Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ardeaglais Milano. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Milano na hIodáile í Ardeaglais Milano.
Carlo Bazzi agus Giuseppe Bertini oibriú i gcomhpháirt lena chéile chun na fuinneoga gloine ealaíne a sholáthar a mhaisíonn cumhdachtaí Chaitheadrál Milan, chomh maith le roinnt de na gloine domhainn a chruthú. Tá an caitheadrál ag fáil atmaisféar uathúil le solas a streachailt trí na saothair seo, áit a ghreamaíonn na tonálacha éagsúla agus dathanna na scamaill le chéile chun taithí radharcúil agus spreagúil a chruthú.
An Chróit san Eoraifís.  #ATHSHEOLADH An Chróit i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse
Billy Papke. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Billy Papke, a rugadh William Papke ar 17 Meán Fómhair, 1886 in Spring Valley, Illinois agus a fuair bás ar an 26 Samhain, 1936.
Frank Klaus. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Frank Klaus, a rugadh ar 30 Nollaig 1887 i bPittsburgh, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 8 Feabhra, 1948.
Marty Feldman. B'aisteoir Sasanach é Martin Alan "Marty" Feldman a rugadh ar an 8 Iúil 1934 i Londain agus a fuair bás ar an 2 Nollaig 1982.
Faith No More. Is banna rac-cheoil as San Francisco, California, Stáit Aontaithe Mheiriceá é Faith No More. Bunaíodh sa bhliain 1979 iad.
Barking. Is baile é Barking atá suite sa bhuirg Barking agus Dagenham, Londain Thoir.
Cúisín. Is éard is cúisín ann ná piliúr bog mar thaca leis an droim ar chathaoir nó ar tholg agus clúdach ornáideach air.
Stephen Donaldson. Úrscéalaí as Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Stephen Donaldson (a rugadh 12 Eanáir 1947). Tá trí úrscéalta is fiche scríofa aige. Cónaíonn sé i Nua-Mheicsiceo.
George Chip. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea George Chip, a rugadh Jurgis Čepulionis ar 25 Lúnasa, 1888 i Scranton, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 6 Samhain, 1960.
Caílte mac Rónáin. San Fhiannaíocht i Miotaseolaíocht na nGael, ball den ccc ab ea Caoilte (Sean-Ghaeilge Caílte) mac Rónáin, nia Fhionn mhic Cumhaill. Bhí cumas aige rith ar luas lasrach agus labhairt le hainmhithe. Ba scéalaí den scoth é, agus luaitear roinnt dánta na Fiannaíochta leis.
Sinsearacht.
Sa scéal gearr as Meán-Ghaeilge "Finn agus Gráinne", insítear gurb í a shinsearach "mac "Oisgen" nó "Conscen", mac ghabha "Múscraige Dobrut"; is mac iníon Chumaill é."
"Cath Gabhra".
Insítear sa seanscéal "Cath Gabhra" nár tháinig slán de bhaill na bhFiann i ndiaidh an chatha deiridh ach an bheirt ghaiscí, Caílte agus Oisín. Is príomh-phearsana iad sa scéal "Acallam na Senórach", ina maireann siad go ré na Críostaíochta, agus insíonn siad scéalta na bhFiann do Naomh Pádraig, tagtha le gairid.
Cas Corach.
Laoch seanscéalach ab ea Cas Corach a chabhraigh le Caílte tri ainmhí ar nós conreachta, iníonacha "Airitech", a mharú. Thagaidís gach Samhain as an uaimh ag Ráth Cruachan amach, agus dhíothaidís caoirigh. TheN bhreá leo ceol, mar sin, sheinn Cas a chruit chun chur isteach orthu agus iad a mhealladh ar ais chuig a riocht daonna, fad is a chaith Caoilte sleá a ndeachaigh tríd an triúr isteach, á marú. 
Claíomh.
Bhí claíomh aige darbh ainm Cruachoscarach ("Cruadh-Chosgarach").
"Scathniamh".
Bhí iníon ag Bodhbh Dearg mac Daghdha darbh ainm "Scathniamh". Bhí sise agus Caoilte i ngrá, ach cuireadh iachall orthu scaradh óna chéile. Níor bhuail siad le chéile arís go dtí siad beirt sean, seargtha, agus Caoilte ar cheann de na Fianna deireanacha a mhair fós.
Al McCoy. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Al McCoy, a rugadh Alexander Rudolph ar 23 Deireadh Fómhair, 1894 i Rosenhayn, New Jersey agus a fuair bás ar an 22 Lúnasa, 1966.
Mike O'Dowd. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Michael Joseph O'Dowd, a rugadh ar 5 Aibreán, 1895 i Saint Paul, Minnesota agus a fuair bás ar an 28 Iúil, 1957.
Ardeaglais Rouen. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i Rouen na Fraince í Ardeaglais Rouen.
Rouen. Is cathair i réigiún na Normainne sa bhFrainc é Rouen. Bhí 655,013 duine ina gcónaí i Rouen i 2011.
Michael Parkinson. Craoltóir agus iriseoir Sasanach ba ea Sir Michael Parkinson, a rugadh i 28 Márta 1935 i gCudworth, West Riding of Yorkshire.agus a d'éag ar 17 Lúnasa 2023).
Sadb ingen Chuinn. Iníon Ard Rí na hÉireann Choinn Chétchathaigh ab ea Sadhbh Ní Choinn (Sean-Ghaeilge Sadb ingen Chuinn).
De réir nósanna ar leith, phós sí "Macnia mac Lugdach", tiarna na nDáirine nó na g"Corcu Loígde", agus máthair an Ard-Rí "Lugaid mac Con", ab ea í. Tar éis bás "Mhacnia", phós sí "Ailill Aulom", rí na hÉireann theas, agus Éogan Mór, sinsear na nEoghanacht ab ea a mac leis. Art mac Cuinn, ina Ard-Rí féin fosta, ab ea a deartháir, agus phós a deirfiúr "Sáruit" "Conaire Cóem" na "nÉarann", a raibh ina Ard Rí roimh Art.
Mar mhalairt air sin, mar shampla sa scéal "Cath Maige Mucrama", bean chéile Ailealla Óloim amháin ab ea í, agus máthair Eoghain Mhóir, Cormaic Chais agus Céin, agus máthair altrama Lughaidhe mhic Choinn. 
Sa scéal luath-nua-aimsire "Cath Maige Léna", is bean chéile Mhic Choinn í Sadhbh, cré go nglaoitear Mac Nia air, is amhlaidh mearaithe lena athair nó a sheanathair.
Pé scéal é, i dtréimhsí stairiúla, cuimhníodh í go príomha mar sinsear na nEoghanacht.
"Agallamh na Seanórach".
Tá Sadhbh luaite in "Agallamh na Seanórach". De réir Caoilte, "fert in cetbramad ben is ferr ro laighestar le fer a n-aenaimsir [f]ria", duine den ceathrar ban is fearr a luigh le fear ariamh.
Sadhbh agus Fionn.
B'fhéidir é go bhfuil ar a laghad cuid de Shadhbh, bean chéile Fhionn mhic Chumhaill agus máthair Oisín, bunaithe ar Shadhbh ní Choinn.
Fear Doirche. I miotaseolaíocht na nGael, drochsidhe na dTuath Dé Danann ba ea Fear Doirche (Sean-Ghaeilge Fer Doirich), príomhghníomhaí an bháis, de ghnáth ar son bhanríon sidhe. Níor tháinig ach corrdhuine slán a thug sé go dtí an tAos Sí.
Is suntasach é san Fhiannaíocht, mar shampla sa scéal "The Birth of Oisín", ina rinne sé fia de mháthair Oisín, Sadhbh, toisc gur eitigh sí é.
Plúr na mBan. I Miotaseolaíocht na nGael, iníon álainn Oisín agus Niamh ab ea Plúr na mBan.
Mary Warnock.  
Fealsamh Sasanach ab ea an Bhanbharún Helen Mary Warnock (Née Wilson; 14 Aibreán 1924 – 20 Márta 2019). Ise an príomhdhuine a cheap na rialacha a bhaineann le turgnaimh le suthanna sa Ríocht Aontaithe.
Johnny Wilson. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Johnny Wilson, a rugadh Giovanni Francesco Panica ar 23 Márta 1893 i Harlem agus a fuair bás ar an 8 Nollaig 1985.
Harry Greb. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Edward Henry Greb, a rugadh ar 6 Meitheamh, 1894 i bPittsburgh, Pennsylvania agus a fuair bás ar an 22 Deireadh Fómhair, 1926.
Tiger Flowers. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Theodore "Tiger" Flowers, a rugadh ar 5 Lúnasa 1895 i gCamilla, Georgia agus a fuair bás ar an 16 Samhain 1927.
Oscar mac Oisín. San Fhiannaíocht i Miotaseolaíocht na nGael, ball de na Fianna an ea Oscar ("os-cara") mac Oisín mac Fionn. Ba í Niamh Chinn Óir a mháthair, agus Plúr na mBan a dheirfiúr. "Malvina" ab ea a bhean chéile. Cé gurb amhlaidh é gur later addition é san Fhiannaíocht, carachtar a raibh tóir air ab ea Oscar, ar an bhfód go suntasach i scéalta níos deireanaí i seirbhís a sheanathar.
"Bruidhean Chaorthainn".
Sa "Bruidhean Chaorthainn", bhain Oscar a cheann de "Sinsar", rí an domhain, i mbun comhraic ah Áth na Sionainne.
"Cath Gabhra".
Insítear scéal a bháis sa seanscéal, "Cath Gabhra", ina cuireadh ar na Fianna éillitheacha in éadan Ard Rí na hÉireann, Cairbre Lifechair. I rith an chatha, thug Oscar buille an bháis do Chairbre, ach lena ghníomh deiridh, thug Cairbre goin a bháis-se d'Oscar le slabhraí cruach. Chaoin Fionn don chéad uair riamh cheana as ucht a bháis, agus creill bháis na bhFiann a bhí ann.
Comhainmneach.
Tá cur síos eile ar Oscar luaite le
Mícheál Coimín ina dhán "Laoi Oisín Ar Thír Na nÓg" den ochtú haois déag.
Katherine Ryan. Is fuirseoir, scríbhneoir, láithreoir, agus aisteoir í Katherine Ryan, a rugadh ar 30 Meitheamh 1983 i Sarnia, Ontario, Ceanada.
Tá sí ar an teilifís Briotanach ón mbliain 2012 i leith.
Tá Netflix Special: ’Glitter Room’ aici ó 1 Mí Iúil 2019.
Cumall. San Fhiannaíocht i Miotaseolaíocht na nGael, cheannaire na bhFiann ab ea Cumhall (Sean-Ghaeilge Cumall) mac "Trénmór" agus athair Fhionn. Bhí deartháir ag Cumhall darbh ainm "Crimmal", "arab" chomhghuaillí Fhionn é.
Suiríoch Mhuirne, iníon an draoi "Tadg mac Nuadat", ab ea Cumhall, ach dhiúltaigh Tadhg é, agus dá bharr d'éalaigh seisean agus Muireann. Rinne Tadhg achainí ar an Ard Rí na hÉireann, Conn Cétchathach, a chuaigh ar tóir Chumhaill. Maraíodh Cumhall i "gCath Cnucha" ag Goll mac Morna, a ceapadh ina cheannaire na bhFiann. Bhí Muireann ámh cheana féin torrach le mac Chumhaill.
Deirtear go bhfuil uaigh Chumhaill le fáil i láthair Choláiste Chaisleán Cnucha (meánscoil do bhuachaillí), ar chnocán ar a bhfuil anois seantúr uisce.
Sanasaíocht.
Nó ghlactar anois le hiarrachtaí Cumhall a nascadh le Camulus, dia ceilteach an chogaidh, aitheanta ó inscríbhinní an ré Rómhánaigh. Óir gur banghiolla í "cumhal", d'fhéadadh é áfach gur ggh athair uasal d'Fhionn chun a shinsearach chosmhuintir a cheilt. Mar mhalairt air sin, feictear i roinnt luath-théacsanna go dtugtar an t-ainm "Fionn mac Umaill" ar an laoch, amhail is gurbh "Umall" ainm a athar.
Gráinne (miotaseolaíocht). San Fhiannaíocht i Miotaseolaíocht na nGael, iníon Chormaic mhic Airt ab ea Gráinne. Is príomhphearsa í sa scéal Meán-Ghaeilge "Finn agus Gráinne" agus, is clúití, sa téacs den 17ú haois, "Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne", a insíonn a cleamhnas le ceannaire na bhFiann, Fionn mac Cumhaill, agus a héalú le gaiscíoch Fhionn, Diarmuid Ua Duibne.
"Tóraíocht".
Gealladh Gráinne d'Fhionn ach chuir a aois déistin uirthi, agus, ag a gcóisir chleamhnais, rinne sí caidreamh le Diarmaid. Ar dtús, dhiúltaigh Diarmuid í de réir dílseachta d'Fhionn, ach chur sí geis air chun éalú léi. Chabhraigh athair altrama Dhiarmada Aonghas Mac Óg i rith a dteite fhada. I ndeireadh na dála, mhaith Fionn Diarmaid tar éis d'Aonghas a impí ar a son. Lonnaigh an bheirt i gContae Chiarraí agus rugadh cúigear páistí dóibh.
Na blianta ina dhiaidh, gortaíodh Diarmaid ag torc fiáin i mbun seilge le Fionn, a mhoilligh i mbun a leigheas go dtí go raibh sé ródhéanach. Tá leaganacha éagsúla sna téacsanna maidir le bearta Gráinne as sin amach. Nó chaoin sí a fear céile go dtí go bhfuair sí féin bás; nó, chuir sí a mic faoi mhionn díoltas a bhaint ar Fhionn; nó fós, mhaith sí Fionn nó phós sí é fiú.
De réir an staraí, Peter Berresford Ellis: "Is ... duine baoth í Gráinne, ceanndána, neamhthrócaireach agus díograiseach, mar a ghlaoitear sa lá atá inniu ann néaróiseach."
Caidrimh thriúir.
I miotaseolaíocht, faightear roinnt scéalta bunaithe ar thriantán an ghrá idir fear óg, bean óg agus seansuiríoch, an "Tóraíocht" ina measc. Is é an triantán idir Naoise, Deirdre agus Conchobar mac Nessa sa Rúraíocht an ceann is cáiliúla, b'fhéidir. Faightear an t-ábhar céanna i gcultúir eile, go suntasach i seanscéal Artúrach. Tá cosúlachtaí ann idir "Tóraíocht" agus Tristan and Iseult, agus go pointe áirithe an caidreamh idir Lancelot agus Guinevere.
An lá inniu.
Ainmníodh an LÉ Gráinne, long de chuid an tSeirbhís Chabhlaigh na hÉireann, anois díchoimisiúnaithe, as Gráinne féin.
Sa seó damhsa Gaelach, "Dancing on Dangerous Ground", cuireadh Gráinne ar an stáitse ag iar-réalt "Riverdance", Jean Butler.
Vs. (albam Pearl Jam). Is albam ón bhanna Pearl Jam é Vs., a bhí eisithe i mhí Deireadh Fómhair sa bhliain 1993.
Gorilla Jones. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Gorilla Jones, a rugadh William Landon Jones ar an 12 Bealtaine, 1906 i Los Angeles, California agus a fuair bás ar an 4 Eanáir, 1982.
Marcel Thil. Dornálaí Francach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Marcel Thil, a rugadh ar 25 Bealtaine 1904 i Saint-Dizier, an Fhrainc agus a fuair bás ar an 14 Lúnasa 1968.
Bad Cat. Scannán beochana Turcach is ea Bad Cat a rinneadh sa bhliain 2016. Tá an scannán seo bunaithe ar an "comic" 1996 le Bülent Üstün. B'é Mehmet Kurtuluş agus Ayşe Ünal stiúrthóir an scannáin, agus Uğur Yücel a ghlac páirt "Shero".
Corn Domhanda Sacair na mBan 2019. Is é Corn Domhanda Sacair na mBan 2019 an 8ú heagrán de Chorn Domhanda Sacair na mBan, a bhí ar siúl sa Fhrainc i samhradh na bliana 2019. Ghlac 24 thír páirt sna babhtaí deiridh. Gheobhaidh na trí thír is fearr ón Eoraip áit ag an gcraobhchomórtas sacair Oilimpeach.
Roghnú na tíre óstaí.
Ar an 19 Márta 2015 roghnaíodh an Fhrainc go hoifigiúil chun Corn an Domhain 2019 agus Corn an Domhain faoi 20 2018 a eagrú.
Cáiliú.
Thosaigh na cluichí cáiliúcháin don chraobhchomórtas in Aibreán 2017. Seo a leanas líon na n-áiteanna a bhí ag gach cónaidhm:
Seo na foirne a cháiligh:
Staideanna.
Bhí an cluiche oscailte ar siúl ar an 7 Meitheamh 2019 i bParc des Princes i bPáras. Beidh an dá chluiche leathcheannais agus an cluiche ceannais ar siúl i bParc Olympique Lyonnais, Lyon, áit a bhfuil spás do 58,000 duine.
Tarraingt.
Rinneadh an tarraingt ar an 8 Nollaig 2018 san ionad cultúrtha "La Seine Musicale", atá suite ar oileán sa Seine. Roimh an tarraingt, cuireadh na tíortha rannpháirteacha i gceithre ghrúpa. Úsáideadh a n-áit in aicmiú FIFA ar an 7 Nollaig 2018 chun iad a dháileadh sna grúpaí. Cuireadh an Fhrainc i nGrúpa 1.
Babhta na nGrúpaí.
Tábla de na foirne sa tríú háit.
Rachaidh na cheithre fhoireann is fearr a thagann sa tríú háit ar aghaidh chuig an gcéad bhabhta eile.
Aicmiú iarchomórtais na bhfoirne.
Cáiliú do Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2020.
Bhí roinnt tíortha in ann cáiliú do chluichí Oilimpeacha 2020 ag an gcraobhchomórtas seo. Is iad sin ná na trí thír ón Eoraip is fearr a d'éirigh leo sa chomórtas. Dá n-éireodh chomh maith céanna le roinnt tíortha, chuirfeadh UEFA córas cáilithe ar bun ag tús na bliana 2020, cluichí díbeartha nó craobh le haghaidh cáilithe mar shampla, ach ar deireadh ní raibh gá leis sin. Ós rue é gurb é Sasana ceann den trí thír a cháiligh, is é foireann na Breataine a chuirfear chuig Tóiceo.
Staitisticí.
Scórálaithe.
Tá foirne na n-imreoirí i gcló trom fós san iomaíocht sa chomórtas.
Achoimre ar ábhair LADT. Tá an imlíne seo a leanas curtha ar fáil mar achoimre agus treoir le haghaidh ábhair LADT.
Vitalogy. Is albam ón bhanna Pearl Jam é Vitalogy, a bhí eisithe i mhí Samhain sa bhliain 1994.
Macgnímartha Finn. Scéal Fiannaíochta i Miotaseolaíocht na nGael is ea Macghníomhartha Fhionn (Sean-Ghaeilge Macgnímartha Finn).
Scéal.
Ag tús an scéil, mharaigh Goll mac Morna athair Fhionn, Cumall, ceannaire na bhFiann. Torrach a bhí Muireann bean chéile Cumhaill ag an am, agus rug sí mac ar an saol in am trátha, darb ainm Demne agus é óg. Agus imní orthu faoina shábháilteacht, chur siad an buachaill chuig deirfiúr Chumaill, an bandraoi Bodhmall, agus a comrádaí Liath Luachra. Thóg an bheirt bhanghaiscíoch é, agus chuaigh in éineacht leis ar chuid dá eachtraí, ina measc an eachtra inar thuill sé a leasainm, Fionn.
Tharraing a ghníomhartha níos mó aird agus é ag fás, agus sa deireadh, chuir a mháithreacha altrama ar shiúl é, ar eagla go bhfaighe fir Ghoill. I scéalta a leanas, insítear é i seirbhís an rí Bheanntraí, conas a aisghabh sé taisce Chumhaill á mharú Liath Luachra (carachtar eile ná a mháthair altrama), agus a theacht le chéile le na Fianna sean agus curtha as seilbh a throid in éadan a athair. 
Insíonn sraith mór le rá eile conas a d'ith Fionn de thaisme an bradán feasa, a bhronnadh fios feasa don té a d'íosfadh é. Bhí Fionn i mbun staidéir faoin fhile Finn Eces, a bhí ag iarraidh an t-iasc a bhreith le seacht mbliana. I ndeireadh na dála, rug sé é, agus d'iarr sé ar Fhionn é a réitigh. Dhóigh Fionn a ordóg ar an iasc agus chuir sé isteach ina bhéal é, agus ar an dóigh sin, fuair sé bua fios feasa.
Chuaigh Fionn ar turas go Teamhraigh, a chuirtí trí thine gach Samhain ag Aillen na dTuath Dé Danann. Ní raibh ar chumas Ghoill nó na bhFiann é a chosc, toisc go gcuirtí Aillen gach éinne a chodladh le fonn draíochta. Tharraing Fionn anáil de nimh poison óna gha féin chun fanacht ina dhúiseacht, agus mharaigh sé Aillen. Nocht sé é féin sa chúirt ríoga, agus cheap an rí é mar cheannaire na bhFiann. D'éirigh Goll as dá thoil féin, agus rinne síocháin lena namhaid.
Téacsanna.
Is é Laud 610: folio 118Rb-121Va an lámhscríbhinn is tábhachtaí, cé go bhfuil an chríoch in easnamh, ag stopadh agus sídhe á iniúchadh ag Fionn roimh a thuras go Teamhraigh.
Ba é Kuno Meyer a chuir Laud 160 in eagar don chéad uair in 1881, don iris na Fraince "Revue Celtique". De réir Meyer, is den 12ú haois an téacs.
Cosúlachtaí.
Tugadh faoi ndeara ag scoláirí cosúlachtaí idir leaganacha níos luaite de "Macghníomhartha Fhionn" agus scéalta faoi laoch na Rúraíochta, Cú Chulainn agus é óg. Mar shampla, insíonn "Macghníomhartha Chú Chulainn" agus "Tochmharc Eimhire", réamhscéalta de chuid "Táin Bó Cuailgne", conas a fuair Cú Chulainn a leasainm, a teagasc leis an mbanghaiscíoch Scáthach, agus an chaoi a thuill sé a gha marfach, an Ga Boilg.
Aillen. I Miotaseolaíocht na nGael, neach na tine ab ea Aoillean (Sean-Ghaeilge Aíllen) mac "Midgna". Sheinn sé an chláirseach agus chan sé go binn. Ba bhall de na Tuatha Dé Danann é a raibh cónaí air i Mag Mell.
Gníomhartha.
De réir "Macgnímartha Finn", gach Samhain mhealladh sé cách a chodladh lena chuid ceoil, agus ansin dhódh sé Teamhair chun talaimh lena anáil tintrí. Cuireadh bac air le teacht Fhionn mhic Chumhaill, a choinnigh féin ina dhúiseacht ag ionanálú nimhe óna shleá, agus mharaigh sé Aillen. De bharr seo, ceapadh é ina cheannaire na bhFiann.
Ainmneacha.
Bhí an-tóir ar an ainm Áillen in Éirinn ársa. Thugtaí scaití an t-ainm ar Áine, bandia na torthúlachta.
Fionn agus Gráinne. Scéal gearr na Fiannaíochta is amhlaidh as Meán-Ghaeilge is ea Finn agus Gráinne, faoi Fhionn mac Cumhaill agus a thochmharc agus ar deireadh colscaradh ó Ghráinne, iníon rí Chormac mhic Airt.
Dáta agus bunús.
Caomhnaítear an téacs ach amháin sa Leabhar Mór Leacáin (ARÉ), ff. 181a, 2. Cé go bhfuil nua-litriú ann, meastar go bhfuil an buntéacs i bhfad níos sine ná ré a tiomsaithe sa 14ú/15ú haois. Mhol Kuno Meyer gur scríobhadh an téacs sa 10ú nó fiú 9ú haois, cé gur mhol Gerard Murphy an 10ú/11ú haois.
Achoimre.
Mheall Finn úa Báiscni Gráinne, iníon rí Chormaic mc Airt. Ag iarraidh an gaiscíoch nár mhaith léi ar chor ar bith a chuir uaithi, smaoinaigh sí ar éilimh dodhéanta, de réir dealraimh, mar dheontas chleamhnais: "go dtuga cúpla de gach ainmhí fiáin na hÉireann in aon tréad amháin, go dtí múr cosanta Teamhrach". D'éirigh le Cáilte Cosluath, cara dílis Fhionn, sa tasc ámh, agus b'éigean do Chormac a iníon a thabhairt mar chéile d'Fhionn.
B'fhuath le Gráinne a céile agus bhí an pósadh ina chiseach. I rith ceiliúradh Féile na Teamhrach tráth, thug Cormac faoi dheara an chuma bhrónach ar aghaidh a iníne. Dúirt sí leis i gcogar go raibh sí tinn leis an fuath a raibh aici ar Fhionn, ag tiúchan a fola agus ag at a féitheacha. Chuala Fonn de thaisme freagairt Chormaic ar an scéala seo, thuig sé anchaoi Ghráinne agus d'fhógair sé a gcolscaradh. Críochnaigh an téacs le roinnt roscaí deacra pléite idir Cormac agus Finn ar ábhar an cholscartha.
Is scéal eile sa tsraith é "Tochmarc Ailbe". Tar éis a cholscaradh ó Ghráinne, rinne sé ciallmhar eile le Cormac, agus roghnaigh agus phós sé Ailbhe. Sa scéal den 17ú haois, "Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne", d'éalaigh Gráinne le leannán eile.
Cath Gabhra. Scéal de chuid na Fiannaíochta i Miotaseolaíocht na nGael is ea Cath Gabhra. Insítear scrios na bhFiann agus báis de chuid is mó dá ghaiscígh le linn catha in éadan airm Ard-Rí na hÉireann, Cairbre Lifechair. Is suntasach é go léirítear na Fianna, laochra na scéalaíochta, i gcaoi dhiúltach.
Caomhnaítear "Cath Gabhra" i go leor leaganacha, agus luaitear é go minic i saothair eile, ina measc dánta maidir le Cairbre Lifechair sa Leabhar Laighneach agus san insint fhada, "Agallamh na Seanórach".
An Cath.
Gealladh Sgiam Sholais iníon Chairbre le Maolsheachlainn, prionsa na nDéisí, a raibh a athair Aonghas maraithe ag mic Chairbre,a1 "Fíachu Sroiptine" agus "Eochaid Doimlen". D'éiligh na Fianna agus Fionn mac Cumhaill cáin mhór ar son an phósta, agus shocraigh Cairbre gur thruailligh a gcumhacht iad. Bhailigh sé arm mór ó na hUlaidh, na Laighin agus na Connachta, i dteannta le baicle na bhFiann a thug dílis do Gholl mac Morna, namhaid Fhionn. Ar thaobh Fhionn agus na Fianna eile bhí fir na Mumhan agus na nDéisí. Ag tús an chatha ag Gabhair, mharaigh Cairbre giolla Fhionn, Ferdia. Mharaigh ollghaiscíoch na bhFiann, Oscar mac Oisín rí Cairbre, ach déag sé dá chréachtaí, agus bhí port na bhFiann seinnte.
I leaganacha áirithe, maraíodh Fionn féin ag "Aichlech" agus é ag caoineadh a gharmhic. Bhuaigh arm Chairbre, agus níor tháinig slán de na Fianna ach Oisín agus Caílte mac Rónáin, a mhair go dtí teacht Naomh Pádraig dhá chéad bliain ina dhiaidh, de réir "Agallamh na Seanórach".
Níltear ar aon intinn maidir le suíomh an chatha ó leagan go leagan. De ghnáth, meastar gurb ionann Gabhra agus Baile Gháire, Contae Bhaile Átha Cliath, an mar inniu, de réir eile, tá sé i nGleann Gabhra, suite idir na cnoic Teamhrach agus Achaill, Contae na Mí. De réir roinnt croinicí, tharla an cath sa bhliain AD 284.
Lou Brouillard. Dornálaí Ceanadach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Lou Brouillard, a rugadh Lucien Pierre Brouillard ar 23 Bealtaine 1911 i Saint-Eugène, Québec agus a fuair bás ar an 14 Meán Fómhair 1984.
Vince Dundee. Dornálaí Iodálach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Vince Dundee, a rugadh Vincenzo Lazzara ar 22 Deireadh Fómhair 1907 i bPalermo, an tSicil agus a fuair bás ar an 27 Iúil 1949.
Agallamh Beag. Is cnuasach scéalta na Fiannaíochta é Agallamh Beag (Sean-Ghaeilge Acallam Bec), caomhnaithe sa Leabhar Leasa Mhóir den 15ú haois agus an Lámhscríbhinn Reeves. Tá gaol gar aige le "Agallamh na Seanórach", a mheastar scaití gur athleagan níos deireanaí dó siúd é. Mar a mhalairt ar an "Seanórach", is é Oisín laoch an scéil, in ionad Chaoilte mhic Rónáin. Mhol Dubhghlas de hÍde gurb fhéidir go gcaomhnaíonn an téacs tús na "Senórach" atá caillte.