Trelis/gawiki huggingface dataset:
Charlotte Dease. Ba scríbhneoir agus bailitheoir seanphaidreacha Gaeilge í Charlotte Dease (20 Iúil 1873 – 5 Bealtaine 1953). Scríobh sí agus d’aistrigh sí roinnt leabhar ar bheathaí na naomh freisin.
Rugadh Charlotte Dease ar 20 Iúil 1873 i mBaile Briotáis, Contae Laoise, an tríú páiste de chúigear clainne d’Edmund Gerald Dease agus Mary Grattan, gariníon le Henry Grattan. Bhí a hathair ina ardsirriam sa chontae, ina Fheisire Parlaiminte, agus ina choimisinéir náisiúnta oideachais. Thacaigh sé le Conradh na Talún.
Bhí Charlotte ina ball d’Fheis Laoise agus Osraí agus ina teachtaire d'Ard-Fheis Chonradh na Gaeilge i 1907. Bhí suim ar leith aici sna paidreacha traidisiúnta. D’fhoilsigh sí bailiúcháin éagsúla paidreacha ó 1911 ar aghaidh. Scríobh Henry Bellingham agus Dubhghlas de hÍde réamhráite ar na saothair. D’aistrigh sí leabhair ón Iodáilis freisin do mhargadh an Bhéarla. Le linn chomóradh Fhuascailt na gCaitliceach, rinne Dease ionadaíocht ar Leabharlann an Chreidimh. Scríobh Dease altanna in irisí ar nós an "Irish Messenger" agus "The Sacred Heart Review" freisin.
Fuair sí bás ar 5 Bealtaine 1953 ag 31 Sráid Pheambróg, Baile Átha Cliath.
Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig. Bráthair Críostaí, múinteoir, údar, agus gníomhaí ar son na Gaeilge ab ea Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig (). Rugadh i 1878 (nó b'fhéidir 1877) i gCathair Chorcaí é, agus fuair sé bás i 1910 i mBaile Átha Cliath. Thacaigh sé le Conradh na Gaeilge agus le hAthbheochan na Gaeilge, agus tá clú agus cáil air as go leor leabhar agus áiseanna do mhúineadh na teanga a fhoilsiú ina shaol.
Scríobh Mac Giolla Phádraig aon leabhar déag ar an nGaeilge. An nós a bhí ann ag an am ná creidiúint a thabhairt do na Bráithre Críostaí sna foilseacháin seo in áit aon duine aonair. Mar chuid dá obair ar na leabhair seo, bhí sé i dteagmháil le lucht na hAthbheochana, Eoin Mac Néill agus Dubhghlas de hÍde san áireamh.
Fuair sé bás i 1910 i mBaile Átha Cliath.
Toghcháin áitiúla na hÉireann, 1899. Sa bhliain 1899, reáchtáladh na chéad toghcháin áitiúla timpeall na hÉireann chuig comhairlí nuabhunaithe, ar tionóladh go leor díobh den chéad uair ar an 22 Aibreán 1899
Bunaíodh struchtúir an rialtais áitiúil atá i bhfeidhm inniu in Éirinn in 1898/99.
Torthaí an toghcháin.
Toghadh na Parnellítigh den chuid is mó. Tháinig na hAontachtaithe sa dara háit agus Léig na nÉireannach Aontaithe sa tríú háit, bunaithe i gContae Mhaigh Eo.
Ceadaíodh do mhná áirithe (na híocóirí rátaí) bheith  ina gcomhaltaí ar bhoird phoiblí nó ar údaráis áitiúla..Toghadh 31 ar 650 chun na Comhairlí Ceantair Tuaithe.
Táinrith Sanaa. Ar 19 Aibreán 2023 i bpríomhchathair Éimin, Sana'a, maraíodh os cionn nócha duine nuair a bhuail scaoll slua agus thit na daoine i mullach a chéile Tharla an táinrith le linn na féile Ioslamach, Eid al-Fitr, agus Ramadan ag teacht chun deiridh. Tugadh le fios go raibh ceannaithe sa cheantar ag dáileadh airgid ar na boicht. Is traidisiún í in Ioslam aimsir na féile Eid al-Fitr, agus síntiúis láimhe á roinnt ag lucht carthanachta ar na boicht.
Faoi dhíon scoile a bhí an t-airgead á dháileadh ar an slua nuair a tharla an tubaiste. D'fhéach cuid acu imeacht as an scoil ach dealraítear gur leag siad a chéile agus gur shatail siad ar a chéile sa scrimisc. Gabhadh na ceannaithe níos déanaí. 
Bhí mná agus páistí i measc na marbh, a dúradh. Gortaíodh barr ar 300 sa bhrútam chomh maith, dar leis na húdaráis sa chathair.
Bhí an saol ina chíor thuathail in Éimin ag an am, de bharr an chogaidh chathartha a bhí ar bun sa tír. Dar leis na Náisiúin Aontaithe, bhí 22 milliún duine – dhá thrian den daonra – fíorbhocht agus i ngátar fóirithinte ón iasacht.
P.T. Mac Ruairí. Iriseoir agus gníomhaí Gaeilge a bhí in Tomás (P.T.) Mac Ruairí (1939 – 20 Aibreán 2023). Bhí sé sáite i saol na Gaeilge le breis agus leathchéad bliain, mar iar-Uachtarán de chuid Chonradh na Gaeilge, agus ball de Choiste Gnó Chonradh na Gaeilge, agus go leor eiel. 
Saol.
Ba as Baile Mhic Cullach in Ard Mhacha ó dhúchas dó ach i mBaile Átha Cliath, áit a raibh siopa ag a mhuintir, a chónaigh sé ó bhog siad ansin i 1959. 
Iriseoireacht.
Ní raibh ach 14 bliain ag Mac Ruairí nuair a foilsíodh an chéad alt nuachta óna pheann sa Dundalk Democrat. Seachas seal a thug sé ag obair le Gael Linn is ag plé leis an iriseoireacht a bhí sé ar feadh a shaoil. Leis an Irish Press a chaith sé cuid mhór dá shaol oibre agus d’oibrigh sé leis an nuachtán sin ó 1968 go dtí gur dúnadh é i 1995. Thug sé go leor ama ina thuairisceoir cúirte agus nuair a dhún Scéala Éireann, bhunaigh sé seirbhís tuairisceoireachta cúirte.
Bhíodh sé ag scríobh don nuachtán Inniu agus foilseacháin eile chomh maith. Bhí sé ina stiúrthóir freisin ar an gcomhlacht cumarsáide Creagáin Teo agus ar CCC Nuacht Teo. Chaith sé seal ina rúnaí ar bhord Raidió na Life, idir 2010 agus 2013. 
Gníomhaí Gaeilge.
Chaith Mac Ruairí tréimhsí éagsúla ar Bhord Sheachtain na Gaeilge agus bhí sé ina Chathaoirleach ar Choiste Oireachtas na Gaeilge ó 1955 go dtí 1996.
Bhí sé ina Uachtarán ar Chomhdháil Náisiúnta na Gaeilge idir 2004-2010.
Bhí sé 25 bliain ar Bhord Stiúrtha Fhéile Interceltique Lorient. Bhíodh sé ag craoladh ar Raidió na Life ón uair a bunaíodh é agus chaith sé deich mbliana ar bhord an stáisiúin. Bhí sé ina Chathaoirleach ar An Siopa Leabhar ó 2017.
Conradh na Gaeilge.
Chláraigh Mac Ruairí mar bhall de Chonradh na Gaeilge i 1955 agus bhí sé ina uachtarán ar an eagraíocht idir 1998-2003. Chuir sé roimhe mar uachtarán an Conradh a chur in oiriúint don saol nua ó thaobh íomhá agus teicneolaíochta de. Bhunaigh sé Craobh Bhréanainn de Chonradh na Gaeilge i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath agus bhí sé gníomhach san Ardchraobh agus ar Choiste Ceantair Bhaile Átha Cliath. 
Chaith Mac Ruairí seal mar Oifigeach Preasa agus mar Thimire leis an gConradh sna 1960idí, tráth a raibh sé ina eagarthóir ar an iris Rosc. Ba é a bhí i gceannas ar Chomóradh 50 Bliain Chonradh na Gaeilge ar Éirí Amach na Cásca i 1966.
Gaeloideachas.
Bhí spéis mhór sa ghaeloideachas ag Mac Ruairí. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Gaelscoileanna Teo agus thug sé seal ina rúnaí náisiúnta ar an eagraíocht sin. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí Scoil Neasáin i mBaile Átha Cliath agus bhí sé ina bhainisteoir deonach ar an scoil sin idir 1970-1974.
Bhunaigh sé Coláiste Samhraidh faoi choimirce a chraoibhe i dTír an Fhia i nGaeltacht Chonamara. 
Pearsanta.
Bhí Mac Ruairí pósta ar Shíle agus bhí cúigear clainne orthu.
BBC Raidió Feabhail. Stáisiún raidió áitiúil is ea BBC Raidió Feabhail (), atá bunaithe i nDoire agus is cuid de BBC Thuaisceart Éireann é. Thosaigh sé ag craoladh ar 11 Meán Fómhair 1979.
Máirtín Mac an t-Saoir. Is scríbhneoir Gaeilge na hAlban é Màrtainn Mac an t-Saoir (a rugadh i 1965). Sa Lèanaidh a rugadh é, ach tá naisc aige le hUibhist a Deas. Rinne sé céim sa leigheas in agus bhain sé céim amach i 1988. Rinne sé céim eile ag Sabhal Mòr Ostaig.
Bhuaigh a chéad leabhar, an cnuashac gearrscéalta "Ath-Aithne", Duais Saltire sa bhliain 2003 agus tá go leor saothar ficsin eile dá chuid a bhain áiteanna amach ar ghearrliostaí nó a bhuaigh gradaim litríochta de chuid "Duaisean Litreachas na Gàidhlig" ó shin i leith.
Sa bhliain 2007 rinneadh ‘Bàrd’ de chuid an Highland Society de agus rinneadh ambasadóir de ag Leabharlann Filíochta na hAlban idir 2021-23. Tá cónaí air i nDún Éideann agus bhí sé ar an gcéad Scríbhneoir Cónaithe Gàidhlig in Ollscoil Dhún Éideann idir 2022-24.
Ailean Caimbeul. Is duine ón Eilean Sgitheanach é Ailean Campbell a bhí i gcroílár go leor tionscnamh agus dul chun cinn maidir le Gaeilge na hAlban. Chaith sé beagnach 20 bliain ar Urras an t-Sabhail Mhòir. Bhí sé ina chathaoirleach ar BBC Alba. Níos déanaí, mar Phríomhfheidhmeannach ar Comunn na Gàidhlig, bhunaigh sé agus bhí sé i gceannas ar fheachtas ar son , agus ba é an chéad Phríomhfheidhmeannach é ar Bhòrd na Gàidhlig idir 2003 agus 2007. D'éirigh sé as a phost mar cheannaire Comunn na Gàidhlig in 2023.
English Education Act 1835. Acht reachtach de chuid Chomhairle na hIndia ab ea an English Education Act 1835, a thug éifeacht in 1835 do chinneadh an Tiarna William Bentinck, a bhí ina hArd-Ghobharnóir ar an British East India Company ag an am, cistí a athdháileadh a d'éiligh Parlaimint na Breataine go gcaithfí ar oideachas agus litríocht san India. Roimhe seo, ní raibh mórán tacaíochta tugtha acu d’oideachas traidisiúnta Moslamach agus Hiondúch ná d’fhoilsiú na litríochta sna teangacha oideachais traidisiúnta san India ag an am (Sanscrait agus Peirsis); as sin amach bhí siad chun tacú le bunaíochtaí a mhúin curaclam an Iarthair agus an Béarla mar theanga theagaisc. In éineacht le bearta eile a chuir Béarla chun cinn mar theanga riaracháin agus sna hArdchúirteanna dlí (in ionad na Peirsise, mar a bhí faoin Impireacht Mhógalach), d’fhág sé sin sa deireadh gur tháinig an Béarla ar cheann de theangacha na hIndia, seachas go simplí teanga dhúchais na rialtóirí eachtracha.
Róise Mhic Ghrianna. Amhránaí agus seanchaí as Contae Dhún na nGall ab ea Róise Mhic Ghrianna (13 Márta 1879 – 6 Aibreán 1964).
Luathshaol.
Rugadh Róise Mhic Ghrianna (née Ní Cholla) i Seascann an Róin, i ngar don Chlochán Liath, Co. Dhún na nGall ar 13 Márta 1879, duine de chúigear clainne le Tomás Ó Colla, feirmeoir, agus a bhean, Maighréad. Ba é Seán Hiúdaí Mac an Bhaird, ceoltóir iomráiteach, athair Mhaighréad. Fuair Tomás Ó Colla bás nuair a bhí Róise ceithre bliana d’aois. Phós a máthair Antain Ó Gallchóir dhá bhliain ina dhiaidh sin, agus bhog an chlann go dtí a bhaile in Árainn Mhór. Bhí aithne ar a leasathair mar sheanchaí ar an oileán. Ba í an Ghaeilge príomhtheanga an oileáin, ach ba trí Bhéarla a cuid scolaíochta i Scoil na Leidhbe Gairbhe. Ó naoi mbliana d'aois, chaith Mhic Ghrianna gach earrach in Inis na gCaorach, ag baint feamainne agus ag déanamh obair tí. Tar éis di an scoil a fhágáil, d’oibrigh sí ar an Lagán, i nGleann Mórnáin, Contae Thír Eoghain agus ina dhiaidh sin ar bhruach Loch Súilí ar feadh trí bliana. Ina dhiaidh sin thaistil sí idir Éirinn agus Albain ag piocadh prátaí.
Nuair a bhí sí 29 bliain d'aois, phós sí Séamas Mac Grianna, fear as Árainn Mhór a raibh aithne uirthi ó bhí sí ina hóige. Fuair an lánúin leath d'fheirm athair Shéamais, timpeall trí acra, ar ar thóg siad teachín beag. Chónaigh Mhic Ghrianna sa teach seo go dtí a bás. D’imíodh a fear céile ag obair in Albain gach bliain ó Bhealtaine go mí na Nollag. I rith an ama seo, choinnigh Mhic Ghrianna an fheirm bheag, le hasal agus bó. Ó 1934, bhí a fear céile ar an dól, ach rinne sé cléibh agus ciseáin chun breis airgid a shaothrú.
Amhránaíocht agus scéalaíocht.
Thug Cosslett Ó Cuinn cuairt ar Mhic Ghrianna i 1940, agus rinne sé tras-scríobh ar scéalta agus ar amhráin dá cuid. Thug an t-aitheantas seo muinín di mar amhránaí agus seanchaí — go dtí seo ba é a fear céile an lucht éisteachta amháin a bhí aici. Thug Pádraig Ua Cnáimhsí, príomhoide na scoile in Árainn Mhór, cuairt uirthi i 1951 agus rinne sé tras-scríobh ar sheachtó amhrán dá cuid. Chuir sé Coimisiún Béaloideasa Éireann agus Radio Éireann ar an eolas fúithi, agus chuir siad Seán Ó hEochaidh agus Proinsias Ó Conluain faoi choinne Mhic Ghrianna. Craoladh taifeadtaí Uí Conluain ó 1953 ar Raidió Éireann i gclár faoi shaol Mhic Ghrianna. Thug Séamus Ennis cuairt uirthi freisin nuair a bhí sé ag obair do choimisiún béaloidis an BBC sna 1950idí.
D’éag Mhic Ghrianna 6 Aibreán 1964. Rinne Cathal Goan eagarthóireacht ar thaifeadtaí Uí Chonluain níos déanaí, agus d’eisigh RTÉ an saothar mar albam agus leabhrán darbh ainm "Róise na nAmhrán: songs of a Donegal woman". Scríobh Ua Cnáimhsí scéal a beatha, "Róise Rua", a foilsíodh i 1983. Bhuaigh an leabhar duais ag Oireachtas na Gaeilge 1983 i mBaile Átha Cliath.
Coimhlint na Súdáine, 2023. Bhris coimhlint amach idir dhá ghrúpa sa tSúdáin i mí Aibreáin 2023, idir 'Fórsaí Armtha na Súdáine', mar dhea, agus na 'Fórsaí Mear-Thacaíochta'. Ach ní raibh ann ach iarracht ag na ginearáil ar chumhacht a ghabháil chuige féin. Rialtas míleata a bhí i gcumhacht sa tSúdáin agus imreas agus iomaíocht idir cheannaire agus leascheannaire na tíre ba shiocair leis an gcoimhlint.
Imeachtaí.
Comhairle Ginearál a bhí i gceannas ar an tír ó bhí coup d'état ann in 2021. Ach sa bhliain 2023, bhris aighneas amach eatarthu faoi cá bhfuil a dtriall. 
Ar taobh amháin, bhí 'Arm na Súdáine' agus ar an taobh eile, grúpa paraimíleata darb ainm Na Fórsaí Mearthacaíochta, nó an RSF, Bunaíodh an RSF in 2013 agus d’eascair sé as an mílíste Janjaweed ar cuireadh cinedhíothú ina leith in Darfur. Bhí sáruithe ar chearta daonna curtha i leith sa chuid eile den tír chomh maith.
I dtús 2023, bhí 100,000 duine san RSF, a bhí ag iarraidh ceannas a bhaint amach sa tír. Ach bhí easaontas idir an RSF agus an t-arm, faoi aistriú na cumhachta go dtí rialtas sibhialtach agus go háirithe faoi ar cheart áit san arm a thabhairt don RSF. Bhí bunáite an airm dílis do Ghinearál Abdel Fattah al-Burhan, agus bhí Mohamed Hamdan Dagalo i mbun an RSF.
Géarchéim dhaonnúil.
Bhí géarchéim dhaonnúil ann roimh an gcoimhlint. Chuaigh cúrsaí in olcas, de dheasca an aighnis. D'éirigh sábháilteacht agus slándáil mhuintir na Súdáine i mbaol faoi cheann cúpla lá, chomh maith le haontacht agus cobhsaíocht na tíre.
Cuireadh tús leis an marú ar an 15 Aibreán 2003 nuair a cuireadh baill den RSF ar dualgas ar fud na tíre. Maraíodh na céadta i mí Aibreáin, inar rinneadh ionsaithe sliogán ar Chartúm, príomhchathair na tíre.
Bhí sos comhraic 72 uair an chloig curtha i bhfeidhm ar 25 Aibreán ag an dá dhrong mhíleata a bhí in adharca a chéile.
Éire.
Gortaíodh an taidhleoir Éireannach, Aidan O'Hara, Ambasadóir an Aontais Eorpaigh, nuair a ionsaíodh é ina áras cónaithe sa phríomhchathair Cartúm ar 17.18 Aib 2023.
Chláraigh 150 saoránach de chuid na hÉireann sa phríomhchathair Cartúm, ar thóir cabhrach. Bhí 50 saoránach Éireannach aslonnaithe ón tSúdáin ar 23/24 Aibreán.
Polaitíocht.
Le briseadh amach na cogaíochta, baineadh an bonn de na hiarrachtaí chun an t-aistriú i dtreo rialtas daonlathach faoi stiúir sibhialtach a athbhunú. Bhí baol ann freisin maidir le díchobhsú réigiúnach.
John McCarthy. B’eolaí ríomhaireachta Meiriceánach é John McCarthy (4 Meán Fómhair 1927 - 24 Deireadh Fómhair 2011) a chuir eolaíocht na ríomhaireachta chun cinn le haghaidh an dara leath den fichiú haois. B'iad John McCarthy agus Marvin Lee Minsky príomh-cheannródaithe na hintleachta saorga.
Tar éis dó dochtúireacht i matamaitic a bhaint amach ag deireadh na 1950í, chruthaigh sé teicníc na comhroinnte ama, in éineacht le Fernando Corbató, a ligeann do dhaoine éagsúla ríomhaire a úsáid ag an am céanna.
Chruthaigh sé an teanga ríomhchlárúcháin LISP sa bhliain 1958. Bronnadh an Duais Turing air i 1971 mar gheall ar a chuid oibre i réimse na hintleachta saorga.
Rugadh i mBostún Massachusetts é ar 4ú Meán Fómhair 1927. B'imirceach Éireannach é a athair John Patrick, agus b'as an Liotuáin dá mháthair Ida Glatt McCarthy, sufragóir agus sóisialaí mór le rá. Bhí ar an teaghlach bogadh timpeall go dtí go bhfuair a athair obair i Los Angeles, California. Bhí suim ag McCarthy ón am a bhí sé óg sa mhatamaitic agus mhúin sé é féin le leabhair ó Institiúid Teicneolaíochta Chalifornia ("Caltech"), áit a chláraigh sé i gcúrsa bunchéime. 
Bhain sé céim amach i 1948 agus lean sé ar aghaidh lena staidéir i gCaltech go dtí gur bhain sé amach dochtúireacht i matamaitic in ollscoil Princeton i 1951. Phós sé an ríomhchláraitheoir agus sléibhteoir Vera Watson, a fuair bás i 1978 ag iarraidh mullach na sléibhe Annapurna sna Sléibhte Himiléithe a dhreapadh. Bhunaigh sé Saotharlann Intleachta Shaorga in ollscoil Stanford i 1962, áit ar lean sé ar aghaidh mar ollamh go dtí gur éirigh sé as in 2000. Bhí ról lárnach aige chomh maith sa néalríomhaireacht.
An Cromán. Is sráidbhaile é An Cromán atá suite i gContae Chiarraí, Éire. Tá sé 9 km siar ó bhaile Chill Orglan agus 9 km ó shráidbhaile an Ghleanna Beithe agus tú ag taisteal siar ó dheas.
Suíomh.
Tá an Cromán suite i lár Chiarraí le radharcanna ar leithinis an Daingin ó thuaidh agus leithinis Uíbh Ráthaigh san iarthar. Tá an Cromán ar cheann den bheagán áiteanna i gCiarraí ina bhfuil radharc 360 céim ar Chnoc Bhreandáin, ar Shléibhte Shliabh Mis agus ar na Cruacha Dubha, ina bhfuil an sliabh is airde in Éirinn, Corrán Tuathail.
Tionscal.
Is sráidbhaile iascaireachta bradán traidisiúnta é An Cromán. Mar sin féin, ó lár an 20ú haois, tá an sráidbhaile faoi bhláth mar lárionad an dobharshaothraithe. Tá na leapacha diúilicín nádúrtha is mó in Éirinn lonnaithe i gCuan Chaisleán na Mainge. Tá na leapacha seo gar go maith do chabhlach dreidirí diúilicín an Chromáin. Le fiche bliain anuas, tá an Cromán ag fás mar bhunáit le haghaidh oisrí a shaothrú. 
Tá an bhialann Jack's Coastguard Restaurant, a bhfuil gradaim bainte amach aici, lonnaithe in iarstáisiún garda cósta an Chromáin a bhreathnaíonn amach ar Chuan Chaisleán na Mainge. Tógadh an foirgneamh ina bhfuil an beár agus an bhialann reatha i 1866 agus rinneadh teach tábhairne de i 1961.
Spórt.
Peil Ghaelach.
Tá club CLG ag an gCromán ar a dtugtar Réalt na Mara (ainm atá roinnte ag Eaglais agus bunscoil an tsráidbhaile). Idir 2006 agus 2014 bhuaigh beirt imreoirí ChLG an Chromáin, Donnchadh Walsh agus Seán O'Sullivan, boinn Uile-Éireann sinsearach le foireann chontae Chiarraí. Tá foireann peile na mban ag an gCromán freisin.
Rámhaíocht.
Tá club rámhaíochta ag an gCromán, atá ag feidhmiú ó 1956, atá mar chuid de Chumann Rámhaíochta Cósta Chiarraí agus de Chónaidhm Rámhaíochta Cósta na hÉireann. Ceann de na rásaí is coitianta a bhfuil tóir orthu sa chlub is ea rás na mbád traidisiúnta saighne ina bhfuil criúnna de 12 maidí rámha (beirt fhear ar maidí rámha) agus liagóir á dtreorú. Iascaireacht a bhí i stair an bháid saighne, go sonrach le haghaidh ronnach, agus d’úsáid iascairí líontáin saighneoireachta.
Baineann rásaíocht na mbád saighne le Ciarraí Theas go traidisiúnta agus bíonn criú an Chromáin san iomaíocht go traidisiúnta i gcoinne iad siúd ó Chathair Saidhbhín, na Cealla, Dairbhre, An Caladh, Baile an Sceilg, Cathair Dónall, An Teampall Nua, agus an tSnaidhm, i measc eile.
Gach bliain, i rith an tsamhraidh, óstálann An Cromán a gheallta bád bliantúil a chuimsíonn rásaí do gach aois ó dhaoine faoi-12 suas go dtí an comórtas do dhaoine fásta.
Acht 'Cat is Luch in aghaidh a chéile', 1913. Achtaíodh Acht na bPríosúnach (Urscaoileadh Sealadach as Drochshláinte), 1913 ar 25 Aibreán 1913., nó an tAcht "Cat is Luch in Aghaidh a Chéile", mar a thugtar air. Díríodh an dlí ar stailceanna ocrais a bhíodh á n-úsáid ag na sufraigéidí (sa chéad dul síos) agus iad i bpríosún,
Leis an acht seo, scaoileadh saor as an bpríosún sufraigéidí a bhí ar stailc ocrais ar feadh tamaillín. Cheadaigh scaoileadh saor sealadach coinníollach do phríosúnaigh ar fhorais sláinte. Ansin athghabhadh iad tar éis dóibh téarnamh, chun an tréimhse a bhí fágtha dá bpianbhreith a chríochnú.
Tháinig an dlí i bhfeidhm in ionad iad a chothú in aghaidh a dtola, mar a dhéantaí roimhe sin. Ach thí an reachtaíocht neamhéifeachtach ar an iomlán, toisc gur mhinic a sheachain príosúnaigh scaoilte an athghabháil..Ina theannta sin, bhain an dlí ní ba mhó de thacaíocht an phobail do rialtas Asquith.
Bhí éagsúlacht mhór ina dhiaidh sin sa tslí inar dhéileáil údaráis le príosúnaigh ar stailc ocrais, bíodh trí scaoileadh sealadach nó trí chothú in aghaidh a dtola..
Éire.
Baineadh úsáid as an reachtaíocht in Éirinn agus in aghaidh náisiúnaigh.
Tá an tAcht seo ar cheann de na reachtanna in Éirinn a choinnítear i bhfeidhm leis an Acht um Athchóiriú an Dlí Reachtúil 2007 agus leis an Acht um Athchóiriú an Dlí Reachtúil 2009.
An Coiste um Litríocht Olc. Bunaíodh an Coiste um Litríocht Olc () sa bhliain 1926 chun tuairisciú a dhéanamh ar éifeachtacht na ndlíthe cinsireachta i Saorstát Éireann. Dhearbhaigh sé go raibh na dlíthe cinsireachta a bhí ann an uair sin neamhleor, agus go raibh dualgas ar an rialtas litríocht a bhí "truaillithe go morálta" a chosc.
Zayne Emory. Is aisteoir Meiriceánach é Zayne Emory (rugadh 3 Meitheamh 1998).
Vesoul. Is cathair sa Fhrainc í Vesoul. Bhí 14,866 duine ina gcónaí ann in 2020.
Tíreolaíocht.
Tá Vesoul suite in oirthear na Fraince, timpeall céad ciliméadar ón Eilvéis agus ón nGearmáin, idir sléibhte Jura agus sléibhte Vosges. Tá an chathair suite i lár na roinne Haute-Saône, i dtuaisceart réigiún Bourgogne-Franche-Comté. Tá an chathair 45 ciliméadar ó Besançon agus 314 ciliméadar ó oirthear Pháras agus suite ar an líne iarnróid Páras-Muhlouse. Tá sí 9.07 km² ina hachar.
Stair.
Beagáinín roimh an mbliain 1000 a luadh Vesoul i dtéacsanna den chéad uair, faoi ainm an chaisleáin a tógadh ar chnoc La Motte, “Castrum Vesulium”. Faoin 13ú haois, bhí sí ina cathair thábhachtach tráchtála, agus rinneadh príomhchathair Bháillcheantar Amont di sa 14ú haois. Bhí Vesoul faoi údarás na Spáinne idir an 16ú agus an 17ú haois, agus rinneadh maoracht de Haute-Saône di ar an 12 Márta 1800.
Déimeagrafaíocht.
Déimeagrafaíocht (Vesoul)&lt;/small&gt;
Cáin chorparáide. Cáin a thoibhítear ar bhrabúis trádála, ar ghnóthachain inmhuirir, agus ar ioncam eile cuideachtaí agus comhlachtaí corpraithe, is ea cáin chorparáide.
In Éirinn.
Is €23 billiún i gcánacha a bailíodh ó chorparáidí in Éirin sa bhliain 2022, ar ardú 48% é ón mbliain roimhe sin.
Léirígh anailís ag na Coimisinéirí Ioncaim gur ó dheich gcomhlacht a tháinig 57% den cháin chorparáideach a íocadh in Éirinn in 2022. Sin 27.5% den cháin uile a íocadh.
Sa bhliain 2023, bhí sé geallta ag an rialtas cuid den airgead a fhaightear ó chorparáidí a chur i dtaisce i gciste infheistíochta poiblí.
Díseart. Tá níos mó ná alt amháin a bhfuil an t-ainm Díseart air:
Cairdeas idirspeiceasach. Is éard is cairdeas idirspeiceasach ann ná gaol neamhghnéasach idir ainmhithe de speicis difriúla. Tá go leor fianaise ann, i bhfoirm grianghrafanna agus físeáin, ar chásanna den chairdeas idirspeiceasach i measc ainmhithe fiáine agus ceansaithe. Mar gheall ar cheansú ainmhithe, tarlaíonn cairdeas idirspeiceasach idir speicis nach mbeadh le chéile go nádúrtha riamh. Uaireanta, tarlaíonn sé i gcásanna ina ndéanann speiceas amháin seilg ar an speiceas eile sa nádúr.
Tá coincheap an chairdis idirspeiceasaigh cosúil le coincheap na comharaíochta sa mhéid is go bhfuil beirt ainmhithe ó speicis difriúla i gcaidreamh ina mbaineann gach orgánach leas as gníomhaíocht an orgánaigh eile. I measc na gcúiseanna atá le cairdeas idirspeiceasach tá ceansú, cumarsáid idirspeiceasach, malartuithe comhshochair, dúil i nascadh sóisialta, cosaint ar chreachadóirí, ach is minic nach bhfuil aon chúis shoiléir ann.
Boogie Woogie Bugle Boy. Is amhrán léimghormacha (Béarla: "jump blues") ón Dara Cogadh Domhanda é “Boogie Woogie Bugle Boy” le Don Raye agus Hughie Prince. Ba iad na Deirfiúracha Andrews a chan an t-amhrán den chéad uair sa scannán grinn "Buck Privates" (1941) le Abbott agus Costello. Shroich an ceirnín a thaifead na Deirfiúracha Andrews le Decca uimhir a sé ar chairteacha popcheoil SAM in earrach na bliana 1941. Is é an séú hamhrán ar liosta Amhráin an Chéid. Rinne Bette Midler taifeadadh ar an amhrán sa bhliain 1972, agus bhain sé an barr-10 amach sna cairteacha Billboard sna Stáit Aontaithe.
Ainmníodh “"Boogie Woogie Bugle Boy"” do Ghradam an Acadaimh don Amhrán is Fearr ach bronnadh an gradam ar “The Last Time I Saw Paris”.
Tá an t-amhrán bunaithe go dlúth ar amhrán níos luaithe de chuid Raye agus Prince, “Beat Me Daddy, Eight to the Bar,” a bhaineann le sárphianódóir boogie-woogie.
Scéal.
De réir na liricí, coinscríobhadh trumpadóir mór le rá as Chicago, Illinois isteach in Arm na Stát Aontaithe, ach ní raibh de chúram aige ach an dúiseacht a sheinm gach maidin. Tá sé faoi ghruaim toisc nach féidir leis boogie-woogie a sheinm, go dtí go ndéanann an captaen trua dó agus coinscríobhann sé ceoltóirí eile. Mar thoradh, tá an trumpadóir in ann an dúiseacht a sheinm ina stíl féin, rud a imríonn tionchar dearfach ar an gcuid eile den chomplacht.
Aisling Ní Dhonnchadha. Scoláire Éireannach is ea Aisling Ní Dhonnchadha a bhíodh ina léachtóir i Roinn na Nua-Ghaeilge in Ollscoil Mhá Nuad. Is as Aonach Urmhumhan, Co. Thiobraid Árann ó dhúchas í. Bhain sí céimeanna BA, MA, agus Ph.D. amach ón Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath.