Trelis/gawiki huggingface dataset:
Colmóir. Iasc inite, tábhachtach sa trádáil, cosúil leis an trosc. Scaipthe go forleathan sa bhfarraige mheasartha ar na scairbheacha ilchríocha. Suas le 1 m ar fhad, an ceann is na gialla mór, na fiacla láidir. Dath liathghorm ar an droim, airgeadach bán faoina bhun. Itheann sé éisc is scuideanna den chuid is mó.
Coloratura. Ornáidiú bláthach san ailtireacht nó sa cheol guthach. Mar shampla, is féidir le soprán coloratura breis ornáidíochta nó tondatha a chur le nótaí arda i séis.
Samuel Colt. Ceapadóir a rugadh i Hartford, Connecticut ab ea Samuel Colt (19 Iúil 1814 – 10 Eanáir 1862). Thóg sé a chéad phaitinn amach sa bhliain 1835 ar ghunnán. Tar éis an chogaidh i Meicsiceo (1846-1848) chinn arm Mheiriceá glacadh leis an ngunnán seo mar chaighdeán don arm iomlán, rud a rinne stór do chomhlacht Colt. D'éag sé in Hartford sa bhliain 1862.
Colún. Tacaíocht ingearach i bhfoirgneamh, cumtha as bonn, stoc ciorclach agus mullach a leathann amach, deartha chun taibhléadan nó áirse a iompar. Baintear úsáid as mar chomhartha aeistéitiúil maisithe freisin, nó chun spás a roinnt. Uaireanta tógtar ceann ar leith mar réad a sheasann amach as féin.
Colún veirteabrach. An cnámh droma i ngach veirteabrach. Sraith d'eilimintí cnámhacha (na veirteabraí), scartha óna chéile le diocsaí idirveirteabracha, coimeádta le chéile le ballnaisc is matáin. Is beag an díláithriú is féidir a bheith idir veirteabraí cóngaracha, ach nuair a chuirtear an colún go léir san áireamh is struchtúr an-soghluaiste é. Sa chuid is mó de na veirteabraigh luíonn an colún go cothrománach agus iompraítear é ar ghéaga tosaigh is cúil. I ndaoine, a sheasann in airde, bíonn sé ceartingearach agus iompraíonn na géaga cúil amháin é. Iompraíonn sé is tacaíonn leis an tóracs, agus tugann ceangal dá lán matán. Timpeallaíonn is cosnaíonn sé corda an dromlaigh ó thráma fisiciúil. Feidhmíonn sé mar mhaolaire mar gheall ar a chuaire ar na dioscaí idirveirteabracha. Is féidir leis fórsaí a tharchur ó chuid amháin go cuid eile den cholainn. I ndaoine bíonn sé 72-75 cm ar airde (timpeall 40% d'airde an duine), agus is é atá ann ná 7 veirteabra ceirbheacsach, 12 veirteabra tóracsach, 5 veirteabra lumbach, 5 veirteabra comhtháite sacrach, agus 4 veirteabra comhtháite gimideach. Díreach tar éis breithe bíonn cuaire C-chruthach, cuasach chun tosaigh, aige. Ach de réir a chéile baineann sé amach cuairí sa treo eile sna réigiúin cheirbheacsacha is ghimideacha. Ligeann sé seo don duine a cheann a choimeád in airde agus seasamh, siúl is rith. Suas le 25% d'fhad an cholúin a bhíonn sna dioscaí idirveirteabracha. I ngach diosca bíonn croíleacán geilitíneach, agus timpeall air sin, fáinní d'fhíochán snáithíneach. I rith an lae triomaíonn na dioscaí de réir a chéile agus éiríonn siad níos tanaí. Dá thoradh seo ní bhíonn duine chomh hard ag deireadh an lae is a bhí ar maidin (2 cm níos lú, b'fhéidir). Tarlaíonn an rud céanna le himeacht na mblianta, ach sa chás seo bíonn an chailliúint airde buan. Braitheann so-ghluaisteacht an cholúin ar gheoiméadracht na struchtúr cnámhach agus eagar na n-eilimintí boga: dioscaí, matáin is ballnaisc. Tarlaíonn lúbadh mínormálta an cholúin ar fiar (scolóis) i 15% de dhaoine, ach ní bhíonn sé suntasach ach i 0.5% de na cásanna. Is minice é ag mná ná fir. Is deacair an chúis leis seo a aimsiú, ach meastar go mb'fhéidir go dtagann laige i matáin an droma agus galair dromlaigh isteach sa scéal.
Colúnáid. San ailtireacht, is éard is colúnáid ann ná líne colún taobh amuigh nó istigh d'fhoirgneamh, ag iompar taibhléadain, dín nó áirsí. Go minic bíonn sí ceangailte le foirgneamh mar bhealach isteach. Go minic i stíl chlasaiceach, le peidiméid ar cholúin chun tosaigh. Plás Pheadair sa Roimh, a dhear Bernini (1655-1667), an eiseamláir is cáiliúla.
Cóma. Staid neamhbhraith nach féidir duine a mhúscailt aisti é an cóma. Éiríonn feidhmeanna na hinchinne níos laige de réir a chéile, ach leanann na gníomhaíochtaí riachtanacha riospráide agus bualadh an chroí ar aghaidh. Is féidir go dtarlóidh a leithéid mar thoradh ar thráma don inchinn, meiningíteas, forghlacadh alcóil nó drugaí, nó neamhoird mheitibileachta cosúil le teip dhian na nduán is an ae agus aimhréidh diaibéitis.
Comal. Dréacht feabhsaithe den teanga ríomhaire Basic, a chuimsíonn gnéithe de Basic is Pascal ab ea Camal (Teanga Algartamach Choiteann). Shaothraigh an t-eolaí ríomhaire Danmhargach Borge Christiansen í i 1974.
Comhábhar. Sa cheimic, ábhar atá i láthair sa chóras, is cuma cén staid ábhair ina bhfuil sé. Mar shampla, is comhábhar amháin é uisce, má bhíonn sé sa chóras mar oighear, leacht, gal nó cuingir de na staideanna seo.
Comhaireamh (teicstílí). I sníomh teicstílí, córas uimhriúil chun caoile snáithe a thaispeáint. Is ionann an t-aonad, "an teics", agus mais ciliméadar den snáithe (i ngraim). Tá an t-aonad seo á chur in ionad na seanaonad, "an uimhir cadáis" is "an denier", de réir a chéile.
Comharaíocht. Baint idir dhá chineál orgánach a mbaineann an dá chineál sochar aisti. Uaireanta, úsáidtear an téarma i gcásanna ina bhfuil gaol riachtanach amháin i bhfeidhm, nuair nach féidir le ceachtar den dá chineál maireachtáil gan an ceann eile. Is comharaíoch an gaol idir seangáin bhána is na prótasóin a mhaireann ina bputóga. Is amhlaidh a dhíleánn na prótasóin an ceallalós san adhmad, ag cur na gcothaitheach ar fáil do na seangáin bhána. Ar a seal, faigheann na prótasóin comhshaol oiriúnach cosanta is soláthar bia.
Comharbas fásra. Teacht chun cinn plandaí éagsúla de réir oird ar láthair áirithe thar thréimhse. Mar shampla, i lochán, coilíníonn fásra uisciúil ar snámh é de réir a chéile. Le himeacht ama líonann sé le dríodar, éiríonn an t-uisce níos tanaí, agus tagann plandaí fréamhaithe cosúil le giolcach is cíob le bheith bunaithe. Ar deireadh, triomaíonn an lochán agus coilíníonn toim is crainn an láthair.
Fáinne ceadchomharthaí. Is éard is fáinne ceadchomharthaí ann ná saghas líonra ceantair áitiúil (LAN) a d'fhorbair IBM, a bhaineann úsáid as toipeolaíocht fáinne ina gcuirtear comhartha thart ó ríomhaire go ríomhaire timpeall an fháinne. Má bhíonn an comhartha saor, is féidir leis an ríomhaire teachtaireacht a ghreamú leis agus é a chur ar aghaidh. Muna bhfuil, ní mór don ríomhaire fanacht go dtagann an comhartha timpeall arís.
Comharthaí cré. Lámhdhéantúsáin bheaga cré ar chruthanna sainiúla, a úsáideadh sa Mheánoirthear chomh fada siar le 9000 RC mar chóras cuntasaíochta. Tá na siombailí a fhaightear ar tháibhléid scríofa ón réigiún céanna timpeall 3500 RC agus na siombailí ar na comharthaí cré sin an-chosúil le chéile.
Comharthaíocht iarnróid. Córas chun gluaiseacht traenacha a stiúradh. Ar dtús bhaintí úsáid as brataigh is comharthaí a oibríodh de láimh, ach anois is comharthaí leictreacha a oibrítear le riomhairí is raidió is mó atá in úsáid. Sa chóras ríomhaire bíonn comharthaíocht 4 ghné comhghlasta le córas na bpointí ar na ráillí. Tugann na comharthaí soilse daite taobh leis an mbóthar iarainn treoracha don tiománaí: glas (téigh ar aghaidh), dearg (stad), buí dúbailte (bí cúramach), buí aonair (bí an-chúramach). Cuirtear leo seo le comharthaí atá inchloiste is infheicthe i gcábán an tiománaí. Bíonn dualgas ar an tiománaí comharthaí buí a fhreagairt trí na coscáin a fheidhmiú nó cnaipe athshocraithe a bhrú: muna bhfreagraíonn, stadann an traein go huathoibríoch. Fiú leis na réamhchúraimí seo tharla timpistí sa Bhreatain, mar shampla ag Clapham i 1988 de bharr sreangaithe easnamhaigh, ag Purley i 1989, is ag Paddington i 1999 nuair a chuaigh na tiománaithe trí shoilse dearga. I dtíortha áirithe anois, tá córas modhnaithe in úsáid ina bhfuil micriríomhaire sa chabán atá in ann an tiománaí a shárú.
Comhathraitheas. Sa mhatamaitic, téarma a chuimsíonn airíonna cothromóidí matamaiticiúla a bhfuil a bhfoirmeacha comhionann i gcórais dhifriúla comhordanáidí. Tugtar "do-athraitheacht foirme" air seo freisin. Is airí riachtanach é i gcothromóidí i dteoiric na himtharraingthe is teoiricí na bhfórsaí núicléacha.
Comhbhaill analógacha ilphléacsacha. Córas tarchuir teilifíse daite ina seoltar na comharthaí códaithe don lonras, an crómanas is an fhuaim, chomh maith leis na sonraí sioncronaithe, ina sraith, ceann i ndiaidh a chéile le linn gach líne den íomhá teilifíse. Is gá bandaleithead níos mó ná mar is gnáth chuige, ach is fearr géire caighdeán na híomhá.
Comhbhuainteoir. Meaisín talmhaíochta a bhaineann, a bhuaileann is a ghlanann gach saghas arbhair, olashíl is glasraí pischineálacha. Bíonn an chuid is mó de na meaisíní seo féinfhuinnmhithe is feistithe chun gráinne is síol a láimhseáil ar an mórchóir. Cuingríonn an meaisín 4 fheidhm: baineann is bailíonn sé an barr, buaileann an síol ón dias, scarann an síol ón tuí, agus glanann an síol ón lóchán, síolta fiailí is ábhair eile nach bhfuil ag teastáil. Tá dhá phríomhshaghas comhbhuainteora ann: an ceann is coitianta atá bunaithe ar dhruma is meicníocht chuasach buailte, agus an saghas le sreabhadh aiseach atá in ann rátaí oibre níos airde a bhaint amach, atá níos oiriúnaí do chúinsí tirime mar a fhaightear i réigiúin mhóra de na Stáit Aontaithe. Baintear feidhm as buainteoirí foráiste chun féar is barra eile le haghaidh bia ainmhithe a ghearradh is a bhailiú, roimh iad a mhionghearradh is a shéideadh i leantóirí le taobhanna arda.
Comhcheangal córais oscailte. Caighdeán idirnáisiúnta chun na ceangail idir ríomhairí a shainmhíniú, chun gur féidir le ríomhairí éagsúla, déanta ag déantóirí éagsúla le hailtireacht éagsúil, cumarsáid a dhéanamh le chéile chun sonraí a aistriú. Is ar an bhFondúireacht Bogearraí Oscailte atá ceangal bogearraí is caighdeáin a bhunú.
Comhcheirtleán. Sa mhianreolaíocht, carraig dhríodrach, comhdhéanta as púróga cruinne de charraigeacha a bhí ann roimhe, leabaithe i maitrís gainimh is gláir. Cruthaítear é ar thránna agus bun aibhneacha de ghnáth.
Comhcheol. Cuingriú nótaí ceoil i gcordaí, agus ina dhiaidh sin sraitheanna cordaí, le béim ar chuingriú na gcomhpháirteanna ceartingearacha níos mó ná oiriúnú na ndual séiseach le chéile (cuntraphointe). Mar sin, tionlacann nó gléasann an comhcheol na duail séise. Is féidir go mbeidh sé diatonach (ag baint úsáid as nótaí gléis amháin, a bheag nó a mhór), crómatach (ag baint úsáid as cuid mhaith nótaí ó thaobh amuigh den ghléas), nó atonúil (ag baint úsáid as nótaí beag beann ar nótaí an ghléis). Níos ginearálta, ciallaíonn sé ceol ceolmhar a bhfuil ‘fuaim thaitneamhach’ leis, mar mhalairt ar dhíchordach — ach le fírinne, ní raibh an t-am ann riamh nuair nach raibh an díchorda mar bhunchuid den chomhcheol.
Éabhlóid inréimneach. Sa bhitheolaíocht, is éard is éabhlóid inréimneach ann ná éabhlóid neamhspleách cosúlachta struchtúrtha nó feidhmithe, nach bhfuil bunaithe ar chosúlacht an ábhair ghéinitigh a fuarthas le hoidhreacht, ag dhá orgánach neamhghaolmhara mar oiriúnú do mhodh beatha ar leith. Mar shampla, is toradh ar éabhlóid chomhchlaonta na cosúlachtaí idir éin is ialtóga a bhaineann lena gcumas eitilte.
Comhchordacht/neamhchordacht. Tomhas ar an oiread a roinneann cúpla comhionann (monaisiogótach). Úsáidtear í mar thomhas ar an oiread dá gcomhdhéanamh géiniteach atá in aon airí ar leith. Mar shampla, bíonn airdí an-chosúla ag 80% de chúplaí comhionanna, agus mar sin deirtear go bhfuil comhchordacht 80% acu maidir le hairde. Ach i 50% de chúplaí comhionanna a bhfaigheann duine díobh galar cosúil le diaibéiteas nó scitsifréine, ní bhfaigheann an duine eile é: deirtear, mar sin, go bhfuil siad 50% comhchordach maidir leis na galair sin (agus 50% neamhchordach, ar ndóigh). I gcásanna mar sin, is féidir go mbíonn fachtóirí comhshaoil chomh tábhachtach leis na fachtóirí géiniteacha.
Comhchuingiú (bitheolaíocht). Sa bhitheolaíocht, próiseas atáirgthe ghnéasaigh ina gcúplálann dhá cheann den speiceas céanna, ach de chineálacha difriúla cúplála, ag malartú méid éigin ábhair ghéinitigh. Faightear a leithéid i miocrorgánaigh aoncheallacha, cosúil le baictéir is prótasóin. Tugtar comhchuingriú ar phróisis ghaolmhara, cosúil le cúpláil gaiméití den mhéid céanna in algaí glasa mar na spirigírí, agus fungais áirithe.
Comhchuingiú (ceimic). Sa cheimic, ailtéarnú fíor nó follasach na nasc singil is na nasc dúbailte i gcomhdhúil.
Cónasc (réalteolaíocht). Sa réalteolaíocht, is éard is cónasc ann ná ailíniú dhá rinn neamhaí mar a fheictear iad ón Domhan (mar shampla, pláinéad leis an nGrian). Bíonn na pláinéid lasmuigh, atá níos faide amach ón nGrian ná muid, i gcónasc nuair a luíonn siad díreach taobh thiar den Ghrian. Bíonn dhá shaghas cónaisc ag Mearcair is Véineas, na pláinéid atá níos gaire don Ghrian ná muid. Bíonn siad i gcónasc íochtair nuair a luíonn idir an Domhan is an Ghrian, agus i gcónasc uachtair nuair a luíonn díreach taobh thiar den Ghrian. I ngach cás, tarlaíonn an cónasc ag an nóiméad a bhíonn an dá rinn ag an domhanfhad neamhaí céanna.
CODASYL. Coiste saineolaithe ríomhaireachta sna Stáit Aontaithe a rinne tuarascálacha ar airíonna ríomhchláraithe ba ea CODASYL (Comhdháil ar Theanga Córas Sonraí). Bhí sé freagrach as teicníocht a shaothrú chun sonramhíreanna agus na gaolta eatarthu a stóráil i gcóras ríomhairí. Tugtar "an tsamhail líonraí sonraí", nó "samhail CODASYL", ar an teicníocht seo.
Imoibriú comhdhlúthúcháin (ceimic). Sa cheimic, is éard is imoibriú comhdhlúthúcháin ann ná imoibriú ceimiceach ina chuingríonn dhá mhóilín nó níos mó (feidhmghrúpaí), chun táirge a chruthú le díbirt móilíní réasúnta beag. Is féidir gur uisce, clóiríd hidrigine, meatánól, nó aigéad aicéiteach a bhéas i gceist, ach in imoibriú bitheolaíochta is minic a bhíonn uisce i gceist.
I bpolaiméarú comhdhlúthúcháin, atá an-tábhachtach i dtáirgeadh fabraicí saorga de na cineálacha poileistir is polaimíde, díbrítear uisce de ghnáth.
Nuair a n-imoibríonn dhá móilíní ar leith, tugtar idirmhóilíneach ar an chomhdhlúthúchán. Sampla simplí is ea comhdhlúthúcháin dhá aimíonaigéad chun an nasc peiptídeach a dhéanamh, tréith na próitéine. San hidrealú tarlaíonn a mhalairt, roinneann aonán ceimiceach ina dhá chuid trí oibriú mhóilín pholach uisce, a scoilteann é féin chuig iain hiodrocsaídí agus hidrigine. Mar sin bíonn fuinneamh de dhíth.
Hidrimeitéar. Is éard is hidrimeitéar ann sa mheitéareolaíocht ná aon uisce san atmaisféar, beag beann ar a staid. Cuimsíonn an téarma scamaill, ceo, drúcht, ceobhrán, báisteach, flichshneachta, cloichshneachta is sneachta. Fuaraíonn aer atá ag éirí go dtí a dhrúchtphointe, agus comhdhlúthaíonn ar pháirteagail deannaigh, salainn, deataigh is eile chun braoiníní uisce is scamaill a chruthú. Ar aon nós, tugtar "scamall" air seo más ag airde mhór é, ach má tharlaíonn sé gar don talamh tugtar "ceo" nó "drúcht" air. Má fhásann braoinín a dhóthain, titfidh sé mar fhrasaíocht. Braitheann an saghas a thiteann ar an talamh ar theocht an aeir idir an scamall is an talamh. I gcuid mhaith den Domhan is báisteach agus sneachta príomhchodanna an chomhdhlúthaithe, agus úsáidtear na focail ‘báisteach’ is ‘comhdhlúthú’ go hinmhalartach.
Comhdhúil alafatach. Comhdhúil charbóin, go príomha ceann atá díorthaithe ó aigéad sailleach, nach bhfuil aon ghrúpa aramatach inti.
Comhdhúil aramatach. Comhdhúil atá gaolta le beinséin le naisc a léirítear de ghnáth mar naisc shingile is naisc dhúbailte go hailtéarnach, ach í cobhsaí go leor. Ní hionann is comhdhúile alafatacha le naisc iolracha, imoibríonn sí trí mhalartú i bhfad níos mó ná suimiú. Faightear an t-ainm ó bholadh na beinséine.
Comhdhúil lipéadaithe. Comhdhúil ina bhfuil céatadán níos mó ná is gnách d'iseatóp ar leith dúile. Is féidir gur iseatóp radaighníomhach é seo, nó iseatóp cobhsaí is féidir a bhrath le speictreascópacht. Iseatóip a úsáidtear go coiteann is ea deoitéiriam (hidrigin-2) agus carbón-13.
Coimpléasc comhordanáidithe. Is éard a bhíonn i gcoimpléasc comhordanáidithe ná adamh nó ian lárnach, atá miotalach de ghnáth agus ar a dtugtar an t-ionad comhordanáidithe, agus sraith mórthimpeall air de mhóilíní nó iain faoi cheangal, ar a dtugtar lioganna nó oibreáin choimpléascúcháin.
Miotail thrasdultacha a bhíonn páirteach sna coimpléisc comhordanáidithe seo, den chuid is mó, ach tá siad forleathan. Mar shampla, cuimsíonn siad an t-ian réasúnta simplí sulfáit teatráimínchopair, [Cu(NH3)4]SO4, ar salann lonrach gorm é, agus cómhdhúile bunúsacha coimpléascacha cosúil le haemaglóibin (le hiarann, Fe, ann) is clóraifill (le maignéisiam, Mg, inti). 
Is coimpléisc comhordanáidithe iad go leor comhdhúil mhiotail, go háirithe miotail thrasdultacha.
Comhéadan grafach úsáideora. Comhéadan scáileáin le bogearraí oibriúcháin ríomhaire mar a mbíonn comhbhaill ghrafacha cosúil le dealbha a úsáidtear chun seasamh do chomhaid ríomhaire is ríomhchláir. Ní gá don úsáideoir ach cliceáil ar an dealbh chun an clár nó an comhad a ghníomhachtú. Is iad na comhbhaill ghrafacha a bhíonn ar fáil de ghnáth i gcomhéadan mar seo ná fuinneoga, dealbha, roghchláir is pointeoirí.
Is féidir leagan amach an chomhéadain a logánú, is é sin ná é a aistriú go teangacha agus aibrítrí éagsúla agus eilimintí a bhogadh ar an scáileán.
Comhéadan Sonraí Dáilte ar Shnáithíní (Optúla). Prótacal caighdeánach deartha is feidhmithe líonraí ceantair áitiúil ("FDDI" i mBéarla) is ea Comhéadan Sonraí Dáilte ar Shnáithíní. Bunaithe ar shnáithíní optúla, in ionad cáblaí comhaiseacha, chun na ríomhairí nó na stáisiúin oibre a nascadh sa líonra.
Comheaspa imdhíonachta dhian. Saghas easpa imdhíonachta is ea comheaspa imdhíonachta dhian, a tharlaíonn de bharr teip an tímis forbairt is limficítí a tháirgeadh, na príomhchealla i bhfreagairt imdhíonach na colainne ("SCI" i mBéarla). 
Ní bhíonn cumas ag páistí a rugadh leis an riocht seo ionfhabhtú a sheasamh, agus is annamh a mhaireann siad tríd an naíonacht. Ach tá torthaí maithe ina choinne á bhfáil le trasphlandú tímeas.
Comhéifeacht athraonta. Is éard is comhéifeacht athraonta ann ná an tomhas ar chóimheas luas forleata an tsolais i bhfolús is an luais san ábhar. Úsáidtear an tsiombail n uirthi, agus n &gt; 1 i ngach meán. In aer na = 1.0003, agus in uisce nu = 1.33. Uaidh seo, is féidir a rá go bhfuil luas an tsolais in uisce timpeall 75% dá luas san aer.
Innéacs ceifealach. Is éard atá i gceist leis an innéacs ceifealach ná leithead an chinn mar chéatadán dá fhad. Roinntear daoine le luachanna difriúla comhéifeachta mar bhracacafalach (leathan), méasacafalach (meánach) nó dolacafalach (fada). Úsáidtear an chomhéifeacht chráiniach maidir leis an mblaosc, seachas an ceann. Áisiúil i rangú antraipeolaíoch.
Comhéifeacht chúltarraingthe. Tomhas ar an bhfrithfhórsa dinimiciúil a tharlaíonn nuair a ghluaiseann réad, mar ghluaisteán, eitleán nó bád, trí shreabhán. Mar shampla, nuair a ghluaiseann feithicil tríd an aer, méadaíonn an frithfhórsa cúltarraingthe a fheidhmíonn an t-aer ar an bhfeithicil de réir an luais chearnaigh. Mar bharr air sin, ní mór cumhacht an innill i ngluaisteán — is é sin, ráta ídithe a bhreosla—a mhéadú de réir an luais chiúbaigh chun an frithfhórsa a shárú. Is gá an chumhacht a mhéadú faoina 8 nuair a mhéadaítear an luas faoina dó. Le blianta anuas tá an-iarracht ar siúl ag déantóirí gluaisteán an chomhéifeacht chúltarraingthe a laghdú ó timpeall 0.5 sna 1960idí síos go dtí timpeall 0.2 anois, rud atá tar éis éifeacht breosla gluaisteán a fheabhsú as cuimse.
Comhéifeacht dáileacháin. Sa cheimic, cóimheas intuaslagthacht tuaslagáite i dtuaslagóir amháin agus an luacha i dtuaslagóir eile nach ndéanann meascán aonchineálach leis an gcéad tuaslagóir. Tugtar "an chomhéifeacht rannach" uirthi freisin. Leis an eolas seo, is féidir an tuaslagáit a bhaint as tuaslagóir amháin trí roinnt mhaith eiseatocsainí leis an dara tuaslagóir.
Comheinsím. Móilín orgánach neamhphróitéine a mbíonn baint aige le heinsím i gcatalú imoibrithe bhithcheimicigh. Feidhmíonn sí trí ghrúpaí áirithe ceimiceacha a ghlacadh nó a dheonú, de ghnáth.
Comhfhiosacht. Is éard is comhfhiosacht ann ná staid shíceolaíoch ina bhfuil duine feasach. Aithnítear cialla éagsúla a chuimsíonn an staid ina bhfuil duine ina dhúiseacht (mar mhalairt ar staid neamhaireachtálach) agus an staid ina bhfuil duine in ann cuimhneamh is cur síos ar a eachtraí meabhracha (mar mhalairt ar staid fho-chomhfhiosach nó réamhchomhfhiosach). Leag William James béim ar leanúnachas na comhfhiosachta (sreabhadh an smaoinimh). Cuireann na síceolaithe cognaíocha béim ar an léargas gur féidir go mbeidh an chomhfhiosachta teoranta do leibhéil áirithe próiseála. Mar shampla, is féidir go mbeidh duine comhfhiosach ag leibhéal ard ar eolas a chuala sé ó dhuine eile, gan a bheith neamhaireachtálach ar mhionsonraí an chomhartha fhuaimiúil a chuir an t-eolas in iúl.
Comhghaolú. Sa mhatamaitic, tomhas ar an oiread a bhfuil gaol líneach idir dhá athróg. I sraith sonraí (xi, yi) le dialltaí x is y, sx is sy, is comhathraitheas sxy, sainmhínítear an chomhéifeacht chomhghaolaithe mar r = sxy/sxsy. Má bhíonn r gar do 1, deirtear go bhfuil comhghaol dearfach maith ann, agus méadaíonn y de réir mar a mhéadaíonn x. Má bhíonn r gar do -1, deirtear go bhfuil comhghaol diúltach maith ann, agus laghdaíonn y de réir mar a mhéadaíonn x. I rangchomhghaolú déantar comparáid idir oird, seachas luachanna uimhriúla, agus úsáidtear staitistic dhifriúil chuige sin.
Comhiompar. Próiseas aistrithe teasa trína n-éiríonn sreabhán te in airde, ag iompar teasa leis. De réir mar a fhuaraíonn sé, sreabhann sé anuas chun sruthlú iomlán ábhair is teasa a chur ar siúl. Tagann sruthanna comhiompair san atmaisféar san áireamh chun aer te a aistriú ón meánchiorcal i dtreo na Mol. Tarlaíonn sruthanna comhiompair i gcroíleacán leachtach an Domhain freisin, nuair a thiomáintear sreabhán téite (nó fuaraithe). Tugtar "comhiompar fórsáilte" ar an bpróiseas seo.
Comhiompar i screamh an Domhain. Ís éard atá i gceist le comhiompar i screamh an Domhain ná feiniméan fisiciúil ina shnámhann na plátaí teicteonacha de screamh sheachtrach an Domhain ar an maintlín. Tá sruthanna comhiompair ar siúl an t-am ar fad taobh istigh sa chroíleacán leachtach te. Gar don dromchla iompraíonn na sruthanna comhiompair seo an maintlín agus, ar a seal, na plátaí. I gcás go bhfo-dhuchtann pláta faoi phláta eile, tumann an pláta sin isteach sa mhagma leachtach. Ach ó anailísiú thiúchan na hocsaigine i gcarraigeacha is gloiní i laibhe cuid mhaith bolcán ar fud an Domhain, fuarthas leibhéil nárbh fhéidir a mhíniú ach trí ghlacadh leis go raibh an t-ábhar céanna sin ar dhromchla an Domhain nó grinneall na farraige uair amháin chun an ocsaigin a thógáil isteach ann. Is é an léargas ar an scéal go mbrúchtann an pláta, a slogadh 60 milliún bliain roimhe sin, b'fhéidir, mar laibhe as bolcáin. De réir dealraimh, tá screamh an Domhain á athchúrsáil go mall mall an t-am ar fad.
Comhla solais. Feiste optúil nó mheicniúil chun an oiread solais a tharchuireann córas optúil a rialú. Eagar amháin chuige is ea dhá scagaire polarúcháin, ceann i ndiaidh an chinn eile, ar bhealach an tsolais agus ceann díobh rothlach. Nuair a rothlaítear an scagaire seo, athraítear an codán den solas a tharchuirtear. Nuair a bhíonn an dá scagaire ag dronuillinn le chéile, ní tharchuirtear solas ar bith. Bealach eile a úsáidtear i bhfístheilgeoirí is ea taispeántas leachtchriostail (LCD), agus modhnaítear an léas solais le híomhá leictreonach.
Comhlánú. Sa ghéinitic, próiseas inar féidir le dhá ghéin chúlaitheacha scoite ag lócais dhifriúla ar chrómasóm easpa a chéile a sholáthar. Sa chás sin tagann an indibhid a iompraíonn an dá ghéin sin (ar heitrisiogót dúbailte í) i láthair mar dhuine normálta ó thaobh feinitíopa de. Mar shampla, is féidir le beirt abhac pósadh agus páistí normálta a bheith acu má bhíonn a n-easpaí géiniteacha ag lócais dhifriúla.
Comhleá fuar. Is éard atá i gceist le comhleá fuar ná comhleá núicléach ag tarlú ag teocht an tseomra. I 1989 d'fhógair beirt ceimiceoirí, Martin Fleischmann ón mBreatain agus Stanley Pons as na Stáit Aontaithe, gur bhraith siad comhleá i gcill leictrilíteach le leictreoid platanaim is leictreoid tíotáiniam in uisce trom. Ar an drochuair d'fhógair an bheirt a dtorthaí sna meáin chumarsáide gan a dtaighde is a dtorthaí a bheith iniúchta nó dearbhaithe go neamhspleách ag saineolaithe eile. Déanta na fírinne, cruthaíodh go luath gur bhréagach a dtorthaí, ach ba gháifeach an scéal ag an am é.