Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tregele. Sráidbhaile beag i bpobal Llanbadrig, Ynys Môn is ea Tregele . Tá sé suite i dtuaisceart an oileáin ar an bhóthar an A5025, timpeall trí cheathrú míle siar ó dheas ón shráidbhaile Cemaes .
Tá bóthar ag rith síos go Cuan Cemlyn ar an gcósta thiar thuaidh. Leathmhíle ó dheas ón sráidbhaile tá cromlech ar Foel Fawr, ar an mbóthar go Llanfechell .
Tá stáisiún cumhachta núicléach Wylfa díreach os cionn leathmhíle lastuaidh den sráidbhaile, agus anaclann dúlra Cemlyn in aice láimhe.
Flammulina velutipes. Is speiceas é an chaidhp fhlannbhuí () de mhuisiriún duilleoige san fhine Physalacriaceae. Tá an speiceas le fáil san Eoraip agus i Meiriceá Thuaidh. Go dtí le déanaí measadh go raibh baint ag "Flammulina velutipes" le "Flammulina filiformis" na hÁise, a shaothraítear le haghaidh bia mar "enokitake" (榎茸, エノキタケ), nó "beacán snáthaid órga", ach léirigh seicheamhú ADN go bhfuil difríocht shoiléir eatarthu.
Tacsanomaíocht.
Rinne an luibheolaí William Curtis cur síos ar an speiceas ó Shasana ar dtús i 1782 mar Agaricus velutipes. D'aistrigh Rolf Singer go dtí an géineas "Flammulina" é sa bhliain 1951 .
Impatiens capensis. Is planda bliantúil san fhine Balsaminaceae, atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh é Impatiens capensis nó an balsaimín flannbhuí. Bíonn sé ar fáil go coitianta in ísleáin, díoga, agus i ngóilíní, ag fás go minic taobh le taobh lena ghaol neamhchoitianta, "Impatiens pallida".
Cur síos.
Is planda luibheach é an balsaimín flannbhuí a fhásann 0.9-1.5 m ar airde agus a bhláthaíonn go déanach san earrach go luath san fhómhar. Tá na bláthanna flannbhuí (uaireanta cródheargbhuí nó go annamh buí) le coróinín tríliopach; Tá ceann de na liopaí cailise daite mar an gcéanna leis an choróinín agus déanann sé foirmeacha spor cónúil crúcach ar chúl an bhlátha. Féadfaidh plandaí bláthanna cléisteagamaca ornáideacha a tháirgeadh freisin, nach dteastaíonn crosphailniú uathu.
Niamh Bhreathnach.  
Teachta Dála i nDún Laoghaire agus iarAire Oideachais ba ea Niamh Bhreathnach ó Pháirtí an Lucht Oibre (1 Meitheamh 1945 – 6 Feabhra 2023). 
Gairm.
Ceapadh Niamh Bhreathnach ina hAire Oideachais sa bhliain 1993 (tráth a raibh beirt bhan ina nAirí Rialtais – í féin agus Máire Geoghegan-Quinn a bhí ina hAire Dlí agus Cirt). 
Lena linn sa Roinn Oideachais, cuireadh táillí tríú leibhéal ar ceal; cuireadh le caiteachas an Stáit ar ghnóthaí oideachais; agus tugadh isteach clár nua le scoileanna i gceantair bhochta agus i gceantair tuaithe a thabhairt i gcrann (réamhtheachtaí an chláir DEIS).
Pearsanta.
B'iníon í le Breandán Bhreathnach, an ceoltóir a scríobh an leabhar "Ceol RInce na hÉireann".
Mhair a fear céile Tom Ferris, agus a gclann Clíodhna agus Macdara.
Feuillets d'Hypnos. Scrítear na Bileoga Hypnos () idir 1943 agus 1944 - nuair a bhí an file i ngleic le Frithsheasmhacht na Fraince le linn an Dara Coghadh Domhanda, faoin ainm Captaen Alexander - ach ní raibhtear foilsithe go dtí go raibh thart ag an gCoghadh, in 1946. Á fhoilsiú ar leithligh ar dtús, bhí siad ansin comhtháite sa chnuasach "Feall agus mistéir" ("Fureur et mystere)" (1948)"," suite idir "Iarsmaí aonair" (Seules demeurent) agus "Dán smeara" (Poeme pulvarisé) (1947). Sna blianta 1943, thóg René Char, insan ceannaire don Ghníomh Seirbhise Paraisiúit don chrios 'Durance', an leasainm 'Hypnos', ag tagairt don fhear a choimeádann faire amach i rith na hoíche. Thug a leasainm inspioráid i bpáirt do theideal an tsaothair. Tiomnaithe d'Albert Camus, dlúthchara le René Char, tá an cnuasach ceangailte leis na smaointe a fhorbraítear in "An fear éirithe (L'homme révolté)." 
I m"Bileoga" "Hypnos," bíonn na dánta i bhfoirm nótaí gearra, fiú aphorisms, agus tá sé mar aidhm ag an scríbhneoireacht ginearálú a dhéanamh agus é fós a bheith machnamhach. Baineann cuid de na 237 nóta fileata seo leis an nath cainte “"ne t’attarde pas à l’ornière des résultats"” (ná moilligh i gclais na dtorthaí), agus baineann cuid eile go beacht le gníomhartha na Frithbheartaíochta, i bhfoirm gearrscéalta. nó teistiméireachtaí. Mar sin féin, is cosúil le breathnuithe simplí iad go leor acu, smaointe a gabhadh ar an bpointe, a scríobhann an file síos ar pháipéar iad ionas nach ligfidh siad dóibh imeacht. Á scríobh iad, tugtar mothú fileata agus maschnamhach do na nótaí páirce seo, rud a dtugann Heidegger "Dichtung" air .
Ochtán. Is hidreacarbón agus alcán é ochtán leis an bhfoirmle cheimiceach C8H18, agus an fhoirmle struchtúrach chomhdhlúite  CH3(CH2)6CH3. Tá go leor isiméirí struchtúracha ag ochtán atá éagsúil ó thaobh méid agus suíomh brainseála sa slabhra carbóin. Úsáidtear ceann de na isiméirí seo, 2,2,4-trímheitiolpinteán (ar a dtugtar iosochtán de ghnáth) mar cheann de na luachanna caighdeánacha sa grádú ochtáin breosla .
Is comhpháirt de ghásailín (peitril) é ochtán. Cosúil le gach hidreacarbóin íseal-mheáchan móilíneach, tá ochtán so-ghalaithe agus an-inadhainte.
John O’Byrne. Breitheamh agus abhcóide Éireannach ab ea John O’Byrne (24 Aibreán 1884 – 14 Eanáir 1954). D’fhóin sé mar Bhreitheamh sa Chúirt Uachtarach, ina Bhreitheamh san Ard-Chúirt ó 1926 go 1940 agus Ard-Aighne na hÉireann ó 1924 go 1926.
Bhí sé ina bhall den Choiste a dhréachtaigh Bunreacht Shaorstát Éireann 1922.
Lemoncello. Banna ceoil tíre Éireannach is ea Lemoncello, agus is iad na baill Laura Quirke, amhránaí is scríbhneoir, agus Claire Kinsella, seinnteoir dordveidhle. Bunaíodh an banna nuair a chas siad in Ollscoil Mhá Nuad.
Michael McGlynn. Cumadóir is ea Michael McGlynn (a rugadh ar 11 Bealtaine 1964). Is ar an gceol do chóracha is mó a bhfuil a cháil bunaithe, cé go bhfuil ceol uirlise cumtha aige chomh maith. Bhunaigh sé an cór Anúna agus ba é an cór sin a chan ag tús Riverdance nuair a chéad chraoladh beo é ag comórtas Eoraifíse na bliana 1994.
Gairm.
Rugadh Michael McGlynn i mBaile Átha Cliath i 1964. Bhunaigh sé an cór Anúna sa bhliain 1987 agus bhí d‟aidhm aige an ceol traidisiúnta a chur chun cinn, ach é i riocht nua-aimseartha. Meascann sé an ceol traidisiúnta modúil le comhcheol saibhir, mistéireach ina chuid saothar. 
Tugann McGlynn cúrsaí do chóracha chomh maith le bheith ag obair mar stiúrthóir ar a chór Anúna, a bhíonn ag taisteal ar fud an domhain ag canadh.
Bhunaigh McGlynn an grúpa M'ANAM sa bhliain 2018.
Ráitis Cháiliúla de chuid Bhreandáin Uí Bheacháin. Is éard atá ar an leathanach seo ná Ráitis Cháiliúla de chuid Bhreandáin Uí Bheacháin. Foilsíodh cuid áirithe den liosta seo ar Tuairisc.ie. Aistriúcháin ón mBéarla a bhformhór.
PÁDRAIG: Ní raibh sé as a mheabhair i gcónaí. (Ag cuimhneamh) Ní raibh sé as a mheabhair an chéad uair a bhfaca mise é, ná geall leis, bail ó Dhia air. 
CÁIT: Áiméin. Céard a chuir as a mheabhair é, más ea?
PÁDRAIG: An Conradh.
CÁIT: An Conradh? Cén Conradh? Conradh na Gaeilge? Dheara, chuirfeadh an dream sin duine ar bith as a mheabhair!
PÁDRAIG: Conradh fiche is a haon.
CÁIT: Ó, an pholaitíocht. 
“PÁDRAIG: Níor ghoid mise faic ach an oiread agus na seansanna a bhí agam aimsir Chogadh na Saoirse! Ach bhí mé óg is amaideach an t-am sin. Anois, is mé críonna, tá aiféala orm.”
“Ná bac leis an ministir Gallda
Ná lena theagasc gan éifeacht gan bhrí,
Mar níl mar bhunchloch aige lena theampall
Ach magairlí Annraoi rí.”
Arna n-aistriú ag Alan Titley
LRRC15. Is próitéin é seicheamh athfhillteach leoicín-mhar 15 nó LRRC15 atá ionchódaithe ag géine LRRC15 i ndaoine. atá suite ar chrómasóim 3 ag 3q29 a bhaineann leis an forfhine LRR, a bhfuil baint aige le hidirghníomhaíochtaí cill-cill agus cill- siad "micrithimpeallachta". Tá réamhfhianaise ann go bhféadfadh baint a bheith ag léiriú le déine COVID-19 agus gur fachtóir coisctheach é d’iontráil SARS-CoV-2 i gcealla. Níl fearainn ​​incheallacha soiléir ag LRRC15. Léiríonn LRRC15 patrún léirithe, an-srianta, ach cuirtear in iúl é i réimsí a chomhdhéanann bacainní imdhíonachta ó dhúchas amhail an phlacaint, an craiceann, fibreablastaí gníomhachtaithe i gcréachtaí, agus fíocháin linfóideacha mar an liathán D’fhéadfadh ról éigin a bheith ag LRRC15 san imdhíonacht dhúchasach. Cuirtear LRRC15 in iúl go hiomrallach in ailse.
Volker Türk. Is dlíodóir Ostarach agus oifigeach de chuid na Náisiún Aontaithe é Volker Türk, a rugadh sa bhliain 1965. . Tá sé ina Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine ón 17 Deireadh Fómhair 2022.
Oideachas.
Rugadh Türk i [[Linz]], agus fuair Türk Máistreacht sa Dlí ó Ollscoil Linz agus dochtúireacht sa dlí idirnáisiúnta ó Ollscoil Vín, an Ostair. Bhí a thráchtas dochtúireachta ag Ollscoil Vín ar oifig [[Ardchoimisinéir na Náisiún Aontaithe um Dhídeanaithe|Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe]] agus a shainordú, agus d’fhoilsigh Duncker &amp; Humblot, Beirlín é sa bhliain 1992.
Gairm.
Sa bhliain 1991, ceapadh Türk ina Oifigeach Gairmiúil Sóisearach ag na Náisiúin Aontaithe agus bhí sannadh sealadach aige i gCuáit a bhí maoinithe ag Aireacht Eachtrach na hOstaire. Bhí poist éagsúla aige ansin le [[Ardchoimisinéir na Náisiún Aontaithe um Dhídeanaithe|hArd-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe le haghaidh Dídeanaithe]] (UNHCR) i réigiúin éagsúla ar fud an domhain, lena n-áirítear an Mhalaeisia, an Chosaiv, an Bhoisnia-Heirseagaivéin agus Poblacht Dhaonlathach an Chongó. Ina dhiaidh sin, bhí sé ina Stiúrthóir ar an Rannán um Chosaint Dlíthiúil Idirnáisiúnta ag ceanncheathrú UNHCR sa Ghinéiv. I mí Feabhra 2015, ceapadh é ina Ard-Choimisinéir Cúnta um Chosaint, rud a fhágann gurb é an t-oifigeach Ostarach de chuid na NA is airde é.
An 18 Aibreán 2019, cheap [[Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe|an tArd-Rúnaí]] António Guterres Türk chun teacht i gcomharbacht ar [[Fabrizio Hochschild Drummond]] mar Ard-Rúnaí Cúnta um Chomhordú Straitéiseach in Oifig Feidhmiúcháin an Ard-Rúnaí ag Rúnaíocht na Náisiún Aontaithe. .
Ó 2021 go 2022, bhí Türk ina Fho-Rúnaí um Bheartas in Oifig Feidhmiúcháin an Ard-Rúnaí.
Ard-Choimisinéir na NA do Chearta an Duine, 2022–faoi láthair.
Ar an 8 Meán Fómhair 2022, tar éis vóta fabhrach an Chomhthionóil Ghinearálta, roghnaíodh Türk chun teacht i gcomharbacht ar [[Michelle Bachelet]] na Sile mar Ard-Choimisinéir na Náisiún Aontaithe um Chearta an Duine ; ag an am céanna, áiríodh Federico Villegas agus Adama Dieng ar na hiarrthóirí eile. Chuaigh sé i mbun oifige an 17 Deireadh Fómhair 2022.
Saol pearsanta.
Tá cónaí ar Türk sa Ghinéiv.
Gradaim.
I mí na Bealtaine 2016, bronnadh Gradam um Chearta an Duine d'Ollscoil Graz ar Türk.
Tagairtí.
[[Catagóir:Daoine beo]]
[[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]]
Drong Ghleann Anna. Bhí an drong dhílseach, an Drong Ghleann Anna (nó the Glenanne Gang) a ghníomhaigh as teach feirme i nGleann Anna i gContae Ard Mhacha, freagrach as breis is céad dúnmharú sna 1970idí agus 80idí. Bhí baill den UDR (reisimint logánta d’Arm na Breataine) agus comhaltaí den RUC i gcomhghuaillíocht leis an UVF i lár Uladh gníomhach san drong.
Imeachtaí.
Is i dtriantán an áir nó an ‘murder triangle’ i lár agus tuaisceart Chontae Ard Mhacha agus in oirthear Thír Eoghain a chothaigh an drong sceon i measc Chaitliceach ar feadh deich mbliana. I measc na ndaoine a mharaigh siad bhí baill an Miami Showband, muintir Reavey, agus na scórtha eachtraí eile leis an drong sin a raibh baill de na fórsaí slándála ina measc; “eiseamláir” an chlaonpháirteachais..
Claonpháirteachas.
Thar na mblianta, mhúscail an fhianaise faoi chlaonpháirteachas ceisteanna dlisteanacha faoi ról an stáit.
Faoi lár na seachtóidí, cuireadh i leith an Ghrúpa Speisialta Patróil, aonad frithsceimhlitheoireachta de chuid Chonstáblacht Ríoga Uladh, go raibh siad páirteach i sraith de dhúnmharuithe seicteacha a rinneadh i lár Uladh, ar nós dhúnmharuithe Reavey agus O'Dowd sa bhliain 1976.
Ciontaíodh beirt bhall de chuid an Ghrúpa Speisialta, John Weir agus Billy McCaughey, sa bhliain 1980 i ndúnmharú a rinneadh trí bliana roimhe sin, in ionsaí ar theach tábhairne i gCéideadh, agus i bhfuadach sagairt. Tharraing siad amhras ar a gcuid comhoibritheoirí in aon dúnmharú déag ar a laghad, agus iad ag áitiú gur cuid iad de chomhcheilg fhorleathan a raibh Brainse Speisialta Chonstáblacht Ríoga Uladh, seirbhísí faisnéise Arm na Breataine, agus Fórsa Óglaigh Uladh páirteach inti.
Nuair a bhí na fir seo daortha, cuireadh deireadh leis an nGrúpa Speisialta Patróil. Thug Lárionad Pat Finucane, aturnae Náisiúnaíoch, le fios go raibh an drong a raibh Weir agus McCaughey ag tagairt di, agus í comhdhéanta as saighdiúirí Briotanacha, saighdiúirí dubha agus paraimíleataigh Phrotastúnacha, - go raibh an drong seo freagrach as seacht ndúnmharú is ceithre scór sna seachtóidí.
Coill Naomh Gobnait. Coill darach agus limistéar faoi chosaint i Múscraí Thiar, i gContae Chorcaí is ea Coill Ghobnait, nó Coill Naomh Gobnait ().
Leptoptilos dubius. Ball d'fhine na storc, na Ciconiidae, is ea an chorr mhór Indiach (Leptoptilos dubius). Cuimsíonn a ghéineas "Leptoptilos javanicus" na hÁise agus "Leptoptilos crumenifer" na hAfraice. Tráth, bhíodh sé le fáil forleathan ar fud dheisceart agus oirdheisceart na hÁise, ach tá an chorr mhór Indiach srianta anois do raon i bhfad níos lú gan ach trí líonta pórúcháin ann; dhá cheann san India, leis an gcoilíneacht is mó in Assam, ceann níos lú timpeall Bhagalpur; agus líonta pórúcháin eile sa Chambóid. Scaipeann siad go forleathan tar éis an tséasúir phóraithe. Tá goba ollmhóra dingeacha, maolcheann agus púitse sainiúil muiníl ag an storc mór seo. I rith an lae, bíonn sé ag faoileoireacht i dteirmigh i dteannta le bultúir lena roinneann sé an nós scroblála. Scroblálann siad splíonach den chuid is mó; mar sin féin, is sealgairí faille iad agus uaireanta déanann siad seilg ar veirteabraigh. Bhí líon mór acu ina gcónaí san Áise tráth, ach tháinig laghdú orthu (b'fhéidir, mar gheall ar shláintíocht fheabhsaithe) go dtí pointe ar cuireadh i mbaol iad. Measadh go raibh timpeall míle acu beo sa bhliain 2008. Sa 19ú haois, bhí siad coitianta i gcathair Calcúta go háirithe, áit ar gaireadh "aidiúnach Calcutta" orthu agus ar cuireadh san áireamh iad in armas na cathrach. Go háitiúil, tugtar "hargila" orthu (díorthaithe ó na focail Asaimise "har" a chiallaíonn “cnámh” agus "gila" a chiallaíonn “slogaire”) agus meastar gur éin neamhghlana iad, ní chuirtear isteach orthu den chuid is mó ach uaireanta déantar seilg orthu lena gcuid feola a fháil.
Lá Idirnáisiúnta na mBan agus na gCailíní san Eolaíocht. Chuir na Náisiún Aontaithe tús leis an Lá Idirnáisiúnta na mBan agus na gCailíní san Eolaíocht sa bhliain 2016, le bealaí a phlé chun aghaidh a thabhairt ar a laghad mná agus cailíní a bhí ag obair i réimsí na heolaíochta, na teicneolaíochta, na hinnealtóireachta agus na matamaitice (STEM). 
De réir Eagraíocht Oideachais, Eolaíochta agus Chultúir na Náisiún Aontaithe (EOECNA nó UNESCO), níl ach 28% de na taighdeoirí ar fud an domhain ina mná, agus níos lú ná sin díobh atá i bpoist shinsearacha.
Oideachas.
Bíonn tionchar ag claonadh agus steiréitíopáil shóisialta ar mhná óga agus iad ag tabhairt faoi ghairm saoil.
Ba mhian leis na Náisiúin Aontaithe spreagadh á thabhairt do chailíní agus do mhná óga tabhairt faoin eolaíocht mar ghairm. I bhformhór thíortha an domhain is mó céimithe ban a thagann as na coláistí ach is lú ná 30% de na céimithe ban ar fud na cruinne a thugann faoin staidéar in ábhair STEM.
In Éirinn.
Ag Comórtas Eolaí óg na Bliana in 2021, cailíní ab ea 62% de na daltaí a bhí páirteach ann, rud a léiríonn an t-athrú atá tagtha ar an dearcadh faoi mhná san Eolaíocht in Éirinn. Ní hé sin le rá nach bhfuil bearna fós idir an líon ban agus fear a thugann faoi léann na hEolaíochta ag an tríú leibhéal in Éirinn.. Mar shampla, 35% díobh siúd a bhí ag staidéar sa réimse STEM in Éirinn, ba mhná iad in 2016, cé go raibh os cionn 50% á dhéanamh sin i roinnt mhaith tíortha.I ráiteas ón Uachtarán Ó hUigínn sa bhliain 2016 agus níos déanaí, d'iarr sé ar institiúidí tríú leibhéal agus fostóirí na hathruithe is gá a dhéanamh le freastal ar eolaithe óga ban.
Ceannródaithe in Éirinn.
Mhol an tUachtarán do mhná óga “inspioráid” a ghlacadh ó na ceannródaithe in Éirinn in óráid a thug sé sa bhliain 2021ː
Thelma Mansfield. Is láithreoir teilifíse agus ealaíontóir Éireannach í Thelma Mansfield (rugadh 1949) a d’oibrigh go príomha le teilifís RTÉ. Thosaigh sí a phost in RTÉ i 1965 mar fhógraí leanúnachais.
Bhí sí ina comh-óstach ó 1986-1997 ar an gclár RTÉ 1 "Live at 3" leis a comhghleacaí, Derek Davis.
Tar éis di dul ar scor sna 1990idí, dhírigh Mansfield ar phéinteáil agus cuireann sé a saothar ar taispeáint go rialta. Phós sí an grianghrafadóir John “Johnny” Morris, mac le Michael Morris, 3ú Baron Killanin agus cúpla deartháir le Mouse Morris. Tá beirt mhac acu.
Na Meáin Shóisialta. Is éard atá i gceist leis na Meáin Shóisialta ná teicneolaíochtaí idirghníomhacha a éascaíonn do dhaoine ábhar téacs, físe agus closamhairc a chruthú agus a chomhroinnt, chomh maith le smaointe a roinnt, sainspéiseanna a phlé agus go leor eile i bpobail agus líonraí fíorúla. Is aipeanna nó suímh ghréasáin a bhíonn i gceist leis na Meáin Shóisialta go minic.
Aip shoghluaiste. Is éard is aip shoghluaiste nó feidhmchlár soghluaiste (nó "feidhmchlár móibíleach" uaireanta) ann ná ríomhchlár nó feidhmchlár bogearraí atá deartha le rith ar ghléas soghluaiste amhail fón cliste, taibléad, nó uaireadóir cliste. Go minic tá difear idir feidhmchláir shoghluaiste agus cineálacha eile feidhmchlár; feidhmchláir dheisce atá deartha le feidhmiú ar ríomhairí deisce, agus feidhmchláir ghréasáin a fheidhmíonn i mbrabhsálaithe gréasáin (ar ghléasanna soghluaiste) seachas feidhmiú go díreach ar an ngléas soghluaiste.
An Coiste um chúrsaí Digiteacha, Cultúir, Meán agus Spóirt (DCMS). Tá An Coiste um chúrsaí Digiteacha, Cultúir, Meán agus Spóirt, roimhe seo, An Roghchoiste um chúrsaí Cultúir, Meán agus Spóirt, ar cheann de roghchoistí Theach na dTeachtaí sa Bhreatain, a bunaíodh sa bhliain 1997. Déanann sé maoirsiú ar oibríochtaí na Roinne Digiteach, Cultúir, Meán agus Spóirt a tháinig in ionad na Roinne Cultúir, Meán agus Spóirt, a tháinig in ionad na Roinne Oidhreachta Náisiúnta freisin. Athraíodh an t-ainm den uair dheireanach ar an 3 Iúil 2017.
Iago ap Ieuan. Cruitire agus ceoltóir as ceantar Pontypridd ab ea Iago ap Ieuan (Béarla:"James James") ( 4 Samhain 1832 – 11 Eanáir 1902 ). Ba é a chum an fonn "Glan Rhondda" . Is fearr aithne ar an phort seo inniu mar Hen Wlad fy Nhadau (Gaeilge:"Sean Tír m' Aithreacha"). I Mí Eanáir 1856 a cumadh an fonn. Ba é a athair, Ieuan ab Iago nó sa Bhéarla "Evan James"; (1809-1878)) údar na bhfocal.
Rugadh é i dteach tábhairne an "Ancient Druid Inn", in aice le Bedwellte, Caerffili . 
Tá dealbh i bPáirc Ynysangharad, Pontypridd i bhfoirm dhá fhigiúr a léiríonn beirt bhé, an Éigse agus an Ceoil, mar chuimhneachán ar Iago ap Ieuan, agus ar a athair.
Hen Wlad Fy Nhadau. Amhrán náisiúnta na Breataine Bige is ea Hen Wlad fy Nhadau () . Ba é Ieuan ap Iago nó "Evan James" (1809-1878) a scríobh na focail, agus chum a mhac Iago ap Ieuan nó "James James" (1833-1902) an fonn i mí Eanáir 1856. Bhí an bheirt ina gcónaí i Pontypridd. Fíodóir agus file ab ea an mac, agus ba chruitire é an t-athair.
Is cosúil gur scríobhadh na liricí mar fhreagra ar chuireadh ón bhfile a fuair sé óna dheartháir teacht isteach leis sna Stáit Aontaithe, áit a raibh an oiread sin Breatnaigh na linne ag lorg domhan níos fearr, agus gur dearbhú sé san amhrán go bhfuil áit bhreithe an fhile (is é sin ‘Hen Wlad fy Nhadau’) maith go leor dó. Tugadh ‘Glan Rhondda’ air, mar is ar bhruach na habhann, de réir an tseanchais, a tháinig an fonn go meon an chumadóra.‘
Sheinn amhránaí áitiúil, Elizabeth John, an t-amhrán, nó ‘Glan Rhondda’ mar a tugadh air ag an am sin, den chéad uair sa bheistríi i Chapel Tabor, Maesteg i mí Eanáir nó Feabhra 1856. Cuireadh an t-amhrán i gcló i bhfoirm bailéad, agus tháinig an-tóir ar an amhrán ar fud an cheantair. Bhain sé clú agus cáil amach ag Eisteddfod Llangollen, 1858, tar éis do Llewelyn Alaw (Thomas David Llewelyn) (1828–79) o comórtas a bhuachan a bhí ag iarraidh cnuasach foinn Bhreatnaise neamhfhoilsith. Mar sin féin, níor cuireadh na liricí i leith Ieuan agus Iago"."
Mhéadaigh an tóir a bhí ar an amhrán tar éis Eisteddfod Llangollen, sa bhliain 1858. Bhuaigh Thomas Llewelyn as Aberdâr comórtas do chnuasach neamhfhoilsithe d’fhoinn Bhreatnaise le cnuasach a chuimsigh “Glan Rhondda”. D’iarr moltóir an chomórtais, “Owain Alaw” (1821–83) cead “Glan Rhondda” a chur san áireamh ina fhoilseachán, "Gems of Welsh Melody" (1860–64). Thug an t-imleabhar seo an teideal is cáiliúla ar "Glan Rhondda", "Hen Wlad Fy Nhadau", agus díoladh i gcainníochtaí móra é agus chinntigh go raibh an-tóir ar an amhrán ar fud na Breataine Bige ar fad.
Deirdre Purcell. Údar, craoltóir agus aisteoir Éireannach ba ea Deirdre Purcell (1945 – 13 Feabhra 2023).
Gairm.
Fuair Purcell obair ar dtús mar státseirbhíseach agus ansin mar aeróstach le Aer Lingus sna 1960idí. D'éirigh Purcell ansin ina haisteoir le hAmharclann na Mainistreach ("Drama at Inish", "The Playboy of the Western World", "The Ginger Man", srl) sula ndeachaigh sí ag obair le RTÉ. 
Chaith sí na blianta ag obair leis an gcraoltóir náisiúnta. Ba í an chéad bhean í a chur an clár nuachta 'Nine o'clock news' i láthair ar an stáisiún. Bhí sí i mbun 'It Says in the Papers' de chuid Morning Ireland ar RTÉ Radio 1 go dtí 2018.
Scríobh Purcell roinnt mhaith úrscéalta, ina measc 'Falling for a Dancer' a ndearnadh leagan teilifíse de sa bhliain 1998. Tá leabhar léi aistrithe go Gaeilge, "Tá Jesus agus Billy ag Imeacht go Barcelona".
Bás.
Fuair Purcell bás gan choinne ar 13 Eanáir 2023, in aois 78 di. Bhuail stróc í. Maireann a fear céile, Kevin Healy agus beirt mhac léi, Adrian agus Simon Weckler.
Cad É Sin Don Té Sin?.  
Amhrán traidisiúnta Gaeilge is ea Cad é sin don té sin?.
A.L.F. Rivet. Ba sheandálaí agus cartagrafaí Briotanach é Albert Lionel Frederick Rivet, FBA (30 Samhain 1915 – 6 Meán Fómhair 1993).
Beathaisnéis.
Rugadh Albert Lionel "Leo" Frederick Rivet ar 30 Samhain 1915 i Streatham, Londain, an t-aon mhac le Albert Robert Rivet (1879-1955) agus Rose Mary Bulow (1880-1960). D’fhreastail sé ar "Falconbury School" ó 1923 go 1929, agus ghnóthaigh sé scoláireacht go "Felsted School", ansin chuaigh sé isteach i gColáiste Oriel, Oxford i 1934 chun staidéar a dhéanamh ar an Léann clasaiceach. Ag Oriel, spreag léachtaí RG Collingwood suim Rivet sa tseandálaíocht. D’oibrigh sé ar feadh seal mar mháistir scoile i 1938–1939, liostáil sé ansin mar shaighdiúir singil sa "Royal Corps of Signals" san Afraic Thoir, ag feidhmiú mar mhaor ó 1940 go 1946. D’oibrigh Rivet mar dhíoltóir leabhar ar feadh cúig bliana i ndiaidh Eanáir 1946., ar dtús i Cambridge, ansin i Crowborough . Phós sé Audrey Catherine Webb (1925–2018) i 1947.
Sa bhliain 1952, fuair sé post mar Oifigeach Cúnta Seandálaíochta sa tSuirbhéireacht Ordanáis, áit a raibh sé freagrach as léarscáileanna stairiúla a tháirgeadh. Ghlac Rivet páirt in atheagrú an tríú heagrán de "Map of Roman Britain" (1956), a foilsíodh ansin i "Town and Country in Roman Britain," i 1956. Bhog sé go hOllscoil Keele i 1964, áit ar ceapadh é ina Ollamh le Léann na bProibhinsí Rómhánacha. Scríobh sé go leor foilseachán lena n-áirítear "The Place-Names of Roman Britain" (1979), comhscríofa le Colin Smith, agus "Gallia Narbonensis" (1988). 
Bhí Rivet ina uachtarán ar an iris acadúil "Britannia" ó 1977 go 1980, agus mar leasuachtarán ina dhiaidh sin. Bhí sé ina bhall freisin den "Royal Commission on Historical Monuments", an "British School at Rome", agus an "British Academy".
Fuair Rivet bás ar an 6 Meán Fómhair 1993, beagnach dhá bhliain tar éis dó stróc trom a fháil..