Trelis/gawiki huggingface dataset:
Sabelli. Mhair na Sabelli, ceann de na treibheanna ársa Iodálacha, in Samnium ("réigiún sléibhte láir na hIodáile") idir an seachtú haois R.Ch. agus an tríú haois R.Ch.
Faightear an chéad trácht ar na Samnitigh sa bhliain 354 R.Ch., i gconradh sínithe idir na Sabelli agus Poblacht na Rómhánach. Sa deireadh, rinne na Rómhánaigh concas orthu.
Thomas Romney Robinson. Réalteolaí agus fisiceoir ab ea Rev. Dr. John Thomas Romney Robinson (23 Aibreán 1792 – 28 Feabhra 1882). Bhí sé mar stiúrthóir ar Réadlann Réalteolaíoch Ard Mhacha. Cuimhnítear air mar an té a cheap an t-ainéimiméadar ceithre chupa.
Rugadh é i mBaile Átha Cliath. Múineadh é in Acadamh Béal Feirste, lean sé leis an staidéar i gColáiste na Tríonóide, BÁC, agus bhain sé ánrach amach ansin sa bhliain 1814. Ar feadh cúpla bliain bhí sé mar leas-ollamh le fealsúnacht nádúrtha (fisic). Oirníodh é mar shagart Anglacánach. Sa bhliain 1823 bhain sé an post mar réalteolaí amach ag Réadlann Ard Mhacha, agus bhí cónaí air ansin as sin amach. Bíodh sé ag déanamh taighde réaltheolaíoch agus fisice ansin go dtí a bhás sa bhliain 1882.
Gleann Aburrá. Is abhantrach é an Ghleann Aburrá (Spáinnis: "El Valle de Aburrá") de chuid Abhainn Mhedellín ("Río Medellín"). Is fo-réigiún é sa chuid theas de chúige láir na hAntioquia sa Cholóim i Sléibhte Láir na nAindéis ("Cordillera Central de los Andes"). 
Sníomhann an abhainn tríd an ngleann aduaidh agus craobh-aibhneacha ag dul isteach inti. Tá sí thart ar 60km ar fad agus athraíonn a leithead ó am go chéile. 
Críocha garbha neamhchothroma atá ar gach taobh di, agus sléibhte ann atá idir 1,300 agus 2,800 méadar os cionn na farraige.
Gofraid Mac Meic Arailt. Ba rialtóir Gall-Ghaelach é Gofraid Mac Meic Arailt nó Gofraid Méranech ("Béarla: Godred Crovan") ar Bhaile Átha Cliath, agus bhí sé ina Rí Inse Ghall agus Mhanann freisin, sa dara leath den 11ú haois. Féadfaidh go gciallaíonn an buafhocal 'Crovan' "lámh bhán" (Meán-Ghaeilge:"crobh bhan").
Sinsearacht agus luathshaol.
Thug fógra báis in Annála Tigernach "Gofraid mac meic Araltdó" mar ainm ar an Rí. Mar thoradh air sin, tá sé molta gur mac, nó nia é Gofraid, don rí Gall-Ghaelachan Ímar mac Arailt ("nó Ivar Haraldsson") a bhí i mbun Baile Átha Cliath sna blianta ó 1038 go dtí 1046, agus go raibh sé ina nia don Rí Sitric ("Sigtrygg Silkbeard") agus ina gharmhac do Amlaíb Mac Sitric nó Amlaib Cuarán ("Óláfr Sigtryggsson"). Tugann Annála Mhanann (Laidin: "Chronica Regum Manniæ et Insularum") le fios gur tháinig sé slán ó Chath Dhroichead Stamford sa bhliain 1066 agus gur theith sé in éineacht le Godred Sigtryggsson, a bhí ag an am sin ina Rí Inse Ghall agus Mhanann.
Tá taifid sna hAnnála Éireannacha go raibh Gofraid faoi ghéillsine Rí Bhaile Átha Cliath, Murchad Mac Diarmata.
Fuair Godred Sigtryggsson agus Murchad araon bás sa bhliain 1070, agus chuaigh riail Oileán Mhanann ar aghaidh chuig Fingal mac Godred.
Tunja. Is cathair Cholómach í Tunjana, agus is í príomhchathair na roinne Boyacá í, atá lonnaithe i lár-oirthear na Colóime sa réigiún Chicamocha Uachtarach (Spáinnis: "Alto Chicamocha"). 
Tá achar de 118 ciliméadar cearnach aici, 87% i gceantair thuaithe agus 13% i limistéir uirbeacha. 
Sa lárionad bardasach, tá airde os cionn leibhéal na farraige de 2,775 méadar ann, ach laistigh de dhlínse an bhardais tá uasmhéid airde de 3,200 méadar ar an teorainn le Cucaita agus, ar a laghad, airde de 2,400 méadar os cionn leibhéal na farraige, ar an teorainn leis an mbardas Moniquirá.
Magnus III, Rí Lochlann. Bhí Magnus III (Sean-Lochlannais: "Magnus berfœttr", Ioruais: "Magnus Berrføtt") ina Rí Lochlann ó 1093 go dtí 1103 agus ina Rí Inse Ghall agus Mhanann ó 1099 go dtí 1102. 
Ba mhac é le hOlaf Haraldsson nó Olav Kyrre agus ba gharmhac é le hAralt Sigurdsson (Sean-Lochlannais: "Haraldr harðráði", aistrithe go neamhbheacht mar "treoir dhian" nó "rialtóir crua") (Ioruais: "Hardråde").
Ciallaíonn an buafhocal 'berfœtt' 'cosa nochta' agus tuigtear go coitianta go dtagann an leasainm ón a nós éadaí a chaitheamh i stíl na nGael, ag fágáil a chosa íochtaracha nocht. De réir teoirice eile, fuair sé an leasainm mar gheall go raibh iallach air teitheadh ó ionsaí ar a chosa nochta.
Boyacá (Roinn). Ceann de na 32 Roinn ("Departamentos" sa Spáinnis) sa Cholóim is ea Boyacá. Tá sí suite in oirthear na tíre, agus is í Tunja príomhchathair na Roinne. Téann a dáta cruthaithe siar go dtí an t-athchóiriú bunreachta a bhí curtha i bhfeidhm ar Chónaidhm Ghrenadina ("Confederación Granadina" sa Spáinnis) ar an 22 Bealtaine 1858.
Tá teorainn aici ar an taobh ó thuaidh le Santander, san oirthuaisceart le Veiniséala ("República Bolivariana de Venezuela" ) agus Santander-Thuaidh ("Norte de Santander") , san oirthear le Arauca agus Casanare, sa deisceart le Cundinamarca agus san iarthar le Antioquia. Tá achar iomlán de 23,102 km² aici.
Paradacsa Zeno. Tá an-cháil ar Zeno (c. 495 – c. 430 RC) a bhí ag plé le rudaí gan teorainn sa matamaitic. Bhí argóint bhunúsach aige agus an chríoch ar an argóint ná nach féidir aon slí a thaisteal. Seo mar a réasúnaigh sé. 
Má theastaíonn uait seomra a fhágaint, caithfidh tú leath an tslí a shiúl i dtosach. Ansin caithfidh tú leath an tslí atá fágtha a shiúl, agus arís leath an tslí atá fós fágtha a shiúl, agus mar sin de. Ar deireadh, bíonn ort suim na bhfad uilig sin a thaisteal. Dar le Zeno, ba chóir go mbeadh an tsuim sin gan teorainn é féin. I bhfocail eile, bheadh ort fad gan teorainn a thaisteal agus ní bheifeá in ann an seomra a fhágaint.
B'shin fadhb bhunúsach ag an am. Cé go raibh a fhios ag cách gurbh fhéidir an seomra a fhágaint, cad a bhí cearr lena argóint? Cheap Aristotle féin go raibh locht i réasúnacht Zeno. Dar le Aristotle, bhí difríocht idir an infinideacht a bhí ag dul le rud éigin ag dul i méid (mar shampla n→n+1) agus dé-roinnt a bheith á déanamh ar uimhir a bhí teoranta cheana féin.
I nodaireacht an lae inniu, bhí Zeno ag plé le páirt-suimeanna ("partial sums")
Agus, tá a fhios ag daltaí meánscoile anois go bhfuil formula_2. Cé go bhfuil líon na gcéimeanna ag dul i méid i gcónaí, tá fad gach céim ag laghdú sách sciobtha sa chaoi go bhfuil an tsuim "coinbhéirseach" ("convergent"i mBéarla). 
Ach tá an-chuid tuisceana sa mhatamaitic ag dul leis seo. Sa 17ú haois, bhí Newton agus Leibniz ag plé le rudaí rímhion ("infinitesimal") agus níos déanaí ba é Dedekind a thug míniú ar theorainn a chur le sraith. Ní raibh an mhatamaitic sin ag Zeno, agus an ceacht a fhoghlaimítear as seo, ná go mb'fhéidir go mbeidh réiteach ar pharadacsaí an lae inniu sa todhchaí.
Bhí fadhb cosúil leis seo ag Grandi. Bhí seisean ag plé leis an tsraith 1 - 1 + 1 - 1 + 1 - 1 ... . Ag brath ar conas a chuirimid na baill le chéile, faighimid freagraí difriúla, m. sh.
Cé go bhfuil cuma pharadacsúil air seo, d'aontódh matamaiticeoirí na linne seo le Grandi gur sraith dhibhéirseach í seo, agus níl aon suim
aici. Tá sé ait ach sin mar atá an saol.
Dordéan. Éin atá dúchasach do Chríocha Mheiriceá iad na dordéin agus cuimsíonn siad an fhine bhitheolaíoch Trochilidae. Le thart ar 360 speiceas, faightear iad ó hAlasca go Tierra del Fuego, ach tá formhór mór na speiceas le fáil sna trópaicí. Is éin bheaga iad, le fad 7.5–13 cm. Is é an speiceas dordéin is lú atá ar marthain ná an dordéan beachach ("Mellisuga helenae") ag 5 cm, a bhfuil meáchan níos lú ná 2.0 g aige. Is é an speiceas is mó ag 23 cm, agus meáchan 18–24 gram na an fáthach Patagónach ("Patagona gigas"). Tá siad sainfheidhmeach chun beathú ar neachtar bláthanna, ach itheann gach speiceas feithidí eitilte nó damháin alla .
Ailigéadar. Ainmhí feoiliteach is ea an ailigéadar. Reiptíl atá ann, agus is ball d'fhine na alligatoridae é. 
Bhí na hailigéadair ar an domhan seo ar feadh 37 milliún bliain. Tá dhá chineál ailigéadar ann: an t-ailigéadar Meiriceánach agus an t-ailigéadar Síneach. Tagann an focal ailigéadar ón Spáinnis "el lagarto" agus ciallaíonn sé sin "an laghairt". Tar éis tamaill tugadh ainmneacha cosúil le "allagarta" and "alagarto" agus "alligator" air i mBéarla. 
Conas a fheiceann siad.
Tá an t-ailigéadar Meiriceánach an-trom ag 790-990 punt (360-450 kg) agus tá siad 13.1-14 tr (4.0-4.4 m) ar fad.Tá an t-ailigéadar Síneach níos lú ag 6.9 tr (2.1 m) agus níos éadroime ag 99 punt (45 kg). Tá an t-ailigéadar fosta dubh nó donn agus tá na leanaí dorcha le stríocaí bána no buí. Níl aon tréimhse saoil ar taifead ag an ailigéadar. 
Baile.
Níl na hailigéadair ach i Meiriceá agus sa t-Sín. Níl na hailigéadair Mheiriceánacha faighte ach amháin i bhFlorida, Louisiana, Georgia, Alabama, Mississippi, Carolina Thuaidh/Theas, agus giota beag in Oklahoma agus Arkansas. Tá níos mó ailigéadar i bhFlorida ná in aon ait eile ar domhan. Is maith leis na hailigéadair uisce glan nach bhfuil salann ann cosúil le riasc, sruthán, loch, agus linn. Tá na hailigéadair Shíneacha in abhainn na hIaing-tsí agus tá siad i dtrioblóid mhór, gan ach cúpla dosaen fágtha díobh sa nádúr. Tá go leor daoine ag iarraidh na hailigéadair Shíneacha a shábháil.
Conas mar atá siad?
Cosnaíonn an t-ailigéadar fireann a dhúiche féin. Siúlann an t-ailigéadar ar dhá bealach: "Siúl spréite" agus "Siúl Ard". Le "siúl spréíte", tarraingíonn siad a mboilg ar an talamh. Tá an "siúl ard" ceathair-chosach agus an bolg san aer. Ní féidir le ailigéadair mórán siúil a dhéanamh mar go bhfuil na hailgéadair an-trom, ach tá siad in ann a bheidh an-gasta ar feadh cúpla soicind. Nuair atá bia rómhór le n-ithe in aon alp amháin, déanann siad "rolla báis" chun píosa bia ollmhór a bhriseadh i bpíosaí beaga. 
Babaithe.
Fásann na hailigéadair go dtagann siad in inmhe nuair atá siad sé troigh (1.8 m). Sa samhradh, déanann an t-ailigéadar baineann nead as plandaí a lobhann, ag cruthú teasa a theastaíonn ó na huibheacha atá ar gor. Socraíonn an teocht sa nead gnéas an ailigéadair. Má tá an teas ag 86 °F(30 °C) beidh na hailigéadair ina gcailíní. Má tá an teas ag 93 °F(34 °C) nó níos mó beidh na babaithe ina mbuachaillí.
Bia.
Itheann ailigéadair go leor iasc, fia, éin, coypu, mamaigh bheaga, agus fiú béar agus pantar. Tá clocha beaga sa bholg a bhriseann síos píosaí móra bia. Ní itheann na hailigéadair daoine. Ach má thagann duine ró-ghar don ailigéadar, ionsóidh sé chun é féin a chosaint.
Ailigéadar Bán.
Tá ailigéadar bán ag Acadamh na nEolaíochtaí in San Francisco, California.
Cadhman. Ainmhí feoiliteach is ea an cadhman. Reiptíl atá ann, agus is ball d'fhine na alligatoridae é.
Gairiál. Ainmhí feoiliteach is ea an gairiál. Reiptíl atá ann, agus is ball d'fhine na Gavialidae é. Maireann an gairiál i bhFo-chríoch na hIndia sna haibhneacha Indus, Ganges, agus Bramaputra, agus ina gcuid craobh-aibhneacha. Tá soc fada caol air. Tá an gairiál ar cheann de na crogaill is faide cabhail ar Domhan.
Salamandar. Ainmhí is ea an salamandar. Amfaibiach atá ann, agus is ball d'ord na caudata é.
Damh. Is éard is damh (nó bológ nó bullán) ann ná bó-ainmhí fireann a úsáidtear mar ainmhí tarraingthe. De ghnáth, is ainmhí fásta coillte é an damh — cuireann coilleadh cosc ar théististéarón agus ar ionsaitheacht, rud a fhágann na fir ceansa agus, dá bharr sin, níos sábháilte do na daoine a oibríonn leo.
Ríshliocht Ottonach. Ba ríshliocht de ríthe na Gearmáine (919-1024) ab ea An Ríshliocht Ottonach. Tagann an t-ainm ó ainm an chéad Impire, Otto I (nó "Otto Mór"). Breathnaítear ar an teaghlach seo mar an chéad ríshliocht den Impireacht Naofa Rómhánach.
Ríshliocht ríthe Gearmánach (919-1024) ab ea Ríshliocht Ottonach. Tagann an t-ainm ó ainm an chéad Impire, Otto I (nó "Otto Mór"). Feictear ar an teaghlach seo mar an chéad ríshliocht den Impireacht Naofa Rómhánach.
Toghadh Anraí I (Anraí Foghlaera) mar Rí na Gearmáine agus mar sin bhí a mhac, Otto Mór in ann bheith mar an tImpire nuair a chruthaíodh an Impireacht. Faoi réimeas an ríshleachta seo, aontaíodh oirthear na bhFrainc faoin aon Impireacht amháin nuair a tháinig an Lorráin, an tSacsain, an Fhrancón, an tSuáb, an Túraing agus an Bhaváir le chéile. Cabhraigh aontú na Gearmáine le cruthú an Impireacht Naofa Rómhánach. Thosaigh ré na hImpireachta seo, a raibh ról mór aige i stair na Gearmáine go dtí an bhliain 1806, le corónú Otto Mór sa Róimh sa bhliain 962. Theip ar athbhunú Impireacht na Róimhe faoi réimeas Otto III áfach, agus tháinig deireadh leis an Ríshliocht le bás Anraí II sa bhliain 1024 agus thit an corón go Ríshliocht na Francóine (nó Sailíneach). Phós Luitgard, iníon Otto I, Conrad Rua na Lorráine, Diúc na Francóine a chéile agus ba é a shin-gharmhac, Conrad II, Impire Naofa Rómhánach.
Cuing. Is uirlis adhmad feistithe ar muiníl dhá ainmhithe agus ceangailte le céachta nó cairt chun é a tharraing é cuing.
Herstal. Is bardas í Herstal atá suite sa réigiún Vallúnach agus sa chúige Liège cois abhainn Meuse sa Bheilg .
Deirtear gur rugadh Séarlas Mór anseo sa 8ú haois.
Timpeallacht. Is éard atá i gceist leis an timpeallacht ná an saol mórthimpeall (an domhan nádúrtha go minic), agus mar a chuireann sé isteach ar chúrsaí maireachtála daoine.
Beann. Fiafháis chnámhacha ó cheann fíorfhia, ar na fireannaigh amháin (cé is moite den réinfhia). Ní bhíonn beanna ar an dobharfhia in aon chor, an t-aon speiceas fia nach bhfásann beanna. Úsáidtear iad mar léiriú, mar chosaint, agus i gcomhraic chun céile a fháil. Caitear iad gach bliain agus fásann beanna níos mó an chéad bhliain eile. Bíonn siad clúdaithe le craiceann bog (clúnachán) is iad ag fás. Má bhíonn siad géagach, méadaíonn an líon spící (beann) le haois. Tugtar "adharc fia" air freisin.
Moing. Is í an mhoing an ghruaig fhada atá ar mhuineál capaill, leoin nó mamaigh eile.
Haskalah. Gluaiseacht Ghiúdach Eorpach san ochtú céad déag ab ea Haskalah nó Haskala. Chuir Moses Mendelssohn (1729-86), a raibh cónaí air i mBeirlín na Gearmáine, an ghluaiseacht ar bun. Theastaigh uaidh glacadh le fealsúnacht na hEagnaíochta, agus fuascailt agus imeascadh na nGiúdach a chur chun cinn.
Moses Mendelssohn. Bhí Maois Mendelssohn nó Moshe Ben-Menachemina ina raibí agus mhair sé ón 6ú Meán Fómhair, 1729 go dtí an 4ú Eanáir, 1786. Fealsúnaí Giúdach agus smaointeoir a bhí ann. B'é athair an tsoilsiú léinn Ghiúdaigh ag an am é.
Racún. Is ainmhí beag é an racún (Procyon lotor). Mamach atá ann. Dúchasach do Mheiriceá Thuaidh, ach tugadh isteach é san Eoraip agus sa tSeapáin.
Turtar. Sa mhíoleolaíocht, is péist den ord "Chelonia" nó "Testudinata" é an turtar. Is ainmhí mall ceathairchosach é agus blaosc nó sliogán láidir air, a mhaireann ar an bhfarraige de ghnáth, i gcodarsnacht leis an toirtís.
Tréithe.
Tá turtair éagsúla go leor ann;
agus go leor eile.
Gaspard Ulliel. B'aisteoir Francach é Gaspard Ulliel (25 Mí na Samhna 1984 - 19 Eanáir 2022). Thosaigh sé a bheith ina aisteoir ag deireadh na 1990idí agus tús na 2000idí nuair a ghlac sé páirt i roinnt scannán teilifíse. Ansin, bhain sé cáil amach dó féin sa Fhrainc mar aisteoir agus bhí sé ina phríomhaisteoir sa scannán scéinséara "Hannibal Rising".
Saol agus slí beatha.
Rugadh Ulliel in Boulogne-Billancourt (bruachbhaile Pháras). Bhí a mháthair ina léiritheoir do sheónna faisin agus bhí a athair ina stílí. Tá colm aige ar a leiceann de bharr scrafa a fuair sé ó mhadra nuair a rinne sé iarracht an madra a mharcaíocht mar chapall agus é sé bliana d’aois.
Húpú. Is éan é an húpú. Is baill den fhine Upupidae iad na húpúnna. Tá siad dúchasach do chuid mhór den seandomhan. Éin imirceacha iad go minic a chaitheann an samhradh san Eoraip agus san Áise agus an geimhreadh in áiteanna níos faide ó dheas san Afraic agus san Áise. Caitheann cuid díobh an bhliain ar fad san Afraic agus san India.
Buirg Londan Harrow. Is Buirg Londan i Londain Thiar, Sasana é London Borough of Harrow. Tá a cheanncheathrú riaracháin ag Civic Centre, Station Road, Harrow.
Simpeansaí. Is ainmhí mór é an simpeansaí. Mamach atá ann.
Crúb. An chuid adharcach de chosa ainmhithe áirithe is ea crúb, i gcomhthéacsanna áirithe, mar shampla ba, capaill, muca srl.
Scornach. Tugtar scornach ar thosach an mhuiníl.
Peileacán. Is éan é an peileacán. Is baill d'fhine na pelecanidae iad.
Ollphanda. Is Mamach é an t-ollphanda (tugtar panda air de ghnáth); saghas béir atá ann, gaolta le racúin. 
Tréithe.
Is ón tSín an t-ollphanda atá cosúil le béar, le ceann mór cruinn, bán ach na cosa, na guaillí, an cliabhrach, na cluasa, is fáinne mórthimpeall na súl dubh. 
Ar na lapaí tosaigh tá cnámh fhadaithe rosta a fheidhmíonn mar 6ú méar: beireann sé greim ar phéacáin bambú leis an ordóg breise seo is an dá mhéar thosaigh eile. 
Áitríonn an panda foraoisí bambú sna sléibhte. 
Dhá speiceas atá ann. Tá an panda rua nó an panda beag ann freisin, dúchasach do dheisceart na Síne is tuaisceart Bhurma. 
Stair.
I 2005 fuair an panda fathach gafa is sine, Mei Mei, bás i zú i nGuilin i ndeisceart na Síne ag 36 bliain d'aois.
Phalacrocorax. Géineas éan san fhine Phalacrocoracidae (na broighill) is ea Phalacrocorax. Tugtar broighill an tSean-Domhain ar bhaill den ghéineas seo freisin.
Tacsanomaíocht.
Thug an míoleolaí Francach Mathurin Jacques Brisson an géineas "Phalacrocorax" isteach i 1760 agus "Phalacrocorax carbo" mar an speiceas tíopúil. Is é "Phalacrocorax" an focal Laidine ar bhroigheall.
Roimhe seo, rangaíodh go leor speiceas broigheall eile le "Phalacrocorax", ach cuireadh an chuid is mó díobh seo i ngéinis eile ó shin. Fuair staidéar a foilsíodh in 2014 gur comhghéineas de chuid "Phalacrocrax" é "Urile", agus creidtear gur scoilt siad óna chéile idir 8.9 agus 10.3 milliún bliain ó shin.
De réir an taighde chéanna, tá 12 speiceas sa ghéineas. Ghlac Liosta Dearg an IUCN, BirdLife International, agus Aontas Idirnáisiúnta na nÉaneolaithe (IOC) leis an tacsanomaíocht seo.
Buirg Londan Newham. Is Buirg Londan i Londain Theas, Sasana é London Borough of Newham. Tá a cheanncheathrú riaracháin in East Ham.
Buirg Londan Hillingdon. Is Buirg Londan i Londain Thiar, Sasana é London Borough of Hillingdon. Tá a cheanncheathrú riaracháin ag Civic Centre, Uxbridge.
Ioguána. Ainmhí feoiliteach is ea an ioguána. Laghairt atá ann, agus is ball d'fhine na Iguanidae é.
Tobar. Is foinse nádúrtha uisce, ola, nó gás a thagann aníos as an talamh, nó poll a dhéantar sa talamh d'aon ghnó chun teacht ar uisce, ola, srl. é tobar.
Panda rua. Ainmhí is ea an panda rua. Mamach atá ann, agus is ball den fhine Ailuridae é. Tá sé dúchasach do dheisceart na Síne is tuaisceart Bhurma. Cosúil le racún, dearg/donn, a íochtar is barr a eireabaill dubh. Marcanna bána ar a aghaidh.
Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe.  
Is í Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe (Béarla: "Supreme Court of the United States") an chúirt is airde sna Stáit Aontaithe. Is cúirt achomhairc í an chúirt uachtarach. 
Fealsúnacht.
De réir bhunreacht na Stát Aontaithe tá scaradh iomlán idir an Feidhmeannas (An tUachtarán agus a chuid airí), an Reachtas (An Chomhdháil agus an Seanad), agus na breithiúna. Mar sin tá ról níos lárnaí ag Cúirt Uachtarach na Stát Aontaithe ná mar atá ag Cúirt Uachtarach na hÉireann de bharr gur tír fheidearálach í na Stáit Aontaithe agus gur ag an Chúirt atá an focal deiridh i roinnt na cumhachta idir na stáit éagsúla agus an rialtas feidearálach. 
Ballraíocht.
Tá an Chúirt Uachtarach comhdhéanta de Príomh-Bhreitheamh na Stát Aontaithe, chomh maith le hochtar breitheamh eile. Ainmníonn uachtarán na tíre na breithiúna. Deimhnítear iad tar éis "comhairle agus comhthoiliú" (vóta tromlaigh) an tSeanaid. Tá na breithiúna ceaptha don saol. 
Bíonn ceapachán breithimh go mór i mbéal an phobail i dtólamh de bharr a thábhachtaí is atá an chúirt i saol polaitíochta agus sóisialta na tíre. Tá an nós ann i gcónaí go gceapfadh an t-uachtarán breithimh a mbeadh an fhealsúnacht chéanna acu is atá aige féin - liobrálach i gcás uachtaráin Dhaonlathaigh agus coimeádach i gcás uachtaráin Phoblachtaigh.
Conspóid.
Ó aimsir Ronald Reagan i leith tugadh taobh na polaitíochta isteach i ngnóthaí na gcúirteanna. Ach tá an deighilt domhain i láthair na huaire agus bíonn troideanna fíochmhara i dtithe na Comhdhála le linn ceapacháin breithimh.. 
Searmanais.
Tugann an t-uachtarán aitheasc faoi staid na haontachta os comhair tithe Chomhdháil Mheiriceá agus breithiúna na Cúirte Uachtaraí ag deireadh mhí Eanáir gach bliain.
Cásanna.
Féách freisin ː rialú na Cúirte Uachtaraí ar 3 Bealtaine 2022 an ceart a bhíodh ann ginmhilleadh a fháil curtha ar neamhní.
Eagraíocht.
Tagann an chúirt le chéile in Washington, D.C. ag "1 First Street".
Uaireanta úsáidtear an acrainm bhéarla "SCOTUS" le tagairt a dhéanamh di.
Lus na gréine. Is cineál planda é lus na gréine ("Helianthus annuus"). Tá lus na gréine dúchasach i Meiriceá Thuaidh agus i Meiriceá Theas, go príomha, ach saothraítear é ar fud chreasanna measartha an domhain, nach mór. Is luibh bhliantúil é a bhfuil gas garbh clúmhach air de ghnáth. Tá an lus gréine tábhachtach ó thaobh cúrsaí geilleagair de. Déantar ola bhuí mhilis as le haghaidh cócaireachta agus úsáidtear an ola le gallúnach agus péint a dhéanamh. Bealaítear innealra leis an ola freisin. Tugtar cáca ola déanta as do bheostoc agus do na héanlaithe. Iteann daoine na síolta triomaithe nó rósta. Is iad an Airgintín, an Úcráin, an Rúis, na Stáit Aontaithe, an tSín, agus an Fhrainc na tíortha a tháirgeann na barra is mó ar domhan.
Foitheach. Is éan uisce atá dúchasach do na réigiúin mheasartha nó locha arda trópaiceacha ar fud an Domhain é an foitheach (nó an spágaire). Is ball d'fhine na Podicipedidae é. Snámhann sé faoin uisce le cabhair a chos. Méara na gcos maothánach is rud beag scamallach. Áitríonn sé uiscí úra is farraigí tanaí cois cladaigh. Cuid de na cineálacha beag is itheann siad inveirteabraigh, cuid eile díobh mór is itheann siad éisc chomh maith le roinnt mhaith dá gcleití féin.
Cearc uisce. Is éan í an chearc uisce ("Gallinula chloropus").
Tollán. Is pasáiste saorga faoi thalamh é tollán, agus é gearrtha faoi chnoc nó faoi uisce.
Bosca. Is gabhdán nó soitheach le bun cothrom, taobhanna agus claibín é bosca.
Coinnle corra. Is speiceas plandaí é Hyacinthoides non-scripta, ar a dtugtar coinnle corra i nGaeilge.
Lus mór. Is speiceas plandaí nimhiúla é an lus mór ("Digitalis purpurea"). Tugtar méaracán dearg, méirín dearg, agus méirín púca air freisin.
An Tulaigh (Cois Fharraige). Baile fearainn in iarthar Chois Fharraige i gContae na Gaillimhe is ea An Tulaigh ("Tully" as Béarla).
Mallorca. Is é Mallorca an t-oileán is mó sa Spáinn. Tá sé suite sa Mheánmhuir agus tá sé mar chuid den oileánra Bailéarach. Tagann ainm an oileáin ón Laidin "insula maior", "oileán mór"; agus ansin Maiorica.
Is é Palma príomhchathair an oileáin agus príomhchathair an chomhphobal fhéinrialaithe. Is é "La Balanguera" amhrán náisiúnta an oileáin.
Tá clú ar an áit mar ionad turasóireachta i measc Eorpaigh mar na Sasanaigh, Gearmánaigh agus Éireannaigh.
Dana. Is amhránaí, ceoltóir agus polaiteoir Éireannach í Dana nó Dana Rosemary Scallon. Rugadh í faoin ainm "Rosemary Brown" ar 30 Meitheamh 1951. Bhuaigh sí comórtas na hEoraifíse sa bhliain 1970 leis an amhrán "All Kinds of Everything". 
Bhí sí mar iarrthóir neamhspleách, i bhfad amach ar an eite dheis, i dtoghchán uachtaránachta na hÉireann sa bhliain 2011.