Trelis/gawiki huggingface dataset:
Michael Logue.  
Príomháidh na hÉireann Uile agus cairdinéal ba ea Michael Logue (1 Deireadh Fómhair 1840 – 19 Samhain 1924). 
Cheap an Pápa Leo XIII ina Ardeaspag ar Dheoise Ard Mhacha agus Éarlamh na hÉireann Uile sa bhliain 1887 mar comharbha ar an Easpag. Eisean a bhí ina chomharba ar Ardeaspag Daniel MacGettigan. Rinneadh Cairdinéal de ar 19 Eanáir 1893.
D’éag Logue in Ara Coeli, teach cónaithe Easpag Ard Macha taobh leis an Ardeaglais, ar 19 Samhain 1924 in aois 84 dó.
Polaitíocht.
Bhí an Cairdinéal go láidir in aghaidh na gluaiseachta poblachtaí.
Sa bhliain 1916, nuair a bhí Éirí Amach na Cásca críochnaithe, chuir Logue teileagram chuig Leo XIII ag rá ‘Ar an dea-uair, tá an t-éirí amach thart. Ghéill na ceannaircigh gan choiníoll. Tá súil agam go mbeidh an tsíocháin i réim arís’. Thug sé sin pléisiúr don Phápa. Chorraigh na heachtraí Leo XIII agus d’ordaigh sé do Logue agus na heaspaig a rá le daoine a bheith dílis do Shasana. 
Sa bhliain 1921, ba é an Logue a bhí mar uachtarán ar Chros Bhán na hÉireann.
Gaeilge.
As Cill Mhic nÉanáin"," Contae Dhún na nGall, bhí Gaeilge ag Logue. Ar an 7 Bealtaine 1899, thug sé an Aitheasc ag an tríú Oireachtas ar siúl, san Rotunda i Seomraí an Chonnradh agus i dTeach an Árd Mhéara i mBaile Átha Cliath.
Tharraing Logue conspóid. Bhí an tAthair Ó hIceadha an-dian ar easpaig Chaitliceacha na hÉireann. D’ionsaigh sé Logue agus baill eile den chliarlathas agus thug sé ‘worthless faction’ agus ‘authors of squalid and foolish apostasy’ orthu.
Glynis Johns. Iar-aisteoir, rinceoir, ceoltóir agus amhránaí Briotanach ab ea Glynis Margaret Payne Johns (5 Deireadh Fómhair 1923 - 4 Eanáir 2024). Rugadh i Pretoria na hAfraice Theas í. Bhí gairm bheatha ag Johns thar níos mó ná seasca bliain. Le linn an ama seo, bhí sí le feiceáil i níos mó ná 60 scannán agus 30 dráma. Ba iníon í don aisteoir Mervyn Johns.
Baile Dhollainn. Is baile suite i gContae an Dúin é Baile Dhollainn ().
Achd na Croitearachd (1886). Is dlí de chuid Pharlaimint na Ríochta Aontaithe é Achd na Croitearachd (1886) nó Achd Chroitearachd (Alba) 1886 ("Béarla":"Crofters Holdings (Scotland) Act 1886") atá i bhfeidhm go dtí an lá atá inniu ann. Chruthaigh an t-acht seo sainmhínithe dlíthiúla do na téarmaí 'paróiste crochtóireachta' agus 'crochtóir'. Don chéad uair, fuair na crochtóirí daingneacht tionachta ar a gcuid talún agus mar sin chuir an t-acht seo deireadh le Fuadach na nGael. Ar go leor bealaí, múnlaíodh an tAcht ar Achtanna Talún na hÉireann 1870 agus 1881 den chuid is mó.
Boighreán. Is éard is boighreán nó "baighreán" ann ná coirce a chuirtear ar maos in uisce nó go dtagann dath bán ar an uisce. Uaireanta fágtar é go mbíonn blas géar air. D'úsáidtí é nuair a bhíodh bainne gann. Is cosúil go dtugtaí do dhaoine i dtithe na mbocht é le linn an Ghorta Mhóir. Tá cineálacha éagsúla bia tar éis teacht chun cinn ó shin a dtugtar an t-ainm céanna orthu. "Làgan" a thugtar ar leagan na hAlban.
Uimhreacha Laidine. Is iad na huimhreacha Laidine na focail a úsáidtear chun uimhreacha laistigh den teanga Laidineach a chur in iúl. Tá siad bunaithe go bunúsach ar a sinsir Próta-Ind-Eorpais, agus na bunuimhreacha Laidineacha atá le fáil den chuid is mó sna teangacha Rómánsacha. San Seandacht agus le linn na Meánaoise ba ghnách leo uimhreacha Rómhánacha a léiriú i scríbhinn.
Úsáidtear fréamhacha uimhriúla Laidine go minic sa Bhéarla an lae inniu, go háirithe in ainmneacha uimhreacha móra..
Forbhreathnú.
Bhí roinnt tacar focal sa Laidin a úsáideadh chun críocha éagsúla. Taispeántar cuid de na tacair sin sna táblaí thíos..
Bunuimhreacha.
Is iad na bunuimhreacha na gnáthuimhreacha a úsáidtear chun gnáth-ainmfhocail a chomhaireamh(' a haon ', 'dó ',' trí 'agus mar sin de)::Is féidir an cónasc et idir uimhreacha a fhágáil ar lár: . Ní úsáidtear et nuair atá níos mó ná dhá fhocal in uimhir chomhshuite: . Is féidir ord na bhfocal sna huimhreacha ó 21 go 99 a inbhéartú: . Ainmnítear uimhreacha dar críoch 8 nó 9 ar mhodh dealaithe de ghnáth: . Féadfaidh uimhreacha teacht roimh nó i ndiaidh a n-ainmfhocail
Tá formhór na n-uimhreacha do-athraitheach agus ní athraíonn siad a gcuid deirí:
Mar sin féin, athraíonn na huimhreacha 1, 2, 3, agus 200, 300, srl. a deirí le haghaidh inscne agus tuiseal gramadaí. Díochlaontar ‘a haon’ cosúil le forainm agus tá ginideach aige (nó ) agus tabharthach :
Tá foirmeacha firinscneacha, baininscneacha agus neodracha ag na chéad trí uimhir agus díochlaontar iad go hiomlán mar seo a leanas (cliceáil ar GL nó Wh chun an tábla a athrú go dtí an t-ord Meiriceánach mar a fhaightear in Gildersleeve agus Lodge, nó Wheelock):
 '1000' dodhíochlaonta san uimhir uatha ach athraitheach san uimhir iolra::
Nuair is ainmfhocal iolra atá ann, cuirtear an t-ainmfhocal a ndéanann sé sa tuiseal ginideach:
 '1000 paces' (iolra ); sé an Laidin do mhíle
Nuair is iolra an uimhir, fágtar an ginideach ar lár uaireanta: 
Orduimhreacha.
Orduimhreachatar orduimhreacha ar nós aidiachtaí sa chéad díochlaonadh agus sa dara díochlaonadh. Nuair a dhíochlaontar dhá fhocal orduimhriúil (trí déag ar aghaidh), díochlaontar an dá fhocal mar a chéile ó thaobh inscne, uimhir agus tuiseal.
Haiceálaí.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1175163&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-07-22T14:40:03Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Kevin Scannell&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Is éard is haiceálaí ann ná duine a bhfuil ardscileanna ríomhaireachta aige/aici a úsáideann eolas teicniúil chun sprioc a bhaint amach nó constaicí a shárú laistigh de chóras ríomhaireachta, go háirithe ar bhealach cliste nó seiftiúil. I measc saineolaithe ríomhaireachta, is téarma moltach é seo. Sa lá atá inniu ann, áfach, is minic a úsáidtear an téarma seo le brí ghaolmhar ach difriúil; is é sin “haiceálaí slándála” (nó “bradaí”), duine a bhriseann isteach i gcóras ríomhaireachta gan chead. 
Cuirtear “naíonáin scriptithe” san áireamh le haiceálaithe den sórt seo — daoine gan mórán eolais teicneolaíochta acu a úsáideann ríomhchláir scríofa ag daoine eile chun briseadh isteach i ríomhairí. Toisc go bhfuil an lámh in uachtar sna meáin chumarsáide ag an mbrí a bhaineann le cúrsaí slándála, feictear téarmaí eile i nGaeilge ar an mbrí níos leithne, mar shampla “seifteoir” nó “ríomhéigeas”. Ba é “bradaí” an téarma a mhol an Coiste Téarmaíochta ar “haiceálaí slándála” i dtús báire, ach dímholadh an téarma sin tamall ó shin, agus is é “haiceálaí” an téarma oifigiúil anois, in ainneoin na hathbhrí. Tá an bhunbhrí fós i mbéal an phobail i dtéarmaí nua ar nós “haiceálaí fáis” agus “haiceálaí saoil”.
Tháinig cultúr na haiceálaithe chun cinn i dtús báire i measc pobail ríomhchláraitheoirí agus dearthóirí córais sna 1960idí ag MIT, go háirithe sa Tech Model Railroad Club agus sa tSaotharlann Intleachta Saorga. Leathnaigh an coincheap go dtí an pobal a thóg ríomhairí baile mar chaitheamh aimsire sna 1970idí, mar shampla an Homebrew Computer Club. Rinne an t-údar Steven Levy cur síos ar an stair seo ina leabhar "Hackers: Heroes of the Computer Revolution" a foilsíodh den chéad uair in 1984.
Elliott Smith. Amhránaí is scríbhneoir ab ea Steven Paul Smith (6 Lúnasa 1969 - 21 Deireadh Fómhair 2003) ar a dtugtar Elliott Smith go forleathan. Tá clú agus cáil air mar gheall ar a stíl uathúil scríbhneoireachta. Bhain sé an-úsáid as an ngiotár, ach bhain sé úsáid as an pianó, clairinéad, dordghiotár, na drumaí agus an orgán béil freisin.
Rugadh é i Omaha, Nebraska, ach togadh é i Texas agus caith sé formhór dá shaol i Portland, Oregon. Thosaigh sé ag seinm ceol lena bhanna ceoil Heatmiser i 1991, agus thosaigh sé a ghairm aonair i 1994 lena albam "Roman Candle". Tháinig tóir air a chuid ceol i 1997 nuair a bhí a amhráin, "Miss Misery", le cloisteáil sa scannáin "Good Will Hunting". Bhí an amhráin róghnaithe don duais ‘Bunamhráin is Fearr’ i Ghradaim an Acadaimh, 1998, ach níor bhuaigh sé.
Bhí neamhord easnamh airde agus dúlagar ag Elliott Smith, agus bhí sé gafa le alcól agus drugaí le linn a shaol. Bhí an tionchar ag na fadhbanna seo ar a shaol agus a chuid obair, agus is minic gur léirigh iad i focail a chuid amhráin. I 2003, fuair sé bás i Los Angeles, California, ó dhá sá ina cliabhrach. Níl sé fíorshoiléir an féinmharú a bhí ann nó dúnmharú.
Bhí a albam deireanach, "From a Basement on a Hill", curtha amach tar éis a bháis i 2004.
Dioscliosta.
Albaim stiúideo:
Albaim iarbháis:
Albaim cnuasach:
Gruagaireacht. Is éard is gruagaireacht ann ná stíleáil na gruaige le cuma a athrú.
Amazon (comhlacht). Is ollchomhlacht ríomhthráchtála é Amazon, Inc, ar cheann de na comhlachtaí siopadóireachta agus teicneolaíochta ilnáisiúnta is mó ar domhan.  Bhunaigh Jeff Bezos an comhlacht ar 5 Iúil, 1994 i Bullueve, Washington.  Deirtear gurb é Amazon an margadh is mó ar líne ar domhan..
Cúrsaí gnó.
Tá 1.6 milliún duine fostaithe go lánaimseartha agus go páirtaimseartha ag Amazon ar fud an domhain sa bhliain 2022. Ach thug an comhlacht le fios le linn an samhraidh 2022 go rabhthas le bac a chur ar earcaíocht go ceann roinnt míonna.
Cé gur mór an scrios atá déanta ag an gcoróinvíreas sna blianta 2020-2022, bhí comhlacht amháin a bhuail an t-iarann go háirithe nuair a bhí sé te – Amazon.
Ach i mí na Samhna 2022, bhí sé beartaithe ag Amazon thart ar 10,000 duine a ligean chun siúil ó rannóga corparáideacha agus teicneolaíochta an chomhlachta gan mhoill. Ansin i mí an Mhárta, chinn Amazon le 9,000 oibrí eile a ligean chun siúil (daoine sna rannóga seirbhísí ar líne, acmhainní daonna, fógraíochta agus cluichíochta is mó). Dúirt príomhfheidhmeannach Amazon, Andy Jassy, go ndearnadh an cinneadh tuilleadh oibrithe a scaoileadh chun bealaigh mar go gcaithfeadh an comhlacht fuineadh de réir na mine i bhfianaise na héiginnteachta eacnamaíochta a bhí ann.
Comhlíonadh.
Sa bhliain 2023, bhí €746 milliún d'fhíneáil gearrtha ag an gCoimisiún um Chosaint Sonraí in Lucsamburg ar Amazon faoin dlí a shárú. Bhí Amazon ag aistriú sonraí pearsanta ón Aontas Eorpach go dtí Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Éire.
Bhí thart ar 5,000 duine fostaithe ag Amazon in Éirinn sa bhliain 2022.
Díorthach. Sa mhatamaitic, tomhaiseann díorthach feidhme d’athróg réadach an íogaireacht d’athrú ar luach feidhme (luach aschuir) maidir le hathrú ina argóint (luach ionchuir). Uirlis bhunúsach calcalais iad díorthaigh. Mar shampla, is é an díorthach shuíomh réada atá ag gluaiseacht i leith ama, ná treoluas an réada: tomhaiseann sé seo cé chomh tapa agus a athraíonn suíomh an ruda nuair a théann an t-am ar aghaidh.
Raphael Warnock. Is tréadaí Baisteach Meiriceánach é Raphael Gamaliel Warnock (a rugadh 23 Iúil, 1969) agus polaiteoir ag feidhmiú mar sheanadóir sóisearach na Stát Aontaithe ó Gheorgia ó 2021 i leith. Comhalta den Pháirtí Daonlathach, chuaigh sé i mbun oifige an 20 Eanáir 2021.
Ó 2005 i leith, bhí Warnock ina thréadaí sinsearach san Ebenezer Baptist Church Ba é an tréadaí sinsearach san Douglas Memorial Community Church go dtí 2005.
Bhain Warnock cáil amach dó féin i bpolaitíocht Gheorgia mar phríomhghníomhaí san fheachtas chun Medicaid a leathnú sa stát faoin Affordable Care Act.
Comhcheilg coup d'état sa Ghearmáin, 2022.  
Ar 7 Nollaig 2022, bhí 25 duine gafa sa Ghearmáin maidir le hiarrachtaí an Rialtas Gearmánach a threascairt.
Bhí grúpa (darbh ainm an 'Patriotische Union' nó 'Der Rat') a raibh ceangal aige le lucht na h-eite atá go mór ar dheis (an AfD srl) ag pleanáil ceannasaíocht nua a chur i bhfeidhm ar an tír. Maítear go raibh an grúpa ag beartú an lámh láidir a úsáid chun a mbealach a dhéanamh isteach i bParlaimint na Gearmáine agus forlámhas a fháil ar riaradh na tíre. 
Bhí grúpa daoine armtha faoi réir le tabhairt faoin bparlaimint. Gabhadh Prince Heinrich XIII (Heinrich Reuss), agus Birgit Malsack-Winkemann (ar scor ón AfD)
Coimisinéir Eorpach. Is é is coimisinéir Eorpach ná duine atá mar bhall an Choimisiúin Eorpaigh‎.
Feisire de Pharlaimint na hEorpa. Is é is Feisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) ann ná duine atá mar ionadaí de chuid an phobail i bParlaimint na hEorpa.
DMG Media.  
Comhlacht sealbhaíochta is ea DMG Media i réimse na meán, bunaithe i Kensington, Londain. Tá leasa ag DMG in Associated Newspapers ("Daily Mail", Metro.co.uk, inews.co.uk, "New Scientist" srl), Northcliffe Media, Harmsworth Printing, Harmsworth Media srl. 
Tá láithreacht láidir sa mhargadh Éireannch ag DMG. Is foilseacháin de chuid DMG iad an "Irish aily Mail, Ireland on Sunday," Evoke.ie"," Extra.ie, Business Plus agus foilseacháin eile nach iad.
Sa bhliain 2022, sheol DMG Media suíomh nuachta Gaeilge, ExtraG.ie.
Klaus Lackner. Is é Klaus S. Lackner an Stiúrthóir Bunaidh ar an Lárionad um Astaíochtaí Diúltacha Carbóin (LADC), ( (CNCE) agus is ollamh é sa School of Sustainable Engineering and the Built Environment ag Ollscoil Stáit Arizona. Is comhairleoir eolaíochta é do Carbon Collect Limited (athraíodh an t-ainm ó Silicon Kingdom Holdings Limited i mí Aibreáin 2021), agus comhairleoir eolaíochta sinsearach do Aircela Inc. Is ceannródaí é i mbainistíocht carbóin agus is é an chéad duine é a mhol dé-ocsaíd charbóin a ghabháil ón aer i gcomhthéacs dul i ngleic le hathrú aeráide. 
I measc a chuid saothar tá modhanna éighníomhacha a léiriú agus a fheabhsú chun dé-ocsaíd charbóin a bhaint as an atmaisféar, teicneolaíocht gabhála aeir a chomhtháthú le feidhmeanna chun dé-ocsaíd charbóin a úsáid, roghanna diúscartha sábháilte agus buana le haghaidh dé-ocsaíd charbóin a fhiosrú, agus deiseanna uathoibrithe agus scálaithe a aithint. Ón 28 Nollaig 2019 luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus é is a h - inninnéacs 53As of 28 Nollaig 2019 Luadh a fhoilseacháin 12771 uair agus is é a h-innéacs ná 53.
Bettina Bauer-Ehrlich. Péintéir Ostarach agus maisitheoir leabhar do pháistí ab ea Bettina Ehrlich, "née" Bauer, (10 Márta 1903 – 10 Deireadh Fómhair 1985), ar scríobh sí go leor díobh freisin. Bhí cónaí uirthi ar feadh tamaill i mBeirlín agus i bPáras, agus ó 1938 i Sasana.
Teaghlaigh agus oideachas.
Rugadh Bettina Bauer i Vín na hOstaire, ar 10 Márta 1903 . Rinne sí staidéar ar feadh trí bliana ag an Kunstgewerbeschule, nó scoil ealaíon agus ceardaíochta, i Vín (Ollscoil na nEalaíon Feidhmeach anois). Bhí cónaí uirthi i mBeirlín ar feadh dhá bhliain agus i bPáras ar feadh bliana, agus léirigh sí obair i ngach cathair.
Ar 27 Samhain 1930 phós sí an dealbhóir Georg Ehrlich ; cosúil léi, ba Ghiúdach é. Tar éis Anschluss Naitsíoch i Márta 1938, bhí sé róchontúirteach dóibh a bheith san Ostair. Bhí Ehrlich i Sasana ag an am, agus d'fhan sé ann; chuaigh Bettina leis i mí Iúil 1938, ag tabhairt go leor dá shaothar léi. 
Obair.
D'oibrigh Bettina Ehrlich i go leor meáin, lena n-áirítear uiscedhath, olaí agus teicnící priontála éagsúla (eitseáil, líonó-ghearradh, liteagrafaíocht agus gearrtha adhmaid). Ag an Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne i bPáras i 1937, bhuaigh sí bonn airgid as a síodaí lámhphéinteáilte. 
Thosaigh Ehrlich ag léiriú agus ag scríobh leabhair do leanaí le linn an Dara Cogadh Domhanda . D'fhoilsigh Chatto &amp;amp; Windus an bheirt "acu" "Show Me Yours: A Little Paintbook" and "Poo-Tsee, the Water-Tortoise" i 1943, faoin ainm cleite "Bettina ". Ar an iomlán, léirigh sí níos mó ná fiche, an chuid is mó a scríobh sí féin.
ExtraG.ie. Is suíomh Gaeilge nuachta é ExtraG.ie, a chuireann seirbhís nuachta ar fáil do phobal na Gaeilge. Bhí an tseirbhís seolta ag DMG Media, comhlacht príobháideach, ar leo Extra.ie, ar 5 Nollaig 2022.
Ábhar.
Tá ailt nuachta, siamsaíochta, agus spóirt á bhfoilsiú ar an ardán. Is "aistriúcháin ar na hailt Bhéarla atá ar fáil ar Extra.ie atá i bhformhór mhór na n-alt Gaeilge" ar ExtraG.ie. Bíonn na scéalta i" nGaeilge shimplí" (míchruinn go minic) agus cúpla focal Béarla idir lúibíní do dhaoine nach dtuigeann gach focal, agus "dírithe ar dhaoine a bhfuil Gaeilge scoile acu”. 
Is iad Garett Murphy, príomheagarthóir Extra.ie, agus Joe Breathnach, eagarthóir le DMG agus láithreoir ar Raidió na Life, atá i mbun an tsuímh.
Cáineadh.
Ar 5 Nollaig 2022, "Ar seoladh an tsuímh ... dúirt Joe Breathnach: Tá an-áthas orm... ag tabhairt an nuacht is déanaí, i nGaeilge shimplí, dúinn siúd a bhfuil grá againn don teanga agus a bhfuil fuath againn don ngramadach. Mar sin más fearr leat Mo Salah ná an Modh Coinníollach, bíonn ExtraG.ie beo...".
Déanann ExtraG.ie cóipeáil agus greamú uaireanta, focal ar fhocal, gan tagairt (mar shampla, ar 6 Feabhra 2023, Nuacht RTÉ agus ExtraG.ie).
I gcásanna eile, tá Gaeilge bhacach ann (comhréir, comhréiteach"," litriú, béarlachas, srl).
Metafizika (iriseán). Metafizika () — iris idirnáisiúnta staidéar fealsúnach agus idirdhisciplíneach a foilsíodh i bPoblacht na hAsarbaiseáine. Soláthraíonn sé ailt eolaíochta a bhaineann leis an Asarbaiseáin agus fealsúnacht an domhain, stair, cultúr, litríocht, ealaín agus réimsí eile na heolaíochta ar fáil do léitheoirí.
Eolas faoin iris.
Cláraíodh iris “Metafizika” le hAireacht Dlí agus Cirt Phoblacht na hAsarbaiseáine in 2017 faoi uimhir 4144. Is iris eolaíoch fealsúnach agus idirdhisciplíneach idirnáisiúnta é "Fealsúnacht agus Idirdhisciplíneach" i réimse na n-eolaíochtaí i bPoblacht na hAsarbaiseáine.
Foilsítear an iris “Metafizika” 4 huaire sa bhliain. Glactar le gach alt san iris i Béarla, Asarbaiseáinis, Tuircis, Rúisis, Peirsis agus Araibis má fhaigheann siad tuairim dhearfach ó shaineolaithe.
De réir chinneadh Presidium an Choimisiúin um Fhianú Níos Airde faoi Uachtarán Phoblacht na hAsarbaiseáine, cuireadh an iris “Metafizika” san áireamh i liosta na bhfoilseachán eolaíochta tréimhsiúil a moladh d'fhoilsiú phríomhthorthaí na dtráchtas i bPoblacht na hAsarbaiseáine ar an bhFealsúnacht. agus Socheolaíocht, Eolaíochtaí Polaitiúla agus Oideolaíocht.
D'eagraigh an “Journal of Metafizika” a ghníomhaíocht de réir dhlíthe Phoblacht na hAsarbaiseáine, a reacht féin agus ceanglais na gcaighdeán idirnáisiúnta. Is é príomhsprioc na hirise cur go fiúntach le forbairt na heolaíochta. Tá sé chun eolas a chur ar an bpobal eolaíoch ar an taighde atá déanta ar na leathanaigh fealsúnachta, diagachta, socheolaíochta, síceolaíochta, staire, focleolaíochta, oideolaíochta, dlí, agus eolaíochtaí eacnamaíocha. Is é cuspóir na hirise rannchuidiú le scaipeadh leathan thorthaí an chur chuige idirdhisciplíneach ar na fadhbanna a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar phlé eolaíoch leathan, taighde ar pharaidímí agus nuálaíochtaí na heolaíochta a chruthóidh plé eolaíoch i measc eolaithe agus taighdeoirí.
Vallabhbhai Patel.  
Dlíodóir agus polaiteoir de chuid na hIndia ab ea Vallabhbhai Jhaverbhai Patel ( [ʋəlːəbːʰɑi dʒʰəʋeɾbʰɑi pəʈel]; "pə-TEL"; 31 Deireadh Fómhair 1875 – 15 Nollaig 1950). Tugadh Sardar (nó Taoiseach) air mar leasainm. 
Duine de na náisiúnaithe agus polaiteoirí is mó le rá lena linn ba ea é. Rinne Narendra Modi dia beag de sna 2010idí, agus tógadh an dealbh is mó ar domhan de, 'Dealbh an Aontais', in Gujarat, a osclaíodh ar 31 D.F. 2018
Saol.
D'éirigh go maith le Sardar mar dhlíodóir ar feadh roinnt mhaith blianta. 
Rinneadh ceannaire de chuid Chomhdháil Náisiúnta na hIndia de sa bhliain 1931. Bhí Sardar ar na cosantóirí ba dhílse a bhí ag Gandhi le linn feachtas, cosúil leis na gluaiseachtaí um an Neamh-chomhoibriú agus "Scoir an India". 
I ndiaidh an neamhspleáchais, bhí páirt lárnach ag Sandar i ndréachtú Bhunreacht na hIndia. 
Mar Aire Gnóthaí Baile agus an Leas-Phríomh-Aire ón mbliain 1947 go dtí gur éag sé, bhí páirt lárnach aige i lánpháirtiú na stát "prionsúil" (Gujarat, Bhopal, Cochin srl) isteach in Aontas na hIndia agus i bhforbairt sheirbhísí náisiúnta le haghaidh an riaracháin agus na póilíneachta agus páirteanna eile den stát.
Bhuail taom croí é ar 15 Nollaig 1950, in aois 75 dó.
Rafael Orozco Maestre. Amhránaí, ceoltóir amhrán Colómach a bhí i Rafael José Orozco Maestre (a rugadh i nBecerril, Colómach ar an 24 Márta 1954 agus a cailleadh i Barranquilla ar an 11 Meitheamh 1992).
Coimhlint na nOrd. Coimhlint pholaitiúil a bhí i gCoimhlint na nOrd, ar a dtugtar Streachailt na nOrd uaireanta, idir na pleibigh (na comóntaigh) agus na paitrígh (an uasalaicme) de Phoblacht na sean-Róimhe a mhair ó 500 RCR go 287 RCR, inar lorg na pleibigh comhionannas polaitíochta leis na paitrígh. Bhí ról mór aige seo i bhforbairt Bhunreacht Phoblacht na Róimhe. Go gairid i ndiaidh bhunú na Poblachta, mar thoradh ar an gcoimhlint seo scar na paitrígh leis an Róimh chun dul go dtí an Sliabh Naofa ("Mons Sacer") ag am cogaidh. Ba é an toradh a bhí air sin ná oifig na dtreabhann pleibeach ("tribunus plebis)" a chruthú, agus leis sin fuair na pleibigh fíorchumhacht den chéad uair
Ar dtús, ní raibh cead ach ag paitrígh seasamh i dtoghchán d'oifig pholaitiúil, ach le himeacht ama cúlghaireadh na dlíthe seo, agus sa deireadh osclaíodh na hoifigí go léir do na pleibigh. Ós rud é gur tugadh ballraíocht i Seanad na Róimhe don chuid is mó de na daoine aonair a toghadh chuig oifig pholaitiúil, chabhraigh an fhorbairt seo leis an Seanad a athrú ó chomhlacht na bpaitríoch go comhlacht na bpaitríoch uasalaicmeach agus na bpleibeach uasalaicmeach araon. Tharla an fhorbairt seo ag an am céanna a raibh cumhacht breise á fháil ag gcomhthionól reachtach na bpleibeach, Chomhairle na bPleibeach. Ar dtús, ní raibh feidhm ag a chuid gníomhartha (“pobalbhreitheanna”) ach maidir do na pleibigh, ach tar éis 339 RCR, nuair a thionscain an chéad deachtóir Plebánach Q. Publilius Philo na dlíthe seo, bhí feidhm acu ar na pleibigh agus na bpaitrígh araon. Ba é an t-athrú is bunúsaí, áfach, ná bronnadh "tribunicia potestas" ina bhféadfadh binsí na bpleibeach reachtaíocht neamhfhabhrach a chrosadh.
Tefillin.  Is éard is tefillin ann (, Tefilín) nó fíleachtaeir, ná sraith de bhoscaí beaga leathair dubha ar a bhfuil strapaí leathair ina bhfuil scrollaí pár inscríofa le véarsaí ón Tóra. Caitheann Giúdaigh fásta tefillin le linn paidreacha maidine i rith na seachtaine. I bpobail Cheartchreidmheacha agus thraidisiúnta, is fir amháin a chaitear iad, agus ligeann roinnt pobal Leasaithe agus Coimeádach (Masorti) iad a chaitheamh ag fir agus mná araon. De réir dlí na nGiúdach traidisiúnta (halacha), tá mná díolmhaithe ó na haitheanta dearfacha is mó a bhíonn ag brath ar am.
Maruithe Dhún Mánmhaí. Maraíodh triúr déag Protastúnach in imeacht trí oíche ar 26–28 Aibreán 1922 i nDún Mánmhaí, Contae Chorcaí, agus sa cheantar máguaird.
Bhí Cogadh na Saoirse thart i mí Iúil 1921 agus bhí Cogadh na gCarad ar tí tosú.
Léirmhíniú.
Brathadóirí is dílseoirí a bhí sna 13 agus/nó thacaigh siad leis gConradh Angla-Éireannach. Ba Phrotastúnaigh iad leis, rud a d’fhág toise seicteachais leis an marú.
Ba i 1998 a foilsíodh an saothar staire "The IRA and Its Enemies" leis an údar Ceanadach Peter Hart. Mhaígh sé go raibh an seicteachas ag éirí thiar as Cogadh na Saoirse.