Trelis/gawiki huggingface dataset:
Spreagthach. Is éard is spreagthach ann ná druga, cosúil le hamfataimíní, a dhéanann duine dúisithe airdeallach lúcháireach, in ann a mheabhair a chruinniú. Is spreagthach séimh é an chaiféin. Ainneoin barúil na coitiantachta, ní spreagthach an t-alcól.
Spreagthóir. Réigiún neamhchódaithe ar an ADN díreach taobh le géin, a fheidhmíonn mar a bheadh lasc ann a ligeann don tras-scríobh dul ar aghaidh. Nascann próitéiní éagsúla (fachtóirí tras-scrioptáise) leis na seichimh ADN spreagthóra, agus ar deireadh earcaíonn an einsím polaiméaráis RNA. Ansin tosaíonn sí seo ar thras-scríobh na géine.
Tá spreagthóirí le fáil in aice le láithreáin tosaithe tras-scríofa, ar an dual céanna agus suas i dtreo réigiún 3′ den dual frithchéadfach. 
Is féidir le spreagthóirí a bheith timpeall 100-1000 péire bunanna ar fad. 
Léargas ginearálta.
Chun tras-scríobh a chur i bhfeidhm, caithfidh an einsím a shíntéisíonn RNA nascadh leis an ADN láimh le géin. Tá seichimh ADN istigh i spreagthóirí a sholáthraíonn láithreán nasctha do pholaiméaráis RNA agus do phróitéin darb ainm fachtóirí tras-scríofa a earcaíonn polaiméaráis RNA. Tá seichimh mhúsclóra nó shriantóra de núicléitidí comhfhreagracha ag na fachtóirí úd, seichimh a nascann le spreagthóirí ar leith agus a rialann léiriú na ngéinte.
Tá tábhacht ar leith le spreagthóirí mar eilimintí a fhéadann dul i gcomhar le réigiúin rialaithe eile (feabhsaitheoirí, ciúnadóirí, inslitheoirí) chun leibhéal an tras-scríofa ar ghéin a stiúradh.
Spreagtar spreagthóirí de thoradh athruithe ar fhlúirse nó ar chonformáil na bpróitéan rialaithe i ngéin, athruithe a mhúsclaíonn fachtóirí tras-scríofa chun go n-earcóidís polaiméaráis RNA.
Ionad coibhneasta a shainaithint.
De ghnáth tá spreagthóirí an-ghar don ghéin atá i gceist, agus ainmnítear ionaid sa spreagthóir de réir an láithreáin tosaithe tras-scríofa, mar a dtosaíonn tras-scríobh an ADN i gcomhair géin áirithe: uimhreacha diúltacha a luaitear leis na hionaid úd suas an bealach, ag comhaireamh siar ó -1. Ionad atá 100 péire bunanna suas an bealach is ea -100.
Ionad coibhneasta i núicléas na cille.
Dealraíonn sé go ndáiltear spreagthóirí go fabhrach ar chiumhais na gcríoch crómasómach, agus is dócha go gcuidíonn sé seo le chomhléiriú na ngéinte ar chrómasóim dhifriúla. Chomh maith leis sin, tá airíonna struchtúracha áirithe ag spreagthóirí a oireann do gach crómasóm sa duine.
Spriongboc. Gasail atá dúchasach don Afraic Theas is ea an spriongboc ("Antidorcas marsupialis"). Scothdhearg/donn le geadán bán is líne leathan dhubh ar feadh an dá thaobh. Adharca gearra lirchruthacha. Na cinn iompaithe isteach. Áitríonn sé tír thirim oscailte. Is féidir leis léim suas 3.5 m san aer nuair a chuirtear scéin air.
Spriúchadh. Teilgean adamh amach as dromchla miotail de bharr a thurrainge le hiain. Is féidir an próiseas a úsáid chun dromchla ultraghlan a tháirgeadh, nó mar fhoinse adamh i ndeascadh folúsach scannán fíorthanaí, mar shampla in ullmhú samplaí i gcomhair leictreonmhicreascópacht scanta. I spriúchadh maighnéatróin, baintear feidhm as réimsí maighnéadacha chun cur le plasma ag an spriocábhar, áit a ndeasctar ansin é mar scannán tanaí.
Sprattus. Iasc beag le colainn thanaí atá forleathan, go minic i mbáirí móra cois cladaigh ón Iorua go dtí an Mheánmhuir. Suas le 15 cm ar fhad, airgeadach le dromchla uachtarach glas. Déantar iascaireachtaí tábhachtacha trádálacha air agus díoltar é úr nó stánaithe, na héisc óga mar bhánbhaoite.
Spúinse. Ainmhí ilcheallach le colainn gan aon eagrú i bhfíocháin is orgáin. An cholainn pollta ag córas casta feadán inmheánach a dtiomáineann cealla lasctha uisce tríothu. De ghnáth téann uisce isteach trí phóir (ostia) agus téann amach trí phóir níos mó (oscula). Itheann sé trí bhia a scagadh ón uisce taobh istigh de chóras seo na gcanálacha. Go minic tacaíonn creatlach de struchtúir mhianraithe bhídeacha bhioracha (spícíní) nó de shnáithíní orgánacha leis an gcolainn. Faightear den chuid is mó é sa bhfarraige, idir an crios idirthaoide is an duibheagán, ach uaireanta in uisce úr.
Spuirse. Aon bhall de ghné mhór plandaí atá le fáil ar fud an Domhain agus a tháirgeann laitéis is ea spuirse. Is plandaí bliantúla cuid acu, plandaí ilbhliantúla cuid eile, agus toim cuid eile fós. Is cosúil le cachtais cuid acu, a mhaireann i réigiúin thirime is iad tar éis oiriúnuithe cosúla a éabhlóidiú go neamhspleách. Nuair nach bhfuil siad ag bláthú, ní féidir iad a idirdhealú ó chachtais ach ar bhonn na laitéise. Tugtar "cyathium" ar a bhláth sainiúil, bláthra dlúite laghdaithe ina mbíonn ubhagán amháin (an bláth baineann), roinnt staimíní (na bláthanna fireanna), 4 fhaireog mhór, agus fáinne brachtanna geala daite atá cosúil le hiombhláthanna.
Sputnik 1. Ba í Sputnik 1 an chéad satailít shaorga a lainseáladh ón domhan. Sheol an tAontas Sóivéadach Sputnik sa spás ar 4 Deireadh Fómhair 1957. 84 cg meáchain a bhí inti, agus lean sí ag tarchur comhartha raidió ar feadh 21 lá. 
Mí ina dhiaidh sin lainseáil siad Sputnik 2, ar mheáchan 508 kg. Tarchuireadh tomhais fhiseolaíocha is bhithcheimiceacha uaidh ar feadh seacht lá. 
Ar bord bhí an madra Laika. Dúirt na Rúisigh ag an am go maraíodh an madra le hinstealladh nimhe. Creid daoine áirithe níos déanaí go bhfuair Laika bás sa spás nuair a d'fheall ar a sholáthar ocsaigine. Ach théigh an t-inneall an iomarca, a léiríodh sa bhliain 2002. 
Cúlra.
Thosaigh spásrás idir na Stáit Aontaithe agus an tAontas Sóivéadach i lár na gcaogaidí, iad ag iarraidh an lámh in uachtar a fháil ar a chéile sa taiscéalaíocht sa spás. Bhí an tAontas Sóivéadach ag déanamh an-dul chun cinn i gcúrsaí eolaíochta agus teicneolaíochta sna 1950idí.
Sraith (ceol). I gceol Barócach, sraith damhsaí, uaireanta le réamhdhréacht rompu. Faoin 18ú céad bhí 4 dhamhsa caighdeánach i gceist. Ón 19ú céad úsáidtear an téarma ar shraith píosaí ceoil atá scoite ach b'fhéidir gaolmhar (mar atá i "The Planets" (Na Pláinéid) de chuid Holst), agus roghnuithe píosaí ceolfhoirne ó cheoldrámaí, an bailé is saothair fhada eile.
Sraith (planda). Bealach síolraithe plandaí trí ghas a chur sa talamh is é ceangailte leis an bplanda fós. Cruthaíonn an chuid faoin talamh fréamhacha, agus faoi dheireadh planda nua.
Srannadh. Déanann 20% de phobal na Stát Aontaithe, níos mó ná 40 milliún duine, srannadh gach oíche is iad ina gcodladh. 55% de na daoine sin, is daoine fásta iad, 68% de na fir is 48% de na mná. Cuireann callán na srainne isteach go mór ar chodladh pairtnéara. Is mí-ord codlata é, ach ní galar amach is amach é. Go minic bíonn galair mar ardbhrú fola, neamhchodladh is priacal stróic thar an ngnáth comhcheangailte leis nó mar thoradh air. Ainneoin na gnáth-thuisceana, ní mór an pháirt a ghlacann an tsrón ann. Is iad seo na fíocháin is mó a chritheann is a chuireann leis an bhfuaim: an fharaing (píobán cónchruthach a cheanglaíonn an béal leis an bpíobán garbh), an coguas (fíochán bog ag cúl an charbaid), agus an tsine siain (píosa fíocháin bhoig atá ar crochadh ag cúl na scornaí). Is amhlaidh a bhogann siad nuair a thiteann duine ina chodladh, agus critheann siad le sreabhadh an aeir tharstu. Má chritheann siad an iomarca, agus an-challán á dhéanamh acu, is féidir go mbeidh aipnia codlata ar dhuine. Neamhanálú is ea í seo, a bhuaileann 20 milliún de shrannairí na Stát Aontaithe. Tarlaíonn sí de bhrí go ndúnann an t-aerphasáiste nuair a bhogann na struchtúir ann an iomarca. Neamhanálú neamhbhuan a bhíonn ann de ghnáth, ach tarlaíonn easpa ocsaigine sa bhfuil is an cholainn i gcoitinne dá bharr. I gcásanna cinniúnacha is féidir go leanfaidh deacrachtaí cairdisiothíocha an easpa ocsaigine sin. Is féidir srannadh a mhaolú trí obráidí. Ach roimhe sin, is inmholta gan alcól a ól roimh chodladh (cuireann sé sin le bogadh na struchtúr san aerphasáiste), gan luí ar an droim (is fusa an t-aerphasáiste a dhruidim sa suíomh sin) agus roinnt meáchain a chailliúint (is mór an priacal srannta an raimhre).
Srathú. Téarma geolaíoch ar chruthú na gciseal de charraigeacha dríodair ina sonraíonn bristí sa leagan síos nó athruithe i nádúr an ábhar dríodair sna plánaí difriúla srathaithe. An téarma céanna in úsáid chun cur síos ar ord na sreabhanna láibhe i gcarraigeacha doigheartha.
Srathú teirmeach. Is gá d'údarás áitiúil uisce inolta ardchaighdeáin a sholáthar do thomhaltóirí, ach is féidir go gcuirfidh feiniméan a tharlaíonn i dtaiscumar oscailte sa samhradh isteach air: srathú teirmeach. Cruthaítear 3 chrios scoite san uisce: an t-eipilimnian, an teirmeachlaonas, agus an hipilimnian. Téitear an chéad 10 m ag barr an uisce leis an ngrianfhuinneamh, agus is é seo an t-eipilimnian. Tarlaíonn comhiompar is gluaisne sa chrios seo. Idirdhealaíonn an teirmeachlaonas uisce dea-shruthlaithe an eipilimniain ó uisce fuar an hipilimniain. Ní bhíonn an teirmeachlaonas ach 2 m ar tiús ar éigin, gan ghluaisne, agus difríocht teochta timpeall 15 °C ar a fhud. Faoina bhun sin, bíonn an t-uisce domhain sa hipilimnian ag teocht 3 nó 4 °C, uisce marbh gan ocsaigin. Faoi na cúinsí sin tuaslagtar iarann, mangainéis, amóinia is suilfídí ón dríodar ag bun an taiscumair, rud a chuireann le costas íonaithe an uisce. Ní féidir le héisc maireachtáil ann, ach fasann algaí gormghlasa san uisce te ag barr an taiscumair, rud a chuireann isteach ar chaitheamh aimsire ar an uisce, agus caidéil is scagairí sa chóras soláthar uisce. Ansin nuair a fhuaraíonn an aimsir tarlaíonn meascadh tapa idir na creasa, rud a laghdaíonn tiúchan na hocsaigine sa taiscumar ina iomláine agus a dhíothaíonn na héisc. Ar ámharaí an tsaoil, is féidir an srathú teirmeach a sheachaint ar bhealach an-shimplí. Cruthaítear cuirtín aeir san uisce trí aer comhbhrúite a sholáthar do phíobán pollta ag bun an taiscumair. Cuireann sé seo leis an ocsaigin thuaslagtha san uisce, agus corraíonn na bolgáin aeir an t-uisce de réir mar a éiríonn siad go dtí a bharr. Níl an tseift seo saor in aisce, ach tá buntáiste breise ag baint leis, go laghdaíonn sé go mór ar thruailliú le mianraí is fás na n-algaí. Tá taighde ar siúl chun an próiseas a dhéanamh níos éifeachtaí, mar shampla, tríd an teocht ag doimhneachtaí éagsúla a thomhas chun gur féidir soláthar an aeir chomhbhrúite a lascadh as ag amanna nach bhfuil an srathú ag tarlú.
Sreabhán. Is éard is sreabhán ann ná ábhar a shníonn is a líonann an soitheach ina bhfuil sé. Is sreabháin iad gás, leacht, is plasma. 
Ní féidir le sreabhán fosaithe fórsaí trasnacha nó casta a sheasamh. Rialaíonn dlíthe na meicnice sreabhánaí airíonna meicniúla sreabhán.
Sreabhán ceirbreadhromlaigh. I veirteabraigh, tugtar sreabhán ceirbreadhromlaigh (nó sreabhán ceirbrispíonach) ar shreabhán soiléir, gan dath gan phróitéiní, a imshruthaíonn i méadailíní na hinchinne, canáil lárnach chorda an dromlaigh, agus an spás fo-aracnóideach. Tugtar "CSF" air i mBéarla. Timpeallaíonn sé an inchinn is corda an dromlaigh, agus soláthraíonn tacaíocht mheicniúil is cothaithigh dóibh. I ndaoine, bailítear CSF uaireanta (trí pholladh lumbach) le hanailísiú i gcomhair diagnóise. Má bhíonn farasbarr CSF timpeall inchinn an fhéatais is an naíonáin (trí rótháirgeadh nó bac sa chóras imshruthaithe) tarlaíonn hidriceifileas muna ndéantar é a dhraenáil amach.
Sreabhán eachtarcheallach. Sreabhán a thimpeallaíonn cealla na colainne is ea sreabhán eachtarcheallach ("ECF" i mBéarla). I nduine fástá bíonn timpeall 14 lítear de ann, agus cuimsíonn sé plasma na fola, sreabhán scáineach na bhfíochán, is sreabháin thrascheallacha. Chomh maith le huisce, is iad na príomhchomhábhair ann ná iain sóidiam, clóiríde is décharbónáite, agus próitéiní. Thug an fiseolaí Francach Claude Bernard (1813-1878) an coincheap isteach go raibh cealla na colainne á gcosaint, ó chomhshaol seachtrach a bhí ag síorathrú is go minic naimhdeach, ag a comhshaol inmheánach féin, sreabhán de thoirt is comhdhéanamh tairiseach. Bíodh is go bhfuil a fhios againn anois go n-athraíonn an sreabhán eachtarcheallach, meastar go bhfuil an coincheap seo oiriúnach fós, ach taobh istigh de theorainneacha cúnga.
Cíteasol. Sreabhán taobh istigh de chealla bitheolaíocha is ea cíteasol. I nduine fásta bíonn timpeall 28 lítear de. Ní hionann a chomhdhéanamh i ngach fíochán, mar braitheann sé sin ar fheidhmeanna ar leith na bhfíochán. Chomh maith le huisce, is iad a phríomhchomhábhair ná iain photaisiam, fosfáití orgánacha, is próitéiní. 
Bíonn sé roinnte ina urrainní ar leith ag scannáin. Mar shampla, scarann an mhaitrís mhiteacoindreach an mhiteacoindre i go leor urrann. Sa chill eocarótach, tá an cíteasol laistigh den chillscannán agus tá sé mar chuid den chíteaplasma, a chuimsíonn freisin na miteacoindrí, plastaidí, agus orgánaidí eile (ach ní a sreabháin inmheánacha agus a struchtúir); tá an núicléas cilleléi féin. Dá bhrí sin, maitrís leachtach timpeall na n-orgánaidí is ea an cíteasol. Sna prócaróit, cuirtear an chuid is mó de na himoibrithe meitibileacha ceimiceacha ar siúl sa cytosol, fad a tharlaíonn beagán sna scannáin nó sa spás peireaphlasmach. Sna eocaróit, cé go mbíonn go leor bealach meitibileach fós ann sa chíteasol, tarlaíonn cinn eile taobh istigh de na horgánaidí. 
Meascán casta de shubstaintí leáite in uisce is ea cíteasol. Cé gurb é an t-uisce tromlach mór an chíteasoil, níl tuiscint maith ar a struchtúr agus ar a n-airíonna laistigh de na cealla. Tá tiúchan na n-ian, mar shampla sóidiam agus potaisiam, difriúil sa chíteasol ná mar atá sa sreabhán eachtarcheallach; tá na difríochtaí seo i leibhéil na n-ianian tábhachtach i bpróisis mar osmairialú, comharthaíocht na gceall, agus giniúint poitéinsil gníomhaithe i gcealla sochorraithe, mar shampla cealla inchríneacha, néarógacha and matánacha. Tá méideanna móra macromóilíní sa chíteasol freisin, rud a d'fhéadfadh athrú a dhéanamh ar conas a iompraíonn móilíní trí phlódú macromóilíneach.
Sainmhíniú.
Thug H. A. Lardy an téarma "cytosol" (Gaeilge: cíteasol) isteach sa Bhéarla don chéad uair sa bhliain 1965, agus é ag tagairt i dtosach don leacht a tháirgtear trí chealla a bhriseadh óna chéile agus millíní a dhéanamh de na comhpháirteanna dothuaslagtha go léir trí ultralártheifneoiriú. Níl a leithéid d'intuaslagtha comhionann le hintuaslagtha na cillechíteaplasma agus de ghnáth tugtar codán cíteaplasmach.
Anois. úsáidtear an téarma 'cíteasol' chun tagairt a dhéanamh don phas leachtach an chíteaplasma san chill shlán. Ní chuimsíonn sé seo aon chuid den chítoplasma atá laistigh de na horgánaidí. Mar gheall ar an bhféidearthacht go mbeadh mearbhall idir an focal "cíteasol" a úsáid chun tagairt a dhéanamh d'eastóc na gceall maille leis an chuid intuaslagtha den chítoplasma i gcealla slán, baineadh úsáid as an abairt "cítoplasma uiscí" chun cur síos a dhéanamh ar ábhar leachtach an chítoplasma i gcealla beo. [3] Roimhe seo, baineadh úsáid as téarmaí eile le haghaidh sreabháin na cille, ní i gcónaí go comhchiallach, mar ní raibh a nádúr an-soiléir (féach Prótaplasma).
Sreabhán scáineach. Is éard is sreabhán scáineach ann ná an chuid den sreabhán eachtarcheallach atá taobh amuigh den chóras soithíoch agus a thimpeallaíonn cealla na bhfíochán in ainmhithe. Tugtar an sreabhán fíochánach air freisin, agus an sreabhán idircheallach. 
Ina chomhdhéanamh tá sé cosúil le plasma na fola, ach amháin nach bhfuil ach tiúchan beag próitéiní ann (de bhrí go bhfuil tréscaoilteacht an-íseal do phróitéiní an phlasma ag na ribeadáin).
Sreabhán trascheallach. Comhábhar den sreabhán eachtarcheallach. Scartha amach ón gcuid eile ag ciseal ceall (mar shampla, an t-eipitéiliam). Samplaí suntasacha is ea an sreabhán ceirbrispíonach, na sreabháin taobh istigh de na súile, an sreabhán sionóibheach sna hailt is toilleadh na conaire gastraistéigí.
Sreabhánaic. Staidéar ar chórais rialaithe is braite atá bunaithe ar shreabháin ag sreabhadh. I measc na bhfeistí atá ar fáil, tá aimplitheoirí sreabhánacha ina modhnaíonn sreabhadh beag sreabhadh mór eile, ciorcaid loighce is lasca. Ní bhíonn aon pháirteanna soladacha inghluaiste sna feistí seo, bíonn siad láidir, agus ní bhíonn aon bhaol leictreach leo. Sampla is ea an comhla cuilithe sreabhánach, ina mbionn sruth rialaithe a athraíonn an príomhshreabhadh trí chuilithe a chruthú. Baintear feidhm as seo i gcórais caidéalaithe sa tionscal núicléach chun fuíoll radaighníomhach a chaidéalú, agus i mianadóireacht chun draoib scríobach a chaidéalú.
Sreabhchairt. Léiriú mínithe ar ord eachtraí. I gcúrsaí ríomhaireachta cuireann sreabhchairt sonraí síos ar oibríochtaí ginearálta an chóras iomlán próiseála sonraí — mar shampla, córas cuntasaíochta — gan dul isteach i mionphointí na gcláir ríomhaire. Cuireann sreabhchairt cláir síos ar ord na n-oibríochtaí loighciúla sa chlár sin. Baintear feidhm as siombailí aitheanta chun cur síos ar na hoibríochtaí éagsúla ar leith.
Sreang chosmach. Filiméid hipitéiseacha mhaisiúla damhna, suas le 10 kg cm, a éilíonn teoiric na forshiméadrachta mar chomhábhar tábhachtach sa luath-Chruinne.
Sróladhmad. Is crann duillsilteach a fhásann 30 m ar airde é an sróladhmad ("Chloroxylon swietenia"), dúchasach do dheisceart na hIndia agus Srí Lanca. Na duilleoga 60 cm ar fhad, cleiteach le 10-20 péire duilleoigíní neamhshiméadracha. Na bláthanna le cúig pheiteal uachtarúil bán i gcrobhaingí. Soláthraíonn sé adhmad buí trom an-chrua atá luachmhar as a loinnir, cosúil le sról.
Sruth moirtiúlachta. Sruth ina mbíonn páirteagail moirte crochta san uisce, a ritheann go tapa síos claonán faoin bhfarraige. Meastar gur bealach tábhachtach é chun dríodar tanaí sa bhfarraige a iompar amach sa duibheagán, ag gearradh amach foithreacha lena linn. De réir mar a laghdaíonn a luasanna ar na claontaí séimhe ar na plánaí duibheagánacha, fágann siad dríodair a dtugtar "moirtiúlachtaí" orthu.
Sruthanna guairneáin. Sruthanna leictreacha a ionduchtaítear i seoltóir toirtiúil ag réimsí athraitheacha maighnéadacha mórthimpeall air, nó ag gluaisne an tseoltóra féin i réimse maighnéadach. Is de bharr ionduchtaithe leictreamaighnéadaigh iad. Is cailliúint fuinnimh, agus mar sin mí-éifeacht, an téamh sa chroíleacán i dtrasfhoirmeoirí is mótair leictreacha de bharr na sruthanna seo, agus déantar na croíleacáin seo a lannú chun an chailliúint a laghdú.
Sruthlíne. Is éard is sruthlíne ann ná riocht sreafa, nuair nach dtarlaíonn aon suaiteacht ann. Is téarma é freisin ar dhearadh cruthanna struchtúr (mar shampla gluaisteán, aerárthach, lián, long) chun suaiteacht an aeir nó an uisce mórthimpeall orthu a laghdú oiread agus is féidir. Luaitear an téarma freisin i leith aon chruth struchtúrtha seasta a sheasann i sreabhadh an aeir nó an uisce chun an tsuaiteacht in aice leis a laghdú.
Stadaireacht. Neamhord aclaíochta sa chaint. Bíonn deacracht ag duine rithim is tomhas ama a chuid cainte a rialú, agus teipeann air scéal a riaradh ar dhaoine eile go héasca tapa leanúnach. Uaireanta athdheireann sé fuaimeanna go neamhghnách, fadaíonn iad, nó teipeann air iad a fhuascailt. Síneann an neamhord ó éadrom go dian. Ní fios cad is cúis leis, ach meastar go mbíonn fachtóirí géiniteacha, fiseolaíocha is síceolaíocha san áireamh. Úsáidtear modhanna éagsúla teiripe urlabhra, ina measc teicníochtaí nua cainte a mhúineadh, feistí leictreonacha fuaimiúla a chaitheamh chun cabhrú le caint leanúnach, agus traenáil i ndearcadh nua chun páirt a ghlacadh i gcomhluadar cainte.
Staphylococcus. Baictéar sféarúil, timpeall miocrón (1 μm) ar trastomhas is ea Staphylococcus. 
De ghnáth tarlaíonn sé i gcrobhaingí, agus is gá dóibh ocsaigin i gcomhair fáis. Faightear i scannáin mhúcasacha é, agus ar chraiceann daoine is ainmhithe eile. 
Cuireann sé tús le heaspaí ar dhromchla amuigh, agus ionfhabhtuithe córasacha a fhéadfaidh a bheith ainsealach, fiú marfach.
Staid thrasdultach. In imoibriú ceimiceach, is éard is staid thrasdultach ann ná eagar éagobhsaí na n-adamh, sainiúil don fhuinneamh is airde is gá do na hadaimh dul tríd chun an t-imoibriú a chur i gcrích.
Staidéar cáis rialaithe. Modh oibre, a úsáidtear go minic sa mhíochaine, chun cúis ghalair a aimsiú is ea staidéar cáis rialaithe. 
Mar shampla, maidir le sláinte phoibl, déantar anailís ar dhá ghrúpa, ceann amháin a bhfuil an galar faoi scrúdú orthu, an ceann eile nach bhfuil, féachaint ar nochtaíodh an grúpa ionfhabhtaithe d'oiread níos suntasaí ó thaobh staitistice de ná an grúpa normálta fachtóirí a bhfuil amhras ann gur priacal é don ghalar. 
Mar shampla, maidir le caitheamh toitíní is ailse na scamhóg, fuarthas i staidéir mar seo gur mó de stair caitheamh toitíní a bhí ag na daoine a raibh an galar orthu.
Staidéar cohóirt. Modh eolaíoch a úsáidtear i gcúrsaí leighis chun cúis galair a dhéanamh amach. Déantar staidéar ar dhíorma daoine a nochtadh d'fhachtóir a mheastar a bheith amhrasach. Rianaítear iad thar am, agus déantar comparáid le díorma inchurtha nár nochtadh dó, féacaint an bhfuil difríocht staitistiúil idir na codáin den dá dhíorma a tholg an galar atá faoi scrúdú. Mar shampla, i staidéir mar seo fuarthas gur tharla rátaí ailse na scamhóg níos airde i measc caiteoirí toitíní.
Tagairtí.
Staighre creasa. Staighre inghluaiste a iompraíonn daoine is earraí ó leibhéal amháin go leibhéal eile i siopaí ilranna, aerfoirt, stáisiúin traenach is eile. Thug Jesse W. Reno isteach é i gConey Island sna Stáit Aontaithe i 1892. Bíonn na céimeanna suite ar chrios leanúnach, ag luí go cothrománach ag an mbun is an barr chun gur féidir le daoine dul air is teacht amach as, agus lámhráille inghluaiste air. Gluaiseann sé ag uillinn 30° ar luas suas le 35 m sa nóiméad. Téann na céimeanna trí chíor ag an mbun is an barr chun rudaí a bhaint uathu. Tugtar "taistealach" ar fhánán inghluaiste, crios leanúnach gan na céimeanna a bhíonn sa staighre creasa.
Stáirse. (C6H10O5)n, carbaihiodráit, polaiméir comhdhlúthúcháin glúcóis atá isiméireach le ceallalós, a fhaightear mar ábhar cúlchiste i gcealla beo. Trí pháirthidrealú, táirgeann sé amalós (olaigiméir) agus maltós (démhéir). Feidhmeanna aige nach feidhmeanna bianna iad, mar shampla mar ghreamachán, líonach piollairí, is bián i bpáipéar.
Stáisiún spáis. Spásárthach i bhfithis íseal os cionn an Domhain a gcónaíonn an fhoireann ann ar feadh tréimhse réasúnta fada. Samplaí is ea Skylab na Stát Aontaithe agus Mir an Aontais Shóivéadaigh/na Rúise. 
Úsáidtear a leithéid chun cleachtadh eitiltí fada a charnadh, agus taighde ábhartha bithleighis is réalteolaíochta a dhéanamh. I 1993 athraíodh clár oibre NASA is ESA ar stáisiún spáis chun comhoibriú leis an Rúis.
Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta. Stáisiún spáis atá ag fithisiú an Domhain ag airde 400 km is ea an Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta (ISS). Thosaigh NASA ar an bpleanáil sna 1980idí, ach d'fhás an scéim mar chomhoibriú idirnáisiúnta leis an Rúis, Ceanada, an tSeapáin, an Bhrasaíl, is an ESA. Tosaíodh an tógáil nuair a cuireadh dhá mhodúl le chéile sa spás i 1998. Tá timpeall 88 aistear déanta ag tointeálaí spáis Mheiriceá, agus feithiclí Soyuz is Progress na Rúise le hábhair tógála, teicneoirí is eolaithe don obair tógála is taighde. Beidh an obair tógála críochnaithe i 2011. Timpeall 350 tonna meáchain atá ann anois, é 109 m ar leithead, 20 m ar airde, 73 m ar fhad. 136 siúlóid spáis oibre (849 uair oibre taobh amuigh den stáisiún) a rinne spásairí Meiriceánacha, Rúiseacha is Eorpacha (ó 15 tír ina n-iomláine) sa tógáil. 6 shaotharlann ann, dírithe ar thaighde ar mhíochaine spáis, bitheolaíocht imtharraingteach, eolaíochtaí faoi mhicreadhomhantarraingt, fás criostal, ábhareolaíocht, eolaíocht an dócháin. Ina dhiaidh sin tá coilíneacht spáis le tógáil a bheidh fuinnmhithe ag grianfhuinneamh, a rothlóidh tapa go leor chun a dhomhantarraingt féin a chruthú, ina soláthrófar solas go hailtéarnach chun macasamhail den timthriall lae is oíche a dhéanamh.
Stánphláta.  
Is é is stánphláta ann ná leathán tanaí cruach, clúdaithe le stán trí thumadh i stán leáite, nó leictreaphlátáil. Úsáidtear é chun boscaí éadroma láidre agus tógálacha cosanta a dhéanamh. Ar eolas ó dheireadh an 17ú céad, ach níor baineadh mórán feidhme as gur ceapadh cannú go luath sa 19ú céad, agus is tábhachtach an tionscal cannaithe ar fud an Domhain faoi seo.