Trelis/gawiki huggingface dataset:
Maoil an Choirnigh. Tá Maoil an Choirnigh (nó Maoil a' Chóirne) suite i nGaeltacht na nDéise i gChontae Phort Láirge i ndeisceart na hÉireann.
An ceantar.
Is deacair anois idirdhealú a dhéanamh idir Maoil a’ Chóirne, Heilbhic agus Baile na nGall i nGaeltacht Phort Láirge (Gaeltacht na nDéise nó Gaeltacht na Rinne) de bharr an fháis atá ag teacht orthu le blianta beag anuas. Tá siad uile le fáil idir cúig mhíle slí agus seacht míle slí ó Dhún Garbháin.
An sráidbhaile.
Tá Maoil a’ Chóirne suite timpeall cúig mhíle slí ó dheas ó Dhún Garbháin. Áit shlachtmhar í, agus a lán seirbhísí agus áiseanna pobal ann.
Tionsclaíocht.
Tá roinnt tionscail bheaga ann, agus iadsan is mó a chuireann obair ar fáil. Tá a bhformhór le fáil san eastát tionsclaíochta beag atá lonnaithe ar an taobh ó dheas de Mhaoil a'Chóirne.
Coláiste na Rinne.
I Maoil a' Chóirne atá Coláiste na Rinne le fáil. Sa bhliain 1908 thug tiarna talún giota talún do Choláiste na Rinne le haghaidh láthair scoile, agus cuireadh caoi ar bhathlach tí chuige.
Ortha an Dul Amú. Ortha a dhéantaí chun duine a chur dá threoir. Chreidtí dá ndéarfaí an rann seo agus é dírithe ar dhuine nó ar dhream áirithe nach mbeidís in ann an té a bhí á chosaint ag an ortha a fheiceáil, fiú agus iad san áit chéanna.
Baile na nGall (Contae Phort Láirge). Is baile fearainn é Baile na nGall atá suite i nGaeltacht Chontae Phort Láirge i ndeisceart na hÉireann. Tá an baile Gaeltachta, An Rinn, suite sa bhaile fearainn seo. Tá teach tábhairne (Tig an Cheoil), siopa, áis súgartha do pháistí go dtugtar 'An Imearlann' uirthi, bialann bheag, cé iascaireachta agus trá i mBaile na nGall. Tá "Criostal na Rinne", lonnaithe i mBaile na nGall chomh maith. 
An ceantar.
Is deacair anois idirdhealú a dhéanamh idir Maoil a’ Chóirne, Heilbhic agus Baile na nGall i nGaeltacht Phort Láirge (Gaeltacht na nDéise nó Gaeltacht na Rinne) de bharr an fháis atá tagtha orthu le blianta beaga anuas. Tá siad uile le fáil idir cúig mhíle slí agus seacht míle slí ó Dhún Garbháin.
An sráidbhaile.
Tá Baile na nGall lonnaithe míle amháin soir ó Mhaoil a’ Chóirne agus tuairim is sé mhíle ó Dhún Garbháin. Maraon le Maoil a’ Chóirne, tá fás suntasach tar éis teacht ar Bhaile na nGall le blianta beaga anuas.
Baile na nGall. Tá níos mó ná áit amháin a bhfuil an t-ainm Baile na nGall air:
Seordán. Fuaim a chloistear ó dhaoine agus ainmhithe a bhfuil sé deacair orthu anáil i gceart, is seordán é. Bíonn sé ag daoine a bhfuil múchadh nó tinneas anála eile acu. Uaireanta bíonn sé éadrom agus uaireanta eile bíonn sé trom agus glórmhar. Bíonn ar na ndaoine a bhfuil seordán ag caitheamh orthu leigheas nó faoiseamh a fháil trí chógais a análú ó análóir, a shéideann míreanna bhídeacha chógais isteach ina scamhóga.
Porto. Is í Porto an dara cathair is mó sa Phortaingéil. Tá si suite ar an mbruach thuaidh d'abhainn an "Douro" (Abhainn an Óir sa Phortaingéilis). D'eascair ainm na Portaingéile ó ainm na cathrach, a chiallaíonn "an calafort". Tá cáil ar an gcumann sacair FC Porto, atá lonnaithe sa chathair.
Tá cathair Vila Nova de Guia suite ar an mbruach theas. Níl baint idir na cathracha seachas bonneagar iompair (droichead agus an Metro).
Coláiste na Rinne. Tá Coláiste na Rinne suite i Rinn Ó gCuanach i nGaeltacht na nDéise i gContae Phort Láirge.
Cúrsaí Samhraidh.
Tá na Cúrsaí Samhraidh ar siúl ón mbliain 1905 go dtí an lá atá inniu ann. Bíonn breis is 1000 scoláire ann gach bliain. Bíonn cónaí ar na scoláirí seo sa Choláiste agus i dtithe i Rinn Ó gCuanach. 
Scoil na Leanaí.
Bunaíodh Scoil na Leanaí sa bhliain 1919. Bhí 40 Leanbh sa scoil sa bhliain. Theastaigh ón gCoiste labhairt na Gaeilge a mhúineadh do na páistí ar dtús, agus obair na leabhar a dhéanamh leo ina dhiaidh sin. I measc na n-iarscoláirí tá iar-Uachtarán na hÉireann agus iar-Thaoiseach.
Stair.
Sa mbliain 1903 thosnaigh daoine ar theacht ar saoire go Rinn Ó gCuanach, go háirithe ó Bhaile Átha Cliath, agus fonn orthu Gaeilge d'fhoghlaim. Cuireadh ranganna ar siúl dóibh. An toradh a bhí ar seo ná clár dubh a bhualadh suas i mBaile na nGall. Scoil an Chalaidh a tugadh ar sin agus sin mar a thosnaigh scéal Choláiste na Rinne.
Sa bhliain 1905 tógadh bothán adhmaid i mBóthar na Sop a thug fothaint don scoil. Bhí Dr. Ó Síothcháin, an Dr. de hIndeberg (sagart agus ollamh le Ceiltise i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh), Pádraig Ó Cadhla, an Fear Mór (Dr. Seamus Ó hEocha a bhí ina thimire ag Connradh na Gaeilge) agus Diarmuid Stóice i measc na múinteoirí ag an am seo.
Sa mbliain 1907, thug Oifig an Oideachais Náisiúnta aitheantas oifigiúil do na cúrsaí samhraidh a bhí ar siúl. Tháinig fás mór ar líon na scoláirí sa bhliain 1908 nuair a d'fhreastail 130 scoláire ar na cúrsaí i mí Iúil agus mí Lúnasa.
Bhí gá le foirgneamh nua agus ionad comhnaithe dos na scoláirí. Tharla san sa bhliain 1908 nuair a thug Villiers Stuart, Drom Ana, tiarna talún sa cheantar, giota talún ar a eastát i Maoil a' Chóirne don Choláiste le haghaidh láthair scoile. 
Mhol daoine áirithe ag cruinniú bainistíochta sa bhliain 1919 go gcuirfí Scoil na Leanbh ar bun. Bheadh an scoil seo ag feidhmiú i gcaitheamh na bliana - do pháistí idir seacht mbliana agus dhá bhliain dhéag d'aois. 
Tá borradh agus fás tagtha ar na cúrsaí samhraidh agus ar scoil na leanbh le céad bliain anuas. 
Sa bhliain 1906 osclaíodh Meánscoil Lae i gColáiste na Rinne ach níor éirigh go maith léi. Sa bhliain 1959 deineadh iarracht eile meánscoil lae a chur ar bun fé choimirce Choláiste na Rinne. D'éirigh leis an iarracht so fé stiúir Niocláis Mhic Craith. Tá suas le céad scoláire ag freastal uirthi anois.
Larry Mullen. Is é Larry Mullen Jr. drumadóir an bhanna ceoil raic U2. Rugadh ar an 31 Deireadh Fómhair 1961 i mBaile Átha Cliath, Éire é. Is é bunaitheoir U2, ar a dtugann sé féin "The Larry Mullen Band" uaireanta.
Saol.
Tógadh i mBaile Átha Cliath é. Tá sé an meán-pháiste agus mac aonair do Larry agus Maureen Mullen. Thosaigh sé ag drumadóireacht sa bhliain 1970. Bhásaigh a mháthair i Samhain, 1978. Chuir sé fógra ar chlár fógraí ar scoil i bhfómhar na bliana 1976 chun banna a thosú. Tá trí leanbh aige lena leannán fadtéarmach Ann Acheson, mar atá, Aaron Elvis (a rugadh i 1995), Ava Elizabeth (1998) agus Ezra (2001). Chuaigh sé ar scoil i Scoil Chuimsitheach Shliabh an Teampaill. Ar dtús bhí an banna ainmnithe Feedback sular athraigh siad an t-ainm go The Hype agus, ar deireadh thiar thall, shocraigh siad ar an ainm U2.
Cill Choca. Is baile beag í Cill Choca atá suite i dtuaisceart Chontae Chill Dara laisteas den Rí, abhainn atá ina teorainn idir Contae Chill Dara agus Contae na Mí. Is gearr an t-achar idir Cill Choca agus Baile Átha Cliath, agus téann go leor oibrithe abhaile chuici. 6,093 daoine atá ina gcónaí i gCill Choca (maidir le daonáireamh 2016). Tá sí suite cois na Canála Ríoga.
Stair.
Deirtear gur bhunaigh Naomh Coca, eaglais cois abhainn an Rí sa 6ú haois in aice tobair a bhí tábhacht págánach ag baint leis. Ar 6 Iúil atá féile Naoimh Choca, ach is beag cuimhne thraidisiúnta a bhí uirthi: nuair a bhí Suirbhéireacht Ordanáis Éireann ar siúl sa cheantar sa bhliain 1837 dúradh mar a leanas: 
Tá cuntas, mar sin féin, ar chath idir ríthe san 8ú haois láimh le heaglais Naomh Coca, agus í suite ansin i gCairbre. Luaitear Cill Choca arís sa bhliain 1302, nuair ba le hOspidéal Naomh Eoin Iarúisailéim i gCill Mhaighneann í.
Tógadh séipéal nua paróiste sa bhliain 1867 ar £10,000, agus do Naomh Choca a tíolacadh é. Mar a dúirt na suirbhéirí Ordanáis, níl fothraigh féin an tseanteampaill le fáil anois. 
Iarnród.
Tháinig an t-iarnród sa bhliain 1847 ach dhún an stáisiún arís ar 1 Iúil 1848, agus cúis leis: é a bheith suite ar ardú 1 ar 100, grádán ar dheacair leis na hinnill ghaile é a shárú. Bhí an stáisiún seo beagán lastoir den stáisiún atá anois ann. D'oscail stáisiún nua laistiar den bhaile sa bhliain 1850 ach dhún sé sa bhliain 1963; cuireadh stáisiún eile ar bun sa bhliain 1998. Tá Cill Choca suite ar an iarnród idir Baile Átha Cliath agus Sligeach. 
Bóithre.
Seachnaíonn an mótarbhealach M4 Cill Choca ar an taobh theas, agus táthar ag brath ar mhótarbhealach a thógáil a rachadh ó Nás go Droichead Átha trí Chill Choca.
Ferme Ornée.
Cruthaíodh Larchill mar "ferme ornée" san 18ú haois, agus tá sé ar an ngairdín is iomláine den chineál sin san Eoraip. Tá siúlóidí ann faoi scáth na bhfáibhilí idir bréagáin chlasaiceacha agus ghotacha; tá loch ann agus dhá bhréagán ar oileáin ann, gairdín foirmiúil faoi bhalla agus túr sliogán ann, agus clós feirme gotach.
Saskatchewan. Is cúige é Saskatchewan atá suite ar na féarthailte i gCeanada, i lár na mórthíre. Tá achar 588,276 ag an gcúige agus daonra de 1,023,810 (de réir meastachán 2009). Bíonn an chuid is mó den phobal ag cur fúthu san taobh theas den chúige. Tá 233,923 ina gcónaí sa chathair is mó, Saskatoon, agus tá 194,971 ina gcónaí i Regina, an phríomhchathair. 
Tagann ainm an chúige ón abhainn Saskatchewan. "Abhainn a ritheann go tapa" an chiall atá le "Saskatchewan" sa teanga Cree. 
Geilleagar.
Ba C$77.929 bn. an olltáirgeacht intíre (OTI) a bhí ag Saskatchewan sa bhliain 2012.
Bunscoil Phobal Feirste. Gaelscoil is ea Bunscoil Phobal Feirste. Tá an scoil suite ar Bhóthar na bhFál i nGaeltacht Bhéal Feirste. Bunaíodh sna 1970idí í. Ba í Bunscoil Phobal Feirste an chéad Ghaelscoil riamh i dTuaisceart Éireann. 
Stair.
Bhí baint mhór ag Albert Fry le bunú agus forbairt Bhunscoil Phobal Feirste sna 1970idí.
Aodán Mac Póilin. Ba scríbhneoir é Aodán Mac Póilin (11 Deireadh Fómhair 1948 – 29 Nollaig 2016) a bhí gníomhach ar son na Gaeilge i dTuaisceart Éireann. Fuair sé bás ar 29 Nollaig 2016.
Saol.
Rugadh i mBéal Feirste é, agus bhí sé ina chónaí i nGaeltacht Bhéal Feirste. D'fhreastail sé ar Ollscoil Uladh agus bhain sé bunchéim agus M.Phil sa Léann Éireannach amach. Iar-mhúinteoir a bhí ann. 
Eagraíochtaí.
Sa bhliain 1990 ghlac sé post mar Stiúrthóir ar Iontaobhas Ultach. Dar le beo.ie, "Bhí an dearg-ghráin ag go leor de náisiúnaithe na sé chontae ar an eagras Iontaobhas Ultach sna nóchaidí de bhrí gurbh é rialtas na Breataine a chuir maoiniú ar fáil dó ag an am agus chaith go leor acu go suarach leis an té a bhí agus atá i gceannas air, an Béal Feirsteach Aodán Mac Póilín." 
Deir Risteard Mac Gabhann go raibh "cluiche an-chontúirteach á imirt acu" maidir le Mac Póilin, agus "Bhí clúmhilleadh ar siúl ag cuid de na colúnaithe a bhí ag scríobh ina éadan. Ag an am, bhí go leor gealt ag dul thart a d’amharcfadh air seo agus b’fhéidir a ghlacfadh treoir uaidh agus a dhéanfadh dochar d’Aidan. Sin an eagla is mó a bhí air. Bhí seisean ag siúl thart fá na ceantair seo i rith ama sin, bhí sé ina chónaí i gceartlár Bhaile Andarsan.” 
Bhí Mac Póilin gníomhach sa Bhiúró Eorpach do Theangacha Neamhfhorleathana agus i gComhairle Caidrimh Pobail Thuaisceart Éireann, agus bhí sé mar Chathaoirleach ar an chéad Ghaelscoil i dTuaisceart Éireann. Ba bhall boird le Foras na Gaeilge, Colm Cille, agus Comhairle Craoltóireachta Thuaisceart Éireann é. Ba chomhalta é de na boird seo a leanas: Cultúr na hÉireann, Comhairle na Gaelscolaíochta, agus Aonad Seamus Heaney, Ollscoil na Banríona, Béal Feirste, faoi láthair.
Maígh sé go raibh buntáiste le fáil ag aontachtaithe an Tuaiscirt dá gcuirfidís béim ar an mbaint atá acu leis an tír as ar tháinig cuid mhaith dá muintir. Bunaíodh an Preispitéireachas, an creideamh Protastúnach is mó i dTuaisceart Éireann, in Albain – agus dar leis, ofrálann an tír sin féiniúlacht pholaitiúil Bhriotanach nach bhfuil Sasanach, rud a mheallfadh aontachtaithe a mhothaíonn deighilt idir iad féin agus Westminster.
Saothair.
Bhí altanna scríofa agus léachtanna tugtha ag Mac Póilin ar go leor ábhar a bhaineann le cúrsaí cultúir, litríochta agus teanga. Bhí Mac Póilin mar eagarthóir ar na leabhair seo leanas: "Styles of Belonging: the cultural identities of Ulster" (1992), "Ruined Pages, New Selected Poems of Padraic Fiacc" (1994), "The Irish Language in Northern Ireland" (1997). Ba bhall de phainéal eagarthóireachta Leabhar Mór na Gaeilge (2002) é.
League of Ireland 1925/26. Ba é League of Ireland 1925/26 an cúigiú séasúr de Shraith na hÉireann.
Kappa (éadaí). Is comhlacht éadaigh Iodálach é Kappa. Bunaíodh an comhlacht i Torino sa bhliain 1916.
Sacar.
Déanann an comhlacht geansaithe peile ar son Roma, Torino agus a lán clubanna eile.
Hannover. Is í Hannover príomhchathair na Sacsaine Íochtaraí. Tá sí suite cois Leine. Tá breis is 500,000 duine ina gcónaí sa chathair. Bunaíodh Hannover sa Mheánaois agus tá sí ar cheann de na cathracha is mó i dtuaisceart na Gearmáine.
 I Hanover, tá na coláistí éagsúla beoite, mar shampla. Ollscoil Leibniz Hannover, Ollscoil na n-eolaíochtaí i bhfeidhm Hannover, Coláiste Leighis Hanover agus Ollscoil Hanover na nEolaíochtaí Feidhmeacha. Is iad príomhfhostóirí sa réigiún Volkswagen, Continental, Nord LB, Talanx, Hannover Re agus VHV.
Róise Ní Bhaoill. Is scríbhneoir agus gníomhaí ar son na Gaeilge í Róise Ní Bhaoill. 
Saol.
Rugadh Ni Bhaoill i nGaeltacht Chontae Dhún na nGall. Mac léinn ba ea í i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, agus ina dhiaidh sin bhain sí MA sa bhainistíocht chultúrtha amach in Ollscoil Uladh. 
Eagraíochtaí.
Thosaigh sí ag obair le hIontaobhas ULTACH sa bhliain 1990 agus is í an Leas-Stiúrthóir í anois. Ball boird de chuid Dhaonmusaem Uladh agus Choimisiún Raidió na Gaeltachta ba ea í. Ball boird de Ghrúpa Oibre Chultúir agus Féiniúlachta a bhunaigh Choimisiún Cearta Daonna Thuaisceart Éireann, agus de dhá choiste de chuid Chomhairle Caidrimh Pobail Thuaisceart Éireann ba ea í freisin. Ba rúnaí í ar Choiste Thuaisceart Éireann agus ar Choiste na Ríochta Aontaithe den Bhiúró Eorpach do Theangacha Neamhfhorleathana. Ba bhall boird de chuid Cholm Cille í freisin.
Ball boird d'Iontaobhas na Gaelscolaíochta agus den Chiste Craoltóireachta Gaeilge is ea í. Ba bhall í de Choiste Fhorbartha Pholasaí an Chomhairle Chaidrimh Phobail agus de Phainéal Comhairleach de chuid Chomhairle Ealaíona Thuaisceart Éireann. 
Saothair.
Bhí Ní Bhaoill mar chomheagarthóir ar "Gaelic-Medium Education Provision: Northern Ireland, The Republic of Ireland, Scotland and the Isle of Man" (2003) agus scríobh sí "The Irish Language in Education in Northern Ireland" (2004). Scríobhann sí féin agus Gordon McCoy “Taisce Focal”, alt d'fhoghlaimeoirí ar an iris líonláithreáin Beo!. Sa tsraith seo, cuireann siad focail agus cora cainte i láthair atá le fáil sa Ghaeltacht ach nach bhfuil ar eolas ag go leor de lucht foghlamtha na teanga. Scríobhann siad faoi théama faoi leith gach mí.
Gordon McCoy. Scríbhneoir is ea Gordon McCoy.
Saol.
As Tamhnaigh Naomh i gContae an Dúin dó. Tá céim bainte amach aige sa Cheiltis agus san Antraipeolaíocht Sóisialta agus sa bhliain 1997 bhronn Ollscoil na Ríona dochtúireacht air dá thráchtas ar Phrotastúnaigh a d'fhoghlaim Gaeilge. 
Eagraíochtaí.
Ball de dhá choiste de chuid Chomhairle Caidrimh Pobail Thuaisceart Éireann (an Grúpa Comhairle Éagsúlachta Cultúir agus an Grúpa Comhairle Taighde agus Acmhainn) ba ea é. Comhalta ar Fhoras na Gaeilge ba ea é. Is ball den choiste atá i mbun athbhreithnithe ar pholasaí trasphobal an Roinn Oideachais é. Thosaigh sé ag obair le hIontaobhas ULTACH sa bhliain 1997 agus is é an t-oifigeach forbartha é.
Saothair.
Bhí McCoy mar chomheagarthóir ar Aithne na nGael/Gaelic Identities (2000), a chuireann traidisiún na Gaeilge in Éirinn agus in Albain i gcomparáid le chéile. Is iomaí alt atá scríofa aige d’irisí léannta ar ghnéithe de ghluaiseacht na teanga agus ar fhoghlaimeoirí Protastúnacha na teanga, agus foilsíonn sé altanna ar théamaí a bhaineann le polaitíocht agus cultúr. 
Scríobhann sé féin agus Róise Ní Bhaoill “Taisce Focal”, alt d'fhoghlaimeoirí ar an iris líonláithreáin Beo!. Sa tsraith seo, cuireann siad focail agus cora cainte i láthair atá le fáil sa Ghaeltacht ach nach bhfuil ar eolas ag go leor de lucht foghlamtha na teanga. Scríobhann siad faoi théama faoi leith gach mí.
Pól Ó Muirí. Is file, iriseoir leis an Irish Times, iar-eagarthóir ar Comhar agus scríbhneoir é Pól Ó Muirí (a rugadh sa bhliain 1965).
Óige agus oideachas.
Rugadh agus tógadh Ó Muirí in iarthar Bhéal Feirste. Ag an am sin, dar leis, "bhí Béal Feirste scoilte idir thiar, thoir, thuaidh agus theas. Ceithre bhaile bheaga a bhí ann ar bhealach" mar gheall ar na Trioblóidí." Ní raibh sé báúil leis an IRA riamh, áfach.
D’fhreastail sé ar bhunscoil i mBaile Andarsan agus ansin ar mheánscoil na mBráithre Críostaí ar Bhóthar an Ghleanna. Is ann a thosaigh sé ag foghlaim Gaeilge agus é aon bhliain déag d'aois. Thug sé cuairt ar Mhín an Chladaigh i nGaeltacht Thír Chonaill: “Sin an t-am [a deir sé] ar thuig mé den chéad uair go dtiocfadh le duine an teanga seo a labhairt mar theanga bheo, agus thuig mé gur mhaith liomsa í a labhairt”.
Bhain sé amach céim sa Ghaeilge agus san fhealsúnacht in Ollscoil na Ríona, agus Ph.D sa Léann Ceilteach ina dhiaidh sin.
Le linn na tréimhse seo bhíodh Ó Muirí ag scríobh píosaí d'fhoilseacháin mar Comhar, An tUltach, agus Fortnight agus do Raidió Uladh. Bhí sé ina uachtarán ar Chumann na Liathróide Láimhe in Ollscoil na Ríona freisin, agus é an-tugtha don spórt. 
Obair.
Tar éis dó an ollscoil a fhágáil thosaigh Ó Muirí ag obair le Fortnight Educational Trust mar eagarthóir agus agus é ag foilsiú forlíonta a bhain le cúrsaí Gaeilge agus cúrsaí cultúrtha. 
Is é atá mar eagarthóir Gaeilge an Irish Times. Thosaigh sé ag obair don Irish Times i lár na nóchaidí, ag scríobh corralt do “Beocheist”. Liam Ó Muirthile a bhí ina eagarthóir Gaeilge ann agus Uinsionn Mac Dubhghaill ina dhiaidh sin: ghlac Ó Muirí an post i ndiaidh Mhic Dhubhghaill. Scríobhann sé colún don Irish Times (agus bhí sé ag scríobh don nuachtán "Foinse"). 
Cumann sé drámaí raidió agus píosaí eile. I mí na Nollag 2008 ghlac sé post mar eagarthóir sealadach ar an iris Comhar.
Uaireanta bíonn sé "dian go leor" ar eagraíochta mar Fhoras na Gaeilge agus "an-chriticiúil maidir le rudaí áirithe agus le “Saol na Gaeilge' go ginearálta".
Foilseacháin.
agus go leor eile.
Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha (Eaglais na hÉireann). Is í Ardeaglais Phádraig, Ard Mhacha suíochán Ardeaspaigh Ard Mhacha de chuid Eaglais na hÉireann. Ba é suíochán na hEaglaise 
Caitlicí é go dtí aimsir an Reifirméisin. 
Stair.
De réir traidisiúin, sa bhliain 445, thóg Naomh Pádraig eaglais chloiche ar an chnoc ar a dtugtaí an Droim Saileach.
Tógadh ceann de na mórscoileanna mainistreacha ba mhó clú agus cáil in Éirinn ann agus thriall mic léinn uirthi ó cheithre hairde na hEorpa,
Bhí léirscrios déanta ar an Ardeaglais agus an láthair naofa, ar a laghad 17 uair lena linn, ach rinneadh í a athchóiriú, i gcónaí, ina dhiaidh.
Sa bhliain 1268, mhéadaigh an tArdeaspag Ó Scanláin an teach pobail agus thug seo an leagan amach dó mar atá anois.
Rinne an tArdeaspag Tiarna John George Beresford agus an t-ailtire Lewis Nockalls Cottingham an mór-athchóiriú deireanach dó, idir na blianta 1834 agus 1840.
Nithe stairiúla.
Tá na nithe seo a leanas ar thaispeáint san Ardeaglais;
Orgán and Orgánaithe.
Orgán.
Sonraí an orgáin ó an 'National Pipe Organ Register'.
Fear Dorcha Ó Mealláin. Is dócha gur shagart é Fear Dorcha Ó Mealláin agus gurbh ó Chontae an Dúin é. B'fhile é, ach níl ach aon dán amháin againn óna láimh. É ag scríobh le linn Chromail. 
Mí Lúnasa na bliana 1652 d'ordaigh Parlaimint Shasana do gach Caitliceach agus do mhórán Ríogaithe, d'aicme ab airde ná aicme an sclábhaí nó an cheárdaí, iad féin agus a dteaghlach a aistriú chun Connacht agus chun Contae an Chláir, áit a mbeadh píosa beag talún rompu. Ba mhinic a rinneadh an t-aistriú sa gheimhreadh agus ar dhrochbhóithre, agus cailleadh na céadta. Is leis sin a bhaineann dán Uí Mealláin, "An Díbirt go Connachta". Tá sé scríofa i leagan scaoilte d'fhilíocht na scol agus cuireann Ó Mealláin in iúl gur fearr ár dtoil a chur le toil Dé: "Beag bheas linn ag dul san uaigh". Déantar comparáid idir cás na nGael agus cás na nIosraeilíteach fadó - gnáth-théama sa 17ú haois i ndánta den saghas seo.
Eoin Mac Tighearnáin. I Nua-Eabhrac a rugadh Eoin Mac Tighearnáin M.A., Ph.D., D. Litt. (10 Bealtaine 1915 – 18 Iúil 2004), agus deirtear gurb í a mháthair Bríd, bean as Contae an Chláir, a mhúscail a shuim sa Ghaeilge agus a shuim i gcultúr na hÉireann i gcoitinne. Sna tríochaidí bhain sé amach Rosmuc i gContae na Gaillimhe ar scoláireacht, agus as sin amach bhíodh sé siar agus aniar idir an dá thír.
Ba mhúinteoir suntasach é, agus sa bhliain 1960 ceapadh é ina chathaoirleach ar an Roinn Béarla in Ollscoil San Tomás, Minnesóta. Sa bhliain 1962 bhunaigh sé an Irish American Cultural Institute (IACI) ann – foras oideachasúil neamhpholaitiúil.
Bhí Mac Tighearnáin gnóthach go leor i rith na seascaidí agus é ag scríobh scripteanna do scannáin agus do chláir theilifíse faoi stair agus faoi litríocht na hÉireann ar theilifís phoiblí Mheiriceá. Sa bhliain 1975 chuir sé an clár "Irish Way" ar bun – clár samhraidh a ligeann do dhaltaí Meiriceánacha cúig seachtaine a chaitheamh in Éirinn. Déanann siad staidéar ar chúrsaí staire, litríochta agus teanga, cuireann siad eolas ar cheol agus ar rince agus fanann le teaghlach áitiúil. Bhunaigh sé an "Irish News Service", "Irish Books and Media" (seirbhís dáiliúcháin), agus "Irish Educational Services", comhlacht a mhaoinigh cláir theilifíse i nGaeilge do pháistí. Tá saothar scríbhneoirí Gael-Mheiriceánacha le léamh ar "Éire/Ireland", iris ráithiúil. 
Is iomaí rud eile a rinne sé féin agus a bhean Jeanette. Bunaíodh agus maoiníodh cláir a thug na céadta míle dollar do na healaíona in Éirinn agus a chuir ar chumas lucht ealaíne na hÉireann léachtanna a thabhairt ar fud na Stát. Agus ní cúrsaí cultúrtha amháin atá i gceist: maoiníonn an IACI "Trees for Ireland", clár athfhoraoisithe. 
Ba í an teanga a phríomhchúram, agus bhí súil aige go dtiocfadh rath ar leith ar an nGaeilge i dTuaisceart Éireann. Dá chomhartha sin d’fhág sé uacht ag Iontaobhas na Gaeilge chun scoileanna lán-Ghaeilge a chothú. 
Ag seo liosta de dhuaiseanna agus eile a bhaineann le saothar Mhic Thighearnáin: