Trelis/gawiki huggingface dataset:
Iarmhairt Coriolis. San fhisic, is éard is éifeacht Coriolis ann ná an sraonadh dealraitheach ar réad luaileacha nuair a bhfeictear orthu ó fhráma tagartha rothlach. I bhfráma tagartha le rothlú deiseal, bíonn an sraonadh ar an taobh clé de ghluaisne an réada; agus i gceann le rothlú tuathalach, bíonn an sraonadh ar dheis. Nochtaíodh an slonn matamaiticiúil d'fhórsa Coriolis i bpáipéar sa bhliain 1835 scríofa ag an t-eolaí Francach Gaspard-Gustave Coriolis i ndáil le teoiric na rothaí uisce, agus freisin i cothromóidí taoide de chuid Pierre-Simon Laplace sa bhliain 1778. Go luath sa 20ú haois, d'úsáidtí an téarma "fórsa Coriolis" i dtaca le meitéareolaíocht.
Fórsa agus luasghéarú coibhneasta réada atá faoi ghluaisne i dtaca leis an Domhan, de réir féachadóra ar Domhan, a tharlaíonn de bharr rothlú an Domhain. 
Ainmnithe as an matamaiticeoir Francach Gustave Gaspard Coriolis (1792-1843). 
Gluaiseann ponc ar dhromchla an Domhain ag an meánchiorcal níos tapa ná 40 meigiméadar (milliún méadar) gach 24 uair. Maidir le ponc ag aon domhanleithead ó thuaidh nó ó dheas, mar a bhfuil an cúrsa imlíneach gach lá níos lú ná ag an meánchiorcal, is lú a luas. Ag na Moil, níl aon ghluaisne faoi phonc. 
Léiríonn gluaisne an aeir thar dhromchla an Domhain an iarmhairt seo. Nuair a ghluaiseann aer a bhí ag an meánchiorcal ar dtús ó thuaidh ar luas ard, bíonn sé ag gluaiseacht níos tapa ná dromchla an Domhain. Cuireann sé seo rothlú deisil faoin aer sa leathchruinne thuaidh, agus rothlú tuathail sa leathchruinne theas. Is mar an gcéanna do ghluaiseacht uisce.
Middelburg. Is í Middelburg príomhchathair na cúige Zeeland san Ísiltír. Tá sí suite i gceartlár an iar-oileáin Walcheren (ciallaíonn an logainm 'Middelburg' 'Caisleán an Láir'.) Le daonra de 40,600 duine, tá an chathair ar an gceann is lú de phríomhchathracha chúigí na tíre. Sa 16ú hAois, áfach, bhí Middelburg chomh tábhachtach le hAmsterdam. Tá a rian sin ar lár stairiúil na cathrach, a mheallann na céadta míle turasóir in aghaidh na bliana. Tá cáil ar leith ar choimpléasc na mainistreach lena túr ard 'Lange Jan' ('Seán Ard'.) Tá iarsmalann chúige Zeeland suite sa choimpléasc seo.
Aerbhuamáil.
Rinne aerfhórsa na Gearmáine aerbhuamáil ar Middelburg ar an 17 Bealtaine 1940. Fuair 22 duine bás sa ghníomh cogaidh seo agus scriosadh os cionn 600 foirgneamh ársa, túr cáiliúil an 'Lange Jan' ina measc. Thosaigh muintir na cathrach ar an atógáil le linn an chogaidh féin.
Turasóireacht.
Sa lá atá inniu ann, tá Middelburg ag brath go mór ar an turasóireacht. Tagann an cheathrú chuid de theacht isteach shiopaí na cathrach ó thurasóirí. Tarraingíonn go leor de mhuintir na Gearmáine ar an gcathair agus i rith an tsamhraidh is beag nach mó Gearmáinise a chloistear á labhairt ar shráideanna na cathrach ná Ísiltíris.
Sylvia (géineas). Is géineas d'éan pasaireach iad na ceolairí ("Sylvia"), agus is ball den fhine Sylviidae iad. Cuimsíonn an ghéinis seo 28 speiceas.
Síodeiteach. Is éan ceoil de chuid an leathsféir thuaidh é an síodeiteach. Is baill d'fhine na "Bombycillidae" iad. Liath/bán le heireaball dubh, cíor ar a cheann. Cinn aonaracha le barr saghas céiriúil ar chuid de chleití an sciatháin. Áitríonn sé talamh coille is garraithe, agus itheann caora is feithidí.
Valbaí sporearrach spéaclach. Ainmhí is ea an valbaí sporearrach spéaclach.
Gaspard-Gustave Coriolis. Eolaí, innealtóir meicniúil agus matamaiticeoir Francach ba ea Gaspard-Gustave de Coriolis nó Gustave Coriolis (21 Bealtaine, 1792 – 19 Meán Fómhair, 1843). Tá clú air toisc an obair a rinne sé i leith fórsaí forlíontaigh a aimsítear i bhfráma tagartha rothlach, agus glaodh an fórsa áirithe, Iarmhairt "Coriolis" ina dhiaidh. Ba é Coriolis an chéad duine leis an téarma "obair" a úsáid le cur síos a dhéanamh ar aistriú fuinneamh thar fad áirithe. 
Rugadh é i bPáras sa bhliain 1792. Sa bhliain 1816 bhí sé mar teagascóir ag an École Polytechnique. Rinne sé turgnaimh ansin ar frithchuimilt agus hiodrálaic. Sa bhliain 1829 d'fhoilsigh sé an leabhar, "Calcul de l'Effet des Machines" ("Áireamh ar Éifeacht na meaisíní"), ag déanamh cur síos ar an tslí gur féidir le earnáil na tionsclaíochta úsáid éifeachtach a fháil ó na meaisíní. I rith an tréimhse seo bhí an slonn, ½mv2, á úsáid níos mó agus glacadh leis an nasc idir é agus obair mheicniúil. 
Rinne Coriolis a lán oibre sna blianta seo ar na smaointe seo faoi fuinneamh cinéiteach a chuir i bhfeidhm le córais rothlaigh. . Scríobh sé páipéir sa bhliain 1835, "Sur les équations du mouvement relatif des systèmes de corps" ("Na cothromóidí gluaisne choibhneasta de córas corp"). Chuir an saothar seo síos ar ar aistriú fuinneamh i córais rothlaigh mar rotha-uisce. Rinne sé plé ar na fórsaí forlíontaigh a aimsítear i bhfráma tagartha rothlach agus roinn sé na fórsaí seo in dhá grúpaí. Is é Iarmhairt Coriolis an dara catagóir. Sa bhliain 1835 d'fhoilsigh sé saothar matamaiticiúil ar imbhualadh sféar: "Théorie Mathématique des Effets du Jeu de Billard".
Bhí Coriolis mar ollamh le meicnic ag an École Centrale des Arts et Manufactures sa bhliain 1829. Fuair sé bás sa bhliain 1843 ag aois 51 i bPáras.
Debian. Is córas oibriúcháin é Debian. Is bogearra saor é agus, mar sin, tá cead ag aon duine an cód a úsáid agus a athrú. Tá roinnt córas oibriúcháin eile bunaithe go hiomlán ar Debian, mar shampla Ubuntu agus Linux Mint
Clochrán. Is éan é an clochrán. Is baill d'fhine na Muscicapidae iad.
Crotach eanaigh. Is éan é an crotach eanaigh ("Numenius phaeopus") a phóraíonn sa leathsféar thuaidh ar thundra is móinteach Artach. Imircíonn sí go dtí cladaigh láibeacha is ghaineamhlacha sa leathsféar theas. An ceann stríocach. Itheann sí feithidí, caora is inveirteabraigh na gcladaí, portáin go háirithe. Ball d'fhine na Scolopacidae é.
Foillseacháin Inis Gleoire. Comhlacht foilsitheoireachta Éireannach as Béal Feirste ab ea Foillseacháin Inis Gleoire a d'fhoilsigh leabhair Ghaeilge. D'fhoilsigh an comhlacht aistriúcháin ar shaothair de chuid James Joyce; Dubliners, "Cinmhíol an chuilb mar óganach" agus Uiliséas.
Rudyard Kipling. Scríbhneoir Sasanach ab ea Joseph Rudyard Kipling (30 Nollaig 1865 - 18 Eanáir 1936) a bhfuil a scéalta cuimhnithe go príomha dá bharr cheiliúradh impiriúlachais na Breataine dá chuid, scéalta agus dánta de shaighdiúirí na Breataine san India, agus a scéalta le haghaidh páistí.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta ar Kipling sa bhliain 1907. 
Luathshaol.
Rugadh Kipling i Bombay (Mumbai), India do Alice Kipling (née MacDonald) agus John Lockwood Kipling. Chas an bheirt acu ag Loch Rudyard in Rudyard, Staffordshire, Sasana. Bhí siad chomh tógtha sin leis an áilleacht de chuid na háite gur thug siad an t-ainm féin dá mhac.
Seoladh Rudyard Kipling ar ais go dtí Sasana é agus é 5 bliana d'aois. 
Scríbhneoireacht.
Tháinig an clú is mó ar Kipling lena scríbhneoireacht ficsin:
Elizabeth Williams. B'ábhar amhráin í Elizabeth Williams, nó mar is fearr aithne uirthi 'Y Ferch o'r Sger', san amhrán cáiliúil 'Y Ferch o'r Sger (Gaeilge: An Cailín ó Sker)'.
Bhí cónaí uirthi sa Tŷ'r Sger (Gaeilge: Teach Sger), in aice le Cynffig, ar an gcósta idir Margam agus Porthcawl i Morgannwg. Deirtear gur thit sí i ngrá leis an gcruitire bocht, Thomas Evans, ach nach raibh muintir s'aicise sásta ligin di é a phósadh. Cuireadh iallach uirthi fear saibhir darb ainm Thomas Kirkhouse ó Gastell-ned a phósadh.
Cúpla bliain ina dhiaidh sin, chum Thomas Evans an t-amhrán "Y Ferch o'r Sger":
Ainmníodh an scoil 'Ysgol y Ferch o'r Sger', Corneli, Pen-y-bont ar Ogwr (sir) i gcuimhne uirthi.
Dlí Saileach. Is éard is an Dlí Saileach (Laidin: "Lex Salica") ann ná corpas de dhlí traidisiúnta na bhFranc Saileach a bhí códaithe le haghaidh rialú sna Meánaoiseanna le linn ré an Rí Clóbhis I sa 6ú haois. Cé go léiríonn an Dlí Saileach úsáid agus cleachtas an-ársa, seans gur tiomsaíodh an dlí ar dtús báire am éigin idir 507 agus 511.
Is é an dearbhphrionsabal is cáiliúla den dlí seo ná ceart céad-ghinteachta athairlíneach, an riail a chur cosc ar bhaineannach teacht i gcoróin nó i bhfíofa ó oidhreacht. Go deimhin, go minic, is téarma comhchiallach é an 'Dli Saileach' agus 'ceart céad-ghinteachta athairlíneach'. Ach síneann tábhacht an dlí Shailigh níos faide ná na rialacha oidhreachta, mar go bhfuil sinsearach réimdhíreach aige chuig an gcóras dlí in go leor áiteanna san Eoraip sa lá atá inniu .
Ted Danson. Is aisteoir Meiriceánach é Ted Danson a rugadh ar an 29 Nollaig 1947.
Naomh Aodhán Lindisfarne. Ba naomh é Aodhán Lindisfarne, easpag agus misinéir rialta.
Bhunaigh sé mainistir Lindisfarne ar chósta thoir thuaidh Shasana. I 635 ba iad manaigh Éireannacha as mainistir Í in Inse Ghall, faoi stiúir an easpaig Aodhán, a lean den chraobhscaoileadh nuair a bhunaigh siad mainistir Lindisfarne, ar oileán amuigh ó chósta Northumberland.
Saol.
Ba de shliocht Éireannach é Naomh Aodhán agus bhí sé ina mhanach de chomhthionól Oileán Í. 
Nuair a díbríodh Oswald, Rí Northumbria, as a ríocht tháinig sé ar lorg tearmainn i mainistir Oileán Í. Nuair a d’fhill sé abhaile chun dul arís i gcoróin, thug sé cuireadh do Naomh Aodhán teacht leis lena mhuintir a aisiompú chun an chreidimh. 
Lonnaigh Aodhán i Lindisfarne agus is ansin a bhí a lárionad misinéireachta. Le cuidiú an Rí, a bhí mar theangaire aige, d’éirigh go han-mhaith leis an misean. 
D’éag sé i Northumberland ar an 31 Lúnasa 651.
Omar Sharif. B'aisteoir Éigipteach é Omar Sharif, a rugadh faoin ainm "Michael Demitri Shalhoub" ar an 10 Aibreán 1932. Fuair sé bás ar an 10 Iúil 2015.
Skanderbeg. Ba laochra Albánach é George Kastrioti Skanderbeg (6 Bealtaine 1405 – 17 Eanáir 1468).
Muire Walsingham. Is teideal a thugtar ar an Maighdean Mhuire mar thoradh a taispeánadh in Walsingham, Norfolk sa bhliain 1061 í Muire Walsingham.
Dáiví. Ba rí é Dáiví (1040 R.Ch – 970 R.Ch).
Solamh. Ba rí é Solamh (1011 R.Ch – 931 R.Ch).
An Braon Broghach. Is é is brí leis an teilgean cainte an braon broghach ná an chéad bhraon poitín a thagann as an stil, is é sin, as an ngléas driogtha, nuair a bhítear ag déanamh poitín.
Gilphíb choiteann. Is éan í an ghilphíb nó an ghilphíb choiteann ("Sylvia communis"). Is baill d'fhine na Sylviidae iad.
Lacha rua. Is éan é an lacha rua. Is féidir leis an ainm seo tagairt a dhéanamh do rualacha ("Mareca penelope"). Is baill d'fhine na Anatidae iad.
Valbaí sporearrach corráin. Ainmhí ba ea an valbaí sporearrach corráin.
Buíóg. Is éan beag pasaireach í an bhuíóg ("Emberiza citrinella"). Is baill d'fhine na Emberizidae iad. Maireann sé an bhliain ar fad san Eoraip agus isteach in iarthar na Sibéire. Sa samhradh feictear na buíóga níos faide i lár na Sibéire, agus sa gheimhreadh san Áise Láir. Tugadh isteach é san Astráil agus sa Nua-Shéalainn freisin.
Ladhrán buí. Is éan é an ladhrán buí ("Tringa melanoleuca").
Gníomhartha na nAspal. Is Gníomhartha na nAspal an cúigiú leabhar sa Tiomna Nua.
Tiomna Nua. Is é an Tiomna Nua an dara cuid den Bhíobla Críostaí.
Herpesviridae. Is fine mhór iad na Herpesviridae ina mbíonn Aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) mar ábhar géiniteach acu agus ina n-úsáidtear ADN-spleách polaiméaráise ADN i gcomhair macasamhlaithe agus is cúis leo galair a thionscain in ainmhithe, lena n-áirítear daoine. 
Tagann ainm na fine ón bhfocal Sean-Ghréigise" herpin" ("téaltú"), a thagraíonn do na hionfhabhtuithe athfhillteacha folaithe, gnáththréith na víreas seo. Is féidir le "Herpesviridae" bheith freagrach as ionfhabhtuithe folaithe nó lísithe
Iomann na hEorpa. Is é Iomann na hEorpa iomann an Aontais Eorpaigh agus iomann Chomhairle na hEorpa. 
Is ionann a cheol agus gluaiseacht deiridh 9ú siansa Beethoven. Níl aon téacs oifigiúil ag an iomann, toisc nárbh fhéidir aontú a fháil faoi cén teanga ina mbeadh na focail. Dá bhrí sin, molann EEU/Aontas Esperanto na hEorpa go gcanfaí na focail thíos sa teanga neodrach Eorpach Esperanto, ionas nach dtabharfaí buntáiste nó míbhuntáiste do shaoránach ar bith, ach go mbeadh daoine ó gach cearn den Eoraip in ann canadh le chéile. Seo an téacs a scríobh iaruachtarán EEU, an tIodálach agus tacaí tréan na hEorpa Cónaidhme, Umberto Broccatelli. Tá aistriúcháin ar na focail ar fáil in 37 teanga, ina measc 23 teanga oifigiúil an Aontais Eorpaigh. Seo na focail in Esperanto, maille le haistriúchán go Gaeilge le Seán Ó Riain: 
&lt;poem&gt;
Kantu kune amikaro,
ni la ĝojon festas nur!
nek rivero nek montaro
plu landlimoj estas nun.
Ho Eŭropo, hejmo nia,
tro daŭradis la divid'!
Nun brilegu belo via,
ĉiu estas via id'.
Via flago kunfratigas
homojn post milita temp',
via leĝo nun kunigas
civitanojn en konsent'.
De l' Malnova Kontinento,
ĵus ekstaris la popol',
gvidas ĝin tre nova sento
kaj kuniga forta vol'.
Sub la ŝildo de la juro,
ni vivados en konkord',
tio estas nia ĵuro:
unu land' kaj unu sort'!
Jen ekzemplo por la mondo,
jen direkto, jen la voj':
tuthomara granda rondo,
en la paco, en la ĝoj' !
&lt;/poem&gt;
Aistriúchán go Gaeilge.
Ní lena chanadh, ach chun brí na bhfocal thuas a thabhairt.
Don Eoraip 
&lt;poem&gt;
Canaimis le chéile, a chairde, 
Móraimis an t-áthas, 
Ní habhainn ná sléibhte, 
Níl aon teorainn feasta. 
Ó, a Eoraip, baile dúinne, 
Rófhada a mhair an roinnt, 
Anois lonraíodh d’áilleachtsa 
Do shliochtsa is ea sinn uile. 
Tugann do bhratach le chéile, 
Mar bhráithre, daoine iarchogaidh, 
Anois aontaíonn do dhlíthe 
Saoránaigh le lánchead. 
Ar fud shean-mhór-roinn na hEorpa, 
Tá an pobal ar cois anois, 
Mothú nua á dtreorú uile 
Is tréantoil chun athaontú. 
Faoi sciath an dlí 
Mairfimidne i gcomhaontas, 
Sin an ní a mhionnaímidne 
Tír amháin, cinniúint amháin. 
Sin ár sampla don domhan uile, 
Sin an treo is sin an tslí, 
An cine daonna uile feasta 
Beo i síocháin is in áthas. 
&lt;/poem&gt;
Stair.
I 1972 ghlac Comhairle na hEorpa le ceol Beethoven mar iomann, agus i 1985 ghlac cinn stáit agus rialtais an Chomhphobail Eorpaigh (CE) leis mar iomann dóibh siúd freisin. Nuair a claochlaíodh an CE go hAE, deineadh iomann an AE de. Níl i gceist go gcuirfí Iomann na hEorpa in áit na n-iomann náisiúnta éagsúla, ach tá faoi comhluachanna na dtíortha Eorpacha a chur in iúl, go háirithe síocháin, saoirse, dlúthpháirtíocht agus prionsabal na haontachta san éagsúlacht. 
D'úsáid Beethoven focail Friedrich Schiller óna Óid don Áthas, ach níl aon bhaint acusan le hIomann na hEorpa.
2011. Bliain choitianta ab ea an bhliain 2011. (MMXI)
Láimhíneach. Is iasc é an láimhíneach. Is baill d'ord na Lophiiformes iad.
Naomh John Bosco. Bhí Eoin Bosco ("Giovanni Melchiorre Bosco"; 16 Lúnasa 1815 – 31 Eanáir 1888) ina shagart Caitliceach agus ina mhúinteoir san Iodáil sa 19ú haois. Ainmníodh mar naomh é sa 20ú haois. 
Saol.
Saolaíodh Naomh Eoin Bosco sa bhliain 1815 i dtuaisceart na hIodáile.  Cailleadh a athair nuair a bhí sé an-óg agus chabhraigh a mháthair go mór leis chun oideachas maith a fháil.  
Nuair a bhí sé ina shagart óg, agus é ag obair le páistí sráide sna ceantair is boichte de Torino, bhunaigh sé ionaid agus scoileanna chun aire a thabhairt dóibh. D'fhorbair sé córas oideachais bunaithe ar ghrá agus mheas. Roimhe sin, bhí méid áirithe den iallach sa smacht. Bhí sé mar aidhm aige go mbeadh an t-oideachas is fearr ag na leanaí seo agus bhí sé lách, cneasta leo i gcónaí.  
Oidhreacht.
Chun na haidhmeanna seo a chur i gcrích bhunaigh sé Ord na Salíseach (Salesians). Tá baill den ord san in áiteanna ar fud an domhain.  
Maíodh gur bhain eachtraí míorúilteacha agus físeanna lena shaol. Ainmníodh mar naomh é sa bhliain 1934.  Bhí grá ar leith aige do Mhuire faoin dteideal 'Muire Cúnamh na gCríostaithe'..
Gnú. Ainmhí is ea an gnú, dúchasach don Afraic Theas agus don Afraic Thoir. Tá dhá speiceas ann sa ghéineas "Connochaetes": an gnú earrbhán ("Connochaetes gnou") agus an gnú riabhach ("Connochaetes taurinus").
Patrick Süskind. Is scríbhneoir agus drámadóir Gearmánach é Patrick Süskind (a rugadh in Ambach, an Ghearmáin, 26 Márta 1949).
Ghnóthaigh sé céimeanna sa stair ó ollscoil München agus ollscoil Aix-en-Provence. An t-úrscéal is clúití leis ná "Das Parfum" (An Cumhrán) a bhain cáil dhomhanda amach, agus a aistríodh i ndaichead teangacha.
Caitheann Süskind saol ciúin socair. Is annamh a théann sé faoi agallamh agus ní minic a fheictear ag ócáidí poiblí é.
Saothar.
Rinneadh scannán de "Das Parfum" sa bhliain 2006.
Verdun. Is baile í Verdun (Gearmáinis mheánaoiseach :" Wirten", "Verdun-sur-Meuse" a hainm oifigiúil roimh 1970) atá suite i Roinn na Meuse (Fraincis:"Département de la Meuse" ), réigiúin na Lorráine, san Fhrainc thoir thuaidh.
Bhí Cath Verdun (Fraincis: "Bataille de Verdun") ar cheann de na cathanna is tábhachtaí i rith an Chéad Chogadh Domhanda.
Pete Postlethwaite. Aisteoir Sasanach ab ea Pete Postlethwaite, a rugadh ar an 7 Feabhra 1946 agus a fuair bás ar an 2 Eanáir 2011.
An Diftéire. Galar daonna is ea diftéire atá cúisithe ag an bachaillín Corynebacterium diphtheriae. Galar baictéarach tógálach a d'fhéadfadh cumhdach tiubh a chruthú sa tsrón, sa scórnach nó san aer-phíobán atá ann.
Bíonn na baictéir as a n‑éiríonn diftéire le fáil i mbéal, i scornach agus i srón duine atá ionfhabhtaithe. Is féidir na baictéir seo a chur ar aghaidh go daoine eile go héasca eile trí bhraonacha taise a scaipeadh le casacht nó le sraothanna. Uaireanta leanann deacrachtaí slogtha, giorra anála agus plúchadh as an diftéire. Is tinneas tromchúiseach é diftéire. 
Gheobhaidh duine amháin as gach 15, a bhfuil an diftéire orthu, bás dá bharr. Cruthaíonn an diftéire tocsain (nimh) chumhachtach a dhéanann dochar do bhaill agus d’fhíocháin an choirp. Uaireanta leanann aimhréidhe eile as sin, cosúil le pairilis, cliseadh croí nó bás.
Siomtóim.
De ghnáth, is é an chéad siomptóm ná scornach pianmhar agus deacracht slogtha. Tá siomptóim eile ann, cosúil le lagfhiabhras, masmas, caitheamh aníos, tinneas cinn agus buille croí tapa.
Baineann na haimhréidhe seo a leanas le diftéire:
Vacsaín do Dhiftéire.
Tá an vacsaín diftéire sábháilte.Maidir le daoine ar tugadh an vacsaín dóibh: deargaíonn agus atann an áit ar tugadh an t‑instealladh dóibh nó bíonn fiabhras ar dhuine amháin as gach deichniúr.Is annamh a bhíonn fo‑iarsmaí tromchúiseacha ag diftéire. 
Tugann an vacsaín cosaint do phaistí ar an tocsain as a n‑éiríonn siomptóim an tinnis, seachas cosaint ar na baictéir féin. Mar gheall ar go dtéann an vacsaín i gcion ar an tocsain, glaotar tocsóideach air. 
Tugann cúrsa iomlán den vacsaín seo cosaint mhaith do 95% de dhaoine. Is féidir leis na baictéir fanacht i scornach na ndaoine a bhfuil imdhíonadh faighte acu. Mar gheall air sin, cé go bhfuil siad féin imdhíonta, is féidir leo na baictéir a chur ar aghaidh go daoine nach bhfuil imdhíonadh acu, agus go leanaí óga.
Cosaint a fháil ar dhiftéire.
Is féidir cosaint a fháil ar dhiftéire trí vacsaíniú a fháil. Tugtar an vacsaín diftéire mar chuid den Chlár um Imdhíonadh do Leanaí, in éineacht leis an vacsaín diftéire, leis an vacsaín treacha, leis an vacsaín HiB, agus leis an vacsaín polaimiailítis dhíghníomhaithe. Deirtear go bhfuil sé fíorthábhachtach imdhíonadh a fháil i gcoinne na diftéire mar go bhfuil cásanna diftéire ag dul i méid timpeall na cruinne toisc go bhfuil an ráta imdhíonta ag titim.
Galar Carión. Galar daonna is ea Galar Carión atá cúisithe ag an mbaictéir Bartonella. Scaiptear ag cuileoga gainimh fuilshúiteacha é.
Ruachtach. Is galar ionfhabhtaíoch craicinn é ruachtach (nó erysipelas i mBéarla), mar thoradh ar chineálacha haemalaíocha an bhaictéir streipteacocas.
Tréithe.
Scaiptear an baictéar trí thadhall díreach ó dhuine go duine; Scaiptear é ó dhuine a bhfuil an ionfhabhtú acu go duine eile trí uirlisí máinliachta, coilm agus teagmháil. 
Téann an baictéar ansin isteach trí bhristí beaga sa chraiceann. Éiríonn an craiceann deargtha ata, cosúil ina chreatlach le craiceann flannbhuí; deargadh is at a tharlaíonn san aghaidh den chuid is mó .
Leathnaíonn an fhairsinge ionfhabhtaithe go tapa. Bíonn an t-othar an-tinn, le fiabhras ard. 
Leigheas.
Déantar an galar a chóireáil le peinicillin, 
Ainm.
"Erysipelas" is ainm dó as Gréigis, agus tugtar "Tine Naomh Antoine" air chomh maith.
Ainmneacha eile.
Bíonn sé ar mhuca chomh maith.
Fiabhras Lassa. Is galar daonna é an fiabhras Lassa atá cúisithe ag víreas. Scaiptear é ó fhual na gcreimirí go daoine agus ansin scaipeann sé ó dhuine go duine.
Lobhra. Is galar daonna é an lobhra atá cúisithe ag an mbachaillín "Mycobacterium Leprae". Scaiptear é ó dhuine go duine tar éis tréimhse fhada teagmhála. Tugtar Galar Hansen air chomh maith.
Dinnireacht aiméibeach. Is galar daonna é an dinnireacht aiméibeach. Is í an aiméibe "Enteramoeba histolytica" is cúis leis. Scaiptear é nuair a dhéanann duine bia nó fíoruisce a bhfuil an aiméibe ann a ionghabháil.
Dinnireacht bhachaillíneach. Is galar daonna é an dinnireacht bhachaillíneach. Cineál dinnireachta agus drochchineál sigeallóise é.
An Fhioláiriáis. Is galar daonna í An Fhioláiriáis agus is péisteanna néimeatóideacha fioláireacha is cúis leis. Scaiptear é trí chorrmhíolta agus iad ina veicteoirí do na "Filarioidea". Baineann an eilifintiáis leis an ngalar seo.
Colgiasc dall Afracach. Is iasc é an colgiasc dall Afracach ("Caecobarbus geertsii").
Cat mara an Atlantaigh. Is iasc é cat mara an Atlantaigh ("Anarhichas lupus"). Is baill d'fhine na Anarhichadidae iad.
Iasc torcánach. Grúpa mór d'éisc théagartha uisce úir is mara ar féidir leo séideadh amach le haer nó uisce go mbíonn siad beagnach sféarúil. Is baill d'fhine na Tetraodontidae iad. An-fhorleathan i bhfarraigí tanaí teo, os cionn sceireacha is leapacha féar mara. An cholainn spíonach go minic agus 4 fhiacail sna gialla, ag foirmiú goib cosúil le gob pearóide. Cuid de na horgáin is na fíocháin an-nimhiúil. Is sócamais éisc áirithe sa chlann seo sa tSeapáin, agus ullmhaíonn cócairí speisialta iad. Tugtar "iasc bolgach" orthu freisin.
Mion-dobhareach. Ainmhí is ea an mion-dobhareach ("Hexaprotodon liberiensis").
Srónbheannach dubh Afracach. Ainmhí is ea an srónbheannach dubh Afracach.
Srónbheannach bán. Ainmhí is ea an srónbheannach bán.
Moss Keane. B'imreoir rugbaí Éireannach é Moss Keane (27 Iúil 1948 – 5 Deireadh Fómhair 2010) ar fhoireann rugbaí na hÉireann agus le Leoin na Breataine is na hÉireann. D'éag sé in aois a 62 bliana.
Baibéasóis. Is éard is Baibéasóis ann ná galar seadánach daonna atá cosúil leis an maláire atá cúisithe ag Babesia.
Valbaí carraige. Ainmhí is ea an valbaí carraige.
Valbaí giorria ruadhonn. Ainmhí is ea an valbaí giorria ruadhonn.
Sípéir gallda. Is madadh clóis é an sípéir gallda.
Liopard sneachta. Ainmhí is ea an liopard sneachta ("Panthera uncia"). Tá cónaí air sna Himiléithe in iarthar na Síne. Is feoiliteoir é.
Dúil (Cnuasach gearrscéalta). Cnuasach gearrscéalta Gaeilge leis an scríbhneoir Éireannach Liam Ó Flaithearta é Dúil. Bailiúchán de scéalta a bhí foilsithe aige roimhe sin in irisí éagsúla as Béarla atá ann, den chuid is mó.
Foilsíodh an chéad eagrán sa bhliain 1953 agus an dara heagrán sa bhliain 2004. Ba é "Dúil" an chéad leabhar a scríobh an Flaitheartach ina theanga dhúchais. Scríobh sé "Dúil" nuair a bhí sé i mbarr a mhaitheasa mar scríbhneoir.
Liopardchat Bheangál. Is cat é liopardchat Bheangál.
Liopard marmarach. Ainmhí is ea an liopard marmarach.
Leamhan liopardach. Is feithid é an leamhan liopardach ("Zeuzera biebingeri"). Ball d'ord na Lepidoptera atá ann, agus uaireanta áirítear mar fospeiceas de "Z. pyrina" é.
Siorc liopaird. Is iasc é an siorc liopaird a aimsítear in aigéin an domhain.
Conradh Meerssen. Ba chonradh críochdheighilte é Conradh Meerseen de chuid na hImpireachta Cairilínsí. Shínigh beirt mhac marthanach an Impire Lughaigh Cráifeach, Lughaidh Gearmánach ón Ríocht Oir-Fhrancach agus Séarlas Maol ón Ríocht Iar-Fhrancach é ar an 8 Lúnasa sa bhliain 870. De thoradh ar an chonartha rinneadh Lotharingia, iar-ríocht an Rí Lothair II, a bhfuair bás sa bhliain roimhe. Chuaigh Conradh Meerssen i bhfeidhm in ionad Chonradh Verdun (843), a scoilt críocha na hImpireachta Cairilínsí i dtrí ríocht, idir garmhic Shéarlais Mhóir, tríd an chuid ó thuaidh den Ríocht Mheánach a shín ó na sléibhte Jura san Eilvéis (mar atá inniu ann) go dtí an Mhuir Thuaidh - Lotharingia - idir an Ríocht san iarthar agus san oirthear. Ag an am seo, bhí cuid mhór de chósta na Freaslainne faoi smacht na Lochlannach agus dá bhrí sin ní raibh ach ‘deighilt ar pháipéar’ i gceist anseo.