Trelis/gawiki huggingface dataset:
Seasamh na dTréan. Is frása agus coincheap é Seasamh na dTréan (nó bua na hoiriúnachta) a úsáidtear go coitianta i gcomhthéacsanna nó chun críocha eile seachas iad sin a bhí ceaptha ag an mbeirt a chéad mhol an téarma, an t-ileolaí agus fealsamh Herbert Spencer agus Charles Darwin. Ba é Herbert Spencer a chéad d'úsáid an téarma tar éis dó an leabhar le Charles Darwin "On the Origin of Species" i bPrionsabail na Bitheolaíochta (1864) a léamh. Cheap Spencer go raibh smaointe cosúla ó thaobh na heacnamaíochta agus teoiric na héabhlóide de aige féin agus ag Charles Darwin. Scríobh Spencer:
Ileolaí. Is éard is ileolaí ann (Gréigis: πολυμαθής," polymathēs", "duine a bhfuil a lán foghlamtha aige") ná duine a bhfuil saineolas aige/aici a théann trasna líon suntasach de réimsí ábhair éagsúla. I dtéarmaí neamhfhoirmiúla, is éard is ileolaí ann (nó duine feasach) ná an té atá an-eolach ar fad. 
Bheadh an chuid is mó d'eolaithe ársa, ina n-ileolaithe de réir chaighdeán an lae inniu.
Roghnú nádúrtha. Is próiseas neamhrandamach é an roghnú nádúrtha ina thagann tréithe oidhreachtúla chun tosaigh i bpobal, mar fheidhm atáirgthe difreálaigh na n-orgánach. Is meicníocht lárnach den éabhlóid í.
Féadfaidh an éagsúlacht ghéiniteach laistigh de phobal de orgánaigh bheith ina chúis le haonáin an speicis maireachtáil agus atáirgeadh níos fearr ná a chéile. Tá na fachtóirí a théann i bhfeidhm ar phróiseas an atáirgthe tábhachtach freisin, ceist a d'fhorbair Charles Darwin ina smaointe ar an roghnú gnéasach.
Gníomhaíonn an roghnú nádúrtha ar an bhfeinitíopa, nó saintréithe inbhraite an orgánaigh, ach éireoidh an bunús géiniteach (tréith inoidhreachta), d'aon fheinitíopa a thugann buntáiste atáirgthe, níos coitianta i bpobal (féach ailléilmhinicíocht).
Le himeacht ama, is féidir go mbeadh oiriúnuithe mar thoradh ar an phróiseas seo, a gnóthaíonn speisialtóirí sa phobal le haghaidh neideoige éiceolaí ar leith agus d'fhéadfadh, i ndeireadh na dála, go n-éireodh speiceas nua as. I bhfocail eile, tá an roghnú nádúrtha ina phróiseas tábhachtach (cé nach é an t-aonú phróiseas amháin ata ann) ina théann an éabhlóid ar aghaidh istigh sna horgánaigh. I gcomparáid leis an roghnú saorga, ina roghnaíonn an cine daonna tréithe sainiúla, gníomhaíonn an roghnú nádúrtha ar an dtimpeallacht, mar chriathar trínar féidir athruithe áirithe faoi leith dul tríd.
Tá an roghnú nádúrtha ar cheann de phrionsabail bhunúsacha na bitheolaíochta nua-aimseartha. Thug Darwin an téarma isteach ina leabhar ag a raibh mórthionchar, sa bhliain 1859 "On the Origin of Species", inar cuireadh síos ar an roghnú nádúrtha ar aon dul leis an roghnú saorga, próiseas trína roghnaíonn póraitheoirí daonna go rianúil ainmhithe agus plandaí le haghaidh síolraithe, toisc go measann siad go bhfuil tréithe inmhianaithe acu. Forbraíodh coincheap an roghnaithe nádúrtha ar dtús in éagmais teoiric bailí na hoidhreachtúlachta; nuair a chéad scríobh Darwin, ní raibh eolas ar bith ann faoin ngéineolaíocht nua-aimseartha. Tugtar an tsintéis éabhlóideach nua-aimseartha ar chomhcheangal na héabhlóide traidisiúnta Darwineach leis na bhfionnachtana a tharla ina dhiaidh sin sa ghéineolaíocht chlasaiceach agus mhóilíneach. Is éard an roghnú nádúrtha an míniú príomhúil le haghaidh na héabhlóide oiriúnaithí.
Fímíneacht. Is éard is fímíneacht ann ná an dallamullóg a chur ar dhuine/dhaoine, trí bheith ag ligean go bhfuil creideamh, tuairimí, buanna, idéalacha, smaointe, mothúcháin, cáilíochtaí, nó caighdeáin agat nach bhfuil i ndáiríre agat.
Seacht bpeacaí marfacha. Is éard na seacht bpeacaí marfacha ann ná liosta nó aicmiú
ar na duáilcí go léir a úsáideadh ó am na Luath-Chríostaíochta chun an lucht leanúna a theagasc agus a threorú maidir le
chlaonadh chun pheaca an chine daonna.
Seo a leanas na peacaí a thugtar de ghnáth ar an liosta:
Círéibeacha Shasana 2011. Cúig lá de fhoréigean, ghadaíocht agus cur in aghaidh na bpóilíní i gcathracha áirithe ar fud Shasana a bhí i gceist le Círéibeacha Shasana 2011, a mhair idir 6 Lúnasa agus 10 Lúnasa 2011. Phléasc na trioblóidí amach sa chéad dul síos mar agóid phoiblí ar lámhachadh fir darbh ainm Mark Duggan ag na bpóilíní i dTottenham tuaisceart Londan ar an 4 Lúnasa. Cuireadh ina leith gur drongadóir agus díoltóir drugaí a bhí ann, rud a bhí séanta ag muintir agus cairde Duggan. Nuair a chuadar ag lorg freagraí ó stáisiún na bpéas, d'eascair cúrsaí as smacht go tobann. 
Cé go raibh cuma pholaitiúil ar na heachtraí ar dtús, níorbh fhada go raibh ladar curtha isteach ag slua mór d'ógánaigh eile nach raibh baint ar bith acu le cás Mark Duggan. Bhris foréigean agus gadaíocht amach ar fud na cathrach, agus ar fud na tíre gan mhoill. Déagóirí agus daoine óga lárchathrach a bhí freagrach as, don chuid is mó. 
Déanadh ionsaithe ar dhaoine ar na sráideanna, dódh foirgnimh chun talamh agus goideadh cuid mhaith de tháirgí ó siopaí áitiúla. Droch-shampla amháin a tharraing aird an phobail na ionsaí ar eachtrannach óg a bhí gortaithe agus ag cur fola cheana ar thaobh na sráide. Lig an drong orthu go raibh siad ag tabhairt lámh cunta dó, sular ghoideadar rudaí óna mhála.
Maraíodh triúr fear in eachtra amháin ar na sráideanna i mBirmingham ar an 10 Lúnasa. Buaileadh le carr iad, agus an triúr ag iarraidh a gcomharsanachta a chosaint ón slua. Chuir na trioblóidí isteach ar chúrsaí spóirt na tíre, agus an cluiche sacair idir Tottenham agus Everton curtha ar cheal.
Sna meáin, cuireadh an milleán ar lucht óg dífhostaithe na gcathracha. Tuairiscíodh, áfach, go raibh scoláirí agus iarscoláirí bainteach leis chomh maith.
Ailbhe Ní Ghearbhuigh. File Éireannach is ea Ailbhe Ní Ghearbhuigh a rugadh sa bhliain 1984 i dTrá Lí i gContae Chiarraí. Tá sí áirithe ar na filí Gaeilge is fearr den ghlúin seo.
D'fhreastail sí ar Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, agus bhain amach BA i nGaeilge agus i bhFraincis sa bhliain 2005. Chaith sí tamall ina dhiaidh sin sa Fhrainc in Épernay, Roazhon agus Bordeaux, agus d'fhill ar Ghaillimh chun MA sa Nua-Ghaeilge a dhéanamh.
I Mí Lúnasa 2007 fuair sí scoláireacht Fulbright, rud a lig di bliain a chaitheamh ag múineadh Gaeilge in Institiúid an Léinn Ghael-Mheiriceánaigh ag Coláiste Lehman i Nua-Eabhrac.
Sa bhliain 2008 bhronn an Chomhairle Ealaíon sparántacht uirthi agus d'fhill sí ar Ghaillimh.
Tá a cuid filíochta léite aici i bPáras, i Nua-Eabhrac, i Montréal agus ar an mBuailtín. Bhuaigh a dán ‘Deireadh na Feide’ Corn Uí Néill in 2012 agus roghnaíodh ‘Filleadh ar an gCathair’ mar Dhán Uachtarántacht an Aontais Eorpaigh in 2013. Bhain an dán céanna áit amach ar ghearrliosta RTÉ, ‘A Poem for Ireland’. D’fhoilsigh Coiscéim a céad chnuasach filíochta Péacadh. Ag scríobh faoi "Tost agus Allagar," dúirt Nuala Ní Dhomhnaill: ‘Is leabhar iontach é seo. Labhrann intleacht chomh géar agus chomh gléineach tríd síos gur cúis bróid do, é gur i nGaeilge a labhrann sí. An tuiscint atá ann ar chás an duine, ar chomh deacair is atá sé teanga a chur ar eispéireas an chine, gan trácht ar an duine aonair…Tá an fhírinne shearbh againn anseo, ach mar a thug Emily Dickinson comhairle duinn fadó, í ar sceabhadh’. Fuair cnuasach dátheangach léi "The Coast Road" ardmholadh ó Nuala Ní Dhomhnaill chomh maith: ‘féasta don tsúil agus sólás don chroí’.
Saothar.
Tháinig dánta léi amach ar An Guth, Feasta, Crannóg, Poetry Ireland Review/Éigse Éireann agus Comhar. Tá dánta léite aici ag féile litríochta Imram agus sa bhliain 2008 chuaigh sí go hAlbain le Cuairt na bhFilí go hAlbain, tionscadal a bhfuil baint aici fós léi.
D'fhoilsigh Coiscéim "Péacadh", a céad chnuasach filíochta, sa bhliain 2008. 
D'fhoilsigh Gallery Press The Coast Road, cnuasach Gaeilge le haistriúcháin Bhéarla sa bhliain 2016 
File cathrach is ea Ní Ghearbhuigh, agus cuireann sí síos ar shaol na sráideanna in Éirinn agus thar lear: 
Níor éirigh léi ceist chráite na teanga féin a sheachaint ar fad ("Laethanta Lagmhisnigh"), ach léiríonn a saothar beocht na teanga úd i saol ilghnéitheach uirbeach. Tá sé ráite ina taobh go bhfuil rian an tsoirbhíochais ar a cnuasach i gcoitinne ach go bhfuil coimhthíos mearbhallach agus eolas ar ghuagaíocht an tsaoil le fáil i gcuid de na dánta is fearr aici.
An Guth. Díolaim bhliantúil filíochta is ea An Guth agus baint aici leis an Eilean Sgitheanach. Bunaíodh í sa bhliain 2003, agus foilsíonn sí filíocht chomhaimseartha i agus foilsíonn sí filíocht chomhaimseartha i nGaeilge na hÉireann, na hAlban agus Mhanann, in éineacht le haistriúcháin ó theangacha eile. 
Sa dá eagrán tosaigh bhí dánta le Meg Bateman, Ciaran Carson, Michael Davitt, Louis de Paor, Rita Ann Higgins, Gearóid MacLochlainn, Aonghas MacNeacail, Nuala Ní Dhomhnaill, Paul Muldoon, Gabriel Rosenstock, Iain Mac a' Ghobhainn agus Ruaraidh MacThòmais. Aistrítear dánta ó Ghréigis, ó Rúisis, ó Sheicis, ó Fhraincis, ó Spáinnis agus ó theangacha eile.
Is é Roddy Gorman, file a scríobhann i nGaeilge na hÉireann agus na hAlban, an t-eagarthóir. Cuirtear an iris amach i gcomhar le Coiscéim, comhlacht foilsitheoireachta de chuid na hÉireann.
Crannóg (iris). Iris liteartha is ea Crannóg a fhoilsítear i Mí Feabhra, Mí na Bealtaine agus Mí Dheireadh Fómhair gach bliain. Is iad a lucht foilsitheoireachta "Crannóg Media" i nGaillimh, agus foilsítear ábhar i mBéarla agus i nGaeilge, cé gurb é an Béarla is treise inti. 
Foilsíonn "Crannóg" idir ghearrscéalta agus dhánta.
Poetry Ireland Review/Éigse Éireann. Maíonn Éigse Éireann gurb éard atá inti cuntas buan ar fhilíocht chomhaimseartha na hÉireann. Iris ráithiúil í a fhoilsíonn dánta le filí nua agus filí aitheanta ó Éirinn agus ó thíortha eile. Tá idir Bhéarla agus Ghaeilge le fáil inti. 
Ceaptar eagarthóir nua tar éis gach ceithre eagrán nó ocht n-eagrán chun úire agus brí a choinneáil san iris. 
Tá eolas san iris ar léamha filíochta, ar chomórtais (agus comórtais mhór idirnáisiúnta san áireamh), ar fhéilte agus ar ailt. Léirmheasanna ar leabhair mhaithe a ligeadh i ndearmad atá le fáil i gcuid ar leith de shuíomh na hirise.
Cuairt na bhFilí. Scéim chultúrtha mhalartaithe is ea Cuairt na bhFilí go hAlbain agus go hÉirinn. De ghnáth bíonn beirt fhilí, ceoltóirí agus amhránaithe i ngach grúpa. Bíonn dhá dhream i gceist - Cuairt na bhFilí Albanacha ar Éirinn agus Cuairt na bhFilí Éireannacha ar Albain. 
Comhairle nan Leabhraichean a roghnaíonn an grúpa Albanach agus baineann siad Éire amach san Earrach. Reáchtálann Comhdháil Náisiúnta na Gaeilge ócáidí cultúrtha, ceardlanna scoile agus oícheanta filíochta agus ceoil. Téann na hÉireannaigh thar lear san Fhómhar. Sna blianta chuaigh thart chuaigh Máirtín Ó Direáin, Caitlín Maude, Louis de Paor, Cathal Ó Searcaigh agus Ailbhe Ní Ghearbhuigh chun na hAlban mar chuid den ócáid. 
Tá baint ag Comórtas Uí Néill (comórtas filíochta) leis an gCuairt in Éirinn, agus cuireann idir Éireannaigh agus Albanaigh isteach air. Faigheann an buaiteoir Trófaí Uí Néill agus suim airgid, agus foilsítear an dán is fearr.
Eachann MacDhòmhnaill. Ba mhaorghinearál dearscnaitheach Victeoiriach de chuid arm na Breataine é An Tiarna Eachainn MacDhòmhnaill (), ar a dtugtar Eachann nan cath (4 Márta 1853 – 25 Márta 1903). Cainteoir Gàidhlig a bhí ann.
Cócaon. Is alcalóideach tropán criostalach é cócaon a fhaightear ó dhuillí an phlanda cóca, nó C17 H2I N04, alcalóideach bán a eastósctar ó dhuilleoga toim ar leith ó Mheiriceá Theas.
Táirgeadh.
Is as cóca, a fhásann sa Mheiriceá Theas, a dhéantar an cócaon. Úsáidtear a lán breosla peitril chun an púdar bán céanna a dhéanamh (agus tá sé ráite dá gcífeadh an dream a úsáideann an cocaon an próiseas fhéin, ná bacfaidís leis, tá an próiseas chomh salach míshláintiúil).
Do mhargadh na hEorpa agus na Stát Aontaithe is mó a dhéantar é.
Úsáid.
Spreagthach cumhachtach atá ann, a úsáidtear mar druga áineasa uaireanta, mar gheall ar a airíonna spreagthacha, atá cosúil le hairíonna amfataimín. Ar na bealacha úsáide is mó ná snortáil, an toit a ionanálú nó uisce a chuir leis agus an leacht a instealladh. 
Úsáidtear fós cócaon mar ainéistéiseach áitiúil é, san oftailmeolaíocht go háirithe. Ach mí-úsáidtear go han-fhorleathan é: smúrtar an púdar agus, nuair a athraítear ina chnagchócaon é, caitear i bpíopa é. Cuireann sin tús le handúil, go príomha i bhfoirm an chnagchócaon caite. 
Iarmhairtí aigne.
Is iad na hiarmhairtí aigne ná bac a chur ar an réalachas, mothúchán de dhian-sonas nó corraíl. I measc na hiarmhairtí fisiciúla ná ráta croí ardaithe, ag cur allais nó mac imrisc mór. 
Anuas ar sin, is féidir le dáileog ard an brú fola agus an teocht a sheoladh ró-ard. Bíonn na hiarmhairtí á bhreathnú idir soicindí agus nóiméid, agus leanann siad idir cúig agus nócha nóiméad. 
Stair.
Bhain Freud úsáid as chun lagú misnigh a chuid othar a fheabhsú. Tháinig a chomhghleacaí CarI Koller (1857-1944) ar a ghníomhaíocht ainéistéiseach.
Holborn. Is baile é Holborn atá suite sa bhuirg Cathair Westminster, Londain Láir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 13,023 duine ina gcónaí ann.
West Ham. Is baile é West Ham atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 15,551 duine ina gcónaí ann.
Foclóireolaíocht. Is éard is an fhoclóireolaíocht ann ná craobh den teangeolaíocht a bhaineann le tábhacht agus cur i bhfeidhm na bhfocal. Bíonn brí áirithe ag focal, bíonn grúpa fuaimeanna ar leith aige, agus feidhm áirithe gramadaí. Mar sin, bíonn aonad séimeantach, fóineolaíoch agus gramadaí aige. San fhoclóireolaíocht, scrúdítear an focal sna gnéithe sin go léir. Bíonn focail ag athrú go leanúnach ina bhfoirm agus ina mbrí agus scrúdaíonn an t-eolaí foclóireolaíochta stór focal na teanga i dtéarmaí a úsáid, a forbairt agus a úsáid reatha. Déantar an staidéar ar idirchaidreamh na n-aonad léacsach i dtéarmaí na contrárthachtaí agus na cosúlachtaí atá eatarthu.
Pop-ealaín. Gluaiseacht ealaíne a tháinig chun cinn ag deireadh na 1950í sa Bhreatain Mhór agus sna 1950í déanacha sna Stáit Aontaithe, ach a shamhlaítear leis na 1960í ach go háirithe, is ea an phopealaín. 
Bhain an ghluaiseacht feidhm as samhla agus teicníochtaí an tomhaltachais. Bhí sé mar aidhm aici earraí de chuid chultúr an phobail a chlaochlú agus saothair ealaíne a dhéanamh díobh. Tagraíonn coincheap na popealaíne, ní go mór mór don ealaín féin, ach don dearcadh a chur í ar bun. Tréithrítear í mar ghluaiseacht a bhí ina fhrithfhreagairt ar an Eispriseanachas Teibí, a bhí faoi réim ag an am agus a d'fhorbair é agus a chur leis a thuilleadh. 
Aithnítear tionchar na gluaiseachta Dada agus na n-ealaíontóirí Pablo Picasso, Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, and Man Ray uirthi.
Macraitheanga. Is caighdeán idirnáisiúnta é ISO 639-3 do chóid teangan a shainmhínítear mar mhacraitheanga, sraith de theangacha a bhaineann go dlúth lena chéile (leanúntas canúna). Tá 56 teanga san ISO 639-2 a mheastar mar mhacraitheangacha in ISO 639-31. Tá feidhm bainte as an gcatagóir seo sa 16ú eagrán de 'Ethnologue'.
Ní raibh teanga faoi leith ag cuid de na macraitheangacha mar a shainmhínítear in ISO 639-2 ag 639-3, m.sh. 'ara' (Araibis). Bhí roinnt eile cosúil le 'nor' (Ioruais) ina raibh a n-dhá chuid ar leith ('nno' Nynorsk,'nob' Bokmål) cheana féin san ISO 639-2. Ciallaíonn seo go bhfuil roinnt teangacha (m.sh. 'arb' Araibis Chaighdeánach) a mheas ISO 639-2 a bheith ina canúintí den aon teanga ('ara') atá anois san ISO 639-3 i gcomhthéacsanna áirithe a mheastar a bheith ina dteangacha aonaracha iad féin. Is iarracht í seo chun déileáil lena n-éagsúlacht teanga, cé go gcaitear leo a gcuid chainteoirí leo mar fhoirmeacha na teanga céanna, m.sh. i gcásanna na débhéascna.
Liosta Macraitheangacha.
Áirítear leis an liosta seo na sonraí oifigiúla ó http://www.sil.org/iso639-3
West Bromwich Albion Football Club. Club peile Sasanach is ea West Bromwich Albion Football Club atá ag imirt faoi láthair i bPríomhroinn Shasana. Bunaíodh an club sa bhliain 1878. Is é Roy Hodgson traenálaí an chlub.
Maimonides. B'fhealsamh oirirc Giúdach meánaoiseach é Moses ben-Maimon, glaoite Maimonides agus Mūsā ibn Maymūn (Araibis: موسى بن ميمون) nó Rambam (רמב"ם - acrainm Eabhraise do "Raibi Moshe ben Maimon"), agus ba cheann de scoláirí an Tórá is mó agus de na lianna Meánaoiseacha é. Rugadh é i gCórdoba, sa Spáinn ar Oíche Cháisc na nGiúdach, sa bhliain 1135, agus fuair sé bás san Éigipt (nó Tiberias) ar an 20ú Tavet, 12 Nollaig, 1204. Bhí sé ina raibí, lia agus fealsamh i Maracó agus san Éigipt.
Upton Park, Londain. Is baile é Upton Park atá suite sa bhuirg Newham, Londain Thoir. Tá sé ar an mórshráid áitiúil, Sráid Green. Tá an ceantar comhchiallach le sacar agus is baile dó West Ham United Football Club, a imríonn ag an Boleyn Ground. 
Sacar.
Tá ceantar comhchiallach le sacar, mar ritheann an bun deisceartach Sráid Green in éineacht leis an bruach an Boleyn Ground, an staidiam baile West Ham United, a oscailte den chéad uair i 1904. 
Iompar.
Ar an córas traenach faoi thalamh, London Underground, ta an ceantar deisceartach i ngar an Boleyn Ground seirbheáilte le Upton Park tiúb stáisiún ar an District agus Hammersmith and City línte.
Partido Independentista Puertorriqueño. Is páirtí polaitiúil é El Partido Independentista Puertorriqueño (PIP) i bPórtó Ríce atá ar son neamhspleáchas Phórtó Ríce ó Stáit Aontaithe Mheiriceá a bhaint amach.
Petticoat Loose. Is éard atá i gceist le Petticoat Loose ná sprid nó taibhse mná agus í ina hábhar scéalta i mbéaloideas na Mumhan. Mar a chreidtear, bíonn Petticoat Loose ag ionsaí taistealaithe istoíche, á n-imeaglú agus á gcrá. Is é Béal Locha, Contae Phort Láirge, is áit dúchais do Phetticoat (ach deirtear freisin gurb as Coilleagán sa chontae chéanna di), ach deir an béaloideas go mbíonn sí le feiceáil fud fad na Mumhan. 
Cúlra.
De réir an bhéaloidis is é an t-ainm agus an sloinne a bhí ar Phetticoat ná Cáit (nó Máire) Ní Annagáin, agus bhí sí pósta ar fhear dar shloinne Ó Scanláin. Luaitear cúiseanna éagsúla leis gur fágadh ina taibhse i ndiaidh a báis í:
Deirtear go raibh sí thar barr ag damhsa agus an-tugtha don ól. Fuair sí an t-ainm sin "Petticoat Loose" oíche aeraíochta, nuair a ghreamaigh a sciorta de thairne sa bhalla. Thosaigh sí ag damhsa go fiain, agus ansin réabadh an sciorta di, ionas nár fágadh ach an peireacóta uirthi.
Sa Litríocht.
Scríobh an drámadóir Éireannach M. J. Molloy dráma faoin teideal "Petticoat Loose" sa bhliain 1979.
Is "Petticoat Loose" is teideal do ghearrscéal sa chnuasach gearrscéalta 'Na Seacht gCineál Meisce agus Finscéalta eile' le Pádraig Ó Siadhail.
Yumi, Yumi, Yumi. Is amhrán náisiúnta Vanuatú é Yumi, Yumi, Yumi (Gaeilge: Muidne, muidne, muidne). François Vincent Ayssav (Rugadh 1955) a chum é agus glacadh mar amhrán náisiúnta na tíre é sa bhliain 1980.
An Linn Bhuí. Bliainiris Gaeilge í An Linn Bhuí (agus baile) agus í á foilsiú ag Pádraig Ó Macháin agus ag Aoibheann Nic Dhonnchadha i Rinn Ó gCuanach (is é sin, Gaeltacht na Rinne i gContae Phort Láirge) ón mbliain 1997 anuas. 
Is é an t-ábhar a thagann i gcló ar an mbliainiris ná béaloideas ón Rinn, altanna faoin mbéaloideas agus faoi dhaoine clúiteacha a raibh baint acu leis an gceantar, stair áitiúil agus altanna toipiciúla faoi chúrsaí an cheantair.
Is é "Leabhair na Linne" an teach foilsitheoireachta. 
Bíonn blas láidir na canúna áitiúla ar an stíl a chleachtann an bhliainiris.
Ainm briathartha. An t-ainm briathartha (Béarla "verbal noun")
Myrtle Allen. Aithnítear Myrtle Allen (Tivoli, Corcaigh, 13 Márta 1924 – Corcaigh, 13 Meitheamh 2018) mar "mháthair na cócaireachta in Éirinn". Bhunaigh sí an bhialann "The Yeats Room" i dTeach Bhaile Mhaolmhuaidh sa bhliain 1964. Anuas ar sin bhí sí ina múinteoir, scríbhneoir agus óstánaí.
Oidhreacht.
Phós Myrtle Allen feirmeoir, Ivan Allen agus bhí mac acu, Tim Allen, a phós Darina O'Connell, inniu Darina Allen agus úinéir ar Scoil Chócaireachta Bhaile Mhaolmhuaidh i Shanagarry, Contae Chorcaí.
In 2018, cheannaigh Coláiste na hOllscoile, Corcaigh taifeadtaí taighde Myrtle Allen. Stóráltar taighde Allen ar thábhacht an bhia mar aon lena cuid cuimhní cinn i Leabharlann Boole. Reáchtáiltear Léacht Chuimhneacháin Bhliantúil Myrtle Allen in ómós don cheannródaí bia.
Lámhscríbhinní Freising. Tá Lámhscríbhinní Freising (Gearmáinis: Freisinger Denkmäler; Laidin: Monumenta Frisingensia; Slóivéinis: Brižinski spomeniki, Brižinski rokopisi) ar an gcéad téacs leanúnach Slavaise in aibítir Laidineach agus ar na cáipéisí is sine i Slóivéinis.
Foinse.
Thángthas ar na lámhscríbhinní agus iad ceangailte istigh i gcoidéacs Laidine. Tá ceithre leathanach agus an ceathrú cuid de leathanach ann. Tá trí théacs ann sa chanúint Slóivéineach is sine, agus is léir ó anailís theangeolaíoch, stíle agus chomhthéacs gur cumadh go cúramach agus go slachtmhar iad.
Is dócha gur scríobhadh an buntéacs sa 9ú haois. Fuarthas na lámhscríbhinní Slóivéinise (searmóiní ar an bpeaca agus ar an aithrí) i meascra téacsanna ar dócha gur lámhleabhar easpagóideach é. Scríobhadh na lámhscríbhinní Slóivéinise idir na blianta 972 agus 1039, agus roimh 1000, is cosúil. Is í an scríbhneoireacht is mó a thaispeánann é seo, ó tá sí sa mhionlitriú cairilingeach a úsáideadh ó ré Charlemagne amach. 
Sa tréimhse inar scríobhadh na lámhscríbhinní bhí an tEaspag Abraham ag obair in Freising (idir na blianta 957 agus 994). Síltear gur scríobhadh na lámhscríbhinní i nGleann Abhainn an Möll sa Chairintia, agus dá bhrí sin mhaígh teangeolaithe éigin gur bhain Abraham le breacadh na lámhscríbhinní agus fiú gurb eisean a scríobh ceann acu, tuairim a bréagnaíodh ina dhiaidh sin.
Ba é an focleolaí Anton Janežič a chum an t-ainm Slóivéineach "Brižinski spomeniki" (cuimhneacháin Freising): chum sé "Brižinj" mar leagan Slóivéanach de Freising sa bhliain 1854. Tháinig an coidéacs chun Leabharlann Stáit na Baváire sa bhliain 1803 agus fuarthas Lámhscríbhinní Freising sa bhliain 1807. Chuir Janežič Slóivéinis nua-aimseartha orthu sa bhliain 1854. Roimh an Dara Cogadh Domhanda d’fhoilsigh Silvester Škerl facsamhail ag Akademska založba (Foilsitheoir Acadúil) in Ljubljana. Tá na lámhscríbhinní á gcaomhnú fós i Leabharlann Stáit na Baváire i München.
Leslie Grantham. B'aisteoir Sasanach é Leslie Michael Grantham (a rugadh ar an 30 Aibreán 1947 agus a fuair bás ar an 15 Meitheamh 2018).
Madra sléibhe Beirneach. Madra as na hAlpa Eilvéiseach é Madra sléibhe Beirneach.
Measán Bolognese. Madra as an Iodáil é measán Bolognese.
Céim dochtúra. Is ionann céim dochtúra (nó céim dochtúireachta), a scríobhtar de ghnáth mar Ph.D., nó PhD, D.Phil nó mar DPhil i dtíortha an Bhéarla, agus céim iarchéime a bhronnann ollscoileanna.
Measán catach. Madra as an Fhrainc é measán catach.
Measán Havánach. Madra as Cúba é measán Havánach.
Caora mhóradharcach. Is ainmhí í an chaora mhóradharcach. Mamach atá ann.
Stanley Kubrick. Stiúrthóir ab ea Stanley Kubrick a rugadh i Manhattan, Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an 26 Iúil, 1928 agus a fuair bás ar an 7 Márta, 1999.
Supersonic (amhrán Oasis). Is amhrán de chuid an racbhanna Shasanaigh Oasis é Supersonic, a eisíodh mar a gcéad singil ar 11 Aibreán 1994. Bhí sé ar a gcéad albam stiúideo "Definitely Maybe" sa bhliain chéanna. Shroich an singil uimhir 31 ar na cairteacha singil sa Ríocht Aontaithe, uimhir 22 ar na cairteacha indie sa Ríocht Aontaithe, agus uimhir 11 ar chairt Billboard Modern Rock sna Stáit Aontaithe.
Scríobh an príomhghiotáraí Noel Gallagher "Supersonic" agus taifeadadh é ag an Pink Museum Studio i Learpholl, Sasana i mí na Nollag 1993. Ba é an banna a léirigh an t-amhrán i gcomhar leis an léiritheoir proifisiúnta Mark Coyle, gan aon léiriú nó athmheascadh breise. Rinneadh dhá fhíseán ceoil don amhrán freisin.