Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cotailéadón. Is éard is cotailéadón ann ná duilleog shuthach atá i láthair i síol. De ghnáth, cruth atá difriúil ó fhíordhuilleoga orthu. Bíonn siad méith is fanann faoin talamh mar stór bia, nó bíonn tanaí is tagann os cionn talún, ag feidhmiú mar chéad duilleoga an tsíolphlanda.
Cothaithigh. Comhpháirteanna go léir bia is gach forábhar cothaithe a thagann isteach in aon cheann de na ranganna seo a leanas: na macrachothaithigh a sholáthraíonn fuinneamh don cholainn, ina measc próitéiní, carbaihiodráití is saill, nó na micreachothaigh a chuimsíonn mianraí, vitimíní is ceimiceáin nach mbíonn ach rian díobh (na riandúile) ann. Ní cothaithigh na snáithíní sa bhia.
Cothromaíocht. Sa mheicnic, staid ina bhfuil na fórsaí cothromaithe. Má bhíonn cuid mhaith fórsaí i bhfeidhm go comhuaineach ar réad, ionas nach bhfulaingíonn sé aon fhórsa glan (agus mar sin, nach bhfuil sé faoi luasghéarú), deirtear go bhfuil na fórsaí sin i gcothromaíocht. Bíonn réad nó córas i cothromaíocht go bhfeidhmíonn fórsa glan seachtrach éigin air.
Cothromaíocht theirmeach. Sa teirmidinimic, tréith shainiúil dhá chóras nuair nach sreabhann teas eatarthu. Sa staid seo, stopann airíonna cosúil le brú is teocht, táscairí ar athruithe teirmeacha, ag athrú. Mar shampla, má bhaineann cupán tae cothromaíocht theirmeach leis an seomra amach, beidh an teocht mar an gcéanna ar fud an tae sa chupán.
Cothromóid. Ráiteas go bhfuil slonn amháin matamaiticiúil cothrom le ceann eile. Is féidir go mbeidh cothromóid fíor i gcónaí, agus tugtar "céannacht" ar a leithéid: mar shamplaí, 2 + 2 = 4, x + y = y + x, (x -1)(x + 1) = x - 1. Nó is féidir go mbeidh sí fíor do luachanna ar leith de na hathróga. Is féidir go mbeidh níos mó ná athróg amháin i gcothromóid. Rangaítear cothromóidí le hathróg amháin de réir céim na hathróige sin. Tugtar "cothromóidí líneacha" ar chothromóidí de chéim a haon, cosúil le ax = b, agus is é an réiteach x = b/a, más a ≠ 0. Bíonn cothromóidí de chéim a dó, cothromóidí cearnacha, sa bhfoirm a x + bx + c = 0, agus a ≠ 0, agus réitigh acu mar seo: x = [-b ± √(b - 4 ac)]/(2a). Is réaduimhreacha na réitigh seo más (b - 4 ac) ≥ 0. Sa 16ú céad d'aimsigh an matamaiticeoir Iodálach Nicola Brescia bealach chun cothromóidí de chéim 3, cothromóidí ciúbacha, a réiteach. Níos déanaí thaispeáin Cardan is Ferrari bealach chun cothromóidí ginearálta de chéim 3 is 4 a réiteach. Rinne matamaiticeoirí iarrachtaí in aisce thar na céadta bliain réiteach ginearálta a aimsiú ar chothromóid de chéim 5, ach i 1824 chruthaigh Abel nárbh fhéidir réiteach mar sin a fháil. 
I gcothromóid iltéarmach bíonn suim cumhachtaí athróige — x, abair —mar seo: a0 x + a1 x + a2 x = 0, agus a0 ≠ 0. Is é n an chumhacht is mó den athróg, agus tugtar "céim an iltéarmaigh" air sin. Baintear feidhm as cothromóidí sa gheoiméadracht anailíseach chun cur síos ar chuair. Mar shampla, cuireann an chothromóid x + y = 1 síos ar chiorcal le lár ag an mbunús agus ga 1. 
Le forbairt ríomhairí tugadh spreagadh don iarracht garmheastacháin chomhleantacha ar réitigh a aimsiú do chothromóidí, cothromóidí neamhailgéabracha go háirithe, cosúil le x = e-kx.
Cothromóid cheimiceach. An tslonn a chuireann síos ar imoibriú ceimiceach. Is gá go mbeidh an chothromóid cothromaithe, i dtéarmaí na n-uimhreacha adamh maidir le gach dúil atá i gceist agus i dtéarmaí an luchta leictrigh. Mar shampla, san imoibriú idir iain sármhanganáite (VII) is iarann (II) chun mangainéis (II) is iarann (III) a tháirgeadh, MnO4 + 5 Fe + 8 H → Mn + 5 Fe + 4 H2O, ídítear aigéad (H) agus táirgtear uisce freisin. Ar an taobh clé tá 1 Mn, 4 O, 5 Fe is 8 H, agus is mar an gcéanna ar an taobh deas. Ar an taobh deas tá lucht 1 (-) + 10 (+) + 8 (+) = 17 (+) agus ar an taobh deas tá 2 (+) + 15 (+) = 17 (+). Mar sin, tá an chothromóid cothromaithe.
Cothromóidí comhuaineacha. Dhá chothromóid, nó níos mó, atá fíor ag an am céanna. Maidir le dhá chomhchothromóid chomhuaineacha le dhá athróg anaithnide, cosúil le x + y = 5 agus x - y = 3, bíonn péire réiteach amháin, sa chás seo x = 4 agus y = 1. Ach is féidir go mbeidh uimhir éigríochta réiteach acu, mar a tharlaíonn sa chás seo: x + 2y = 3 agus 2x + 4y = 6, a bhfuil na réitigh sa bhfoirm seo a leanas: x = k agus y = ½ (3 - k). Is féidir nach bhfuil aon réiteach acu freisin, mar is fíor sa chás seo: x + 2y = 4 agus x + 2y = 5. Is mar an gcéanna i gcás n cothromóid chomhuaineach le n athróg anaithnid: is féidir go bhfuil tacar amháin réiteach aonarach ann, nach bhfuil réiteach ar bith ann, nó uimhir éigríochta réiteach ann.
Cothú. Staidéar ar gach gné de gach rud a itheann orgánaigh, daoine go príomha. Baineann sé le hanailísiú ar bhianna, cén fáth go ndéanann siad amhlaidh, cad a tharlaíonn don bhia sa cholainn, agus conas a chuireann sé isteach ar shláinte an duine (nó an orgánaigh eile). 
Tá an t-ábhar ceangailte le bithcheimic is fiseolaíocht, ach tagann ceimic, síceolaíocht, socheolaíocht, staitistic, eacnamaíocht, talmhaíocht is míochaine isteach sa scéal freisin.
Beathú cíche. Tabhairt na cíche do naíonán ar feadh tréimhse tar éis a bhreithe is ea beathú cíche, cothú cíche nó cothú ar an gcíoch. 
Tógann tál an bhainne (lachtadh) suas le 3 lá i ndiaidh na breithe le bheith bunaithe i gceart. 
Buntáistí.
Meastar gur buntáiste iontach é cothú cíche don naíonán. Aistrítear antasubstaintí na máthar don naíonán sa bhainne, agus cabhraíonn siad seo le bac a chur ar ionfhabhtuithe. 
Is eol go bhfaigheann naíonán a chothaítear ar bhainne cíche ar feadh leathbhliana buntáiste suntasach ar naíonán a chothaítear le buidéal le hullmhóidí cumarsáideacha. Is mó bainne a bhíonn ag an mháthair san oíche agus laghdaíonn an cothú san oíche a riosca a bhaineann le bás tobann naíonán.
Mar sin, i dtíortha forbartha go háirithe, tá an codán máithreacha a thugann an chíoch dá naíonáin ag méadú ó na 1960idí. Ach fanann bacainní go leor. Orthu siúd, dar le UNICEF, tá 
Cothú cíche in Éirinn
De réir taighde sa bhliain 2023, tosaíonn 63% de na máithreacha in Éirinn ar an chothú cíche san otharlann, ach taobh istigh de 6 mhí ní bhíonn ach 15% de na leanaí ar an bhainne cíche amháin.Tá an ráta cothaithe níos fearr sa chuid eile den Eoraip..
Cótó. Siotar Seapánach is ea an cótó, timpeall 1.85 m ar fhad le 13 téad síoda rite trasna droichead inghluaiste ar féidir raon tiúntaí a shocrú air. Cuirtear ar an urlár é, agus suíonn an seinnteoir is a dhá chos trasna ar a chéile, nó téann ar a ghlúine os a chomhair is baineann na téada le 3 fhigín sa lámh dheas, ag rialú na hairde trí bhrú ar na téada leis an lámh chlé.
Charles Augustin de Coulomb. Fisicí a rugadh in Angoulème na Fraince ab ea Charles Augustin de Coulomb (14 Meitheamh 1736 – 23 Lúnasa 1806). Rinne sé taighde ar fhrithchuimilt, agus cheap an toirsiúnmeátán an-íogair chun na fórsaí aomtha leictreacha is maighnéadacha a thomhas. Chruthaigh sé dlí Coulomb i 1785: bíonn an fórsa idir dhá lucht leictreacha díreach i gcomhréir le hiolrú na luchtanna, agus i gcomhréir inbhéartach leis an bhfad eatarthu cearnaithe. Más iad p is q an dá lucht, agus d an fad eatarthu, is é an fórsa eatarthu F = p q/(4 π ε0 d), agus is tairiseach ε0 (= 8.854 × 10 N m) a dtugtar "ceadaíocht saorspáis" air. Bíonn an fórsa seo dírithe ar feadh na líne idir na luchtanna, i dtreo a chéile (aomadh) más luchtanna neamhchosúla iad, amach ó chéile (éaradh) más luchtanna cosúla iad. Ainmnítear aonad an luchta leictrigh, an cúlóm, as.
François Couperin. Cumadóir ceoil don chruitchorda go príomha, a rugadh i bPáras ab ea François Couperin (10 Samhain 1668- 11 Meán Fómhair 1733). Bhí tionchar mór aige ar Bach. Chum sé coinseartónna seomra is ceol eaglasta.
Jacques Yves Cousteau. Taiscéalaí faoin uisce, a saolaíodh i Saint-André na Fraince ab ea Jacques Yves Cousteau (11 Meitheamh 1910 – 25 Meitheamh 1997). Cheap sé an uathscamhóg, trealamh tumadóireachta, i 1943, chomh maith le próiseas teilifíse faoin uisce. Rinne sé cláir theilifíse is scannáin cháiliúla ar a shaothar, ina measc "The Golden Fish" (Na hÉisc Órga, 1960).
Craein. Meaisín atá in ann ualaigh a ardú is a chur in ionad. Is é a bhíonn inti ná géag a iompraíonn ulóg is atá ceangailte le crann ar féidir léi casadh timpeall air, agus le rópa thar an ulóg ar féidir a cheann eile a chasadh ar bhairille. Bhí craenacha ann anallód, fuinnmhithe ag muileann coise, a bhí in ann ualach timpeall 5 thonna a ionramháil. Tógadh craenacha gaile sa 18ú céad a bhí in ann níos mó ná 20 tonna a ardú, agus anois tá craenacha ollmhóra, ar snámh nó iompartha ar fheithiclí bóthair, atá in ann níos mó ná 200 tonna a ardú. Úsáidtear ar dhugaí iad, i bhfoirmeacha ar leith atá deartha chun coimeádáin chaighdeánacha lasta a ionramháil. Baintear feidhm go huilíoch freisin as túrchraenacha i dtógáil foirgneamh ilstórach, agus craenacha soghluaiste ar dhroichid iompair sa tionsclaíocht.
Crág (trealamh). Trealamh meicniúil a ligeann d'inneall ceangal lena ualach (mar shampla, le rotha gluaisteáin) nó díscor uaidh, ach an t-inneall a bheith ag rith an t-am ar fad. Bíonn gá le crág nuair nach mbíonn airíonna cumhachta an innill oiriúnaithe d'airíonna cumhachta an ualaigh. Bíonn giarbhosca idir an t-inneall is an t-ualach chun gur féidir an crág a dhíscor agus giar eile a roghnú. I ngluaisteán is coitianta a úsáidtear í, pláta a chumhdaítear le hábhar le frithchuimilt ard mar a bheadh i gceapaire, idir teasc amháin atá ceangailte le roth lústair an innill is teasc eile atá ceangailte leis an ngiarbhosca.
Cráitéar. Is ísliú ciorclach i ndromchla reanna phláinéadaigh é cráitéar. Rinneadh an chuid is mó díobh ar Mhearcair, an Ghealach agus na satailítí nádúrtha de chuid na bpláinéad trí imbhuailtí dreigítí nó cóiméad i bhfad ó shin. Tá cráitéir bholcánacha ar an nGealach, Mars, Véineas agus Io (ceann de shatailítí Iúpatair) freisin. Tá cráitéir ar Domhan a tharla mar thoradh ar imbhuailtí dreigítí (mar shampla, Cráitéar na Dreigíte) agus pléascthaí bolcánacha (mar shampla, Loch an Chráitéir in Oregon).
Cráitéar na Dreigíte. Cráitéar imbhuailte atá 1.5 km ar leithead, gar do Flagstaff, Arizona is ea Cráitéar na Dreigíte (Béarla: Meteor Crater). Meastar gur cruthaíodh é timpeall 20,000 bliain ó shin. An geolaí Eugene Shoemaker a rinne amach a bhunús sna 1950idí, ag léiriú den chéad uair riamh tábhacht imbhuailtí dreigítí i stair is éabhlóid an Domhain is na bpláinéad. Meastar go raibh an dreigít imbhuailte timpeall 10 m ar leithead. An dreigít is mó a fuarthas ar Domhan, is dreigít iarainn í, 60 tonna meáchain, atá fós ina cráitéar sa Namaib.
Crampa. Freanga ainneonach matáin, nó grúpa matán cnámharlach, a chuireann tús le pian. Tá claonadh go dtarlaíonn crampaí do sheandaoine is mná torracha. Cuirtear isteach ar mhatáin an cholpa go príomha.
Lucas Cranach Mór. Péintéir a rugadh i gKronach (ar ainmníodh as é) gar do Bamberg na Gearmáine ba ea Lucas Cranach(Gearmáinis: Lucas Cranach der Ältere) (1472-1553). Ba phéintéir cúirte é ag Thoghthóirí na Sacsaine ar feadh an chuid is mó dá shaol oibre, agus bhí dlúthbhaint aige le lucht an Reifirméisin. Phéinteáil sé cuid acu agus Liútar ina measc. Le linn a shaoil ghairmiúil rinne sé pictiúir nochtfhíoracha as ábhar a tharraing sé ón miotaseolaíocht agus ón reiligiún. Tá a shárshaothar "Christus am Kreuz" (Críost ar an gCros, 1503) sa Stadtkirche in Weimar. 
Bhí a thriúr mac ina bpéintéirí freisin, agus bhí saothar an dara mac, Lucas Cranach Óg (1515-1586), chomh cosúil le saothar a athar gur deacair idirdhealú a dhéanamh eatarthu. Tá meas ar Lucas Cranach Mór mar an t-ealaíontóir Gearmánach ba rathúla lena linn.
Luathshaol.
Rugadh é i gKronach in uachtar na Francóine, is dócha sa bhliain 1472. Níl dáta cruinn a bhreithe againn. D'fhoghlaim sé ealaín na líníochta óna athair "Hans Maler" (ciallaíonn Maler "péintéir" agus cuireann sé a ghairme in iúl de réir a ré agus a aicme).
Fuair a mháthair bás sa bhliain 1491 (bhí an sloinne Hübner uirthi). Níos déanaí baineadh úsáid as ainm a áit bhreithe i gcomhair a shloinne, sean-nós eile de chuid na haimsire. Ní fios conas a cuireadh oiliúint ar Chranach, ach is dócha go bhfuair sé oiliúint ó mháistrí áitiúla na Gearmáine theas, mar an gcéanna le Matthias Grünewald, ealaíontóir a bhí ar lucht a chomhaimsire agus a bhíodh ag obair in Bamberg agus Aschaffenburg. (Príomhchathair dheoise Kronach is ea Bamberg.) Maítear freisin gur chaith Cranach roinnt ama i Vín thart ar 1500.
Crann Iúdáis. Crann duillsilteach a fhásann 10 m ar airde, dúchasach do réigiún na Meánmhara is ea crann Iúdáis. Plandaítear mar mhaisiúchán go minic é. Na duilleoga gar do bheith ciorclach, croíchruthach ag a mbun. Na pisbhláthanna bándearg, ag teacht amach roimh na duilleoga de ghnáth. Na capsúil suas le 10 cm ar fhad.
Crann na nDéithe. Crann duillsilteach a fhásann go tapa suas go 20-30 m ar airde is ea Crann na nDéithe ("Ailanthus altissima"). Dúchasach don tSín, agus plandaítear é go forleathan mar mhaisiúchán, mar scáth, is chun an ithir a chobhsú. Na duilleoga cleiteach le 13-25 duilleoigín fiaclach (le 2-4 fhiacail), iad dearg nuair a bhíonn siad óg. Na bláthanna i gcrobhaingí móra, réaltach scothghlas/bán le boladh láidir. Sciathán fadaithe ar na torthaí.
Crannlann. Luibhghairdín nó cuid de luibhghairdín a úsáidtear chun crainn, toim is féithleoga a léiriú, agus staidéar a dhéanamh orthu.
Crannteorainn. Is é is crannteorainn ann ná teorainn nach n-éiríonn le crainn fás taobh thuas di. Tá líne eile ann freisin nach n-éiríonn le crainn fás rathúil iomlána a bhaint amach os a cionn. Idir an dá líne, bíonn na crainn cranda.
Líológ. Tom nó crann beag duillsilteach, dúchasach do na Balcáin is ea an líológ ("Syringa vulgaris"). Tugtar an chraobh liathchorcra air freisin. Fásann sí 3-7 m ar airde, cruinneachánach, agus cuireann meatháin amach go fras. Na duilleoga idir ubhchruthach is croíchruthach i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna i mbláthraí dlútha cónacha, feadánach le 4 mhaothán leata, liathchorcra nó bán, cumhra. Saothraítear go forleathan mar mhaisiúchán é.
Craobhlasrach. In ailtireacht Ghotach dhéanach na Fraince, a bhí forleathan sa 15ú céad, ba mhinic eangach thonnach, cosúil le lasracha, in úsáid mar mhaisiúchán. Bhí sé an-choitianta sa Normainn.
Craoltóireacht. Soláthar cláir is fógraí teilifíse is/nó raidió do phobal i gcoitinne, agus tarchur teicniúil na gcomharthaí raidió is teilifíse. Sna 1920idí bunaíodh raidió seirbhíse poiblí agus raidió trádálach ar leibhéil áitiúla, réigiúnda, náisiúnta is idirnáisiúnta, mar fhoinse an-choitianta siamsa, eolais is oideachais. Faoina bheag nó a mhór de rialúcháin, ag brath ar chóras is cultúr polaitíochta na tíre. Le blianta anuas tugadh caolchraoltóireacht isteach chun seirbhísí a sholáthar do ghrúpaí le suimeanna ar leith. Ón tús bhí an chraoltóireacht an-tábhachtach is ceannródaíoch sna Stáit Aontaithe, leis an iliomad stáisiún craoltóireachta: bhí 2,000 milliún raidió is 1,500 milliún teilifíséan sa tír i 2000.
Craosaire. Is liamhán mór cumasach a fhaightear amuigh san aigéan oscailte san Atlantach thuaidh is an Mheanmhuir é an craosaire. Itheann sé éisc is scuideanna den chuid is mó. Neamhurchóideach de ghnáth. Iasc suntasach spóirt, a ghabhtar ar línte fada.
Cré. Sil-leagan mínghráinneach dríodair a chuimsíonn mianraí cré le roinnt grianchloiche, iathchloiche is gipsim. Is féidir cruth a chur ar chré fhliuch chun brící, potaireacht nó dealbhóireacht a dhéanamh. Nuair a bhácáiltear í, déanann sí solad buanfasach mar thoradh ar athchriostalú na mianraí cré ina sileacáití ainhidriúla. Bíonn ithreacha lena lán cré iontu greamaitheach go sainiúil, drochdhraenáil iontu agus iad fliuch, crua agus iad tirim.
Miotail Chré-Alcaileacha-Grúpa 2. Le bheith beacht, na dúile cailciam, strointiam, bairiam is raidiam, ach go minic cuirtear beirilliam is maignéisiam san áireamh freisin. Grúpa II i gclár peiriadach na ndúl. Déanann gach dúil díobh seo comhdhúile ina mbíonn sí ina caitian déluchtaithe. Is iad atá freagrach den chuid is mó as cruas uisce.
Cré bholláin. Téarma geolaíoch is ea cré bholláin ar dheascadh nó ráthach, a chuimsíonn dríodar neamhshrathaithe neamhscartha cré, gainimh, gairbhéil is bolláin a fágadh nuair a chúlaigh na hoighearshruthanna is na leaca oighir. I mBéarla, tugtar "till" uirthi freisin.
Cré bhruite. Cré a dhealbhaítear i ndealbh nó leacáin is a théitear in áith ionas go n-éiríonn sí crua briocht, ach an-bhuan. Maireann samplaí ársa as gach cearn den Domhan.
Cré Shíneach. Cré íon is ea an chré Shíneach, agus í cruthaithe as dianscaoileadh na hiathchloiche as eibhear. Comhdhéanta as an mianra caolainít, ar sileacáit hidriúil alúmanaim í. Úsáidtear í i ndéanamh poircealláin mhín, agus mar líonach i ndéanamh páipéar is péinteanna. Úsáidtear í go teiripeach sa tSín leis na céadta bliain.
Cré thine. Cré le toilleadh mór alúmana atá in ann teocht ard a sheasamh gan an iomarca díchumtha. Úsáidtear í chun brící tine is ábhair theasfhulangacha eile a dhéanamh.
Cré úcaire. Ábhar mín créúil le cré mhontmairílliníteach ann. D'úsáidtí é tráth chun ola is smearadh a ghlanadh ó olann. Anois úsáidtear é chun olaí plandúla a léirghlanadh trí na heisíontais a asú uirthi.
Creabhar (cuileog). Alpaire folláin cuileoige. Na súile mór ildaite. Súnn an baineannach fuil eallach is capall, agus cuireann greamanna pianmhara iontu. Beireann sí uibheacha in ithir thais nó riascach. Tá na larbhaí foghlach ar fheithidí eile. Tábhachtach i gcúrsaí leighis is tréidliachta.
Creabhar (éan). Gobadán le cosa gearra atá dúchasach don Seandomhan is oirthear Mheiriceá thuaidh. Breacdhonn. Coimeádann sé a ghob fada díreach faoi agus é ag eitilt. Áitríonn sé coillte, agus itheann péisteanna talún is larbhaí feithidí.
Créacht. Briseadh sa chraiceann, agus b'fhéidir sna fíocháin is struchtúir níos doimhne. Bíonn gortú fisiciúil, teas nó ceimiceán freagrach aisti. Tarlaíonn dochar don cholainn, go príomha nuair a bhíonn orgáin bheoga i gceist, díreach de bharr an ghortaithe nó de bharr ionfhabhtú na créachta ag miocrorgánaigh.
Créasóid. Is éard is créasóid ann ná códán tarra guail, le leáphointe timpeall 250 °C, a chuimsíonn raon comhdhúl tocsaineach aramatach a thugann airíonna láidre antaiseipteacha is leasaitheacha di.
Créasól. (CH3)C6H4(OH), 3 chomhdhúil isiméireach, 2-, 3-, 4-hiodrocsatolúéin, olaí le fiuchphointe timpeall 200 °C. Comhábhair tarra guail atá iontu, agus amhábhair phlaisteach.
Creathafón. Gléas ceoil, cosúil le xileafón ach le barraí iarainn is athshonadóirí feistithe le heití a oibrítear le leictreachas. Osclaíonn is dúnann siad seo go tapa, ag déanamh iarmhairt creatháin, agus is féidir an iarmhairt seo a lascadh as más mian. Seinntear é le slata boga de ghnáth, le beagnach céad bliain anois i snagcheol, ceol damhsa is ceol foirne.
Creathán. Gluaiseacht éadoilteanach creathánach i mball ar bith den cholainn, ach go minic sna lámha. Is féidir go n-éireoidh sé as neamhoird éagsúla: tíoratocsaicóis, cealú alcóil, galar Parkinson. Bíonn mionchreathán nádúrtha ag daoine áirithe a dtugtar "bunchreathán éadrom" air, gan galar mar bhun leis.
Creatlach. Na fíocháin chrua a thugann cabhail tacaíochta do phlandaí is ainmhithe. I veirteabraigh, tagraíonn an téarma don chóimeáil agus eagar na gcnámh. Aithnítear 208 cnámh sa chreatlach, mar a leanas: an bhlaosc (22 ceann, an mhascaill is an mandabal san áireamh), na cluasa (6 cinn), na veirteabraí (26), na heasnacha veirteabracha (24), an steirneam (3), an scornach (1), an crios brollaigh (4), na géaga uachtaracha (60), na cromáin (2), agus na cosa (60). I measc na bhfadhbanna míochaine a chuireann isteach ar an gcreatlach bíonn briseadh, oistéairtríteas, galar Paget, agus scolóis.
Creimeadh. Ocsaídiú millteach, de ghnáth ag aer agus uisce i láthair. An-sonrach maidir le miotail, iarann go príomha. Próiseas leictricheimiceach is ea é a tharlaíonn go han-tapa nuair a bhíonn dhá mhiotal dhifriúla i dtadhall le chéile agus le haer is uisce. Ocsaídítear an miotal imoibríoch, agus soláthraíonn an miotal eile dromchla mar a ndí-ocsaídítear ocsaigin, O2. Cuirtear bac ar chreimeadh trí dhromchla an mhiotail imoibríoch a aonrú ón aer is ón uisce. Tá miotail ar leith ann — sinc, alúmanam is cróimiam, mar shampla — a chruthaíonn cumhdach ocsaíde go nádúrtha a chomhlíonann an gnó seo. 
Féach freisin.
Sionchaitheamh  (próiseas)
Creimire. Is ord mamach iad na creimirí atá scaipthe ar fud an domhain. Éiríonn go maith leo i mbeagnach gach saghas timpeallachta. 
Tréithe.
Itheann na creimirí raon leathan bianna. 
Fásann na clárfhiacla siséalchruthacha, iochtarach is uachtarach, i rith a shaoil ar fad, agus coinnítear gairid iad trí chreimeadh. Tá fo-oird ann, cosúil le lucha, ceann eile cosúil le torcáin chraobhacha nó cabhaíthe, agus ceann eile fós atá cosúil le hioraí rua.
Siondróm uireasa iaidín ó bhroinn. Riocht a chuireann isteach ar pháistí nach mbíonn soláthar dóthanach hormón tíoróideach (tíorocsaín) acu. I gcásanna áirithe, bíonn an fhaireog thíoróideach méadaithe. Ní tharlaíonn fás ná forbairt normálta, agus bíonn mar thoradh airde íseal, borrúlacht craicinn (ar an aghaidh go príomha), teanga mhéadaithe, cailliúint gruaige, agus uireasa meabhrach. Is féidir naíonáin a scagthástáil go luath tar éis a mbreithe féachaint an bhfuil dóthain hormóin thíoróidigh á táirgeadh acu.
Ord Ársa na nÉireannach. Is eagraíocht deartháiriúil Chaitliceach Éireannach é Ord Ársa na nIbeirneach, (nó Ord Ársa na nÉireannach; Béarla: "Ancient Order of the Hibernians", "AOH").
Cill Mhucraise. Is baile suite i gContae Loch Garman í Cill Mhucraise.
Cill Téile. Is baile suite i gContae Loch Garman í Cill Téile.
Calafort Ros Láir. Is baile suite i gContae Loch Garman é Calafort Ros Láir.
Droichead an Chaisleáin. Is baile suite i gContae Loch Garman é Droichead an Chaisleáin. De réir Dhaonáireamh na bliana 2011, bhí 1,726 duine ina gcónaí i nDroichead an Chaisleáin.¹ 
Stair.
Thosaigh Droichead an Chaisleáin ag forbairt i lár an ochtú haois déag, nuair a thosaigh Nicholas Dixon gnó sa bhliain 1742. Tógadh tithe braiche.
Áiseanna.
I measc na n-áiseanna, tá 3 bhialann, 2 grósaeirí, siopaí troscáin, gairdín pobail, scoil náisiúnta (Naomh Íobar) agus teach tábhairne.
Spórt.
Tá go leor leor spóirt ar fáil i nDroichead an Chaisleáin. 
Daonra.
De réir an Daonáireamh 2011, bhí 1726 ina gcónaí sa bhaile. 
Creideamh.
Tógadh an eaglais (Eaglais na hÉireann) sa bhliain 1760. Osclaíodh an eaglais Caitliceach sa bhliain 1855. 
Daoine.
Esmond Kyan.
Bhí Esmond Kyan ina cheannaire ar reibilúnaithe in Éiri Amach 1798. Crochadh é ar Droichead Loch Garman. Tá sé curtha i reilig Ard Chaomháin.
Patrick Breen.
Cheannaigh sé gnó bhraiche sa bhliain 1825.
Naomh Íobar.
Sa chúigiú haois, bhunaigh sé mainistir san oileán Beg Erin.
Edward Roche.
Bhí Roche, as Garrylough, ina cheannaire ar an reibiliúnaithe in Éirí Amach 1798.
An tAthair James Dixon.
... an chéad sagart Caitliceach san Astráil.
Tagairtí.
"Area Profile for Town". Central Statistics Office. http://census.cso.ie/areaprofiles/PDF/ST/castlebridge.pdf . Arna rochtain ar 2 Bealtaine 2015.
Forde, Rev. Walter. "The Castlebridge Story". Kara Publications, 2009.
"All Ireland Senior Hurling Championship Roll of Honour". The GAA website. Arna rochtain ar 5 Bealtaine 2015
. http://www.gaa.ie/about-the-gaa/gaa-history/rolls-of-honour/ 
Forde, Rev. Walter. "In Ibar’s Footsteps". Kara Publications, 2005.
Perkins, Harold. "The Convict Priests". (Gardiner, Victoria: Thistle Press Pty. Ltd. 1984)
Dún Chormaic. Is baile suite i gContae Loch Garman é Dún Chormaic.
Gráinseach Iúir. Is baile suite i gContae Loch Garman é Gráinseach Iúir.
Maigh Arnaí. Is baile suite i gContae Loch Garman í Maigh Arnaí.
Muileann Fúca. Is baile suite i gContae Loch Garman é Muileann Fúca.
Móin na gCaor. Is baile suite i gContae Loch Garman é Móin na gCaor.
Muine Moling. Is baile suite i gContae Loch Garman é Muine Moling.
Tom Sheahan. Is Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Tom Sheahan (rugadh 5 Meán Fómhair 1968).
Paddy Burke. Is Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Paddy John Burke (rugadh 15 Eanáir 1955). Cathaoirleach ar an Seanad é sna blianta 2011-2016. Ar an Rolla Talmhaíochta atá sé.
Michael Comiskey. Is Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Michael Comiskey (rugadh 1 Deireadh Fómhair 1953).
Pat O'Neill. Is iar-sheanadóir Éireannach le Fine Gael é Pat O'Neill (rugadh 14 Samhain 1958).
Deirdre Clune. Is feisire i bParlaimint na hEorpa de chuid Fine Gael í Deirdre Clune (rugadh 1 Meitheamh 1959). Ba sheanadóir í.
Michael Mullins. Ba Seanadóir Éireannach le Fine Gael é Michael Mullins (rugadh 22 Feabhra 1953).