Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Oraimis. Is teanga Chúiseach a labhraítear san Aetóip í an Oraimis (nó Afaan Oromo sa teanga féin), agus gaol cuiosach dlúth aici leis an tSomáilis. Is í an chéad teanga Chúiseach is mó a labhraítear ar domhan agus í an cheathrú teanga is mó a labhraítear san Afraic í (i ndiaidh na hAraibise, na Svahaílise agus na Hásaise). Go príomha, is iad na hOramaigh a labhraíonn Oramais mar theanga dúchais, agus cónaí orthu in Oromiyaa, réigiún eitneach san Aetóip. Cé go bhfuil níos mó cainteoirí Oromaise ná Amairise san Aetóip, níl stádas oifigiúil aici sa tír taobh amuigh d'Oromiyaa, ach amháin sa phríomhchathair Adas Ababa. Tá leathmhilliún cainteoirí ag an teanga sa Chéinia freisin. 
Úsáidtear an Aibitír Laidineach sa teanga ón mbliain 1991 anuas. Beidh an "BBC World Service" ar fáil in Oraimis go luath.
Canúintí.
Is cantanam canúintí í an Oraimis. Is minic nach mbíonn dhá chanúint intuigthe ag cainteoirí a chéile.
De réir an bhunachair shonraí ar líne, "Ethnologue", tá ceithre chanúint mhór ag an Oraimis:
Dáileadh tíreolaíoch.
De réir dhaonáireamh na bliana 2007, bhí an Oraimis ó dhúchas ag 24,930,424 duine san Aetóip. Taispeánann an tábla seo cá bhfuil cónaí ar chainteoirí na hOraimise.
Rak-Su. Grúpa é Rak-Su ón Ríocht Aontaithe. Bhuaigh siad an ceathrú sraith déag "The X Factor" le 51.7% de na vótaí sa bhliain 2017.
Engelbert Humperdinck (amhránaí). Ceoltóir Sasanach is ea Engelbert Humperdinck (rugadh Arnold George Dorsey ar an 2 Bealtaine 1936.
Jim Clark. Tiománaí Foirmle a hAon ó Albain ab ea James Clark, Jr, a rugadh ar 4 Márta 1936 i gCille Mheinidh, Fìobha agus a fuair bás ar an 7 Aibreán 1968 i mBaden-Württemberg, an Ghearmáin.
Bernardino Drovetti. Éigipteolaí Iodálach ab ea Bernardino Michele Maria Drovetti (7 Eanáir, 1776 – 5 Márta, 1852).
Glasair léana bheag. Is planda í an ghlasair léana bheag.
Toircheas fiáin. Is planda é an toircheas fiáin.
Néal uisce coiteann. Is planda é an néal uisce coiteann.
Néal uisce scéithe. Is planda blátha é an néal uisce scéithe ("Ranunculus peltatus").
Rú léana. Is planda é an rú léana ("Thalictrum flavum").
Lus na gaoithe. Is planda é lus na gaoithe.
Cuthbert Mayne. Is naomh Caitliceach é Cuthbert Mayne. Rugadh é sa bhliain 1544 i mBarnstaple, Devon. Cuireadh chun báis é ar an 29 Samhain 1577, i Launceston, Corn na Breataine, Sasana.
Billie Jean King.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1033183&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-06-25T18:17:32Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;Botún litrithe&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Iar-imreoir leadóige is ea Billie Jean King (rugadh "Moffitt"). Rugadh i Long Beach, California í ar an 22 Samhain, 1943. Tá 12 craobh Grand Slam buaite aici - 1 Australian Open, 1 French Open, 6 Wimbledon agus 4 US Open. Bhí Craobhchomórtais Leadóige Léana FItzwilliam i mBaile Átha Cliath buaite aici faoi dhó, 1963 agus 1969. 
Gníomhaí.
Bhí King mar urlabhraí thar ceann na mban i 1970 nuair a bhris agóid amach faoi chúrsaí pá. 
Scríobh sí leabhar sa bhliain 2008 ina ndúirt sé go raibh sé aerach "Pressure is a Privilege: Lessons I've Learned from Life and the Battle of the Sexes"
Ali Abdullah Saleh. Iar-uachtarán Éimin ab ea Ali Abdullah Saleh (a rugadh ar an 21 Márta 1942 agus a d'éag ar an 4 Nollaig 2017).
Nicola Sturgeon. IarCheannaire ar Pháirtí Náisiúnta na hAlban (an SNP nó Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba) agus IarChéad-Aire na hAlban is ea Nicola Sturgeon (a rugadh ar an 19 Iúil 1970). 
Gairm.
Bhí Sturgeon ina ball de Pharlaimint na hAlban ó 1999. Ceapadh ina leascheannaire ar an SNP in 2004. Tháinig sí i gcomharbacht ar Alex Salmond mar cheannaire agus mar chéad-aire in 2014 nuair a diúltaíodh don reifreann faoi neamhspleáchas na hAlban.
Chuaigh Sturgeon i gceannas an pháirtí agus rún daingean aici neamhspleáchas a bhaint amach d’Albain, agus cé gur éirigh léi cur go mór le líon suíochán an SNP i ndiaidh an reifrinn, níor éirigh léi ina hiarrachtaí reachtaíocht a rith a cheadódh don pharlaimint an bunreacht a athrú.
An 25 Bealtaine 2022, bhí Sturgeon ar an gCéad-Aire ab fhaide seirbhíse in Albain, ó bunaíodh parlaimint díláraithe na hAlban i 1999, agus í ag sárú an taifid roimhe sin a bhí i seilbh a réamhtheachtaí Alex Salmond. 
Éirí as.
D'éirigh Sturgeon as a post mar Chéad-Aire ar 15 Feabhra 2023, i ndiaidh ocht mbliana sa phost. 
Tháinig cinneadh Nicola Sturgeon éirí as céad-aireacht na hAlban aniar aduaidh ar a lán ag an am.. Ach bhí Sturgeon faoi léigear sa bhliain 2022/2023 maidir le leasuithe conspóideacha ar an reachtaíocht a bhaineann le aitheantas inscne. Buaileadh go dona an SNP leis, nuair a theip ar an bPáirtí bille trasinscneach a thabhairt isteach, bille a thabharfadh cead do dhaoine trasinscneacha a n-inscne a athrú gan gá le diagnóis shíciatrach.
Mar sin, ní raibh Sturgeon ag cruthú go maith sna pobalbhreitheanna agus bhí an leibhéal tacaíochta do neamhspleáchas na hAlban ag meath chomh maith i dtús 2023.
Conspóid.
Tá Sturgeon pósta le Peter Murrell, phríomhfheidhmeannach ar an SNP idir 1999-2023. D'éirigh sé as a phost nuair a d'éirigh Sturgeon as ceannaireacht an Pháirtí. Ag an am céanna, bhí Murrell gafa i bhfiosrúchán faoi mhaoiniú an pháirtí. Bhí na póilíní ag fiosrú an méid a tharla de £600,000 a bhailigh lucht feachtais i 2017 ar son neamhspleáchas na hAlban, airgead a bhí ceaptha a bheith curtha go leataobh go sonrach ar mhaithe leis an bhfeachtas sin, ach nach raibh aon trácht air i gcuntais an pháirtí.
Alex Salmond.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;972021&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-03-12T09:41:50Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Ceannaire na Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba ab ea Alexander Elliot Anderson Salmond a rugadh ar an 31 Nollaig 1954.
Metro La Paz. Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é La Paz. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.
Tá colm, siombail idirnáisiúnta síochána, mar lógó ag an stáisiún (ciallaíonn la paz "an tsíocháin" i Spáinnis).
Metro Santa Marta. Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é Santa Marta. Tá ceangail leis na bealaí bus 1D, 52C, 162B, 163, 163A, 163B, 164, agus 166 ann. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.
Tá scáthchruth de Naomh Martha mar lógó ag an stáisiún.
Metro Tepalcates. Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é Tepalcates. Is stáisiún os cionn talún é. Tá ceangail leis na bealaí bus 162B, 163, 163A, 163B, 164, 166, agus 167 ann, agus is é an stáisiún ceann aistir thoir don Metrobús Chathair Mheicsiceo líne 2. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 12 Lúnasa 1991.
Tá babhla cré i stíl roimh-Easpáinneach mar soithí déanta i bPuebla agus Tlaxcala mar lógó ag an stáisiún. Ciallaíonn an focal tepalcates "earraí cré" i Nahuatl.
Can't Cope, Won't Cope. Clár atá á chraoladh ar RTÉ a Dó é Can't Cope Won't Cope. Thosaigh sé ar an 19 Meán Fómhair 2016. Fógraíodh go mbeadh dara sraith den chlár.
Thosaigh an chlár ag craoladh ar BBC Three ar an 4 Bealtaine 2017.
Léiriúchán.
Tá an chlár scríofa ag Stefanie Preissner.
Metro Pantitlán. Is stáisiún meitreo sa chóras meariompair Meitreo Chathair Mheicsiceo i gCathair Mheicsiceo é Pantitlán. Is é an stáisiún is tábhachtaí i gcóras meitreo Chathair Mheicsiceo, an stáisiún is tábhachtaí mar stáisiún aistrithe le haghaidh paisinéirí, agus ceann de na stáisiúin is mó ar domhan freisin. Úsáideadh an stáisiún seo mar láithreán scannánaíochta sa scannán 1990 "Total Recall".
Tá ceangail leis níos mó ná 100 líne bus agus 4 líne meitreo, Líne A, Líne 1, Líne 5, Líne 9 san áireamh. Thosaigh seirbhís ag an stáisiún seo ar an 19 Nollaig 1981, agus bhí obair ag an líne deireanach críochnaithe ar an 12 Lúnasa 1991.
Tá íomhá dhá brat mar lógó ag an stáisiún. Ciallaíonn an t-ainm Pantitlán "idir na bratacha" i Nahuatl (Spáinnis: "entre las banderas").
Camán searraigh díge. Is planda é an camán searraigh díge.
Fliodh na tuí. Is planda í fhliodh na tuí.
Caillichín na trá. Is planda é caillichín na trá.
Poipín Breatnach. Is planda é an poipín Breatnach.
Garra bhuí. Is planda luibheach ilbhliantúil í an gharra bhuí ("Chelidonium majus").
Treabhach. Is planda é an treabhach ("Barbarea vulgaris"). Lus débhliantúil atá ann. Tá sé dúchasach san Eoráise agus i dtuaisceart na hAfraice, ach fásann sé ina lán áiteanna eile ar Domhan mar fhiaile.
Henry Morse. Naomh Caitliceach is ea Henry Morse, a rugadh i 1595 i Brome, Suffolk agus a fuair bás ar an 1 Feabhra 1645, i dTyburn, Londain.
Steffi Graf.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1084494&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-07-31T18:08:48Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;litriú neamhchaighdeánach&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Iar-imreoir leadóige is ea Stefanie Maria "Steffi" Graf. Rugadh i Mannheim, an Ghearmáin í ar an 14 Meitheamh 1969. Tá sí pósta leis an iarimreoir leadóige Andre Agassi agus tá beirt pháistí acu.
Christine Keeler. Mainicín Sasanach ab ea Christine Margaret Keeler a rugadh ar an 22 Feabhra 1942 in Uxbridge, Middlesex agus a fuair bás ar an 4 Nollaig 2017 i bhFarnborough, Londain.
Eachtra Profumo. Scannal polaitiúil Briotanach ab ea an Eachtra Profumo sa bhliain 1961, caidreamh idir John Profumo, an Rúnaí Stáit Cogaíochta sa rialtas Harold Macmillan (Coimeádach), agus Christine Keeler, mainicín 19 bliain d'aois.
John Profumo. Polaiteoir Páirtí Coimeádach ab ea John Dennis Profumo a rugadh ar an 30 Eanáir 1915 iKensington, Londain agus a fuair bás ar an 9 Márta 2006 i South Kensington.
Pilgrim Hill. Scannán ón bhliain 2013 is ea Pilgrim Hill.
Gerard Barrett. Is scannánóir Éireannach é Gerard Barrett a rugadh ar 5 Iúil 1987 i Lios Tuathail, Contae Chiarraí. Bhain sé clú agus cáil amach nuair a bhuaigh sé an Rising Star Award ag an 10ú Irish Film &amp; Television Awards dá scannán "Pilgrim Hill".
Craoladh a ghearrsraith "Smalltown" ar TV3 i mí Mheán Fómhair 2016.
Glassland. Scannán ón bhliain 2014 is ea Grassland.
Brain on Fire (scannán). Scannán ón bhliain 2016 is ea Brain on Fire.
3Kids. Is cuid 3 huair do pháistí é 3Kids a craolann gach lá ar Be3. Thosaigh sé ag craoladh ar 7 Meitheamh 2016 ar 3e. Bhog sé go Be3 ar 9 Eanáir 2017.
Celebrity Big Brother 21. Is comórtas réaltacht teilifíse é Celebrity Big Brother, a tosaíodh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2001. Thosaigh an t-aonú sraith is fiche ar an 2 Eanáir, 2018 agus chríochnaigh sé ar an 2 Feabhra 2018.
Rolling Stone. Irisleabhar Meiriceánach coicísiúil is ea Rolling Stone a dhíríonn ar an gcultúr coitianta. Jann Wenner, foilsitheoir ar an irisleabhar go dtí inniu féin, agus Ralph J. Gleason, criticeoir ceoil, a bhunaigh an foilseachán in San Francisco sa bhliain 1967. Aithníodh é ar dtús as an tuairisciú ceoil san iris agus as tuairiscí polaitíochta le Hunter S. Thompson. Sna 1990idí d'athraigh an iris a fócas ar dhaoine níos óige agus ar na seónna teilifíse, aisteoirí scannáin agus popcheol a thaitin leo, dar le foilsitheoirí na hirise. Le blianta beaga anuas, tá "Rolling Stone" tagtha ar ais chuig an meascán d'ábhair a bhí acu roimh na '90idí. Tá cló foilsitheoireachta i gcomhair leabhar acu freisin darb ainm Rolling Stone Press.
Searbh-bhiolar giobach. Is planda é an searbh-bhiolar giobach.
Cladhthach mhín. Is planda í an chladhthach mhín.
Nicholas Owen (Íosánach). Is naomh Caitliceach é Nicholas Owen. Rugadh é sa bhliain 1562 in Oxford, Sasana. Cuireadh chun báis é ar an 1/2 Márta 1606, i dTúr Londan.
Martina Navratilova.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1018653&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-11-10T23:38:45Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Ériugena&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Iar-imreoir leadóige is ea Martina Navratilova. Rugadh i bPrág, an tSeicslóvaic í ar an 18 Deireadh Fómhair, 1956. Tháinig sí sa dara háit ar an ochtú sraith "I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!" sa bhliain 2008.
Embryophyta. Is iad na hEmbryophyta (Gaeilge:suthfhítí nó plandaí talún) an grúpa is aithnidiúla de na plandaí glasa atá ar eolas againn agus a chruthaíonn fásra ar domhan. Áirítear i measc na suthfhítí beo "Anthocerotophyta", "Marchantiophyta" ("an t-aelus"), "Bryophyta" ("an caonach"), "Filicophyta" ("an raithneach"), "Lycopodiophyta", "Gymnospermae" ("gimnispeirmeacha"), agus "Angiospermae" ("Plandaí bláthanna"), agus ag teacht chun cinn, laistigh de "Chlorophyta", na halgaí glasa. Tugtar plandaí talún, go neamhfhoirmiúil, ar "Embryophyta" toisc go mbíonn siad ag maireachtáil go príomha i ngnáthóga talún, fad is a mbíonn na halgaí glasa gaolmhara go príomha uisceach. Is orgánaigh aimpléiseacha ilcheallacha iad na heocaróit uile le horgáin atáirgthe speisialaithe. Tagann an t-ainm ón a saintréithe nuálaíocha, ag cothú na spóraifíte óige le linn céimeanna tosaigh de chuid a fhorbairt ilchillteach laistigh d'fíocháin ghaiméitifíteacha an tuismitheora. Le beagán eisceachtaí, faigheann suthfhítí a gcuid fuinnimh trí fhótaisintéis, is é sin trí fhuinneamh sholas na gréine a úsáid chun a gcuid bia a shintéisiú ó dhé-ocsaíd charbóin agus uisce.
Naomh Iósaf ó Anchieta. Ba mhisinéir Spáinneach a d'oibrigh i nAn Bhrasaíl é Naomh Iósaf ó Anchieta (19 Márta 1534 - 9 Meitheamh 1597). 
Rugadh in Tenerife sna hOileáin Chanáracha é sa bhliain 1534. Fuair ​​sé bás in aois 63 bhliain in Reritiba ("Anchieta"), An Bhrasaíl. Canónaíodh é go hoifigiúil ar an 3 Aibreán 2014.
Ainm ceana. Is focal nó phrase úsáidte chun forrán a chur ar dhuine, ainmhí nó rud neamhbheo a airíonn an cainteoir cion chucu é ainm ceana.
Seo a leanas liosta ainmneacha ceana i nGaeilge:
Cearrbhacán mara. Is planda é an cearrbhacán mara.
Praiseach thrá. Planda ilbhliantúil atá dúchasach do chóstaí Atlantacha na hEorpa is ea praiseach thrá ("Crambe maritima"). Na fréamhacha méith, na duilleoga mór scothghorm cosúil le cabáiste, na bláthanna croischruthach bán. Itear na péacáin luathbhorrtha bhánaithe mar ghlasra.
Cailís Mhuire. Is planda í an chailís Mhuire ("Drosera intermedia").
John Payne (mairtíreach). Naomh Caitliceach is ea John Payne. Rugadh é ar an 1532 i bPeterborough agus cuireadh chun bás é ar an 2 Aibreán 1582, i Chelmsford, Essex.
Monica Seles.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;874412&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-04-19T23:52:51Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Alison&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;+WD&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Iar-imreoir leadóige is ea Monica Seles. Rugadh i Novi Sad, an tSeirbia í ar an 2 Nollaig, 1973.
Sraith na Náisiún UEFA. Is é atá i gceist le Sraith na Náisiún UEFA (UEFA Nations League) ná ilchomórtas sacair Eorpach. Eagraíonn UEFA an comórtas ar bhonn débhliantúil. Beidh sé ag tosú sa bhliain 2018–19.
Male Edition. Is é Male Edition an chéad téipmheasctha ó June's Diary. Scaoileadh é ar an 29 Meitheamh, 2017.
Ewan McGregor. Is aisteoir Albanach é Ewan Gordon McGregor a rugadh ar an 31 Márta 1971 i Peairt, Albain.
Recep Tayyip Erdoğan. Polaiteoir agus 12ú Uachtarán na Tuirce is ea Recep Tayyip Erdoğan a rugadh ar an 26 Feabhra, 1954.
Nuair a toghadh Erdogan ar dtús in 2003, bhí tréimhse fáis ann ó thaobh na heacnamaíochta ach de réir a chéile mhéadaigh ar an gcáineadh a dhéantaí air, go háirithe mar gheall ar a chur chuige uathlathach ó na 2010idí ar aghaidh.
Tá de cháil ar Erdogan go mbíonn daoine nach mbíonn ar aon phort leis á mbrú go leataobh aige agus go mbíonn sé ag cur de shíor leis an méid cumhachta atá aige féin.
2016.
Tharla "coup d'état" in aghaidh Erdogan ar an 15 Iúil 2016 . Maraíodh 294 agus gortaíodh 1400. Theip an réabhlóid. Dúirt daoine a thacaigh leis an coup d'état míleata gur iarracht a bhí ann stát daonlathach a dhéanamh den tír.
Bhí os cionn 40,00 duine gafa, baill shinsearacha den arm agus breithimh san áireamh.
2018.
Sa bhliain 2018, bhí taithí na mblianta ag Erodgan ar fheachtais toghchánaíochta, agus atoghadh é gan stró sa bhliain 2018.
Áine Máire Ní Óráin. Is ban-aisteoir Éireannach í Áine Máire Ní Óráin. Glacann Ní Óráin an pháirt mar Frances Uí Dhireáin sa sobalchlár "Ros na Rún" ó 2007.
Rugadh i nGaillimh agus tógadh in An Fhaiche Mhór í. Is imíon aisteoir a d'oibrigh le Taibhdhearc na Gaillimhe. Bhí ag aisteoireacht ar stáitse ar dtús ag aois a sé. Rinne sí staidéar ar Fhraincis agus ar Spáinnis in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh. Bhain sí céim amach ag aois 19 agus bhod sí go Lille, ag rith amharclann beag, ag filleadh go hÉirinn bliain tar éis.
Bhí sí ar "Ros na Rún" ar an chéad eipeasóid mar Helen Byrne, ach bhí a carachtar scríofa amach. D'fhill sí sa bhliain 2007 mar Frances Uí Dhireáin. Bhí sí ag obair ar "Fair City" freisin.
D'eisigh sí a céad albam, darbh ainm "AM I AM", ar an 9 Nollaig 2017 ag an Town Hall Theatre. Tá Dermot Byrne (bosca ceoil), Brian Fleming (cnaguirlisí), Paul Johnson (olldord), Tommy Keane (píb uilleann, feadóg), Maureen Browne (fidil), agus Laura Lynn agus Keara Rose Mac Dhómhnaill ar an albam freisin.
Póiríní seangán. Is planda é an póiríní seangán ("Sedum anglicum"). Dúchasach d'Iarthar na hEorpa.
Mórán buí. Is planda bláthanna é an mórán buí ("Saxifraga aizoides"). Tá sé dúchasach san Eoraip agus i Meiriceá Thuaidh.
Mórán sléibhe. Is planda é an mórán sléibhe.
Marbhdhraighean. Planda ilbhliantúil a fhásann go dtí 60 cm ar airde is ea marbhdhraighean ar a dtugtar freisin airgeadán agus méirnín na má, dúchasach don Eoraip, iarthar na hÁise is tuaisceart na hAfraice. A duilleoga gruagach cleiteach, díseanna duilleoigíní ag malartú le díseanna duilleog mór. Na bláthanna suas le 8 cm ar trastomhas, le 5 pheiteal buí ar spíon fhada cinn. A thoradh ina leadán agus coilg chruachacha timpeall an bhairr.
Polydore Plasden. Naomh Caitliceach is ea Polydore Plasden. Rugadh é sa bhliain 1563 i Londain. Cuireadh chun báis é ar an 10 Nollaig 1591, i Londain, Sasana.
Lleyton Hewitt. Iar-imreoir leadóige is ea Lleyton Glynn Hewitt. Rugadh in Adelaide, an Astráil é ar an 24 Feabhra 1981.
Mr. Lisa's Opus. Craoladh an ochtú heipeasóid, "Mr. Lisa's Opus", den naoú sraith is fiche de "The Simpsons" ar an 3 Nollaig 2017. Scríobh Al Jean an eipeasóid seo. D'fhéach 4.28 milliún duine ar an eipeasóid.
Eva Orsmond. Is saineolaí cailliúint mheáchain as an Fhionlainn í Eva Orsmond (a rugadh 1 Márta 1966). Tháinig sí sa naoú háit ar an gcéad sraith "Dancing with the Stars" sa bhliain 2017.
Bhí sí le feiceáil ar "Off the Rails", "The Big Bite", "Prime Time", "The Late Late Show", "The Saturday Night Show", "Meet the Family", "Corrigan Knows Food", "Claire Byrne Live", "The Nolan Show", "The Ray D'Arcy Show" agus bhí sí ina comhairleoir leighis ar "Operation Transformation".
Versailles, Yvelines. Is baile é Versailles san Fhrainc.
Fulton J. Sheen. Easpag Meiriceánach é Fulton John Sheen a rugadh Peter John Sheen ar an 8 Bealtaine, 1895 in El Paso, Illinois agus a fuair bás ar an 9 Nollaig, 1979 i Nua-Eabhrac.
Raymond Leo Burke. Is cairdinéal de phór na hÉireann é Raymond Leo Burke a rugadh ar an 30 Meitheamh, 1948 i Richland Center, Wisconsin.
Leanne Mitchell (albam). Is é Leanne Mitchell an chéad albam ón amhránaí Leanne Mitchell. Scaoileadh é ar an 27 Bealtaine, 2013.
Lus an uille mór. Is planda é lus an uille mór.
Lus an uille. Is planda é lus an uille ("Sanguisorba minor").
Dris (planda). Is tor garbh deilgneach é dris, de ghnáth sa ghéineas "Rubus", óna dtagann sméara dubha, sútha craobh, agus eithreoga. Ach úsáidtear an téarma “dris” ar thoir dheilgneacha eile cosúil le rósanna sa ghéineas "Rosa".
"Puiteachaí" a thugtar ar sméara dubha ar Inis Meáin. Ciallaíonn an focal rud atá práibeach nó bog.
Eithreog shléibhe. Is planda í an eithreog shléibhe.
Sú talún fhiáin. Is planda í an sú talún fhiáin.
Cnó léana. Is planda é an cnó léana ("Comarum palustre"). Tom atá ann a fhásann sna bólaí i dtuaisceart an domhain uilig in aice le réisc, locha agus áiteanna fliucha eile. Go deimhin, fásann sé san uisce uaireanta.
John Plessington. Naomh Caitliceach is ea John Plessington. Rugadh é i 1637 i nGarstang, Lancashire é agus cuireadh chun báis é ar an 19 Iúil 1679, i mBoughton, Cheshire, Sasana.
Fred Perry. Iar-imreoir leadóige Sasana ab ea Frederick John "Fred" Perry. Rugadh i bPortwood, Stockport é ar an 18 Bealtaine 1909 agus fuair bás ar an 2 Feabhra 1995 i Melbourne, Victoria.
Reifreann. Is éard atá i gceist i reifreann ná ceist á cur faoi bhráid an phobail go léir lena mbreith a fháil go díreach uirthi, nó go hiondúil in Éirínn, vótaíocht bhunreachtúil ar bheart arna moladh ag comhlacht reachtach is ea.
Reifrinn in Éirínn.
Bíonn fadhb mhór go minic suim an phobail in Éirinn i reifrinn a spreagadh. D’éirigh go han-mhaith leis na feachtais sna reifrinn ar an bpósadh comhghnéis agus ar an ochtú leasú nó ceist an ghinmhillte, mar go mba cheisteanna iad a spreag tuairimí agus mothúcháin an-láidir i measc daoine.
De ghnáth caitheann timpeall 60% vóta i dtoghchán agus d’fhéadfadh an líon daoine a thagann amach a bheith chomh hard le 68 nó 69%. Ní hamhlaidh i gcás reifrinn. In 2015, tháinig 61% den phobal amach le vótáil sa reifreann ar an bpósadh comhghnéis agus chaith 64% a vóta sa reifreann leis an ochtú leasú a scriosadh as an mBunreacht. ‘Réabhlóid chiúin’ a thug an Taoiseach ar thoradh an reifrinn sin ag an am.
Ní bhíonn a leithéid de réabhlóid ann de ghnáth nuair a bhíonn reifreann i gceist. Níor chaith ach 34% den phobal a vóta sa reifreann ar chearta an linbh in 2012.  39% a chaith a vóta sa reifreann le fáil réidh le Seanad Éireann. I gcás na g bíonn líon na vótóirí íseal freisin (ach amháin nuair a iarrtar orainn breithiúnas a thabhairt den dara huair).
Umkhonto we Sizwe. Sciathán armáilte na Comhdhála Náisiúnta Afracaí (ANC), comhbhunaithe le Nelson Mandela ab ea uMkhonto we Sizwe (giorraithe mar MK, Cóisis: [uˈmkʰonto we ˈsizwe], a chiallaíonn “Sleá an náisiún”). Búnaiodh sé chun rialtas na Afraic Theas a troid le linn ré na cinedheighilte.
Comhdháil Náisiúnta Afracach. Is páirtí polaitíochta san Afraic Theas í an Chomhdháil Náisiúnta Afracach (African National Congress nó ANC). Ba é Umkhonto we Sizwe eite mhíleata na gluaiseachta go dtí 1990.
An Ghúisearáitis. Is teanga Ind-Eorpach a labhraítear san Ghúisearáit, in iarthar na hIndia, í an Ghúisearáitis. Labhraítear timpeall is 49 milliún duine í.
Starrfhiacail. Is fiacail fhada rinneach í starrfhiacail, go háirithe ceann a ghobann amach as béal dúnta mar a fheictear in eilifintí, rosuailt nó toirc.
Néalfartach. Is planda ilbhliantúil luibheach í an néalfartach ("Potentilla erecta") agus is ball d'fhine na rósanna í (Rosaceae). 
Cur síos.
Tá bláthanna geala buí an néalfartaí le feiceáil ó Mheitheamh go Meán Fómhair. Tá na fréamhacha adhmadach, agus tá na duilleoga - atá gléineach agus dúghlas trom - roinnte ina chúig dhuillín. Tá gas faoi thalamh atá scothdhearg ag an néalfartach - bíonn boladh róis uirthi nuair a dhéantar í a ghearradh.
Cúig mhéar Mhuire. Is planda luibheach iad cúig mhéar Mhuire ("Potentilla reptans") agus is ball d’fhine na rósanna iad ("Rosaceae").
Bíonn siad 5-30 cm ar airde. Tá dath buí ar a mbláthanna, na cúig pheiteal ag déanamh uainíochta ar na seipil; mórán staimín iontu. Tá siad cosúil le rósanna singil, gach ceann acu ar bharr gasáin fhada a fhásann as ascaill na nduillí. Tá na torthaí ina gcrobhaingí, gach ceann acu cuachta i gcailís mharthanach. Tá fáinne ilbhliantúil duillí ann as a bhfásann gais fhada reatha a chuireann síos fréamhacha ó na nóid as a bhfásann duillí is bláthanna. Tá dath dúghlas ar a nduillí pailmeacha, 5 dhuillín fhiaclacha iontu; gasáin fhada ar na duillí agus stiopóga a mbun. 
Tá siad le fáil i bhfálta, in áiteanna tréigthe, ar cholbaí bóithre agus cosán agus uaireanta ar thalamh féaraigh, in ithreacha bunata agus neodracha ar fud na hEorpa. 
Tá gaol acu leis an Néalfartach ("Potentilla erecta"), ach ní bhíonn ach 4 pheiteal uirthi sin agus 3 dhuillín sna duillí.