Trelis/gawiki huggingface dataset:
EOECNA. Is gníomhaireacht speisialta de chuid na Náisiún Aontaithe a bunaíodh sa bhliain 1945 é Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (EOECNA). 
Bunaíodh é faoi Chairt na Náisiún Aontaithe le haghaidh comhoibriú idirnáisiúnta i réimsí oideachasúla, eolaíochta, agus cultúrtha a chur chun cinn. 
Tá 193 ballstát agus 6 ball comhlacha ag UNESCO sa bhliain 2020. D'éirigh SAM as sa bhliain 1984.
Suíomhanna.
Tá oifigí ag UNESCO i go leor suíomhanna timpeall an domhain. Tá a ceanncheathrú lonnaithe i bPáras na Fraince.
Gradaim.
Clár Idirnáisiúnta Chuimhne an Domhain.
Bunaíodh an Clár Idirnáisiúnta Chuimhne an Domhain UNESCO i 1992 le haitheantas a thabhairt d’oidhreacht dhoiciméadach a measann saineolaithe a bheith de “shuntas den scoth” do chultúr an domhain. Bhunaigh UNESCO clár "Cuimhne an Domhain" i 1992 chomh maith chun caomhnú a dhéanamh ar ábhar luachmhar oidhreachta a bhí i mbaol de bharr na cogaíochta agus an tsuaite sóisialta nó de bharr easpa acmhainní.
2011ˑ Cuireadh an Leabhar Cheanannais le Clár Cuimhne an Domhain UNESCO.
2018ː Cuireadh Cnuasach Bhéaloideas Éireann le Clár Cuimhne an Domhain UNESCO. Tá an cnuasach béaloidis le háireamh ar chlár UNESCO mar gheall ar a “thábhacht dhomhanda” agus “an luach domhanda thar na bearta don chultúr”.
Sa bhliain 2017, bhí stádas UNESCO á lorg don Ghàidhlig, do chultúr Gaelach na hAlban agus do na h-Eileanan Siar. Ach ní bhfuair siad é (fós).
Oidhreacht Chultúrtha Dholáimhsithe.
I mí na Nollag 2015 dhaingnigh Éire Coinbhinsiún 2003 UNESCO maidir le Caomhnú na hOidhreachta Cultúrtha Doláimhsithe. Tagraíonn oidhreacht chultúrtha dholáimhsithe ‘do na cleachtais, léirithe, nathanna, eolas, scileanna - chomh maith leis na hionstraimí, réada, déantáin agus spásanna cultúrtha lena gcois - a aithníonn pobail, grúpaí agus, i roinnt cásanna, daoine aonair mar chuid dá n-oidhreacht chultúrtha.
Ghlac UNESCO le cluiche na hiománaíochta, píobaireacht uilleann agus cláirseoireacht na hÉireann, mar chuid d’Oidhreacht Chultúrtha Dholáimhsithe an Chine Dhaonna.
Coileach (stoidiaca). Is é an coileach ceann amháin den dá ainmhí déag atá le feiceáil sa tStoidiaca Síneach.
Biarritz Olympique. Is club rugbaí Bascach é Biarritz Olympique Pays Basque (BOPB) a imríonn a chuid cluichí baile in Parc des Sports Aguiléra i Biarritz, in iardheisceart na Fraince i dTír na mBascach.
Uaireanta imríonn Biarritz sa Staid Anoeta in Donostia-San Sebastián, mar is é an Anoeta an staid is gaire don bhaile ar féidir cluichí móra a imirt ann.
Staid Anoeta. Tá Staid Anoeta suite i gcathair Donostia-San Sebastián i nGuipúzcoa Thír na mBascach. Imríonn club sacair Real Sociedad ann. Tá raon lúthchleasaíochta mórthimpeall ar an bpáirc imeartha. Imríonn an club rugbaí Biarritz Olympique ann freisin.
Real Sociedad de Fútbol. Is club peile Bascach é Real Sociedad de Fútbol a imríonn i Staid Anoeta i gcathair Donostia-San Sebastián in Guipúzcoa i dTír na mBascach. Tar éis 40 bliain a chaitheamh sa Primera División de España chaill sé a stádas ar lá deireanach an tséasúir an 17 Meitheamh 2007.
Yasuo Fukuda. Is polaiteoir Seapánach é Yasuo Fukuda (福田 康夫 Fukuda Yasuo). Ba cheannaire an Pháirtí Liobrálaigh Daonlathaigh Seapánaigh agus príomhaire na Seapáine é. Is mac le hiar-phríomhaire Seapánach eile é, Takeo Fukuda, an chéad páiste le hiar-phríomhaire a bhain an post céanna amach.
Lá Fhéile Bríde. Ceiliúrtar Lá Fhéile Bríde "agus" an fhéile réamh-Chríostaí Imbolc ar an chéad lá de mhí Feabhra.
Is é an 1 Feabhra tús an earraigh san fhéilire Éireannach. Téann an fhéile Earraigh siar na mílte bliain agus is ceann de phríomhfhéile na nGael. Is léir ón meascán de thraidisiúin atá ceangailte leis an lá go mbaineann cuid acu leis an aimsir réamh-Chríostaí agus cuid eile leis an aimsir Chríostaí. Ach díríonn siad araon ar theacht an earraigh agus ar an bhfás úrnua sa dúlra.
Miotaseolaíocht na gCeilteach.
Ba bhandia ag na Ceiltigh í Bríd nó Brigit. Bhí bandia tábhachtach ag na Ceiltigh fadó darbh ainm Brigantia (An Té Ceannasach). Breathnaíodh ar an mbandia Bríd mar mháthair ar gach rud agus bhí baint aici leis an talamh, leis an aer, le tine agus le huisce. Bhí torthúlacht, breith clainne agus bainne ag baint léi freisin. Is dócha gur in ómós don bhandia sin a bhíodh Imbolg á cheiliúradh. 
Féile an bhleachtanais, féile thús an earraigh agus féile an dóchais atá ann. Thugtaí aitheantas don bheatha nua i lusanna agus sna ainmhithe agus a braitheadh i ngach neach beo. Ba chomhartha dóchais an fás nua san Earrach tar éis do gach rud a bheith sioctha síos go dorcha rúnda faoi smúit an gheimhridh. 
Imbolc.
Níl na saineolaithe cinnte faoi bhunús na féile seo ná faoin ainm Imbolc (ach b'fhéidir go bhfuil baint aige le focal ársa a chiallaíonn ‘bainne’). 
Críostaíocht.
Rinne na Críostaithe naomh de Brigantia, Naomh Bríd nó Brighid agus choinnigh an naomh sin a lán de na tréithe a bhí aici mar bhandia roimhe sin. Tugtar Lá Fhéile Bríde ar an fhéile s’aici atá ar an chéad lá de Mhí Feabhra – Féile Imbolg na SeanCheilteach.Ceaptar gur ar an 1 Feabhra a fuair Naomh Bríd bás agus mar sin déantar ceiliúradh uirthi ar an lá seo inniu. Is í Bríd éarlamh baineann na hÉireann. Tugtar "Bríd Naofa" agus "Banríon na nGael" uirthi i measc Críostaithe na hÉireann. Ach is sine Bríd ná an Chríostaíocht féin. 
Nósanna.
Oíche Bhríde.
Téann na paistí thart ó theach go teach, ag casadh ceoil &amp; faigheann siad airgead ó fhear an tí,agus bíonn na cailíní ag imeacht le Brídeog in onóir do Bhríd.,
Lá fhéile Bríde.
Is beag duine in Éirinn nach bhfaca ceann de na crosa beaga gleoite a dhéantar as giolcacha (luachair), ar a dtugtar Cros Bhrídenó crosóg Bhríde. Is ar Lá Fhéile Bríde a dhéantar iad de ghnáth. Crochtar sa teach iad chun muintir an tí a chosaint ó thinte agus ó olc. Creidtear go gcosnóidh an chros seo muintir an tí go ceann bliana má chrochtar os cionn an dorais í.
Lá saoire bainc.
Reáchtálann lá saoire bainc in ómós do Naomh Bríd ar an gcéad Luan de mhí Feabhra (ó 2023 ar aghaidh). Is é an t-aon lá saoire bainc amháin atá ann in Éirinn chun comóradh a dhéanamh ar bhean, agus seans ann ról na mban i stair na hÉireann a chéiliúradh.
Rannta.
Tá rannta agus paidreacha ann go bhfuil bainteach le Naomh Bríd. 
Rann:.
Ó lá le Bríde amach 
bíonn na héin ag déanamh nead,
bíonn na caoire ag breith na n-uan, 
is an lá ag dul i bhfad.
Lá saoire poiblí.
Ó 2023 ar aghaidh, is lá saoire poiblí é Lá Fhéile Bríde in Éirinn, ar an Luan is gaire don fhéile.
Dlí Godwin. Is ionann Dlí Godwin (nó Riail Godwin ar Chomparáidí le Naitsithe) agus nath a chruthaigh Mike Godwin sa bhliain 1990. Deir an dlí seo:
Luaitear Dlí Godwin go minic i ndíospóireachtaí idirlín mar rabhadh, le cur i gcoinne reitric ghríosaitheach nó comparáidí áiféiseacha.
Ní dhéanann an riail seo aon bhreithiúnas ar oiriúnacht na tagartha nó na comparáide ar leith le Hitler nó leis na Naitsithe, ach dearbhaíonn sí gur mó an dóchúlacht go bhfuil a leithéid le teacht. Is ar an mbunús go mbeadh a leithéid de chomparáid oiriúnach i gcásanna áirithe, go mba cheart ró-úsáid na gcomparáidí le Naitsithe agus Hitler a sheachaint, mar go maolaíonn siad éifeacht comparáide dlisteanaí, dar le Godwin. 
Cé gur ceapadh Dlí Godwin ar dtús le haghaidh na ndíospóireachtaí ar Usenet newsgroup, tá an dlí á lua anois le haghaidh díospóireacht shnáithithe ar bith ar líne: liostaí ríomhphoist, cláir teachtaireachtaí, seomraí cainte agus le déanaí, ar shnáitheanna ráiteas ar bhlaganna agus leathanaigh cainte vicí.
Samplaí agus úsáid.
Tá traidisiún ann i go leor de na grúpaí nuachta agus i bhfóraim díospóireachta idirlín, go bhfuil deireadh na feide bainte amach ag an snáithe chomh luath is a dhéantar a leithéid de chomparáid agus go bhfuil an argóint "caillte" ar an bpointe boise ag an duine a luaigh na Naitsithe. Tugtar Dlí Godwin ar a leithéid de phrionsabal go minic. Is tuairim choitianta í gur drochbhéas é a leithéid de chomparáid a dhéanamh d'fhonn deireadh a chur leis an díospóireacht. 
Ach is féidir mí-úsáid a bhaint as Dlí Godwin, mar ábhar seachráin nó cur i gcéill, a dhéanann iarracht argóint an chomhraic chéile a léiriú mar áibhéil, go háirithe má tá na comparáidí atá á ndéanamh don argóint, oiriúnach don chás. Mhaígh alt san irisleabhar "Reason", go mbíonn mí-úsáid á baint as Dlí Godwin chun a bheith ag magadh faoi chomparáidí a bhfuil fiúntas leo go minic.
Gort na Saileán (Down by the Salley Gardens). Is amhrán traidisiúnta Éireannach é Gort na Saileán (Béarla: "Down by the Salley Gardens"), le W. B. Yeats. Aistrithe thíos ag Seán Mac Aindreasa, Béal Feirste.
Liricí.
Gaeilge.
Is thíos i nGort na Saileán
sea casadh dom mo rún
Ba luath a cos ar féar ann
is ba luaineach a leagan siúil
Sé dúirt sí liom bheith suaimhneach
mar a fhásann duilliúr is bláth
Ach bhí mise óg is uaibhreach
is níor éist mé le guth mo ghrá.
Is thíos cois abhann go déanamh
sea sheas mé le mo ghrá
Gualainn ar ghualainn le chéile
is leag sí orm lámh
Sé dúirt sí liom bheith suaimhneach
mar a fhásann féar aníos
Ach bhí mise óg is uaibhreach
'stá na deora anois mo chloí
Is thíos i nGort na Saileán
sea casadh dom mo rún...
Béarla.
Down by the salley gardens my love and I did meet; 
She passed the salley gardens with little snow-white feet.
She bid me take love easy, as the leaves grow on the tree;
But I, being young and foolish, with her would not agree.
In a field by the river my love and I did stand,
And on my leaning shoulder she laid her snow-white hand. 
She bid me take life easy, as the grass grows on the weirs;
But I was young and foolish, and now am full of tears.
Réamhstair. Sainíonn an téarma réamhstair an tréimhse ama ag tosú le teacht i láthair an chéad duine daonna agus dar críoch le haireagán na scríbhneoireachta. Toisc nach ann do dhoiciméid scríofa gur féidir linn a úsáid chun staidéar a dhéanamh ar a mhodhanna maireachtála, úsáidtear iarsmaí nó taisí daoine. Samplaí: corp an duine féin, uirlisí fiaigh, pictiúir, deilbh, srl.
B'é an seandálaí Paul Tournal a chum an téarma "Ante-historique" i dtosach báire, agus é ag déanamh cur síos ar na pluaiseanna a d'aimsigh sé i ndeisceart na Fraince.
Deirtear gur thosaigh an stair leis an chéad scríbhinn a bhfuil eolas againn air, as an Mheaspatáim, beagáinín roimh 3000 RC. 
Tá an tréimhse seo an-leathan agus roinntear é go traidisiúnta i dtrí aimsir neamhchothrom:
Cultúr Hallstatt. Ba é Cultúr Hallstatt an tríú tréimhse den Iarannaois. Ainmníodh é as pobal in Ostair an lae inniu inár thángthas ar bhailiúchán mór de dhéantáin Cheilteacha. Baineann formhór na ndéantán seo leis an tréimhse idir an 7ú is an 5ú haois RC. Fuarthas na déantáin as uaigheanna ina raibh daoine curtha.
Ardrí na hÉireann. Teideal ríogach Éireannach é Ardrí na hÉireann (Sean-Ghaeilge "Ard rí Érenn"), a thugtaí ar na ríthe a bhíodh i réim i dTeamhair na Ríthe, idir seanscéalach agus stairiúil.
Cé gur mhaígh na ríthe úd go raibh ceannas acu ar Éirinn ar fad, ní rialtaí Éire riamh mar stáit aonadach. Smaoiníodh ar an Ardríocht mar ard-tiarna ag fheidhmiú ardfhlaithis ar ríochtaí neamhspleácha. Tá easpa bhunús de réir dlí don Ardrí, ámh, san Fhéineachas
Liosta d'Ardríthe.
Cuireann Litríocht Éireannach na meánaoise agus luath-nua-aimseartha sraith leanúnach Ard-Ríthe i leith, ag síneadh na mílte bliain siar. Creideann scoláirí anois gur tógán bréagstairiúil den 8ú haois AD i Ré na Lochlannach é líon na ríthe seo, slánaonad polaitiúil samhlaithe siar i bhfad nár tháinig i bhfeidhm go dtí Mael Seachlainn I.
Sláine mac Deala na bhFear Bolg ba ea an chéad Ard-Rí de réir na hannála, agus Ruairí Ó Conchúir an tArdrí deireanach roimh ionsaí na Normannach ar Éirinn.
Idir Brian Bóramha agus Ruairí Ó Conchúir, faightear Ardríthe 'go bhfreasúra'. Tá sé molta ag F.J. Byrne gur cumadóireacht é an smaoineamh seo d'Aodh Mac Criomhthainn, abb Thír Dhá Ghlas le linn an 12ú haois, chun tacú le héileamh Dhiarmada mhic Mhaoil na mBó na Laigean, nach bhfaightear taifeadta i n-annála comhaimseartha, maraon le huaillmhian phatrún Aodha, Diarmaid Mac Muchadha."
Héaradatas. Staraí Sean-Ghréagach ab ea Héaradatas (Gréigis: Ἡρόδοτος Ἁλικαρνᾱσσεύς Hērodotos Halikarnāsseus) (c. 484 - 425 RC). Thug Cicearó "athair na staraíochta" air. Tháinig sé chun saoil i Halacarnasas (inniu, Bodrum sa Tuirc). Chaith sé seal ina chónaí ar oileán Samos. Thaistil sé timpeall na Meánmhara chuig an Éigipt, an Áise Bheag, an Bhablóin agus an Ghréig, agus é ag bualadh le daoine ó chultúir éagsúla. Chuaigh sé go dtí an Aithin in aois a sheacht mbliana déag is fiche, agus é ag tarraingt go maith le Peiricléas agus dlúthchara leis, Sophocles. I ndeireadh na dála chuir sé faoi i Thourioi, deisceart na hIodáile, áit a bhfuair sé bás. Bhí suim aige sna cogaí idir na Gréagaigh is na "barbaroi", is é sin, na "neamh-Ghréagaigh". Bhí an-suim aige sna trioblóidí a bhíodh ann san am idir an t-oirthear (na Peirsigh) agus an t-iarthar (na Gréagaigh), ag iarraidh míniú a thabhairt ar bhua na nGréagach i gCath Mharatóin sa bhliain 490 RC. Ba thaighdeoir é a scríobh tuarascálacha de réir na breathnóireachta a rinne sé féin, chomh maith le hagallaimh a chuir sé ar dhaoine, le scéalta agus le cuntais a tháinig ó pheann scríbhneoirí eile. Chaith sé na blianta ag cur le chéile cuntas cuimsitheach ar ar tugadh an t-ainm "Historiai" (= ‘Fiosrúcháin’).
Ó bhí sé ar na chéad daoine a rinne iarracht cuntas eolaíoch a thabhairt ar na laethanta a bhí, go bhfios dúinn, is é an leasainm atá air inniu ná "athair na staraíochta". Cé go bhfuil amhras ann faoi chruinneas a chuid foinsí, tá cáil air mar cheannródaí ag baint feidhme as modhanna na heolaíochta le taifead beacht barainneach a choinneáil ar chúrsaí is ar imeachtaí na staire.
1ú haois RC. 1ú haois RC.
Is í an an chéad aois RC an aois a mhair ó 100 RC go dtí 1 RC. 
Ní bhaintear úsáid as an náid sa nodaireacht RC/AD.
Forbhreathnú.
Céim ar chéim tháinig na stáit neamhspleácha deireanacha timpeall na Meánmhara faoi riail na Róimhe.
Cath Mharatóin. Ba é Cath Mharatóin an chéad chath ina raibh an bua ag na Gréagaigh ar na Peirsigh. Rinne arm an rí Dáirias I ionradh ar an nGréig sa bhliain 490 RC ach chloígh hoiplítigh na hAithne iad ar mhachaire Mharatóin. Thug an bua seo misneach do na Gréagaigh. Tá an chuid is mó dár n-eolas faoin gcath bunaithe ar chuntas an staraí Heireadótas. Scríobh an file Aescaileas nár theastaigh uaidh ach go gcuimhneofaí air ach mar dhuine a throid in aghaidh na bPeirseach i measc na gcoisithe i gCath Mharatóin.
Jlloyd Samuel. B'imreoir sacair é Jlloyd Samuel (ar 29 Márta 1981 a rugadh é). D'imir sé faoi láthair do Esteghlal Tehran FC san Iráin. D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. ó 2007 go 2011 agus le hAston Villa i Sasana roimhe sin. Rugadh é in San Fernando in Tríonóid agus Tobága. Fuair sé bás ar an 15 Bealtaine 2018.
Heiðar Helguson. Is imreoir sacair é Heiðar Helguson (r.22 Lúnasa, 1977). Imríonn sé faoi láthair le Bolton Wanderers F.C. D'imir sé le þróttur agus Lillestrom roimhe sin. D'imir sé le Watford ó 1999 go 2005. D'imir sé le Fulham ó 2005 go 2007.
Christian Wilhelmsson. Is imreoir sacair é Christian Wilhelmsson. Imríonn sé faoi láthair do Al-Hilal. D'imir sé cheana le Bolton Wanderers F.C.. Rugadh i Malmö, An tSualainn é.
Gérald Cid. Is iarpheileadóir sacair Francach é Gérald Cid. Rugadh é ar 17 Feabhra 1983 in Talence na Fraince. D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. agus Nice. D'éirigh sé as an imirt ar an 16 Iúil 2010.
Danny Guthrie. Is imreoir sacair é Danny Guthrie. Imríonn sé faoi láthair le Newcastle United.
D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. agus Liverpool Football Club.
Mikel Alonso. Is imreoir sacair é Mikel Alonso. Imríonn sé faoi láthair le CD Tenerife. 
Is as Tolosa Thír na mBascach é. Iar-imreoir sacair proifisiúnta é a athair, Periko Alonso. D'imir Mikel le Real Sociedad ar dtús. Thug sé seal ar iasacht le Numancia, agus seal eile le Bolton Wanderers F.C. i Sasana. 
Tá baint ag a dheartháireacha Xabi Alonso agus Jon leis an sacar proifisiúnta. Is imreoir proifisiúnta é Xabi, agus is réiteoir é Jon.
Gavin McCann. Is imreoir sacair é Gavin McCann (10 Eanáir 1978 a rugadh é). Tháinig sé chun saoil i mBlackpool i Lancashire. Imríonn sé faoi láthair le Bolton Wanderers F.C. D'imir sé le hAston Villa i Sasana ó 2003 go 2007 roimhe sin.
Ricardo Vaz Té. Is imreoir sacair é Ricardo Vaz Té. Imríonn sé faoi láthair le Panionios. D'imir sé cheana le Bolton Wanderers F.C..
Blerim Džemaili. Is imreoir sacair é Blerim Džemaili. Imríonn sé faoi láthair le Napoli (ar iasacht le Parma).
Daniel Braaten. Is imreoir sacair é Daniel Braaten. Imríonn sé faoi láthair le Toulouse. D'imir sé le Bolton Wanderers roimhe sin.
Ľubomír Michalík. Is imreoir sacair é Ľubomír Michalík. Imríonn sé faoi láthair le Leeds United. D'imir sé le Bolton Wanderers F.C. roimhe sin.
Andy O'Brien. Is peileadóir sacair Éireannach é Andy O'Brien. Imríonn sé faoi láthair le Vancouver Whitecaps FC. D'imir sé cheana le Bolton Wanderers F.C. agus dá thír, Poblacht na hÉireann.
James Sinclair. Is imreoir sacair é James Sinclair (rugadh 22 Deireadh Fómhair 1987). Imríonn sé faoi láthair do Bolton Wanderers F.C.
Johann Smith. Is peileadóir sacair é Johann Smith. Imríonn sé faoi láthair do Bolton Wanderers F.C.
Bolton. Is baile í Bolton i mórcheantar Mhanchain i Sasana. Tá sí suite 10 míle siar ó thuaidh ó Mhanchain. Ba bhaile mhuilinn í a bhíodh go mór chun cinn sa tionscal teicstíle sa 19ú haois. Is é Bolton Wanderers F.C. an club sacair áitiúil a imríonn sa bPríomhshraith Shasanach sa staid Reebok. Bhí 139,403 duine ina gcónaí i mBolton i 2001.
CLG Chontae Dhún na nGall. Is é atá i gceist le CLG Chontae Dhún na nGall ná an eagraíocht a reachtálaíonn na cluichí Gaelacha a imrítear i gContae Dhún na nGall faoi cheannas Chumann Lúthchleas Gael. Is iad iománaíocht, peil Ghaelach, cluiche corr, liathróid láimhe agus camógaíocht na cluichí a imrítear ann. 
Peil Ghaelach.
Foireann.
Scuad in aghaidh Tír Eoghain, 2019 Craobhchomórtas Sinsear na hÉireann sa Pheil, Meitheamh 8ú, 2019
Sliotar. Is é an sliotar an liathróid a bhaintear úsáid as i gcluiche corr agus iomáint. Fadó, rinneadh as cré-umha, téad nó gruaig é. Anois, déantar le leathar agus corc é.
Montalegre. Sráidbhaile i dtuaisceart na Portaingéile is ea Montalegre. An bhrí atá ag ainm an bhaile seo ná 'sliabh sona'. Bhí 1,800 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2011.
Cónaíonn Carlos Filipe ann.
Ceol damhsa leictreonach. Thosaigh ceol damhsa leictreonach (nó EDM "Electronic dance music") i rith na n-ochtóidí nuair a thosaigh grúpaí ceol agus amhránaithe ag úsáid sintéiseoirí, meaisíní drumadóireachta agus seichamhór. Shíolraigh sí ó cheol dioscó na seachtóidí, agus faoi láthair is seánra leathan ceol í le iliomad fo-sheánraí. Ba ea "Kraftwerk" an chéad grúpa a chum ceol damhsa leictreonach. Bhain siad úsáid as ríomhairí agus teicneolaíocht don chéad uair. Bhí tionchar mór acu ar an seánra iomlán. Tháinig fás mór sna hochtóidí le cabhair ríomhairí pearsanta.
Halla an Chontae (Corcaigh). Is foirgneamh cosanta é Halla an Chontae i gContae Chorcaí. Tá sé 67 méadar in airde agus is é an foirgneamh is airde i bPoblacht na hÉireann
Tá sé suite ar Bhóthair Charraig Ruacháin, sa chathair. Osclaíodh é i 1968. Tá ceanncheathrú riaracháin chomhairle contae Chorcaí suite ann. B’é Pádraig MacSweeney an ailtire.
Tá bialann thuas staighre agus tá radharcanna lánléargais le feiceáil den chathair agus a purláin.
Rinneadh nuamhaisiú ar an bhfoirgneamh idir 2002 agus Iúil 2006.
Béalgrád. Is í Béalgrád príomhchathair na Seirbia agus an chathair is mó sa tír chéanna. Tá sí lonnaithe ar chumar na habhainn Sava agus Danóibe. Is í an chiall atá ag a hainm ná Cathair Bhán. Tá níos mó ná 1.6 milliún daoine ann agus tá thart at 3 milliún sa cheantar iomláin uirbeach. Tá sí mar cheann de na cathracha is mó i lár na hEorpa.
Thart ar an 6ú mílaois bhí an cultúr réamhstairiúil is mó san Eoraip, Vinča, ag forbairt san áit. Níos déanaí bhí Thraco-Dacians ina chónaí sa réigiún agus i ndiaidh 279 RC, thóg na Ceiltigh an chathair agus glao siad Singidūn air. Ghabh na Rómhánaigh an áit i rith réimeas Augustus, agus tugadh cearta cathrach dó i lár na dara haoise. Lonnaigh na Slavaigh é sna 520í, athraigh riall na cathrach cúpla uair idir na Francaigh, Biosántaigh agus Ungáraigh ach sa 13ú haois thóg an Rí Seirbiach, Stephen Dragutin (1282–1316), é mar phríomhchathair a ríocht. Sa bhliain 1521 ghabh na hOtamánaigh Béalgrád. Thóg na Habsurgaigh é roinnt uaire i rith na cogaidh leis na hOtamánaigh agus scriosadh chuid mhaith den chathair. Sa bhliain 1841 bhí Béalgrád arís mar phríomhchathair Seirbia. D'fhán tuaisceart Bhéalgrád mar dún faire na Habsburgaigh go dtí an bhliain 1918. Agus í mar suíomh straitéiseach, throideadh ina leith i measc 115 cogaidh agus scroiseadh í 44 huaire. Bhí Béalgrád mar phríomhchathair an Iúgslaiv ón bhliain 1918 go dtí a lánscor deiridh sa bhliain 2006.
Tá stádas áirithe riaracháin ag Béalgrád i riarú na tíre. Roinntear an t-achar uirbeach i 17 bardais, comhairle áitiúil ag gach ceann acu. Tógann sí 3.6% de achar na tíre agus 22.5% de daonra na tíre ina gcónaí sa chathair.
Tíreolas.
Tá Béalgrád lonnaithe 116.75 méadar os cionn leibhéal na farraige agus suíonn sé ar chumar na Danóibe agus Sava. Suíonn craoí stairiúil na cathrach, Kalemegdan, ar bhruach dheis an dá abhainn. Ón 19ú haois, tá an chathair ag forbairt ó dheas agus soir; i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, tógadh Novi Beograd (Béalgrád Nua) ar bhruach clé na habhainn Sava, ag ceangal Béalgrád le Zemun. Tá an chathair tar éis fás agus comhphobail bheag mar Krnjača agus Borča a áireamh. Tá achar lár na cathrach 360 ciliméadar cearnaithe, ach leis an achar uirbeach tá 3,223 km2 aige. Tríd an stair, bhí Béalgrád ag scaradh an Iarthar ón Oirthear.
Ó bhruach dheis na Sava, tá lár na cathrach dronnlach. Isé Cnoc Torlak ag 303 m an point is airde i mBéalgrád. Ó dheas na cathrach tá sliabh Avala (511 m) agus Kosmaj (628 m). Ar taobh eile na haibhneacha tá an talamh plánach don chuid is mó.
Aeráid.
Is í raon na meán-theocht mhíosúil a bhíonn ag Béalgrád ná 0.4 °C i mí Eanáir go 21.8 °C i mí Iúil, leis an meán bliana ag 12.2 °C. Tá 31 laethanta sa bhliain ina mbíonn an teocht os cionn 30 °C, agus 95 laethanta ina mbíonn an teocht os cionn 25 °C. Faigheann Béalgrád 680 milliméadar deascadh sa bhliain. Bíonn 2,025 uaireanta cloig aige ina mbíonn an ngriain ag spalpadh. Go hoifigiúil is é an teocht is airde a bhí acu riamh i mBéalgrád ná +43.6 °C, ar an 24 Iúil 2007, agus an teocht is isle a bhí acu ná −26.2 °C ar an 10 Eanáir 1893.
Baile Átha Í. Tá Baile Átha Í (Béarla: Athy) suite san iardheisceart de chontae Chill Dara. Tá an baile suite san áit a dtagann an Bhearú agus an Chanáil Ríoga le chéile.
Xibe. Dream eitneach sa tSín is ea na Xibe (leaganacha eile den ainm céanna iad "Xibo" agus "Sibe"). Tá cónaí ar chuid acu i Xinjiang (Sinkiang) in Iarthar na Síne agus sa Mhancúir in oirthuaisceart na Síne. Is as an Manchúir do shinsir na Xibe i Xinjiang, ach sa bhliain 1764, d'aistrigh Impire na Síne go dtí Xinjiang iad le go mbeadh daoine iontaofa aige in aice le teorainn thiar na hImpireachta a chosaint. 
Na Xibe (agus na Manchúraigh) a bhfuil cónaí orthu sa Mhanchúir féin, is í an tSínis chaighdeánach a labhraíonn siad. Tá an teanga Xibe beo i Zinjiang, áfach, agus í ó dhúchas ag 40,000 duine. Canúint Manchúirise atá ann go bunúsach, agus baintear úsáid as an aibítir Mhanchúrach le hí a scríobh, cé go bhfuil na Xibe tar éis an aibítir a leasú le go mbeadh sí níos oiriúnaí d'fhuaimeanna na canúna. 
Tá na Xibe ar ceann de na grúpaí eitneacha a bhfuil aitheantas oifigiúil na n-údarás acu sa tSín. Mar sin, is féidir an teanga a fhoghlaim agus a staidéar in aon scoil traenála amháin i gceantar féinrialaitheach Yili.