Trelis/gawiki huggingface dataset:
Joan London (údar Astrálach). Údar Astrálach is ea Joan Elizabeth London. Rugadh í ar an 24 Iúil 1948 i bPerth san Astráil Thiar. Tá gearrscéalta, úrscéalta agus scripteanna scannáin scríofa aici. 
Bhain sí céim amach in Ollscoil na hAstráile Thiar, áit ar ndearna sí staidéar ar Fhraincis agus ar Bhéarla. Díoltóir leabhar í agus mhúineadh sí Béarla mar theanga iasachta. Tá sí ina cónaí in Fremantle.
Tá dhá bhailiúchán de ghearrscéalta curtha amach aici, "Sister Ships" agus "Letter to Constantine". Ghnóthaigh an chéad cheann "The Age Book of the Year" (1986), agus ghnóthaigh an dara ceann an "Steele Rudd Award" agus an "West Australian Premier's Award for Fiction" (1994 araon), sular nascadh le chéile faoin teideal "The New Dark Age" iad. 
D'fhoilsigh sí dhá úrscéal, "Gilgamesh" and "The Good Parents". Moltar a prós as a chaolchúis agus a ghreantacht, agus dúradh faoi "The Good Parents" gurbh úrscéal álainn smaointe agus mothúchán é. Taispeántar sruthanna gan srian sa saol agus na gluaiseachtaí móra intleachtúla a théann i bhfeidhm ar shaol an duine. Tá críonnacht ann, ach aithnítear go bhfuil diamhair na cluana gan fuascailt fós.
Àird Fheàrna. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain, é Àird Fheàrna. Tá sé suite ar chósta thiar na tíre. Tá 400 éigin duine ina gcónaí sa bhaile go lánaimseartha, agus níos mó ná sin sa samhradh. Tá lárionad luamh ann.
Àird Laoigh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Àird Laoigh.
Àird Driseig. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Àird Driseig.
An Áird Uaine. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Áird Uaine.
Berkshire. Is contae i Sasana é Berkshire atá suite in oirthear na tíre.
An t-Arar. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é An t-Arar (tugtar An t-Àrchar agus An Tairbeart Iar air freisin).
Meadarloch. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Meadarloch.
Bun Abha, Earra-Ghàidheal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Bun Abha.
An Cárn Dubh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Cárn Dubh.
Càrdanros. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Càrdanros.
An Cárn Bán. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Cárn Bán.
Gleann Da-Ruail. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Gleann Da-Ruail.
Caol an t-Snàimh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Caol an t-Snàimh.
A' Chonghail. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é a' Chonghail.
An Cúl Phort. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Cúl Phort.
Creag an Dòbhrain. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Creag an Dòbhrain.
An Crìonan. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Crìonan.
Dail Abhaich. Is sráidbhaile é Dail Abhaich, suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain.
Tá Dail Abhaich ar bhruach thiar Loch Obha agus tá daonra de thart ar 70 aige. Tá sé 50 km ón bpríomhbhaile agus calafort an Òbain, ceangailte le sráidbhailte Chill Chrèanain agus Taigh an Uillt.
Stair.
Is de bhunadh na Gaeilge an logainm "Dail Abhaich", agus ciallaíonn sé "móinéir na bhfianna ". D'fhorbair an Coimisiún Foraoiseachta an sráidbhaile ón 18ú haois ina fhoirm reatha sa bhliain 1952, chun oibríochtaí adhmaid a éascú san fhoraois Inbhir Lìbheir máguaird. Bhí dlúthshaothair i gceist anseo agus úsáideadh capaill chun adhmad a bhaint as an bhforaois; is féidir léargas a fháil ar an stair seo trí chuairt a thabhairt ar na "sean-stáblaí" ina bhfuil ábhar ón am seo. Sa lá atá inniu ann, tuilleann roinnt daoine a gcuid beatha go díreach ó fhoraoiseacht.
Téarmaíocht leighis don Ghaeilge. Is éard is Téarmaíocht leighis don Ghaeilge ná téarmaíocht a bhaineann le cúrsaí leighis i dteanga na Gaeilge. 
Foclóirí agus foinsí.
Foclóir an Leagha.
Bhain Tomás Mac Coistealbha (‘Fionn-bhéarra’) an chéad duais agus R. Ó hAodha (‘An Mangaire Súgach’) an dara duais in Oireachtas na bliana 1903 lena liostaí de théarmaí leighis. Foilsíodh an dá liosta le chéile faoin ainm "Foclóir an Leagha" sa bhliain 1905. Bhí na baill ghiniúna ar liosta Uí Choistealbha i bhfolach faoi éadach na Gréigise agus na Laidine.
Nótaí ón Lia.
Leabhar a scríobh Ruairí Ó Bléine (Coiscéim, 1999), ina dtugtar cuntas ar 52 tinneas coitianta. Tá léaráidí agus foclóirín ann. Bhí sé i gceist ag an údar gur feidhm lámhleabhair do theaghlaigh Ghaelacha a bhainfí as an leabhar agus mínítear coincheapa casta an leighis ar bhealach simplí sothuigthe. Leabhar é Lia agus Leigheas ina bhfuil cnuasach d’ailt leis an Dochtúir Niall Ó Cléirigh a foilsíodh ar an nuachtán seachtainiúil Foinse. Féach freisin téacsleabhair bhitheolaíochta an Ghúim agus foilseacháin ghinearálta mar Leabhar Mór an Eolais, ciclipéid don aos óg a d’fhoilsigh an Gúm sa bhliain 2007.
William Thomas Stead. Údar agus iriseoir Sasanach ab ea William Thomas Stead (a rugadh ar 5 Iúil 1849 i Embleton, Northumberland, Sasana - agus a fuair bás ar 15 Aibreán 1912 i go tóin poill an RMS Titanic).
Bhí sé ina cheannródaí ar iriseoireacht imscrúdaithe, agus ceann de na figiúirí is conspóideach i iriseoireacht na Sasanach ar an ré Victeoiriach.
Dail Mhàilidh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Dail Mhàilidh.
An Dùn Beag, Earra-Ghàidheal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Dùn Beag.
An Fhúirneis. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Fhúirneis.
An t-Àth. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Áth na Crá nó an t-Àth.
Ceann a' Gheàrrloch. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ceann a' Gheàrrloch.
Baile Eilidh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Baile Eilidh.
Camas nam Muclach. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Camas nam Muclach.
Cill Bheiridh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd í Cill Bheiridh.
Brian Stowell. Duine de phríomhghníomhaithe athbheochana na Manainnise é Brian Stowell (6 Meán Fómhair 1936 – 18 Eanáir 2019). Rugadh i nDúghlais, Oileán Mhanann, é. Craoltóir, teangeolaí agus scríbhneoir Manainnise é. Nuair a bhí sé ina mhac léinn óg, bhain sé amach líofacht sa Mhanainnis, agus rinne sé téipthaifeadtaí ar chaint na gcainteoirí deireanacha dúchais. D'fhoghlaim sé Gaeilge na hÉireann freisin, agus d'aistrigh sé áiseanna teagaisc ón teanga sin go Manainnis. Nuair a tháinig Raidió Mhanann ar an bhfód, bhí an-pháirt aige i bhforbairt an chraolacháin san oileán.
Ar Lá Tinvaal 2010, bhronn an Tinvaal, nó Dáil Mhanann, a Onóracha ar Stowell - an t-aitheantas is airde is féidir le stát Mhanann a thabhairt d'aon duine.
D'aistrigh sé leabhar dar teideal "Reks Carlo ayns Mannin", scéal bleachtaireachta faoi Réics Carló, go Manainnis. Sa bhliain 1990, d'fhoilsigh Stowell leagan Manainnise d"'Eachtraí Éilíse i dTír na nIontas", "Contoyryssyn Ealish ayns Çheer ny Yindyssyn". Eisean a chum an chéad bhun-úrscéal sa teanga riamh freisin, "Dunveryssyn yn Tooder-Folley" ("Dúnmharuithe an tSúmaire"), a tháinig i gcló sa bhliain 2006.
Cille Mhàrtainn. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Cille Mhàrtainn.
Cill Mhunna. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban í Cill Mhunna.
Cill Mheallaird. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban í Cill Mheallaird.
Loch Obha. Is loch suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Loch Obha.
An Loch Geárr. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é An Loch Geárr.
Ceann Loch Goibhle. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Ceann Loch Goibhle.
Lus. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Lus.
Ormsaraidh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd na hAlban é Ormsaraidh.
Marsantachas. Foirceadal eacnamaíochta é an marsantachas atá bunaithe ar an smaoineamh go bhfuil sé riachtanach smacht an stáit a chur i bhfeidhm ar an trádáil leis na tíortha iasachta le slándáil mhíleata agus eacnamúil an stáit a chinntiú. Cuireann an marsantachas béim ar leith ar chomhardú na trádála a bheith ag fabhrú do do stát féin, seachas na tíortha coimhthíocha. Is minic a tharraing an marsantachas cogadh idir tíortha éagsúla Eorpacha, agus ba iad na modhanna oibre a bhí ag na stáit le polasaithe marsantachais a chur i bhfeidhm ná dleachtaí arda custaim agus monaplachtaí - go bunúsach bhí gach stát ag iarraidh a chosc ar a mhuintir féin trádáil a dhéanamh le muintir na stát eile. Bhí an marsantachas faoi lántseoil ón séú haois déag go dtí an ochtú haois déag. Sa naoú haois déag, áfach, thosaigh na stáit ag éirí as, agus smaointeachas na saorthrádála ag dul chun cinn.
Glactar leis gurbh é an trádálaí Sasanach Thomas Mun (1571-1641) an chéad scríbhneoir tábhachtach a chuir chun cinn an smaointeoireacht mharsantach, go háirithe sa saothar iarbháis úd "Treasure by Foreign Trade", nár tháinig i gcló ach sna 1660idí, áfach: an chuid ba mhó den litríocht mharsantach foilsíodh sna 1620idí i Sasana í. Ba é an saothar tábhachtach ba dheireanaí de litríocht an mharsantachais ná "Principles of Political Economy" le James Steuart ón mbliain 1767. Bhí ceisteanna an mharsantachais á bplé ag scríbhneoirí agus eacnamaithe i dtíortha eile freisin, cosúil le Giovanni Botero agus Antonio Serra san Iodáil nó Jean Bodin agus Jean-Baptiste Colbert sa Fhrainc.
Diclofenac. Is éard is Diclofenac (déantar margaíocht air faoin iliomad ainmneacha, féach thíos: Trádainmneacha) ann ná Druga Frith-athlastach Neamhstéaróideach a thógtar le athlasadh a laghdú agus mar phianbhacadóir i roinnt cásanna. Díorthaíonn ainm an druga óna ainm ceimiceach: 2-(2,6-dichloranilino) phenylacetic acid (Aigéad).
Trádainmneacha.
I measc na dtrádainmneacha tá:
Gleann Cuilinn. Tá níos mó ná aon áit amháin a bhfuil an logainm Gleann Cuilinn air:
Luaitear "Gleann Cuilinn" san amhrán "Fill a Bhruinnill" mar atá thíos.
Cá hionadh mé léanmhar faoi chrá faoi chrá
'S tusa i gcéin uaim a ghrá a ghrá
Gleann Cuilinn bhí ceolmhar anois chím faoi bhrón-bhrat
'S mar bhliain fhada dhomsa gach lá gach lá
Mar bhliain fhada dhomsa gach lá gach lá
Mar bhliain fhada dhomsa gach lá gach lá
Gleann Cuilinn bhí ceolmhar anois chím faoi bhrón-bhrat
'S mar bhliain fhada dhomsa gach lá gach lá.
Anailgéiseach. Is éard is anailgéiseach (ar a dtugtar freisin pianmhúchán) ann ná druga a stadann nó a mhaolaíonn pian.
Benjamin Morrell. Taiscéalaí Meiriceánach ba ea Benjamin Morrell (5 Iúil, 1795 – 1839).
Oliver Twist. Úrscéal de chuid Charles Dickens is ea Oliver Twist. Foilsíodh é i bhfoirm mhíreanna seachtainiúla ó Mhí Feabhra, 1837 go Mí Aibreán, 1839 san iris úd "Bentley's Miscellaney", arbh é Dickens an chéad eagarthóir uirthi. Insint ar shaol dílleachta óig i Londain, Sasana sa ré Victeoiriach atá ann.
Plota.
I ndiaidh a bheith tógtha i ndílleachtlann i mbaile beag i Sasana, cuirtear Oliver óg ag obair faoi adhlacóir. Fulaingíonn Oliver drochíde ansin ó bhean an adhlacóra agus ó phríntíseach atá ag obair ann. Tar éis bhabhta bullaíochta, éalaíonn sé agus cuireann sé aghaidh ar Londain. Tá sé beagnach sáraithe ag an ocras agus ag an tuirse nuair a thugann leaid eile cúnamh agus cairdeas dó. Tugann sé Oliver isteach sa teach ina bhfuil sé féin agus roinnt gasúr óg eile ina gcónaí ann. Drong gadaithe atá iontu, rud nach dtuigeann Oliver ar dtús. Seanbhithiúnach darb ainm Fagin a dhíríonn gadaíocht na ngasúr.
Patrick Francis Moran. Ba Chairdinéal é Patrick Francis Moran, Ardeaspag Sydney (16 Meán Fómhair 1830 – 16 Lúnasa 1911). Teangeolaí agus staraí ba é. Ba as Leithghlinn an Droichid dó ó dhúchas. Bhailigh sé lámhscríbhinní Gaeilge agus Laidine a bhain le stair na hÉireann agus chuir sé scríobhaithe, John O'Beirne Crowe ina measc, á gcóipeáil dó.
Thug Moran na lámhscríbhinní seo leis nuair a tháinig sé go Sydney. Sa bhliain 1897, cuir i gcás, d'fhoilsigh sé leagan Béarla de dhán Gaeilge de chuid 'Patrick O'Prunty' (1738).
Sa bhliain 1909 agus an raic i dtaobh 'essential Irish' ar siúl, thug an Cairdinéal agallamh do "The Catholic Press" (Sydney, NSW). D'athfhoilsigh Conradh na Gaeilge an t-agallamh seo i bpaimfléad dar teideal "Cardinal Moran on Irish in the University: Important Pronouncement by His Eminence".
Woiwurrung. Teanga Bundúchasach na hAstráile is ea Woiwurrung (uaireanta "Woiwurrong", "Woiworung", "Wuywurung"), atá á labhairt ag na Wurundjeri de chuid an náisiún Kulin i lár Victoria, ón Sliabh Baw Baw san oirthear, agus siar chuig Sliabh Macedon, Sunbury agus Gisborne san iarthair. Maireann an teanga fós, ach ní heol do mhorán daoine an teanga, de thoradh tionchar an choilíneachais.
Bhí na clanna Woiwurrung lonnaithe ar bhruach na hAbhann Yarra, a thugtar ‘Birrarung’ sa teanga Woiwurrung, sular díbríodh iad ag na hEorpaigh. Tá na clanna, mar leanas:
Tugtar 'Wurundjeri' mar ainm coiteann ar chách atá de shliocht na gclann Woiwurrung. Tá an t-iolar Bunjil agus an préachán Waa mar tótaim dóibh. Mháigh an Ghluaiseacht Jindyworobak gur tháinig an t-ainm as an bhfrása Woiwurrung "jindi worobak", rud a chiallaíonn ‘glac seilbh’ nó ‘dul isteach’.
Hamilton, Ontario. Cathair i gcúige Ontario, i gCeanada, é Hamilton, agus é suite ag ceann thiar Loch Ontario i lár theas an chúige. Calafort agus cathair mhór déantúsaíochta atá ann. Bhí 519,949 duine ina gcónaí i Hamilton sa bhliain 2011, 721,053 ar fad i mórcheantar na cathrach. Is é Fred Eisenberger méara Hamilton.
Stair.
Na hIndiaigh Neodracha a bhí ina gcónaí sa limistéar ina bhfuil Hamilton anois. Chuir na Mohawk, comhghuaillithe de chuid na Sasanach, cogadh orthu agus scrios siad bailte beaga na nIdiach Neodrach. Sa bhliain 1784, chuir timpeall agus 10,000 Dílseoirí ó na 13 Coilíneacht fúthu sa chuid sin d'Ontario. Tháinig níos mó Meiriceánach ar a sála, chomh maith lena lán Iroquois a throid sa chogadh ar thaobh na mBriotanach. Lonnaigh na hIroquois i gceantracha laistiar de Hamilton.
George Hamilton a smaoinigh ar bhaile mór a bhunú san áit. Rinneadh cathair de ar an 9ú Meitheamh 1846. Ar an 1ú Eanáir 2001, cuireadh cathair Hamilton le Wentworth agus bailte eile sa cheantar faoi aon bhardasacht amháin.
Geograife agus geilleagar.
Tá Hamilton suite sa réigiún is dlúithe tionsclaíocht i gCeanada, réigiún a shíníonn siar ó Hamilton go Torontó agus ar a dtugtar an Crú Capaill Órga (Golden Horseshoe) as an gcruth atá air ar an léarscáil. Déantar 60% de chruach Cheanada i Hamilton.
Nasc seachtrach.
Suíomh oifigiúil Hamilton
Sliabh Macedon. Baile beag atá suite 64 km siar ó thuaidh Melbourne, príomhchathair Victoria na hAstráile is ea Sliabh Macedon. Tá sé lonnaithe ar thaobh sléibhe a bhfuil an t-ainm céanna air. Geboor (nó Geburrh) a thugadh na Wurundjeri (daoine Bundúchasacha) air. Tá sé 1,001 méadar (3,284 troigh) os cionn leibhéal na mara. De réir dhaonáireamh na bliana 2006, bhí 1,694 duine ina gcónaí i Sliabh Macedon. Tá clú agus cáil ar an mbaile de thoradh na ngairdíní agus na dtithe móra ón naoú haois déag atá suite sa bhaile, sainlimistéar atá ar na cinn is tábhachtaí san Astráil. 
Uasaicme na príomhchathrach a bhunaigh an baile mar ionad samhraidh, tar éis ruathar óir i lár na naoú haoise déag. Osclaíodh Oifig an Phoist ar 18 Iúil 1870, agus thugtaí ‘Upper Macedon’ air go dtí 1879, agus ‘Macedon Upper’ go dtí 1936. Osclaíodh Oifig an Phoist ann sa bhliain 1843 agus ‘Mount Macedon’ uirthi, ach athbhaisteadh í mar "Kyneton". 
Chonaic Hamilton Hume agus William Hovell an sliabh le linn a dturais go dtí Port Philip ó New South Wales. Bhaist siad ‘Sliabh Wentworth’ air. Thug an an Maor Thomas Mitchell, taiscéalaí a dhreap an sliabh sa bhliain 1836 ainm nua air. Tugadh an t-ainm sin air as Philib, rí na Macadóine, toisc go bhfuil Port Philip le feiceáil ó bharr an tsléibhe. 
Go ginearálta bíonn an aeráid níos fuaire ná mar a bhíonn in Melbourne, cé go bhfuil an chathair sin an-ghar do Shliabh Macedon. I gcomparáid leis an gcathair agus na machairí ina thimpeall, bíonn sé níos fliche chomh maith. Cuireann sé sneachta go rialta ar mhullach an tsléibhe, ach ní mhaireann an sneachta i bhfad.
Crois Chuimhneacháin.
Tá an Chrois Chuimhneacháin ar cheann de na nithe is mó is díol spéise do thurasóirí sa cheantar agus í ina seasamh gar do mhullach an tsléibhe. Thóg William Cameron í sa bhliain 1935 mar chuimhneachán ar a mhac féin agus ar gach duine eile a cailleadh i rith an Chéad Chogadh Domhanda. Tá radharc iontach maith ó mhullach an tSléibhe ar Melbourne, ar Shliabhraon Dandenong agus ar na You Yangs, atá cóngarach do Geelong.
Cruit an Chamaill.
Tá mullach tábhachtach eile i gceantar an tSléibhe, ‘Cruit an Chamaill’ (‘The Camel’s Hump’ i mBéarla), atá 1,011 méadar (3,317 troigh) os cionn leibhéal na mara. Tá an-suim ag dreapadóirí sa mhullach seo de thoradh na carraige bolcánaí atá ann agus an áit a bheith chomh cóngarach sin do Melbourne.
Gairdíní Príobháideacha.
Gairdín mór is ea ’’Hascombe’’ ar leis an gcomhlacht Linfox é. Bíonn lá oscailte ann gach bliain, agus bronntar an t-airgead go léir ar chúiseanna carthanachta.
Tá an gairdín ‘Alton’ suite trasna an Bhóthair Alton, os comhair Hascombe. Taifeadadh míreanna scannáin ann ('Macbeth' san áireamh), mar gheall ar an chuma stairiúil atá ar an teach agus ar an áit ina thimpeall.
Spórt.
Déanann galfairí de chuid Chumann Galf Sliabh Macedon ar Bhóthar Sliabh Macedon imirt ar an gcúrsa.
Piešťany. Is cathair sa tSlóvaic í Piešťany (Ungáiris: "Pöstyén", Gearmáinis: "Pistyan"), suite in iardheisceart na Slóvaice 80 ciliméadar soir ó thuaidh ón Bhratasláiv.
Leabharlann Náisiúnta Iosrael. Leabharlann náisiúnta Iosrael is ea Leabharlann Náisiúnta Iosrael (Eabhrais: "הספרייה הלאומית"). Is éard atá i mbailiúchán na leabharlainne ná níos mó ná 5 milliún leabhair, lámhscríbhinní, cartlanna agus irisí. Tá sé suite sa champas Ram Givat, in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim agus feidhmíonn sé freisin mar leabharlann na hollscoile.
Acadamh na hEabhraise. Bhunaigh rialtas Iosrael Acadamh na hEabhraise (Eabhrais: " הָאָקָדֶמְיָה לַלָּשׁוֹן הָעִבְרִית, HaAkademya laLashon ha'Ivrit") sa bhliain 1953 mar "ard-institiúid scoláireachta Eabhraise sa champas Givat Ram in Ollscoil Eabhrach Iarúsailéim.
Gore Vidal. Scríbhneoir, drámadóir, agus gníomhaí polaitiúil ab ea Eugene Luther Gore Vidal (3 Deireadh Fómhair, 1925 - 31 Iúil, 2012). Rugadh i Nua-Eabhrac é sa bhliain 1925, agus fuair sé bás sa bhliain 2012.
Réad tras-Neiptiúnach. Is éard is Réad tras-Neiptiúnach (RTN) ann ná réad ar bith sa Ghrianchóras a théann timpeall na Gréine i bhfithis a bhíonn, ar an mheán, níos mó ná meánfhad (ais leathmhór) Neiptiúin.
Próitéin. Is comhdhúile bithcheimiceacha iad na próitéiní a bhíonn comhdhéanta de polaipeiptíd amháin nó níos mó, a bhíonn fillte de ghnáth i gcruth cruinneogach nó snáithíneach, a éascíonn feidhm bhitheolaíochta.
An Biobío. Is abhainn sa Sile í an Biobío. Tá an Biobío 380km ar leithead.
Baisileasc (miotaseolaíoch). I bhfinscéalta na hEorpa, is reiptíl miotaseolaíoch é an Rínathair nó an Baisileasc. Ba í "Rí na Naithreacha" í an Rínathair (ach tabhair faoi deara go bhfuil an focal baininscneach), agus deirtí go raibh sí ábalta fear fásta a mharú ach amharc air. 
Bhí an creideamh sa Rínathair comónta i measc gnáthdhaoine sa tSean-Ghréig agus sa tSean-Róimh, agus tá an ollphéist luaite cúpla uair sa Bhíobla (m.sh. Íseáia 59:5).
Sanasaíocht.
Tagann na téarmaí Gaeilge ó βασιλίσκος "Basilískos" na Gréigise, a chiallaíonn "rí beag". Is gaelú den Ghréigis é "Baisileasc", ach feictear an focal rínathair leis. Déantar idirdhealú, áfach, idir í seo agus an rí-nathair, "Lampropeltis getulis".
I gcultúr coiteann.
Tá ról tábhachtach ag an mbaisileasc sa tsraith úrscéalta " Harry Potter", scríofa ag J. K. Rowling, ach go háirithe ina dara leabhar, "Harry Potter agus an Seomra Diamhair" ("Harry Potter and the Chamber of Secrets" as Béarla). Ann sin, léirítear an rínathair mar nathair ollmhór a mharaíonn daoine trí bhreathnú orthu go díreach, ach a chlochraíonn iad má fhéachtar uirthi trí mheán eile (m.sh. scáthán, uisce nó trí chorp taibhse).
An Oitir. Is baile beag suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é an Oitir. Caladh a bhíodh ann don bhád trasna Locha Fine.
Port a' Mhadaidh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain é Port a' Mhadaidh, trasna na locha ón Tairbeart, sráidbhaile iascaigh. Scáilbhaile is ea Port a' Mhadaidh: níl éinne ina chónaí ann agus ní raibh ariamh. Tógadh na foirgnimh atá ann sna seachtóidí déanacha mar thithíocht d'oibrithe sa tionsclaíocht ola, ach níor baineadh úsáid astu ariamh. Mar aon leis na foirgnimh, tógadh duga tirim. Níor úsáideadh é seo ach oiread go dtí an bhliain 2009, nuair a rinneadh muiríne de. Tá sé ceaptha Port a' Mhadaidh a fhorbairt arís, ag leagan cuid, ar a laghad, de na foirgnimh a tógadh siar sna 1970idí. 
Naisc sheachtracha.
Port a' Mhadaí 
BBC NEWS,'Scáilebhaile' le bheith scartáilte (Béarla)
Ros Neimhidh. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ros Neimhidh.
Baile Bhòid. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Baile Bhòid.
Taigh a' Chladaich. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Taigh a' Chladaich.
Srath Chura. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Srath Chura.
An Socach. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é an Socach.
Tairbeart Loch Laomainn. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Tairbeart Loch Laomainn.
Na Caoil Bhódach. Is caolas suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd iad na Caoil Bhódach.
Taigh an Uillt. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Taigh an Uillt.
Taigh a' Bhealaich. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Taigh a' Bhealaich.
Taigh na Bruaich. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Taigh na Bruaich.
Tòrr an Tuirc. Is baile suite in gComhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid, in iarthar na hAlban é Tòrr an Tuirc (Gaeilge na hÉireann:"Tor an Toirc"). Rugadh William Shepherd Morrison, 14ú Gobharnóir Ghinearálta na hAstráile, ann. Cuireadh tús leis an sráidbhaile mar atá sé inniu sna 1930idí mar scéim bheag tithíochta sa Spealadh Mór. Deirtear gur maraíodh an torc allta deireanach in Albain san áit agus gur uaidh sin a tháinig a ainm.
Achadh na Mara. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd in Albain é Achadh na Mara. Tá 23 teach ar an mbaile.
Beinn a' Chaisteil. Is sliabh in Albain é Beinn a’ Chaisteil, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd .
Cárn Glas. Is sliabh in Albain í Cárn Glas, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Clach Bheinn. Is sliabh in Albain í Clach Bheinn, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Cruach na Beinne. Is sliabh in Albain í Cruach na Beinne, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Latharna, Albain. Is ceantar suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Latharna.
Comhghall, Albain. Is leithinis suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Comhghall. Is é Dún Omhain an príomhbhaile.
Eilean Bhòid. Is oileán suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Eilean Bhòid. Is é Baile Bhòid an príomhbhaile.
Stob an Eas. Is sliabh in Albain í Stob an Eas, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Stob na Boine Druim-fhinn. Is sliabh in Albain í Stob na Boine Druim-fhinn, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Tom nan Gamhna. Is sliabh in Albain í Tom nan Gamhna, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Tom Molach. Is sliabh in Albain í Tom Molach, atá suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd.
An Aoirinn. Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í an Aoirinn.
Bun na Dubh Abhann. Is sráidbhaile in iarthar na hAlban é Bun na Dubh Abhann (Béarla: Blackwaterfoot). Tá sé suite i nGleann Sheagann in iardheisceart Oileán Arainn, sa Chaolas Chluaidh, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath. Is iad na comhárdaithe aige ná 55° 30′ 0″ Thuaidh agus 5° 20′ 0″ Thiar.
Tá ceann den dá chúrsa gailf 12 pholl san Eoraip ann. In aice leis an bhaile, tá Rubha a' Bharra (nó Rubha an Dùin) (Béarla: Drumadoon Point) a bhfuil sean-dúnfort an ón Iarnaois, mar atá, Linn an Iarainn. Beagán níos faide ó thuaidh tá Uamh an Rìgh, áit inar chaith Roibeard Brús tamall i bhfolach, a deirtear.
Breadhaig. Is sráidbhaile ar an Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é Breadhaig.
Catagal. Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, in Albain, é Catagal. Tá sé suite in iarthuaisceart an oileáin.
An Cladach, Oileán Arainn. Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Cladach.
An Coire, Oileán Arainn. Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, é an Coire.
Cill Donnain. Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, Comhairle Shiorrachd Áir a Tuath, í Cill Donnain.
Rubha Robhanais. Is ceann tíre é Rubha Robhanais, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban. Tá teach solais ann.
Eórapaidh. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eórapaidh
An Seasgann. Is sráidbhaile ar Oileán Arainn, i gComhairle Shiorrachd Áir a Tuath, in iarthar na hAlban é an Seasgann.