Trelis/gawiki huggingface dataset:
Císte na Foraoise Duibhe. Is toirtín bog seacláide agus síoróip shilíní agus uachtar buailte idir bun agus barr an chíste é císte na Foraoise Duibhe, "Schwarzwälder Kirschtorte" i nGearmáinis. Bíonn sé clúdaithe le uachtar buailte agus maisithe le sliseoga sheacláide.
Cúlra.
Tá milseoga le silíní agus uachtar buailte á dhéanamh leis na cianta sa bhForaois Dubh. Rinneadh an leagan comhaimseartha don chéad uair i 1915 nuair a d'ullmhaigh an fuinteoir Josef Keller arbh as Bad Godesberg dó an císte mar atá aithne air inniu.
Conradh Maastricht. Síníodh an Conradh ar an Aontas Eorpach nó Conradh Maastricht ar an 7 Feabhra 1992 i Maastricht na hÍsiltíre. Cuireadh an Conradh i bhfeidhm ar an 1 Samhain 1993. Leis an gconradh seo, bunaíodh an tAontas Eorpach, agus cruthaíodh an euro mar thoradh air (a tháinig i bhfeidhm sna blianta 1999-2002). Tugadh stádas foirmiúil don Chomhairle Eorpach, a chuireann dlús agus treoirlínte  polaitiúla d'fhorbairt an Aontais.
Planoise. Ceantair sa Fhrainc is ea Planoise. Bhí 20,700 duine ina gcónaí sa chathair (1999).
Cairéad. Is planda débhliantúil é an cairéad (Daucus carota" subsp. "sativus) nó an meacan dearg san fhine Apiaceae, a fhásann san Eoraip agus san Áise ó dhúchas. Bíonn dath oráiste air de ghnáth, ach uaireanta dearg, corcra, gorm, buí agus bán. I ndiaidh an phráta, is é an cairéad an glasra fréimhe is mó a bhfuil tóir air ar domhan.
Saothrú.
Fástar cairéid ó shíolta agus teastaíonn ithir éadrom agus dhomhain uathu.
Comhphobal Eorpach. Ba é an Comhphobal Eorpach an chéad cheann de thrí ghallán an Aontais Eorpaigh (AE) sna blianta 1993-2009. Cruthaíodh na galláin seo mar thoradh ar Chonradh Maastricht (1992). Tógadh isteach an Comhphobal faoi Aontas na hEoraip sa bhliain 2009.
Stair.
D'fhás Aontas na hEoraip as trí chomhphobal a bunaíodh i ndiaidh An Dara Cogadh Domhanda. Bhí aidhmeanna acu síocháin agus rathúnas a chur chun cinn san Eoraip. 
I 1957 cruthaíodh an Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa (CEE).. Ba ea Conradh na Róimhe a cruthaigh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa. Síníodh Conradh na Róimhe ar an 25 Márta 1957 agus tháinig sé i bhfeidhm ar an 1 Eanáir 1958. Ba iad na chéad tíortha a tháinig isteach sa CEE an Fhrainc, an Ghearmáin, an Bheilg, an Iodáil, Lucsamburg agus an Ísiltír.
Sa bhliain 1972, shínigh Éire, an Danmhairg agus an Bhreatain le chéile conradh aontachais amháin chun dul isteach i gComhphobal Eacnamaíochta na hEorpa. 
Teangacha.
Fraincis a bhí i réim sa Choimisiún sular tháinig na Béarlóirí isteach. Ach mar thoradh ar chinseal an Bhéarla, is sa teanga sin atá na cainteanna atá ar siúl faoi láthair leis na tíortha gur mian leo teacht in aontachas leis an AE. 
Sa bhliain 1972, cuireadh i bhfeidhm an cinneadh a bhí déanta ag na ballstáit a bhí ann go gcuirfí an Béarla isteach mar theanga oifigiúil. Níor luadh gur bhain an Béarla leis an mBreatain ná le haon bhallstát eile. Dá bhrí sin, is mar thoradh ar an idirbheartaíocht idir na tíortha ar fad gur tháinig ann don Bhéarla mar theanga oifigiúil. Agust tá fianaise agam gur dhiúltaigh Éire don bhrú a cuireadh orthu glacadh le Gaeilge mar theanga oifigiúil.
The Mars Volta. Rac-ghrúpa Meiriceánach is ea The Mars Volta. Bhunaigh Omar Rodríguez-López (giotáraí) agus Cedric Bixler-Zavala (amhránaí) é sa bhliain 2001. Tá sé lonnaithe i Meicsiceo faoi láthair.
Sa bhliain 2009, bhuaigh an t-amhrán "Wax Sumulacra" duais Grammy ("Best Hard Rock Performance"). Dar leis an iris "Rolling Stone", ba é The Mars Volta an "Best Prog-Rock Band" sa bhliain 2008.
De Facto (banna). Grúpa dub-reggae as El Paso, Texas, ba ea De Facto. Is baill de iad Cedric Bixler-Zavala agus Omar Rodríguez-López (iar-bhaill d'At the drive-in), Isaiah Ikey Owens, agus Jeremy Michael Ward.
Eiseachadadh. Is éard atá i gceist le heiseachadadh ná seachadadh duine ó thír amháin go tír eile le go bhféadfaí an dlí a chur air sa dara tír acu, maille leis na himeachtaí cúirte a bhaineann leis. Má fhuadaítear duine beag beann ar na húdaráis sa tír ina bhfuil sé lonnaithe le hé a thabhairt go tír eile chun é a thriail ansin, is éard atá i gceist ná eiseachadadh neamhdhleathach, nó seachadadh urghnách.
Go bunúsach, ní féidir aon duine a aistriú mar sin go tír eile gan chead ó údaráis na tíre ina bhfuil cónaí air, cé go mbeadh cúis mhaith leis. Tá sé riachtanach go bhfuil conradh i bhfeidhm idir an dá thír sin faoi eiseachadadh. 
Tá na rialúcháin eiseachadta idir tíortha Aontais Eorpaigh leagtha síos i gCreatchinneadh Barántais Ghabhála na hEorpa. Sa bhliain 2003, reachtaíodh an tAcht um Barántas Gabhála Eorpach 2003 in Éirinn le rialúcháin an Chreatchinnte a chur i bhfeidhm sa bhliain 2004. 
Is é is brí le "barántas gabhála Eorpach" ná barántas gabhála a chuireann dualgas ar phóilíní an Aontais Eorpaigh go léir an duine atá i gceist a ghabháil agus a chur go dtí an tír ina bhfuil an dlí le cur air. Níl sé riachtanach imeachtaí cúirte an eiseachadta a thionscnamh, má tá a leithéid de bharántas gabhála amuigh ar an duine.
Le duine a eiseachadadh ó Phoblacht na hÉireann, ní mór na coinníollacha seo leanas a chomhlíonadh:
Have I Got News for You. Clár teilifíse Briotanach is ea Have I Got News for You, atá á craoladh ar an BBC ón bhliain 1990 i leith. Tráth na gceist greannmhar agus lán le h-aoir atá ann, ina phléann an duine ósta cúrsaí nuachta an lae leis an bheirt chaptaen agus aíonna na seachtaine. Is iad Ian Hislop, eagarthóir na hirise Private Eye, agus an fuirseoir Paul Merton na captaein rialta. Bhíodh Angus Deayton ann mar chathaoirleach, agus é ag cur an seó i láthair idir 1990 agus 2002, ach tugadh bata agus bóthar dó. Ó shin i leith, cuireann aoi nua an clár i láthair gach seachtain, mar shampla Jack Dee, Boris Johnson, Jeremy Clarkson, Dara Ó Briain agus Alexander Armstrong.
Tá clú agus míchlú araon ar an gclár, a chothaíonn conspóid agus leabhal go minic.
Pól I na Rúise. Bhí Pól I (1 Deireadh Fómhair 1754 – 23 Márta 1801) mar Impire ar an Rúis ón mbliain 1796 go 1801. Níor thaitin cuid dá pholasaithe leis na huaisle agus ar an 23 Márta 1801 feallmharaíodh Pól ina sheomra codlata. Ba iad na Ginearáil Bennigsen agus Yashvil ceannairí na comhcheilge.
Leitís. Planda den fhine Asteraceae í an leitís (Laidin:"Lactuca sativa"), a itear mar ghlasra. Úsáidtear go minic i saghsanna bhia éagsúla í, mar shampla i sailéid, ceapairí, burgair agus araile. Níl boladh nó blas róláidir aici, agus de bharr sin baintear feidhm aisti go forleathan sa chócaireacht. Tá ainm an phlanda bunaithe ar an bhfocal Laidin "lac", a chiallaíonn 'bainne', mar tá sú le fáil inti.
Tá leitís oigheargheal ar cheann de na saghsanna leitíse is coitianta.
Maratón. Rás reathaíochta fad-achair é an maratón atá 42.195 ciliméadar (26 míle 385 slat, nó 26 7⁄32 míle) ar fhad, go hoifigiúil. Ritear mar rás bóthair é de ghnáth, agus tá sé ar fáil sna Cluichí Oilimpeacha. 
Stair.
Tá an rás bunaithe ar eachtra staire (nó finscéal, b'fhéidir), an saighdiúir úd Pheidippides de chuid na Sean-Ghréige, a rith ón Chath Mharatóin go dtí an Aithin.
Ritheadh an maratón mar mhír sna Cluichí Oilimpeacha nua-aimseartha nuair a cuireadh tús leo sa bhliain 1896, ach níor cuireadh caighdeán ar fhad an rása go dtí an bhliain 1921. Sa lá atá inniu ann, meastar go mbíonn tuairim is ocht gcéad maratón eagraithe ar fud na cruinne gach bliain.
Chemnitz. Cathair in iarthar Shaorstát na Sacsaine í Chemnitz (1953–1990: "Karl-Marx-Stadt"). Tá timpeall ar 240,000 duine ina gcónaí ann, agus í ar an tríú cathair is mó sa tSacsain.
Súitín. Is bundallán é súitín a sháinn mná isteach ina bhfaighneacha chun fuil agus leachtanna eile a ionsú. Baineann mná feidhm astu nuair a mbíonn siad ag míostrú. Séard atá ann ná braisle de flocas cadáis agus sreangán ceangailte leis, ionas gur féidir an súitín a tharraingt amach as an gcorp.
Subh. Is bia milis é subh a dhéantar trí thorthaí agus siúcra a bhruith. Cuirtear subh ar arán chun ceapaire a dhéanamh, ar chístí agus ar bhia eile chun blas milis a thabhairt dó. Díoltar subh i bprócaí déanta de ghloine.
Ceapaire. Is smailc é ceapaire déanta d'arán agus ábhair eile ar nós cáis, im nó buíoc, subh, feoil, annlann, duilleoga éagsúla agus pé rud eile is mian leis an duine a chur ann. Gearrtar an ceapaire chun é a ithe go furasta.
Grán rósta. Scroid is ea grán rósta a itear i bpictiúrlanna ach go háirithe. Déantar é trí grán arbhair a théamh agus pléascann an eithne.
Im piseanna talún.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1085567&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-02-06T08:16:30Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Alison&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;+WD srl.&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Bia a dhéantar de phiseanna talún é im piseanna talún. Scaiptear ar arán é.
Im. Déantar im le bainne. Itear ar arán é agus baintear leas as chun bia a fhriochadh ann. Déantar i gcuinneog é.
Ispín. Is éard atá i gceist le ispín ná feoil mhionaithe (putóga muca go minic) agus spíosraí tríthi, measctha le grabhóga aráin de ghnáth, agus í dingthe isteach i máilín de scannán ainmhíoch (stéigeanna ullmhaithe ainmhithe) nó, níos coitianta anois, polaiméirí carbaihiodráite inite.
Is féidir iad a ithe ina iomlán nó iad a ghearradh go mín, agus is féidir ispíní a ithe fuar nó te. Is féidir le hispíní a bheith fliuch (le cócaireacht) nó tirim (réidh le n-ithe, cosúil le salámaí). Má tá siad fliuch, friochtar iad go minic. 
Bíonn cinn ann breac le spíosraí agus ábhair eile chun blas faoi leith a thabhairt dóibh. 
Tá cáil ar thíortha éagsúla amhail An Ghearmáin agus An Spáinn de bharr na hispíní a dhéantar iontu. 
Itear ispíní mar chuid de chuid na maidine in Éirinn, ach déanta na fírinne, itear i rith an lae.
Bád. Is soitheach é an bád chun taisteal ar uisce. Faightear ar fad na cruinne iad agus tá siad déanta d’adhmad, de mhiotal agus d’ábhar somhúnlaithe, srl.
Loch. Cnuasach mór uisce a bhfuil talamh mórthimpeall air is ea loch. Sruthlaíonn aibhneacha agus srutháin iontu chun iad a choimeád lán. Bíonn roinnt lochanna chomh mór sin go bhfuileadar ar nós farraigí.
Lóchrann. Solas ar lasadh agus ar féidir iompar is ea lóchrann. Is féidir solas a chur ar fáil trí chumhacht aibhléise freisin. Baintear feidhm as lóchrann chun áiteanna dorcha a shoilsiú ar nós poill, innill, áiléir agus san oíche.
Oskari Tokoi. Polaiteoir agus iriseoir Fionlannach a bhí in Oskari Tokoi (rugadh i gKannus ar an 15 Bealtaine 1873 é, agus fuair sé bás ar an 4 Aibreán 1963 i Leominster, Massachusetts). 
Saol.
Nuair a tháinig sé i mbun a mhéide, chuaigh sé go dtí na Stáit Aontaithe agus chaith sé naoi mbliana ag obair ansin, go háirithe sna poill mhianaigh. Chuaigh sé sa cheardchumann ansin agus fuair sé aithne ar an Sóisialachas agus ar ghluaiseacht an lucht oibre. Sa bhliain 1900, d'fhill sé go Kannus. Bhunaigh sé siopa ansin, agus chuaigh sé le feirmeoireacht chomh maith. Sa bhliain 1905, toghadh ina chathaoirleach ar chumann an lucht oibre i gKannus é, agus dhá bhliain ina dhiaidh sin, vótáladh isteach é mar Fheisire do na Daonlathaigh Shóisialta. Chuaigh sé i gceannas ar cheardchumainn na Fionlainne sa bhliain 1912, agus trí bliana ina dhiaidh sin, bhí sé ina Phríomh-Aire ar Ard-Diúcacht na Fionlainne, nó, de réir théarmaíocht na linne, rinneadh cathaoirleach ar Sheanad na Fionlainne de. Ba eisean an chéad Daonlathach Sóisialach a bhí ina Phríomh-Aire ar an bhFionlainn.
Bhí sé ina Choimeasár Bia i rialtas na nDearg le linn Chogadh Cathartha na Fionlainne sa bhliain 1918. Nuair a briseadh an cath ar na Dearga, chuaigh sé ar a sheachnadh. D'éirigh leis liostáil in Arm na Breataine Móire, nó bhí na Sasanaigh ag cur ladair i gcogadh cathartha na Rúise agus ag cur trúpaí go dtí an Rúis, agus daoine ag teastáil uathu a bheadh eolach ar an tír. 
Sa bhliain 1921, chuaigh Tokoi ó Shasana go Ceanada, agus chuir sé faoi sna Stáit Aontaithe arís. Bhí sé ina eagarthóir ar "Raivaaja", iris Fionlainnise d'Fhionlannaigh na Stát Aontaithe, a bhí á foilsiú i bhFitchburg, Massachusetts. Chaith sé deireadh a shaoil sna Stáit. 
Bhí Tokoi pósta ar Hanna, "née" Räinä, ón mbliain 1897 anuas, agus saolaíodh seisear clainne dóibh. Chuaigh ceal i mbeirt acu nuair a bhí Hanna agus Oskari ar a seachnadh ó na Bána sa Rúis i ndiaidh Chogadh Cathartha na Fionlainne, ach sa bhliain 1924, d'éirigh le Hanna agus an ceathrar eile na Stáit Aontaithe a bhaint amach. Fuair Hanna bás i bhFitchburg sa bhliain 1938, agus sa bhliain a bhí chugainn phós an bhaintreach fir Eva Pearl Johanson-Whiteker, bean Mheiriceánach. 
Nuair a phléasc an cogadh amach idir an Fhionlainn agus na Stáit Aontaithe, bhí Oskari Tokoi ina Leas-Uachtarán ar an gcumann a bunaíodh sna Stáit Aontaithe le cabhair agus fóirithint a thabhairt don Fhionlainn agus do mhuintir na Fionlainne. Bhí pionós an bháis ag bagairt ar Tokoi i gcónaí, dá bhfillfeadh sé go dtí an Fhionlainn, ó bhí sé ina bhall de rialtas na nDearg le linn an chogaidh chathartha, ach sa bhliain 1944, reachtaigh parlaimint na Fionlainne dlí speisialta, "Lex Tokoi", le hé a dhíolmhú ón bpionós, mar aitheantas don obair a rinne sé sna Stáit Aontaithe ar son a thíre. Níor shocraigh Tokoi síos san Fhionlainn ina dhiaidh sin féin, ach tháinig sé ar cuairt cúpla uair. Fuair sé bás i Meiriceá.
Oidhreacht.
Ainmníodh "Tokoinranta" ("Cladach Tokoi"), ceann de na páirceanna poiblí i Heilsincí, as Oskari Tokoi.
An Ríshliocht Sasánach. Bhí an ríshliocht Sasánach ag rialú na hIaráine sna blianta 224-651 i ndiaidh bhreith Chríost. Tháinig na Sasánaigh i ndiaidh na nArsaicídeach, nó na bPairtiach, nuair a bhris Ardaisír a hAon (nó "Artaxerxes", mar a thug na Gréagaigh is na Rómhánaigh air) an cath ar Artabanus IV, rí deireanach na bPairtiach. 
Tháinig deireadh leis an ríshliocht Sasánach sa bhliain 651, nuair a fuair trúpaí na Cailifeachta Arabaí an lámh ab fhearr ar Yazdegerd III.
George Carew, 1ú Iarla Totnes. Sheirbheáil George Carew, 1ú Iarla Totnes (29 Bealtaine 1555 - 27 Márta 1629) faoin mBanríon Eilís I le linn Athchoncas na hÉireann agus ceapadh é leis an teideal 'Uachtarán na Mumhan'.
Bhí sé ina shaineolaí ar an araltas, agus ina údar ar "Carew's Scroll of Arms 1588, Collected from Churches in Devonshire etc., with Additions from Joseph Holland's Collection of Arms 1579".
Dúchas.
Mac an Dr. George Carew, Déan Windsor, an 3ú mac de Sir Edmund Carew, Barún Carew, de Mohuns Ottery i bparóiste Luppitt, Devon ab ea Carew, ag a bhean chéile Catharine Huddesfield, iníon agus comh-bhanoidhre Sir William Huddesfield (d'éag 1499) de Shillingford St George in Devon, Ard-Aighne chuig an rí Éadbhard IV (1461-1483) agus Anraí VII (1485-1509). Ba í Anne Harvey (d.1605) máthair George, iníon Sir Nicholas Harvey. Tháinig George i gcomharbacht ar a dheartháir níos sine, Sir Peter Carew, a maraíodh in Éirinn in 1580, agus fágadh suíochán an teaghlaigh, in Upton Hellions, in aice le Crediton, Devon, le hoidhreacht aige, a dhíol sé ina dhiaidh sin le ball den teaghlach Young.
Mullach Maistean. Is cnoc é Mullach Maistean (Béarla: "Mullaghmast" nó "Mullamast"), atá suite i ndeisceart Chontae Chill Dara i gCúige Laighean, in aice bhaile Bhéal Átha an Tuair. Bhí an suíomh seo tábhachtach sa réamhstair, sa luathstair agus arís níos déanaí ar aghaidh. Tá sé aicmithe mar Shéadchomhartha Náisiúnta ag an Roinn Comhshaoil, Oidhreachta agus Rialtais Áitiúil.
Arthur Chichester. Ba riarthóir agus saighdiúir Sasanach é Arthur Chichester, 1ú Barún Chichester (Bealtaine 1563 - 19 Feabhra 1625), ar a dtugtar idir 1596 agus 1613 Sir Arthur Chichester, ach is fearr aithne air mar Leas-Tiarna na hÉireann ó 1604 go 1616.
Luathshaol.
B'iad tuismitheoirí Chichester ná an Ridire John Chichester agus Gertrude Courtenay, iníon le Sir William Courtenay, as Devon. Tar éis dó freastal ar Exeter College, Ollscoil Oxford, bhí Chichester ina cheannasaí ar an long cogaidh, an HMS Larke, in aghaidh Armáide na Spáinne sa bhliain 1588. 
Sa bhliain 1595, chuaigh sé in éineacht le Sir Francis Drake ar a shluaíocht dheireanach chuig Críocha Mheiriceá. Níos déanaí, sa Chogadh Angla-Spáinneach bhí sé i gceannas ar chomplacht, i rith an ruathair airm ar Cádiz, sa bhliain 1596. De dheasca ar seo, bhronnadh ridireacht air ina dhiaidh sin.
Éire.
Thosaigh a ghairm in Éirinn nuair a cheap an tIarla Essex é mar Ghobharnóir ar Charraig Fhearghais sa bhliain 1598, ar bhás a dheartháir Sir John Chichester. 
Maraíodh John Chichester ag Cath Charraig Fhearghais, sa bhliain roimhe sin. Deirtear gur dí-cheannaíodh John Chichester, agus go raibh a cheann á n-úsáid mar liathróid pheile ag Clann Dhónaill, tar éis a mbua. 
Nimhíodh Séamas Somhairle Mac Dhónaill, (Béarla: "James Sorley MacDonnell") a bhí ina cheannaire ar fhórsaí na nGael ag Cath Charraig Fhearghais, i gCaisleán Dhún Libhse, ar orduithe Robert Cecil, chun Chichester a shásamh. Le linn Chogadh na Naoi mBliana bhí Chichester i gceannas ar trúpaí na Corónach, i gCúige Uladh. 
D'úsáid sé oirbheartaíocht mhíleata ina raibh polasaí an rualoiscthe ina measc. Chrioslaigh sé fórsaí Uí Néill le gharastúin, agus de thoradh ar seo bhí trúpaí an Iarla stiúgtha. I litir, sa bhliain 1600, chun Cecil dúirt sé "a million swords will not do them so much harm as one winter's famine". Cé nár cheap Chichester na h-oirbheartaíochtí seo, chuir sé iad i ngníomh, gan trua gan taise. Mar gheall ar a iompair, ghnóthaigh sé fuath agus gráin i measc na nGael.
Tháinig sé i gcomharbacht ar Charles Blount, an Tiarna Mhuinseo, mar Leas-Tiarna na hÉireann, sa bhliain 1604. Bliain níos déanaí ar aghaidh, phós sé Lettice Perrot. Ba iníon John Perrot, iar-Leas Tiarna na hÉireann í. Rugadh duine amháin clainne dí, a fuair bás sa naíonacht.
Tar éis Teitheadh na nIarlaí sa bhliain 1607, ba phríomhcheannaire é Chichester le linn Phlandáil Uladh.
Iompúchán.
Bhraith an Tiarna Chichester an Caitliceachas Éireannach mar bhagairt in aghaidh na Corónach. Stiúir sé géarleanúint forleathan ar Chaitlicigh, agus d'ordaigh sé bású dhá easpag.
Ar threoir ó Chichester, aistríodh "Leabhar na hUrnaí Coitinn" go Gaeilge le linn Chogadh na Naoi mBliana.
Ar scor.
D'éirigh sé as a phost in Éirinn sa bhliain 1616. Ceapadh é mar ambasadóir chun na hImpireachta Hapsburg níos déanaí. Bhuail pliúraisí é agus d'éag 19 Feabhra 1625.
Premier FM. Is éard a bhí i gceist le Premier FM ná stáisiún raidió a raibh ceadúnas sealadach aige sna blianta 2005, 2006 agus 2007. Sheinn sé ceol sna 1960í, 1970í agus na 1980í. Chraol sé mórthimpeall Átha Cliath don chéad uair sa bhliain 2005. Ansin fuair sé ceadúnas chun craoladh i mBaile Átha Cliath, i gCorcaigh, i nGaillimh agus i Luimneach. Níor lorg na stiúrthóirí ceadúnas eile i ndiaidh 2007.
William Petty. Ba eacnamaí, eolaí agus fealsúnaí Sasanach é Sir William Petty (27 Bealtaine, 1623 - 16 Nollaig, 1687).
Rinneadh duine mór le rá de ar dtús báire le linn dó bheith ag obair i seirbhís Chromail agus an Chomhlathais in Éirinn.
D'fhorbair sé modhanna éifeachtacha chun suirbhé a dhéanamh ar an talamh a bhí le bheith coigistithe agus a bheith tugtha do shaighdiúirí Chromail.
Robert Devereux, 2ú Iarla Essex. Ba laoch míleata agus ceanán na banríona Eilís I é Robert Devereux, 2ú Iarla Essex (10 Samhain, 1565 - 25 Feabhra, 1601), ach tar éis feachtais neamhbhuach in aghaidh na reibiliúnaithe Éireannacha, le linn Chogadh na Naoi mBliana sa bhliain 1599, theip 'coup d'état' aige i gcoinne na banríona agus cuireadh chun báis é de thoradh ar a thréasa.
Teannaire. Gléas is ea teannaire chun aer a shéideadh isteach i mbonn rotha. Is féidir le duine é a dhéanamh de láimh nó lena chos nó is féidir teannairí aibhléiseacha a fháil a shéideann aer i mboinn go mear gan do dhuine dua a chur orthu féin.
Today FM. Is ionad craolacháin a bhfuil ceadúnas aige chun craoladh ar fad Poblacht na hÉireann é Today FM. Thosaigh sé ag craoladh Lá Fhéile Pádraig 1997 mar "Radio Ireland" ach níor éirigh rómhaith leis agus rinne na bainisteoirí athrú mór air agus athainmníodh mar Today FM é ag tús 1998. Seinneadh níos mó ceol agus d'éirigh leo craoltóirí mór le rá amhail Ian Dempsey agus Ray D'Arcy a fháil. Chaith Eamon Dunphy tréimhse fhada ag cur "The Last Word" i láthair. Nuair a d'éirigh sé as an gclár a chur i láthair, roghnaíodh Matt Cooper chun a bheith mar chomharba air.
Cheannaigh Denis O'Brien Today FM sa bhliain 2007.
Páipéar leithris. Is páipéar bog é páipéar leithris a bhaineann daoine feidhm as chun an t-áthán nó an phit a ghlanadh agus a thriomú tar éis dóibh cac nó fual a dhíchuir. Bíonn sé i gcorna de ghnáth agus is féidir míreanna a réabadh den gcorna gan dua. Uaireanta bíonn boladh breá ar an bpáipéar freisin. Cuimlítear an t-áthán agus/nó an phit leis an bpáipéar leithris agus caitear an páipéar truaillithe sa leithreas nó i mbruscarán mura bhfuil cead páipéar leithris a chaitheamh sa leithris.
Cis. Is soitheach déanta de caolach í cis (nó ciseán). Castar agus ceanglaítear beangáin timpeall a chéile chun cis a dhéanamh. Déantar creatlach ar dtús agus ansin castar beangáin eile timpeall an gcreatlach.
Baineann daoine an-chuid leas astu. Coimeádtar bia, éadaí, bréagáin agus ainmhithe iontu. Is maisiúchán deas í cis i dteach, i mbialann nó in óstán.
Máire I, Banríon na nAlbanach. Bá í Màiri (Máire), Banríon na nAlbanach nó Màiri I, (, ) (8 Nollaig 1542 - 8 Feabhra 1587) Banríon na hAlban, ón 14 Nollaig 1542 go 24 Iúil 1567. 
Ba í Máire an t-aon leanbh dlisteanach marthanach a bhí ag an Rí Séamas V. Bhí sí 6 lá d'aois nuair a fuair a hathair bás agus rinneadh Banríon na nAlbanach dí. Ghlac a máthair, Marie de Guise (Gaeilge na hAlban: "Màiri de Guise") an leasríocht agus fuair a hiníon an Choróin naoi mí ina dhiaidh sin.
Phós sí François, Dauphin na Fraince, a tháinig i gcoróin François II, sa bhliain 1559. Mar sin féin, ní raibh Màiri ina Banríon na Fraince le fada; bhí sí ina mbaintreacha ar an 5ú lá Nollaig, sa bhliain 1560, nuair a fuair a fear céile bás.
D'fhill Màiri ar ais go hAlbain, ag teacht i dtír i Lìte (nó 'Leith', sa Bhéarla) ar an 19 Lúnasa, sa bhliain 1561. Ceithre bliana ina dhiaidh sin, phós sí a céad col ceathrar, Henry Stuart, Tiarna Darnley. Bhí aontas míshásta acu agus i Feabhra na bliana 1567, fuarthas Darnley marbh sa ghairdín ag Kirk o'Field, tar éis pléascadh ollmhór sa teach.
Phós sí James Hepburn, an 4ú Iarla Bothwell, go luath ina dhiaidh sin. Chreidtear go raibh Hepburn freagrach as an Tiarna Darnle a dhúnmharú. Tar éis éirí amach in aghaidh an lánúin, príosúnaíodh Màiri i gCaisleán Loch Lìobhann, ar an 15 Meitheamh agus iachall uirthi éirí as mar bhanríon, i bhfabhar a mac, nach raibh ach aon bhliain d'aois, Séamas VI.
Deasc. Is troscán é deasc a ndéantar obair uirthi (tugtar "crinlín" air uaireanta). Is cineál cláir nó boird é an deasc. Baintear feidhm as chun léamh, scríobh nó dul i mbun ríomhaireachta. Is féidir deasc a bheith sa bhaile nó in oifig nó ionad oibre eile amhail óstán. Go minic bíonn tarraiceáin i ndeasc chun rudaí a chur i dtaisce iontu. De ghnáth, suíonn daoine ar thaobh amháin den deasc. De ghnáth bíonn siad íseal ionas go mbeidh siad oiriúnach do dhaoine agus iad ina suí ach tá deasca arda ann freisin. Déantar d'adhmad deasc de ghnáth. Cuirtear deasca in oiriúint do ríomhairí sa lá atá inniu ann. Bíonn poill iontu chun sreanga a chur i bhfolach nó as an mbealach. Bíonn tarraiceán ann don mhéarchlár.
Luchtaire cadhnra. Is gléas é an luchtaire cadhnra a bhaintear feidhm as chun fuinneamh a chur nó a luchtú i gcadhnra trí sruth aibhléiseach a chur tríd. Baineann an-chuid daoine leas astu chun cadhnraí a luchtú i gcóir gutháin, aibhléisí amhail gléas bearrtha, gléas clamhaireachta, scuab fiacla aibhléiseach, seinnteoir ceoil, lóchrann agus a lán lán gléasanna eile. Is féidir cadhnra a luchtú i bhfoirgneamh ó slocán nó is féidir luchtaire a sháigh isteach sa pholl ina mbíonn an lastóir toitíní i ngluaisteán. Bíonn luchtaire faoi leith de dhíth i gcóir seo.
Eisribitheoir. Is gléas aibhléiseach é eisribitheoir chun gruaig agus clúmh a bhaint den chorp. Beireann an gléas ar chuircín (lear mór ruainní) agus tarraingíonn sé amach iad. Baineann mná feidhm astu ach go háirithe nuair a bhíonn siad ag iarraidh clúmh a bhaint dá gcorp agus cruth a chur ar a stothóga.
Cuireadh an chéad eisribitheoir ar fáil sa bhliain 1986. "Epilady" ab ainm an ghléis sin.