Trelis/gawiki huggingface dataset:
Géin. Is éard is géin ann ná an t-aonad móilíneach oidhreachtúlacht d'orgánach bheo. Tugtar an t-ainm seo ar ar roinnt píosaí de ADN agus ARN a chódaíonn le haghaidh polaipeiptíde nó le haghaidh slabhra ARN ar a bhfuil feidhm aige san orgánach. Bíonn an duine beo ag brath i gcónaí ar ghéinte, toisc go mbíonn siad freagrach as gach próitéin agus slabhra feighmiúl d'ARN. Coinníonn géinte an t-eolas a bhíonn ag teastáil le haghaidh chealla agus tréithe géiniteacha an orgánaigh a thógáil agus a chothabháil agus le haghaidh tréith oidhreachtúil a thabhairt do ghlúin eile. Bíonn géinte go leor ag gach orgánach a bhfreagraíonn do thréithe bitheolaíochta éagsúla, roinnt acu a bhíonn díreach infheicthe, mar shampla dath súile nó líon géaga, agus cuid acu nach mbíonn, mar shampla cineál fola, méadú ar riosca le haghaidh galair ar leith, nó na mílte próiseas bunúsach bithcheimiceach a chuimsíonn an bheatha.
An Bábhún Buí. Is baile suite i gContae an Chabháin é an Bábhún Buí.
Baile Chainín. Is baile suite i gContae an Chabháin é Baile Chainín.
Cill na Seanrátha. Is baile suite i gContae an Chabháin í Cill na Seanrátha.
Cill na Leice. Is baile suite i gContae an Chabháin í Cill na Leice.
Corr Locha. Is baile suite i gContae an Chabháin í Corr Locha.
Cros Domhnaigh. Is baile suite i gContae an Chabháin é Cros Domhnaigh.
Cill Chóige. Is baile suite i gContae an Chabháin í Cill Chóige.
An Cnoc Rua. Is baile suite i gContae an Chabháin é an Cnoc Rua.
Radharc. Próiseas in orgánaigh chun samhail inmheánach a chruthú den chomhshaol seachtrach mar thoradh ar na patrúin solais a bhíonn ar fáil dóibh. Tá sé bunúsach go mbíonn glacadóir solasíogair ar fáil chuige. Bíonn an-chuid fótaghlacadóirí ag na hainmhithe arda (timpeall 230 milliún i súil amháin ag an duine) is iad leata amach chun dromchla fótaghlacadóra — an reitine — a dhéanamh. Má bhíonn gá le rud níos casta ná brath garbh an tsolais, bíonn gá leis an íomhá, samhail eagraithe ar an reitine d'eagar spásúil na réad sa chomhshaol. Tarchuirtear an t-eolas ionchuir ón reitine ar feadh na milliún snáithín den néaróg optach suas go dtí an choirtéis cúlphlaice, an chéad réigiún san inchinn a láimhseálann eolas mar gheall ar an bhfís. De réir a chéile tá ár dtuiscint ag feabhsú ar conas a ionchódaíonn an inchinn airíonna amhairc cosúil le dath, imill is gluaisne, ach mar sin féin, níl a fhios mórán fós mar gheall ar conas a bhaineann an inchinn ciall is aithint réad as na hairíonna seo.
Éisteacht. Is céadfa an éisteacht ar féidir leis eolas faoin timpeallacht a fháil trí fhuaimeanna inchloiste a bhrath agus a thuiscint chun freagairt chuí a dhéanamh orthu, agus staidéar ar an gcumas seo. Cuimsíonn sí raon speisialtachtaí, ag brath ar an saghas fuaime atá i gceist (mar shampla, aireachtáil ceoil, nó urlabhra), an teoiric is na modhanna a úsáidtear (mar shampla, sícfhuaimeolaíocht, sícfhisic éisteachta), agus airíonna difriúla an chumais seo (mar shampla, logánú fuaime, aireachtáil airde).
Is é an cluas an ball a braitheann an fhuaim. Is é an bodhaire an míchumas éisteachta.
Dé gnáth, is féidir le daoine minicíochtaí fuaime idir 20 Hz agus 20,000 Hz a bhrath.
An Damhshraith. Is baile suite i gContae an Chabháin é an Damhshraith.
Droichead an Bhuitléaraigh. Is baile suite i gContae an Chabháin é Droichead an Bhuitléaraigh.
Droim Chearbán. Is baile suite i gContae an Chabháin é Droim Chearbán.
Droichead Uí Dhálaigh. Is baile suite i gContae an Chabháin é Droichead Uí Dhálaigh.
Gleann Ghaibhle. Is baile suite i gContae an Chabháin é Gleann Ghaibhle.
An Mullach, Contae an Chabháin. Is baile suite i gContae an Chabháin é Achadh an IúirAn Mullach.
Sraith an Domhain. Is baile suite i gContae an Chabháin í Sraith an Domhain.
Searcóg. Is baile suite i gContae an Chabháin í Searcóg.
Núicléitíd. Is éard is núicléitíd ann ná móilíní bitheolaíochta a mhúnlaíonn bloic thógála na n-aigéad núicléach (an t-aigéad dí-ocsairibeanúicléasach nó ADN agus t-aigéad ribeanúicléasach nó ARN) agus a fhreastalaíonn mar iompróirí phacáistí fuinnimh laistigh den chill (trífhosfáit adanóisín nó TPA). I bhfoirm na dtrífhosfáit núicléisíd ,trífhosfáit adanóisín nó TFA,trífhosfáit guanóisín nó TFG, trífhosfáit cítidín nó TFC agus trífhosfáit úiridín nó TFÚ), imríonn na núicléitídí róil lárnacha sa mheitibileacht. Ina theannta sin, glacann na núicléitídíi páirt i gcillchomharthaíocht (cGMP agus CAMP), agus bíonn siad a ionchorprú igcomhfhachtóirí tábhachtacha sna frithghníomhuithe einsímeacha (m.sh. comheinsím A, dénúicléitíd adainín flaivine nó DAF, monanúicléitíd adainín flaivin nó MAF, dénúicléitíd adainín nicitíonaimíde nó DAN, agus fosfáit dénúicléitíd adainín nicitíonaimíde + nó FDAN+).
Léim an Mhadaidh. Is baile suite i gContae Dhoire é Léim an Mhadaidh.
An Muileann Iarainn. Is baile suite i gContae an Chabháin é an Muileann Iarainn.
Machaire Fíolta. Is baile atá suite i gContae Dhoire é Machaire Fíolta.
Port Stíobhaird. Is baile suite i gContae Dhoire é Port Stíobhaird.
Allt Mhic Dhuibhleacháin. Is baile é Allt Mhic Dhuibhleacháin ("Alt na nGealbhán" go minic) atá suite i gContae Dhoire.
Droim na hUamha. Is baile suite i gContae Dhoire é Droim na hUamha.
Geosadán. Is baile suite i gContae Dhoire é Geosadán.
Móin na nIonadh. Is baile suite i gContae Dhoire í Móin na nIonadh.
Garbhachadh. Is baile suite i gContae Dhoire é Garbhachadh.
Ceathrú Cláir. Is baile suite i gContae Dhoire é Ceathrú Cláir.
Doire na Flatha. Is baile suite i gContae Dhoire é Doire na Flatha.
Maigh Choscáin. Is baile suite i gContae Dhoire í Maigh Choscáin.
Díseart Mhártain. Is baile suite i gContae Dhoire é Díseart Mhártain.
Ard Garbháin. Is baile suite i gContae Dhoire é Ard Garbháin.
Leitir Seanduine. Is baile suite i gContae Dhoire í Leitir Seanduine.
Áth an Phoirt Leathain. Is baile suite i gContae Dhoire é Áth an Phoirt Leathain.
Cluain Eoghain. Is baile suite i gContae Dhoire í Cluain Eoghain.
An tArd Mór. Is baile suite i gContae Dhoire é an tArd Mór. De réir Dhaonáireamh 2001 tá daonra de 210 ann.
Ard an Chléibh. Is baile suite i gContae Dhoire é Ard an Chléibh.
Ard Tí Cheallaigh. Is baile suite i gContae Dhoire é Ard Tí Cheallaigh nó Ard Uí Cheallaigh.
Baile Uí Shírín. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Uí Shírín.
Baile Uí Cheallaigh. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Uí Cheallaigh.
Stair.
Ar 6 Nollag 1982, maraíodh sé dhuine dhéag – ina measc aon saighdiúir Sasanach déag – nuair a rinne an INLA ionsaí buama ar an teach tábhairne Droppin’ Well i mBaile Uí Cheallaigh, i gContae Dhoire.
Baile Mhic Uiginn. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Mhic Uiginn (nó Baile Mhic Guaigín).
Baile Ráth Seain. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Ráth Seain.
Baile Uí Rónáin, Contae Dhoire. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Uí Rónáin.
Baile Ruairí.  Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Ruairí.
Crómasóm. Is éard is crómasóm ann saghas pacáiste géiniteach atá le fáil i gcealla. Is éard atá istigh ann aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) (DNA), próitéiní agus RNA. Déanann na próitéiní feidhmeanna ADN a rialú. 
Tá faisnéis ghéiniteach an orgánaigh ionchódaithe san ADN crómasómach. Tá roinnt speiceas ann a bhfuil plasmaidí nó eilimintí géiniteacha eile iontu.
Is mór an difríocht idir crómasóim in orgánaigh dhifriúla. D'fhéadfadh cruth ciorclach nó líneach a bheith orthu agus iad déanta de 100,000 núicléitíd ar a laghad ina slabhra fada. Crómasóim líneacha mhóra a bhíonn sna cealla eocarótacha (cealla núicléatacha) agus crómasóim chiorclacha níos lú a bhíonn sna cealla prócarótacha (cealla gan núicléas), cé go mbíonn eisceachtaí go leor bainteach leis an riail seo. Chomh maith leis sin, is féidir cineálacha éagsúla crómasóm a bheith ann; mar shampla, bíonn a gcuid crómasóm beag féin ag miteacoindrí sna chuid is mó de na eocaróit agus de chlóraplaist phlandaí.
Sna heocaróit bíonn próitéiní freagrach as na crómasóim núicléacha a phacáistiú i struchtúr comhdhlúite a dtugtar crómaitin air.
Ligeann sé seo do na móilíní an-fhada ADN a bheith feistithe istigh sa chill-núicléas. Ní hionann struchtúr na gcrómasóm agus na cromatine i rith an timthrialla chille. Is iad na crómasóim na haonaid riachtanacha i gcomhair na cilldeighilte, agus caithfidh siad bheith macasamhlaithe, roinnte agus curtha ar aghaidh, go rathúil, chuig a gcuid mac-cheall, ionas go gcinnteofar an éagsúlacht ghéiniteach agus go mairfí a sleachta. Is féidir crómasóim a bheith ann i riocht dúbailte nó dídhúbailte. Is i bhfoirm snáitheanna líneacha amháin a bhíonn na crómasóim dhídhúbailte, cé go mbíonn dhá chóip chomhionanna (ar a dtugtar crómaitidí) nasctha ag ceintrimír sna crómasóim dhúbailte.
De thoradh ar dlúthú na gcrómasóm dídhúbailte le linn miotóise agus méóise a fhaightear an struchtúr clasaiceach 'ceithre ghéag' (sa phictiúr ar dheis). Imríonn an athchuingir chrómasómach ról ríthábhachtach san éagsúlacht ghéiniteach. Má tá na struchtúir ionramháilte go mícheart, trí phróisis ar a dtugtar éagobhsaíocht chrómasómach agus trasghluaiseacht chrómasómach, féadfaidh an chill catastróf mhiotóiseach a fhulaingt agus bás a fháil, nó d'fhéadfadh sé, gan choinne, an apaptóis a seachaint, lena dtagtar dul chun cinn na hailse.
Nioclás Tóibín (scríbhneoir). Scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge ó na Déise ab ea Nioclás Tóibín a saolaíodh i nGaeltacht na Rinne, Contae Phort Láirge, 28 Samhain 1890 agus a d'éag ar an 21 Iúil 1966. D'fhoghlaim sé léamh agus scríobh na teanga ó Phádraig Ó Cadhla, timire de chuid Chonradh na Gaeilge a bhí i gceannas ar dhream foghlaimeoirí a tháinig chun na Rinne nuair a bhí Nioclás timpeall ar dhá bhliain déag d'aois. Chuir sé saint i bhfoghlaim agus nuair a cuireadh Coláiste na Rinne ar bun, bhí Nioclás ar an gcéad duine a fuair meánoideachas ansin agus, b'fhéidir, ar an gcéad duine riamh a fuair meánoideachas nua-aimseartha as Gaeilge.
Ina fhear óg dó bhí sé ina oide cúnta i Mainistir Fhear Maí. Ina dhiaidh sin bhain sé amach dintiúirí an mhúinteora ó choláiste i mBaile Átha Cliath. Níor chaith sé ach bliain ag múineadh scoile, agus ina dhiaidh sin chuaigh sé ag timireacht don Chonradh. Sa bhliain 1922 phós sé a bhean, Siobhán Jennings, agus rinne sé iarracht post múinteora a fháil arís. B'éigean dó dul i mbunn pinn go lánaimseartha nuair nach bhfuair sé an post a bhí geallta dó. Bhí sé ar na daoine ba bhisiúla ag scríbhneoireacht i nGaeilge agus ag aistritheoireacht go Gaeilge, agus cuireadh an locht air go raibh sé róbhisiúil le bheith in ann dea-Ghaeilge a sholáthar.
Is é an bunleabhar is tábhachtaí dár tháinig óna pheann ná an t-úrscéal úd "An Rábaire Bán". Maidir leis na haistriúcháin, chuir sé Gaeilge ar shaothar le scríbhneoirí ó Arthur Conan Doyle ("Cú na mBaskerville") go Louisa May Alcott ("Mná Beaga"). Bhí sé ina cheoltóir agus ina bhailitheoir amhrán fosta. Na hamhráin a bhreac sé síos ó fhonnadóirí a fhód dúchais tháinig siad i gcló faoin teideal "Duanaire Déiseach" dhá bhliain déag i ndiaidh a bháis.
Ba nia dó an t-amhránaí sean-nóis Nioclás Tóibín.
Nioclás Tóibín (amhránaí). Amhránaí sean-nóis ab ea Nioclás Tóibín a saolaíodh i mBaile an Raghallaigh, Gaeltacht na Rinne, Contae Phort Láirge ar an 5 Feabhra, 1928 agus a fuair bás ar an 19 Meán Fómhair, 1994. Nuair a bhí sé ina fhear óg b'éigean dó aghaidh a thabhairt ar an mBreatain Mhór ar thóir oibre, ach i ndiaidh filleadh abhaile dó sa bhliain 1960 chuaigh sé le ceoltóireacht agus le hamhránaíocht mar shlí bheatha. Bhí sé ina veidhleadóir freisin.
Ba iad na múinteoirí i mBunscoil na Rinne, Pilib Ó Foghludha agus Úna Parks, a mhúscail suim Niocláis óig sa cheol. Uncail dó ab ea an scríbhneoir Nioclás Tóibín, agus ba mhinic a chanadh sé na ceolta céanna a foilsíodh sa "Duanaire Déiseach", leabhar iarbháis leis an uncail.
Coill a' Lao. Is baile suite i gContae Dhoire í Coill a' Lao.
Baile Uí Scuillín. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Uí Scuillín.
Baile Eachaidh. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Eachaidh.
Na huillinneacha Euler. Is iad na huillinneacha Euler trí uillinn a tugadh isteach le Leonhard Euler chun cur síos a dhéanamh ar threoshuíomh an comhlacht docht. Tá trí paraiméadair ag teastáil chun cur síos a dhéanamh den sórt sin i spás trí tríthoiseach Eoiclídeach. Is féidir na huillinneacha seo a thabhairt i bhealaí éagsúla agus is iad na huillinneacha Euler cheann acu.
Déanann na huillinneacha Euler ionadaíocht ar trí rothlaithe a ghluaisíonn fráma tagairt go dtí fráma áirithe dá dtagraítear. Is ionann rá gur féidir aon treoshuíomh a bhaint amach trí chumadóireacht trí rothlaithe eiliminteach (uainíochtaí timpeall ar ais amháin), agus freisin ionann rá gur féidir aon maitrís uainíochta a dhianscaoil mar tháirge de thrí maitrísí uainíochta eiliminteach.
Gan smaoineamh ar na féidearthachtaí éagsúla le haghaidh comharthaí na n-uillinneacha nó ag gluaiseacht an fráma tagartha, tá dhá cheann déag de na coinbhinsiúin éagsúla roinnte in dhá ghrúpa. Tugtar uillinneacha Euler "ceart" ar cheann amháin acu agus uillinneacha Tait-Bryan ar cheann eile. Uaireanta glaotar "uillinneacha Euler" ar gach ceann acu.
Uillinneacha Euler Ceart.
Uaireanta glaotar uillinneacha Euler ar uilleannacha Tait-Bryan. Nuair a dhéantar amhlaidh, tá sé riachtanach a shonrú nuair atá uilleannacha Euler clasaiceach i gceist, ag baint úsáid as aidiacht cosúil le "ceart" nó a leithéid.
Sainmhíniú Clasaiceach.
Bhealach a ionadaíonn do na treoshuíomh spásúil d'aon fráma (córus chomhordanáid) mar comhdhéanamh uainíochtaí ó fhráma tagartha (córus chomhordanáid) is ea na huillinneacha Euler. I seo a leanas, tá an córas seasta in iúl i litreacha cás íochtair(x, y, z) agus tá an córas rothlú in iúl i litreacha cás uachtair (X, Y, Z). Tá an sainmhíniú geoiméadrach (dá dtagraítear statach ar uaireanta) bunaithe ar fhráma tagartha,agus an ceann ar ba mhaith linn a cur síos a dhéanamh. Caithfimid are dtús sainmhíniú a dhéanamh ar líne na nóid (N) mar an líne a dtrasnaíonn na bplána XY agus xy. Ansin sainímid na huillinneacha Euler mar seo a leanas:
Ní shainítear uillinneacha idir dhá fráma ach amháin nuair atá an lámhachas céanna ag an mbeirt acu. Is iad na huillinneacha Euler ach ceann amháin de na slí difriúil chun shonrú a dhéanamh ar an treoshuíomh coibhneasta de dhá chóras chomhordanáid den sórt sin. Is féidir údair éagsúla úsáid a bhaint as tacair difriúil na n-uillinneacha chun cur síos a dhéanamh ar na treoshuímh, nó ainmneacha difriúil a úsáid ar son na n-uillinneacha céanna agus tagann nodaireachtaí difriúla chun cinn mar toradh ar seo. Dá bhrí sin, ba chóir sainmhíniú a dhéanamh ar na huillinneacha Euler i gcónaí sular tosnaíonn aon phlé orthu. 
Bainfaidh an airteagal seo úsáid as an coinbhinsiún atá taispeánta sa léaráid in aice láimhe.
Lucius Sergius Catilina. Polaiteoir Rómhánach ab ea Lucius Sergius Catilina, a rugadh timpeall ar 108 RC agus a d'éag i machaire an chatha sa bhliain 62 RC. Is í Comhcheilg Catilina is mó a thuill clú, nó míchlú, dó lena linn agus i ndiaidh a bháis. Bhí sé ina chúlaistín ag Lucius Cornelius Sulla agus deirtear gur mharaigh sé deartháir a mhná céile, Marcus Marius Gratidianus, toisc go raibh gaol aige le Gaius Marius, namhaid Sulla - san am seo bhí an Róimh ar fad trí chéile ag an dóigh a raibh Sulla agus Marius ag cur troda ar a chéile. Sa bhliain 63 RC rinne Catilina iarracht teacht i gcumhacht sa Róimh le lámh láidir, nuair a bhí teipthe air i dtoghcháin an chonsail, ach ansin sceith Fulvia, a bhean chéile, na pleananna le Cicearó roimh ré. Lena chuid deisbhéalaí shaighid Cicearó muintir na Róimhe i Catilina, agus sa deireadh ghair Seanad na Róimhe namhaid an náisiúin de. D'éalaigh Catilina as an Róimh, agus trúpaí a bhí dílis dó á thionlacan. Bhí sé ag iarraidh an Ghaill a bhaint amach le bunáit a chur ar bun ansin agus cogadh cathartha a chur ar lucht leanúna Chicearó, ach i Mí Eanáir den bhliain 62 RC d'éirigh ina chath in aice le Pistoria (inniu, Pistoia sa Tuscáin) idir a chuid trúpaí agus arm an tSeanaid. Fuair Catilina bás sa chath seo a chuir deireadh deifnídeach lena chomhcheilg.
Hipearshóchán sómach. Is éard atá i gceist leis an hipearshóchán sómach (nó HSS) ná meicníocht na cille leis an gcóras imdhíonachta a chur in oiriúint do na heilimintí nua eachtracha atá díreach á ionsaí (mar shampla, miocróib). Ba cuid thábhachtach den phróiseasan aibiú finíochta, éagsúlaíonn an HSS gabhdóirí na mB-chill a úsáidtear chun earraí coimhthíocha (antaiginí) a aithint agus ceadaíonn sé don chóras imdhíonachta a fhreagairt ar bhagairtí nua le linn saolré an orgánaigh a chur in oiriúint. Bíonn i gceist leis an hipearshóchán ná próiseas cláraithe na sóchán, a bhíonn éifeacht aige ar réigiúin athraitheacha na ngéin glóbailin-imdhíonachta. Murab ionann agus an tsóchán geirmlíne, bíonn tionchar ar an HSS ar chealla imdhíonachta indibhidiúla, agus ní tharchuirfear na sócháin chuig na sleachta.
Baile an Mhargaidh. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile an Mhargaidh (nó Béal Átha na Ríoghna).
Baile Nua. Is baile suite i gContae Dhoire é Baile Nua.
An Creagán, Contae Dhoire. Is baile suite i gContae Dhoire é an Creagán.
Carraig Ceasail. Is baile suite i gContae Dhoire í Carraig Ceasail.
Stair.
Dúmharaíodh ceathrar i gCarraig Ceasail, Contae Dhoire ar an 25 Márta 1993ː James Kelly (25), James McKenna (52), Gerard Dalrymple (58), Noel O'Kane (20). Tógálaithe ab ea iad.
Katy Perry. Is ceoltóir, aisteoir agus amhránaí Meiriceánach í Katheryn Elizabeth Hudson, nó Katy Perry de ghnáth (a rugadh ar an 25 Deireadh Fómhair 1984). Bhí sí pósta le Russell Brand ó 23 Deireadh Fómhair 2010 go Iúil 2012. Tá sí ina moltóir ar "American Idol".
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá 91 gradam buaite ag Perry. Tá 307 ainmniúchán faighte aici.
Saol pearsanta.
Is iníon le Mary Christine (née Perry) agus Maurice Keith Hudson í. Phós sí Russell Brand ar 23 Deireadh Fómhair 2010. Scar siad in 2011 agus fuair siad colscaradh in 2012. Tá sí geallta le Orlando Bloom. Tá iníon amháin acu.
Taylor Swift. Is ceoltóir agus scríbhneoir amhrán Meiriceánach í Taylor Alison Swift (a rugadh ar an 13 Nollaig 1989). Is bean ghnó í chomh maith. Is í an bhean is sruthaithe ar Spotify. D’ainmnigh an iris Time Taylor Swift mar Phearsa na Bliana 2023. 
'Sí an réalt a shaothraigh an t-airgead is mó le linn na 2010-2020idí, dar le Forbes.
= Tús a saoil =
Rugadh Taylor in Iarthar Reading, Pennsylvania. Dhíol a thuismitheoirí feirm an teaghlaigh nuair a bhí Taylor trí bliana déag agus bhog siad go Tennessee.
Gradaim.
Is buaiteoir Grammy seacht n-uaire í, agus an faighteoir is óige i stair na honóra is airde i dtionscal an cheoil, Gradam Grammy le haghaidh Albam na Bliana. Chomh maith leis sin, is í an t-amhránaí is mó díol go digiteach riamh.
= Fíricí spraoi =
Ionsaí gnéasach, 2013.
Buaigh Swift cás a in éadan an iar-chraoltóra raidió David Mueller sa bhliain 2017. Thóg sí an cás mar gheall ar ionsaí gnéasach a rinneadh uirthi nuair a chuir an DJ a lámh suas sciorta an amhránaí, agus ar a tóin, ag preasócáid roimh cheolchoirm dá cuid in Denver SAM in 2013.
Ar dtús, thóg Mueller cás clúmhillte in éadan Swift. Ansin thóg Swift cás mar fhreagra air seo ar son damáistí dar luach $1: damáistí siombalacha, ba í an teachtaireacht an rud ba thábhachtaí di.
Cé go mbíonn Swift sna táblóidigh go minic de bharr a cuid ceoil nó a caidrimh le daoine clúiteacha eile, tá tábhacht ar leith ag baint leis an scéal seo do mhná fud fad na cruinne mar gheall ar an phróifíl atá á thabhairt aici do chásanna ionsaithe gnéis agus an sampla atá á léiriú aici do dhaoine eile.
Conspóidí.
Le linn na VMAs in 2009, tháinig Kanye West ar an ardán le linn do Swift a bheith ag labhairt, thóg sé an maidhc agus dúirt go raibh sé sásta do Swift ach go raibh ceann de na físeáin is fearr riamh déanta ag Beyoncé.
Marge Simpson. Is carachtar ficseanúil í Marjorie Jacqueline "Marge" Simpson (née Bouvier) sa chartún grinn Meiriceánach "The Simpsons". Tá sí guthaithe ag Julie Kavner. Rugadh agus tógadh Marge i mbaile Springfield, áit a bhfuil cónaí uirthi fós in éineacht lena fear céile Homer agus a dtriúr páistí, Bart, Lisa agus Maggie.
Gary Barlow. Is amhránaí, pianódóir agus léiritheoir taifeadtha Sasanach é Gary Barlow (rugadh i Cheshire ar 20 Eanáir 1971 é). Ba bhreitheamh é ar "The X Factor". Is ball Take That é.
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá fiche gradam buaite ag Barlow. Tá 32 ainmniúchán faighte aige.
Take That. Is popbhanna é Take That a bunaíodh sa bhliain 1990. Is iad Gary Barlow, Howard Donald, Jason Orange, Mark Owen agus Robbie Williams na baill den ghrúpa.
The X Factor (RA). Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar ITV i Ríocht Aontaithe agus ar Virgin Media One in Éireann.
Is iad Simon Cowell, Robbie Williams, Ayda Field agus Louis Tomlinson na breithiúna ar an gclár faoi láthair, agus bíonn orthu breithiúnas a thabhairt ar na hiomaitheoirí gach uile sheachtain. B'iad Gary Barlow, Dannii Minogue, Kelly Rowland, Tulisa Contostavlos, Rita Ora, Mel B, Cheryl Fernandez-Versini, Nick Grimshaw, Nicole Scherzinger, Louis Walsh agus Sharon Osbourne na breithiúna roimhe seo ar an seó.
Is iad buaiteoirí an chláir go dtí seo; Steve Brookstein, Shayne Ward, Leona Lewis, Leon Jackson, Alexandra Burke, Joe McElderry, Matt Cardle, Little Mix, James Arthur, Sam Bailey, Ben Haenow, Louisa Johnson, Matt Terry, Rak-Su agus Dalton Harris.
Breithiúna agus Láithreoirí.
Láithreoirí.
D'fhág Dermot O'Leary ar an 27ú Márta 2015 agus d'fhill Caroline Flack agus Olly Murs tar in áit. D'fhill Caroline tar éis easpa bliana agus Olly tar éis easpa dhá bhliain.
The Xtra Factor Live.
Thosaigh The Xtra Factor Live (The Xtra Factor go dtí sraith 12) ar 4 Meán Fómhair, 2004. Chraol sé ar ITV2 tar éis "The X Factor" ar ITV1. Cuireadh ar ceal é i mí Eanáir 2017.
Xtra Bites.
Thosaigh Xtra Bites i 2017, ag teacht in áit "The Xtra Factor". Craolann sé ar líne. Chuir Becca Dudley an chéad sraith i láthair le Dudley agus Tinea Taylor ag cur an dara sraith i láthair.
The X Factor: Battle of the Stars.
Ba leagan duine cáiliúil é The X Factor: Battle of the Stars. Thosaigh sé ar an 29 Bealtaine, 2006 agus chríochnaigh sé ar 5 Meiteamh, 2006. Bhuaigh Lucy Benjamin an tsraith.
The X Factor (SA). Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Cowell é The X Factor a tosaíodh i SAM sa bhliain 2011. Chríochnaigh sé i 2013.
B'iad Simon Cowell, Demi Lovato, Kelly Rowland, Paulina Rubio, Nicole Scherzinger, Cheryl Cole, Paula Abdul, LA Reid agus Britney Spears na breithiúna ar an gclár faoi láthair, agus bíonn orthu breithiúnas a thabhairt ar na hiomaitheoirí gach uile sheachtain. 
Is iad buaiteoirí an chláir ná Melanie Amaro, Tate Stevens agus Alex &amp; Sierra.
Formáid.
Sraith 1/2
Sraith 3
Iomaitheoirí The X Factor. Is comórtas ceoil de chuid na Breataine a bhíonn craolta ar an teilifís é The X Factor. Craoladh den chéad uair é sa bhliain 2004. Amhail Nollaig 2014, bhí haon sraith déag i gcrích. Gnéithe an babhta deiridh an chomórtais roinnt amhránaithe aonair nó grúpaí gutha: naoi don chéad sraith, dhá cheann déag le haghaidh sraith 2-6, déag le haghaidh sraith seacht agus ocht, agus trí cinn déag do shraith naoi. Iomlán de 184 gníomhartha a bheith bainte amach na cluichí ceannais a tsraith.
Steve Brookstein. Is ceoltóir snagcheoil agus amhránaí anamcheoil é Stephen Desmond "Steve" Brookstein (rugadh é 10 Samhain, 1968). Bhí tréimhse ghairid de rath air sa RA sa bhliain 2004 tar éis dó an chéad sraith "The X Factor" a bhuachan.
Leona Lewis. Is amhránaí agus cumadóir ceoil Sasanach í Leona Louise Lewis (rugadh í ar an 3 Aibreán, 1985). Tháinig sí chun cáile tar éis gur bhuaigh sí an tríú sraith "The X Factor" sa bhliain 2006.
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá 33 ghradam buaite ag Lewis. Tá 60 ainmniúchán faighte aici.