Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ailtireacht Rómhánúil. Foirm ailtireachta a bhí leitheadúil in iarthar na hEorpa ón 10ú-12ú céad, a fuair an t-ainm de bhrí gur úsáideadh gnéithe Rómhánacha cosúil le colúin is áirsí cruinne, bíodh is gur úsáideadh iad ar bhealaí neamh-Rómhánacha chun cúlbhánna, aghaidheanna, túir is coirp le han-chuid sraitheanna stuabhealaí a mhaisiú. Ag druidim chun deireadh na ré sin, ba chomhartha é úsáid na mboghtaí iomaireacha go raibh tús le foirmeacha Gotacha ailtireachta. Is iad na heaglaisí ollmhóra boghtacha atá maisithe go hiontach le dealbhóireacht, cosúil leis na hardeaglaisí i nDurham Shasana is i Santiago de Compostela na Spáinne, na séadchomharthaí is fearr ollásaí san ailtireacht seo.
Ailtireacht Rómhánúil in Éirinn.
Is é Séipéal Chormaic, ar Charraig Phádraig, Co. Thiobraid Árann, a coisriceadh sa bhliain 1134, an ceann is luaithe agus is fearr díobh seo in Éirinn. I measc na nuálaíochtaí ag Séipéal Chormaic, tá: ballaí d’eisléir (clocha cóirithe) gaineamhchloiche; áirsí leathchiorclacha ar fhuinneoga agus ar dhoirse; sraith ord-áirsí mar mhaisiúchán ar na doirse seo; corp agus saingeal sa leagan amach (féach thíos); réimse móitífeanna tipiciúla - fiarláin, rachtáin agus scrollaí ar mhullach colún. Ní raibh roinnt mhaith de na gnéithe atá le feiceáil i Séipéal Chormaic le feiceáil sna séipéil a tógadh ina dhiaidh sin. Roghnaigh na saoir chloiche líon teoranta de na gnéithe agus d’úsáid siad iad i stíl nua Rómhánúil-Ibeirneach. Leagadh amach corp agus saingeal eaglaise; snoíodh réimse leathan de mhóitífí Rómhánúla i ngaineamhchloch; ba mhinic a rinneadh sraith de shnoíodóireacht fhíorchasta ar an doras isteach, a bhíodh i lár na binne thiar. Is é an doras isteach ar Ardeaglais Chluain Fearta in oirthear Cho. na Gaillimhe an sampla is fearr de seo.
Aiméibe. Orgánaigh
aoncheallacha ina
dtarlaíonn próisis
iomlána na beatha
laistigh de chill
amháin. Tá 6,000 speiceas ar
domhan ó 2000 milliún
bl. ó shin.
Cónaíonn siad san ithir, i
locháin, san fharraige. 
Is cineál cille nó orgánach í ina bhfuil an cumas aici a cruth a athrú, go príomha trí shíneadh agus tharraing a bréagphóidiamaí/bréagchosa. Ní" "chruthaíonn aiméibí grúpa tacsanomaíoch amháin; ina ionad sin, tá siad ar fáil i ngach mórghinealach d'orgánaigh eocarótacha. Tarlaíonn cealla aiméabóideacha, ní hamháin i measc na protozoa, ach freisin i bhfungais, in algaí, agus in ainmhithe.
Cruth, gluaiseacht agus cothú.
Úsáideann siad bréagphóidiamaí/bréagchosa
don ghluaiseacht agus don
chothú, a bhfuil ina  boilg de cíteaplasma déanta trí ghníomh comhordaithe de mhicreasnáithíní aictine ag brú amach an scannánphlasmach a 
timpeallaíonn na cille. De ghnáth, bogann an aiméibe trí  bhréagphóidiam a leathnú amach, agus é a cheangal leis an tsubstráit agus é a líonadh le cíteasol, ansin ag scaoileadh a sciar chúil ón tsubstráit, arb é an toradh go ghluaiseann an t-orgánach ar aghaidh.
Aicmiú.
Cuireann an t-aicmiú is déanaí géinis na na n-aiméibí éagsúla ins na grúpaí seo a leanas:
Aiméibiáis. Galar de bharr ionfhabhtú le prótasón seadánach ar leith, a fhaightear trí uisce nó bia atá truaillithe le faecas le cisteanna ionfhabhtaithe ann a ionghabháil. Nuair a shroicheann na cisteanna an phutóg, gorann siad chun orgánaigh fhásta a fhuascailt. Greannaíonn siad seo an líneáil ar bhalla na putóige, agus bíonn buinneach dhian fhuilteach ag duine. Ionsaíonn siad an líneáil agus treánn isteach in imshruthú na fola chun taisteal ar fud na colainne le cisteanna a dhéanamh san ae, na scamhóga is an inchinn.
Aimhíostrú. Easpa míostraithe a fhéadfaidh tarlú ar chúiseanna fiseolaíocha roimh nó i ndiaidh an tsos míostraithe (mar shampla, i dtoircheas) nó tar éis cailliúint shuntasach meáchain. Is féidir go dtarlóidh sé mar thoradh ar neamhoird, cosúil le bac fisiciúil ar rith na fola míosta nó suaitheadh i rialú hormónach na broinne, na n-ubhagán nó na faireoige piotútaí.
Fostú candamach. Airí bunúsach córais chandamaigh, ar chuir Erwin Schrödinger síos air den chéad uair, inar féidir le dhá chóras chandamacha idirghníomhú ar bhealach nach féidir sa bhfisic chlasaiceach. Coinníonn an dá chóras an comhghaol seo, faoi chúinsí áirithe, ionas gur féidir go mbeidh impleachtaí ag gníomhú ina dhiaidh sin ar chóras amháin díobh ar thoradh tomhais sa chóras eile. Léirfhíoraíodh é seo i dturgnaimh, agus cuimsíonn a fheidhmeanna ríomhaireacht chandamach is teileachumarsáid trí chripteagrafaíocht chandamach. Tugann an aimhréidh míniú ar mhilleadh an phatrún trasnaíochta i dturgnamh na scoiltíní dúbailte nuair a dhéantar monatóireacht ar cheann den dá rian, iarmhairt a mheastaí go hearráideach a bheith mínithe le prionsabal éiginnteachta Heisenberg. Deirtear go bhfuil dhá chóras scoite in aimhréidh nuair nach féidir an tonnfheidhm a chuireann síos ar chuingriú an dá chóras a fhachtóiriú in dhá thonnfheidhm scoite, ceann le haghaidh gach ceann den dá chóras scoite.
Aimíd. Tugtar an t-ainm seo ar shalainn neamhorgánacha amóinia (mar shampla, aimíd sóidiam, NaNH2, atá láidir bunata is a hidrealaíonn uisce go dtí NH3 is OH. Úsáidtear an téarma céanna i gcomhair comhdhúl orgánach ina bhfuil an fheidhm -CO.NR2, a dtugtar "alcánaimídí" orthu freisin. Díorthaítear iad seo ó aigéid charbocsaileacha trí NR2 a mhalartú le OH (is é atá in R ná H nó aon ghrúpa ailcile). Cuimsíonn na polaimídí próitéiní agus cuid de na polaiméirí saorga cosúil le níolón.
Aimil. CH3CH2CH2CH2CH2-, peintil i scéim IUPAC. Grúpa a dhíorthaítear ó pheantán trí adamh amháin hidrigine a bhaint. Is codán stáirse le meáchan íseal adamhach í amalós. Is codán ola fiúsail é alcól aimile, meascán de chuid mhaith isiméirí de C5H11OH le boladh bréan is fiuchphointe timpeall 130 °C. Is amalóideach é an meascán próitéiní is polaisiúicrídí a fhosaítear mar ábhar snáithíneach in orgáin ainmhithe nuair a bhíonn galair áirithe acu.
Áimín. Is é atá i igceist le áimín ná amóinia chomhordaithe nó comhdhúile di. Aithníodh na háimíní go luath mar chomhdhúile comhordaithe nó iain choimpléascacha (mar shampla, heicsáimíncóbalt, [Co(NH3)6]).
Aimíní. Is comhdhúile iad aimíní bunaithe ar amóinia, mar a malartaíodh adaimh hidrigine le grúpaí (C6H5-) ailcile nó airile. Tá an grúpa feidhmeach —NH2 in aimíní, a dtugtar an t-aimíon-ghrúpa air. Tá boladh iasc orthu.
Is comhdhúile bunata iad seo, agus nuair a pháirtneoidrítear a dtuaslagáin le haigéid láidre bíonn luach pH timpeall 9 acu.
Aimiréal dearg. Féileacán mór is ea an aimiréal dearg ("Vanessa atalanta") a fhaightear go forleathan sa leathsféar thuaidh. An taobh uachtarach de na sciatháin dubh le bandaí scarlóideacha agus paistí bána is gorma. Faightear na cruimheanna go minic ar neantóga. Fanann sé san áit chéanna i rith an gheimhridh.
Aimnéise. Míchumas cuimhne, go minic mar thoradh ar dhamáiste don inchinn nó eachtra thrámach. Tugtar aimnéise aisiompaithe uirthi nuair nach féidir le duine cuimhneamh ar eachtraí a tharla roimh an eachtra. Tugtar aimnéise iariompaithe uirthi nuair nach féidir leis rudaí nua a fhoghlaim. Is í an fhoirm aimnéise is coitianta, foirm ina mbíonn an chuimhne ghearrthéarmach maith go leor, an chuimhne fhadtéarmach eachtrúil (an cumas cuimhneamh ar eachtraí ar leith) lag, ach an chuimhne fhadtéarmach shéimeantach (cumas cuimhneamh ar fhíorais is bríonna focal) réasúnta maith.
Aimniceintéis. Próiseas diagnóisithe a dhéantar ag seachtainí 14-18 den tréimhse iompair is ea aimniceintéis.
Tarraingítear sampla beag den sreabhán aimníneach amach as an mbroinn le snáthaid a chuirtear isteach trí bhalla an bhoilg, de ghnáth faoi stiúir íomháú ultrafhuaime. 
Bíonn an sreabhán aimníneach timpeall ar an bhféatas, agus cuimsíonn cealla ar féidir a anailísiú chun mínormáltachtaí comhbheirthe sa bhféatas, cosúil le siondróm Down is spina bifida, a bhrath. 
Léiríonn an anailís gnéas an fhéatais agus gnéithe normálta an fháis freisin.
Aimplitheoir. Rud a mhéadaíonn nó a ardaíonn fuaim is ea aimplitheoir, nó gléas a chuireann breis nirt le sruth leictreachais agus a ardaíonn an fhuaim ó ghléas raidió, nó Gléas nó ciorcad leictreonach a mhéadaíonn aimplitiúid comhartha leictrigh. Le trasraitheoirí is feistí eile leathsheoltóra ar chiorcaid iomlánaithe a thógtar na ciorcaid seo an lá atá inniu ann. I ngléas raidió, teilifíse nó eile bíonn na comharthaí a ghlactar leis an aeróg nó ó bhraiteoir nó trasduchtóir an-lag ar fad, agus ní mór na comharthaí seo a aimpliú le haimplitheoir atá fuinnmhithe ag batairí nó ó mhogalra Bhord Soláthair an Leictreachais. De ghnáth is gá aimplitheoir ar leith a úsáid, ar a dtugtar aimplitheoir cumhachta, chun comharthaí closmhinicíochta a aimpliú is a sholáthar, mar shampla, do challaire le fuaim a ghiniúint.
Aimplitiúid. I dtonn nó in ascalú, an t-uasdhíláithriú ó chothromaíocht nó ón bpointe fosaithe. Úsáidtear an tsiombail A di, agus is uimhir dhearfach í i gcónaí.
Aimridiú. Sa mháinliacht, obráid chun cumas coimpeartha duine a bhaint uaidh nó uaithi. Sa bhfireannach, is é an modh oibre is éasca chuige seo an dá vas deferens (an feadán a iompraíonn an speirm ó na magairlí go dtí an péineas) a scaradh ó chéile sa bhléin, agus tugtar vaiseachtóime ar an obráid seo. Sa bhaineannach, is é an modh oibre a úsáidtear na féadáin útaracha a scaradh ó chéile nó a chur as feidhm. Sa dá chás, cuirtear bac ar chumas na speirme teacht ar na hubháin.
Aimsiú ó mhacalla. Brath réada trí bhíthin fuaimthonnta ardmhinicíochta, frithchaite ag an réad. Úsáideann ainmhithe áirithe an tsondáil seo — an ialtóg, an míol mór is an deilf — i gcomhair treoshuímh is seilge. Tá an próiseas seo bunúsach in úsáidí ultrafhuaime sa mhíochaine.
Aindéisít. Carraig bholcánach mhínghráinneach ar chomhdhéanamh idirmheánach, ag cuimsiú iathchloch plagacláis, bitíte, cornbhleinde nó pirixéine. Is í dióirít a coibhéis, ó thaobh ceimice de. Cruthaítear an charraig seo ag imill ilchríochacha criosanna fo-dhuchtaithe, mar atá sna hAindéis i Meiriceá Theas.
Muilte Farannáin. Is baile suite i gContae na hIarmhí é Muilte Farannáin.
Maigh Bhachla. Is baile suite i gContae na hIarmhí í Maigh Bhachla.
Ráistín. Is baile suite i gContae na hIarmhí é Ráistín.
Ráth Eoghain. Is baile suite i gContae na hIarmhí é Ráth Eoghain.
An tSráid, Contae na hIarmhí. Is sráidbhaile suite i gContae na hIarmhí í an tSráid.
Tigh Munna. Is baile suite i gContae na hIarmhí é Tigh Munna.
An Teanga, Contae na hIarmhí. Is baile suite i gContae na hIarmhí é an Teanga.
Tobar Chláir. Is baile suite i gContae na hIarmhí é Tobar Chláir.
Fódhla Ní Chuileagáin. Gaeilgeoir agus gníomhaí polaitiúil ba ea Fódhla Ní Chuileagáin (Elizabeth Mary Quilligan) (1888 – 1985) agus í dlúthpháirteach i saol na nGael in Melbourne in Victoria na hAstráile. 
Rugadh í ar 28 Márta 1888 do Catherine Mary McLaughlin agus do Thomas Quilligan, oibrí cairéil. Tháinig a hathair ó Chontae Luimnigh in aois a cheithre bliana déag agus tháinig a máthair ó Chontae na Mí lena muintir nuair a bhí sí dhá bhliain d’aois. 
Bhí Gaeilge ar a toil ag Fódhla agus bhí baint aici leis an William Rooney Gaelic Society in Melbourne. 
Phós sí Proinsias Mac Eoghain sa bhliain 1916 agus bhí siad dlúthpháirteach i gcúrsaí cultúir agus polaitíochta in Melbourne le fada an lá. Rugadh ceathrar clainne dóibh ach cailleadh an chéad duine acu ina leanbh. Ba haitéir í Fódhla agus is minic a chaitheadh sí toradh a ceirde. 
Sa bhliain 1915 chuaigh sí chun argóinte san "Advocate" (nuachtán Caitliceach) ar cheist neamhspleáchas na hÉireann le Morgan Jageurs, tacadóir mór "Home Rule". Thaobhaigh Fódhla le Sinn Féin agus d’fhan ar an aigne sin ar feadh a saoil. Gabhadh í Lá Fhéile Pádraig 1961 le scata eile as ábhar de chuid Óglaigh na hÉireann a scaipeadh i lár chathair Melbourne. Bhí sí seacht mbliana is seachtó ag an am. Bhíodh sí i láthair ag comóradh Luan Cásca i Mór-Reilig Melbourne gach bliain. 
Cailleadh í ar 21 Nollaig 1985 agus í seacht mbliana is nócha d’aois. 
Tagairtí.
Noone, Val (2012). "Hidden Ireland in Victoria", lch 112. Ballarat Heritage Services. ISBN 978-1-876478-83-4
Naisc.
Liosta stairiúil lucht Gaeilge san Astráil
Ainéaladh. Is éard is ainéaladh ann ná maolú strus inmheánach i miotail i ndiaidh teaschóireála nó oibrithe (cosúil le bualadh, gaibhniú, síneadh), nó gloine i ndiaidh a múnlaithe nó a séidte. Déantar é tríd an réad a choinneáil ag teocht mheasartha chun gur féidir le hatheagrú móilíneach is criostalta tarlú, roimh é a fhuarú go mall. Feabhsaíonn sé seo airíonna fisiciúla, nó athchruthaíonn na bunairíonna.
Ainéaras. Is éard atá i gceist le ainéaras leathnú buan artaire de bharr lagú na mballaí tar éis gortaithe, galraithe, máchail beirthe, artairiscléaróise nó hipirtheannais. Uaireanta, is féidir ainéaras a aimsiú le scrúdú láimhe dochtúra. 
Den chuid is mó aimsítear é le X-ghathanna, scanadh CT, scannadh ultrafhuaime nó scrúdú ultrafhuaime Doppler. Baolach san aorta, príomhartaire na colainne trína gcaidéalann an croí an fhuil roimh í a dháileadh ar fud na colainne. 
Féadfaidh an t-ainéaras séideadh suas, agus silfidh an fhuil amach ón imshruthú is isteach i gcuasa stoc na colainne, rud a fhéadfaidh a bheith marfach go tapa do dhuine. 
Cóir leighis nua-aimseartha a úsáidtear chun ainéaras a smachtú is ea píosa de phíobán poileistir a chur in ionad an fhad aorta atá gortaithe. 
Féadfaidh duine bás a fháil de bharr ainéarais in artaire ar bith san inchinn, má phléascann sé. Sa chás seo neartaítear an t-artaire go minic le píobán plaisteach, fíocháin as ball eile den cholainn, nó teanntán miotail timpeall air.
Ainéimiméadar. Feiste chun luas sruth aeir a thomhas, a úsáidtear de ghnáth chun luas na gaoithe nó luas feithicle ag taisteal tríd an aer a thomhas. 3 phríomhtheicníocht a bhíonn in úsáid. Tomhaistear ráta rothlaithe muileann gaoithe, le liáin a rothlaíonn i bplána ceartingearach nó cupáin ag rothlú i bplána cothrománach. Tomhaistear ráta fuaraithe (ag an aer ag gluaiseacht thart) sreinge atá téite le sruth leictreach. Bealach eile is ea an difríocht brú a thomhas idir béal oscailte feadáin atá dírithe isteach ar an aer gluaiste is poll oscailte ar thaobh an fheadáin atá dírithe ingearach le treo gluaiste an aeir (feadán Pitot).
Ainéistéise. Modhanna chun othar a dhéanamh neamh-chomhfhiosach i gcomhair obráide, agus an próiseas a bheith sochúlaithe. Is féidir an t-ainéistéiseach a thabhairt trí ionanálú (mar shampla, haileatán, ocsaíd nítriúil), nó instealladh (mar shampla, tiapeantón, alfaxalón). D'fhionn Priestley ocsaíd nítriúil i 1776, agus úsáideadh í le blianta fada in aonaigh seó mar ghás gáire. Thairg Davy i 1799 gurbh fhéidir í a úsáid in obráidí mar gheall ar a hoibriú anailgéiseach. Faoi dheireadh i 1844 bhain an fiaclóir Meiriceánach Horace Wells (1815-1848) úsáid aisti go rathúil air féin chun fiacail a stoitheadh gan phian, agus dhá bhliain ina dhiaidh sin bhain an máinlia Meiriceánach William Morton (1819-1868) feidhm aisti mar ainéistéiseach in obráid mhór. Tháinig ocsaíd nítriúil i ngnáthúsáid i ndiaidh 1860. D'fhionn Valerius Cordus (1515-1544) éitear i 1540, ach níor úsáideadh é mar anailgéiseach go dtí 1795, mar fhaoiseamh ar phian coileacaim. Bhain an máinlia Meiriceánach Crawford Williamson Long (1815-1875) feidhm as i mionobráid ar shiad muiníl i 1842. Fionnadh clóraform i 1831, agus d'úsáid an máinlia Albanach James Young Simpson (1811-1870) é mar ainéistéiseach ginearálta den chéad uair i 1847. Is leachtanna so-ghalaithe iad éitear is clóraform, agus is mar ainéistéisigh análaithe a d'úsáidtí iad. Feidhmíonn na gala seo ar fud na hinchinne, trí imoibriú le móilíní sailleacha le próitéiní i scannáin na gcealla, tuigtear. San aois seo úsáideann an t-ainéiséisí manglam ceimiceán chun leibhéal áirithe neamhchomhfheasa a bhaint amach a bhíonn cuí don othar is an obráid. Ní modh feidhmithe aonair atá i gceist leo seo, agus ní léir fós conas a fheidhmíonn siad go bunúsach. Ní úsáidtear ainéistéisigh insteallta ach i gcomhair obráidí an-ghearra. De ghnáth tugtar a leithéid don othar mar bhunainéistéiseach sa bharda chun a imní a laghdú agus an t-ainéistéisiú a bhrostú san obrádlann. Is í ainéistéiseolaíocht an disciplín leighis a dhíríonn ar gach gné den phróiseas seo. Is gá go mbíonn ainéistéisí i láthair le linn obráidí chun staid an othair a mhonatóiriú an t-am ar fad.
Ainéistéiseach eipeadúrach. Instealladh ainéistéisigh áitiúil sa spás eipidúrach sa chanáil veirteabrach taobh amuigh den scannán crua a chumhdaíonn corda an dromlaigh. Cuireann an t-ainéistéiseach bac ar fheidhmiú na néarfhréamhacha a thagann amach as corda an dromlaigh do na horgáin, na fíocháin is an craiceann. Úsáidtear go minic é i máinliacht i gcuid iochtarach na colainne agus breith clainne.
Ainéistéisigh áitiúla. Drugaí a chuireann cailliúint shochúlaithe mothúcháin i bhfeidhm ar réigiún nó ball colainne trí bhac a chur ar na néar-ríoga ón réigiún sin don inchinn. Déantar é seo trí instealladh ag ionad na hobráide (taobh le fiacail atá le stoitheadh, mar shampla), in aice príomhstoic néarógaigh (in obráid ar ghéag, mar shampla), nó idir veirteabraigh ar leith an dromlaigh (mar a dhéantar in ainéistéise eipeadúrach). Ba é cócaon an chéad ainéistéiseach áitiúil, a tugadh isteach sna 1880idí, ach tá a úsáid sin imithe in éag mar thoradh ar fhadhbanna andúile is tocsaineachta. I measc na n-ainéistéiseach áitiúil is coitianta tá prócaon, ligneacaon is beinseacaon.
Anopheles. Géineas muiscítí a fhaightear sna príomhréigiúin ar Domhan is ea Anopheles. Tugtar muiscít Anopheles, aineofail, nó anófalach orthu. Tá 460 speiceas ann, timpeall is 100 díobh a bhfuil baint acu leis an maláire. Tarchuireann an baineannach fásta gníomhaí na maláire agus í ag sú fola ó veirteabrach (daoine ina measc). Itheann na fireannaigh neachtar is sreabháin phlandúla eile. Tá na larbhaí a itheann ag dromchla an uisce uisciúil, le guairí gearra ite.
Aingíne chléibh. Is éard is aingíne chléibh ann ná pianta sa chliabh, agus uaireanta sna gialla is an ghéag uachtarach chlé, agus an mothúchán go bhfuil sé á mhúchadh, a tharlaíonn do dhuine a dteipeann an soláthar ocsaigine do mhatáin an chroí air. Tarlaíonn an teip seo de bharr cúngú nó bac éigin in artaire corónach, mar shampla, de bharr plaice artaireascléaróisí. 
Is é gnáthghnó artaire chorónaigh ar leith fuil ocsaiginithe, agus mar sin ocsaigin, a sholáthar do chuid ar leith de mhatán an chroí. Tarlaíonn an phian seo tar éis roinnt aclaíochta den chuid is mó, agus cuirtear chun suain é le babhta scíthe. Déanann córacha leighis atá bunaithe ar níotráit, ina measc nítriglicirín, matáin an chroí a bhogadh is na fuileadáin iontu a leathadh amach ionas go dtugann siad faoiseamh sciobtha ar aingíne chléibh. Tá córacha leighis ann, na béite-bhlocálaithe, a fheidhmíonn i gcoinne aidréanailín (hormón a thálann an croí go nádúrtha chun bualadh an chroí a thapú) agus mar sin a mhoillíonn an croí is a laghdaíonn gá ocsaigine an chroí. Uaidh sin, tugann siad faoiseamh ar na pianta seo.
Ainglice. Luibh théagartha a fhásann níos airde ná 2 m, dúchasach do thuaisceart is oirthear na hEorpa agus lár na hÁise. An gas cuasach, na duilleoga roinnte i nduilleoigíní ubhchruthacha suas le 15 cm ar fhad ar ghais le bunanna borrtha, na bláthanna beag scothghlas/bán, bailithe le chéile in umbail mhóra chruinne. Úsáidtear na bláthghais chriostalaithe mar bhlaistiú. Faightear ola chumhra ó na fréamhacha a úsáidtear i gcumhráin agus licéir luibhe cosúil le Chartreuse.
Ainhidríd. Sa cheimic, aigéad a bhíonn i gceist go minic. De ghnáth, is ocsaíd neamh-mhiotalach aon ainhidríd neamhorgánach. Maidir le hainhidrídí orgánacha, is gnách gur torthaí comhdhlúthúcháin dhá mhóilín iad. Mar shampla, táirgeann comhdhlúthúchán aigéid aicéitigh, CH3COOH, ainhidríd aicéiteach, CH3-CO-O-CO-CH3.
Ainian. Is adamh nó grúpa adamh atá luchtaithe go diúltach é ainian, cosúil le Cl (clóiríd) nó SO4 (sulfáit). Tugtar ainiain orthu mar go n-ascnaíonn siad i dtreo na hanóide i gcill leictricheimiceach.
Ainil. Tom trópaiceach Meiriceánach a shaothraítear sa Seandomhan is an Domhan Úr mar fhoinse na ruaime goirme plúirín. Tugtar "planda an phlúirín" air freisin.
Anailid. Is éard is anailid ann ná péist fháinneach le siméadracht dhéthaobhach (fíleam Annelida). An cholainn roinnte i bhfáinní sorcóireacha (teascáin), agus orgáin atá eagraithe go líneach. Cuas colainne inti. Ceann le himlínte glana, de ghnáth. Cuimsíonn sí an phéist talún, an phéist ghuaireach is an súmaire.
Ainilín. C6H5NH2, aimínibeinséin i gcóras IUPAC, leacht le boladh gránna is fiuchphointe 184 °C. Bun níos laige ná amóinia. Bunábhar cuid mhaith ruaimeanna, a dtugtar na ruaimeanna ainilín orthu.
Ainmneacha fearainn. Córas a saothraíodh chun ainm réasúnta inaitheanta intuigthe a thabhairt ar ionad ar an Idirlíon (uimhir prótacal idirlín, IPN) a fheidhmíonn mar sheoladh seachadta (rte.ie nó irlgov.ie, mar shampla). Bíonn ordlathas san ainm fearainn, agus na leibhéil scartha le ponc. Sa bhfearann is airde, ar an taobh deas, bíonn cód don tír (.ie d'Éirinn, .uk don Bhreatain, .cn don tSín) nó cód neamhgheografach (.com nó .org). I bhfearann níos ísle, a scríobhtar ar clé ón bhfearann is airde, bíonn dréacht éigin d'ainm na comhlachta, na heagraíochta nó an duine (rte. nó irlgov.). I dtíortha móra, bíonn fearann den dara leibhéal idir fearann na tíre is fearann na comhlachta uaireanta (mar shampla, sa Bhreatain úsáidtear .co.uk do chomhlachtaí, is .ac.uk d'institiúidí ardoideachais).
Ainmníocht dhéthéarmach. An córas nua-aoiseach tacsanomaíoch chun orgánaigh a ainmniú is a rangú a bhunaigh an nádúraí Sualannach Carl Linnaeus (1707-1778) i lár an 18ú céad. Tá ainm uathúil eolaíoch Laidineach ag gach speiceas ina bhfuil dhá fhocal (déthéarma): ainm gnéitheach le ceannlitir, agus ainm speiceasach. Mar shampla, dhá speiceas de ghné na cruithneachta is ea "Triticum aestivum" (gnáthchruithneacht aráin) agus "Triticum durum" (cruithneacht dúraim).
Pádraig Ó Fearghail. Cainteoir dúchais Gaeilge ba ea Pádraig Ó Fearghail a rinne mórán chun daoine a ghríosú chun an teanga a úsáid in Victoria na hAstráile sa dara cuid den naoú haois déag. 
Rugadh é i gContae an Chláir do Bhríd Ní Chatháin agus do Mháirtín Ó Fearghail sa bhliain 1852, agus bhí sé ar thriúr ar a laghad den chlann a bhain Victoria amach. Tháinig Pádraig timpeall na bliana 1870 agus chuaigh le héadóireacht i Sráid Rubicon in Ballarat. Phós sé Ailís Ní Dhálaigh i Séipéal Naomh Proinsias in Melbourne sa bhliain 1883. Bhí siad ina gcónaí i Sráid Albert in Sebastopol, Ballarat, agus bhí deichniúr clainne orthu.
Bhíodh oícheanta airneáin ag Pádraig i gcúlseomra sa siopa, áit a léití scéalta nó filíochta i nGaeilge agus a gcíortaí stair na hÉireann. Bhíodh Pádraig ag scríobh chun a leithéidí eile in Melbourne, sa Nua-Shéalainn agus in Éirinn agus é ar a dhícheall ag áitiú ar dhaoine síntiús a thabhairt do "Irisleabhar na Gaeilge". I Mí Mheán Fómhair 1902 scríobh sé litir mholta chun an gcéad chruinniú ginearálta de chraobh Melbourne de Chonradh na Gaeilge. 
Cailleadh é in Sebastopol sa bhliain 1917 agus cailleadh Ailís in Cheltenham, Melbourne, sa bhliain 1922.
Tá Pádraig ina charachtar tánaisteach in "Brigid", úrscéal leis an scríbhneoir Astrálach Jill Blee.
Jill Blee. Scríbhneoir, staraí agus eagarthóir Astrálach is ea Jill Blee agus suim ar leith aici sna hÉireannaigh san Astráil.
Tá trí úrscéal staire scríofa aici: "The Pines Hold Their Secrets" (faoi lonnaíocht phionósach Oileán Norfolk), "Brigid" (faoin Drochshaol) agus "The Liberator’s Birthday" (faoi Éireannaigh in Ballarat sa bhliain 1875). Tá roinnt saothair staire foilsithe aici freisin.
Múineann sí scríbhneoireacht ag an Council of Adult Education in Melbourne agus stair in Ollscoil an Tríú hAois (U3A). 
Tá sí ina stiúrthóir ar an Ballarat Mechanics’ Institute.
Breámhaine. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Breámhaine.
Baile Fhobhair, Barúntacht, Contae na hIarmhí. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Baile Fhobhair.
Cluain Lonáin. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí í Cluain Lonáin.
Corca Raoi. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Corca Raoi.
Cill Chainnigh Thiar. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí í Cill Chainnigh Thiar nó Cill Chainnigh.
Dealbhna, Barúntacht. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí é Dealbhna.
Fir Bhile. Barúntacht suite i gContae na hIarmhí is ea Fir Bhile.
Fir Thulach. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí iad Fir Thulach.
Maigh Asail agus Machaire Ó dTiarnáin. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí iad Maigh Asail agus Machaire Ó dTiarnáin.
Maigh Chaisil. Is barúntacht suite i gContae na hIarmhí í Maigh Chaisil.