Trelis/gawiki huggingface dataset:
Oibríocht Entebbe. Rinneadh tarrtháil ar na gialla le linn Oibríocht Entebbe ar 4 Iúil 1976 ag Aerfort Entebbe in Uganda. Ba chróga an tarrtháil an Oibríocht agus d'éirigh go geal léi.
Na himeachtaí.
Cúpla lá roimhe sin, ar 27 Meitheamh, d'fhuadaigh buíon sceimhlitheoirí eitleán de chuid Air France, díreach tar éis éirí in airde ón Aithin dó, agus é ar a shlí ó Iosrael go dtí an bhFrainc. Bhí an drong bainteach leis an ‘bhFronta Pobail i gcomhair Shaoirse na Palaistíne’
Bhí anbhá agus alltacht ann, ach mearbhall lena chois sin nuair a tugadh le fios go raibh an t-eitleán tar éis tuirlingt in Uganda mar a raibh an ghealt thíoránach Idi Amin i gcumhacht. É mórchúiseach, lán de bhuaileam sciath agus imithe glan as a mheabhair. Chuir Idi Amin fáilte roimh na fuadaitheoirí.
Ar an 4 Iúil, rinne fórsaí ón Iorael ionsaí dásachtach ar an aerfort. Thuirling buíon cománlach as Iosrael i lár an oíche, agus tháinig siad aniar aduaidh ar na fuadaitheoirí.
Caillteanais.
Rinneadh tarrtháil ar na 106 giall; maraíodh triúr san achrann (bhí giall eile, Dora Bloch (76) gafa san ospidéal in Entebbe ag an am; feallmharaíodh í níos déanaí, gan trua, gan taise). Maraíodh deartháir Benjamin Netanyahu sa ruathar tarrthála (Lt. Col. Yonatan Netanyahu), an t-aon chománlach Iosraelach a fuair bás. 
Maraíodh na fuadaitheoirí go léir agus bhain caillteanais ollmhóra do Idi Amin. Fuair 46 saighdiúir de chuid Uganda bás, ach go háirithe, scriosadh 11 MiG-17 and MiG-21, buamadóirí troda de chuid Uganda. Tharraing míchuibhiúlacht ghníomhartha Uganda náire ar Idi Amin agus a rialtas, mar a chonacthas thar lear é.
Gadhra Mór mac Dúnadhaigh. Rí Síol Anmchadha agus Uí Mhaine ba ea Gadhra Mór mac Dúnadhaigh (bás 1027).
Beatha.
Duine de thriúr mac Dhúnadhaigh, taoiseach ar chríocha ó abhainn na Gréine go Caradh, ba ea Gadhra Mór, agus iad eile ná Diarmaid (bás 998) agus Cú Chonnacht (bás 1006). Rinneadh rí Síol Anmchadha de sa bhliain 1008, agus d'éirigh sé ina rí Uí Maine uile tar éis na bliana 1014. Maraíodh iar-rí Uí Mhaine, Tadhg Mór Ua Ceallaigh, i gCath Chluain Tarbh.
Sa bhliain 1023, rinne Gadhra Mór creach ar Chluain Mhic Nóis. Deirtear i mAnnála na gCeithre Máistrí gur ghabh sé trí chéad bó. Ceithre bliana níos déanaí, maraíodh é ar fheachtas míleata i nOsraí i dteannta le Donnchadh mac Briain, rí Mumhan.
I measc a chlann, bhí Madadhán (bás 1008) agus Cú Chonnacht (bás c. 1045).
Craobh ghinealaigh.
 |_________________________________________________________________________
 | | | |
 Diarmaid (d. 998) Cú Connacht (d. 1006) Gadhra Mór (d. 1027) Dogra (d. 1027)
 | |____________________
 Dundach (d. 1032) | |
 Madudan (d. 1008) Cú Connacht (c. ca. 1045) 
 |
 Diarmaid (d. 1069) ?
 | |
 Madudan Reamhar Ua Madadhan, died 1096. Cú Coirne Ua Madudhan (d. 1158)
 _________________________________________________|__________
 | | | |
 Madudan Mór, fl. 1158. Murchadh Conchobhar Maelsechlainn (fl. 1158-88)
 |
 Murchad (d. 1201)
Robert Carswell, Barún Carswell. Tiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann ba ea Robert Carswell (a rugadh ar 28 Meitheamh 1934) agus a d'éag 4 Bealtaine 2023. Bhí Carswell i gcroílár an chórais dlí i dTuaisceart Éireann le linn na dTrioblóidí.
Saol.
D'fhreastail Carswell ar an Royal Belfast Academical Institution, Béal Feirste.
Céimí de chuid Ollscoil Oxford (BA MA 1956) agus Ollscoil Chicago (JD 1958), glaodh Carwell chun Bharra Thuaisceart Éireann air sa bhliain 1957 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1971.
Tuaisceart Éireann.
Ceapadh Carswell mar Ard-Aighne ar Thuaisceart Éireann sa bhliain 1969 
Bhí Carswell ina Abhcóide Sinsearach na Corónach i dTuaisceart Éireann ó 1979 go 1984. Rinneadh breitheamh den Ard-Chúirt de ina dhiaidh sin. 
Bhí Carswell ina bhall de Chúirt Achomhairc Thuaisceart Éireann ó 1993 go 1997 agus ina Thiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann ó 1997 go 2004. Tháinig sé i gcomharbas ar Brian Hutton, Barún Hutton sa bhliain 1997 
Sasana.
Bhain sé amach an chéim deiridh dá shaol oibre mar bhreitheamh agus é i dTiarna na nGnáthachomharc idir 2004 agus 2009, leis an teideal Barún Carswell, as an gCillín i gContae Aontroma.
Muintir.
Phós Carswell Romayne Winifred Ferris sa bhliain 1961 agus bhí beirt chlainne acu.
Ainmníodh Lady Carswell mar Lord-lieutenant de Belfast ar 26 Bealtaine 2000, post a bhí aici go dtí 2009.
Córas Imsruthaithe. Is é atá sa chóras imshruthaithe nó cardashoithíoch ná córas inmheánach iompair a úsáideann daoine beo chun cothaithigh, meitibilítí, ocsaigin, dé-ocsaíd charbóin, hormóin agus substaintí eile a bhogadh laistigh dá gcorp. Faightear é i veirteabraigh agus i bhformhór na n-inveirteabrach, cé go bhfuil éagsúlachtaí móra ag baint lena struchtúr agus lena fheidhm ag brath ar an gcineál ainmhí nó cardashoithíoch a úsáideann neacha beo chun cothaithigh, meitibilítí, ocsaigin, dé-ocsaíd charbóin, hormóin agus substaintí eile a bhogadh laistigh dá gcorp. Tá sé ann i veirteabraigh agus i bhformhór na n-inveirteabrach, cé go bhfuil éagsúlachtaí móra ag baint lena struchtúr agus lena fheidhm ag brath ar an gcineál ainmhí.
Doghra mac Dúnadhaigh. Rí Síol Anmchadha ba ea Doghra mac Dúnadhaigh (bás 1027).
Beatha.
Is amhlaidh gur tháinig Doghra i gcomharbacht ar a dheartháir, Gadhra Mór mac Dúnadhaigh. Dar leis na hAnnála Uladh, Maraíodh é ar feachtas sna hOsraí mar chomhghuaillí Dhonnchadha mhic Bhriain, rí Mumhan. Insítear an scéal céanna faoi Ghadhra i nAnnála na gCeithre Máistrí. Is dócha gur meascadh a mbáis.
Steven Matthews. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Steven Matthews. Is ball den Chomhaontas Glas é. Toghadh é in olltoghchán na bliana 2020 mar Theachta Dála do Dháilcheantar Chill Mhantáin. Is innealtóir é agus tá sé ina chónaí i mBré.
Dúnadhach mac Con Chonnacht. Rí Síol Anmchadha ba ea Dúnadach mac Con Chonnacht (bás 1032).
Deirtear ina thásc sna hannála gur maraíodh é. Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Diarmaid mac Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Diarmaid mac Madadháin, i réim ón mbliain 1032 go dtí 1069.
Beatha.
Dúradh gurbh é Diarmaid "In t-slat piaglai gać roduin" (an tslat a rialaíonn gach ród).
Madadhán mac Gadhra Mhóir ba ea a athair Dhiarmada. Bhí Diarmaid i gceannas agus creach á dhéanamh ag Clann Uí Madadháin in aghaidh Cluain Mhic Nóis sa bhliain 1050.
D'éirigh Diarmaid dall agus é sean. Mharaigh a nia, Madadhán, é agus tháinig a mhac, Madadhán Reamhar i gcomharbacht air.
Madadhán Reamhar Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Madadhán Reamhar Ua Madadháin ón mbliain 1069 go dtí 1096.
Beatha.
Gadhra Mór mac Dúnadhaigh ba ea seanathair, agus Madadhán mac Gadhra Mhóir a athair. Ba é Madadhán Reamhar an chéad dá chlann a ghlac an sloinne Ó Madadháin.
D'éag sé den phlá a mharaigh 'ceathrú de dhaoine in Éirinn' sa bhliain 1095. I ndiaidh a bháis, tháinig Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin i gcomharbacht air ach maraíodh é sa bhliain 1101 ag mac Mhadadháin, Diarmaid.
Diarmaid Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha agus Uí Mhaine ba ea Diarmaid Ua Madadháin (bás 1135).
Cúlra.
Madadhán Reamhar Ua Madadháin (bás 1096) ba ea athair Dhiarmada. Chomh maith le bheith ina rí Shíol Anmchadha, ba é an duine deireanach dá mhuintir a rinneadh rí Uí Mhaine de, c. 1134.
Ua Fuirg agus Ua Cinnéidigh.
Sa bhliain 1131, bhí Diarmaid ciontach i marú Dhomhnaill Uí "Fuirg", tiarna "Uí Forgo". Bhain ard-rí Dhomhnaill, Giolla Chaoimhín Ua Ceannéidigh a dhíoltas amach nuair a mharaigh sé Diarmaid sa bhliain 1135. Tháinig Cú Choirne Ua Madadháin (bás 1158) i gcomharbacht air.
Clann.
Ní aithne ar bhean chéile Dhiarmada. Bhí ar a laghad ceathrar mac aige:
Deirtear i ndán gur "gan laige gan dearmad" é Diarmaid.
Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin ón bhliain 1096 go dtí 1101.
Beatha.
Ar cheann de bheagán dá chlann, Mhic Uallacháin, ba ea Giolla Fionn a fheictear luaite sna hannála Éireann. 
Tháinig sé i gcoróin tar éis bhás Mhadadháin Reamhair, ach maraíodh é ag mac Mhadadháin, Diarmaid, sa bhliain 1101.
I measc sliochtaigh Ghiolla Fhionn, tá an tOllamh Nicholas Colohan (1806-1890) agus Arthur Colahan (1884–1952).
Cú Choirne Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Cú Choirne Ua Madadháin (bás 1158).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Madadhán Mór Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Madadhán Mór Ua Madadháin (bás tar éis na bliana 1158).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Maoileachlann Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Maoileachlann Ua Madadháin (bás 1188).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Diarmaid Cléireach Ua Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Diarmaid Cléireach Ua Madadháin (bás 1207).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas
Madadhán Óg Ó Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Madadhán Óg Ó Madadháin (bás 1235).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Cathal Ó Madadháin. Rí Síol Anmchadha ba ea Cathal Ó Madadháin (bás 1286).
Níl eolas ar bith eile le fáil faoina réimeas.
Dlí Coulomb. Is dlí turgnamhach fisice é Dlí Coulomb, nó Dlí an Chearnfhaid Inbhéartaigh Coulomb, a chainníochtaíonn ar an méid an fhórsa idir dhá cháithnín atá luchtaithe go leictreach agus nach bhfuil ag bogadh. De ghnáth tugtar "fórsa leictreastatach" nó fórsa Coulomb ar an bhfórsa leictreach idir comhlachtaí luchtaithe atá ar fos. D'aimsigh an fisiceoir Francach Charles-Augustin de Coulomb an dlí den chéad uair sa bhliain 1785, agus uaidh an t-ainm. Bhí dlí Coulomb riachtanach d’fhorbairt theoiric an leictreamaighnéadais, b’fhéidir fiú a phointe tosaigh, toisc go raibh sé indéanta méid an luchta leictreachais a phlé go ciallmhar.
Deirtear sa dlí go bhfuil méid fhórsa leictreastatach an aomacháin nó an éartha idir dhá phonclucht comhréireach go díreach le táirge méideanna na luchtanna agus comhréireach go hinbhéartach leis an fhad cearnaithe eatarthu.
Ríthe Shliabh Lugha. Bhíodh Ríthe Shliabh Lugha i réim i dtuath Shliabh Lugha, Gailenga ó dhúchas go dtí an 12ú haois, suite i gContae Mhaigh Eo an lae inniu.
Clann Uí Ghadhra ba ea rítheaghlach Sliabh Lugha. Ríthe Luíne Chonnacht ba ea a sinsear. Ard-ríocht a bhí i Luíne Chonnacht, agus Gailenga/Sliabh Lugha sa deisceart, agus an ceantar ó thuaidh, suite i gContae Shligigh, aitheanta mar Luíne.
Tar éis choncas chúige Chonnacht ag na hAngla-Normannaigh, aitheanta mar barúntacht Ghaileang a bhí an ceantar, faoi cheannas chlann Mhic Shiúrtáin go dtí an 17ú haois.
Brian Hutton, Barún Hutton. Príomh Bhreitheamh Thuaisceart Éireann agus Sasana ba ea Brian Hutton, Barún Hutton, PC (29 Meitheamh 1932 – 14 Iúil 2020). Bhí Hutton ina bhreitheamh Diplock agus ina Thiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann le linn na dTrioblóidí. 
Coiméadach cruthanta ba ea é. Tháinig Robert Carswell i gcomharbas air sa bhliain 1997
Saol.
Céimí de chuid Choláiste Balliol, Ollscoil Oxford (1953) ba ea é, Glaodh Hutton chun Bharra Thuaisceart Éireann sa bhliain 1954 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1970.
Bhí An Ridire Brian Hutton (an teideal a bhí aige ag an am) ina bhreitheamh den Ard-Chúirt ó 1979 go 1988 and ina Thiarna Príomh-Bhreitheamh ar Thuaisceart Éireann ó 1988 go 1997. 
Bhain sé amach an chéim deiridh dá shaol oibre mar bhreitheamh agus é ina Thiarna Dlí idir 2004 agus 2009, leis an teideal 'Barún Hutton, as Bresagh' (Baile na bPreasach) i gContae an Dúin. 
Conspóidí.
I measc daoine seachas lucht an dlí, is dócha gur fearr aithne air i Sasana mar gheall ar an bhfiosrúchán a rinne sé maidir le bás An Dochtúra Dhaithí Uí Cheallaigh, agus conspóid fhíochmhar ar siúl i dtaobh polasaí rialtas na Breataine maidir le airm ollscriosta (mar a bhí á mhaíomh) san Iaráic.
Is dócha gur fearr aithne ar Hutton in Éirinn mar gheall ar Fhiosrúchán Widgery (1972) agus an t-ionsaí poiblí a rinne sé ar Major Hubert O'Neil sa bhliain 1973, an cróinéir (dúirt Widgery go raibh na saighdiúirí neamhchiontachach tharraing an tuarascáil go leor conspóide ar feadh na mblianta).
Sa bhliain 1999, d'eisigh na Tiarnaí Dlí i Sasana barántas eiseachadta don deachtóir Augusto Pinochet. Ach níos déanaí, fuair Hutton agus a chomhghleacaithe i dTeach na dTiarnaí locht sa chinneadh sin.
Salanndroichead (próitéine agus formhóilíneach). Sa cheimic, is meascán de dhá idirghníomhaíocht neamh-chomhfhiúsach é salanndroichead : nascadh hidrigine agus nascadh ianach (Fíor 1). Tá ianphéireáil ar cheann de na fórsaí neamhchomhfhiúsacha is tábhachtaí sa cheimic, i gcórais bhitheolaíocha, in ábhair éagsúla agus i go leor feidhmeanna ar nós crómatagrafaíochta iandíse. Is é an t-ionchur is minice a thugtar faoi deara ná don chobhsaíocht i gcomhfhoirmiú fillte de phróitéiní atá neamhfhabhrach go heantrópacht. Cé gur eol gur idirghníomhaíochtaí réasúnta lag iad idirghníomhaíochtaí neamhchomhfhiúsacha, is féidir le hidirghníomhaíochtaí beaga cobhsaíochta cur go mór le cobhsaíocht fhoriomlán na conformála. Ní amháin go mbíonn salanndroichid le fáil i bpróitéiní, ach is féidir iad a fháil freisin sa cheimic fhormhóilíneach. Déantar teirmidinimic gach ceann acu a iniúchadh trí nósanna imeachta turgnamhacha chun rochtain a fháil ar rannchuidiú fuinnimh in aisce an salanndroichid don fhuinneamh saor in aisce foriomlán na staide.
Salanndroichid i nascadh ceimiceach.
In uisce, is í an eantrópacht a spreagann foirmiú salanndroichead nó iandíseanna den chuid is mó, agus de ghnáth bíonn ranníocaíochtaí neamhfhabhracha ΔH mar gheall ar dhíothú na n-ian idirghníomhach ar chomhcheangal. [
Sœur Emmanuelle. Bean rialta Fhrancach ba ea Sœur nó Siúr Emmanuelle, N.D.S. (née Madeleine Cinquin 16 Samhain 1908 – 20 Deireadh Fómhair 2008).
Saol.
Chaith Siúr Emmanuelle an chuid is mó dá saol ag maireachtáil leis na daoine ba bhoichte, go háirithe i gCaireo, lucht na ngiobal nó iad siúd a mhaireann ar pé rud a fhaigheann siad ar na sráideanna. ‘Mo mhuintir féin,’ a thugadh sí orthu. Ba mhór an meas a bhí ag muintir na Fraince ar a cuid oibre agus ar an mbealach in ar éirigh léi idir pholaiteoirí agus lucht na meán cumarsáide a spreagadh chun cabhrú léi. Tá bonneagar fágtha ina diaidh aici a chinntíonn go leanfar leis an obair ar chuir sí tús léi.
D’insíodh sí go minic an scéal gur shocraigh sí lá gur cheart di a chur in iúl don phápa, Eoin Pól II a bhí ann, go raibh sí ag cur frithghinniúint ar fáil do na mná a bhí faoina cúram. Scríobh sí chuige agus thug sí an litir do chara dílis léi ag rá, ‘Déan cinnte go dtugann tú féin an litir seo dó.’ Nuair nár tháinig aon scéal ar ais ón phápa ag cur dogma na heaglaise i gcuimhne di, dúirt sí gur ghlac sí leis go raibh an pápa ar aon intinn léi maidir lena raibh ar siúl aici. 
Fuair an tSiúr Emmanuelle bás sa bhliain 2008 agus í beagnach céad bliain d’aois.
Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (1968). Síníodh an Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons nó NPT de ghnáth) ar 1 Iúil 1968. Tháinig i bhfeidhm in 1970. Tá an Conradh fós i bhfeidhm. Ba as 'Rúin na hÉireann' in 1958 sna Náisiúin Aontaithe a thig an Conradh.
I láthair na huaire, níl Iosrael, an India, an Phacastáin ná an Chóiré Thuaidh ina bpáirtí sa chomhaontú.
Síníodh conradh eile sa bhliain 2017, Conradh maidir le Toirmeasc ar Airm Núicléacha (2017) nó an TPNW. Déanann an Conradh nua neartú ar an NPT. Comhlánaítear an NPT leis an gConradh nua seo, ach déantar feidhmiú air freisin. Bhí sé beartaithe i gcónaí sa NPT go nglacfaí bearta éifeachtacha breise maidir le dí-armáil núicléach agus tá an TPNW ar cheann de na bearta sin.
Stair.
Bhí dlúthcheangal ag Éirinn le bunús an NPT. Chuir Frank Aiken tús le conradh in aghaidh iomadú núicléach sa bhliain 1958. Chuir sé dréachtrún chun tosaigh a mhol bunú coiste a scrúdódh na contúirtí a bhainfeadh le scaipeadh na n-arm núicléacha. Thug Éirinn isteach na chéad 'Réitigh Éireannacha', mar a tugadh orthu ag na Náisiúin Aontaithe agus as sin a lean an NPT.
I 1960, chuir sé dréachtrún eile ar an ábhar chun tosaigh agus i mí na Nollag 1961 glacadh d’aonghuth le rún nua-dhréachtaithe na hÉireann.
Bhí an chéad chéim tógtha, agus seacht mbliana níos déanaí, síníodh an Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach.
Mar aitheantas ar an ról ceannródaíoch sin, ba í Éire an chéad tír a fuair cuireadh an NPT a shíniú in 1968 i Moscó, shínigh Frank Aiken é.
Diarmaid mac Dúnadhaigh. Rí Síol Anmchadha ba ea Diarmaid mac Dúnadhaigh (bás 998).
Maraíodh Diarmait ag Comhaltán Ua Cléirigh, rí Aidhne. Tugadh an teideal " tigherna " dó ina thásc.
Donn Sléibhe Ó Gadhra (I). Rí Shliabh Lugha ba ea Donn Sléibhe Ua Gadhra (bás 1181).
Ní fheictear Donn Sléibhe ach ina thásc i nAnnála Loch Cé don bhliain 1181.
Ruairí Ó Gadhra (I). Rí Shliabh Lugha ba ea Ruairí Ó Gadhra (bás 1206). 
Ní fheictear Ruairí sna hannála ach ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí sin bhliain 1206, ina dtugtar an teideal " ticcerna " dó.
Domhnall Ó Gadhra. Rí Shliabh Lugha ba ea Domhnall Ó Gadhra (bás 1217). 
Ní fheictear Domhnall sna hannála ach ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1217. Ní thugtar aon teideal dó, ach is amhlaidh gur dhuine suntasach é.
Donn Sléibhe Ó Gadhra (II). Rí Shliabh Lugha ba ea Donn Sléibhe Ó Gadhra (bás 1217). 
Tuairiscítear roinnt sonraí maidir le bás Dhoinn Sléibhe ina thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1227:
Ruairí Ó Gadhra (III). Rí Shliabh Lugha ba ea Ruaidri Ó Gadhra (bás 1285).
Deirtear i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 1285 gur maraíodh Ruairí, tiarna Shliabh Lugha, ag Mac Feorais Bermingham ar Loch Uí Ghadhra. Faoin am seo i ndáiríre, bheadh a mhuintir ar deoraíocht cheana i gCúil Ó bhFinn, Contae Shligigh.
Ruairí Ó Gadhra (II). Rí Shliabh Lugha agus Ceann na Fine ea Ruairí Ó Gadhra (bás 1256).
Le linn saol Ruairí, cloíodh críocha Shliabh Lugha ag Sirriam chúige Chonnacht, Jordan de Exeter (bás 1258), sinsear chlann Mhic Shiúrtáin. As sin amach, glaodh " Tír Mhic Shiurtáin " ar an gceantar, agus níos deireanaí fós, bunaíodh barúntacht Gaileang ann.
De bharr seo uile, cuireadh an ruaig ar chlann Uí Ghadhra ó thuaidh go Cúil Ó bhFinn, Contae Shligigh.
Faightear roinnt iontráil i nAnnála na gCeithre Máistrí maidir le clann Uí Ghadhra le linn réimeas Ruairí:
Sa bhliain 1256, Ruaidhri " do mharú la Dabid mac Riocaird Cúisin ". Ádhamh Cúisín, scríobhaí, gineolaí agus thiomsaitheoir Leabhar Uí Mhaine, a mhair c. 1400, ba ea dá mhuintir.
Tháinig Ruairí Ó Gadhra (III) i gcomharbacht ar Ruairí.
Magh Loirg. Tuath na meánaoise suite i gContae Ros Comáin an lae inniu ba ea Magh Loirg nó Magh Lorg an Daghda (Meán-Ghaeilge Mag Luirg). Tuath de ríocht na gConnacht a bhí ann idir na blianta c. 956–1585. Géag de Shíol Mhuireadhaigh ba ea ríthe Mhagh Loirg, de shliocht Uí Bhriúin Aoi, iad féin de chuid na Connachta. 
Dia ársa na nGael ba ea an Daghdha.
Mac le Tadhg mac Cathail (rí Chonnacht 925–956) ba ea chéad rí na tuaithe, Maolruanaidh Mór mac Taidhg.
Is dóigh go raibh beart éigin déanta ag Maolruanaidh, go mbeadh sé ina rí Magh Loirg, in ionad na clainne Mhic Riabhaigh a bhí ann ó dhúchas, mar chúiteamh ar aon éileamh ar ríogacht an chúige. Clann Mhaolruanaí (níos deireanaí Mhic Dhiarmada) ba ea a mhuintir, gaolta le Uí Chonchúir, ríthe Chonnacht agus ardríthe na hÉireann ina measc.
Le fírinne, ní léir é cathain go cruinn a tharla an eachtra seo. Ní mórán cabhrach iad foinsí an iar inniu. Is léir é gur tharla an díshealbhú roimh 1400, mar s mhol Sir Cecil King-Harmon sa bhliain 1958, nó roimh 1300, mar a scríobhadh san Roscommon Herald sa bhliain 1959. Is dócha gurbh í an inscríbhinn ar Chloch Mhic Riabhaigh i Reilig Ard Carna, curtha suas c. 1930, go raibh an chlann is ina ríthe Mhagh Loirg go dtí 1255, an fhianaise is údarásaí. Tá sí ar a laghad i gcomhréir le moladh Edward MacLysaght ("More Irish Families") go raibh clann Mhic Riabhaigh ina dtiarnaí Mag Loirg go dtí an 13ú haois, nuair a chuir clann Mhic Dhiarmada faoi smacht iad.
Íngrid Betancourt. Is polaiteoir de chuid na Colóime í Íngrid Betancourt agus gníomhaí ar son chearta an duine (a rugadh ar 25 Nollaig 1960)
Fuadaíodh Betancourt agus í i mbun toghchánaíochta sa Cholóim i mí Feabhra 2002. 
Cuireadh tús le feachtas pobail agus stáit sa Fhrainc chun í a fhuascailt ó lámha an FARC agus cuireadh dlús leis an bhfeachtas sin nuair a tháinig Sarkozy i gcumhacht. 
Ligeadh saor í ar 2 Iúil 2008.
Bronnadh dénáisiúntacht uirthi sna 1980idí (phós sí Francach) agus thóg sí an náisiúntacht Francach. Tá meas as cuimse ag muintir na Fraince ar Betancourt toisc an misneach a thaispeáin sí le linn di a bheith i ngéibheann.
Bronnadh an gradam Chevalier de la Légion d’Honneur ar Ingrid Betancourt ag searmanas in Áras an Elysées ar 14 Iúil 2008. ‘Is comhartha dóchais í Betancourt do mhuintir na Fraince,’ a dúirt uachtarán na tíre, Nicolas Sarkozy, fúithi agus é ag cur fáilte roimpi ar ais sa Fhrainc.
Ríthe Mhagh Loirg. Géag Síol Muireadaigh ba ea Ríthe Mhagh Loirg. Deartháir Chonchúir mhic Thaidhg, rí Chonnacht 967–973, ba ea a sinsear, Maolruanaidh Mór mac Taidhg. Roimhe sin, bhíodh Clann Mhic Riabhaigh i gceannas sa cheantar.
Is dóigh go raibh beart éigin déanta ag Maolruanaidh, go mbeadh sé ina rí Magh Loirg, in ionad na clainne Mhic Riabhaigh a bhí ann ó dhúchas, mar chúiteamh ar aon éileamh ar ríogacht an chúige. Clann Mhaolruanaí, níos deireanaí Mhic Dhiarmada, ba ea a mhuintir. Glaodh Mhic Dhiarmada Rua ar géag níos deireanaí den chlann.
Seo a leanas liosta de ríthe Mhagh Loirg, agus ansin tiarnaí agus cinn na fine go dtí an lá atá inniu ann.
Marianne (an Fhrainc). Is í Marianne siombail na Poblachta Francaí. Feictear í ar stampaí La Poste agus ar roinnt de bhoinn airgid euro na tíre. Is í an Marianne agus í mar chuid de bhratach na Fraince lógó an rialtais. Is bean óg í Marianne atá ag iarraidh an pobal a mhúscailt le cur in aghaidh an chos ar bolg. Seasann an bhean leis an ngnáthdhuine. Tugann sí cosaint agus cothú dó. 
Inniu is í Marianne an pearsantú féin den Phoblacht. Ach ar na siombailí éagsúla lena samhlaítear an Fhrainc, tá Jeanne d'Arc go hard ar an liosta. Ach tá sí ag baint leis an monarcacht Fhrancach, nó daoine atá i bhfad amach ar an eite dheis. 
Stair.
Is tar éis na réabhlóide in 1789, nuair nach raibh fáilte a thuilleadh roimh rud ar bith a bhain leis an monarcacht ná leis an eaglais, gur tosaíodh ar an Marianne a úsáid chun luachanna an náisiúin - ‘liberté, égalité, fraternité’ - a léiriú. Bhí an dá íomhá den Marianne ann: 
Inniu.
Tá an nós tar éis fás sa Fhrainc le roinnt blianta anuas bean a roghnú ón phobal agus a haghaidh a úsáid mar mhúnla chun Marianne a linne a shamhlú. Ina measc siúd a roghnaíodh roimhe seo le bheith ina Marianne, bhí leithéidí Brigitte Bardot (1968) agus Catherine Deneuve (1985). 
In 2000, ba í Laetitia Casta, mainicín agus aisteoir, a roghnaíodh ina Marianne don mhílaois nua. Ach d’fhág sí an Fhrainc go luath ina dhiaidh sin agus chuaigh sí chun cur fúithi i Londain, ar chúiseanna a bhain le cúrsaí cánach a dúradh ag an am. Níorbh fhada gur roghnaíodh bean eile ina háit.