Trelis/gawiki huggingface dataset:
Translations. Is dráma Béarla, Éireannach le Brian Friel é Translations (Gaeilge: "Aistriúcháin") Tá an dráma suite i scoil scairte i mBaile Beag ("Ballybeg"), baile ficseanúil atá lonnaithe i nDún na nGall, sa bhliain 1833. Céadléiríodh an dráma ag Guildhall Dhoire sa bhliain 1980. Dob é an chéad léiriú é den "Field Day Theatre Company" a bhunaigh Friel agus Stephen Rea. Leanann an dráma tuairim is 2 uair agus 15 nóiméad. Tá leagan Gaeilge den dráma ann.
Scéal an dráma.
Isteach sa bhaile iargúlta seo tagann Arm na Breataine, a bhfuil sé de chúram acu logainmneacha na hÉireann a aistriú go Sac-Bhéarla an Rí. Filleann Owen, dearthár Mhánais ar a bhaile dúchais tar éis sé bliana i mBaile Átha Cliath. Ina theannta tá an Leifteanant Yolland atá ag obair don tSuirbhéireacht Ordanáis ar mhaithe le léarscáil na hÉireann a chur ar fáil. Feidhmíonn Owen mar aistritheoir agus mar idirghabhálaí idir an t-arm agus muintir na háite. Tosaíonn Owen agus Yolland ag aistriú na n-áitainmneacha; athraíonn Druim Dubh ina "Dromduff" an Bhéarla, agus athraíonn Poll na gCaorach go "Poolkerry" agus "Burnfoot" a dhéantar as Bun na hAbhann. Éiríonn aighneas idir Yolland agus Manus as grá na beirte do Mháire, bean áitiúil. Tá an dráma i mBéarla ach na haisteoirí in ainm is a bheith ag labhairt Gaeilge, cé is moite de na saighdiúirí. Is mó go mór Gréigise agus Laidine atá le clos sa dráma ná Gaeilge de bharr gur fear mór clasaicí é Máistir na scoile. Le filleadh an mhic dhrabhlásaigh agus an Mháistir cuirtear splanc sa scéal. Déantar amhlaidh arís nuair a thuigtear scéal Yolland, fear tuisceanach Sasanach a thugann gean a chroí don áit agus don chailín áitiúil de réir a chéile.
Teanga.
Dúirt Friel féin go mba chóir gur i nGaeilge a scríobhfaí é ("should have been written in Irish") agus dar leis gur dráma faoi theanga agus faoi sin amháin atá ann ("a play about language and only about language"). 
Carachtair.
Sa bhliain 2013 rinne Millenium Forum Productions, compántas as Doire faoi stiúir Adrian Dunbar an dráma a thabhairt chun ardáin sa Gaiety Theatre san ardchathair. Chuir Amharclann na Mainistreach ar ardán é sa bhliain 2022.
Edmund Mortimer. Bhí éileamh ar choróin Shasana, trína mháthair, Philippa Plantagenet, ag Sir Edmund Mortimer (10 Nollaig, 1376 - 1409), a bhí páirteach sna reibiliúin de chuid cheannaire na Breataine Bige, Owain Glyndŵr, agus na Percys, agus fuair se bás ag léigear Harlech.
Garraithe Náisiúnta na Lus (Éire).  
Garraithe Náisiúnta na Lus nó "Na Lus-Gháirdíní Náisiúnta" (Béarla: "National Botanic Gardens") is ainm do gharraithe náisiúnta na hÉireann atá lonnaithe i nGlas Naíon i mBaile Átha Cliath.
The Third Policeman. Úrscéal Béarla a tháinig ó pheann an scríbhneora Éireannaigh Brian Ó Nualláin é The Third Policeman, scríofa ag an údar leis an ainm cleite Flann O'Brien. 
Bhí Ó Nualláin i mbun pinn ar an ábhar idir na blianta 1939 agus 1940, ach níor éirigh leis teacht ar fhoilsitheoir lena linn féin. Foilsíodh den chéad uair é sa bhliain 1967, agus é básaithe le bliain cheana.
Scéal.
San úrscéal, tá plota fantaisíochta ann agus dúnmharfóir ag déanamh ról an phríomhcharachtair i ndomhan aisteach atá foirgthe le póilíní ramhra. San am céanna, caitheann an t-úrscéal súil ghreannmhar ar an díospóireacht acadúil trí theoiricí aisteacha an fhealsaimh De Selby a chur os comhair an léitheora. Teoiric eile í "teoiric adamhach an rothair", agus is é an Sáirsint Pluck, duine de na póilíní ramhra sin, a cheapann é.
Lucca. Cathair i lár na hIodáile is ea Lucca. Is í príomhchathair chúige Lucca í, i réigiún na Tuscáine. Tá sí suite ar bhruach abhainn Serchio agus in aice Muir Thoirian. Tá cáil aici de bharr ballaí na Cathrach, ó am an Renaissance, atá fós ina sheasamh ina iomláin. Tá daonra de 84,323 duine inti.
Músaem Cathrach na Gaillimhe. Is músaem suite i gContae na Gaillimhe é Músaem Cathrach na Gaillimhe.
Mainistir na Coille Móire. Is mainistir Bheinidicteach atá suite i gContae na Gaillimhe í Mainistir na Coille Móire. Chuir an mhainistir ar bun sa chaisleán sa bhliain 1920 i gcomhair ban rialta ón mBeilg a theith a dtír sa Chéad Chogadh Domhanda. Tá Marie Hickie i gceannas ar an mainistir faoi láthair.
Stáisiún Cheannt (Gaillimh). Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite i nGaillimh i gContae na Gaillimhe é Stáisiún Cheannt.
Stáisiún Áth Tíomáin. Is stáisiún traenach de chuid Iarnród Éireann atá suite in Áth Tíomáin i gContae na Gaillimhe é Stáisiún Áth Tíomáin.
Teampall Bheanáin. Is aireagal in aice le Cill Rónáin in Inis Mór é Teampall Bheanáin. Tá sé suite ar shuíomh mainistreach a bhunaigh Beanán, deisceabal de chuid Naomh Pádraig. Tógadh san 11ú haois é, agus tá sé ina sheasamh ansin, gan athrú, le míle bliain.
Glactar leis gurb é scrín tuama an naoimh, agus sin an fáth ar mhair an t-aireagal nuair a rinneadh athchúrsáil ar an gcloigtheach agus ar an mainistir mheánaoiseach a bhí ann chun an dúnfort cósta in aice láime a neartú le linn aimsir Chromail.
Macnas. Is comhlacht taibhiúcháin suite i gContae na Gaillimhe é Macnas.
Muintearas. Is tionscadal ranga na Gaeilge suite i gContae na Gaillimhe é Muintearas: An Togra Oideachas Gaeltachta.
Cuan Bhaile na Cille. Is cuan suite i gContae na Gaillimhe é Cuan Bhaile na Cille.
Binn an Choire. Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Binn an Choire (711 m).
Conamara Theas. Is ceantar Gaelach suite i gContae na Gaillimhe é Conamara Theas.
Eiléana Nic an tSaoi. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Oirthear na Mí í Eiléana Nic an tSaoi (Béarla: "Helen McEntee") (rugadh sa bhliain 1986 í). Toghadh Eiléana go Dáil Éireann i bhfothoghchán i Márta 2013, agus atoghadh í in olltoghchán Fheabhra 2016. Iníon í leis an iarTheachta Dála Shane McEntee agus tháinig sí i gcomharbacht air tar éis gur chuir sé lámh ina bhás féin sa bhliain 2012.
Cheap an Taoiseach Éanna Ó Coinnigh, T.D., í ina hAire le freagracht as Meabhairshláinte agus Daoine Scothaosta sa Roinn Sláinte i mBealtaine 2016 mar chuid den Rialtas Comhpháirtíochta nua.
I Meitheamh 2017, mar chuid d’atheagar rialtais leis an Taoiseach nuacheaptha, Leo Varadkar T.D., tugadh ardú céime don Aire Nic an tSaoi do phost an Aire Stáit le freagracht as Gnóthaí an Aontais Eorpaigh.
Roimhe sin bhí sí ina ball den Choiste Oireachtais um Iompar agus Cumarsáid agus den Choiste Oireachtais um Chomhshaol, Cultúr agus an Ghaeltacht freisin.
Tá céim san Eacnamaíocht, Polaitíocht agus Dlí aici ó DCU.
Nashville, Tennessee. Is í Nashville príomhchathair Tennessee, stát de Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í Nashville an dara chathair is mó sa stát Tennessee. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 626,681 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Nashville suite i gContae Davidson. Tá Karl Dean ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1779.
Memphis, Tennessee. Is í Memphis an chathair is mó i stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 672,567 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Memphis suite i gContae Shelby. Tá A C Wharton ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1779.
Knoxville, Tennessee. Is cathair í Knoxville atá suite in Tennessee, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Is í Knoxville an tríú cathair is mó sa stát Tennessee. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 178,874 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Knoxville suite i gContae Knox. Tá Madeline Rogero ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1791.
Chattanooga, Tennessee. Is cathair de chuid stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Chattanooga. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 167,674 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Chattanooga suite i gContae Hamilton. Tá Andy Berke ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1839.
Dánlann Náisiúnta na hÉireann. Is le Dánlann Náisiúnta na hÉireann cnuasach ealaíne Phoblacht na hÉireann. 
D'osclaíodh músaem in aice le Teach Laighean sa bhliain 1864 tar éis acht parlaiminte á bhunú sa bhliain 1854. Tá tuairim is 2,500 olaphictiúr, 5,000 líníocht agus 5,000 prionta ann chomh maith le méid beag dealbhóireachta.
Clarksville, Tennessee. Is cathair de chuid stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Clarksville. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, tá 132,929 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Clarksville suite i gContae Montgomery. Tá Kim McMillan ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1785.
Murfreesboro, Tennessee. Is cathair de chuid stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá, í Murfreesboro. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, tá 111,327 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Murfreesboro suite i gContae Rutherford. Tá Tommy Bragg ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1811.
Kingston, Tennessee. Is cathair de chuid stát Tennessee, Stáit Aontaithe Mheiriceá, é Kingston. De réir an daonáirimh sa bhliain 2010, bhí 5,934 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Kingston suite i gContae Roane. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1792.
Binn Chaonaigh. Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Binn Chaonaigh (633 m) nó Mám Éan (Maumeen), in aice an Mháma i gConamara. 
Rinne Clíodna Cussen dealbh de Naomh Pádraig i Mám Éan. 
Rinne Micheál Mac Gréil S.J. athbheochan ar oilithreacht Mhám Éan sna 2000idí.
Binn Mhór. Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Binn Mhór (661 m).
An Caisleán Gearr. Is baile suite i gContae na Gaillimhe é an Caisleán Gearr (Béarla: "Castlegar"). Bhí 842 duine ina gcónaí sa Chaisleán Gearr sa bhliain 2002.
Cora Finne, Contae na Gaillimhe. Is baile suite i gContae na Gaillimhe é Cora Finne.
Corcóg. Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Corcóg (609 m).
An Chreig Mhór. Is ceantar suite i gContae na Gaillimhe í an Chreig Mhór.
Cill Dair Í. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe í Cill Dair Í.
Cill Ogúla. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe í Cill Ogúla.
Doire an Mhaoláin. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Doire an Mhaoláin.
Powys.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1141186&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-11-02T12:40:24Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Ériugena&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;Ériugena moved page Sir Powys to Powys over redirect: cy&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Contae agus contae caomhnaithe sa Bhreatain Bheag is ea Sir Powys. Ainmníodh an contae i ndiaidh an tiarnais Teyrnas Powys a bhí ina stát comharbais Breatnach, mion-ríocht agus ina bprionsacht a tháinig chun cinn le linn na Meánaoise tar éis mheath réimeas na Róimhe sa Bhreatain.
Tíreolaíocht.
Clúdaíonn Powys contaetha stairiúla Sir Drefaldwyn agus Sir Faesyfed, an chuid is mó de Sir Frycheiniog, agus cuid de Sir Ddinbych (stairiúil). Le achar de thart ar 5,200 km2), is é an príomhlimistéar is mó sa Bhreatain Bheag de réir talún agus achair. Tá sé teorantach ó thuaidh le Gwynedd, Sir Ddinbych agus Bwrdeistref Sirol Wrecsam; san iarthar le Sir Ceredigion agus Sir Gaerfyrddin; san oirthear le Swydd Amwythig agus Swydd Henffordd; agus ó dheas le Rhondda Cynon Taff, Bwrdeistref Sirol Caerffili, Bwrdeistref Sirol Merthyr Tudful, Blaenau Gwent, Sir Fynwy agus Castell-nedd Port Talbot. 
Is iad na bailte is mó ná Y Drenewydd, Ystradgynlais, Aberhonddu, Y Trallwng, Llandrindod agus Tref-y-clawdd. Tá an dlús daonra is ísle ag Powys as príomhcheantair uile na Breataine Bige. Tá an chuid is mó de Phowys sléibhtiúil agus tá formhór na mbóithre agus na n-iarnród sách mall.
Tá scileanna Breatnaise ag beagán níos lú ná an tríú cuid de na cónaitheoirí: tá lucht labhartha na Breatnaise comhchruinnithe go príomha sna ceantair tuaithe i Machynlleth agus timpeall air, i Llanfyllin agus i Llanrhaeadr-ym-Mochnant (áit ar aistrigh William Morgan an Bíobla iomlán go Breatnais den chéad uair sa bhliain 1588) i Sir Drefaldwyn, agus ceantar tionsclaíochta Ystradgynlais in iardheisceart Sir Frycheiniog. Bhí Sir Faesyfed beagnach go hiomlán galldaithe faoi dheireadh an 18ú haois. Léiríonn taifid dhaonáirimh 2001 go raibh 21% de dhaonra Powys in ann Breatnais a labhairt ag an am sin, mar a bhí sa Bhreatain Bheag ar fad.
Motherwell Football Club. Club peile atá suite i dTobar na Màthar, Albain is ea Motherwell Football Club. Imríonn siad a gcluichí sa staid Fir Park. Cuireadh le chéile iad i 1886.
Iorras Aithneach. Is leithinis suite i gContae na Gaillimhe é Iorras Aithneach (Carna, Cill Chiaráin, Abhainn Ghabhla, Scainimh and Cnoc Buí).
Stair.
I Lúnasa 2017, bhí suíomh idirlín faoi stair Loch Conaortha in Iorras Aithneach i gConamara curtha i dtoll a chéile ag coiste áitiúil.  Bhí imní ar lucht an choiste faoin laghdú mór atá tagtha ar an daonra i Loch Conaortha le blianta agus iad ag iarraidh go gcoinneofaí cuimhne ar na daoine agus ar na nósanna a bhí ann san aimsir a caitheadh. 
I measc an ábhair atá le feiceáil ar an suíomh, tá léarscáil de na garraithe, na fothraigh, na cnoic agus na háiteanna a mbíodh stileanna poitín. Tá cur síos ann ar shlí mhaireachtála na ndaoine srl.
Leic Aimhréidh. Sliabh i gContae na Gaillimhe is ea Leic Aimhréidh (396 m).
Leitreach Ard. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Leitreach Ard.
Lios an Bhrogaí. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Lios an Bhrogaí.
Muiceanach idir Dhá Sháile. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Muiceanach idir Dhá Sháile (Muckanaghederdauhaulia nó Mucknasalia).
Samhlaítear é i measc na logainmneacha is faide sa tír.
Oileán a Ghabhair Ghil. Is oileán suite i Loch Coirib i gContae na Gaillimhe é Oileán a Ghabhair Ghil.
Páirc Náisiúnta Chonamara. Is páirc náisiúnta suite i gContae na Gaillimhe í Páirc Náisiúnta Chonamara. Tá 2,000 heicteár de shléibhte, portaigh, fraochmhánna, féaraigh agus foraoiseacha i bPáirc Náisiúnta Chonamara. Is iad na tíopaí fásra is ceannasaí bratphortach an iarthair agus an fraochmhá. Is é capaillín Chonamara an mamach is mó sa Pháirc.
Sliabh Eachtaí. Is sliabhraon suite i gContae na Gaillimhe é Sliabh Eachtaí.
Trá na Feadóige. Is trá suite i gContae na Gaillimhe é Trá na Feadóige.
Tigh Dachoinne. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Tigh Dachoinne.
Olltóir. Is baile fearainn suite i gContae na Gaillimhe é Olltóir (nó "Abhalltóirt"; "Oultort" mar a deirtear i mBéarla).
Cill Tartan, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Cill Tartan.
Baile Átha an Rí, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Baile Átha an Rí.
Béal Átha Mó, Barúntacht, Contae na Gaillimhe. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Béal Átha Mó. Tá barúntacht eile, Béal Átha Mó, Contae Ros Comáin, ann freisin - cuid den bharúntacht seo ab ea í atá suite ar an taobh thuaidh thoir den tSuca, agus a cuireadh le Contae Ros Comáin am eicínt idir 1574 agus 1672. 
Paróistí.
Cuimsíonn na paróistí seo leathbharúntacht Bhéal Átha Mó i gContae na Gaillimhe:
Baile na Cille, nó Glinsce mar is fearr aithne air,
Buíbheanach, nó Gleann na Madadh mar is fearr aithne air,
Cluain Bheirn,
Cill Chruáin, paróiste a shíníos chomh fada le baile Bhéal Átha Mó,
Teampall an Tóchair, nó Baile Liam mar is fearr aithne air,
agus codanna de na paróistí eile seo:
Druim an Teampaill, mar a bhfuil baile Bhéal Átha Mó féin suite,
Dún Mór
Cill Bheagnait, nó na Creaga mar is fearr aithne air,
Cill Fhir Iarainn, nó Bearna Dhearg mar is fearr aithne air, 
agus Tuaim.
Baile na hInse, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Baile na hInse.
Baile Chláir, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Baile Chláir.
Baile Locha Riach, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Baile Locha Riach.
Clann Mhac nEoghain, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Clann Mhac nEoghain.
Cill Chonaill, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Cill Chonaill.
Cill Liatháin, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Cill Liatháin.
Dún Coillín, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Dún Coillín.
Dún Mór, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Dún Mór.
Gaillimh, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Gaillimh.
Liatroim, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é Liatroim.
An Longfort, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é an Longfort.
Maigh Cuilinn, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe í Maigh Cuilinn.
An Ros, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na Gaillimhe é an Ros.
Bóithrín. Is bóthar caol faoin tuath é an bóithrín.
Cairbre, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Shligigh é Cairbre.
Cúil Ó bhFinn. Is barúntacht suite i gContae Shligigh é Cúil Ó bhFinn.
An Corann. Is barúntacht suite i gContae Shligigh é an Corann.
Luíne. Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Luíne nó Leyny (nó "Luighne Uí Eaghra").
Stair.
Is dóigh gurbh i Luíne a rugadh Tadhg Dall Ó hUiginn, barúntacht Luighne i gContae Shligigh. Tá cruthú ar an dáta 1550 i gcáipéis in Oifig na nAnnála Poibl.
Tír Fhiachrach. Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Tír Fhiachrach.
Tír Oirill. Is barúntacht suite i gContae Shligigh í Tír Oirill.
Baile Átha Luain Thuaidh. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é Baile Átha Luain Thuaidh.
Baile Átha Luain Theas. Is barúntacht í Baile Átha Luain Theas, cuid di suite i gContae Ros Comáin agus an chuid eile i gContae na hIarmhí.
Baile an Tobair Thuaidh. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é Baile an Tobair Thuaidh.
Baile an Tobair Theas. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é Baile an Tobair Theas.
An Caisleán Riabhach, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é an Caisleán Riabhach.
Dún Gar, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é Dún Gar.
Mainistir na Búille, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin í Mainistir na Búille.
Maigh Charnáin. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin í Maigh Charnáin.
Ros Comáin, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Ros Comáin é Ros Comáin.
Comhairle Contae Ros Comáin. Is comhairle i gContae Ros Comáin í Comhairle Contae Ros Comáin. 
Toghlimistéir Áitiúla Ros Comáin.
Tá 18 suíocháin le haghaidh comhairleoirí contae i gContae Ros Comáin.
Comhairle Contae Liatroma. Is comhairle i gContae Liatroma í Comhairle Contae Liatroma.
Carraig Álainn, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Liatroma í Carraig Álainn.
Droim Dhá Thiar, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Droim Dhá Thiar.
Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma. Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Liatroim.
Maothail, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Liatroma í Maothail.
Ros Clochair. Is barúntacht suite i gContae Liatroma é Ros Clochair.
Cill Mhic Réanáin, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall í Cill Mhic Réanáin. Is é an baile Cill Mhic Réanáin a caput stairiúil.
Inis Eoghain Thoir. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall í Inis Eoghain Thoir.
Inis Eoghain Thiar. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall í Inis Eoghain Thiar.
Ráth Bhoth Thuaidh. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall é Ráth Bhoth Thuaidh.
Ráth Bhoth Theas. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall é Ráth Bhoth Theas.
Tír Aodha. Is barúntacht suite i gContae Dhún na nGall í Tír Aodha.
Ard Mhacha, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha é Ard Mhacha.
Na Feá Uachtaracha. Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha iad na Feá Uachtaracha.
Uí Nialláin Thoir. Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha iad Uí Nialláin Thoir.
Na hOirthir Uachtaracha. Is barúntacht suite i gContae Ard Mhacha iad na hOirthir Uachtaracha.
Teallach Ghairbhíth. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Teallach Ghairbhíth.
Caisleán Raithin. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Caisleán Raithin.
Clann Chaoich. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Clann Chaoich.
Clann Mhathúna. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Clann Mhathúna.
Lucht Tí Íochtarach. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Lucht Tí Íochtarach.
Lucht Tí Uachtarach. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Lucht Tí Uachtarach.
Teallach Dhúnchadha. Is barúntacht suite i gContae an Chabháin é Teallach Dhúnchadha.
Roger Ebert. Iriseoir, scríbhneoir agus léirmheastóir scannán ab ea Roger Joseph Ebert (18 Meitheamh, 1942 – 4 Aibreán, 2013). Bhí ainm in airde aige mar chriticeoir scannán ar fhoireann an nuachtáin Mheiriceánaigh "Chicago Sun-Times" ón bhliain 1967 go dtí lá a bháis. Bhí seisean ar an chéad duine a bronnadh Duais Pulitzer na Léirmheastóireachta air sa bhliain 1967.
Bhain Ebert clú agus cáil nach beag amach in éineacht lena chomh-chriticeoir Gene Siskel, agus an bheirt ag caitheamh súil ar mhórscannáin an lae i gcláir theilifíse dá gcuid féin.
Milo O'Shea. Ba aisteoir Éireannach é Milo O'Shea a rugadh ar an 2 Meitheamh 1926 agus a fuair bás ar 2 Aibreán 2013.
Éiclipteach. Is é an t-éiclipteach bealach na gréine timpeall na spéire (is é sin, i gcomparáid leis na réaltaí) i rith na bliana mar a fheictear dúinn é. Tá sé suite ar aon leibhéal, go bunúsach, le fithis an Domhain timpeall ar an nGrian. Is minic a thagraíonn an focal don leibhéal sin féin. 
Ní hionann é an t-éiclipteach agus an meánchiorcal neamhaí, atá bunaithe ar chasadh an Domhain timpeall ar a ais féin - is é an meánchiorcal neamhaí fortheilgean an mheánchiorcail dhomhanda ar an sféar neamhaí (is é sin, ar an "liathróid" shamhailteach a gceaptar na réaltaí a bheith suite taobh istigh di). Trasnaíonn an t-éiclipteach an meánchiorcal neamhaí faoi dhó in aghaidh na bliana - ar lá chónocht an fhómhair agus ar lá chónocht an earraigh.
Mainchín Seoighe. Scoláire, scríbhneoir agus feidhmeannach tábhachtach i gConradh na Gaeilge a bhí i Mainchín Seoighe, a rugadh i mBaile Thancaird in aice le Cill Mocheallóg i gContae Luimnigh ar an 18 Lúnasa 1920 agus a fuair bás ar an 3 Iúil 2006.
Seán Seoighe agus Nóra Ní Dhéadaigh a bhí ar a thuismitheoirí, an fear ina fheirmeoir bheag agus an bhean ina gúnadóir, agus saolaíodh beirt chlainne eile don lánúin fosta, mar atá, na hiníonacha Neilí agus Máire. As an Ard-Easpag Dónall Ó Mainchín (Daniel Mannix) a baisteadh é. Chuaigh sé ar scoil i mBrú Rí, an scoil chéanna ina raibh Eamon de Valera féin ina dhalta nuair a bhí sé ina bhuachaill bheag. Bhí múinteoir darbh ainm Donncha Ó hArgáin ann agus é ag spreagadh na ndaltaí chun Gaeilge a fhoghlaim agus stair na hÉireann a staidéar, rud a chuaigh go mór i gcion ar Mhainchín óg. I ndiaidh scoil Bhrú Rí chaith sé bliain i gceardscoil Chill Fhionáin, ach ansin d'aistrigh sé go scoil na mBráithre Críostaí sa Ráth, Co. Chorcaí. Bronnadh scoláireacht Gaeilge air a cheadaigh dó cúrsa foghlama samhraidh a dhéanamh i gColáiste Eoghain Uí Chomhraí i gCarraig an Chabhaltaigh, Contae an Chláir. Thug sé taithneamh don choláiste agus choinnigh sé teagmháil leis ina dhiaidh sin féin. I ndeireadh na ndaichidí bhí sé ina bhall de choiste gnó an choláiste fosta.
Sa bhliain 1941 fuair sé post státseirbhísigh i gComhairle Chontae Luimnigh, áit ar fhan sé ag obair go dtí go ndeachaigh sé ar pinsean breis is dhá scór bliain ina dhiaidh sin. Is mar cholúnaí, mar scríbhneoir agus mar iriseoir ócáidiúil is mó a chuaigh sé greamaithe i gcuimhne na ndaoine. Scríobhadh sé colún ar an "Limerick Leader" faoin teideal "Odds and Ends" ina gcardáladh sé gnéithe de stair áitiúil an cheantair, cosúil leis na focail Ghaeilge a mhair i gcanúint Bhéarla na háite nó leis na bailéid Bhéarla a bhí á gcanadh ag muintir an cheantair. Bhreacadh sé síos ábhar Gaeilge don "Leader" freisin, agus is é an t-ainm cleite a chleachtaíodh sé sna haistí seo ná "An Mangaire Súgach", mar chomhartha ómóis don tseanfhile Aindrias Mac Craith.
Tháinig dhá leabhar déag i gcló óna pheann, ina mheasc dhá cheann as Gaeilge, mar atá, "Maraíodh Seán Sabhat aréir" agus "Cois Máighe na gCaor".
An Aird Íochtarach. Is barúntacht suite i gContae an Dúin í an Aird Íochtarach.
An Aird Uachtarach. Is barúntacht suite i gContae an Dúin í an Aird Uachtarach.
An Caisleán Riabhach Íochtarach. Is barúntacht suite i gContae an Dúin é an Caisleán Riabhach Íochtarach.
An Caisleán Riabhach Uachtarach. Is barúntacht suite i gContae an Dúin é an Caisleán Riabhach Uachtarach.
An Duifrian. Is barúntacht suite i gContae an Dúin é an Duifrian.
Cineál Fhártaigh. Is barúntacht suite i gContae an Dúin é Cineál Fhártaigh.
An tIúr, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae an Dúin é an tIúr.
Uíbh Eachach Íochtarach, An Leath Íochtair. Barúntacht suite i gContae an Dúin is ea Uíbh Eachach Íochtarach, An Leath Íochtair.
Uíbh Eachach Íochtarach, An Leath Uachtair. Barúntacht suite i gContae an Dúin is ea Uíbh Eachach Íochtarach, An Leath Uachtair.