Trelis/gawiki huggingface dataset:
IMLÉ. Comharghrúpa ceoil is ea IMLÉ. Bunaíodh IMLÉ sa bhliain 2015. Sníomhtar filíocht, rapcheol, rac-cheol agus popcheol le chéile i bhfuaim an bhanna ar bhealach úr nach bhfuil a leithéid cloiste in aon áit eile, fiú i mBéarla, agus measctha le "hip hop, indie, honky-tonk Chonamara agus corr-dhlaíóg sean-nóis". 
Cíorann a gcéad albam ceoil cuid de cheisteanna móra an tsaoil: brí na beatha, ár gcaidreamh leis an bpláinéad agus aimsiú an dóchais san éadóchas. D’eisigh IMLÉ a n-albam début ar lipéad Gael Linn, albam a d’eisigh Gael Linn agus a raibh Karl Odlum mar léiritheoir air. Tá an albam le fáil ar www.gael-linn.ie, i siopaí ceoil, ar iTunes agus ar Spotify.
Eachtraí.
Sheinn IMLÉ ag an 
srl.
Chonacthas IMLÉ ar an teilifís: 
srl.
Gradaim.
Bhuaigh IMLÉ
Tuirbín gaoithe aise ingearaí. Cineál tuirbín gaoithe is ea tuirbíní gaoithe aise ingearaí (TGAInna) ina mbíonn an príomhsheafta rótair leagtha trasnach chun an gaoithe (ach ní gá go hingearach) cé go bhfuil an príomh-chomhpháirteanna suite ag bun an tuirbín. Ligeann an socrú seo an gineadóir agus an giarbhosca a bheith suite in aice leis an talamh, ag éascú seirbhíse agus deisithe. Ní gá TGAInna a bheith dírithe ar an ghaoth, mar sin, ní bhíonn gá le meicníochtaí gaoithe-braite agus treoshuíomh. Bhí míbhuntáistí móra ag na dearaí is luaithe (Savonius, Darrieus agus giromill), san áireamh bhí athrúchán casmhóiminte an suntasach  nó "iomairín" le linn gach imrothlú, agus mór lúbthachta móimintí ar na lanna. Thug na dearaí is déanaí aghaidh ar fhadhb na n-iomairíní casmhóiminte tré na lanna a scuabadh go héiliciúil.
Benalmádena. Bardas is ea Benalmádena i gcúige Málaga, san Andalúis. Tá sé suite ar 'Costa del Sol', idir Torremolinos and Fuengirola, thart ar 12 cm siar ó dheas de phríomhchathair an chúige. Tá sé mar chuid den 'Área metropolitana de Málaga', (limistéar cathrach Mhalaga) agus suite i gContae nó Comarca (réigiún riaracháin logánta) "Costa del Sol Occidental", comhlathas na mbardas leis an ainm céanna, agus i gceantar breithiúnach de Torremolinos. (El partido judicial de Torremolinos).
Tá thart ar 68,800 daoine ina gcónaí in Benalmádena, 's é sin an 8ú bardas is mó sa chúige ach an tríú mórcheantar uirbeach, taobh thiar de Málaga agus Torremolinos. Tá an daonra bailithe don chuid is mó i dtrí lárionaid éagsúla: "Benalmádena Pueblo", "Arroyo de la Miel" agus "Benalmádena Costa", cé go bhfuil an uirbiú ag cur na croí-láir seo le chéile. 
Bhí daoine ina gcónaí san áit seo sa réamhstair, ach i rith tréimhse Al Andalus tháinig forbairt ar an áit agus ansin meath arís i ndiaidh na bliana 1485. Chuir tionscal páipéir agus fíona go mór le geilleagar na háite sna 18ú agus 19ú haoiseanna. Sa lá atá inniu ann tá tarraingt turasóireachta mhaith ag Benalmádena ar an g"Costa del Sol", le go leor áiseanna agus páirc shiamsaíochta, 2 uisceadán, casino, agus ceann de na muiríní is mó san Andalúis. Tá go leor tránna áille ann chomh maith le háiteanna suimiúla mar Chaisleáin Colomares, Carr Cábla Benalmádena, agus an "Stupa" Budaíoch is mó san Eoraip ag 33 méadar ar airde.
Clúdaíonn an bardas achar 27 ciliméadar cearnógach ó bheanna "Sierra de Mijas" go dtí an fharraige, ag titim in áiteanna i bhfoirm aille. Téann an autopista A-7 soir siar trasna ar an gcríoch, a dhéanann cumarsáid leis an bpríomhchathair chúige agus lárionaid eile ar chósta na Meánmhara.
Ilomska. Ilomska Is fo-abhainn do cheart an Ugar abhainn i Bhoisnia. Tá sé thart ar 20 km ar fhad, agus is é a foinse Vlasic sliabh. Is comhlacht riachtanach uisce don fhiadhúlra máguaird.
A sreabhadh thíos Petrovo polje (Pheadair réimse). has sharp curves.
Is iad na rannpháirtithe is saibhre ceart Manatovac (sruth mór), Mala Ilomska (Little Ilomska) agus Devetero vrela (Naoi Springs), agus fo-abhainn chlé Crna Rijeka (Abhainn dubh). 
Tar éis dhá tarraingteach easanna Ilomska, sreabhadh an abhainn isteach sa Ugar, cúpla ciliméadar síos an abhainn ó Vitovlje sráidbhaile. Is é an airde an sreabhadh uisce níos mó fiú 40 méadar. Easanna sa wildness mhealladh sléibhe-dreapadóirí, do thurasóirí agus iascairí, agus an balla creagach ingearach faoi dtagann na habhann atá oiriúnach do cleachtaí alpinist.
Stair.
Thar aon ní eile Ilomska River bhfuil Korićani sráidbhaile agus canyon faoi bhun sé (Korićanske stijene), an scafall ar níos mó ná 200 Boisniaigh agus Crótaigh - íospartaigh na Crótaigh póilíneachta agus fórsaí Airm (an 21 Lúnasa, 1992), coir a ionchúiseamh agus pianbhreith trí líon na n díotála ag An ICTY Binse i An Háig.
Kotor Varoš. Kotor Varoš sa Bhoisnia-Heirseagaivéin, bardas, réigiún Banja Luka.
An Phoblacht (nuachtán). Is nuachtán Éireannach é an Phoblacht. Bunaíodh é sa bhliain 1925.
The Saturday Night Show. Ba chlár siamsaíochta Béarla a chraol ar RTÉ a hAon ó 30 Eanáir 2010 go 30 Bealtaine 2015 é The Saturday Night Show. Brendan O'Connor a chuir an clár i láthair.
Craoladh an seó in áit "Tubridy Tonight".
Easanna Ilomska. Easanna Ilomska Tá sraith de easanna ar an Ilomska abhainn, confluent ceart Ugar abhainn i Central Bhoisnia. Tá an dá de na haibhneacha ardú ó Vlasic Mountain massif (ceantar Prelivode).
I measc na easanna Ilomska Veliki easanna agus Malí easanna (Mór, agus Neamhfhorleathana Eas). Dóibh siúd, d'fhéadfadh roinnt easanna eile a uamadh sa chatagóir uachtair agus lár. Easanna Breataine agus Neamhfhorleathana atá suite thart ar 2  km ó bhéal na habhann Ilomska isteach sa Ugar, i canyon caol ag an Plateau Faoi-Vlasic-sléibhe idir aillte Korićani beagnach ingearach Korićanske stijene, agus Marići agus Đenići sráidbhailte. Tá an dá easanna ag an airde de 750 -780 m os cionn leibhéal na farraige, is é sin thart ar 350 méadar níos ísle ná an imljani máguaird – Korićani ardchlár.
Cow and Chicken. Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Cow and Chicken. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag David Feiss.
Tom and Jerry. Is sraith gearrscannáin Mheiriceánach é Tom and Jerry. Sraith beochana atá ann, cruthaithe ag William Hanna agus Joseph Barbera sa bhliain 1940.
You're a Star. Ba chomórtas amhránaíochta teilifíse é You're a Star (Gaeilge: "Is Réalt Thú"), a craoladh ar dtús in Éirinn sa bhliain 2002.
Ba iad Kerry Katona, Darren Smith, Phil Coulter, Linda Martin, Louis Walsh, Barbara Galvin, Dave Fanning, Hazel Kaneswaran, Thomas Black, Brendan O'Connor, Michelle Heaton agus Keith Duffy na breithiúna ar an seó.
Is iad buaiteoirí an chláir; Mickey Joe Harte, Chris Doran, Donna agus Joseph McCaul, Lucia Evans, David O'Connor agus Leanne Moore.
Breithiúna agus láithreoirí.
Eochair:
7 Days. Ba chlár cúrsaí reatha Béarla a chraol ar RTÉ a hAon ó 26 Meán Fómhair 1966 go 1976 é 7 Days (iar: Seven Days).
The Oprah Winfrey Show. Ba chlár cainte Béarla a craoladh ó 8 Meán Fómhair 1986 go 25 Bealtaine 2011 é The Oprah Winfrey Show. Oprah Winfrey a chuir an clár i láthair.
Blankety Blank. Is seó cluichí Béarla a chraol ó 8 Meán Fómhair 1986 go 25 Bealtaine 2011 é Blankety Blank.
The Chase (RA). Is seó cluichí Béarla atá á chraoladh ó 29 Meitheamh 2009 ar aghaidh é The Chase. Bradley Walsh a chuireann an clár i láthair.
Scréachóg liath. Is éan Pasaireach é an scréachóg liath. Is minic a ghoideann an scréachóg liath bia. Uaireanta, d'íosfadh an scréachóg liath as lámh duine. 
Cruthaíonn an scréachóg liath stór bia leis a smaois. 
Tá an scréachóg liath le fáil in Alasca, i gCeanada agus sna Stáit Aontaithe. 
Is é an t-éan náisiúnta i gCeanada.
Aitheantas.
Aithnítear an scréachóg seo as a cleite clúmhach liath agus a cochall dubh.  Tá gearrghob dubh uirthi.  Níl cochall dubh uirthi áfach nuair atá sí anabaí.  
Eitlíonn sí le cosán preabach agus foluain ghearr.
Tá guth aclaí aici le feadaíl bhog agus maolgháire.  Déanann sí aithris ar éin eile lena guth.
Germaine de Staël. Scríbhneoir agus fealsamh Francach de bhunadh an chantúin Vaud agus na Ginéive ab ea Anne-Louise Germaine Necker, baronne de Staël-Holstein, nó Madame de Staël mar ab fhearr aithne uirthi. Do rugadh í ar an 22ú lá d'Aibreán sa bhliain 1766 i bPáras na Fraince agus do fuair sí bás san áit chéanna ar an 14ú lá d'Iúil sa bhliain 1817.
Lena leabhar "De l'Allemagne" [i nGaeilge: "Faoin nGearmáin"], leabhar a foilsíodh sa bhliain 1813, tharraing Madame de Staël aird mhuintir na Fraince ar litríocht na Gearmáine agus ar na scríbhneoirí a scríobhadh i nGearmáinis. Ar an modh san, do réitigh sí an tslí do Rómánsachas na Fraince, gluaiseacht liteartha a fuair spreagadh ó Rómánsachas na Gearmáine agus Rómánsachas Shasana araon.
Is iad "Delphine" (1802) agus "Corinne ou l'Italie" [i nGaeilge: 'Corinne nó an Iodáil'] (1807), úrscéalta a thugann tús áite do mhná agus do gheimhle na sochaí a chuir laincis orthu, na saothair fhicsin is tábhachtaí dá cuid.
Ní ar na húrscéalta sin a bunaíodh an clú agus an cháil a bhain Germaine de Staël amach lena linn áfach, ach ar na haistí fealsúnta a scríobh sí:
Súmaire fola. Is éard is súmaire fola (nó "vaimpír", "deamhan fola", "creachaire fola" uaireanta) ann ná carachtar ficseanúil uafáis.
Is ón mbéaloideas a thagann scéal na súmairí fola. Éiríonn leo iad féin a bheathú ar fhuil iad siúd atá beo. I mbéaloideas na hEorpa mabhráin bheo a bhí sna súmairí fola a thugadh cuairteanna ar a ngaolta agus a bhuail bobanna orthu nó a mharaigh daoine sa chomharsanacht a dtaithídís agus iad beo. Chaithidís taiséadaí agus bhíodh cuma bhorrtha ar a gcorpanna agus iad crón go mait. Tá sé seo sách éagsúil ón gcuma a shamhlaítear orthu sa lá atá inniu ann, is é sin vaimpírí cnámhacha caola mílítheacha. Tháinig an coincheap seo chun tosaigh go luath sa 19ú haois.
Feictear leithéidí na vaimpírí i bhformhór mór na gcultúr a bhfuil taifead orthu. Tháinig an téarma 'vampire' chun tosaigh in Iarthar na hEorpa nuair a scaip histéire bunaithe ar nithe a creideadh sna Balcáin agus in Oirthear na hEorpa. Sháigh roinnt daoine corpráin agus cuireadh i leith daoine gur súmairí fola iad. Tá leaganacha éagsúla den súmaire fola le feiceáil i scéalta Oirthear na hEorpa agus tá ainmneacha éagsúla orthu "shtriga" san Albáin, "vrykolakas" sa Ghréig agus "strigoi" sa Rómáin.
Sa lá atá inniu ann, de ghnáth, creidtear gur beith fhicseanúil an vaimpír. Mar sin féin creideann roinnt i gcréatúir ar nós an tsúmaire, amhail an
"chupacabra" i gcultúir áirithe. Uaireanta leagtar creideamh luath seo an phobal sna vaimpírí ar aineolas maidir le lobhadh na gcorpán tar éis báis agus na bealaí a ndearna daoine i sochaí réamhthionsclaíoch ciall a bhaint as. Is féidir gur chum siad carachtar na vaimpíre chun rudaí nár thuig siad faoin mbás a mhíniú. Nascadh porfairia le finscséalta in 1985 ach bréagnaíodh an nasc ó shin.
Is sa bhliain 1819 a tháinig súmaire fola mealltach sofaisticiúil fhicsean an lae inniu chun tosaigh nuair le foilsiú "The Vampyre" le John Polidori. Bhí an-ráth ar an scéal agus áitítear gurbh é an saothar is mó a raibh tionchar aige ó thaobh na súmairí sa 19ú haois. Cuimhnítear ar Dracula Bram Stoker a foilsíodh in 1897 mar an t-úrscéal tipiciúil faoi shúmairí fola agus is é a leag bonn faoi fhinscéal reatha an tsúmaire, cé gur foilsíodh é tar éis Carmilla Joseph Sheridan Le Fanu a foilsíodh in 1872. Spreag Dracula agus an rath a bhí air seánra sainiúil súmairí fola, a bhfuil tóir mhór orthu sa 21ú haois agus áirítear leabhair, scannáin, cláir theilifíse agus cluichí ríomhaireachta ar na meáin a bhfeictear na súmairí iontu. Tá an vaimpír tar éis teacht chun tosaigh mar cheann de na carachtair is suntasaí i seánra an uafáis.
Scréachóg Steller. Is éan é scréachóg Steller ("Cyanocitta stelleri"). Tá sí cantalach go leor, le scréach láidir, ach is féidir léi a bheith ciúin in aice lena nead. Is maith léi coill bhuaircíneach agus síorghlas, agus clós íseal chríoch sa gheimhreadh. Is maith léi an pis talún agus síol lus na gréine.
Tagann an t-ainm “Steller” as an nádúraí, George Steller, sa 18ú haois. Shíl sé go raibh an t-éan seo cosúil leis an scréachóg ghorm.
Lá na siopaí ceirníní. Reáchtáltar Lá na siopaí ceirníní (nó "Record Store Day" i mBéarla) i lár mhí Aibreáin (an tríú Satharn de ghnáth) gach bliain (ó 2007). Déanfar ceiliúradh ar fud na cruinne ar shiopaí ceirníní agus ar an vinil cheolmhar. 
Is é cuspóir na lá ná béim a leagan ar an chultúr a bhaineann le siopaí ceirníní agus ar a ról i gcur chun cinn an cheoil sa lá atá inniu ann, go háirithe agus an ré dhigiteach faoi lán seoil. 
Níl ann ach áibhéil mhargaíochta, a deirtear uaireanta. Ach seoltar eisiúintí speisialta vinile do lá na siopaí ceirníní agus cuirtear ceolchoirmeacha agus imeachtaí éagsúla ar siúl sna siopaí féin.
Stair.
Cuireadh tús leis an feachtas margaíochta i mBaltimore, Maryland siar sa bhliain 2007.
2001 sa teilifís. Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2001.
2000 sa teilifís. Is liosta é seo d'eachtraí teilifíse sa bhliain 2000.
Emmerdale. Sobaldráma Briotanach is ea Emmerdale (iar: Emmerdale Farm). Ba é Kevin Laffan a chruthaigh é, agus cuireadh ar an aer ar dtús é ar 16 Deireadh Fómhair 1972.
Fawlty Towers. Coiméide Briotanach is ea Fawlty Towers. Thosaigh sé ag craoladh ar BBC2 19 Meán Fómhair 1975 agus chríochnaigh sé ar 25 Deireadh Fómhair 1979.
Are You Being Served?. Coiméide Briotanach is ea Are You Being Served?. Thosaigh sé ag craoladh ar BBC One 8 Meán Fómhair 1972 agus chríochnaigh sé ar 1 Aibreán 1985.
Uaineoil agus caoireoil. Is feoil an uan nó caora úsáidte mar bhia iad uaineoil agus caoireoil.
Mairteoil. Is feoil an bhó, tarbh nó damh úsáidte mar bhia í an mhairteoil.
Billy Graham. Ba shoiscéalaí Críostaí agus ministéir Baisteach Meiriceánach é William Franklin "Billy" Graham Jr. (7 Samhain 1918 – 21 Feabhra 2018). Faoin mbliain 1949 bhí clú idirnáisiúnta tuillte aige. Rugadh é in Charlotte, Carolina Thuaidh. Fuair sé bás in Montreatt sa stát céanna.
Tionóladh a chéad "chrosáid" mar a thug sé ar na cruinnithe a chuir sé ar siúl ar 13-21 Meán Fómhair 1947 san Civic Auditorium in Grand Rapids Michigan. D'fhreastail 6,000 duine ar an gcrosáid. Bhí sé 28 mbliana d'aois ag an am. Thionóil sé 400 crosáid i 185 tír ar fud an domhain sna blianta ina dhiaidh sin.
Crannóg (loingseoireacht). Is éard is crannóg ann ná foscadh nó ardán ar chrann loinge ina bhfanann an fairtheoir.
Lá ANZAC. Is Lá Náisiúnta Cuimhneacháin é Lá ANZAC san Astráil agus sa Nua-Shéalainn. Ceiliúrtar Lá ANZAC gach bliain ar an 25 Aibreán, nuair a rinne na trúpaí Astrálacha agus Nua-Shéalannacha ionradh ar an Tuirc sa bhliain 1915, "feachtas Gallipoli".
Ar fiannas sa Chéad Chogadh Domhanda.
Ar 8 Eanáir 1915 d'ionsaigh fórsaí na Ríochta Aontaithe Caolas na nDardanelles, agus iad ag iarraidh Iostanbúl a bhaint amach trí Leithinis Gallipoli. 
Theip ar longa na Breataine briseadh tríd an gcaolas. Chinn na Briotanaigh mar sin ar thrúpaí a chur i dtír. 
Bhí Rannán a Naoi Déag ar garastún i nGallipoli agus Mustafa Kemal i lár an aonaigh dá bharr. Nuair a tháinig fórsaí na hAstráile agus na Nua-Shéalainne (ANZAC - "Australian and New Zealand Army Corps") i dtír ar 25 Aibreán 1915 san áit a bhfuil "ANZAC Cove" uirthi inniu, bhí fórsaí na Tuirce rompu, le Kemal Atatürk i mbun. Bhí na "Anzacs" faoi léigear.
Spreag Mustafa Kemal a chuid saighdiúirí leis na focail seo:
Le teacht na hoíche bhí dhá mhíle Anzac marbh agus iad ag iarraidh teannta a gcos a choinneáil ar an gcladach. Bhí siad sáinnithe ar an trá go ceann dhá sheachtain eile agus maraíodh duine as gach triúr.
Comóradh.
Dúirt Michael D. Higgins, a raibh fiche Ceann Stáit eile ina chuideachta ag “Searmanais Chomórtha Gallipoli” ar 23 Aibreán 2015, "b’fhéidir go raibh rud éigin i bhfeachtas ionsaitheach Gallipoli, agus ina chur i gcrích anacrach, a léirítear mar eachtra nach bhfuil de chúiteamh ann ach an t-aiféala, an fearg agus, b’fhéidir, admháil na ciontachta óna húdair."
Iroquois. Is náisiún Meiriceánach Dúchasach iad na hIroquois. Tugann siad Haudenosaunee (Mohawk: "Rotinonshón:ni", Seneca: "Hodínöhšö:ni:h") orthu féin. Léiríonn Haudenosaunee an chónaidhm na cúig (níos déanaí sé) thíre: na tíortha 
Ó nath Iroquois "hiro kone" a tháinig an focal "Iroquois"; chum na taiscéalaithe Francacha an focal seo. Bíonn na hIroquois ina gcónaí den chuid is mó i Nua-Eabhrac (stát) agus i gQuébec.
Stair.
Bíonn na hIroquois ina gcónaí i Meiriceá Thuaidh ó 12,000 RC no fiú i bhfad níos luaithe. Tugann na hIroquois "Turtle Island" (Oileán Turtair) ar Meiriceá Thuaidh. 
Thosaigh na hIroquois ag talmhaíocht timpeall 800-1000. Cruthaíodh an 'chónaidhm Haudenosaunee' timpeall 1450 - 1660 (nó níos lú b'fhéidir). Bhí cúig náisiún ann sa chónaidhm ar dtúsː na Seneca, Cayuga, Onondoga, Oneida, agus Móháic. 
Sheol an taiscéalaí Jacques Cartier ó Saint-Malo chun teachtaireacht na deabhóide Críostaí a chraobhscaoileadh do na bundúchasaigh le hais an Saint Laurent.
Ar an 24 Iúil, chuir Cartier cros 10 méadar in airde agus ghlac sé seilbh na tíre in ainm François I, Rí na Fraince. Tá an miotas greanta i bpánaí ildaite gloine atá leathcheilte ar chúl bosca faoistine i Notre Dame Montréal, an tIndiach luite ar a chúl ar an talamh agus Cartier ag seanmóintíocht as leabhar dó, mura bé an Bíobla é.
Chuaigh na Tuscaroraigh ó Carolina Thuaidh isteach sa chónaidhm Haudenosaunee sna 1700idí.
Mharaigh na hEorpaigh Iroquois go leor i rith an 18ú céad, agus coigistíodh a gcuid tailte. 
Inniu.
Tá timpeall 125,000 Iroquois ann, 45,000 i gCeanada agus 80,000 sna Stáit Aontaithe. 
Tá comhairle na bhfear agus comhairle na mban ag na hIroquois, agus tá na mná i gceannas ar an réadmhaoin, an talmahaíocht, agus mar sin de. Bhí rialtas daonlathach ann.
Fernando Pessoa. File, scríbhneoir, criticeoir liteartha, aistritheoir, foilsitheoir agus fealsamh Portaingéalach ab ea Fernando António Nogueira Pessoa (Fuaimniú i bPortaingéilis: [fɨɾˈnɐ̃dw pɨˈsoɐ]), nó Fernando Pessoa mar a thugtar air go coitianta. Do rugadh é ar an 13ú lá de Mhí an Mheithimh i Liospóin na Portaingéile sa bhliain 1888 agus do fuair sé bás san áit chéanna ar an 30ú lá de Mhí na Samhna sa bhliain 1935. Deirtear gur duine desna pearsana liteartha is tábhachtaí den 20ú haois é Pessoa agus duine desna filí is tábhachtaí dár scríobh i bPortaingéilis riamh. 
Scríbhneoir bisiúil ab ea Pessoa, agus ní faoin ainm ‘Fernando Pessoa’ amháin a d’fhoilsíodh sé – bhí thart ar chúig cinn seachtó d’ainmneacha cleite aige le linn a shaoil. Ní thugadh sé "pseudonym" (i nGaeilge: ‘bréagainm’ nó ‘ainm cleite’) ach "heteronym" (i nGaeilge: ‘heitreainm’ nó ‘iolainm’) ar na hainmneacha san, toisc nár shíl sé gur éirigh leis an bhfocal "pseudonym" an saol leithleach neamhspleách dá gcuid féin a bhí ag gach ceann desna hainmneacha a chur in iúl. Amanta, bíonn dearcadh antoisceach nó anacair le léamh i scríbhinní na n-"heteronym". 
Anuas ar an bPortaingéilis, bhí Béarla agus Fraincis aige. D’aistrigh Pesso téacsanna ósna teangacha san, agus do chum sé saothair dá chuid féin iontu leis.
Tédíreach. tédíreach (Béarla: nidirect) is ea láithreán gréasáin oifigiúil an Rialtais i dTuaisceart na hÉireann do shaoránaigh, a soláthraíonn ionad ilfhreastail ar fhaisnéis agus ar sheirbhísí na hEarnála Poiblí. Forbraíonn ionadaithe ó go leor ranna rialtais an t-ábhar a bhíonn curtha isteach sa suíomh, agus iad ag obair le foireann lárnach eagarthóireachta.
Stair.
Bhí seoladh 'séimh' i mí aibreáin 2009 ag tédíreach agus seoladh é go hoifigiúil ag an Aire Airgeadais, Nigel Dodds ar an 7 Bealtaine 2009.
Scréachóg scrobarnaí iartharach. Is éan de chuid na bPasaireach í an scréachóg scrobarnaí iartharach. Feictear go minic í san fhoraois nó ag breathnú a dúchas. Tá an t-éan seo slim neamhchíríneach. Éan cliste atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh. Is maith léi na doirí sa ghleannta intíre an iarthair. Cruinníonn sí dearcáin tite agus cuireann sí iad ar stór ina n-aonar i bpoill. Úsáideann sí cloch nó leac choincréiteach mar inneoin chun crotal crua an dearcáin a oscailt.
Tá dhá speiceas ann anois a cuireadh sa speiceas céanna san am atá caite:
Tá an scréachóg scrobarnaí oileánach (Béarla: "Island scrub jay"), "Aphelocoma insularis", ann freisin, ach ní raibh sé sa seanspeiceas leis an dá cheann eile.
John Abercromby, an 5ú Barún Abercromby. Ba shaighdiúir Albanach agus sheandálaí é John Abercromby, an 5ú Barún Abercromby (15 Eanáir 1841 – 7 Deireadh Fómhair 1924).
Gairm bheatha.
George Ralph, an 3ú Barún Abercromby Aboukir, a athair agus Louisa Penuel Hay Forbes a mháthair., agus bhí beirt deartháireacha agus deirfiúr aige. Bhí sé ina Leifteanant leis an bhriogáid raidhfil (nó an Rifle Brigade). Bhain sé céim amach ó Ollscoil Dhún Éideann le  Dochtúireacht oinigh sa Dlí,(LLD). Ar an 3 Deireadh Fómhair 1917, i ndiaidh báis a dheartháir is sine George, Tháinig sé i gcomharbas ar a athair mar an 5ú Tiarna Abercromby.
Tar éis dó an t-arm a fhágáil sa bhliain 1870, dhírigh sé ar theangacha a fhoghlaim, ar thaisteal, agus ar bhéaloideas. Sa bhliain 1904 chuir sé an an téarma Eascra nó Bíocar (Béarla: "Beaker") isteach san fhoclóir seandálaíochta,  chun cur síos a dhéanamh ar na soithí óil ón Tréimhse Neoiliteach déanach, ar thángthas orthu ar fud iarthar na hEorpa ag an am. Bhí sé ina leasuachtarán ar Chumann Béaloideasa na hAlban, agus thacaigh sé leis an Society of Antiquaries of Scotland, agus bhí sé ina uachtarán air ón bhliain 1913 go dtí 1918.
Dar le hÉnrí Ó Muirgheasa (Duanaire na Midhe) gurb é an fáth a bhfuil lámhscríbhinní Pheadair Uí Ghealacáin in Ollscoil Dhún Éideann, go bhfuair Abercromby ar iasacht iad agus nár thug ar ais iad, agus gur ag an Ollscoil sin a d’fhág sé a lámhscríbhinní le huacht.
D'fhág sé airgead le huacht, i gcomhair 'Ollúnacht Abercromby um Seandálaíocht'  (Béarla: The Abercromby Chair of Archaeology) in Ollscoil Dhún Éideann, post a bhí tógtha ag Vere Gordon Childe agus Stuart Piggott.
Tá sé curtha in Reilig Dean i nDún Éideann ar an taobh thoir, in aice leis an bpríomhbhealach isteach.
Teaghlaigh.
Phós Abercromby a  chol ceathrar Sualainneach, Adele Wilhelmina Marika von Heidenstern, ar an 26 Lúnasa 1876. Bhí iníon amháin acu, Edla Louisa Montague Abercromby (r. 1877), a phós Georges N. Nasos sa bhliain 1906. Toisc nach raibh aon mhac aige, chuaigh Barúntacht Abercromby in éag nuair a fuair sé bás.
Johnny Brady. Is amhránaí agus ceoltóir é Johnny Brady. Rugadh é i mBaile Raghnail, Contae Aontroma, Tuaisceart Éireann.
Eascra (seandálaíocht). Is éard is eascra ann ná soitheach beag óil ceirmeach nó miotail, a múnlaíodh le bheith ina ghléas láimhe. Aithníonn seandálaithe cineálacha éagsúla eascraí, ina measc an bun-eascra, an t-eascra crobhach agus an t-eascra garbhtheilgthe. Nuair a úsáidtear an téarma ina aonar, áfach, is gnách gur ag tagairt do na cupáin photaireachta a bhaineann le Cultúr Eascrana na hEorpa, san Aois Neoiliteach dhéanach agus sa Chré-umhaois Luath atá sé.
2016 Wimbledon Championships. Ba chomórtas Grand Slam é 2016 Wimbledon Championships a imríodh ag an All England Lawn Tennis and Croquet Club. Thosaigh an príomhchomórtas ar 27 Iúil 2016 agus chríochnaigh sé ar 10 Iúil 2016.
B'é 2016 an 130ú heagrán den chomórtas, an 49ú sa ré oscailte agus an tríú comórtas Grand Slam an bhliain sin.
Laura Whitmore. Is láithreoir Éireannach í Laura Whitmore (a rugadh ar 4 Bealtaine, 1985 í) Is iarláithreoir "I'm a Celebrity...Get Me Out of Here! NOW!" í. Tháinig sí sa naoú háit le Giovanni Pernice ar an ceathrú sraith déag "Strictly Come Dancing" sa bhliain 2016.
101 (uimhir). Is é 101 an uimhir nádúrtha tar éis 100 agus roimh 102.
102 (uimhir). Is é 102 an uimhir nádúrtha tar éis 101 agus roimh 103.
103 (uimhir). Is é 103 an uimhir nádúrtha tar éis 102 agus roimh 104.
104 (uimhir). Is é 104 an uimhir nádúrtha tar éis 105 agus roimh 103.
105 (uimhir). Is é 105 an uimhir nádúrtha tar éis 104 agus roimh 106.
106 (uimhir). Is é 106 an uimhir nádúrtha tar éis 105 agus roimh 107.
107 (uimhir). Is é 107 an uimhir nádúrtha tar éis 106 agus roimh 108.
108 (uimhir). Is é 108 an uimhir nádúrtha tar éis 107 agus roimh 109.
109 (uimhir). Is é 109 an uimhir nádúrtha tar éis 108 agus roimh 110.
110 (uimhir). Is é 110 an uimhir nádúrtha tar éis 109 agus roimh 111.
71 (uimhir). Is é 71 an uimhir nádúrtha tar éis 70 agus roimh 72.
72 (uimhir). Is é 72 an uimhir nádúrtha tar éis 71 agus roimh 73.
73 (uimhir). Is é 73 an uimhir nádúrtha tar éis 72 agus roimh 74.
74 (uimhir). Is é 74 an uimhir nádúrtha tar éis 73 agus roimh 75.
75 (uimhir). Is é 75 an uimhir nádúrtha tar éis 74 agus roimh 76.
76 (uimhir). Is é 76 an uimhir nádúrtha tar éis 75 agus roimh 77.
77 (uimhir). Is é 77 an uimhir nádúrtha tar éis 76 agus roimh 78.
78 (uimhir). Is é 78 an uimhir nádúrtha tar éis 77 agus roimh 79.
79 (uimhir). Is é 79 an uimhir nádúrtha tar éis 78 agus roimh 80.