Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ionsaí Bayardo (1975). Ar 13 Lúnasa 1975, mharaigh an tIRA ceathrar Protastúnach agus ball amháin den UVF (agus ghortaigh trí scór eile) in ionsaí buama agus gunna ar an tábhairne Bayardo, Bóthar na Seanchille, Béal Feirste. Bhí an teach ósta plódaithe ag an am. 
Ionsaí díoltais a bhí ann. Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile, cor in aghaidh an chaim, timpeall an ama seo. Dúnmharaíodh an Miami Showband ar 31 Iúil. Bhí Brendan McFarlane de chuid an IRA freagrach as. Gearradh príosún saoil ar McFarlane, 24, agus Seamus Clarke agus Peter "Skeet" Hamilton as dúnmharú
Barry Bannan. Is imreoir sacair gairmiúil as Albain é Barry Ryan Bannan (rugadh 1 Nollaig 1989) a imríonn i lár na páirce do Sheffield Wednesday agus le foireann náisiúnta na hAlban freisin.
Thosaigh Bannan ag imirt le Celtic i dtús báire, sular imir sé ina chéad chluiche sinsearach in 2008 le Aston Villa, agus ansin tugadh ar iasacht do Derby County, Blackpool agus Leeds United é sa Championship. In 2013, shínigh sé conradh le Crystal Palace ar tháille nár nochtadh, agus tar éis iasacht ghairid do Bolton Wanderers, chuaigh sé ar aghaidh go dtí Sheffield Wednesday. D'imir sé a chéad chluiche idirnáisiúnta le foireann na hAlban sa bhliain 2010, agus tá 27 caipín aige anois.
Rugadh Bannan san Àrd Ruigh, agus thosaigh sé ag imirt leis an gclub óige áitiúil, Lenzie Youth Club. Sa bhliain 1999, agus é ina ghiolla liathróide naoi mbliana d'aois do Albion Rovers, tháinig sé chun suntasachta le linn cluiche in aghaidh Montrose, nuair a thosaigh sé ag cleasaíocht leis an liathróid agus chuir sé í thar cheann imreora de chuid Montrose a bhí ag rith ina threo. Bhain an cleas aclaíochta gáir as an slua, agus bhí cathaoirleach Albion Rovers, Davie Shanks, an-tógtha leis, ag rá “Is é an t-imreoir is fearr amuigh ansin”. 
In 2002, bhain Bannan áit ar Celtic Boys Club amach agus d'imir sé leo go dtí go raibh sé ceithre bliana déag d'aois, nuair a ghlac sé le tairiscint trialach ó Aston Villa. Le linn dó a bheith ar a thriail in acadamh an chlub Shasanaigh, ghlac sé páirt i gComórtas Ergenzingen sa Ghearmáin. Bhuaigh foireann Villa an comórtas le bua 1–0 ar FSV Mainz sa chluiche ceannais, agus ainmníodh Bannan sárimreoir an chomórtais. Go gairid ina dhiaidh sin, tairgeadh conradh dhá bhliain leis an gclub don Albanach óg.
Is imreoir lár páirce é Bannan go príomha ach is féidir leis imirt mar chliathánaí freisin. Tá sé fíorchumasach lena chos chlé.
Chuir bainisteoir Aston Villa Gérard Houllier Bannan i gcomparáid le himreoirí lár páirce do Barcelona Xavi agus Andrés Iniesta. Rinne Ian Holloway, a bhainsteoir nuair a d’imir sé le Blackpool, cur síos air mar “imreoir sacair álainn, an-bhreá le breathnú air”. 
Tacaíonn Bannan lena iarfhoireann, Celtic, agus is é an t-imreoir lár páirce Stiliyan Petrov, ar imir sé leis ag Aston Villa, a laoch nuair a bhí sé óg.
Robert Pope (cianreathaí). Is tréidlia agus cianreathaí Sasanach é Robert Pope (a rugadh sa bhliain 1977).
Ar 6/7 Lúnasa 2022, rith Pope leithead Oileán na hÉireann i níos lú ná 24 uair. Thosaigh sé i gCathair na Gaillimhe ag an bPóirse Spáinneach agus chríochnaigh sé an cúrsa i mBaile Átha Cliath ag Droichead Samuel Beckett, fad 215 ciliméadar laistigh de 23 uair agus 39 nóiméad. Thosaigh Pope le pionta Guinness roimh an rith agus chríochnaigh sé é le ceann eile san ardchathair, agus fuair Guinness, a urraitheoir, poiblíocht go leor..
Ní raibh ach dhá mhí aige le traenáil a dhéanamh, a dúirt Pope, agus an urraíocht a lorg. D’úsáid sé an rith chun airgead a thiomsú don World Wildlife Foundation.
Bombus muscorum. Speiceas bumbóige san fhine Apidae is ea Bombus muscorum, ar a dtugtar an bhumbóg charda caonaigh go coitianta. Tá an speiceas le fáil ar fud na hEoráise i ndaonraí ilroinnte, ach is minic a fhaightear é san Bhreatain Mhór agus in Éirinn. Is feithid eoshóisialta é "B. muscorum", le banríonacha ag teacht chun cinn as gheimhriúchán i mí na Bealtaine,na beacha oibre i láthair ó mhí an Mheithimh ar aghaidh agus fireannaigh agus baineannaigh nua ó Iúil go luath i mí Mheán Fómhair. Déantar neadacha os cionn na talún i bhféarach ard ach oscailte. Tá sé ar cheann de na bumbóga carda a bhailíonn caonach agus féar tirim chun clúdach na neide a dhéanamh. Le blianta beaga anuas, tá laghdú suntasach tagtha ar a dhaonra mar gheall ar chailliúint gnáthóg nádúrtha. Tá "B. muscorum" liostaithe faoi láthair mar 'leochaileach' san Eoraip ag 'Liosta Dearg Eorpach na mBeach'.
Tortrix viridana. Leamhan sainiúil glas is ea Tortrix viridana, ar a dtugtar an leamhan darach glas a mbeathaíonn a larbhaí ar dhuilleoga crann, go háirithe an dair. Tá an cloigeann, an tóin, agus na sciatháin tosaigh glas, agus na sciatháin deiridh scothliath. Is é 18-24 milliméadar an réise sciathán.
Is féidir le hinmhíolú na larbhaí na duilleoga a bhaint de chrann darach. Leagann an baineannach a cuid uibheacha in aice le bachlóga duille, a itheann na larbhaí nuair a thagann siad chun cinn. De réir mar a fhásann na larbhaí níos mó, itheann siad duilleoga níos mó, agus ansin rollaíonn siad iad féin i nduilleog lánmhéide chun cuileoga a phupú.
Tarlaíonn larbhaí ó Aibreán go Meitheamh; eitlíonn na feithidí fásta i mí an Mheithimh agus i mí Iúil.
Is parasóideach é an foiche "Dirophanes invisor" a dhíríonn go speisialta ar "T. viridana".
Faightear iad go coitianta i go leor áiteanna sa Bhreatain Mhór. Sa tuarascáil 'Butterfly Conservation’s Microlepidoptera Report 2011' rangaíodh an speiceas seo mar speiceas coitianta.
Seirbhís Forbartha Inscne de chuid an NHS. Bunaíodh an Seirbhís Forbartha Inscne de chuid an NHS (Gender Identity Development Service nó GIDS) i Sasana sa bhliain 1989, Bhí an tseirbhís le fáil sa Chlinic Tavistock, i Swiss Cottage, Londain, Cuireadh deireadh leis sa bhliain 2022.
Stair.
Tháinig méadú tobann ar an éileamh ar GIDS sna 2010idí (97 atreorú sa bhliain 2009–10, 1,419 in 2015–16, agus 2,519 in 2017–18). Ní raibh na hacmhainní ag GIDS chun freastal ar an éileamh níos mó.
De réir a chéile, tharraing an tseirbhís. conspóid Sa bhliain 2011, thug GIDS drugaí isteach chun bac a chur ar chaithreachas. Sa bhliain 2022, dúradh i dtuairisc (an 'Cass Review') a d’iarr rialtas na Breataine go raibh measúnú lochtach á dhéanamh ar pháistí i gcomhair drugaí a chuireann stop le caithreachas (nó, i bhfocail eile, a chuireann stop le fás mar is gnáth).
Lánscoireadh GIDS sa bhliain 2022/2023.
An nasc Éireannach.
Seoladh páistí a raibh fadhbanna inscne acu as Éirinn go dtí an Tavistock i Londain. Dúirt Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte go raibh muinín acu as caighdeán cóireála GIDS.
Poaceae. Is fine mhór de phlandaí bláthanna monacotailéadónacha é Poaceae (/poʊˈeɪsiaɪ/) nó Gramineae (/ɡrəˈmɪniaɪ/) ar a dtugtar féar go coitianta. Cuimsíonn an fhine na féara gránach, bambú, na féara ar thalamh féaraigh nádúrtha, agus speicis a shaothraítear ar fhaichí.
Le thart ar 780 géineas agus thart ar 12,000 speiceas, is é "Poaceae" an cúigiú fine plandaí is mó, tar éis "Asteraceae", "Orchidaceae", "Fabaceae" agus "Rubiaceae".
Meastar go gcuimsíonn tailte féaraigh, cosúil le sabhána agus fásach féir, 40.5% d'achar talún an Domhain, gan an Ghraonlainn agus an Antartaice san áireamh. Is cuid thábhachtach den fhásra i go leor gnáthóg eile iad na féara, mar shampla i mbogach, i bhforaoisí agus i dtundra.
Linda Dillon. Is polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann í Linda Dillon (). Rugadh í ar an 5 Lúnasa, 1978. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Lár Uladh, ó 2016 ar aghaidh. 
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Gerard. Tá iníon amháin acu. Tá siad ina gcónaí in Oileán an Ghuail .
An Bhreatain Bheag sa Mheánaois Luath. Síneann an Mheánaois Luath sa Bhreatain Bheag ó thart ar 600 CR go dtí 1067 CR nuair a thosaigh na hionsaithe Normannach ar theorainneacha na Breataine Bige.
Ag tús na tréimhse, tháinig codanna áirithe den Bhreatain Bheag, amhail Powys, faoi bhrú méadaitheach ó na hAngla-Shacsanaigh, go háirithe ríocht Mercia. Chaill Powys cuid mhaith dá chríoch, a bhíodh ag síneadh soir ón teorainn reatha, lena n-áirítear an seanionad, Pengwern. B’fhéidir go léiríonn tógáil Chlaí Offa (Clawdd Offa), ag rí Mercia san 8ú haois, an teorainn chomhaontaithe.
Ba é Rhodri Mawr, a bhí ina rí ar Teyrnas Gwynedd ar dtús, a tháinig i réim ar chuid mhór den Bhreatain Bheag, a bhí ina rí ar Teyrnas Gwynedd ar dtús. Nuair a fuair sé bás, roinneadh a ríocht ar a chlann mhac, ach bhí a gharmhac, Hywel Dda, in ann Teyrnas Deheubarth a bhunú trí ríochtaí níos lú an iardheiscirt a aontú, agus faoi 942 CR bhí sé ina rí ar fhormhór na Breataine Bige. Go traidisiúnta, tá baint aige le bunú Cyraith Hywel (Laidin: "Leges Walliæ") trí chruinniú a ghairm i Hendy-gwyn ar Daf. Nuair a fuair sé bás sa bhliain 950 CR bhí a chlann mhac in ann greim a choinneáil ar an Deheubarth, ach ghlac an ríshliocht thraidisiúnta Gwynedd.
Faoin am seo bhí na Lochlannaigh ag ionsaí na Breataine Bige, go háirithe na Danair sa tréimhse idir 950 CR agus 1000 CR. Deirtear gur ghabh Godfrey Haroldson dhá mhíle cime as i 987 CR, agus gur íoc rí Gwynedd, Maredudd ab Owain, suim mhór leis na Danair chun a mhuintir a cheannach ar ais ó bhraighdeanas.
Ba é Gruffudd ap Llywelyn an chéad tiarna eile a bhí in ann ríochtaí na Breataine Bige a aontú. Ba rí ar Gwynedd é ó dhúchas, ach faoin mbliain 1055 bhí sé ina rí ar an Bhreatain Bheag uile agus ghabh sé codanna de Shasana in aice leis an teorainn. Sa bhliain 1063 chlaoigh Harold Godwinson é agus mharaigh a gharmhac féin é. Roinneadh a ríocht arís, le Bleddyn ap Cynfyn agus a dheartháir Rhiwallon ina ríthe ar Gwynedd agus ar Phowys.
Rhiwallon ap Cynfyn. Bhí Rhiwallon ap Cynfyn ( 1025 ? -1070 ) ina rí ar Gwynedd agus ar Phowys i gcomhpháirt lena dheartháir Bleddyn .
Beathaisnéis.
Ba mhac le Cynfyn ap Gwerstan, rí Powys, ab ea Rhiwallon. Sa bhliain 1063 tar éis do Harold Godwinson an lámh in uachtar a fháil ar Gruffydd ap Llywelyn, agus tar éis dá chuid fear féin é a mharú, fuair Rhiwallon agus Bleddyn ríocht Gwynedd ó Harold.
Trí bliana ina dhiaidh sin, mharaigh na Normannaigh Harold ag Cath Hastings, agus roimh i bhfad bhí siad ar theorainneacha na Breataine Bige. Chuaigh Rhiwallon agus Bleddyn i bpáirt le Mercia chun na Normannaigh a ionsaí.
Sa bhliain 1070 rinne beirt mhac Gruffydd ap Llywelyn iarracht an ríocht a thógáil ón mbeirt dheartháir. I gcath Mechain an bhliain sin, maraíodh beirt mhac Gruffydd, ach maraíodh Rhiwallon freisin, rud a d'fhág Bleddyn i gceannas ar Gwynedd agus Phowys .
Teyrnas Gwynedd. Bhí Teyrnas Gwynedd (Gaeilge: "Ríocht Gwynedd") ar cheann de phríomhríochtaí na Breataine Bige sa Mheánaois. Bhí éagsúlacht ag baint lena theorainneacha, ag brath ar cé chomh cumhachtach is a bhí an rí nó an prionsa, ach chuimsigh sí i gcónaí Arfon, Eryri, agus Ynys Môn. Go traidisiúnta bhí Gwynedd roinnte ina dhá réigiún: “Gwynedd Uwch Conwy” agus “Gwynedd Is Conwy”, agus Abhainn Conwy mar an teorainn idir an dá chuid.
De réir "Historia Brittonium" (‘Stair na mBriotanach’, 9ú haois) bhí Cunedda Wledig agus a chlann mhac tar éis teacht anuas go dtí an Bhreatain Bheag Thiar Thuaidh ón Hen Ogledd, atá ina chuid theas d’Albain anois, d’fhonn ruaig a chur ar na Gaeil ó Gwynedd, agus bhunaigh siad ríocht Gwynedd ina dhiaidh sin. Venedotia a seanainm sa Laidin. Tá díospóireacht ann maidir le cathain a tharla sé seo, leis na dátaí ag athrú ó dheireadh an 4ú haois go dtí tús an 5ú haois CR. De réir na staire, ainmníodh cuid de ríochtaí na Breataine Bige i ndiaidh na mac a tháinig in éineacht le Cunedda — mar shampla, tugadh ‘Ceredigion’ ar Ceredig agus ainmníodh Edeirnion agus Rhufoniog ar Edern agus Rhufawn.
Is fianaise í leac uaighe ó dheireadh an 5ú haois i Séipéal Penmachno a d’fhéadfadh cabhrú leis an dáta cruinn a shocrú. Comórtar fear darbh ainm Cantiorix, a bhfuil cur síos air san inscríbhinn Laidine mar “"Cantiorix hic iacit/Venedotis cives fuit/consobrinos Magli magistrati"” (Gaeilge: “"Curtha anseo atá Cantiorix. Ba shaoránach de Gwynedd é agus col ceathrair le Maglos an giúistís"”). Tugann na tagairtí do "cives" agus do "magistrati" le tuiscint gur lean an córas Rómhánach ar aghaidh i nGwynedd ar feadh tréimhse tar éis do na léigiúin imeacht.
Ba é Deganwy an phríomhchúirt i nGwynedd i ré Maelgwn Gwynedd, a bhí ina mhac garpháiste le Gunedda Wledig, agus a bhí i réim i Gwynedd sa 6ú haois. Níos déanaí, bhog an phríomhchúirt go Aberffraw, agus cuirtear síos ar rialtóir Gwynedd mar “Prionsa Aberffraw” nó “Tiarna Aberffraw”.
Tháinig forbairt ar ríocht Gwynedd sa tréimhse nuair a d’fhág na Rómhánaigh an Bhreatain, is é sin le rá sa 5ú haois, agus nuair a bhí an tír á coilíniú ag na hAngla-Shacsanaigh. Bunaithe in iarthuaisceart na Breataine Bige, tháinig rialtóirí Gwynedd i gcumhacht agus aithníodh iad mar ‘Ríthe na mBreatnach’ sular chaill siad cumhacht mar gheall ar chogaíocht díothaithe cine. Timpeall na bliana 1039 bhí Gruffydd ap Llywelyn tar éis é féin a bhunú mar rialtóir ar Ghwynedd agus ar Phowys, agus faoi 1055 bhí Deheubarth curtha leis aige. Ghabh sé Morgannwg, agus mar thoradh air sin d'fhéadfadh sé a éileamh go raibh an Bhreatain Bheag faoina gceannas faoi dheireadh na 1050idí. Tagraítear dó mar Brenin Gwynedd (Rí Gwynedd) agus na Breataine Bige, agus is é an t-aon rialtóir i stair na Breataine Bige a bhí in ann smacht a éileamh ar an mBreatain Bheag mar ríocht iomlán. Scriosadh a ríocht sa bhliain 1063 mar gheall ar ionradh a rinne na Sacsanaigh faoi cheannas Harold Godwinson, trí bliana sular thug na Normannaigh ionradh ar an mBreatain Bheag. Maraíodh Harold Godwinson, Rí Shasana agus oidhre Éadbhard an Choinfeasóra, nuair a lámhach arm Normannach Uilliam an Choncúir sa tsúil é ag Cath Hastings in 1066.
Salman Rushdie. Úrscéalaí Briotanach - Mheiriceánach de shliocht Indiach is ea Ahmed Salman Rushdie (a rugadh i Mumbai ar 19 Meitheamh 1947).
Bhuaigh a dhara húrscéal, "Midnight’s Children" (1981), an Duais Booker sa bhliain 1981. Measadh gurbh é “ "the best novel of all winners ever"” faoi dhó, ag comóradh 25 agus 40 bliain na duaise .
Tharraing a cheathrú húrscéal, "The Satanic Verses" (1988), conspóid ar Rushdie. An bhliain dár gcionn, d'eiisigh an Ayatollah Khomeini, ardcheannaire na hIaráine, fatwa, ag iarraidh Rushdie a chur chun báis.
Saothar.
Déileálann Rushdie go príomha le naisc, bristeacha, agus imirce idir sibhialtachtaí an Oirthir agus an Iarthair, a leagtar ar fho-ilchríoch na hIndia de ghnáth.
Is minic a nascann a chuid oibre réalachas draíochta le ficsean stairiúil.
Beatha.
Tógadh Rushdie, de shliocht Ioslamach, mar aindiachaí i Mumbai nuair a bhí sé ina pháiste. D'fhreastail sé ar scoil don scothaicme, Rugby, i Sasana agus é ina dhéagóir. Bhain sé céim Baitsiléir Ealaíon amach in Ollscoil Cambridge.
Bhí Rushdie ag obair i dtionscal na fógraíochta nuair a tháinig cáil air sa bhliain 1981 agus an Duais Booker bronnta air, do "Midnight’s Children" sa bhliain 1981.
Sa bhliain 1983, toghadh Rushdie ina chomhalta den (an Cumann Ríoga Litríochta). 
Ar 14 Feabhra 1989, d'eisigh an Ayatollah Khomeini fatwa in aghaidh Rushdie, ag iarraidh é a fheallmharú; maíodh go raibh an leabhar "The Statanic Verses" diamhaslach. Rinneadh bagairtí báis ina choinne Spreagúla an leabhar agus an fatwa díospóireachtaí agus agóidí go leor faoi róil na saoirse cainte agus an fhoréigin pholaitiúil. 
Ach gníomh polaitiúil a bhí ann ag an am don Ayatollah, meastar, tráth a raibh teannas an-ghéar idir an Iaráin agus na Stáit Aontaithe.
D'athraigh an fatwa saol Rushdie ar fad. Chuir rialtas na Breataine an t-údar faoi chosaint na bpóilíní agus b’éigean dó dul i bhfolach.
Ó 2000 ar aghaidh, bíonn Rushdie ina chónaí sna Stáit Aontaithe. Cheap sé go raibh sé níos sábháilte ann.
Gradam go leor.
Bronnadh an iliomad gradam ar Rushdie sna blianta ina dhiaidh sin. Ceapadh Rushdie ina na Fraince sa bhliain 1999. 
Rinneadh ridire de Rushdie sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2007 as a sheirbhísí don litríocht. 
Sa bhliain 2007, thosaigh sé ag múineadh in Ollscoil Emory. 
Toghadh Rushdie chuig an (Acadamh Ealaíon agus Litreacha Mheiriceá) sa bhliain 2008. 
Sa bhliain 2008, d'aicmigh "The Times" é sa tríú háit déag ar a liosta den 50 scríbhneoir Briotanach is mó ó 1945 i leith. 
Sa bhliain 2012, d’fhoilsigh Rushdie "Joseph Anton: A Memoir", cuntas ar a shaol i ndiaidh na n-imeachtaí a lean "The Satanic Verses".
Ainmníodh Rushdie ina Scríbhneoir Cónaithe Oirirce ag Institiúid Iriseoireachta Arthur L. Carter in Ollscoil Nua-Eabhrac sa bhliain 2015. 
Iarracht ar dhúnmharú.
Ar an 12 Lúnasa 2022, sháigh fear de shliocht Liobánach Rushdie ag ócáid i Chautauqua, Nua-Eabhrac. ̊Sábháilteacht agus cosaint sna Stáit Aontaithe do scríbhneoirí" an teideal a bhí ar an léacht.
Gortaíodh Rushdie go dona, tar éis dó a bheith ag druidim ar an stáitse 
Phléadáil Hadi Matar, an fear a gabhadh as an ionsaí, neamhchiontach in iarracht dúnmharaithe agus cúisimh ionsaithe dara céime
Próifiolacsas réamhnochta (PrEP). Is éard atá i gceist leis an gclár PrEP nó próifiolacsas réamhnochta (nó Truvada) ná úsáid réamhchoisctheach a bhaint as cógais frithvíreasacha chun ionfhabhtú VEID a chosc.
Discogs. Is éard atá i gceist le Discogs (giorrúchán ar “discographies”) ná suíomh Gréasáin agus bunachar sonraí sluafhoinsithe faoi thaifeadtaí fuaime, lena n-áirítear eisiúintí tráchtála, eisiúintí bolscaireachta, agus eisiúintí bradacha nó eislipéid. Nuair a cruthaíodh an suíomh, bhí sé dírithe go príomha ar cheol leictreonach, ach anois faightear gach seánra agus gach formáid air. Tar éis gur osclaíodh an bunachar sonraí don phobal, ba é rac-cheol an seánra is forleithne ar an suíomh.
Ar 2 May 2022, bhí níos mó ná 15.1 milliún eisiúint le níos mó ná 8 milliún ealaíontóir ó 1.8 milliún lipéad ceoil ar an suíomh, curtha isteach ag níos mó ná 628,000 cuntas úsáideora. Is leis an gcomhlacht Zink Media, Inc. freastalaithe Discogs, óstáilte go poiblí ag discogs.com, agus lonnaithe in Portland, Oregon, Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Mike Nesbitt. Is léitheoir nuachta agus polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Michael Nesbittt. Rugadh ar 11 Bealtaine 1957 i mBeal Feirste é. Is ball agus iarcheannaire de Pháirtí Aontachtach Uladh é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Loch Cuan, ó 2011 ar aghaidh . 
Saol pearsanta.
Phós sé Lynda Bryans i 1992. Scar siad in 2020. Tá ceathrar páistí aige.
Màiri Anna Nic Leòid Trump.  
Ba oibrí tí Albanach í Màiri Anna Nic Leòid () (10 Bealtaine, 1912 – 7 Lúnasa, 2000). Bean chéile an fhorbróra réadaigh Fred Trump ab ea í. Tuismitheoirí Donald Trump, 45ú uachtarán na Stát Aontaithe ab ea iad. 
Rugadh Màiri sna h-Eileanan Siar, amach ó chósta thiar mhórthír na hAlban ar agus chuaigh sí ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe sa bhliain 1930, agus rinneadh ina saoránach eadóirsithe í i mí an Mhárta 1942. Thóg sí cúigear leanaí lena fear céile agus bhí cónaí orthu i gceantar Nua-Eabhrac.
Luathshaol.
Rugadh Màiri Anna Nic Leòid i chroit ar a raibh steancán méaróg uirthi, a bhí i seilbh a hathair ó 1895 i sráidbhaile "Tunga", ar Oileán Leòdhais, Albain. Tógadh Máire i dteaghlach ina labhraíodh Gaeilge na hAlban, agus bhí sí ar an duine ab óige de dheichniúr clainne a rugadh do Maol Choluim Mac Leoid (1866–1954) agus Màiri Anna ("née" Nic a' Ghobhainn; 1867–1963). Bhí a hathair ina chrochtóir, ina iascaire agus ina oifigeach múitseála i scoil Mhuire. Ba é Béarla an dara teanga a d’fhoghlaim sí sa scoil.
Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain, 2022. Ar 15 Iúil 2022, d'eisigh Met Éireann rabhadh buí teasa maidir le gach áit sa tír. D'eisíodh a dara rabhadh buí teasa na bliana ar 11 Lúnasa 2022.
Tonn teasa, mí Lúnasa 2022.
Éire.
Dúirt Oifig na hAimsire gur sáraíodh an churiarracht teochta a taifeadadh ag 10 gcinn dá cuid stáisiúin ar fud na tíre le linn brothall Lúnasa 2022. 
Cláraíodh an teocht is airde riamh in Éirinn le linn mhí Lúnasa, 31.7C ar 12 Lúnasa 2022, ag Stáisiún Pháirc na Darach i gCo Cheatharlach. Baineadh curiarrachta amach in áiteanna eile chomh maith. Ag Páirc an Mhúraigh i gCo Chorcaí facthas an teocht is airde i mí Lúnasa riamh, ó tosaíodh ag cláraigh ansiúd, 30.6 céim Celsius.
hÁiríodh tonn teasa ag 7 gcinn de na stáisiún, - meánteocht 25 céim nó os a chionn ar feadh 5 lá nó tuilleadh as a chéile.
"Le 20 bliain as 21 bliain anuas" a dúirt Met Éireann, "bhí an teocht níos airde ná an teocht ba ghnáthach sa tír sna 1970í".
Bhí rabhadh buí i margadh an leictreachais fógartha ar 9-10 Lúnasa. Ganntan gaoithe, srian ar allmhairiú leictreachais agus "briseadh éigeantais ag roinnt gineadóirí" na cúiseanna a tugadh ar an bhfainic a heisíodh. 
Bhí Uisce Éireann ag iarraidh ar dhaoine a bheith spárálach leis an uisce ó tharla nach bhfuil aon bháisteach á tuar. Bhí srianta curtha i bhfeidhm ar soláthar uisce.
Sasana.
Ar 9 Lúnasa 2022, chuir oifig na haimsire i Sasana rabhadh teasa amach agus teocht chomh hard le 35 céim Celsius á tuar.
Bás nádúrtha. Is éard is bás nádúrtha ann ná bás a tharlaíonn de bharr tinnis agus a sheachghalair, nó de bharr mífheidhme inmheánaí sa chorp nár tharla go díreach mar gheall ar fhórsaí seachtracha, seachas galar ionfhabhtaíoch. Mar shampla, is dócha gur bás nádúrtha atá ann nuair a fhaigheann daoine bás de bharr niúmóine, galar buinneach, VEID/SEIF (ionfhabhtuithe), ailse, stróc, galar croí, nó cliseadh orgán tobann.
Ar an lámh eile, imeachtaí seachtracha is cúis le "bás mínádúrtha" , mar shampla dúnmharú, féinmharú, tionóisc, earráid leighis, meisce alcóil, nó ródháileog drugaí.
Carte de visite. Is cineál grianghraif bhig é an carte de visite (“cárta cuairte”, Fraincis: [kaʁt də vizit], giorrúchán: "CdV"). D'fhionn André Adolphe Eugène Disdéri an "carte de visite" i bPáras sa bhliain 1854.
Is ag deireadh na 1860í ba mhó a bhí tóir ar na cártaí neamhchostasacha seo. Bhí 36 stiúideo grianghrafadóireachta i lár chathair Bhaile Átha Cliath faoin mbliain 1868.
Kellie Armstrong. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Kellie Armstrong (Gaeilge: "Ceallach Tréanlámhach", née McGrattan, "Mag Reachtain"). Rugadh ar 8 Meán Fómhair 1970 i mBaile Nua na hArda í. Is ball de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Loch Cuan, ó 2016 ar aghaidh . 
Saol pearsanta.
Tá sí pósta agus tá iníon amháin aici. Tá cuid dá héisteacht caillte aici.
Ilghnéasacht. Duine ilghnéasach is ea duine a bhfuil caidreamh grámhar/gnéasach aige/aici, nó ar mhaith leis/léi caidreamh a bheith aige/aici, le duine nó daoine eile de roinnt inscní ach ní gach inscne..
Nick Mathison. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Nick Mathison (Gaeilge: "Nioclás Mac Mhatha"). Is ball de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann é. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Loch Cuan, ó 2022 ar aghaidh .
Saoirseacht chloiche. Is éard is saoirseacht chloiche (nó ceardaíocht chloiche) ann ná foirgnimh, struchtúir, agus dealbhóireacht a chruthú ag baint úsáide as cloch mar an t-ábhar príomhúil. Is éard atá i gceist le saoirseacht chloiche ná an cheird a bhaineann le clocha a mhúnlú agus a shocrú, go minic mar aon le moirtéal agus fiú an moirtéal ársa aoil, chun struchtúir fhoirmithe a chlúdach.
Tá bunuirlisí, modhanna agus scileanna an tsaoir shnoíodóireachta ann mar cheird leis na mílte bliain. Tá sé ar cheann de na gníomhaíochtaí agus gairmeacha is sine i stair an duine. Tógadh go leor de na scáthláin ársa bhuana, teampaill, séadchomharthaí, déantúsáin, daingniúcháin, bóithre, droichid, agus cathracha ar fad as cloch . Áirítear Göbekli Tepe, Pirimidí na hÉigipte, an Taj Mahal, Balla Inceach Chuscó, dealbha Oileán na Cásca, Angkor Wat, Borobudur, Tihuanaco, Tenochtitlán, Peirseapoil, an Partanón, Stonehenge, Balla Mór na Síne, na pirimidí Méisimeiriceánacha, Ardeaglais Chartres, agus an Stari Most.
Harry Harvey. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Harry Harvey (). Is as An Chrois Ghearr é. Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Loch Cuan, ó 2019 ar aghaidh.
Thomas Buchanan. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Thomas Buchanan (). Rugadh ar 30 Iúil 1963 i nDruim Caoin é. Is ball den Pháirtí Aontachtach Daonlathach é. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Thír Eoghain Thiar, ó 2003 ar aghaidh.
Ogmios. Dia deisbhéalaí na gCeilteach ba ea Ogmios. Deirtear gur leagan níos sine d'Earcail é. Bhaineadh sé leas as a chuid solabharthachta chun daoine a mhealladh. Sna seanscéalta, déantar trácht ar shlabhraí fada tanaí idir a theanga agus cluasa a lucht leanúna.
Tagann an chuid is mó den eolas faoi Ogmios as comórtais idir é agus déithe agus laochra thar lear.