Trelis/gawiki huggingface dataset:
Daonpháirc Uladh-Mheiriceá. Iarsmalann faoin aer i gContae Thír Eoghain atá in Daonpháirc Uladh-Mheiriceá (Béarla: "Ulster American Folk Park"; Ultais: "Ulstèr Merikay Fowk Pairk" ). Tá an músaem suite 5 míle thuaidh ón Ómaigh. Tá sé ar na ceithre mhúsaem de chuid Músaeim Náisiúnta, Tuaisceart Éireann.
Baile Liam. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Liam air:
Feistí Ó Conluain. Ceoltóir feadóige as Baile Liam, an Spidéal ab ea Feistí Ó Conluain (1925–2001).
Saol.
Mac le Cáit Ní Choisdealbha, amhránaí clúiteach ó Bhaile an tSagairt, an Spidéal a fuair bás in 1973, agus Micheál Ó Conluain, timire agus múinteoir Gaeilge as an Muileann gCearr. Chaith sé níos mó ná fiche bliain ag obair le Otis Lifts in áiteanna éagsúla timpeall na hÉireann. Chas sé le hEibhlín Standún (deirfiúr Mháirtín Standún) i bPáirc an Chrócaigh ag cluiche leathcheannais na hÉireann in 1949 idir Gaillimh agus Laois, agus phósadar ina dhiaidh sin. Fuair Eibhlín bás in 1992.
Ceol.
Sheinneadh Ó Conluain go minic le linn dó a bheith ag taisteal timpeall na tíre, agus bhain sé cáil amach as a chuid amhrán beoga agus foinn mhalla go háirithe.
I dtuairisc bháis le M. P. Ó Conaola in "Foinse" ar an 10 Meitheamh 2001, scríobh sé “Bhí a fhios ag Festy na focail — bheadh a fhios agat é agus é ag casadh na feadóige. B'in é an fáth nárbh fhéidir é a shárú ar an bhfonn mall, mar bhí ciall agus tuiscint taobh thiar de na focail agus an ceol istigh ina chroí.”
Johnny Connolly. Ceoltóir as Inis Bearachain i gConamara ab ea Johnny Connolly (nó Johnny Phádraic Phíotair; 1944–2019), duine de na boscadóirí ba mhó cáil in Éirinn. 
In agallamh a rinne sé le TG4 in 2008, mhínigh sé an bealach ar thosaigh sé ag seinm an bhosca, nuair a bhí sé thart ar 10 mbliana d'aois. Bhí a thuismitheoirí ag dul amach chuig Féile na gCurachaí i Leitir Móir agus bhí Johnny ag iarraidh dul ina dteannta. Sa chaoi go bhfanfadh sé sa bhaile, thaispeáin a dheirfiúr dó an áit inar choinnigh a thuismitheoirí an bosca ceoil. Chaith sé an chuid eile den lá á sheinm, agus nuair a tháinig siad abhaile, bhí Johnny in ann roinnt port a chasadh cheana.
Tugtar “rí an mhileoidin” air, agus deirtear gurbh é duine de na ceoltóirí traidisiúnta ab fhearr lena linn.
Phós sé Patricia Sweeney as Coillte Mach i gContae Mhaigh Eo, agus bhí triúr clainne acu: Jimmy, Johnny Óg, agus Mary Ellen. Is boscadóir cáiliúil é féin Johnny Óg.
Optamú innill cuardaigh. Is éard is optamú innill cuardaigh nó OIC (Béarla: search engine optimization) ná an próiseas ina ndéantar rátáil ar leathnaigh gréasáin agus inneachar eile ar líne cosúil le físeanna. Cuireann OIC feabhas ar an toradh is fearr is féidir a fháil ar an infheictheacht atá ag suíomh gréasáin (nó leathanach gréasáin) sna torthaí cuardaigh orgánacha a bhíonn ag inneall cuardaigh.
Tá an-tábhacht ag baint le OIC ar chúiseanna fónta tráchtála agus tá seirbhísí go leor ann i dtaca le OIC le fáil.
Màiri NicAilein. Is polaiteoir Albanach í Màiri NicAilein (Béarla: "Màiri McAllan") (a rugadh ar an 14 Feabhra 1993) atá ag feidhmiú mar Rúnaí Comh-Aireachta um Neodracht agus Aistriú Cóir ó 2023, tar éis di a bheith ina hAire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún roimhe seo ó 2021 go 2023. Ina ball de Pháirtí Náisiúnta na hAlban (SNP), tá sí ina Feisire de Pharlaimint na hAlban (BPA) Ball de Pharlaimint na hAlban do Dhail Chluaidh ó 2021 i leith. Is iar-aturnae faoi oiliúint í NicAilein, a d’fheidhmigh mar chomhairleoir speisialta don Chéad-Aire Nicola Sturgeon sular toghadh í do Pharlaimint na hAlban. 
Luathshaol.
Tógadh NicAilein agus fuair sí a cuid oideachais i Biggar, Siorrachd Lannraig a Deas ansin rinne sí staidéar ar dhlí na hAlban ag Ollscoil Ghlaschú, chaith sí tamall ag Ollscoil Ghent sa Bheilg freisin. 
Is polaiteoir é a hathair Ian freisin a bhí ina chomhairleoir áitiúil do bharda Clydesdale East (a chlúdaíonn Biggar) ó 2017 i leith. Is polaiteoir é a hathair Ian freisin atá ag feidhmiú mar chomhairleoir áitiúil do bharda Dail Chluaidh an Ear (a chlúdaíonn Biggar) ó 2017.
Sula ndeachaigh sí isteach sa pholaitíocht, chomhbhunaigh NicAilein an eagraíocht chearta daonna RebLaw Scotland, a bhfuil sé mar aidhm aige an dlí a úsáid mar uirlis sa chomhrac ar son an cheartais shóisialta agus a thionóil a chéad chomhdháil sa bhliain 2017, d'oibrigh sí mar dhlíodóir faoi oiliúint agus bhí sí ina stiúrthóir ar Chúnamh do Mhná Àir an Ear "(East Ayrshire's Women's Aid") . 
Gairmréim pholaitiúil.
Sheas sí ach sháraigh uirthí i Siorrachd Dhùn Phris, Dail Chluaidh agus Srath Thuaidh in olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2017, áit ar tháinig sí sa dara háit ar an sealbhóir Coimeádach David Mundell . 
Bhí NicAilein mar chomhairleoir speisialta i Rialtas na hAlban ar chúrsaí timpeallachta. Ar dtús don Rúnaí Comhshaoil Roseanna Cunningham agus ansin don Chéad Aire Nicola Sturgeon. 
An 6 Bealtaine 2021 toghadh í mar Bhall de Pharlaimint na hAlban (BPA) do Dhail Chluaidh. 
An 19 Bealtaine 2021, ceapadh NicAilein chuig an rialtas nua mar Aire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún .
Tairngreacht. Is éard is Tairngreacht ann ná fáistine. Baineann tairngreachtaí le rudaí a shamhlaítear a tharlóidh san am atá le teacht. Níl aon bhunús eolaíochta lena leithéid. Chum Nostradamus an t-astralaí Francach (r. 1503) go leor tairngreachtaí cáiliúla.
Tairngreachtaí Gaeilge.
Maitiú na Tamhnaí (1847-1923) - Diansaothraí agus Scoth Seanchaí · An Béaloideas in Irisí an Phléaráca · Cartlann Ghaeltacht Chonamara (amuigh.ie)
Dail Chluaidh (sgìre Phàrlamaid na h-Alba). Is toghcheantar nó sgìre de chuid Pharlaimint na hAlban é Dail Chluaidh ( Béarla : "Clydesdale" ). 
Tá Lannraig agus sa toghcheantar seo. Tá sé teorannaithe le , , , , , , , agus .
Stair.
Cruthaíodh é i 1999 ar na teorainneacha céanna le ceantar Westminster. Ba í Karen Gillon, ball de Pháirtí Lucht Oibre na hAlban, an chéad BhPA don cheantar, agus lean Aileen Chaimbeul í in 2011.
Srath Anann, Dùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh. Is srath i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, Albain, é Srath Anann a ainmníodh as gleann Abhainn "Anann". Ritheann sé thuaidh-theas trí "Na Monaidhean a Deas" ó Cheann Annan (ó thuaidh de Mofad) go hInbhir Anainn ar an Linne Shalmhaigh, agus ina réimsí uachtair, scarann sé na cnoic Mhofad ar an taobh thoir ó chnoic Lowther ar an taobh thiar. Osclaíodh bealach siúlóide fad-achair 85 km ar a dtugtar Bealach Srath Anann a ritheann trí Srath Anann (ó fhoinse Abhainn Anann go dtí an fharraige) i Meán Fómhair 2009.
Aire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún. Ba phost sóisearach aireachta i Rialtas na hAlban é an tAire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún . Mar thoradh air sin, níor fhreastail an tAire ar Chomh-aireacht na hAlban, ach thacaigh sé/sí leis an Rúnaí Comh-Aireachta um Neodrach, Fuinnimh agus Iompar a leanann de bheith ag freastal ar an gcomh-aireacht. 
Ba í Màiri NicAilein an tAire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún is déanaí.
Forbhreathnú.
Freagrachtaí.
Bhí freagracht shonrach ar an Aire Comhshaoil, Bithéagsúlachta agus Athchóirithe Talún as: 
Ón bhliain 2021 i leith, roinn an tAire freagracht as bithéagsúlacht leis an Aire Scileanna Glasa, Geilleagar Ciorclach agus Bithéagsúlachta .
Truailliú uisce. Is é is truailliú uisce ann ná dochar a dhéanamh d’uisce. Is féidir uisce a thruailliú ar go leor bealaí, ach tá fadhbanna le truailliú uisce de bharr na tionsclaíochta agus na talmhaíochta go háirithe.
Tá uisce ar cheann de na hacmhainní is luachmhaire ar domhan. Cosúil le cosaint aibhneacha, lochanna agus farraigí, tá sé millteanach tábhachtach go mbeadh teacht againn ar uisce glan óil.
Uaireanta cuirtear an dramhaíl ó mhonarchana go díreach isteach in aibhneacha agus i lochanna.
Johnny Óg Connolly. Is ceoltóir Éireannach é Johnny Óg Connolly.
Mac leis an gceoltóir traidisiúnta Johnny Connolly as Inis Bearachain, i gConamara, thosaigh Johnny Óg ag seinm an bhosca ceoil agus é naoi mbliana d'aois. D'fhoghlaim sé óna athair, agus ó Mhichael Mheáirt Ó Coisdealbha. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, bhuaigh sé an Slógadh agus an Fhleadh Cheoil Uile-Éireann ar an mbosca cnaipí. Agus é ceithre bliana déag d’aois, thosaigh sé ag seinm leis na hAncairí agus an t-amhránaí John Beag Ó Flatharta. Chaith sé ocht mbliana leis an mbanna sin. In 1994, thosaigh sé ag seinm le Seán Keane, agus rinne siad ceolchoirmeacha agus seisiúin cheoil áiteanna éagsúla timpeall na hEorpa agus i Meiriceá Thuaidh.
In 1998, chuaigh sé ar camchuairt le "Lord of the Dance". Sa bhliain 2003, chuir sé faoi i gConamara. Is cumadóir ceoil é freisin, agus thaifead ceoltóirí éagsúla píosaí ceoil dá chuid, a athair, Michael Rooney, agus June McCormack san áireamh. I measc na gceoltóirí a raibh tionchar acu air, tá Joe Burke agus Andy McGann.
Jervis (Stad Luas). Ceann de na stadanna tramanna sa chóras Luas i mBaile Átha Cliath is ea Jervis. Is stad ar an Líne Dhearg é agus osclaíodh é sa bhliain 2004. Tá an stad suite ar Shráid na Mainistreach i lár Bhaile Átha Cliath, in aice leis an ionad siopadóireachta Jervis.
Tá dhá ardán ann agus fágann tramanna gach 2-10 nóiméad, ag dul go dtí Tamhlacht, Teach Saggard, Conghaile nó Iosta na Rinne.
Sa bhliain 2014, bhuail tram bean as Baile Átha Cliath ar Shráid na Mainistreach. Fuair sí bás.
Na Ceithre Cúirteanna (Stad Luas). Ceann de na stadanna tramanna sa chóras Luas i mBaile Átha Cliath is ea Na Ceithre Cúirteanna (). Osclaíodh é sa bhliain 2004, leis an gcuid eile den Líne Dhearg.. Tá an stad suite ar chúl na gCeithre Cúirteanna, áit ina bhfuil an Chúirt Uachtarach, an Ard-Chúirt, agus an Phríomh-Chúirt Choiriúil le fáil. Tá sí in aice le Halla na Cathrach fosta. 
Tá dhá ardán agus fágann tramanna gach 2-10 nóiméad, ag dul go dtí Tamhlacht, Teach Saggard, Conghaile nó Iosta na Rinne.
BBC Gaeilge. Is é BBC Gaeilge an eagraíocht taobh istigh de BBC Thuaisceart Éireann a chuireann cláracha raidió agus teilifíse ar fáil trí mheán na Gaeilge.
Ar BBC Raidió Uladh tá clár raidió i nGaeilge, "Blas", a chraoltar ón Luain go dtí an Déardaoin gach seachtain, ó 7.30 i.n. go 8.00 i.n. Bíonn 'Blas Ceoil' á chraoladh gach Déardaoin ó 8.00 i.n. go 9.00 i.n.
Díríonn Blas ar scéalta atá i mbéal an phobail á bplé ag painéal na seachtaine. Léiríonn BBC Gaeilge an clár, le láithreoirí éagsúla gach seachtain. Is iad na príomhláithreoirí ná Fearghal Mag Uiginn, Máire Bhreathnach, Dáithí Ó Muirí, agus Caoimhe ‘Chats’ Ní Chathail. Láithríonn Caoimhe ‘Ceol’ Ní Chathail an clár 'Blas Ceoil' gach Déardaoin ó 8.00 i.n. go dtí 9.00 i.n.
Lig Sinn i gCathú. Is úrscéal leis an scríbhneoir Gaeilge Breandán Ó hEithir é Lig Sinn i gCathú. Fáthscéal tábhachtach é faoi shaol an mhic léinn agus is é ceann de na húrscéalta is fearr sa seánra Künstlerroman é.
Is tagairt don Ár nAthair é teideal an leabhair:
Tá an scéal suite i mbaile ficseanúil darb ainm “Baile an Chaisil”, cé gur léir gurb é cathair na Gaillimhe atá i gceist. Tarlaíonn an scéal um Cháisc in 1949, an bhliain a fógraíodh Poblacht na hÉireann agus a d’fhág an tír an Comhlathas. Tá Máirtín Ó Méalóid, mac léinn ollscoile, agus na rógairí atá mar chairde aige róthógtha leis an ragairne agus leis an gcraiceann le mórán airde a thabhairt ar an eachtra thábhachtach stairiúil seo. Tá Máirtín ag iarraidh saol an mhic léinn agus saol an drabhláis araon a chleachtadh. Is deireadh seachtaine cinniúnach é seo i saol Mháirtín. Ní fios an ndéanfaidh sé athmhuintearas lena mhuintir nó an gcromfaidh sé choíche ar an staidéar. Úrscéal greannmhar é ó dhuine de na hiriseoirí ba mhó cáil lena linn. Thug Alan Harrison tour de force ar "Lig Sinn i gCathú" agus oilithreacht ar bun ag an bpríomhcharachtar ann ‘ó mhíshuaimhneas a laethanta ollscoile go dtí an tuiscint agus an léargas searbh a shaorann é ónar bhain lena shaol go dtí sin’.
Aistríodh an t-úrscéal go Béarla faoin teideal "Lead Us Into Temptation" agus go Gearmáinis ina dhiaidh sin.
Cuireadh ar a laghad trí leagan ardáin den úrscéal ar stáitse.
Maítear go minic gurb é "Lig Sinn i gCathú", an t-aon leabhar Gaeilge a bhí riamh ag barr an liosta leabhar is mó díol, cé go mb'fhéidir nach bhfuil sé sin fíor.
Buaic-Ghradam Cumarsáide an Oireachtais. Is éard is Buaic-Ghradam Cumarsáide an Oireachtais ann ná gradam a thugann aitheantas do shaothar saoil in earnáil na meán cumarsáide Gaeilge a bhronntar gach bliain ag Oireachtas na Gaeilge.
Pearsa Theilifíse na Bliana. Gradam a bhronntar gach bliain ag Oireachtas na Gaeilge is ea Pearsa Theilifíse na Bliana. Sna luathbhlianta, thugtaí Craoltóir Teilifíse na Bliana air.
Pearsa Raidió na Bliana. Gradam a bhronntar gach bliain ag Oireachtas na Gaeilge is ea Pearsa Raidió na Bliana. Sna luathbhlianta, thugtaí Craoltóir Raidió na Bliana air.
Iriseoir na Bliana. Gradam a bhronntar gach bliain ag Oireachtas na Gaeilge is ea Iriseoir na Bliana. Idir 2013 agus 2016, cuireadh an gradam seo agus Colúnaí na Bliana le chéile mar ghradam amháin. Rinne athbheochan ar Colúnaí na Bliana mar chatagóir neamhspleách in 2021.
Cód Aitheantais Bainc. Is cód uathúil é an Cód Aitheantais Bainc, seoladh SWIFT, cód ISO 9362 nó i mBéarla Business Identifier Codee (BIC), mar a thugtar air chomh maith). Aithnítear an cód an banc nó comhlacht atá rannpháirteach i mbearta airgeadais go cruinn. Nuair a úsáidtear é i gcomhar leis an IBAN, ainmníonn sé an banc ina bhfuil cuntas an tairbhí.
mar shampla BIC do Bhanc na hÉireann, Faiche an Choláiste i mBÁC na BOFIIE2D, nó BOFI IE 2 D (BOFI=an banc agus IE = ÉIre)
Dries van Agt. Polaiteoir, dlíodóir agus taidhleoir Ollannach ab ea Andreas Antonius Maria "Dries" van Agt;( 2 Feabhra 1931 – 5 Feabhra 2024). Bhí sé ina Phríomh - Aire ar an Ísiltír ón 19 Nollaig 1977 go dtí an 4 Samhain 1982. Bhí sé ina cheannaire mór le rá ar Pháirtí an Phobail Chaitlicigh (Ollainnis:"Katholieke Volkspartij", (KVP) agus ina dhiaidh sin ar a pháirtí comharba, an tAchomharc Daonlathach Críostaí ("Christen-Democratisch Appèl",(CDA))
Ciarán Mac Mathúna. Craoltóir agus ceoleolaí Éireannach ab ea Ciarán Mac Mathúna (26 Samhain 1925 – 11 Nollaig 2009). Bhí sé ina shaineolaí aitheanta ar cheol traidisiúnta na hÉireann agus thug sé léachtaí go forleathan ar an ábhar. Thaistil sé timpeall na hÉireann, Sasana, Albain agus Meiriceá ag bailiú ceoil.
Dar le Sam Smyth san "Irish Independent", bhí Mac Mathúna “ar mhisean chun amhráin agus scéalta, ceol, filíocht agus rince a bhailiú sular bádh iad faoi shúnámaí an phopcheoil a bhí ag teacht”. 
Bhí sé ina láithreoir ar "Mo Cheol Thú" ar feadh 35 bliain. Nuair a chuaigh sé ar scor in 2005, dúirt Adrian Moynes, stiúrthóir bainistíochta RTÉ Raidió, go raibh Mac Mathúna “inseparable from RTÉ Radio”. Nuair a fuair Mac Mathúna bás in 2009, dúirt an "Irish Independent" gur “seoid náisiúnta” é.
Luathshaol agus oideachas.
Rugadh Mac Mathúna i Luimneach, agus tógadh ar Shráid Mulgrave é. Bhain sé céim BA amach sa Nua-Ghaeilge agus sa Laidin ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. Ina dhiaidh sin, rinne sé MA sa Ghaeilge.
Gairm.
Tar éis an hollscoile, d’oibrigh Mac Mathúna mar mhúinteoir agus níos déanaí leis an gCoimisiún Logainmneacha. In 1954, ghlac sé post le Raidió Éireann, áit a raibh sé de chúram air ceoltóirí traidisiúnta a thaifeadadh ina gceantar féin. Thug sé cuairt ar áiteanna ar nós Sliabh Luachra, Contae an Chláir, agus Contae Shligigh, agus bhain sé úsáid as na taifeadtaí ina chláir raidió.
Thosaigh a shraith raidió sheachtainiúil "Mo Cheol Thú" in 1970, agus lean sé ar aghaidh go dtí Samhain 2005, nuair a d’éirigh sé as. Bhí na cláracha 45 nóiméad ar fad, agus craoladh meascán de cheol, filíocht, agus seanchas ón chartlann. Bhí sé ar cheann de na cláracha raidió is faide ar an bhfód. Craoladh an eipeasóid dheireanach ar an 27 Samhain 2005.
Bhuaigh Mac Mathúna Gradam Jacob's faoi dhó, in 1969 agus 1990, as a chuid cláracha raidió a chuir ceol traidisiúnta na hÉireann chun tosaigh. Bhuaigh sé Buaic-Ghradam Cumarsáide an Oireachtais in 2001. Bhronn Cathair Luimnigh saoirse na cathrach air i Meitheamh 2004. Bhronn OÉ Gaillimh agus Ollscoil Luimnigh dochtúireachtaí oinigh air freisin. Sa bhliain 2007, bronnadh Gradam na gCeoltóirí air ag an 10ú Gradaim Ceoil Thraidisiúnta TG4. 
Saol pearsanta.
Bhí a bhean chéile Dolly MacMahon (a bhain úsáid as an leagan Béarla dá sloinne) ina hamhránaí traidisiúnta. Ba as Cathair na Gaillimhe í, agus bhuail sí lena fear céile i 1955. Bhí beirt mhac acu darbh ainm Pádraic agus Ciarán, agus iníon amháin darbh ainm Déirdre.
Fuair sé bás ar an 11 Nollaig 2009.
Rióna Ní Fhrighil. Is ollamh le Gaeilge in Ollscoil na Gaillimhe í Rióna Ní Fhrighil.
Oideachas.
Bhain Ní Fhrighil céim mháistreachta amach ó Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath agus PhD sa Ghaeilge ó Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
Gairm.
Tá sí ina comheagarthóir ar irisleabhar piarmheasúnaithe dar teideal "LÉANN: Iris Chumann Léann na Litríochta". Is í an príomhthaighdeoir Gaeilge ar an tionscadal "The Representation of Jews in Irish Literature." In 2018, fuair sí deontas chun leanúint lena cuid taighde ar Chearta an Duine agus Filíocht na Nua-Ghaeilge.
Síle Ní Bhraonáin. Láithreoir teilifíse Éireannach is ea Síle Ní Bhraonáin. Rugadh i gConamara í sa bhliain 1983.
Is as an Spidéal ó dhúchas í. Thosaigh a gairm bheatha ag TG4 thart ar bhliain tar éis di an scoil a fhágáil nuair a fuair sí glao gutháin agus í i mbun cúrsa ríomhaireachta de chuid FÁS ag an am.
Bronnadh Pearsa Theilifíse na Bliana uirthi ag Oireachtas na Gaeilge 2008.
Bhí sí ina láithreoir ar go leor cláracha ar TG4 ó 2005 i leith:
Macdara Ó Fátharta. Is aisteoir Éireannach é Macdara Ó Fátharta. Bhain sé cáil amach ina ról mar Thadhg Ó Direáin, an tábhairneoir bithiúnta ar "Ros na Rún".
Beathaisnéis.
Is as Inis Meáin ó dhúchas dó. Rugadh agus tógadh é sa teach stairiúil a d’úsáid John Millington Synge agus Pádraig Mac Piarais go luath san fhichiú haois agus iad ag déanamh staidéir ar an nGaeilge. Tar éis dó scoil a fhágáil, chaith Ó Fátharta dhá bhliain i scoil aisteoireachta le hAmharclann na Mainistreach, ansin fiche bliain ina dhiaidh sin leis an Amharclann ó 1972 go 1996, áit ar ghlac sé páirt i ndrámaí le John B. Keane, Brian Friel, Tom Murphy, Shakespeare, Chekov, srl.
In 1995, chuir Ó Fátharta an t-úrscéal "Cré na Cille" in oiriúint don stáitse, agus ina dhiaidh sin scríobh sé an script don leagan scannáin a tháinig amach in 2007. Bhí rólanna aige i níos mó ná deich sraith theilifíse, agus i scannáin ar nós "Far and Away", "The Blackwater Lightship", "Song of Granite", agus an chéad scannán Gaeilge lánfhada riamh, "Poitín".
Saol pearsanta.
Tá sé pósta ar Eileen Dunne atá ina léitheoir nuachta ar RTÉ.
Teacht in aois. Tugtar ‘teacht in aois’ (Béarla: coming of age) ar dhaoine óga nuair a thagann tuiscint orthu féin agus ar a gcumas chun déileáil leis na dúshláin ina saol.
Eimear Ní Chonaola. Is iriseoir agus láithreoir teilifíse Éireannach as an Spidéal í Eimear Ní Chonaola (a rugadh in 1977). Ó 2006 i leith, tá Ní Chonaola ina léitheoir nuachta ar "Nuacht TG4" agus ar "Nuacht RTÉ".
Luathshaol.
Rugadh Ní Chonaola sa Sián i ngar don Spidéal. Is cainteoir dúchais Gaeilge í, agus bhain sí BA amach in OÉ Gaillimh in 1997, agus Ard-Dioplóma sa Chumarsáid Fheidhmeach in 1998.
Gairm iriseoireachta.
Bhí Ní Chonaola ina ball d’fhoireann Nuacht TG4 ón tús, agus thosaigh sí ag obair sa seomra nuachta mar iriseoir i mí Dheireadh Fómhair 2000.
Rinne Ní Chonaola cathaoirleacht ar an gcéad díospóireacht toghcháin riamh i nGaeilge ar an 16 Feabhra 2011, nuair a bhí sí ina hóstach ar cheann de na díospóireachtaí oifigiúla de chuid olltoghchán na hÉireann 2011 idir Éanna Ó Coinnigh, Éamon Mac Giollamóir agus Mícheál Martin. Bhreathnaigh thart ar 600,000 duine ar an gclár ar TG4. Tugadh ardmholadh di sna nuachtáin náisiúnta as a cuid oibre mar chathaoirleach ar an díospóireacht, agus bronnadh gradam Pearsa Theilifíse na Bliana uirthi ag Oireachtas na Gaeilge 2011.
Bhí Ní Chonaola ar "The Late Late Show" ar an 4 Márta 2011, in éineacht le Coman Goggins agus Róisín Ní Chúaláin chun Seachtain na Gaeilge a chur chun cinn.
Mar chuid de Sheachtain na Gaeilge 2012, sheol sí tionscnamh gnó in éineacht le Gaillimh le Gaeilge.
Saol pearsanta.
Tá mac ag Ní Chonaola darbh ainm Cuan.
Mná na hÉireann. Is dán a scríobh an file Ultach Peadar Ó Doirnín (1700–1769) é Mná na hÉireann. Bhain an dán cáil amach mar amhrán, go háirithe ó cuireadh na véarsaí le fonn a chum Seán Ó Riada (1931–1971).
Bhí Peadar Ó Doirnín ina chónaí i bhFoirceal i ndeisceart Ard Mhacha agus tá sé curtha i reilig in aice láimhe i gContae Lú. Is fearr aithne air as a amhrán ‘Úrchnoc Chéin Mhic Cáinte’. Ba é an Dr. Breandán Ó Buachalla a thug an teideal ‘Mná na hÉireann’ ar na liricí nuair a chuir sé duanaire de dhánta Uí Dhoirnín in eagar in 1969. 
An Dán.
&lt;poem&gt;Tá bean in Éirinn a phronnfadh séad domh is mo sháith le n-ól
Is tá bean in Éirinn is ba bhinne léithe mo ráfla ceoil
Ná seinm théad; atá bean in Éirinn is níorbh fhearr léi beo
Mise ag léimnigh nó leagtha i gcré is mo thárr faoi fhód
Tá bean in Éirinn a bheadh ag éad liom mur' bhfaighfinn ach póg
Ó bhean ar aonach, nach ait an scéala, is mo dháimh féin leo;
Tá bean ab fhearr liom nó cath is céad dhíobh nach bhfagham go deo
Is tá cailín spéiriúil ag fear gan Bhéarla, dubhghránna cróin.
Tá bean i Laighnibh is nios mhiste léithe bheith láimh liom ar bord,
Is tá bean i bhFearnmhaigh a ghéabhadh bhéarsai is is sárbhinne glór,
Bhí bean ar thaobh cnoic i gCarraig Éamoinn a níodh gáire ag ól
Is tráth bhí ina maighdean ní mise d'éignigh dá chois ó chomhar.
Tá bean a leaghfadh, nífeadh is d'fhuaifeadh cáimric is sról,
Is tá bean a dhéanfadh de dh'olainn gréas is thairnfeadh an bhró
Tá bean is b'fhearr leí ag cruinniú déirce nó cráite re cró
Is tá bean 'na ndéidh uile a luífeadh lé fear is a máthair faoi fhód
Tá bean a déarnadh an iomad tréanais is grá Dia mór,
Is tá bean nach mbéarfadh a mionna ar aon mhodh is nach n-ardódh glór;
Ach thaisbeáin saorbhean a ghlacfadh lé fear go cráifeach cóir
Nach mairfeadh a ghléas is nach mbainfeadh léithe i gcás ar domhan.
Tá bean a déarfadh dá siulfainn léi go bhfaighinn an t-ór,
Is tá bean 'na léine is fearr a méin ná táinte bó
Le bean a bhuairfeadh Baile an Mhaoir is clár Thír Eoghain,
Is ní fheicim leigheas ar mo ghalar féin ach scaird a dh'ól&lt;/poem&gt;
Military Reaction Force. Aonad faoi cheilt in Arm na Breataine ba ea an Military Reaction Force (MRF), gníomhach idir lár 1971 – tús 1973. Mharaigh saighdiúirí ón aonad sin Poblachtaigh agus daoine nach raibh armtha i mBéal Feirste i dtús na seachtóidí. 
Sceimhlitheoireacht.
Bhí sé á rá ag náisiúnaithe ó dheireadh na seascaidí i leith go raibh sceimhlitheoireacht ar bun ag stát na Breataine i gcaitheamh na coimhlinte sa Tuaisceart. Mar shampla, lámhach agus mharaigh saighdiúirí ón MRF Daniel Rooney ar Bhóthar San Séamas ar an 26 Meán Fómhair 1972.
Sa chás is cáiliúla, ar an 13 Bealtaine 1972, lámhachadh agus maraíodh Patrick McVeigh, 44 bliain d'aois agus fear Caitliceach, agus gortaíodh ceathrar eile. Bhí siad ag comhrá le chéile ar an tsráid i gceantar Bhaile Andarsan in iarthar Bhéal Feiste. Scaoileadh leo ó gluaisteán a bhíothas a thiomáint tríd an gceantar ag an am agus chreid náisiúnaithe i gcónaí gur saighdiúirí nó gníomhairí eile na Breataine a bhí sa ghluaisteán.
Rud atá íorónta, bhí seal caite ag Patrick McVeigh é féin in Arm na Breataine.
Fiosrúcháin.
Chuir póilíní an Tuaiscirt tús le fiosrúchán nua faoi na hionsaithe lámhaigh i bhfianaise ar tháinig chun solais i gclár faisnéise an BBC sa bhliain 2013.
In 2024, is fearr déanach ná riamh, bhí sé fógartha ag an tSeirbhís Ionchúiseamh Poiblí sa Tuaisceart go raibh iarshaighdiúir in Arm na Breataine le cúiseamh i bhfear Caitliceach a dhúnmharú agus in iarracht a dhéanamh ceathrar eile a dhúnmharú i mBéal Feirste i 1972. "Saighdiúir F" atáthar a thabhairt ar an bhfear atá le cúiseamh ina dhúnmharú. Bhí Saighdiúir F,chomh maith le triúr eile dá ngairtear Saighdiúirí B, C agus D, le cúiseamh i mbeirt Chaitliceach eile a lámhach agus in iarracht a dhéanamh iad a dhúnmharú an lá sular dúnmharaíodh Patrick McVeigh.