Trelis/gawiki huggingface dataset:
Fors An-Àird. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Fors An-Àird.
Gartaidh Mór. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Gartaidh Mór.
Na Grúidean. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é na Grúidean.
Innis nan Damh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Innis nan Damh.
Inbhirean. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Inbhirean.
Inbhir Chirceig. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Inbhir Chirceig.
Inbhir Sin. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Inbhir Sin.
Innis nan Lìon. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Innis nan Lìon.
An Leathad. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Leathad.
Lia Pootah. Dream Tasmánach is ea na Lia Pootah agus iad barúlach gur de shliocht Bundúchasach mná ó fhinte difriúla iad agus de shliocht Eorpach fir (lonnaitheoirí saora, saighdiúirí agus daoránaigh) a bhí ag cur fúthu in Van Diemen's Land ón mbliain 1803 amach. Deir siad go bhfuil siad dealaithe amach ó na Palawa, dream de shliocht Bundúchasach a bhaineann le hoileáin Chaolas Bass. 
Áiteanna dúchais.
Deir na Lia Pootah go bhfuil baint acu le dhá dhream mhóra - muintir na Waddamanna (i.e. na haibhneacha móra) agus muintir an Huon. Tugtar Teen Toomele Menennye (Abhainn Mhór) agus Tahune Linah (Huon) orthu faoi seach. Deir cuid de na Lia Pootah go mbaineann siad le muintir Oileán Bruny nó leis na Toogee ar chósta thiar na Tasmáine. Deir cuid eile go mbaineann siad leis an gcósta thoir nó leis na Sléibhte Láir.
Deir na Lia Pootah nach ceart a rá (mar a rinne roinnt staraithe) gur tógadh na Bundúchasaigh go léir ó mhór-roinn na Tasmáine sa 19ú haois lena mbunú i gCaolas Bass. Is é a dtuairim gur fhan mórán daoine de shliocht Bundúchasach nó de shliocht measctha sa Tasmáin, go háirithe ar an iargúil, agus gan deis ag lonnaitheoirí Eorpacha cur fúthu in 80% den Tasmáin chomh déanach leis na 1870í.
Gnóthaí cultúrtha.
Is í craobh chultúrtha na Lia Pootah Manuta Tunapee Puggaluggalia (Tasmanian Aboriginal Historical Cultural Association and Publishing House). Tá sé d'aidhm aige eolas a spré agus fáil réidh leis na seantuairimí faoi Bhundúchasaigh sa Tasmáin féin agus sa phobal mór. Deir sé nach bhfuil a fhios ag an bpobal mór go bhfuil a lán mionphobal Bundúchasach sa Tasmáin a threabhann a n-iomaire féin agus a fhoilsíonn a n-ábhar féin. Dá bhrí sin soláthraíonn sé leabhair chultúrtha, acmhainní teagaisc, leabhair do pháistí agus ábhar eile.
Aitheantas.
Áitíonn na Lia Pootah go bhfuil deimhniú an Bhundúchasachais Thasmánaigh faoi smacht na bPalawa, dream ar leith a mbaineann an Tasmanian Aboriginal Centre (TAC) leo agus a bhfuil trí ghinealach aitheanta acu - muintir Oileáin Chaolas Bass, Dolly Dalrymple agus Fanny Cochrane Smith. Measann na Lia Pootah go bhfuil aitheantas oifigiúil ceilte orthu dá bharr agus go mbactar orthu a bheith lánpháirteach i ngnóthaí Bundúchasacha. Is é an ceannaire Palawa is mó a shéanann nach Bundúchasaigh iad na Lia Pootah Michael Mansell, dlíodóir agus gníomhaí a raibh lámh aige i mbunú an TAC 
Deirtear go sainmhínítear "Bundúchasach Tasmánach" mar dhuine a deir go bhfuil pór éigin Bundúchasach ann. Tá na cáipéisí tearc agus fabhtach, rud a fhágann go mbeadh an dearbhú ag brath ar thástáil ghéiniteach, ach chuirfeadh mórán ina choinne sin.
Dhothar. Treibh jat is ea an Dhothar ("Dhotar" uaireanta). Tá siad ina gcónaí in Punjab, cúige de chuid na Pacastáine agus na hIndia.
Sa Phacastáin is Moslamaigh iad agus is Saícigh iad san India.
An Leithrinn Mhòr. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Leithrinn Mhòr.
Lianasaid Mhòr. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Lianasaid Mhòr.
An Lòn Mhòr. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Lòn Mhòr.
Loth Beag. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loth Beag.
An Lúb Chruaidh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Lúb Chruaidh.
A' Mhealbhaich. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Mhealbhaich.
A' Mhuigh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é a' Mhuigh.
An Nead, Cataibh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Nead.
Am Port Beag. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Port Beag.
Port nan Con. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Port nan Con.
Port Sgeirea. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Port Sgeirea.
Prannsaidh Cruaidh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Prannsaidh Cruaidh.
Ruigh an Lóin. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Ruigh an Lóin.
An Ruigh Cóinnich. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Ruigh Cóinnich.
Raoghard. Is sráidbhaile suite in oirthear Chataibh, in Albain, Comhairle na Gàidhealtachd, é Raoghard (Béarla: Rogart).
Saingea Beag. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Saingea Beag.
Sábhal. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sábhal.
Sgeara. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Sgeara.
Spainiadail. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Spainiadail (Spainnigeadal agus Spuinigeadal freisin).
An Stòr. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Stòr.
Srathan. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Srathan.
Suardailigh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Suardailigh.
Saghair. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Saghair.
Tórrasdal. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tórrasdal.
An Chartaig Ársa. Ba shibhialtacht Sheimíteach í an Chartaig Ársa (An Fhéinícis:"Qart-ḥadašt" ), bunaithe thart ar an gcathairstát-Féiniceach 'an Chartaig', lonnaithe i dTuaisceart na hAfraice ar Mhurascaill na Túinéise.
Sa lá atá inniu ann, tá an Chartaig ina mbruachbhaile de Túinis, príomhchathair na Túinéise.
Bunaíodh é sa bhliain 814 RC. Ar dtús, bhí sí ag brath ar an stát Féiníceach Tioras, ach bhain an Chartaig a neamhspleáchas amach thart ar 650 RC agus bhunaigh sí mórcheannas amach ar na lonnaíochtaí Féiníceacha eile ar fud na Meánmhara, Thuaisceart na hAfraice agus na Spáinne (mar atá anois ann), a mhair go dtí 146 RC. Nuair a bhí an chathair in airde a réime, mhéadaigh a tionchar polaitiúil fud fad na Meánmhara Thiar agus bhí sí ar cheann de na moil trádála ba mhó.
An Fhéiníc. Ba shibhialtacht ársa Sheimíteach Chanánach í an Fhéiníc (Sean-Ghréigis: Φοινίκη: Phoiníkē) a bhí suite ar thaobh thiar de chósta na Corráin Mhéith agus láraithe sa Liobáin. Bhí na cathracha móra Féiníceacha ar chósta na Meánmhara. Bhí sé ina chultúr fiontraíochta trádála muirí a leathnaigh amach ar fud na Meánmhara ón bhliain 1550 RC go dtí 300 RC. D'úsáid na Féinícigh an rámhlong, soitheach seoltóireacht daonchumhach, agus ceaptar gurb iad a bhí freagrach as an bireme a airgeadh. Bhain siad clú amach freisin sa Ghréig agus sa Róimh Chlasaiceach mar 'trádálaithe na ruaime corcra', a thagraíonn dá mhonaplacht ar ruaim lómhar an tseilide 'Murex', a d'úsáideadh, i measc rudaí eile, le haghaidh éadaí ríoga, agus as an aibítir (nó abjad) a scaipeadh, as a a d'eascair na haibítrí móra foghraíochta nua-aimseartha.
Taobh Mhealanais. Is ceantar suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Taobh Mhealanais.
Tealmainn. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tealmainn.
An Tairbeart, Cataibh. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Tairbeart.
Tranndal Beag. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tranndal Beag.
Tranntail Mór. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Tranntail Mór.
Am Buachaille. Is staca farraige suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Buachaille.
Beinn Hòb. Is sliabh in Albain í Beinn Hòb, atá suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Beinn Laoghail. Is sliabh in Albain í Beinn Laoghail, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Beinn Mhòr Asainn. Is sliabh in Albain í Beinn Mhòr Asainn, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Beinn Dearg. Is sliabh in Albain í Beinn Dearg, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Beinn a' Bhragaidh. Is cnoc in Albain í Beinn a' Bhragaidh, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Bágh Shanabhait. Is bá suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Bágh Shanabhait.
Calbha Beag. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Calbha Beag.
Calbha Mór. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Calbha Mór.
Caolas Dhòrnaich. Is sráidbhaile suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Caolas Dhòrnaich.
Cúl Mór. Is sliabh in Albain í Cúl Mór, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Creag a' Chnocain. Is aillte suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Creag a' Chnocain.
An Càrn Liath (brugh). Is brugh ón Iarannaois suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Càrn Liath.
Carrann. Is abhainn suite i gCataibh,Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain é Carrann.
An Caol Catach. Caolas nó inbhear abhann is ea An Caol Catach (Béarla:"The Kyle of Sutherland") a scarann Cataibh ón Siorrachd Rois. Sreabhann sé isteach i gCaolas Dhòrnaich agus cothaíonn na haibhneacha Òiceall, Sin, Abhainn Charsla agus Abhainn Carrann é. Téann na habhainn uilig isteach sa Chaol os cionn Dhrochaid a' Bhanna.
Go háitiúil, tugtar 'an Caol' (Béarla:"the Kyle") ar an chuid uachtarach den chaolas, an méid intíre is faide le h uisce taoide, a fhreagraíonn do 'Dhrochaid a' Bhannaan', thar Innis nan Líon.
Scar an Caol 'Cataibh' agus 'Siorrachd Rois', ar feadh na gcéadta bliain go dtí 1975, nuair a cuireadh deireadh le seanchontaetha na hAlban. Rinneadh contaetha Cataibh agus Siorrachd Rois ina gceantair de Réigiún na Gàidhealtachd, le teorainneacha athraithe. Mar thoradh air seo, tháinig an Caol go hiomlán faoi chúramm Chataibh, cé go leanann mórchuid mhuintir na háite orthu ag tagairt do na teorainneacha bunaidh.
Tuilte 1892.
Tógadh an chéad Dhrochaid a' Bhanna sa bhliain 1812, tar éis Bhlàr Chùil Lodair; Thomas Telford a rinne innealtóireacht air. Ochtó bliain ina dhiaidh sin, an 29 Eanáir 1892, scuabadh tuile an droichead, geimhreadh ina raibh go leor tuilte móra i dTuaisceart na hAlban. Tugadh le fios go raibh an t-imeacht seo tuartha ag an fháidh Coinneach Odhar.
Dùn Dòrnaigil. Is brugh suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Dùn Dòrnaigil.
Eilean an Róin Mór. Is oileán suite ar an gcósta i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean an Róin Mór.
Eilean Choraidh. Is oileán suite ar an gcósta i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean Choraidh.
Eilean nan Rón. Is oileán suite ar an gcósta i gCataibh, i gComhairle na Gàidhealtachd, é Eilean nan Rón.
Eilean Shannda. Is oileán suite ar an gcósta i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eilean Shannda.
Eileanan nan Gall. Is oileáin suite ar an gcósta i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, iad Eileanan nan Gall.
Eas a' Chual Aluinn. Is eas suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Eas a' Chual Aluinn.
Fionne Bheinn. Is sliabh in Albain í Fionne Bheinn, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Cona Mheall. Is sliabh in Albain í Cona Mheall, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
An Fharaird. Is leithinis suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Fharaird.
Loch Fleòid. Is loch suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loch Fleòid.
Beinn Spionnaidh. Is sliabh in Albain í Beinn Spionnaidh, atá suite sa Cataibh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Loch a' Cháirn Bháin. Is loch suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loch a' Cháirn Bháin.
Loch Sìn. Is loch suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loch Sìn.
Loch Mheathadaidh. Is loch suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Loch Mheathadaidh.
Uamh an Claonaite. Is pluais suite i gCataibh, Comhairle na Gàidhealtachd, é Uamh an Claonaite.
An Annaid. Is sráidbhaile suite i Comhairle na Gàidhealtachd é an Annaid.
Árbol. Is sráidbhaile Albanach suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Árbol.
Áird nan Easgann. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird nan Easgann.
Áird Cheatharnaich. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd é Áird Cheatharnaich.
Àird Chrònaidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Àird Chrònaidh.
Àird Heisleag. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Àird Heisleag.
Áird an Dreaghainn. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird an Dreaghainn.
Áird Mhéar. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Mhéar.
An Àird Mhòr. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é an Àird Mhòr.
Áird Rois. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Rois.
Áird Ilidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áird Ilidh.
Arpa Phílidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Arpa Phílidh.
Áirde Fáillidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Áirde Fáillidh.
Atadal. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Atadal.
An t-Allt Beithe. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é an t-Allt Beithe.
Abhach. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Abhach.
An Chorrchloch. Is sráidbhaile í an Chorrchloch. Tá an baile suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Achadh Dúin. Is sráidbhaile é Achadh Dúin. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Aird Mhór, Contae Mhaigh Eo. Is baile fearainn sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo, í an Aird Mhór.
An Droim, Iorras. Is sráidbhaile é an Droim. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Ghleadraigh. Is sráidbhaile í an Ghleadraigh. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Imleach Beag. Is sráidbhaile é Imleach Beag. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Lorg an Chlaí. Is sráidbhaile é Lorg an Chlaí. Tá sé suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Manrach Ruairí. Is sráidbhaile í Manrach Ruairí. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Tóin an Mhása. Is baile fearainn í Tóin an Mhása. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Ard Eoghain. Is sráidbhaile é Ard Eoghain. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Alltan an t-Salainn. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Alltan an t-Salainn.
Alanais. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Alanais.
Am Bad Luachrach. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Bad Luachrach.
Am Bad Ráilleach. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Bad Ráilleach.
Baile an Todhair. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile an Todhair.
Baile na Tràghad. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile na Tràghad.
Beul-átha na Crá. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Beul-átha na Crá.
Baile nam Péiling. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile nam Péiling.
Thomas Prior. Ba dlíodóir, úinéir talún agus údar Éireannach é Thomas Prior (1682 – 21 Deireadh Fómhair 1751).
Saol.
Rugadh é i Ráth Domhnaigh, Contae na Banríona, Éire. Chuaigh sé isteach i scoil phoiblí i gCill Chainnigh in mí Eanáir, 1696/1697 agus d'fhan sé ansin go dtí mí Aibreáin, 1699. Bhí George Berkeley sa scoil chéanna leis. Lean sé lena chuid oideachais ag Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, fuair sé scoláireacht sa bhliain 1701 agus bhain sé céim B.A. amach sa bhliain 1703. Ba iad George Berkeley, Jonathan Swift agus an 4ú Iarla Chesterfield cuid dá chairde. Bhí sé in a chomhalta bhunaidh den Chumann Fisic-Stairiúil agus bhí baint aige le bunú Ospidéal an Rotunda, in éineacht le Bartholomew Mosse.
Bhí an tuairim ann go raibh a halt, "Liosta neamhchónaithigh na hÉireann ... le tuairimí ar ghnó agus cúinsí na ríochta sin" ("A list of absentees of Ireland ... with observations on the present trade and conditions of that kingdom"), ar fhoilsíodh é sa bhliain 1729, treascrach, mar gur cháin sé na tiarnaí talún neamhchónaitheacha agus gur fhoilsigh sé a n-ainmneacha agus a n-ioncam.
Rinne sé iarracht leas na hÉireann a chur chun cinn trí gach craobh fearachais agus déantúsaíochta, agus bhí sé ina rúnaí ar Chumann Bhaile Átha Cliath ó bhunaíodh é.
Tar éis athchóiriú seomraí chomhaltaí an chumainn sin sa bhliain 1994, tugadh "Seomra Thomas Prior" ar an gceann is mó agus is galánta, ina bhfuil dealbh bhrád de le John Van Nost Óg. Tá cuimhneachán dó in Ardteampall Chríost, Baile Átha Cliath chomh maith leis an inscríbhinn, ""Cuireadh an leacht seo do Thomas Prior, Uas. ... chun onóir a thabhairt do chuimhne an tírghráthóra sin, a chuir a fhírinneacht, a ghníomhartha agus a dhianiarracht faoi sheirbís a thír leacht níos buaine ná marmar suas"" (""This monument was erected to Thomas Prior Esq. ... to honour the memory of that worthy patriot, to whom his veracity, actions and ... endeavours in the service of his country have raised a monument more lasting than marble"").
Meadaracht. Is éard atá i gceist le meadaracht ná socrú rithimeach ar na siollaí i ndán.
I dteanga na filíochta, baintear úsáid as aonaid rithimeacha sna véarsaí. Cumtar na véarsaí le heilimintí nó le haonaid éagsúla; an t-aonad is lú díobh ná an siolla. Agus an véarsa á chumadh, cóirítear meadarachtaí éagsúla as socrú ar leith de na siollaí fada agus gearra sna línte, nó na siollaí a bhfuil béim orthu agus nach bhfuil. D'fhéadfá a rá gur cineál sriain atá sa mheadracht a chuirtear ar theanga an dán leis an bhfilíocht a chruthú seachas an prós. Tá neamhchinnteacht ann maidir leis an téarmaíocht cheart ó thaobh na meadarachta de; ní úsáideann gach duine na téarmaí beachta céanna do na heilimintí nó aonaid éagsúla meadarachta atá ann.
Baile Chailnidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile Chailnidh.
Baile Eòghainn. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile Eòghainn.
Baile Sheumais. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Baile Sheumais.
Baile Máirí. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile Máirí.
Achadh Ghlaisín. Is baile fearainn é Achadh Ghlaisín. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Barr Thráú. Is sráidbhaile é Barr Thráú. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Baile Glas. Is sráidbhaile agus baile fearainn é an Baile Glas. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Baile Mhic Shéathrúin. Is sráidbhaile é Baile Mhic Shéathrúin. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Scéim phirimide. Is éard is scéim phirimide ann ná camghnó a bhfuil cuma an fhíorghnó infheistíochta air cé nach bhfuil sé ag saothrú breisluach ar bith. Na chéad daoine a shuncálfaidh a gcuid airgid sa scéim is féidir leo a gcuid a fháil ar ais agus tuilleadh a shaothrú trí dhaoine eile a mhealladh isteach, ach ó nach bhfuil an t-airgead ag teacht ach ó na hinfheisteoirí eile, tiocfaidh deireadh leis an scéim tar éis an tsaoil. Go bunúsach is féidir leanúint leis an scéim phirimide a fhad is a bheidh tuilleadh infheisteoirí ag teacht, ach i ndeireadh na dála bheadh níos mó ná an cine daonna go léir de dhíth le díbhinní a íoc.
Cluiche gill nó cearrbhachais atá i gceist leis an scéim phirimide go bunúsach, agus ní bheadh a dhath cearr faoi dá mbeifí ag margú na scéime mar chluiche gill. Is é an chuid mhídhlíthiúil nó mhí-ionraic den scéal go bhfuiltear ag cur madraí i bhfuinneoga ag áitiú ar na daoine gur scéim cheart ghnó nó infheistíochta atá ann.
Sa chiall chúng, scéim phirimide atá i gceist nuair nach bhfuiltear ag tabhairt le fios go bhfuil an brabús ag teacht as foinse éigin eile seachas airgead na n-infheisteoirí nua. Scéim Ponzi atá ann má táthar ag áitiú ar na hinfheisteoirí go bhfuil fíorsmaoineamh gnó i gceist. Is ionann áfach scéim phirimide agus scéim Ponzi go praiticiúil, nó is beag duine a mbeadh muinín aige as scéim lom phirimide. De ghnáth bíonn sé riachtanach a thabhairt le fios do na daoine go bhfuil coincheap nua gnó i gceist agus gur daoine dána neamh-réamhbhreithiúnacha iad má chuireann siad a gcuid airgid sa smaoineamh seo.
Tagairtí do Chamscéimeanna Airgeadais i Litríocht na Gaeilge.
I mBoston ba mhó a bhí Ponzi gníomhach, áit a bhfuil cuid mhaith lucht imirce ó Éirinn. Mar sin, ní díol iontais é gur thug Máirtín Ó Cadhain cur síos ar scéim Ponzi sa ghearrscéal úd "Tnúthán an Dúchais", ceann de na scéalta sa chnuasach "An Braon Broghach". Tá sé incheaptha go bhfuair an Cadhnach spreagadh ó scéal Ponzi. Cé nach bhfuil ach mír amháin anseo is féidir príomhghnéithe na scéime pirimide a aithint ansin: na daoine a shuncálann a gcuid airgid i scéimeanna den chineál seo, is ó chara nó ó lucht aitheantais a chloiseann siad go bhfuil a leithéid de scéim ann ("moladh dó a chuid airgead a chur ann"), creideann siad gur scéim de chineál nua atá ann ("sórt bainc nua-aoiseach"), go bhfuil i bhfad níos mó le saothrú air ná ar infheistíocht den chineál "traidisiúnta" ("go n-íocfaidís ionann is a dhá oiread gaimbín le haon bhanc eile sa gcathair"). An dóigh a gcruinníonn na daoine os comhair an bhainc ag éileamh a gcuid airgid ar ais is iomaí uair a chonacthas é i stair na scéimeanna seo.
Tabhair faoi deara na focail neamhghnácha seo sa sliocht thuas:
Camas Teile. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Camas Teile.
Baile a’ Mhuilinn, Ros an Ear. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Baile a’ Mhuilinn nó Baile Mhuilinn Anndra.
Am Blàr Dubh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é am Blàr Dubh.
Poll Lochaidh. Is sráidbhaile suite i Ros, Comhairle na Gàidhealtachd, é Poll Lochaidh.
Bearanach Thiar. Is sráidbhaile é Bearanach Thiar. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
Bearanach Thoir. Is sráidbhaile é Bearanach Thoir. Tá sé suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Bheairic Thuaidh. Is sráidbhaile í an Bheairic Thuaidh. Tá an baile suite sa Mhuirthead in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
An Bheairic Theas. Is sráidbhaile agus baile fearainn í an Bheairic Theas. Tá an baile suite sa Mhuirthead, in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo.
John van Nost (Óg). Ba dealbhóir é John van Nost (thart ar 1712 - 1780) agus mac John van Nost (Mór), ba dealbhóir é chomh maith.
Rugadh i Londain é agus rinne sé printíseacht le Henry Scheemakers sa bhliain 1726. D'oibrigh sé i mBaile Átha Cliath ó thart ar an mbliain 1750. Cruthaigh sé sraith bhrollach scríbhneoirí clasaiceach, a choimisiúnaigh Mary Delany agus a fear céile, agus mhúineadh sé ag scoil líníocht fíoracha Chumann Bhaile Átha Cliath.
Choimisiúnaigh Gild na bhFíodóirí i mBaile Átha Cliath dealbh Sheoirse II na Breataine Móire dona bhfoirgneamh sa Chom, ar chríochnaigh sé sa bhliain 1750 ach ar scriosadh ina dhiaidh sin. Rinne sé dealbh eachrach Sheoirse II do Bhardas Bhaile Átha Cliath, a chuireadh suas i bhFaiche Stiabhna ach ar scriosadh le dinimít sa bhliain 1937, agus fíoracha luaidhe Cheartais agus Mharsa ar gheataí chlós uachtar Chaisleán Bhaile Átha Cliath. Choimisiúnaigh an 2ú Iarla Northumberland dealbh Sheoirse III na Ríochta Aontaithe mar impire Rómhánach don Malartán Ríoga i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1765 atá i nGailearaí Náisiúnta na hÉireann faoi láthair.
Bhog sé ar ais go Londain sa bhliain 1777 agus d'fhan sé ann ar feadh ceithre bliana sular fhill sé ar Bhaile Átha Cliath.
An Illiria. Sa seandomhan clasaiceach, ba limistéar fada sléibhteach ar chósta Mhuir Aidriad ar an taobh thuaidh den Epír í An Illiria (Sean-Ghréigis: ' nó '; Laidin: ""). Bhí na hIlliriaigh ina gcónaí ann.
Tá an tréimhse réamhstairiúil de chuid na hIlliria agus na nIlliriach ar eolas againn ó fhianaise seandálaíochta. Chloígh na Rómhánaigh an réigiún sa bhliain 168 RC i ndiaidh na gCogaí Illiriacha. Is é is brí leis an t-ainmniú 'Illyria' ná an réigiún timpeall na mBalcán Thiar mar a d'fheictí ó thaobh na Róimhe de, díreach mar atá Magna Germania ina théarma garbh geografach nach bhfuil leagtha amach ag aon aontacht teanga nó eitneach.