag an luaidhe.
Nuair a thráchtar ar na hiseatóip sa ghnáthchaint, is minic a bhítear ag tagairt do na raidiseatóip shaorga a mbaintear éagsúlacht úsáide astu sa teicneolaíocht. Mar shampla, is féidir úsáid a bhaint as na raidiseatóip (nó as iseatóip neamhghnácha eile) mar rianairí le sreabh na dúile i meitibileacht duine nó i gcóras teicniúil a aithint. Is féidir freisin raidiseatóip a úsáid mar fhoinsí fuinnimh (cadhnra adamhach, gineadóir iseatópach). Bíonn a lán spástaiscéalaithe ag brath ar na raidiseatóip le haghaidh fuinnimh, mar shampla.
Baintear úsáid as mais-speictriméadar le maiseanna adamhacha cruinne a fháil trí na maiseanna agus líonmhaireachtái coibhneasta iseatóp adaimh a thomhas. I mais-speictriméadar, déantar iain dheimhneacha de cháithníní, déantar luasghéarú orthu agus ansin déantar iad a shraonadh le leicteamaighnéad. An chonair ian atá ann mar gheall air seo, tá sí ag brath ar a gcóimheas ‘mais le lucht’ (m/z). Cé gur baineadh úsáid as ar dtús le maiseanna adamhacha coibhneasta cruinne a aimsiú, baintear úsáid as mais-speictriméadracht go forleathan anois le maiseanna foirmle choibhneasta comhdhúile anaithnide a aimsiú (m.sh. san eolaíocht
fhóiréinseach) lena sainaithint.
Mais adamhach. Is éard is mais adamhach (ma) ann ná mais adaimh ar fos. Síltear, amanna, gurb ionann é seo agus na téarmaí mais adamhach choibhneasta, meánmhais adamhach agus meáchan adamhach. Cé go bhfuil brí na dtéarmaí seo an-chosúil lena chéile, tá miondhifríochtaí eatarthu. 
Úsáidtear an t-aonad maise adamhaí aontaithe (AMAA) leis an mais adamhach a thomhas.
Aimpéar. Séard is Aimpéar (go minic (siombail: A) ann, ná an t-aonad don sruth leictreach, nó an méid lucht leictreach gach soicind). Tá an t-impéar mar aonaid búnúsach den Coras SI, agus tá sé ainmnithe i ndiaidh André-Marie Ampère, a d'aimsigh rudaí búnusacha ag baint leis an leictreamaighnéadas.
Sainmhíníu.
Tá an t-aimpéar mar an tairiseach a fhaightear i sruth, má tá dhá seoltóirí comhthreomhar le fad éigríochta, méadar óna chéile i bhfólús, a dhéanann fórsa cothrom le 2×10–7 niútan gach méadar.
Freisin tá sruth leictreach mar an ráta ama inár athríonn an lucht leictreach. Tá Aimpéar amháin mar an ráta inár athríonn 1 cúlóm de lucht gach soicind.
Ceilvin. Is é an ceilvin (siombail: "K") an t-aonad teochta ar an scála dearbhtheochta a bhfuil an pointe nialais (0 K) ag -273.16 °C, reophointe an uisce ag 273 K, agus fiuchphointe an uisce ag 373 K. Is ceann de sheacht n-aonad an chórais SI é. Is ionann céim amháin Celsius is ceilvin. De bhuntáiste aige nach bhfuil aon luachanna diúltacha i gceist ann, de bhrí go bhfuil gach teocht air níos mó ná an dearbhnialas. 
Ainmníodh é in onóir don fhisicí Éireannach, William Thomson, nó an Tiarna Kelvin (1824 – 1907) a shaothraigh an teirmidinimic, i measc a lán eile.
Sportverein Austria Salzburg. Club peile atá suite i Salzburg, An Ostair is ea Sportverein Austria Salzburg.
Stair.
Bunaíodh an club sa bhliain 2005. Bhunaigh na "Corcairghorm-bána", tacadóirí den seanchlub SV Austria Salzburg a bunaíodh sa bhliain 1933. Ní raibh siad sásta nuair a cheannaigh an comhlacht Red Bull é agus d'athraigh siad an t-ainm an chlub go Red Bull Salzburg sa bhliain 2005.
Bhí an grúpa seo ag iarraidh caomhnú traidisiún an chlub. Dúirt Bhí Red Bull gur club agus foireann nua a bhí i gceist ag briseadh le stair an sean chlub. Ar 7 Deireadh Fómhair d'éirigh leis na Corcairghorm-bána sean ainm an chub, "SV Austria Salzburg" a chlárú chomh maith leis an sean suaitheantas. Bhí orthu foireann nua a chruthú agus cuireadh isteach ar 2. Klasse Nord, an seachtú céim síos i bpeil na hOstaire don shéasúr 2006-07.
D'imir siad an chéad chluiche mar fhoireann nua ar an 29 Iúil, 2006 i gcoinne Lieferinger SV, club sacair eile lonnaithe i Salzburg. Bhuaigh siad le 6-0. Bhuaigh siad an Craobhchomortas an bhliain sin agus ardaíodh an fhoireann chuig1. Klasse Nord. Ar 19 Bealtaine 2008 bhuaigh siad an 1. Klasse Nord agus ardaíodh iad don chúigiú sraith i measc sraithe na hOstaire. An bhliain dár gcion bhuaigh siad 2. Salzburg Landesliga. Mar sin chuir an fhoireann isteach ar 1. Salzburg Landesliga, 'sé sin ceathrú céim i bpeil na hOstaire, don shéasúr 2009/10.
An Tibir. Is í an Tibir an tríú habhainn is faide san Iodáil. I sléibhte na nAipiníní i réigiún na Tuscáine atá a tobar, agus tagann sí amach sa Mheánmhuir ag cathair na Róimhe.
GOAL. Is cumann carthanachta idirnáisiúnta é GOAL (nó Cúl as Gaeilge), a bunaíodh sa bhliain 1977. Tá a cheanncheathrú i mBaile Átha Cliath. Is é John O'Shea, iaririseoir spóirt, bunaitheoir agus príomhfheidhmeannach na heagraíochta. Tá GOAL ag obair i 12 tíortha faoi láthair, le cuid maith dá obair san Afraic.
Nairobi. Is é Nairobi príomhchathair na Céinia, agus é ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Tá sé suite i gCúige Nairobi i ndeisceart na tíre, 150km slí ón Meánchiorcal: réigiún trópaiceach atá ann. Is é an chathair is mó daonra in oirthear na hAfraice é agus tuairim is 3 milliún duine ina gcónaí ann. Tá Nairobi 1795 méadar os cionn leibhéil na farraige. 150 km² achar iomlán na cathrach.
Sa bhliain 1889 a bunaíodh stáisiún lasta Nairobi ar an iarnród idir Mombasa agus Uganda. Tháinig borradh agus fás ar Nairobí agus roghnaíodh mar phríomhchathair Oir-Afraic na Breataine é sa bhliain 1907, agus mar phríomhchathair phoblacht neamhspleách na Céinia sa bhliain 1963.
Is iad an tSvahaílis agus an Béarla príomhtheangacha na cathrach, ach úsáídtear teangacha eile ar nós Kikuyu, Luo agus an patois ar a dtugtar Sheng.
Wexford Football Club. Is club peile é Wexford Football Club as Loch Garman. Is é Noel O'Connor traenálaí na 'Youths' a bhí bunaithe í 2007. Imríonn an fhoireann i Sraith na hÉireann.
El Escorial. Is mainistir stairiúil í El Escorial, Mainistir Ríoga de San Lorenzo El Real (Spáinnis: "Monasterio de El Escorial" nó "El Escorial"). Cuimsíonn sé dhá choimpléasc ailtireachta, an mhainistir ríoga féin, agus La Granjilla de La Fresneda, teach fiaigh agus dídean manachúil thart ar 5km ar shiúl.
Dhear Philip II agus a ailtire, Juan Bautista de Toledo, El Escorial bunaithe ar Real Sitio, Real Casa de Campo, Tierra de Realengo agus Tierra de Abadengo. An phríomhaidhm a bhí ag Philip II ná “áit chónaithe a thógáil i gcomhair choróin Chaitliceach na Spáinne”, agus dá bharr sin, bhí an t-ab i gceannas ar an áit. Sa 16ú haois, bhí na manaigh Iarómacha mar úinéirí ar El Escorial. Faoi láthair, is mainistir Agaistíneach é.
Tá sé cinn is fiche de ríthe (agus banríon amháin, Éilís II), de ríshliocht na Hapsburgach agus na Búrbónach, ó Rí Séarlas I (Séarlas V, Impire Naofa Rómhánach) go dtí an lá atá inniu (seachas Philip V agus Ferdinand VI), curtha i bPaintéón na Ríthe.
Bíonn an-tóir ag turasóirí ar an áit, is féidir le turasóirí teacht chun chuairte don lá ó Mhaidrid – tagann níos mó ná 500,000 cuairteoir gach bliain.
Christiaan Huygens. Bhí Christiaan Huygens (14 Aibreán 1629 - 8 Iúil 1695) mar réalteolaí agus fisiceoir Ollannach. Chuir sé teoiric thonnach an tsolais is prionsabal Huygens faoi bhráid an phobail, agus d'fhionn polarú solais. Ba é Huygens an chéad duine a thairg gur tonnta atá sa solas, rud nár ghlac Newton leis in aon chor. 
Taighde.
Fisic.
Bhí baint ag Huygens le forbairt an calcalas nua aimsithe. Bhí a obair tábhachtach ó thaobh a argóintí i bhfabhar tonn teoiric an tsolais. Léargas a d'fhoilsigh Huygens i 1678 is ea Prionsabal Huygens, gur féidir cruth fronta toinne a réamhinsint agus í faoi fhorás. 
D'fhoirmligh Huygens Dara Dlí Niútan i bhfoirm cearnach, níos déanaí rinne Isaac Newton ceartúcháin agus ath-fhoirmligh sé an dlí. 
Cosantóir luath ar theoiric thonnach an tsolais ab ea Christian Huygens, ach chloígh Newton leis an tsean-teoiric, an teoiric choirpíneach, go raibh solas déanta as páirteagail nó coirpíní. Bhí Huygens is Newton tar éis polarú solais le criostal cailcíte a bhrath, ach níorbh fhéidir leo an feiniméan a mhíniú. 
Réalteolaíocht.
Bhraith sé fáinne is 4ú satailít Sataim sa bhliain 1655 (gealach Satarn, Titan). Fad is a bhí sé ag staidéar fáinní Saturn, sa bhliain 1656. d'fhionn sé go raibh siad déanta de carraigeacha. 
Sa bhliain chéanna, rinne sé staidéar ar, agus sceitse de, Réaltnéal Oiríon. Bhí a phictiúir foilsithe sa "Systema Saturnium" sa bhliain 1659. 
Ag baint úsáid as a teileascóp, bhí sé in ann na réaltaí sa réaltnéal a aimsiú. (Glaodh an Réigiún Huygens ar an píosa is gile sa taobh istigh den réaltnéal). D'fhionn sé freisin cúpla réaltnéal eile (réaltaí dúbailte) . 
Ceapadóir.
Thóg sé an chéad chlog luascadáin i 1657. Rinne Huygens obair ar chloig níos cruinne, go háirithe ó thaobh loingseoireacht. Sa bhliain 1658 d'fhoilsigh sé leabhair faoi seo darbh ainm Horologium. Eisean a cheap an Chlog luascadánach, a bhí an tábhachtach ó thaobh coimeád an t-am, agus staidéar ar an t-am.
Saol.
Rugadh Huygens sa Háig. Rinne sé staidéar ar an dlí in Ollscoil Leiden agus an Cóláiste Óráiste i mBreda, roimh staidéar ar an eolaíocht. 
Bhí sé chairdiúil le Blaise Pascal, agus eisean a thug spreagadh do Huygens a leabhair faoi teoiric dóchúlacht a fhoilsiú sa bhliain 1657.
Toghadh Huygens mar baill den Cumann Ríoga sa bhliain 1663. Sa bhliain 1666 bhog sé go Páras agus d'oibrigh sé sa Acadamh Eolaíochta na Fraince faoi pátrúnacht Laoiseach XIV na Fraince. Rinne sé níos mó staidéar ar an réalteolaíocht ag baint úsáid sa réadlann i bPáras. 
Sa bhliain 1684 d'fhoilsigh sé "Astroscopia Compendiaria", a rinne chuir síos ar a teileascóip nua gan feadáin .
Bhog Huygens ar ais go dtí an Háig sa bhliain 1681 tar éis a bheith an-tinn. Fuair sé bás ansin ar 8 Iúil 1695.