Trelis/gawiki huggingface dataset:
Geilleagar Cheanada. Is geilleagar measctha ardfhorbartha é geilleagar Cheanada. Is é an 9ú OTI ainmniúil is mó, agus tá sé ina bhall den APEC agus G7. Mar is amhlaidh le náisiúin fhorbartha eile, is é tionscal na seirbhíse a fhostaíonn thart ar thrí cheathrú de Cheanadaigh an tionscadal is mó i ngeilleagar na tíre.
Acmhainní agus cumhacht.
Tá acmhainní mianraí saibhir i gCeanada. Tá go leor fosuithe móra i Sciath Cheanada ollmhór, lena maiseanna carraigeacha dhoigheartha agus meiteamorfacha. Faightear mianraí miotalacha freisin i gcineálacha carraige den sórt sin sa Chordailléara Thiar agus sna Sléibhte Apaláiseacha.
Emily Robinson. Is aisteoir Meiriceánach í Emily Robinson (rugadh 18 Deireadh Fómhair 1998). 
Luathshaol.
Thosaigh Robinson ar shamhaltú gairme ag sé bliana d'aois tar éis dá comharsa í a chur in aithne do Ford Models a rinne ionadaíocht di ansin. Ag seacht mbliana d'aois, bhí sí ag iarraidh tosú ag aisteoireacht agus thaifead sí a céad fhógra teilifíse. Rinne Robinson staidéar ar an scríbhneoireacht chruthaitheach in Ollscoil Columbia agus bhain sí céim amach in 2020.
George Adam. Is polaiteoir as Albain é George Adam BPA .
Rugadh é sa bhliain 1969. Toghadh é mar Theachta Parlaiminte do Phàislig sa bhliain 2011. Is ball é de Pháirtí Náisiúnta na hAlban.
Ball de Pharlaimint na hAlban. Ball de Pharlaimint na hAlban (Gaeilge na hAlban:"Ball Pàrlamaid na h-Alba"n) , «giorraithe go BPA», an teideal a thugtar ar aon cheann de na 129 neach a toghadh chun seirbhís a dhéanamh i bParlaimint na hAlban .
Córas toghcháin.
Cruthaíonn córas na gcomhaltaí breise cineál ionadaíochta cionmhaire, i gcás ina bhfuil a ionadaí féin ag gach toghlach, agus ina bhfuil suíocháin tugtha do pháirtithe polaitiúla ag gach réigiún chun a leibhéal tacaíochta i measc vótálaithe a léiriú chomh dlúth agus is féidir. Iarrtar ar gach vótálaí cláraithe 2 vóta a chaitheamh, rud a fhágann go dtoghfar BPA ar cheann amháin de dhá bhealach:
Cineálacha iarrthóirí.
I gcóras na gcomhaltaí breise, tá 3 bhealach ann inar féidir le duine seasamh mar BPA.
Féadfaidh iarrthóir seasamh i dtoghcheantar agus ar liosta réigiúnach araon. Socraítear suíocháin na dtoghcheantar ar dtús. Bainfear ainm na n-iarrthóirí a n-éiríonn leo a bheith tofa chuig suíochán toghcheantair den phróiseas liosta réigiúnach ansin.
Toghcháin.
Éiríonn gach post BPA folamh ag an am céanna le haghaidh toghchán a reáchtáiltear ar thimthriall cúig bliana. Leagann an Scotland Act 1998 1998 arna leasú leis an Fixed-term Parliaments Act 2011 amach go reáchtáiltear gnáth-thoghcháin do Pharlaimint na hAlban ar an gcéad Déardaoin i mBealtaine, gach cúig bliana.
Má thagann folúntas aníos ag am eile, mar gheall ar bhás nó éirí as, féadfar é a líonadh ar cheann amháin de dhá bhealach, ag brath ar cibé an bhfuil an folúntas le haghaidh an chéad BPA abhaile nó BPA ón liosta réigiúnach.
Féadfar folúntas toghcheantair a líonadh trí fhothoghchán. Féadfaidh an chéad iarrthóir eile atá ar fáil ar liosta an pháirtí ábhartha folúntas do chomhalta breise a líonadh. Sa chás nach bhfuil aon duine eile ar fáil, fanfaidh an folúntas. Tharla an scéal seo i mí Aibreáin 2014 tar éis bhás Margo MacDonald, BPA neamhspleách don Roinn Lodainn.
Teideal.
Tugtar Ainm Sloinne BPA i nGaeilge nó Name Sirname MSP ar Bhall "Pàrlamaid na h-Alba"n. Mar shampla, is féidir an teideal Iain Finnie BPA nó John Finnie MSP a chur ar Iain Finnie .
Coimisinéir (Parlaimint na hAlban). Reachtóir ab ea coimisinéir a ceapadh nó a toghadh chun feidhmiú ar son buirge nó contae ríoga i bParlaimint na hAlban réamh- Aontachta agus i gCoinbhinsiún na nEastát () gaolmhar. Is téarmaí comhionanna iad Feisire Parlaiminte (FP) agus Teachta i dtíortha eile.
Ba reachtais aon seomra iad Parlaimint na hAlban (ar a dtugtar na Trí Eastát freisin) agus Coinbhinsiún na nEastát, mar sin shuigh na coimisinéirí taobh le prealáid (an Chéad Eastát) agus baill den uaisle (an Dara hEastát).
Coimisinéirí na mBuirgí.
Ba iad Coimisinéirí na mBuirgí an tríú heastát, agus ba iad an grúpa coimisinéirí ba faide bunaithe agus ba chumhachtaí sa pharlaimint. D'fhreastail siad ar dtús sa bhliain 1326.
Is minic a ghníomhaigh agus a rinne na coimisinéirí stocaireacht le chéile, le cúnamh ón bhfíric gur minic a bhuail Coinbhinsiún na mBuirgí Ríoga i gcomhar le seisiúin pharlaiminteacha.
Coimisinéirí na Síreanna.
Ón 16ú haois ar aghaidh, atheagraíodh dara heastát na n-uaisle trí choimisinéirí síreanna ó na huaisle íochtaracha a roghnú: maíodh gur chruthaigh sé seo an ceathrú heastát. 
Sheol gach sír (contae), ceantar rialtais áitiúil (Béarla: "stewartry") nó constáblacht bheirt chonstáblachtchun na parlaiminte, cé is moite de na síreanna beaga Chloch Mhanannáin agus Chinn Rois nár sheol ach ceann amháin. Ní raibh ach vóta amháin ag gach sír, áfach, rud a chiallaíonn go raibh ar an dá choimisinéir comhoibriú agus comhréiteach a dhéanamh lena chéile. Is cosúil go raibh "plena potestas" (lánchumhacht) ina sheilbh acu, agus níor ghá dóibh dul i gcomhairle lena dtoghthóirí.
Ba mhionbharúin iad na coimisinéirí contae, agus ba é an toghchán síreanna ba luaithe a taifeadadh ná an toghcháin i "Siorrachd Obar Dheathain" ar an 31 Eanáir 1596 .
Leathnaigh cumhachtaí na gcoimisinéirí síreanna go mór le himeacht ama, go háirithe leis an laghdú fadtéarmach ar chumhacht na bprealáidí. Sa bhliain 1640, chuir na Cúnantóirí deireadh leis na heaspagóideachtaí, agus tugadh a vóta féin do gach coimisinéir síre. Lean an socrú seo ar aghaidh le hAthchóiriú na hEaspagóideachtah in Albain sa bhliain1662..
Castell Conwy. Is dúnfort é Castell Conwy i gConwy, atá suite i dTuaisceart na Breataine Bige. Thóg Éadbhard I é, le linn a choncas ar an mBreatain Bheag, idir 1283 agus 1287. Tógtha mar chuid de thionscadal níos leithne chun baile múrtha Conwy a chruthú, chosain na cosaintí ina iomláine thart ar £15,000, suim ollmhór don tréimhse. Sna céadta bliain amach romhainn, bhí páirt thábhachtach ag an gcaisleán i roinnt cogaí. Sheas an caisleán in aghaidh léigir Madog ap Llywelyn i ngeimhreadh 1294 -95, d'fheidhmigh sé mar thearmann sealadach do Risteard II sa bhliain 1399 agus bhí sé i seilbh fórsaí a bhí dílis d'Owain Glyn Dŵr ar feadh roinnt míonna sa bhliain 1401.
Nuair a thosaigh Cogadh Cathartha Shasana sa bhliain 1642, bhí an caisleán i seilbh fórsaí a bhí dílis do Shéarlas I, ag seasamh an fhóid go dtí 1646, nuair a ghéill sé d'arm na Parlaiminte. Ina dhiaidh sin, scrios an Pharlaimint cuid den chaisleán, ionas nach n-úsáidfear é in aon éirí amach eile, agus ar deireadh scriosadh go hiomlán é sa bhliain 1665 nuair a baineadh an t-iarann agus an luaidhe a bhí fágtha aige agus díoladh é. Rinneadh ceann scríbe tarraingteach den chaisleán do phéintéirí ag deireadh an haois agus ag tús an 19ú haois. D'fhás líon na gcuairteoirí agus rinneadh obair athchóirithe tosaigh sa dara leath den 19ú haois. Sa 21ú haois, tá an caisleán scriosta á bhainistiú ag Cadw mar díol spéise do thurasóirí.
Measann UNESCO go bhfuil Conwy ar cheann de na "samplaí is fearr d'ailtireacht mhíleata san Eoraip ag deireadh an 13ú haois agus tús an 14ú haois ", agus rangaítear é mar Suíomh Oidhreachta Domhanda. Tógadh an caisleán dronuilleogach as clocha áitiúla agus iompórtáilte agus tá sé suite ar dhroim cósta, a bhí tráth ag breathnú ar bhealach tábhachtach trasna na habhann 'Afon Conwy'. Roinnte i mBarda Laistigh agus Lasmuigh, tá sé cosanta ag ocht dtúr mór agus dhá bharbacán, le cúlgheata ag dul síos go dtí an abhainn, rud a ligeann don chaisleán a bheith athsholáthraithe ón bhfarraige. Coinníonn sé poill teilgthe cloiche (machicolations) is luaithe a mhaireann sa Bhreatain agus an méid a chuir an staraí Jeremy Ashbee síos air an "best preserved suite of medieval private royal chambers in England and Wales". Ar aon dul le caisleáin eile Éadbhardacha i dTuaisceart na Breataine Bige, tá naisc dhlúth ag ailtireacht Chonwy leis an gceann a fuarthas i Ríocht na Saváí le linn na tréimhse céanna, tionchar a thagann, is dócha, ó bhunús savách an phríomhailtire, Jacques de Saint-Georges.
Leasú pinsin sa Fhrainc 2023. Sa Fhrainc, fógraíodh leasú pinsin ina dhlí ar 14 Aibreán 2023, chun an pinsin a athchóiriú le go mbeadh ar dhaoine dul ar scor ag ceithre bliana is seasca d'aois, in ait dhá bhliana is seasca Thug an Chomhairle Bhunreachtúil cead a thabhairt don don Rialtas a leasú a ritheadh ar an lá céanna.
Tharraing an leasú conspóid ollmhór le linn 2023. Dúirt an rialtas go raibh air an aois scoir a ardú chun an ciste a mhaoiniú. Dúirt na ceardchumainn go raibh slí eile chun cothromaíocht a fháil ar chóras an phinsin.
Bhí agóidí i gcoinne an athchóirithe ar siúl i bPáras agus i mbailte eile timpeall na tíre ar feadh cúpla mí. Bhí daoine ar buile leis an Uachtarán, Emmanuel Macron, as an tslí a chuir sé an t-athchóiriú tríd. Bhain an rialtas úsáid as Airteagal 49.3 de Bhunreacht na Fraince ; tugann an tAirteagal sin cead don rialtas dlí a thabhairt isteach gan vóta ó pholaiteoirí san "Assemblé". 
Nuair a chuaigh an bille tríd ar dtús ar an séú lá déag de mhí an Mhárta, bhailigh slua mór daoine le chéile le bheith i mbun agóide. Cuireadh isteach ar sceideal na n-eitleán, na dtraenacha agus an bhailiúcháin dramhaíola.
Bannau Brycheiniog. "Is alt é seo faoin sliabhraon 'Bannau Brycheiniog'. Maidir leis an bpáirc náisiúnta, féach Páirc Náisiúnta na mBeach Bhreac."
Is sliabhraon nó grúpa cnoc iad Bannau Brycheiniog atá scaipthe ar fud codanna de Sir Powys (nó Brycheiniog, a bhí ann tráth) agus Sir Fynwy in oirdheisceart na Breataine Bige, agus a shíneann trasna na teorann náisiúnta isteach go Herefordshire, Sasana. Tá na beanna suite i lár na páirce náisiúnta 'Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog' . Tá na beanna comhdhéanta as sean-ghaineamhchloch rua. I measc na mbeann tá Pen y Fan (886 m), an bheann is airde i nDeisceart na Breataine Bige, ó dheas de Chader Idris.
Zenvo Automotive. Is monaróir gluaisteán Danmhargach é Zenvo a bhunaigh Troels Vollertsen in 2007.
Táirgeann an chuideachta gluaisteáin spóirt ardfheidhmíochta. I measc cuid de na samhlacha tá Zenvo ST1 agus Zenvo TS.
Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh. File agus staraí Éireannach ab ea Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh (1691–1756). Rugadh san Eatharla (i bparóiste Chill Mhathnáin) i gContae Chorcaí é. Seacaibíteach ab ea Mac Cárthaigh agus scríobh sé i dtacaíocht le Cormac Spáinneach Mac Cárthaigh le linn Chogadh an Dá Rí in Éirinn.
Eoghan Mac Cormaic. Is údar, file, agus iarchime poblachtach as Cathair Dhoire é Eoghan “Gino” Mac Cormaic.
Chaith sé cúig bliana déag i bpríosún, ó 1976 go 1991, na blianta 1976–1981 i mbun agóide sna Blocanna H sa Cheis Fhada. In éindí leis na céadta cime eile, dhiúltaigh sé éadaí an phríosúin a chaitheamh ná obair an phríosúin a dhéanamh, ag iarraidh stádas mar chimí polaitiúla a bhaint amach.
Bhí sé ag obair leis an eagraíocht Glór na nGael idir 2005 agus 2023 mar leascheannaire agus bainisteoir for-rochtana. Bhí sé gníomhach freisin ag forbairt cluichí boird éagsúla as Gaeilge.
Ceapadh é ar Bhord Fhoras na Gaeilge in 2006 agus bhí sé ina leaschathaoirleach idir 2007 agus 2015.
Sa bhliain 2022, d'fhoilsigh Mac Cormaic leabhar cuimhní cinn ar an tréimhse a chaith sé “ar an phluid”. Bronnadh an chéad duais i gComórtas Liteartha an Oireachtais ar an leabhar.
Air France Eitilt 447. Ar an 1 Meitheamh 2009, thuairt eitleán A330 de chuid Air France, AF Eitilt 447, san Aigéan Atlantach agus í ar a bealach go Páras as Rio de Janeiro 
Maraíodh 228 duine in iomlán, triúr Éireannach ina measc.Maraíodh gach uile dhuine a bhí ar bord an eitleáin, triúr dochtúirí óga as Éirinn ina measc. B'in iad Aisling Butler, 26 bliain, as Ros Cré, Co Thiobraid Árann; Jane Deasy, 27 bliain, as Baile Átha Cliath; agus Eithne Walls, 28 bliain, as Béal Feirste.
Cúiseanna.
Ní bhfuarthas taifeadáin an eitleáin go ceann dhá bhliain i ndiaidh na tubaiste agus in 2012 chinn imscrúdaitheoirí eitlíochta gur earráidí a rinne na píolótaí ba chúis leis an tubaiste. Dúradh gur cuireadh na píolótaí dá dtreoir mar gheall ar fhabht a bhí sa trealamh monatóireachta luais.
Cás dlí.
Ba léir ón tús go riabh freagracht shibhialta ar Airbus agus Air France. 
Ina theannta sin, sa bhliain 2021 cuireadh Airbus agus Air France ar a thriail faoi dhúnorgain neamhdheonach. Phléadáil an dá chomhlacht neamhchiontach sa chúis choiriúil, arbh é fíneáil €225,000 an pionós ba dhéine a d'fhéadfaí a ghearradh orthu faoi.
Ar 17 Aibreán 2023, i gcúirt choiriúil sa Fhrainc, fuarthas an comhlacht déantúsaíochta eitleán Airbus agus an aerlíne Air France neamhchiontach i ndúnorgain neamhdheonach i dtaca leis an tubaiste. Rialaigh an chúirt nach bhféadfaí a chruthú gur ar Airbus ná ar Air France a bhí an milleán faoin tubaiste. Ghlac an chúirt leis go raibh faillí i gceist ach nárbh ionann sin agus freagracht choiriúil. Ní leor nasc cúisíoch dóchúil le cion a chruthú, a dúirt an breitheamh.
An Chúirt Choiriúil Speisialta. Is éard atá i gceist leis an Chúirt Choiriúil Speisialta (Éire) ná cúirt gan giúiré. Triúr breitheamh. Pléann sé le cásanna a síltear go ndéanfaí imeaglú ar fhinnéithe iontu. Bunaíodh é le dul i ngleic le hÓglaigh na hÉireann. Pléann sí anois le coirpigh eagraithe.
Scéal a bunaithe.
Sa bhliain 1970, cheap an Taoiseach Jack Lynch Deasún Ó Máille ina Aire Dlí agus Cirt. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, agus cúrsaí sa Tuaisceart ag dul in olcas (na Trioblóidí), bhunaigh an Máilleach an Chúirt Choiriúil Speisialta i 1972. Cinneadh thar a bheith conspóideach a bhí ann ag an am.
Aero Lyons. Maraíodh Timothy Aero Lyons, Óglach Ciarraíoch ar 18 Aibreán 1923. Chuir fórsaí an tSaorstáit Aero agus a chomrádaithe faoi léigear trí lá agus oíche, gan bia ná deoch, ag Pluais Dunfort. Rinne Aero iarracht géilleadh agus na fir eile a shábháil, chaith na Státairí rópa síos chuige, ach ghearr siad an rópa agus maraíodh é ar na carraigeacha. Cuireadh triúr Óglach a bhí leis chun báis ar 25 Aibreán, tar éis go ndearnadh droch-chéasadh orthu, Óglach Jim McEnery, Óglach Rudge Hathaway agus Óglach Greaney. Báthadh Óglaigh Patrick O'Shea agus Tom McGrath san fharraige. Tá cur síos ar an eachtra uafásach ag Dorothy McArdle in "Tragedies of Kerry".
Oibiacht (fealsúnacht). Is téarma san fhealsúnacht é oibiacht a úsáidtear go minic i gcodarsnacht leis an téarma "suibiacht". Is breathnóir í an tsuibiacht agus is rud í a mbreathnaítear uirthi an oibiacht. I gcás fealsúna nua-aimseartha cosúil le Descartes, is staid chognaíoch é an comhfhios a chuimsíonn an tsuibiacht (rud nach féidir a bheith in amhras faoi riamh toisc gurb í an tsuibiacht amháin atá in ann a bheith in amhras) agus roinnt oibiachtaí a d'fhéadfaí a mheas nach bhfuil eiseadh iomlán acu neamhspleách ar an tsuibiacht a bhreathnaíonn orthu. Tá difríocht idir creatlacha meitifisice freisin maidir leis an ngaol idir oibiachtaí agus a gcuid airíonna, agus an féidir le oibiacht a bheith ann neamhspleách ar a cuid airíonna.
Sainmhíníonn an pragmatach Charles S. Peirce oibiacht mar rud ar bith ar féidir linn smaoineamh nó labhairt faoi. Go ginearálta, is aonán ar bith í: Pirimidí na hÉigipte, na déithe, Sócraitéas, Alpha Centauri, uimhir a seacht, easpa creidimh sa réamhchinniúint, nó eagla roimh chait. Go beacht déanann sí tagairt d'aon eiseach cinnte.
Pen y Fan. Is é Pen y Fan (886m) an sliabh is airde i ndeisceart na Breataine Bige atá suite sna Bannau Brycheiniog idir Llanymddyfri agus . Tá sé suite ar an iomaire is airde de na , idir agus Corn Du.
Rangaítear beanna na Breataine Bige, agus an chuid eile den Bhreatain, i liostaí speisialta de réir airde agus de réir starraiceach na mbeann; sainmhínítear beanna 'Maryln' mar bheanna le suntasacht de 150 méadar nó níos mó. Is í an 'suntasacht' ná an airde a ardaíonn an bhuaic os cionn an tsléibhe is gaire. Déanann go leor cumann na liostaí seo a thomhas, a sheiceáil agus a bhailiú agus tagann siad iad le chéile ar an suíomh Gréasáin " Database of British and Irish hills ". Is é airde Phen y Fan ó leibhéal na farraige go dtí mullach an tsléibhe 886 méadar. Rinneadh an airde a thomhas agus a dhearbhú an 28 Deireadh Fómhair 2001.
Ceann Scríbe.
Tá an mullach ar cheann de na príomhmhullaí ar Ffordd y Bannau (Gaeilge: Slí na nBeann), cosán a ritheann ó Oirthear go hIarthar trasna na masaífe, agus atá oscailte do gach siúlóir. Tá cosán grádaithe an-mhaith ón Storey Arms ar an A470, atá 457 m thíos. Tá an cosán seo, agus cosáin eile ar an sliabh, faoi réir a dheisithe agus a chothabhála ag "Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol" (Gaeilge: An tIontaobhas Náisiúnta) chun teorainn a chur leis an gcreimeadh a dhéanann na céadta agus na mílte siúlóirí a théann ar aghaidh gach bliain. Tá príomhbhealach ann freisin ó Cribyn, buaic in aice láimhe go dtí an tOirthear.
An Storey Arms.
Is ionad oideachais faoin aer é an Storey Arms, in aice leis an A470, an príomhbhealach idir Tuaisceart agus Deisceart na Breataine Bige i "Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog", gar don Libanus, Sir Powys, sa Bhreatain Bheag. Arna reáchtáil ag "Cyngor Caerdydd" (Comhairle Caerdydd) ó 1971 i leith, is féidir leis an ionad cónaithe cóiríocht a thairiscint do 58 duine. I measc na ngníomhaíochtaí tá uaimheadóireacht agus curachóireacht, ailleadóireacht, dreapadóireacht carraige agus raftú bánuisce. Tá an t-ionad 440 méadar os cionn leibhéal na farraige, feadh an bhóthair idir Pen y Fan agus Fan Fawr, ag bun 'Corn Du'. Tagann sé a ainm ó theach tábhairne le díon sclátaí (a ainmníodh i ndiaidh úinéir talún áitiúil, Storey Maskelyne), a leagadh i 1924. Tá suíomh an tí tábhairne bunaidh lastoir den lár, ar imeall thoir thuaidh charrchlós 'Pont ar Daf'.
An logainm.
Is éard atá san logainm 'Pen y Fan' ná na focail Breatnaise 'pen' (' barr, ceann, buaic, cruinniú, mullaigh ', srl.), 'y' (agus) agus 'fan' leagan claochlaithe de '"ban"' (beann, buaic, iomaire, rabhchán, círín, sliabh', srl. ). Tá an t-ainmfhocal céanna, ina fhoirm iolra bannau (beanna), le fáil san ainm Breatnaise : Bannau Brebreiniog.
Llys Rhosyr. Reáchtáladh cúirt (Gaeilge: Taoisigh Gwynedd), ag Llys Rhosyr, in aice le sráidbhaile Niwbwrch, in iardheisceart Ynys Môn. Is é seo "maenor" "(téarma Breatnaise a chiallaíonn an chúirt áitiúil agus na foirgnimh agus an talamh timpeall uirthi") 'Cantref Rhosyr', ó dheas ón chantref ríoga Aberffraw. 
Dála gach "maenor" agus "cantref" eile sa ríocht, bheadh a chuid oifigeach réidh i gcónaí chun fáilte a chur roimh chuairt an taoisigh nuair a bhí sé ar chuaird i nGwynedd. Bhí an chúirt féin i lár baile beag i ngleann Menai a chothaigh é ar son an taoisigh.
Máirín Uí Dhálaigh. Scoláire aitheanta Gaeilge ab ea Máirín Anne Uí Dhálaigh nó Máirín O’Daly (née Nic Dhiarmada; 30 Samhain 1908 – 25 Eanáir 1994). Bhí sí pósta ar Chearbhall Ó Dálaigh, cúigiú Uachtarán na hÉireann.
Luathshaol agus oideachas.
Ba í an páiste ba shine de cheathrar clainne, d'athair as Baile Átha Cliath agus máthair as Corcaigh. Rugadh i Mussoorie na hIndia í, áit a raibh a hathair ina mhúinteoir le Fiúsailéirí Ríoga na Mumhan. Nuair a bhí sí dhá bhliain d'aois, cuireadh í chuig deirfiúr a hathar i dTrá Lí, Contae Chiarraí. Fuair sí a cuid oideachais i scoileanna éagsúla i mBaile Átha Cliath, agus rinne sí staidéar ar an Laidin agus ar an nGaeilge sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath. Agus í sa choláiste i 1931, thug sí aitheasc ar “Women in Irish life long ago”, léacht a ndearna Philip O’Leary cur síos air in 2004 mar “unapologetically feminist”. D’oibrigh sí mar mhúinteoir sular bhain sí céim mháistreachta amach sa tSean-Ghaeilge.
Saol gairmiúil.
Thosaigh sí le Dámh na nEalaíon i COBÁC, agus níos déanaí (ó 1965 ar aghaidh) bhí sí ar an mbord rialaithe. Chuir sí "Cath Maige Mucrama" in eagar ar son an Irish Texts Society, agus chuir sí gluais le chéile do "Beatha Aodha Ruaidh Uí Dhomhnaill". Chuidigh sí freisin leis an "Dictionary of the Irish Language" faoi stiúir Acadamh Ríoga na hÉireann.
Chuir sí aithne ar Chearbhall Ó Dálaigh i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, tríd an gCumann Liteartha agus Stairiúil, Conradh na Gaeilge, agus an cumann cnocadóireachta; phós siad sa bhliain 1934. Ní raibh aon chlann acu.
Ó 1979 go 1985, bhí sí ina leas-seansailéir ar Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. I 1985, rinneadh comhalta oinigh de Choláiste na Tríonóide di freisin.
Bhronn sí cartlann phearsanta fhairsing a fir chéile ar COBÁC in dhá bhronntanas mór i 1980 agus 1981, rud a d’oscail a ghairm phoiblí ar feadh breis agus dhá scór bliain. Sa bhliain 1983, cúig bliana tar éis bhás a fir chéile, cheap a chomharba, an tUachtarán Pádraig Ó hIrighile, ar an gComhairle Stáit í. Chaith sí a cuid blianta deireanacha in easláinte. Tá sí curtha lena fear céile sa tSnaidhm, Contae Chiarraí.
Giolla na Naemh Ua Dúnabhra. Ba é Giolla na Naemh Ua Dúnabhra Ollamh (príomhfhile) Chonnacht. Fuair sé bás sa bhliain 1101 de réir Annála na gCeithre Máistrí: “"Giolla na naemh Ua Dúnabhra, ollamh Connacht, do écc."”
Fuair an t-ollamh roimhe, In Druth Ua Carthaigh, bás sa bhliain 1097.
Níl dánta ar bith ó pheann Ua Dunabhra ar marthain. Níl tuilleadh eolais againn faoina shaol ná cár as dó.
Muirghis Cananach Ua Conchobhair. Ba phrionsa Chonnacht é Muirghis Cananach Ua Conchobhair a fuair bás i 1224.
Ba mhac de chuid Ruaidhrí Ua Conchobhair, rí Gaelach deireanach na hÉireann, é. Bhí Muirghis ina mhanach, agus ba fhile agus amhránaí iomráiteach é freisin.
Luadh a bhás in Annála Loch Cé:
"Muirges cananach, mac Ruaidhri .H. Conchobhair, duine is comdeisi tainic do Gaoidealaibh riam il-leigend &amp; i cantairecht, &amp; h-i uers dénmhuidhecht, do ég is in bliadain si, &amp; a adhlucadh a Cunga Feichin iar m-buaidh ongta &amp; aitrighe."
Rudy Giuliani. Is polaiteoir agus dlíodóir Meiriceánach é Rudolph William Louis Giuliani (a rugadh ar an 28 Bealtaine 1944) a bhí ina 107ú Méara ar Chathair Nua-Eabhrach ó 1994 go 2001. Roimhe seo bhí sé ina Ard-Aighne Comhlach sna Stáit Aontaithe ó 1981 go 1983 agus ina Aturnae Stáit do Cheantar Theas Nua-Eabhrac ó 1983 go 1989..
Bhí Giuliani i gceannas ar ionchúiseamh feidearálach na 1980í ar cheannairí mafia Chathair Nua-Eabhrac mar Aturnae SAM do Cheantar Theas Nua-Eabhrac. Tar éis feachtas teipthe ar son Mhéara Chathair Nua-Eabhrac i dtoghchán 1989, d’éirigh leis i 1993, agus atoghadh é i 1997, ag feachtasaíocht ar ardán “dian ar choiriúlacht”. Bhí sé i gceannas ar "civic cleanup" chonspóideach Nua-Eabhrac mar mhéara air ó 1994 go 2001. Cheap an Méara Giuliani duine ón taobh amuigh, William Bratton, mar choimisinéir póilíneachta nua i gCathair Nua-Eabhrac. Ag athchóiriú cleachtais riaracháin agus póilíneachta na roinne póilíneachta, chuir siad 'Teoiric na bhFuinneog Briste' i bhfeidhm, a luann mí-ord sóisialta, cosúil le drochbhail agus loitiméireacht, mar chúis le handúiligh, bacaigh, agus striapacha a bheith ag crochadh thart, agus ina dhiaidh sin coirpigh tromchúiseacha agus foréigneacha a mhealladh. Mar shampla, bhain Giuliani bacaigh agus clubanna gnéis ó Times Square. De réir mar a thit rátaí coireachta go géar, i bhfad chun tosaigh ar an meánluas náisiúnta, tugadh creidiúint go forleathan do Ghiuliani, cé go luann léirmheastóirí níos déanaí fachtóirí eile a chuireann leis.. Sa bhliain 2000, bhí se in iomaíocht i gcoinne Hillary Clinton, Céadbhean na Stát Aontaithe, le haghaidh suíochán Seanad na Stát Aontaithe ó Nua-Eabhrac, ach d'fhág an rás nuair a fuair sé amach go raibh hailse próstatach air. As a cheannaireacht méara tar éis an Ionsaithe 11 Meán Fómhair, glaodh "America's mayor" air.. Ainmníodh é mar Phearsa na Bliana ag an iris "Time" do 2001 agus thug Banríon Eilís II na Ríochta Aontaithe ridireacht oinigh dó i 2002 .