Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ruth Benedict. Antrapeolaí agus béaloideasóir Meiriceánach ab ea Ruth Fulton Benedict (5 Meitheamh 1887 – 17 Meán Fómhair 1948). Rugadh agus tógadh i gCathair Nua-Eabhrac agus fuair sí bás sa chathair chéanna. D'fhág babhta den bhruitíneach leathbhodhar í agus í ina tachrán. D'fhreastail sí ar Choláiste Barnard agus ar Ollscoil Columbia. Bhain sí dochtúireacht amach ag Columbia sa bhliain 1923. Rinne sí staidéar faoi Franz Boas. Cáil faoi leith ar dhá leabhar a scríobh sí, "Patterns of culture" (Patrúin chultúir, 1934) agus "The chrysanthemum and the sword: patterns of Japanese Culture" (An criosantamam agus an claíomh: patrúin chultúir Seapánaigh, 1946). D'fhás an leabhar seo as an obair a rinne sí do rialtas na Stát Aontaithe le linn an Dara Cogadh Domhanda. "Cianantraipeolaíocht" a thugtar ar an sórt taighde seo mar bhí uirthi an obair a bhunú ar fhoinsí mar ailt nuachtáin agus ar agallaimh a rinneadh i Meiriceá, seachas ar bhuntaighde déanta sa tSeapáin féin.
Fionnuala Nic Dhónaill. Bean uasal Ghaelach as Albain agus banríon Thír Chonaill in Éirinn ba ea Fionnuala Nic Dhónaill (1570 – 1608). Thugtaí an Iníon Dubh uirthi i nGaeilge nó Inghean Dubh i nGaeilge na hAlban. Ba í iníon Sheumais Mhic Dhòmhnaill agus Ùna Chaimbeulach í, agus ba í an dara bean ag Aodh mac Mhaghnusa Uí Dhónaill, Rí Thír Chonaill í, agus máthair an chinn fheadhna Aodh Rua Ó Dónaill, an chéad Iarla Thír Chonaill.
Beatha.
I gCúirt na Stiúbhartach in Albain a tógadh an Iníon Dubh, agus ba mhór an tairbhe di a cairde gaoil chun saighdiúirí a fháil ó Albain tar éis di Aodh mac Mhaghnusa Uí Dhónaill a phósadh, rud a thit amach timpeall 1570. Bhí ceathrar mac aici, an bheirt ríthe deireanacha ar Thír Chonaill ina measc: Aodh agus Ruairí. Nuair a d'éirigh a fear céile siabhránach agus é ina sheanduine, ba ise a tháinig i gceannas ar an ríocht. 
Fuadaíodh an mac ba shine aici, Aodh Rua, in 1587 agus cuireadh i bpríosún i gCaisleán Bhaile Átha Cliath é. Lean an Iníon Dubh uirthi ag cosaint a chirt ar cheannas na ríochta. In 1588 chruinnigh sí buíon Albanach chun Aodh Ó Néill, mac a dearthár An Calbhach Ó Domhnaill, a mharú mar gheall ar iarracht a rinne sé ceannas a ghabháil. Mar a deir "Annála Ríochta Éireann":
In 1591 rinne Domhnall Dubh Ó Dónaill, mac a fir chéile ón gcéad phósadh aige, iarracht an ceannas a ghabháil. 
Mharaigh na boghdóirí Albanacha Domhnall agus mórán eile ag an Doire Leathan laistiar de Ghleann Choluim Cille.
Is iomaí iarracht a rinne sí Aodh Rua a shaoradh go dlíthiúil sular éírigh leis éalú as Caisleán Bhaile Átha Cliath in 1592. Ina dhiaidh sin thug sí airgead do Niall Garbh Ó Dónaill, an t-éilitheoir deiridh a bhí fágtha, agus d’áitigh sí ar a fear céile an ceannas a ligean lena mac. Is dócha gur socraíodh roimh ré ar Aodh a thoghadh mar cheann feadhna na nDónallach in 1592, rud arbh í an Iníon Dubh ba chionsiocair leis.
Deireadh saoil.
Chaith sí tamall ina dhiaidh sin ina cónaí i gCill Mhic Réanáin. In 1608, nuair a bhí gach mac dá cuid marbh tar éis Imeacht na nIarlaí, chuir sí feall i leith a cliamhain, Niall Garbh, agus cuireadh i bpríosún i dTúr Londan é. 
Ní fios cén uair a fuair sí bás. Is cosúil gur chaith sí deireadh a saoil i gCaisleán Mongavlin, daingean beag cois an Fheabhail, go díreach taobh theas de Bhaile Suingean i gCeantar an Lagáin in oirthear Dhún na nGall.
Craobh ghinealaigh na nDónallach.
 Aodh mac Mhaghnusa Uí Dhónaill. 
 = 1, as Éirinn = 2, Fionnuala "an Iníon Dubh" Nic Dhónaill (pósadh ~1570)
 __|______________________________________ |_________________________________________________________________
 | | | | | | | | | | | | 
 Donnchadh Domhnall Ruaidhrí Siobhán iníon Nuala Aodh Ruadh Rudhraighe Maghnus Mairghead Máire Cathbarr
 (Scaite) m.1590 m.1575 m.1591 fl.1579 fl.1592 1571-1602 m.1608 fl.1608 m.1662 fl.1608
 | 
 Domhnall Óg
Baile Suingean. Is baile beag i gCeantar an Lagáin i gContae Dhún na nGall é Baile Suingean (Béarla: "St Johnstown" is "Saint Johnston" go hoifigiúil). Tá sé suite cois an Fheabhail 11km ó Dhoire, 105km ó Bhéal Feirste agus 197km ó Bhaile Átha Cliath, prìomhchathair na tíre. Tá 479 duine ina gcónaí sa bhaile. Sa 17ú haois, bhí an baile faoi thionchar bhanríon Thír Chonaill, An Iníon Dubh.
Josep Lluís Sert i López. B'ailtire agus pleanálaí cathrach é Josep Lluís Sert i López (Barcelona, 1 Iúil 1902 - "Ibidem" 15 Márta 1983). Ba dhuine de na hailtirí a chruthaigh Plean Mór Mhedellín é sna 1950idí. I ndiaidh briseadh na bpoblachtánach sa Spáinn thug sé aghaidh ar Nua-Eabhrac agus d'oibrigh sé sa tír úd ar feadh tréimhse fhada. Dhear sé roinnt mhaith foirgneamh i Meiriceá agus san Eoraip, agus d'oibrigh sé ag pleanáil cathracha i Meiriceá Theas.
Rhumsaa. Is baile i dtuaisceart Oileán Mhanann é Rhumsaa (Béarla: "Ramsey" ).
Trefriw. Is baile in Bwrdeistref Sirol Conwy, An Bhreatain Bheag é Trefriw. I 2001, bhí 1338 duine ina gcónaí ann.
Obar Chaladair. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Obar Chaladair.
Omhanaich. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Omhanaich (Béarla: "Onich").
Am Ploc. Is sráidbhaile suite i gComhairle na Gàidhealtachd in Albain é Am Ploc nó Ploc Loch Aillse (Béarla:"Plockton"). Tá an baile suite in aice le Loch Carrann. 
Amharcann Am Ploc soir amach ar an bhfarraige, ar shiúl ón phríomhghaoth, agus in éineacht le Síobadh Mór an Atlantaigh tugtar aeráid an-chineálta dó, in ainneoin a dhomhanleithead i bhfad ó thuaidh, rud a fhágann go n-éireoidh go maith leis an speiceas "Cordyline australis" bheith faoi bhláth anseo.
Is iad a chomhordanáidí ná: 57° 20′ 16.84″ Thuaidh agus 5° 39′ 8.32″ Thiar.
An baile.
Tógadh an chuid is mó de na tithe san 18ú agus 19ú haois. Is ceantar caomhnaithe é lár na cathrach, thart ar Sràid a' Chala agus Sràid Innes Ba í an iascaireacht an tionscal ba thábhachtaí ag an am sin. Sa lá atá inniu ann tá turasóireacht an-láidir sa bhaile, go príomha toisc gur taifeadadh an tsraith theilifíse "Hamish Macbeth" le Robert Carlyle anseo agus ghlac go leor daoine ón dúiche páirt ann. Taifeadadh cuid den scannán "The Wicker Man" (an t-ancaire ag tús an scannáin) agus an "Inspector Alleyn Mysteries" anseo freisin.
Francis Sheehy-Skeffington. Ba gníomhaí cearta daonna agus síochánaí Éireannach ó Choill an Chollaigh i gContae an Chabháin a bhí go mór ar son ceart vótála do mhná é Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún nó Francis Sheehy-Skeffington i mBéarla (23 Nollaig 1878 – 26 Aibreán 1916).
Spréach sé leis na héagóracha follasacha a bhí ann ag an am. Bhain íoróin nach beag leis nuair a cuireadh i bpríosún go héagórach é, íospartach neamhchiontach san aighneas 1916, agus dúnmharaíodh é. 
Saol.
Ba chéimí é de chuid UCD agus reachtaire ar Chumann L&amp;H, COBÁC. Ba chara é le James Joyce, Oliver St. John Gogarty, Tom Kettle, agus athair Conor Cruise O'Brien.
Phós sé Hanna Sheehy sa bhliain 1903 agus ghlac sé lena sloinne ina ainm féin. Tugadh "Skeffy" air scaití.
Dúnmharú.
Dúnmharaíodh Sheehy Skeffington le linn Éirí Amach na Cásca. Gabhtar é ar 25 Aibreán 1916 in Portobello. Níor ghlac Sheehy Skeffington aon pháirt san éirí amach. Bhí grúpa daoine á chruinniú aige ag an am chun cosc a chur ar chreach siopaí agus gnóthaí. 
Coimeádadh siar faoi choinneáil é agus, ar deireadh, lámhachadh é ag saighdiúirí na Breataine faoi threoir J.C. Bowen-Colthurst, captaen (cinneadh a tharraing trioblóid air níos déanaí).
Taiscéalaíocht Uirbeach. Is éard is Taiscéalaíocht Uirbeach nó "Uirbeics" ann ná caitheamh aimsire as an ngnáth. An rud atá i gceist leis an uirbthaiscéalaíocht seo ná go dtéann daoine ag taiscéalaíocht thart faoi sheanfhoirgnimh fud fad an domhain le blaiseadh a fháil den saol mar a bhí agus dul go háiteanna nach minic do dhaoine a bheith iontu. Bítear ag cuartú seanbheairicí, ag ransáil in otharlanna meabhairghalair atá imithe ó mhaith, ag tóraíocht timpeall monarchana ón gcéad seo caite, ag sleamhnú trí sheantolláin ar thóir na tóraíochta féin. Bíonn daoine tógtha leis an ailtireacht is an meathlú uirbeach, an mothú dána dalba sin, agus ag samhlú nó ag mothú sprideanna agus míle rud eile. É ina spórt, ina chaitheamh aimsire do roinnt eile fós.
Is dócha go raibh sé linn i gcónaí riamh ach tháinig uirbeics chun cinn faoi bhrat aitheanta, i Meiriceá ach go háirithe. Is fochultúr forbartha atá ann.
In Éirinn.
Tá seoid leathfholaithe de chuid Bhaile Átha Cliath ag titim chun raice i lár Pháirc an Fhionnuisce. Is é sin Dún na hArmlainne, áit a gcoinnítí piléir agus gunnaí tráth dá raibh. Tógadh an áit ar dtús sa bhliain 1734 agus tá stair shuimiúil ag an áit; ghoid an IRA slám mór piléar ón áit agus is iomaí duine mór le rá a chónaigh ann. Cé gur ríspéisiúil an áit ó thaobh na hailtireachta de, tá an geata isteach ann faoi ghlas le blianta fada anois is gan cead dul isteach ann ag éinne. Gan chead, ach téann mar sin féin. Tá go leor grianghraf álainn a léiríonn na foirnimh éagsúla istigh ann. 
Cuid mhór den spéis sa taiscéalaíocht seo baineann sé leis an suntas a thugtar fud fad an domhain, nach mór, don rud atá sean. An rud atá sean tá sé diamhair, draíochtúil, is dáinsearach seans, rómánsúil cinnte agus éagsúlacht neamhghnách ag roinnt leis. Mar sin is sna seanfhoirgnimh is mó a chuirtear spéis, is mó an spéis chéanna má bhaineann stair ar leith leis an suíomh, Dún na hArmlainne thuas abair. 
Tuilleadh eolais.
Tá tuilleadh eolais faoin Uirbeics in Éirinn ar fáil ag abandonedireland.ie - Suíomh Uirbeics in Éirinn
Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige. Tá Leabharlann Náisiúnta na Breataine Bige (Breatnais: "Llyfrgell Genedlaethol Cymru"; IPA: ˈɬəvrgeɬ geneˈdlaɪθol kəmˈrɪ) suite in Aberystwyth. Bunaíodh i 1907 é. Coimeádann an leabharlann níos mó ná 4 milliún leabhar agus tá 30,000 lámhscríbhinn ann atá tearc agus luachmhar.
I measc na leabhar clúiteach, tá an chéad leabhar a bhí scríofa sa Bhreatnais ann, foilsithe i 1546. Tá an chéad aistriúchán ar an mBíobla, ón bhliain 1588, le feiceáil freisin. Feictear lámhscríbhinní mar "Leabhar Dubh Caerfyrddin" (Breatnais: "Llyfr Du Caerfyrddin"), an ceann is sine (timpeall is 1250) scríofa go hiomlán sa Bhreatnais, agus "Leabhar Taliesin" (Breatnais: "Llyfr Taliesin") le filíocht as an 14ú haois.
Meathlú uirbeach. Is éard is meathlú uirbeach ann ná suíomh uirbeach a bheith ag titim as a chéile. Déantar an meathlú uirbeach a lua san ealaín, sa phleanáil uirbeach agus i go leor réimsí den saol.
Hendrik Martenszoon Sorgh. Péintéir mór le rá as an Ísiltír ab ea Hendrick Martensz. Sorgh (Ainm iomlán: Hendrick Martenszoon Sorgh, Rotterdam, timpeall 1610 - "Ibidem", 28 Meitheamh 1670). Phós sé Adriaantje Hollaer 20 Feabhra 1633. Rugadh san Ísiltír é le linn Phoblacht na Seacht nDúiche Aontaithe, nuair a bhí an tír thar a bheith saibhir. Bhí sé ina phrintíseach (Ollainnis: "Leerling") ag David Teniers, as Antuairp. Phéinteáladh sé margaí go minic.
Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe. Is éard a bhí i bPoblacht na Seacht nDúiche Aontaithe (Ollainnis: "Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden"; Laidin: "Res Publica Coniunctarum Provinciarum") , ná stát cónaidhme neamhspleách i dtuaisceart na hEorpa (1588–1795), le gnéithe de chomhghuaillíocht chosanta agus d'aontas custaim. Chlúdaigh sé críoch na hÍsiltíre mar a thugtar anois air den chuid is mó, san áit a bhfuil an Ísiltír sa lá atá inniu. Bhain sé cumhacht mhór pholaitiúil agus eacnamaíoch amach sa 17ú haois agus bhí ról ceannaireachta aige ar stáitse an domhain le tamall maith anuas. Tháinig deireadh leis an Chónaidhm le hionradh na Fraince 1792-1795, cé go raibh an meath tosaithe cheana féin.
Stair.
Ní raibh stát substainteach seasmhach ar bith ann san áit a bhfuil an Bheilg, Lucsamburg, agus an Ísiltír go dtí an 16ú haois, ach sraith de stáit bheaga, ceantair easpagóideachta, bailte neamhspleácha agus réigiúin faoi smacht tíortha móra eile, go háirithe An Spáinn.
Bunaíodh an phoblacht tar éis do sheacht gcúige Ollannacha san Ísiltír Spáinneach éirí in aghaidh smacht na Spáinne. Bhunaigh na cúigí comhghuaillíocht in aghaidh na Spáinne sa bhliain 1579 (Aontas Utrecht) agus dhearbhaigh siad a neamhspleáchas sa bhliain 1581 (Acht Shéanta). Chuimsigh sé Groningen, Frisia, Overijssel, Guelders, Utrecht, an Olainn agus Zeeland.
Cé go raibh an stát beag agus nach raibh ann ach timpeall 1.5 milliún áitritheoir, rialaigh sé líonra domhanda de thrádbhealaí farraige. Trína chuid cuideachtaí trádála, an "Vereenigde Oostindische Compagnie" (VOC) (Gaeilge:Comhlacht Dúitseach na hIndia Thoir) agus an "Geoctrooieerde Westindische Compagnie" (GWC) (Gaeilge: Comhlacht Dúitseach na hIndia Thiar), bhunaigh sé impireacht choilíneach Ollannach (Ollainnis: "Nederlandse koloniale rijk"). Thug an t-ioncam ón trádáil seo deis don Phoblacht Dúitseach dul san iomaíocht go míleata i gcoinne tíortha i bhfad níos mó. Chruinnigh sé cabhlach ollmhór de 2,000 long, ar dtús níos mó ná cabhlaigh Shasana agus na Fraince le chéile. Troideadh mórchoimhlintí: Cogadh na nOcht mBliana in aghaidh na Spáinne (ó bhunú an Phoblacht Dúitseach go dtí 1648), Cogadh na hOllainne-na Phortaingéile (1602–1663), ceithre Chogadh Angla-Dhúitseach i gcoinne Ríocht Shasana (3 in aghaidh Ríocht Shasana agus an ceathrú ceann in aghaidh Ríocht na Breataine Móire: 1652–1654, 1665–1667, 1672–1674 agus 1780–1784), an Cogadh Franc-Dhúitseach (1672–1678), agus Cogadh na Naoi mBliana (1688–1697) in aghaidh Ríocht na Fraince.
Ar 30 Eanáir 1648, thángthas ar shocrú maidir le téarmaí Shíocháin Münster, trínar thug an Spáinn aitheantas foirmiúil do Phoblacht na hÍsiltíre mar stát neamhspleách. Is é seo an chéad cheann de na conarthaí a rinneadh sa bhliain 1648 ar a dtugtar Síocháin Westfalen i dteannta a chéile. 
Mheastar go hiondúil gurb iad bunús na bprionsabal go bhfuil na stáit ceannasach agus nach féidir le stát amháin a ladar a chur isteach i gnóthaí baile aon tíre eile. Is orthusan atá an dlí idirnáisiúnta bunaithe go fóill.
Blazin' in Beauly. Is feis agus scoil fhidléireachta é Blazin' in Beauly, a bhíonn ar siúl sa Mhanachainn gach bliain ó bhunaigh an grúpa ceoil "Blazin' Fiddles" é i 2001. Ar feadh seachtaine, tá ranganna fidléireachta ar fáil ag cúig nó sé leibhéal éagsúil, ceolchoirmeacha, agus seisiúin cheoil san óstán "Caledonian" agus san óstán "Lovat Arms". Tionóltar i lár Dheireadh Fómhair é gach bliain, de ghnáth nuair a bhíonn na scoileanna ar saoire in Albain agus nuair a bhíonn an Mód Náisiúnta ar siúl freisin.
Nasc seachtrach.
Blazin' in Beauly (suíomh oifigiúil)
Toni Morrison. Scríbhneoir, ollamh litríochta agus duine d’fhathaigh litríocht Mheiriceá ab ea Toni Morrison, nó Chloe Ardelia Wofford mar atá a hainm scríte ar a teastas breithe. Rugadh í ar an 18 Feabhra 1931 i mbaile beag darb ainm Lorain, Ohio. Fuair sí bás ar 5 Lúnasa 2019.
Bhain Morrison cáil amach mar gheall ar liriciúlacht a saothar agus í ag cur síos go macánta ar uafás na sclábhaíochta agus ar stair na nAfracach Meiriceánach.
Beatha.
An chéad leabhar ar fhoilsigh sí ná The Bluest Eye (1970). 
Ba é "Song of Solomon", úrscéal staire a foilsíodh i 1977, a tharraing aird an tsaoil mhóir ar Morrison.
Is dóigh gurb é "Beloved]" (1987), úrscéal ar a bronnadh Duais Pulitzer agus an "American Book Prize" sa bhliain 1988, an saothar is iomráití dá cuid, ar an saothar léi is mó a chuaigh i bhfeidhm ar an bpobal.
11 úrscéal ar fad a scríobh sí agus ba é "God Help the Child" an ceann deireanach acu.
Duaiseanna.
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 1993. Ba í an t-ochtú bean a bronnadh an duais seo uirthi. Nuair a bhuaigh sí an duais, dúirt na moltóirí gur mhian le Morrison “dul go domhain sa teanga agus í a shaoradh ó laincisí cine”. Ina hóráid Nobel, thagair Morrison féin do thábhacht na teanga sa saol chomh maith.
Chomh maith leis an duais Nobel, b’iomaí duais agus gradam eile a tugadh do Morrison, ina measc an gradam National Book Circle, céimeanna oinigh ó olscoileanna Oxford, Harvard agus na Ginéive, "Légion d’Honneur" na Fraince agus Bonn Saoirse an Uachtaráin a bhronn Barack Obama uirthi.
Basseterre. Is é Basseterre an phríomhchathair i San Críostóir-Nimheas. Tháinig an t-ainm ón fhocal Fraincise a chiallaíonn “talamh íseal”. Tá an baile suite in iardheisceart an oileáin San Críostóir. Tá na Sléibhte "Olivees" agus na Sléibhte "Conaree-Morne" lastoir den chathair. Bhí 13,000 duine ina gcónaí in Basseterre sa bhliain 2013.
Is é ceann de na bailte is sine sna hAintillí. Bhunaigh na Francaigh an baile sa bhliain 1627.
Gerard ter Borch. Ba phéintéir cáiliúil as an Ísiltír é Gerard ter Borch nó Gerard Terburg (IPA: ɣəˈrɑrt tər ˈbɔrx nó ɣəˈrɑrt tərˈbʏrx, Zwolle, Nollaig 1617 - Deventer, 8 Nollaig 1681). Chuaigh sé go Haarlem i 1633, áit a raibh tionchar mór ag Pieter de Molijn air. Shiúil sé ar fud na hEorpa. Rugadh in Ísiltír é le linn Poblacht na Seacht nDúiche Aontaithe, nuair a bhí an tír an-saibhir.
Montevideo. Is é Montevideo príomhchathair Uragua. Tá an chathair suite i ndeisceart na tíre. Tá níos mó ná 1,000,000 duine ina gcónaí sa chathair féin, agus mar sin is é an chathair is mó sa tír agus an t-aon chathair le daonáireamh os cionn 1,000,000. Tá tránna breátha ann, mar shampla: Pocitos, Buceo, Malvín, Playa de los Ingleses, Playa Verde, Punta Gorda agus Carrasco. Tá an chathair lán d'fhoirgnimh stairiúla. De réir "Mercer Human Resource Consulting" is é Montevideo an chathair i Meiriceá Laidineach le cáilíocht na beatha is airde.
Sandra White. Is polaiteoir Albanach í Sandra White. Rugadh ar 17 Lúnasa 1951 í. Tá sí ina ball de Phàrtaidh Nàiseanta na h-Alba. Ó 2011, tá sí ina ball de Pàrlamaid na h-Alba don dáilcheantar Glaschú Ceilbhinn.
Shmuel Yosef Agnon. Ba scríbhneoir Giúdach é Shmuel Yosef Agnon (Eabhrais: שמואל יוסף עגנון). Rugadh i 1888 é i mbaile beag darb ainm Buczacz, sa Ghailís (in Úcráin an lae inniu), ag am Impireacht na hOstaire, agus fuair sé bás in Iarúsailéim i 1970. Bhuaigh sé Duais Nobel na Litríochta i 1966.
Port nan Long, An t-Eilean Sgitheanach. Is baile suite san Eilean Sgitheanach, i gComhairle na Gàidhealtachd é Port nan Long.
Port an t-Sròim. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Port an t-Sròim.
James Macpherson. Ba scríbhneoir agus polaiteoir Albanach é James Macpherson nó Seumas Mac a' Phearsain (27 Deireadh Fómhair 1736 i Ruadhainn, Gaeltacht na hAlban - 17 Feabhra 1796). Tá clú air mar "aistritheoir" ar fhilíocht "Ossian".
A Bheatha.
Ó 1753 amach chuaigh sé ar Choláiste an Rí in Obar Dheathain agus ansin ar Ollscoil Dhún Éideann. Ag an am sin, thosaigh sé ag scríobh filíochta, mar shampla "The Highlander" i 1758, ach ní raibh mórán de foilsithe.
Tháinig cáil air mar gheall ar an "aistriúchán" ar "Fragments of Ancient Poetry", foilsithe ag Hugh Blair i 1760. Tháinig na leabhair "Fingal, an Ancient Epic Poem in Six Books" (1761), "Temora" (1763) agus "The Works of Ossian" (1765) amach tar éis sin. Fuaireadar clú mar obair de chuid an amhránaí Ghaelaigh "Ossian". Bhíothas den tuairim gur bhailiúchán de bhéaloideas ársa a bhí iontu, a d'aimsigh Macpherson i nGaeltacht na hAlban agus sna hOileáin Siar. Bhí na leabhair aistrithe chuig theangacha Eorpacha eile, agus thaitin siad leis an lucht léitheoireachta ansin. Leis an tsuim a bhí in "Ossian", d'athraigh an t-ainm ar Ghaeilge na hAlban ó "Erse" go "Gàidhlig".
Tharla conspóid mhór maidir le hOssian agus cé chomh fírinneach a bhí obair Macpherson. Inniu, táthar den tuairim gurbh é Macpherson féin a scríobh an fhilíocht.
Ruadhainn, Báideanach. Is baile beag i mBáideanach, Comhairle na Gàidhealtachd é Ruadhainn (Béarla: "Ruthven"). Tá sé suite timpeall leathmhíle (0.80km) laisteas de Cheann a' Ghiúthsaich agus timpeall 43 míle (69 km) laisteas d'Inbhear Nis sa chontae traidisiúnta Contae Inbhear Nis.
Rugadh James Macpherson, a rinne an "t-aistriúchán" ar fhilíocht "Ossian", i Ruadhainn sa bhliain 1736.
Feictear fothracha "Ruthven Barracks", ionad tábhachtach ag an arm dearg sna blianta tar éis bhliain Phrionsa Séarlas, lastoir den bhaile.
Ruadhainn. Tá níos mó ná áit amháin ann leis an ainm Ruadhainn:
Gustave Flaubert. Ba shárúdar Francach é Gustave Flaubert (IPA: ɡystav flobɛʁ). Rugadh i Rouen é, ar an 12ú lá de mhí na Nollag 1821, agus fuair sé bás ar an 8ú lá de mhí na Bealtaine 1880, i mbaile beag darb ainm Croisset.
Mar dhuine de na scríbhneoirí próis is fearr sa dara leath den 19ú haois, bhí tionchar mór ag Flaubert ar litríocht na Fraince mar thoradh ar chumhacht a stíle sna húrscéalta móra a scríobh sé, mar shampla "Madame Bovary" (1857), "Salammbô" (1862), "L'Éducation sentimentale" (1869), nó fiú a chuid gearrscéalta, mar "Trois Contes" (1877).
A chuid oibre.
Leabhair
Litreacha
Bailiúcháin
Rátagan. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Rátagan.
Réiseapol. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Réiseapol.
Roisbheinn. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Roisbheinn.
An Ráthaig Mhór. Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é an Ráthaig Mhór.
Galphunc. Is éard is Galphunc ann ná fosheánra den fhicsean eolaíochta a mheascann punc agus an ghalchumhacht, i suíomh atá faoi thionchar an Iarthair i rith an 19ú céad le linn ré na tionsclaíochta. Sa litríocht, sa cheol, agus san fhaisean a dhéantar tagairt agus forbairt don choincheap seo.
Sròn an t-Sìthein. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd í Sròn an t-Sìthein.
Salachaidh. Is baile beag suite i gComhairle na Gàidhealtachd, in Albain, é Salachaidh. Tá an gráigbhaile suite ar an bhruach thuaidh de Loch Long.
Fionntán Mac Aodha Bhuí. Bhí Fionntán Mac Aodha Bhuí (1924-2012) ina ailtire, pleanálaí agus gníomhaire teanga.
Bhí ochtar cloinne aige. Orthu siúd tá Rónán Mac Aodha Bhuí, craoltóir.
Leithghabháil chultúrtha. Is éard is leithghabháil chultúrtha ann ná gnéithe de chultúr áirithe a bheith á dtógáil agus á n-úsáid ag grúpa a bhaineann le cultúr eile. Déanann sé cur síos ar chomhshamhlú cultúr, ach is féidir leis tagairt do dhearcadh diúltach chultúr an mhóraimh i leith chultúr an mhionlaigh chomh maith.
Strath Rúsdail. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Strath Rúsdail.
Sròn a' Chritheagain. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Sròn a' Chritheagain nó Sròn Chritheagain.
Sruidh. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Sruidh nó an t-Sruigh.
Sgurr Gaoithe. Is ceantar suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Sgurr Gaoithe.
An Tom Aiteann. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é An Tom Aiteann.
Tom na Croiche. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Tom na Croiche.
Tòrr na Grèine. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Tòrr na Grèine.
Sìleas na Ceapaich.  Ba í Sìleas na Ceapaich nó Sìleas NicDhòmhnaill (c. 1660 - 1729) iníon Ghilleasbuig, Mhic 'ic Raghnaill, an 15ú taoiseach de Dhòmhnallaich na Ceapaich.
Phòs Sìleas Alasdair Gòrdanach agus chuaigh siad a chónaí i mBaile Dhòrnaidh, láimh le Hunndaidh. Tá seanbhallóga an tí le feiceáil fós ar an mbóthar idir Obar Dheathain agus Monadh Choinnich. Tá sé le tuiscint ó fhilíocht Shìleas go raibh cúigear mac acu agus triùr nó ceathrar iníon.
Amhráin.
Léiríonn a lán d’amhráin Shìleas claonadh láidir Seaicibíteach. Ina measc sin tá:
Bhí creideamh láidir Caitliceach aice, rud a chuireann sí in iúl i gcuid de na hamhráin, ar nós:
Taispeánann a cuid filíochta mórtas a cine, na Dòmhnallaich, agus mórtas a teaghlaigh féin, go háirithe sna píosaí seo: 
Is léir ó íomhánna agus ó mheadaireacht fhilíocht Shìleas go raibh sí, mar iníon taoisigh, oilte i bhfilíocht na Gàidhlig. Tugann a cuid filíochta léargas dúinn freisin ar ghnóthaí na mban, ag tabhairt comhairle d’iníon faoi chora an tsaoil, faoi chúrsaí cúrsaí pósta agus creidimh agus faoi bhás clainne, agus ina theannta sin ag léiriú an dearcaidh a bhí ag daoine i leith imeachtaí móra na linne. Féach “Òran do Alasdair Ghlinnne Garadh”:
Le léamh.
Tá filíocht Shìleas cruinnithe ag Colm Ó Baoill in "Bàrdachd Shìlis na Ceapaich" (Scottish Gaelic Texts Society, 1972)
Triaslann. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Triaslann.
Tríoslaig. Is baile suite i gComhairle na Gàidhealtachd é Tríoslaig.
Uachdar Thìre. Sráidbhaile i nGarbhchríocha na hAlban is ea Uachdar Thìre agus é suite leathmhíle slí ó bhruach thuaidh Loch Aillse, láimh le Caol Loch Aillse. Is cuid de limistéar Chomhairle na nGarbhchríoch é. 
Tá Bunscoil Uachdar Thìre ag freastal ar an gceantar, agus ar Acha Mòr, Baile Rath agus An Dòrnaidh chomh maith.
Aonach Meadhoin. Is sliabh in Albain í Aonach Meadhoin, atá suite i gComhairle na Gàidhealtachd.