Trelis/gawiki huggingface dataset:
Heinrich Rohrer. Fisicí a saolaíodh i mBuchs (St. Gallen) na hEilvéise is ea Heinrich Rohrer (6 Meitheamh 1933 – 16 Bealtaine 2013). Rinne sé taighde le Gerd Binnig chun an chéad leictreonmhicreascóp tollánach scanta a fhorbairt. Le Ernst Ruska, bhuaigh siad Duais Nobel na Fisice i 1986 as.
Rointgin. Seanaonad nochta maidir le radaíocht ianaithe, a ainmníodh as Wilhelm Röntgen is a ghiorraítear go dtí R. Bunaithe ar an oiread ianaithe a tharlaíonn i dtoirt chaighdeánach aeir de bharr X-ghathanna.
Roisín. Is é is roisín ann ná polaiméir nádúrtha nó shaorga a éiríonn bog nuair a théitear é. Úsáidtear an téarma go neamhchruinn chun cur síos ar aon pholaiméir, mar shampla, i roisín ianmhalartaithe.
Roisín eapocsach. Polaiméir trasnasctha a chruthaítear trí dhá chomhdhúil, nó níos mó, a shuimiú, ar eapocsaíd eipeaclóraihidrin ceann acu agus an ceann eile roghnaithe chun an téachtadh a rialú. Go minic bíonn an t-aga téachta chomh gairid le cúpla nóiméad. Bíonn meáchan móilíneach íseal ar na monaiméirí uile a úsáidtear, agus bíonn siad leachtach is éasca le meascadh, ach bíonn na roisíní téachta crua, ní bhíonn aon seachtháirgí, agus mar sin is maith iad mar ghreamacháin is ábhair tuímithe.
Charles Rolls. Aerloingseoir is gluaisteánaí a rugadh i Londain ab ea Charles Stewart Rolls (27 Lúnasa 1877 - 12 Iúil 1910). Ó 1895, ag tástáil gluaisteán luath. Le Frederick Henry Royce, bhunaigh sé comhlacht Rolls-Royce.
Rolls-Royce. Comhlacht suntasach Briotanach a bunaíodh i 1906 le hinnill gluaisteáin, gluaisteáin féin, agus innill eitleáin a dhéanamh. Cheangail sé le comhlacht gluaisteán Bentley i 1931, agus d'fhan neamhspleách go dtí na 1970idí nuair a scar roinn na ngluaisteán ón roinn aeraspáis in dhá chomhlacht. Náisiúnaíodh an comhlacht aeraspáis an t-am sin, ceanglaíodh le comhlacht aeraspáis eile, Vickers, i 1980 é, agus príobháidíodh arís é i 1987 leis an seanainm air fós. Díoladh na cearta san ainm leis an gcomhlacht Gearmánach gluaisteán BMW i 2003. I 1998 cheannaigh an comhlacht Gearmánach Volkswagen an comhlacht gluaisteán nach raibh ach cearta an ainm Bentley aige.
Ole Christensen Rømer. Réalteolaí a rugadh in Århus na Danmhairge ab ea Ole Christensen Rømer (25 Meán Fómhair 1644 - 19 Meán Fómhair 1710). Agus é ag obair sa réadlann ríoga i bPáras (1672-1681), bhain sé úsáid as uruithe ghealacha Iúpatair chun an chéad luach a fuarthas riamh ar luas an tsolais a shocrú, 225,000 km s (1675). Anois glactar le 299,792 km s mar an luach.
Rómhíostrú. Róshreabhadh fuil míostraithe de bharr míostraithe róthroim, rófhada nó rómhinic. Tarlaíonn sé de ghnáth de bharr mínormáltachta áitiúla sa bhroinn, ach is féidir go dtarlóidh de bharr neamhoird sna hormóin a rialaíonn an gnáthmhíostrú.
Rón. Mamach mara den chlann "phocidae" is ea an rón. Tugtar "an fíor-rón", "an rón gan chluasa", nó "an rón gruagach" air freisin. Bainirseach a thugtar ar an rón baineann.
Fionnadh air is ciseal tiubh blonaige. Gan cluasa seachtracha. Ní féidir leis a lapaí cúil a iompú chun tosaigh. Gluaiseann sé ar an talamh trína cholainn a scuabadh go cothrománach. San uisce, snámhann sé le buillí síos suas a lapaí cúil.
Wilhelm Röntgen. Fisicí a rugadh i Lennap na Gearmáine ab ea Wilhelm Conrad Röntgen (27 Feabhra 1843 – 10 Feabhra 1923). 
Ar 8 Samhain 1895, d'fhionn Röntgen X-ghathanna is é ag déanamh taighde ar fheadán ga-chatóideach. Fuarthas go raibh scannáin grianghrafadóireachta ar an mbinse taobh leis nochtaithe, bíodh is go raibh siad fillte i bpáipéar teimhneach. 
Gathanna éigin ón bhfeadán de chineál nach raibh ar eolas go dtí sin a bhí ag imoibriú leis an eibleacht. Thug Röntgen X-ghathanna orthu. Ach sa Ghearmáin tugtar "gathanna Röntgen" orthu fós.Ina dhiaidh sin, chruthaigh Röntgen íomhá cháiliúil de chnámha is fáinne a bhean chéile, agus thosaigh feidhmiú iontach X-ghathanna sa mhíochaine. "Tá mo bhás 
feicthe agam" a dúirt a bhean Anna nuair a rinneadh x-gha ar a lámh agus iontas an domhain uirthi.
Leis an mbeirt Curies, bhuaigh sé an chéad Duais Nobel na Fisice i 1901 as a fhionnachtain.
Rópa. Fad snáithíní tiubha a úsáidtear chun rudaí a cheangal go daingean le chéile. Bíonn na snáithíní casta nó fite chun a neart a mhéadú, agus is féidir snáithíní nádúrtha (snáithe cnáibe, siosal, líon, siúit, cadás nó eile) nó saorga (níolón, poileistear, cruach nó eile) a úsáid chuige. Bíonn rópaí saorga níos éadroime láidre ná rópaí nádúrtha, agus is féidir iad a shíneadh níos mó. Na rópaí troma, cosúil leo siúd a cheanglaíonn long don ché, bíonn trastomhas suas le 25 cm acu. Úsáidtear rópaí sreanga cruach, mar shampla, le droichid crochta a iompar.
Droimeiteach. Is míol mór míolchnámhach a fhaightear ar fud an Domhain é an droimeiteach (fine Balaenopteridae). Tugtar an rorcual air freisin. Criathraíonn an mhíolchnámh ina bhéal an planctón as an sáile, agus tá 10-100 clais ar feadh na scornaí ionas gur féidir an scornach a leathnú amach is toirt ollmhór sáile a phróiseáil is é ag ithe. An eite bheag droma gar don eireaball. An baineannach níos mó ná an fireannach.
Hermann Rorschach. Síciatraí is néareolaí a rugadh i Zürich ab ea Hermann Rorschach (8 Samhain 1884 - 2 Aibreán 1922). Cheap sé próiseas diagnóisithe i gcomhair mí-eagar meabhrach, bunaithe ar mhínithe a thugann an t-othar ar smáil chaighdeánacha dúigh. Tugtar "tástáil Rorschach" air seo.
Rós gréine. Tom síorghlas atá dúchasach do réigiún na Meánmhara. Na duilleoga urchomhaireach an-chaol, ubhchruthach nó dronuilleogach. Na bláthanna mór bán nó bándearg le 5 pheiteal oirirc roctha.
Ros lachan. Luibh bhídeach a fhaightear ar snámh i bhfionnuisce, nó faoina bhun, i ngach réigiún. Tallas glas leata nó dronnach, cúpla milliméadar ar leithead, le clais ar an imeall a cheileann na bláthanna. Fréamhacha ar an taobh íochtarach.
Rós talún. Tom nó crann beag, "Protea odorata", dúchasach don Afraic thrópaiceach is an Afraic Theas go háirithe, mar a bhfuil cuid mhaith cineálacha. Na duilleoga iomlán nó roinnte, leathrúil. Le fírinne, is bláthraí na bláthanna móra éagsúla, agus cuimsíonn siad an-chuid fíorbhláthanna beaga ina lár is brachtanna righne mórthimpeall orthu, go minic gealdaite, a bhíonn cosúil le peitil.
Rósadhmad. Adhmad ardchaighdeáin is ea an rósadhmad agus é cumhraithe mar a bheadh le róis de bharr guma cumhra a bheith ann. Faightear é ó chrainn éagsúla atá dúchasach do na trópaicí is na réigiúin fhothrópaiceacha, a bhfuil duilleoga cleiteacha is pisbhláthanna acu.
Irwin Rose. Bitheolaí a rugadh ar an 16 Iúil 1926 in Brooklyn, Nua-Eabhrac is ea Irwin A. Rose. Roinn sé Duais Nobel sa cheimic sa bhliain 2004 le Avram Hershko is Aaron Ciechanover as a bhfionnachtain go bhfuil meicníocht ann chun próitéiní a dhíghrádú trí mheán úibicitine.
Fuair sé bás ar an 2 Meitheamh 2015.
Leac Rosetta. Leac basailt dhuibh le hinscríbhinn as Gréigis, Éigiptis iairiglifeach (le siombailí pictiúrtha), agus Éigiptis choitianta na linne is ea an Leac Rosetta (Béarlaː Rosetta Stone). Tháinig saighdiúir Francach ar an gcloch mhór in aice leis an mbaile Rosetta san Éigipt sa bhliain 1799. Níor thuig éinne na hiairiglifí ag an am sin, ach leis na haistriúcháin ar an leac, léadh na hiairiglifí den chéad uair, agus uaidh sin na hinscríbhinní ar shéadchomharthaí ársa na sean-Éigipte.
Stair.
Tá an dáta 27 Márta 196 RC luaite ar an leac. Foraithne atá ann"," a dhearbhaíonn go bhfuair Tolamaes V a chuid údaráis ó Dhia.
Fuarthas sa bhliain 1799 í gar do Chathair Alastair. I rith feachtas míleata na hÉigipte, ar 15 Iúil 1799, tháinig arm Napoléon Bonaparte ar an chloch ghreanta, cúpla míle ó chathair Rosetta (Rashid sa lá atá inniu ann).
Agus bua na dteangacha aige, chaith J.J. Marcel  dreas ag obair ar an ‘Leac Rosetta’ i gCaireo agus trí script uirthi – iairiglifí;  script choitinn (Demotic)  agus an tSean-Ghréigis. Rinne fear eile, Nicolas-Jacques Conté, cóip don leac agus chur sé na hinscríbhinní a bhí le feiceáil uirthi i gcló. Mar sin, bhí sé in inmhe iad a scaipeadh i measc na scoláirí.
Trí thraschomhghaolú idir na focail Gréigise is na hiairiglifí, a rinne an fisicí Thomas Young sa Bhreatain agus go príomha Jean François Champollion sa bhFrainc, léadh na hiairiglifí den chéad uair, agus uaidh sin an tsean-Éigiptis choitianta is na hinscríbhinní iomadúla iairiglifeacha ar shéadchomharthaí ársa na sean-Éigipte sna teampaill is tuamaí.
Inniu.
Tá an leac le fáil I Músaem na Breataine anois.
Roghnaíodh an 27 Márta mar Lá an Ilteangachais.
Is ón gcloch seo a fuair an spásárthach Rosetta a ainm.
Rósfhuinneog. Fuinneog chiorclach le muillin nó fíocháin ag spré go gathach amach ón lár. Sainiúil san ailtireacht Ghotach. Tugtar "rothfhuinneog" uirthi freisin.
James Clark Ross. Taiscéalaí Molach a saolaíodh i Londain ab ea James Clark Ross (15 Aibreán 1800 - 3 Aibreán 1862). D'fhionn sé an Mol maighnéadach Thuaidh i 1831. I gceannas ar aistear go dtí na farraigí Antartacha (1839-1843). Ainmníodh Bac Ross, Muir Ross is Oileán Ross as.
Ronald Ross. Lia Sasanach a rugadh in Almora na hIndia ab ea Ronald Ross (13 Bealtaine 1857 – 16 Meán Fómhair 1932). 
Rinne sé taighde ar thimthriall beatha an tseadáin is bun le maláire, agus leag an bhunsraith don taighde a rinne amach conas an galar a chloí. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1902 as seo.
Tonnta Rossby. Tonnta ar scála domhanda a bhaineann leis an scairdsruth sa dá leathsféar, ainmnithe as an meitéareolaí Sualannach-Mheiriceánach C. G. Rossby (1898-1957). De thoradh rothlú an Domhain féin (a chuilitheacht), athrú fhórsa Coriolis le domhanleithead, sraontar na scairdsruthanna, a bhíonn aniar sa dá leathsféar, ó thuaidh i dtreo an Mhoil oiread ar leith, agus ansin ó dheas i dtreo an mheánchiorcail. Tarlaíonn an t-athrú treo seo sa sraonadh 3-5 bhabhta is an scairdsruth ag timpeallú an Domhain.
Rosta. Caol na láimhe idir an rí is an lámh. Ar thaobh na rí de tá cinn íochtaracha an ulna is an gha a altann lena chéile agus, ar an taobh eile den rosta, le 4 chnámh charpach na láimhe. Déanann dhá líne cnámh carpach áirse a chumann cuid den tollán carpach a iompraíonn beagnach gach struchtúr a théann isteach sa lámh (na teannáin fhleisceacha fhada do na méara is an néaróg mheánach). Má tharlaíonn athlasadh taobh istigh den tollán, is féidir go gcuirfidh sé sin brú ar an néaróg mheánach, rud a lagóidh cuid de na matáin san ordóg is cuid de mhothú na méar (siondróm an tolláin charpaigh). Is féidir go dtarlóidh siomptóim chosúla do bhean go déanach le linn toirchis de bharr coinneáil uisce, rud a atann na truaillí gar do na teannáin is a chuireann brú ar an néaróg mheánach. Nuair a imíonn an t-athlasadh nó an t-at, tránn na siomptóim freisin.
Joseph Rotblat. Fisicí is gníomhaí Polannach-Bhriotanach i gcoinne arm núicléach, a rugadh i Vársá na Polainne ab ea Joseph Rotblat (4 Samhain 1908 – 31 Lúnasa 2005). Rugadh é mar Jósef Rotblat. Cónaí air sa Bhreatain ó 1939. D'oibrigh sé ar an Tionscadal Manhattan i Saotharlann Los Alamos, i Nua-Mheicsiceo, sa bhliain 1944. Dhírigh sé ar fheidhmeanna síochánta na fisice núicléiche. Chabhraigh sé leis na comhdhálacha bliantúla i bPugwash faoi theorannú arm núicléach. Roinn sé Duais Nobel na Síochána leis na comhdhálacha seo i 1995.
Giúdach a bhí ann agus chaill sé a bhean chéile, Tola, san Uileloscadh, cé gur éirigh le deirfiúr agus gaolta eile teacht slán as.
Rothánach. Ainmhí micreascópach uisciúil le colainn nach bhfuil roinnte i dteascáin, clúdaithe de ghnáth le ciseal ceiritineach a fhéadfaidh a bheith ramhraithe i bplátaí. Tá balla matánach in easnamh ar an gcolainn. Snámhann sé le fáinne struchtúr cosúil le ribí gruaige a bhuaileann mar a bheadh roth ag casadh iontu. Ar a laghad 1,800 speiceas ann.
Francis Peyton Rous. Paiteolaí a rugadh i mBaltimore, Maryland ab ea Francis Peyton Rous (5 Deireadh Fómhair 1879 - 26 Feabhra 1970). 
Sa bhliain 1911 d'fhionn sé sarcóma sicín Rous, an sampla is fearr fós d'ailse a táirgeadh ag víreas. 
Le Charles Brenton Huggins, roinn sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1966 as an saothar bunúsach seo.
Pierre Paul Émile Roux. Baictéareolaí a saolaíodh i gConfolens na Fraince ab ea Pierre Paul Émile Roux (17 Nollaig 1853 – 3 Samhain 1933). I 1894 chabhraigh sé le fionnadh antatocsain diftéire. Rinne sé taighde bunúsach ar chonfadh is antrasc.
Frank Sherwood Rowland. Ceimicí a rugadh i nDelaware, Ohio ab ea Frank Sherwood Rowland (28 Meitheamh 1927 - 10 Márta 2012). Lena chomhghleacaí Mario Molina chruthaigh sé i 1974 go n-imoibreodh solas ultraivialait san atmaisféar le clórafluaracharbóin chun adaimh clóirín a tháirgeadh. Feidhmíonn na hadaimh clóirín sa tslí chéanna leis na hocsaídí nítrigine chun an ciseal ózóin a mhilleadh. Roinn an bheirt Duais Nobel na Ceimice i 1995 le Paul Crutzen as an saothar seo.
Frederick Henry Royce. Innealtóir a rugadh in Alwalton Shasana ab ea Frederick Henry Royce (27 Márta 1863 - 22 Aibreán 1933). Rinne sé a chéad ghluaisteán i 1904, agus bhuail le Charles Rolls an bhliain chéanna. Bhunaigh siad comhlacht Rolls-Royce i 1906.
Rú. Tom beag cumhra síorghlas le boladh is blas searbh, dúchasach do na Balcáin ach a fhaightear beagnach gach áit. An gas ceathairuillinneach, go minic le crúcaí bídeacha. Na duilleoga caol i bhfáinní scothghorma/glasa is iad roinnte i dteascáin dhingeacha chruinne. Na bláthanna bídeach, le 4-5 pheiteal salach buí (uaireanta bán nó scothghlas), a mbarra cuartha suas. Saothraítear é mar luibh cócaireachta is leighis. Suas le 400 speiceas ar eolas.
Ruaim. Ábhair le dathanna láidre, de ghnáth móilíní orgánacha coimpléascacha a n-ionsúnn teicstílí iad. Ruamanna nádúrtha ó phlandaí nó ainmhithe a bhíodh is úsáid thar na cianta, ach tá ruamanna saorga ina n-ionad beagnach go hiomlán faoi seo. Úsáidtear iad i réimsí i bhfad ó theicstílí amháin anois: cosmaidí, bianna, páipéar, adhmad is bitheolaíocht. Is iad plúirín is carnaid an dá ruaim nádúrtha atá in úsáid go forleathan fós. Tugann na dabhach-ruamanna sintéiseacha dathanna geala láidre atá an-bhuan, agus úsáidtear iad ar fhabraicí cadáis le haghaidh feistis tí.
Ruaimléasar. Léasar a mbíonn ruaim orgánach leachtach mar ábhar gníomhach sa chuas. Is féidir léasarsholas d'aon mhinicíocht nó tonnfhad is mian a fháil, beagnach, trí thiúchan nó comhdhéanamh na ruaime a athrú, nó feiste tiúnta a úsáid taobh istigh den chuas a bhaineann sochar as an speictream leathan astaithe is ionsúite a bhíonn ag ruamanna.
Ruaimneoireacht. Próiseas chun dath éadaigh nó ábhair eile a athrú go buan. Ceird ársa í seo a saothraíodh ina tionscal ardteicníochta chun teicstílí, leathar is earraí eile a dhathú. Feidhmítear ruamanna de ghnáth tríd an ábhar a bhá i dtuaslagán na ruaime is an ruaim a bhuanú air trí théamh.
Rubaidiam. Is é an rubaidiam dúil uimhir a 37, agus é ar ceann de na miotail alcaileacha. Is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Rb. Is í an chumraíocht leictreonach atá aige ná 1s22s22p63s23p63p104s24p65s1, agus mar sin, tá s-leictreon aonair ar an sceall is faide amuigh aige, mar is dual do na miotail alcaileacha. Cosúil leis an sóidiam agus leis an bpotaisiam, imoibríonn an rubaidiam go millteanach leis an uisce le hiodrocsaíd a dhéanamh:
Imoibríonn an rubaidiam le hocsaigin an aeir chomh maith, agus uaireanta, loisceann sé as a stuaim féin. Mar sin, is gá gach smután rubaidiam a chosaint go dian ar an aer agus ar an uisce. 
Tá dhá iseatóp ag an rubaidiam nádúrtha, is é sin, 85Rb (72.2 % den rubaidiam nádúrtha) agus 87Rb. Tá an dara ceann acu radaighníomhach, ach tá leathré an-fhada aige (48.8 x 1010 bliain, is é sin, 48.8 billiún bliain). Mar sin féin, fágfaidh an rubaidiam nádúrtha lorg an nochta ar ghnáthscannán grianghrafadóireachta má choinnítear an dá chuid i gcóngar dá chéile ar feadh míosa nó cúpla mí.
Úsáidtear rubaidiam sna fótaichealla, sna cloig adamhacha, i gcineálacha speisialta gloine agus sna maighnéadaiméadair. Rud soiléir is ea é go bhfuil an rubaidiam an-dainséarach do dhuine i bhfoirm an mhiotail, nó imoibríonn sé leis an uisce i sreabha na colainne. Ní bhíonn na hiain Rb+ ródhíobhálach, áfach. Go bunúsach, caitheann orgánach an duine leo mar a bheadh iain photaisiam iontu, ionas go mbailítear i sreabh leictrilíteach na colainne iad. De réir a chéile, fágann siad an cholainn, agus iad ag imeacht leis an bhfual agus leis an allas. Le nimhiú rubaidiam a tholgadh, caithfidh an duine farasbarr réasúnta mór d'iain rubaidiam a shlogadh síos.
B'iad Robert Bunsen - an fear céanna a bhfuil dóire Bunsen ainmnithe as - agus Gustav Kirchhoff a chuir an chéad sonrú sa rubaidiam, mar dhúil ar leith, thiar sa bhliain 1861. Chuir siad sampla leipidilíte (míoca litia) trí thine, agus d'aithin siad líne dhearg ar an speictream a sheas don rubaidiam. As an dath sin a d'ainmnigh siad an dúil, nó is é is brí le "rubidus" sa Laidin ná dúdhearg.
Cé nach mbíonn ainm an rubaidiam i mbéal an tsaoil mhóir, tá sé le fáil réasúnta flúirseach sa dúlra - níos flúirsí ná copar, agus chomh flúirseach céanna leis an tsinc. Is í an leipidilít an mianra is mó a úsáidtear mar fhoinse rubaidiam, ach bíonn cuid mhaith rubaidiam measctha tríd an bpotaisiam ina lán mianraí eile.
Rubar. Ábhar leaisteach a fhaightear ó chrainn thrópaiceacha éagsúla gan gaol le chéile, agus a thálann laitéis. An crann rubair is tábhachtaí is ea crann Pará, dúchasach don Bhrasaíl. Faightear an rubar amh, an cúitiúc, ón laitéis lachtach a úscann an crann mar thoradh ar ghortú. Ní thuigtear fós cén fáth go dtáirgeann na crainn an laitéis. Bailítear an laitéis trí shraith gearrthaí bíseacha a dhéanamh leathshlí timpeall na himlíne, rud a scarann ó chéile na féitheacha lachtacha faoin gcoirt is a ligeann don sreabhán rith síos na gearrthaí, le bailiú i gcupáin. Cneasaíonn na gearrthaí go tapa agus is gá iad a athoscailt gach lá nó mar sin, agus tálann na gearrthaí déanacha seo níos mó laitéise ná na bunghearrthaí. Mar mhalairt air sin, is féidir ceimiceáin a úsáid chun bac a chur leis an téachtadh is an rith a fhadú. Tálann crann amháin suas le 280 g laitéise, agus ansin stopann an tál ar fad. Tosaítear an próiseas seo nuair a bhíonn an crann 5-7 bliain d'aois, agus is féidir leis leanúint i rith saol an chrainn, 30 bliain nó mar sin. Téachtar an laitéis bhunata le haigéad, brúitear í, agus uaireanta deataítear í roimh na próisis déantúsaíochta chun earraí a tháirgeadh. Ar dtús bhailítí an laitéis ó chrainn fhiáine Pará sa Bhrasaíl, ach ó timpeall 1900 tugadh isteach iad mar fháschoillte i dtíortha trópaiceacha eile, an Mhalaeisia go príomha, a tháirgeann an chuid is mó den rubar ar Domhan anois. Tá rubair shintéisithe ann, a dhéantar trí pholaiméiriúchán isipréine is bútaidhé-éiní malartaithe, agus úsáidtear níos mó rubair shaorga ná rubar nádúrtha anois. Ceann de na rubair is tábhachtaí in úsáid anois is ea rubar stiréine-bútaidé-éine (SBR), ina bhfuil 75% bútaidé-éine is 25% stiréine.
Carlo Rubbia. Fisicí a rugadh ar 31 Márta 1934 i nGorizia na hIodáile is ea Carlo Rubbia. Ó 1960, ina cheannaire ar an bhfoireann i mbun an imbhuailteoir phroton/frithphrótón i CERN sa Ghinéiv. Le Simon van der Meer, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1984 as a saothar ar an bhfoireann sin chun na cáithníní W is Z0, iompróirí an fhórsa núicléach laig, a fhionnadh.
Ciúb Rubik. Fadhb mhatamaiticiúil nó tomhas, is é an Ciúb Rubik no Rubik's Cube. 
Stair.
Ailtire Ungárach darbh ainm Ernő Rubik a cheap an chéad cheann acu sa mbliain 1974. Tá an ciúb ainmnithe as a ceapadóir. Fuair Rubik an phaitinn air sa bhliain 1975 agus tosaíodh á tháirgeadh mar bhréagán sa bhliain chéanna. In imeacht bliana, bhí 200 milliún Rubik Cube ceannaithe ar fud an domhain. 
Bhí nuachtáin, irisí eolaíochta, leighis agus oideachais á mholadh go hard na spéire. Bhí ceann acu ar sheastán sa Museum of Modern Art i Nua-Eabhrac. Bhí cláracha teilifíse bunaithe air. 
I samhradh na bliana 1982, tionóladh an chéad Chraobh an Domhain i mBúdaipeist. Ba chomhartha go raibh sé ag dul i léig nár eagraíodh aon Chraobh an Domhain ón gcéad cheann go dtáinig 2003. 
Cur síos.
Ciúb daite atá ann is é roinnte i 26 ciúb neamhiomlán (ciúbáin). 6 cinn díobh seo, is láir iad is ní féidir leo ach rothlú san ionad céanna; 8 gceann díobh, is cúinní iad; an 12 ceann eile, is imill iad. Is féidir an 20 ciúbán deireanach seo a aistriú. déanta ar chaoi a cheadaíonn don té a bhfuil sé ina lámh na taobhanna a chasadh pé bealach is mian leis. Ceathair nó cúig de chastaí agus tá brachán déanta d’ord agus d’eagar na ndathanna agus an dúshlán anois iad a chur ar ais mar a bhí – a thaobh beag deas néata arís ag an mbán, dearg, gorm, oráiste, uaine agus buí. 
Is féidir timpeall 4.3 × 10 comhcheangal a bhaint amach, ach níl ach slí amháin chun dath amháin a chur ar gach taobh. 
Bhí an-tóir ar an Ciúb i ndeireadh na 1970idí, agus tá an tomhas an-choitianta fós. 
Curiarrachtaí.
Is é Max Park, Meiriceánach. 'Usain Bolt' an Rubik Cube. Is ina sheilbh atá chuile churiarracht dhomhanda i gcúig cinn de na sé roinn atá sa gcomórtas. Lena leathlámh tá sé in ann an ciúb 3x3x3 a chur ar ais sa riocht ina raibh sé in imeacht 9.42 soicind.
Ag Astrálach darb ainm Feliks Zemdegs atá an t-aon churiarracht nach bhfuil ag Parks (3x3x3 leis an dá lámh). Beagán le ceithre shoicind a thóg sé air,
An ciúb inniu.
Ó 2019 ar aghaidh, bhí cead ag comhlachtaí leaganacha nua den chiúb Rubix a cheapadh agus iad ar fad ag baint barr dá chéile ag iarraidh an ceann is mó a mbeadh tóir air a chur ar an margadh. 
inniu tá cinn phóca ar fáil, cinn atá níos mó, cinn a bhíonn níos téagartha ina lár ná a bhíonn ina mbun agus ina mbarr, cinn a mbíonn múnla dá chuid féin ar an bpíosa corr agus mar sin de.
Andrey Rublyev. Péintéir Rúiseach, an péintéir Rúiseach dealbh ab fhearr riamh, meastar ab ea Andrey Rublyev (c 1360-c 1430). Phéinteáil sé dealbha in ardeaglaisí na Creimile, Vladimir is Mhoscó. Timpeall 1422 rinne sé a shaothar is cáiliúla, dealbh na Tríonóide, léirithe le 3 aingeal grástúil.
Rúcach. Préachán dubh mór trom, le paistí nochta bán ar an aghaidh, dúchasach don Eoraip, an Áise is an Afraic is ea an rúcach. Dubh le paiste lom éadrom ar a aghaidh. Áitríonn sé áiteanna oscailte. Uiliteach. Déanann coilíneachtaí móra dlútha neadacha i gcrainn arda, a dtugtar "fáireacha préachán" orthu, as slaitíní a úsáidtear ó bhliain go bliain. Tógann sé ál amháin in aghaidh na bliana.
Rúibín. Corandam ar chaighdeán cloch lómhar, idir dearg dorcha is dearg éadrom de bharr eisíontas mionlaigh cróimiam. Tagann na samplaí is fearr ó Bhurma (Maenmar), an Téalainn is Srí Lanca.
Ruithéal rí. Saghas croibh dheirg atá bliantúil nó ilbhliantúil, agus a fhásann suas le 50 cm ar airde, is ea an ruithéal rí. Gais dhearga ar na duilleoga, roinnte go bosach i maotháin dhomhanfhiaclacha. Na bláthanna timpeall 1 cm ar leithead, bándearg. An toradh gobach. Dúchasach do na réigiúin mheasartha san Eoraip, an Áise is tuaisceart na hAfraice, agus tugadh isteach i réigiúin eile é.
Rúitíl. Is éard is rúitíl ann ná mianra dé-ocsaíd tíotáiniam, TiO2, dearg/donn de ghnáth de bharr eisíontais ocsaíd iarainn ann. Forleathan i gcarraigeacha doigheartha is meiteamorfacha agus féitheacha le grianchloch. Foinse tíotáiniam, agus úsáidtear freisin mar chloch lómhar í. Is í an Astráil an tír is mó a tháirgeann rúitíl, ach thairis sin tá mianaigh i Siarra Leon, san Afraic Theas, san India, san Úcráin, i Srí Lanca agus sa Mhalaeisia.
Rum. Biotáille a dhriogtar ó chána siúcra, brúite go húr, nó trí choipeadh moláis, fotháirge de thionscal an chána siúcra sna hIndiacha Thiar. Déantar sna hIndiacha Thiar é den chuid is mó.
Peannaire (éan). Éan mór creiche a chónaíonn ar an talamh, dúchasach don Afraic Theas, is ea an peannaire ("Sagittarius serpentarius"). Tugtar rúnaí air freisin. Na cosa fada, cosúil le cosa croise. Cíor mhíshlachtmhar cleití fada ar an gceann, cosúil le pinn taobh thiar de chluas rúnaí. Áitríonn sé talamh féaraigh, agus itheann ainmhithe beaga a chónaíonn ar talamh. Siúlann sé suas le 30 km sa lá. Eitlíonn sé go hard san aer, agus neadaíonn i gcrainn.
Rúnscríobh. Bealach chun teachtaireacht a scríobh go rúnda, nó teachtaireacht a scríobhtar mar sin, chun nach féidir le daoine nach bhfuil an eochair acu í a dhéanamh amach. De ghnáth cuirtear litreacha eile in ionad na litreacha sa teachtaireacht (ionadú), nó déantar atheagrú orthu (malartú) de réir scéime athraithí. Is gá an eochair chun an teachtaireacht a léamh is a thuiscint.