Trelis/gawiki huggingface dataset:
Teocht fhliuchbholgáin. Is éard is teocht fhliuchbholgáin (TFB) ann ná an teocht a léitear le teirmiméadar atá clúdaithe in éadach, sáithithe in uisce ag teocht chomhthimpeallach, a gcuirtear aer thairis. Tugtar "teirmiméadar fliuchbholgáin" ar an ngléas seo. Ag bogthaise choibhneasta 100%, is ionann an teocht fhliuchbholgáin agus teocht an aeir (teocht an bholgáin thirim); ag bogthaise níos ísle tá an teocht fhliuchbholgáin níos ísle ná teocht an bholgáin thirim, mar gheall ar fhuarú galaithe.
Novgorod. Is é Veliky Novgorod (Rúisis: "Великий Новгород") príomhchathair Chúige Novgorod sa Rúis.
The Clancy Brothers. Thosaigh an grúpa cheol, The Clancy Brothers, nó na Deartháireacha Clancy (Tom, Paddy agus Liam), in éineacht le Tommy Makem ag seinm amhráin tíre na hÉireann le chéile sna i lár na 1950idí. 
Gairm.
Chuaigh muintir Clancy ar imirce chuig na Stáit Aontaithe sna luath-1950idí (Makem, an ceann deireannach, sa bhliain 1955)..
Tháinig an chéad albam, ' "The Rising of the Moon"' amach sa bhliain 1956. Ar dtús, bhíodh an ceathrar acu ag canadh le chéile, go hiondúil in armóin /i gcomhcheol, le giotár agus faoi dheireadh le tionlacan bainseó Tommy Makem.
Bhí an cóiriú agus an canadh níos cosúla le grúpaí Meiriceánacha ná le grúpaí traidisiúnta in Éirinn. Ach bhí tionchar nach beag acu ar na hamhránaithe tíre timpeall an ama seo. Nuair a bhog Bob Dylan go dtí Greenwich Village, Nua-Eabhrac, i dtús na seascaidí agus é ina fhear óg, bhí Dylan faoi gheasa ag The Clancy Brothers agus Tommy Makem.
Níor aontaigh go leor ceoltóirí traidisiúnta in Éirinn leis an gceol a bhí ar siúl ag muintir Clancy. Ach sna Stáit Aontaithe, bhí Bob Dylan agus amhránaithe tíre eile faoi gheasa ag éisteacht agus ag faire orthu. Sna 1960idí, bhí na Clancy Brothers agus Tommy Makem in ard a réime i Meiriceá.
In Éirinn, bhí athbheochan an cheoil traidisiúnta faoi lán tseoil. Sheinn Ciarán Mac Mathúna a gcuid amhrán ar an raidió náisiúnta agus d’éirigh na Clancy Brothers níos clúití in Éirinn.
De réir mar a chuaigh na 1960idí ar aghaidh, thosaigh grúpaí eile ag déanamh aithrise ar an stíl a bhí ag na deartháireacha Clancy.
Ceol.
Ba ar an amhránaíocht is mó a bhí an bhéim i gceol na ndeartháireacha Clancy agus Tommy Makem agus thug siad inspioráid do ghrúpaí cosúil leis na Dubliners, Na Furey Brothers agus Sweeney’s Men.
Tá roinnt dá n-amhráin ón albam ‘The Boys Won’t Leave The Girls Alone’ fós le cloisteáil, mar shampla, ‘I’ll Tell Me Ma’, ‘As I Roved Out’, 'Will You Go Lassie Go?' agus ‘The Old Woman From Wexford’.
AGM-114 Hellfire. Is diúracán aer go talamh é an AGM-114 Hellfire, a forbraíodh den chéad uair le haghaidh úsáid fhritharmúir, ach forbraíodh samhlacha níos déanaí le haghaidh bheachtbuillí drón i gcoinne cineálacha targaidí eile, agus baineadh úsáid astu i roinnt gníomhaíochtaí a bhfuil sé mar aidhm leo “ targaidí ardluacha a scrios”. Forbraíodh é ar dtús faoin ainm "Heliborne laser, fire-and-forget missile", rud a d'fhág gur tháinig an t-ainm "Hellfire" sa ghnáthchaint mar ainm foirmiúil an diúracáin ar deireadh thiar. Tá cumas ilmhisean, il-targaid aige agus is féidir é a sheoladh ó ardáin iomadúla aeir, farraige agus talún, lena n-áirítear an drón 'Predator'.
Speirsheabhac Seapánach. Is éan creiche é an speirsheabhac Seapánach ("Accipiter gularis") san fhine Accipitridae, a chuimsíonn go leor raptór laethúil eile cosúil le hiolair, clamháin agus cromáin. 
Póraíonn sé sa tSín, sa tSeapáin, sa Chóiré agus sa tSibéir; geimhríonn sé san Indinéis agus na hOileáin Fhilipíneacha, agus é ag éitilt tríd an gcuid eile den Áise Thoir Theas. Is éan de limistéir oscailte agus coillteach é.
Glasanas.  Is cineál fógraíochta nó margaíochta é glasanas (comhfhocal atá múnlaithe ar "ceilteanas"), ar a dtugtar "snas glas", ina n-úsáidtear caidreamh poiblí glas agus margaíocht ghlas go mealltach, chun a chur ina luí ar an bpobal go bhfuil táirgí, aidhmeanna agus beartais na heagraíochta neamhdhíobhálach don chomhshaol. Is minic a dhéanann cuideachtaí a ghlacann le straitéisí cumarsáide glasa d'aon ghnó é sin a dhéanamh chun iad féin a scaradh ó na teipeanna comhshaoil atá acu féin nó ag a soláthróirí.
Caidreamh poiblí. Is éard atá i gceist le caidreamh poiblí (CP) ná an cleachtas maidir le faisnéis a bhainistiú agus a scaipeadh ó dhuine aonair nó ó eagraíocht (amhail gnó, gníomhaireacht rialtais, nó eagraíocht neamhbhrabúis) don phobal chun tionchar a imirt ar a n-aireachtáil phoiblí. Tá difríocht idir caidreamh poiblí (CP) agus poiblíocht sa mhéid is go ndéantar an CP a rialú go hinmheánach, ach nach bhfuil an phoiblíocht á rialú agus ní chuireann páirtithe seachtracha léi.
Jemma Dolan. Is polaiteoir de chuid Shinn Féin í Jemma Dolan (). Is as Béal Leice, Contae Fhear Manach í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í d'Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas, ó 2017 ar aghaidh .
Tom Elliott. Is iarshaighdiúir agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Thomas Beatty Elliott (). Rugadh ar 11 Nollaig 1963 in Inis Ceithleann é. Is ball agus iarcheannaire de Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas, ó 2003 go 2015 agus 2022 ar aghaidh . Ba Theachta Parlaiminte é d'Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas, ó 2015 go 2017.
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Anne. Tá beirt pháistí acu. Is ball den Ord Oráisteach, na Printísigh agus "The Royal Black Preceptory" é.
Liomfóma T-cheall. Is foirm annamh de liomfóma ailseach é an liomfóma T-cheall a théann i bhfeidhm ar T-chealla. Tagann liomfóma go príomha as iomadú neamhrialaithe T-cheall agus is féidir leis a bheith ailseach.
Déantar an liomfóma T-cheall a chatagóiriú faoi Liomfóma Neamh-Hodgkin (LNH) agus is ionann é agus níos lú ná 15% de na galair Neamh-Hodgkin go léir sa chatagóir. Is minic a dhéantar liomfómaí T-chealla a chatagóiriú bunaithe ar a bpatrúin fáis, ceachtar acu; ionsaitheach (ag fás go tapa) nó leasc (ag fás go mall). Cé nach bhfuil cúis an ghalair seo cinntitheach, tá baint aige le fachtóirí riosca agus víris éagsúla cosúil le víreas Epstein Barr (EBV) agus víreas leoicéime T-chealla Daonna-1 (HTLV1).
Trevor Joyce. File Éireannach as Baile Átha Cliath ó dhúchas is ea Trevor Joyce (rugadh 26 October 1947).
Is comh-bhunaitheoir é den New Writers' Press (NWP) sa bhliain 1967 agus bun-eagarthóir ar "The Lace Curtain; A Magazine of Poetry and Criticism" de chuid an NWP sa bhliain 1968.. Is comh-bhunaitheoir é fosta den bhFeis bhliantiúil SoundEye Festival a eagraítear i gcathair Chorcaí.
Ceapadh Joyce ina Chomhalta ar Cuairt Filíochta Judith E. Wilson in Ollscoil Cambridge sa bhliain acadúil 2009/10. Bhí cónaitheachtaí aige ag Cill Rialaig, Contae Chiarraí, agus ag Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
Beatha.
Rugadh agus tógadh Joyce idir Sráid Mhuire i gcathair Átha Cliath agus sa Ghaeltacht sa Ghaillimh, áit dhúchais a chlainne. Is sin-sean-uncailí leis iad Patrick Weston Joyce agus Robert Dwyer Joyce. 
Rinne sé Fealsúnacht agus Béarla ag Coláiste na hOllscoile, BÁC. Go luath sna 1980í, bhí léachtaí i mBaile Átha Cliath agus Oxford á reáchtáil aige faoi fhilíocht Chlaisiceach na Síne. Sa bhliain, bhog sé go Corcaigh, áit a rinne sé Eolaíocht Matamaiticiúil ag Coláiste na hOllscoile, Corcaigh. Tá cónaí air sa chathair anois.
Ayman al-Zawahiri. Ceannaire na heagraíochta sceimhlitheoireachta al-Qaeda, ab ea Ayman al-Zawahir (10 Meitheamh 1951 - 31 Iúil 2022). Bhí baint mhór aige le 9/11, na hionsaithe sceimhlitheoireachta sna Stáit Aontaithe ar an 11 Meán Fómhair 2001 ar maraíodh beagnach 3,000 duine dá mbarr. Bhí sé ar dhuine de na daoine a bhí freagrach as na hionsaithe buamála ar ambasáidí na Stát Aontaithe sa Chéinia agus sa Tansáin i 1998 agus ar long Mheiriceánach in Éimin in 2000.
Beatha.
Máinlia de bhunadh na hÉigipte ab ea Ayman al-Zawahiri. 
Bhí Zawahiri ar troigh gan tuairisc ó 2001. Bhí luach $25 milliún á thairiscint ag na Meiriceánaigh i ndíol ar fhaisnéis ina leith.
Maraíodh bin Laden sa bhliain 2012. Bhí Ayman al-Zawahiri i mbun Al-Qaeda idir 2012-2022. Bhíothas riamh den tuairim go raibh sé ag cur faoi san Afganastáin nó sa Phacastáin. É sin ainneoin gur gheall an Talaban sa bhliain 2021 nach dtabharfaidís tearmann san Afganastáin do lucht al-Qaeda feasta choíche.
Feallmharú.
Ar 31 Iúil 2022, mharaigh na Meiriceánaigh Ayman al-Zawahiri, san Afganastáin (71 bliain d'aois ag an am). Scaoileadh dhá dhiúracán leis ó dhrón agus é ina sheasamh ar bhalcóin a árais chónaithe i bpríomhchathair na hAfganastáine Cabúl. Bhí daoine muinteartha le Zawahiri san áras cónaithe ag an am ach nár maraíodh ná nár leonadh aon duine acu mar gheall ar an ionsaí.
Robert Dwyer Joyce. File, scríbhneoir agus ceoleolaí traidisiúnta ba ea Robert Dwyer Joyce (1830–1883). 
Patrick Weston Joyce ba ea a dheartháir.
I measc a chuid saothar, tá a leanas:
Deborah Erskine. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Deborah Erskine (née Armstrong, ). Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í d'Fhear Manach agus Tír Eoghain Theas, ó 2021 ar aghaidh.
Saol pearsanta.
Phós sé Robert Erskine ar 31 Deireadh Fómhair 2019.
Odonata. Ord feithidí eitilte is ea Odonata a chuimsíonn na snáthaidí móra agus na béchuileanna. Cosúil le formhór na bhfeithidí eitilte eile (cuileoga, ciaróga, Lepidoptera, agus Hymenoptera), tháinig siad chun cinn go luath sa Ré Mhéiseasóch. Ní chuirtear a gcuid fréamhshamhlacha, snáthaidí móra an Charbónmhaire, 325 MYA, san Odonata a thuilleadh ach áirítear iad sa Protodonata nó sa Meganisoptera.
James Nowlan. Bhí James Nowlan (nó Séamus Ó Nualláin, 1862  – Meitheamh 1924) ina uachtarán ar Chumann Lúthchleas Gael ó 1901 go 1921 agus is é an duine a chaith an tréimhse is faide sa bpost sin riamh. B'ionadaí de chuid Shinn Féin agus ball de Chonradh na Gaeilge é freisin.  In 2009, chuir an "Sunday Tribune" Nowlan ar a liosta de na 125 duine is mó tionchair i stair Chumann Lúthchleas Gael.
Luathshaol.
Rugadh Nowlan i Mainistir Eimhín, Contae Chill Dara sa bhliain 1862 agus, de réir taifid sa séipéal áitiúil, baisteadh i bhFéarach na mBó, Mainistir Eimhín é ar 25 Bealtaine 1862. Bhí a athair, Patrick Nowlan, ina bhall luath de Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann agus ina chara le James Stephens. Cúipéir ó chathair Chill Chainnigh ab ea an t-athair, agus d'fhéadfadh sé gur bhog sé ó Chill Chainnigh chun post a thógáil le Cassidy’s Whisky i Mainistir Eimhín. D'fhoghlaim James Nowlan an chúipéireacht freisin.
Saol oibre.
Bhí Nowlan ina bhall de Chonradh na Gaeilge agus ina ghníomhaí ar son na Gaeilge ar feadh a shaoil. Thacaigh sé le Sinn Féin ó bunaíodh an páirtí sa bhliain 1905. Sa bhliain 1898, toghadh é ina bhardasach ar Bhardas Chill Chainnigh. D’úsáid sé a chuid ama sa phost sin chun Cumann Lúthchleas Gael a chur chun cinn, eagraíocht réasúnta nua ag an am a bunaíodh 14 bliana roimhe sin. Ba é an chéad chathaoirleach ar Chomhairle Laighean CLG, ó 1900. Toghadh é ina uachtarán ar CLG ag an gComhdháil Náisiúnta i Meán Fómhair 1901, post a bheadh aige ar feadh fiche bliain, fós an tréimhse is faide a bhí aon duine sa bpost sin. Le linn a uachtaránachta, rinne sé iarracht an eagraíocht a chur ar chosán níos poblachtánaí. 
Tar éis Éirí Amach na Cásca, ghabh na Briotanaigh Nowlan i mBealtaine 1916, agus rinneadh imtheorannú gan triail air in Frongoch na Breataine Bige. I mí Lúnasa na bliana sin, scaoileadh saor é agus lean sé ar aghaidh lena dhualgais CLG agus Shinn Féin. Thacaigh sé go poiblí leis an IRA le linn Chogadh na Saoirse sna 1920idí. 
Ag Comhdháil CLG sa bhliain 1921, d’éirigh Nowlan as an uachtaránacht, agus ceapadh é ina Uachtarán Oinigh ar an gcumann ar feadh a shaoil — an t-aon duine ar tugadh an onóir sin dó.
Bás agus oidhreacht.
Fuair Nowlan bás i Meitheamh 1924.  Athainmníodh Páirc Uí Nualláin, staidiam CLG ina áit dúchais i gCill Chainnigh, ina onóir trí bliana ina dhiaidh sin.  Cuireadh i reilig Ghlas Naíon é. Ní raibh cloch chinn ar a uaigh go dtí 2013 nuair a chuir CLG cros Cheilteach in airde. I mí Mheán Fómhair 2016, nocht CLG corn nua darb ainm Corn Uí Nualláin le bronnadh ar sheaimpíní iomána na hÉireann faoi-21.
Patrick Manson. Ba dhochtúir Albanach é Sir Patrick Manson GCMG FRS (3 Deireadh Fómhair 1844 – 9 Aibreán 1922) a rinne fionnachtana tábhachtacha sa tseadeolaíocht, agus ba bhunaitheoir réimse na míochaine trópaicí é. Bhain sé céim mháistreachta le Máinliacht, Dochtúireacht le Leigheas agus Dochtúireacht Dlí amach ó Ollscoil Obar Dheathain. Thrasnaigh a ghairmréim leighis thar an Téaváin, an tSín, Hong Cong, agus Londain. Fuair sé amach gur féidir an fhioláiriáis a tharchur trí mhuiscítí. Is é seo bunús na míochaine trópaicí nua-aimseartha, agus cuireadh an buafhocal '"Athair an Leighis Thrópaicigh" lena ainm. Bhain a fhionnachtain go díreach leis an teoiric muiscíte-maláire, a bheadh ​​mar bhunús leis an mhaláireolaíocht. Sa deireadh bhí sé ina chéad Uachtarán ar an "Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene". Bhunaigh sé an "Hong Kong College of Medicine for Chinese" (a rinneadh ina chuid d'Ollscoil Hong Cong ina dhiaidh sin) agus an "London School of Hygiene and Tropical_Medicine". 
Ionfhabhtaíodh Manson leis an ghúta le linn a sheirbhíse sa tSín. Chuaigh a riocht athfhillteach in olcas le haois. Fuair sé bás sa bhliain 1922.
Niall Mac Giolla Bhrighde. Feirmeoir, file, údar, agus scríbhneoir amhrán as Faiche Mhór, An Craoslach, Dún na nGall ab ea Niall Mac Giolla Bhrighde (1861–1942). Bhain sé clú agus cáil amach freisin as agóid a rinne sé in aghaidh fíneála a gearradh air as a ainm a bheith scríofa i nGaeilge ar a chairt ghnó.
Feirmeoir agus file.
Chaith Mac Giolla Bhrighde a shaol ar fad sa sráidbhaile beag Faiche Mhór. Bhí sé ina chónaí ar bhunchnoc de chuid na Mucaise, agus shaothraigh a chuid mar fheirmeoir agus mar fhile. D’fhoilsigh sé leabhar filíochta sa bhliain 1905 darbh ainm "Blatha Fraoich". Bhí aithne mhaith ar dhánta agus ar amhráin Mhic Giolla Bhrighde (i mBéarla agus i nGaeilge) ar fud na hÉireann, mar shampla “Mo Chró Beag ag Bun Chnoc a' Tighe”, “An Cleamhnas Gaedhealach”, “Ag smaointeadh ar an am a bhí”, agus “An t-Sean Bhean Bhocht”.
Cás cúirte cáiliúil.
Feirmeoireacht an cheird a bhí ag Mac Giolla Bhrighde, agus bhí de dhualgas ar aon duine a raibh cairt ghnó aige ainm an úinéir a thaispeáint i mBéarla ar an gcairt. Tráthnóna 11 Márta 1905, agus é ag filleadh abhaile ó Aonach Dhún Fionnachaidh, baile beag in aice láimhe, stop agus cheistigh garda Sasanach Mac Giolla Bhrighde mar gheall ar scríbhneoireacht ‘dholéite’ (Gaeilge) a bheith ar a chairt asail: “N. MAC GIOLLA ḂRIĠDE FIOḊ-MÓR"”" Gearradh fíneáil scilling amháin air as an gcoir seo. Cara de chuid Mhic Giolla Bhrighde agus comhfhile, Andrew Mac Intyre, a rinne an comhartha. Dhiúltaigh Niall an fhíneáil a íoc, agus chosain sé é féin sa chúirt ghearr i nDún Fionnachaidh. Chaill sé an cás, agus gearradh scilling breise air tar éis dó diúltú a íoc. 
Tháinig scéal Mhic Bhrighde roimh Chonradh na Gaeilge agus rinne siad iarracht cuidiú leis. Nuair a chonaic duine de bhallraíocht an Chonartha, an t-aturnae Pádraig Mac Piarais, go raibh deis aige neamhspleáchas na hÉireann a chur chun cinn, dúirt sé go gcosnódh sé Mac Giolla Bhrighde ar bhonn "pro bono". Tugadh an t-achomharc os comhair Chúirt Bhinse an Rí i mBaile Átha Cliath. Ba é seo an t-aon uair riamh a bhí an Piarsach i gcúirt dlí mar abhcóide. Cailleadh an cás, ach spreag sé an Piarsach ina obair mar ghníomhaí polaitíochta agus spreag sé feachtas náisiúnta chun polasaithe rialtas na Breataine i dtreo na Gaeilge a athrú. Scríobh an Piarsach faoi chinneadh na cúirte ina cholún i nuachtán Chonradh na "Gaeilge", "An Claidheamh Soluis" ar 27 Meitheamh 1905: "...it was in effect decided that Irish is a foreign language on the same level with Yiddish." Mhol sé do mhuintir na hÉireann an Ghaeilge a chur chun cinn mar chuid den náisiúnachas Éireannach.
Jarama Valley (amhrán). Is amhrán ó Dhara Poblacht na Spáinne é Jarama Valley ar a dtugtar El Valle del Jarama freisin. Ag tagairt do Chath Jarama a tharla i rith Chogadh Cathartha na Spáinne, úsáideann an t-amhrán an fonn "Red River Valley".
Troideadh an cath ón 6 -27 Feabhra 1937, i ngleann abhann Río Jarama cúpla ciliméadar soir ó Mhaidrid. D'ionsaigh trúpaí d' Arm na hAfraice (Spáinis: "Ejército de África") de chuid an Ghinearáil Franco, suíomhanna a bhí i seilbh óglaigh gan taithí na mBriogáidí Idirnáisiúnta, go háirithe cathláin na Breataine agus na cathláin Dimitrov. Chríochnaigh sé i leamhsháinn, leis an dá thaobh trinsithe. Ag deireadh trí seachtaine, go háirithe tar éis frithionsaí ar áit a dtugtaí "Cnoc an Fhéinmharaithe ", bhí an líon báis ard. Chaill Cathlán na Breataine 225 dá 600 fear agus chaill Cathlán Lincoln 125 as 500.
Risteard de Hindeberg. Sagart, múinteoir, ceoltóir, bailitheoir ceoil, údar, agus gníomhaí ar son na Gaeilge ab ea Risteard de Hindeberg (nó Richard Henebry). Thug sé “Risteard de Hindeberg” air féin i nGaeilge toisc go ndúradh go raibh sé de shliocht an uasail Normannaigh Philip de Hynteberge (nó de Hindeberg), tiarna dhúiche na Rátha i gContae Átha Cliath sa bhliain 1250.
Rugadh ar 18 Meán Fómhair 1863 i mBarr Beithí, Port Lách, Contae Phort Láirge é, agus bhí Gaeilge aige ón gcliabhán. Fuair sé léann sagairt i gColáiste Eoin, Port Láirge agus i gColáiste Phádraig, Má Nuad. Oirníodh ina shagart é i gColáiste na Naomh Uile, Baile Átha Cliath, sa bhliain 1892, agus chaith sé tamall mar shagart i Sasana, ar dtús i ndeoise Salford, ansin in Whittington agus in Hulme. Rinne sé tuilleadh staidéir sa Ghearmáin in ollscoileanna Greifswald (le Rudolf Thurneysen) agus Freiburg (le Heinrich Zimmer). Scríobh sé tráchtas ar chanúint na nDéise, agus bronnadh céim dochtúireachta air. Deirtear gurbh é an chéad duine le Gaeilge ó dhúchas a rinne Ph.D. sa teangeolaíocht.
Sa bhliain 1898, ceapadh é in Ollúnacht na Gaeilge sa Léann Ceilteach in Ollscoil Chaitliceach Mheiriceá in Washington, D.C.; ba é Ord Ársa na nÉireannach a mhaoinigh an ollúnacht. Bhí an post sin aige ar feadh tamaill ghairid sular bhog sé go hOllscoil Berkeley i gCalifornia. Bhí sé ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge Mheiriceá. Bhí an eitinn air ar feadh a shaoil fhásta ar fad, agus theip ar a shláinte tar éis thart ar bhliain in Berkeley. Dá bharr sin, d’fhill sé ar Éirinn sa bhliain 1903 agus mhúin sé ar feadh tamaill i gColáiste Eoin. Tar éis bhunú Ollscoil na hÉireann sa bhliain 1908, ceapadh é ar an gcéad ollamh le Gaeilge i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh.
Chabhraigh sé le bunú an Choláiste Gaeilge i nGaeltacht na Rinne i 1909. Rinne sé go leor taifead de cheol Éireannach ar shorcóirí céarach freisin.
Fuair sé bás i ngar do Phort Lách ar 17 Márta 1916, agus cuireadh sa Charraig Bheag, Co. Phort Láirge é.
Neamhspleáchas na hAlban. D'fhéadfaí a áiteamh go bfhuil leasa Albanachs faoi ghannionadaíocht i Rialtas na Ríochta Aontaithe.
I Reifreann ar Neamhspleáchas na nAlban sa bhliain 2014, vótáil 55% den phobal in aghaidh an neamhspleáchais agus 45% ar a shon.
De bharr reifreann a reáchtáladh ar an 23 Meitheamh 2016 agus inar vótáil 51.9% díobh siúd a chaith vóta ann i bhfách le himeacht as an Aontas Eorpach, bhí rún ag rialtas na Breataine tús a chur le himeacht na tíre as an AE. Ach vótáil formhór mhuintir na hAlban i bhfabhar fanacht ann.
Sa bhliain 2021, d'imigh an Bhreatain as an Aontas Eorpach. Is ar an mbonn sin, a deir náisiúnaithe, is cóir ceist an neamhspleáchais a chur ar Albanaigh arís.
2022.
I mí Iúil 2022, dúirt Nicola Sturgeon (ina ceannaire ar Pháirtí Náisiúnta na hAlban chomh maith le bheith ina Céad-Aire) go raibh rún ag Rialtas na hAlban reifreann ar neamhspleáchas na tíre a reáchtáil ar an 19 Deireadh Fómhair 2023. Agus mura dtabharfadh Rialtas na Breataine cead an reifreann a reáchtáil, chuirfeadh sí an cheist faoi bhráid Chúirt Uachtarach na Breataine.
Ar 23 Samhain 2022, rialaigh Cúirt Uachtarach na Breataine nach bhfuil an ceart ag Parlaimint na hAlban reifreann eile ar neamhspleáchas na tíre a fhógairt gan cead ón Rialtas in Westminster. D’fhógair an Tiarna Robert Reed an cinneadh ar son na Cúirte agus dúirt sé gur cinneadh d’aon ghuth a bhí ann. Léirigh Céad-Aire na hAlban Nicola Sturgeon a díomá agus dúirt sí go mbeidh an chéad olltoghchán eile mar reifreann ar neamhspleáchas na hAlban.
I mí Lúnasa 2022, chuir Liz Truss i leith Nicola Sturgeon gur ag iarradh aird a tharraingt uirthi féin a bhí sí agus reifreann ar neamhspleáchas na hAlban á éileamh aici. Dhearbhaigh Truss nach dtabharfadh sí a beannacht do reifreann ar neamhspleáchas na hAlban.
2023.
Ní raibh Sturgeon ag cruthú go maith sna pobalbhreitheanna agus bhí an leibhéal tacaíochta do neamhspleáchas na hAlban ag meath chomh maith i dtús 2023. D'éirigh Sturgeon as a post mar Chéad-Aire ar 15 Feabhra 2023. Bhí Sturgeon faoi léigear ag an am maidir le leasuithe conspóideacha ar an reachtaíocht a bhaineann le aitheantas inscne. Buaileadh go dona an SNP leis, nuair a theip ar an bPáirtí bille trasinscneach a thabhairt isteach, bille a thabharfadh cead do dhaoine trasinscneacha a n-inscne a athrú gan gá le diagnóis shíciatrach.
Altram Tige Dá Medar. Scéal de chuid na Scéalta Miotaseolaíochta is ea Altram Tí Dhá Mheadar (Meán-Ghaeilge Altram Tige Dá Medar). Faightear an téacs i Leabhar Fhear Maí.
Seanmhiotas atá ann le hábhar Críostaí curtha isteach ann. Insítear conas a chuir Manannán mac Lir an ruaig ar na Tuatha Dé Danann sna síthe isteach, síthe amháin is Brú na Bóinne. Tarlaíonn fleadh sa bhrú eagraithe ag Elcmar agus tá ann agallamh idir Mhanannán agus Aonghas.
Tagann triúr ban áille ar altramas chuig Aonghas, Eithne ina measc.
I ndeireadh na dála, baisteann Naomh Pádraig Eithne.
Xéinea-thrasphlandú. Is éard is xéinea-thrasphlandú ("xenos -" ón nGréigis a chiallaíonn "eachtrannach" nó "aisteach" ), nó trasphlandú heitrealógach, ná trasphlandú ceall beo, fíochán nó orgán ó speiceas amháin go speiceas eile. Tugtar xéineanódaithe nó xéinea-trasphlandaithe ar chealla, fíocháin nó orgáin den sórt sin. Tá sé i gcodarsnacht le halla-thrasphlandú (ó neach aonair go neach eile den speiceas céanna), trasphlandú singiniteach nó isea-thrasphlandú (nóduithe trasphlandaithe idir dhá neach aonair atá comhionann go géiniteach den speiceas céanna) agus uaththrasphlandú (ó chuid amháin den chorp go cuid eile sa duine céanna).
Maya Widmaier-Picasso. Is iníon an phéintéira Spáinnigh Pablo Picasso agus Marie-Thérèse Walter í María de la Concepción “Maya” Widmaier-Picasso (a rugadh sa bhliain 1935 i Boulogne-Billancourt, an Fhrainc). Chaith sí cuid dá saol ag staidéar agus ag caomhnú oidhreacht a hathar.
Is í an dara duine de cheathrar clainne a hathar. Tá leathdheartháir amháin aici atá níos sine ná í, Paulo (1921–1975). Is í an damhsóir bailé Olga Khokhlova a mháthair agus is iad Bernard Ruiz-Picasso agus Marina Picasso a pháistí. Tá beirt dheartháir níos óige aici, Claude (a rugadh sa bhliain 1947) agus Paloma (a rugadh sa bhliain 1949). Is í an péintéir Françoise Gilot máthair Claude agus Paloma.
Phós sí Pierre Widmaier agus bhí triúr clainne aici: Olivier, Richard, agus Diana. Is staraí ealaíne í Diana Widmaier Picasso a bhíonn ag díriú ar shaothar a seanathair, Pablo Picasso.
Chum Pablo Picasso go leor pictiúir de Maya, an t-sraith is suntasach ná "Maya à la poupée." Sa bhliain 2017, chuir "Gagosian Gallery" an taispeántas "Picasso agus Maya: Father and Daughter" ar siúl i bPáras, arna choimeád ag Diana Widmaier Picasso. Ba é an chéad taispeántas a bhí dírithe ar phortráidí Picasso dá iníon is sine. Sa bhliain 2022, chuir "Museé Picasso Paris" taispeántas ar siúl darb ainm "Maya Ruiz-Picasso, Fille de Pablo" bunaithe ar a chuid saothair a ghabhann le Maya.
Muireann Ní Bhrolcháin. Staraí agus gníomhaí Éireannach ba ea Muireann Ní Bhrolcháin (15ú Bealtaine 1955 – 14ú Aibreán 2015).
Ba as Bóthar na Trá, Gaillimh í Ní Bhrolcháin ó dhúchas. Cillian Ó Brolcháin, ollamh le fisic ag Ollscoil na hÉireann, Gaillimh) ba ea a hathair. Mairéad Coughlan of Maigh Chromtha, Contae Chorcaí, múinteoir eolaíochta, ba ea a máthair.
Rinne Ní Bhrolcháin taighde stairiúil ar luathlitríocht na Gaeilge agus ar gineolaíocht, agus sin ar leith aici i mná Gaelacha. 
Bhí sochraid mhór uirthi, agus Uachtaráin na hÉireann, Mícheál D. Ó hUigínn, i láthair. Maireann a céile agus beirt iníonacha ina diaidh.