Trelis/gawiki huggingface dataset:
Péist ribíneach. Is éard is péist ribíneach ann ná péist leacaithe sheadánach. Faightear na hainmhithe fásta i stéig veirteabraigh. Bíonn an ceann ceangailte le slabhra teascán, a dhéantar trí bhaclú. 
I dtimthriall a beatha bíonn staid larbhach a chaitheann sí in óstach idirmheánach a itheann an t-óstach deireanach. Deirtear gur inmhíolú é nuair a bhíonn péist ribíneach ina cónaí i stéig an óstaigh. 
Tá gnéithe éagsúla a inmhíolaíonn an duine, ceann acu a fhásann chomh fada le cuid mhaith méadar, fiú. Ní chuireann sí tús le haon ghalar suntasach, ach is míthaitneamhach do dhuine í a bheith ann. Tá ceann a inmhíolaíonn muca is a chuireann tús le galar hiditíde, ionfhabhtú orgán éagsúil, go príomha ionfhabhtú an ae a dhéanann cisteanna ann, i ndaoine a itheann an mhuiceoil sin. Tá péisteanna ribíneacha a inmhíolaíonn madraí, cait, caoirigh, fiú éisc.
Péist sheirpíneach. Péist cholgach a thógann feadáin. An ceann laghdaithe ag iompar coróin geolbhach, an cholainn intarraingthe ar ais i bhfeadán cailcreach, an oscailt dúnta le cleithearnach. Faightear sa chrios idirthaoideach in uisce tanaí í.
Péisteog dhearg. Larbha uisciúil corrmhíoltóige. An cholainn péistchruthach, suas le 20 mm ar fhad le 12 theascán. Dath dearg uirthi, le haemaglóibin inti mar oiriúnú don bheatha in uisce atá ocsaiginithe go lag.
Peiteal. Ceann den dara fáinne i gcodanna blátha, a dtugtar "an coróinín" orthu ina n-iomláine. De ghnáth bíonn sé mór gealdaite chun pailneoirí a aomadh, ach uaireanta mílítheach, laghdaithe nó as láthair.
Peatúinia. Is éard is peatúinia ann ná planda tomach bliantúil saorbhláthaithe atá dúchasach do Mheiriceá Theas, le bláthanna móra tonnadóirchruthacha. Gaolmhar leis an bpráta. Planda an-choitianta gairdín a fhástar ar son na mbláthanna gealdaite, go minic stríocach.
Peitreolaíocht. Staidéar ar charraigeacha, a gcomhdhéanamh, a mianreolaíocht, a modh tarlaithe, is a mbunús is ea an pheitreolaíocht. Tagann carraigeolaíocht dríodair, dhoigheartha is mheiteamorfach san áireamh. Baineann peitreagrafaíocht le cur síos ar chomhdhéanamh na gcarraigeacha go minic mar a fheictear iad i bhfoirm slisní tanaí le micreascóip optúla, agus baineann peitrigineas lena mbunús.
Peitriceimiceán. Ceimiceáin orgánacha a dhéantar as táirgí thionscal an pheitriliam nó gás nádúrtha. Is féidir iad a dhéanamh as bunábhair eile, ach is flúirseach saor fós an peitrileam, agus is féidir táirgí a dhriogtha a athrú ina bplaistigh, ina snáithíní, ina nglantóirí is a lán eile le himoibrithe simplí. Is tuaslagóirí tábhachtacha iad cuid de tháirgí díreacha an driogtha.
Peitriliam. Ola amh de bhunús bitheolaíoch a fhaightear mar dheascáin charntha faoi charraig dho-phollta is ea peitriliam. Leachtach de ghnáth, ach is féidir go mbeidh sé an-éadrom is inghluaiste nó an-slaodach. Go minic bíonn sé i láthair le huisce is gás. Is iad na príomhchomhábhair ná hidreacarbóin éagsúla, ach uaireanta bíonn comhdhúile sulfair, nítrigine is ocsaigine ann freisin. Go dtí seo fuarthas é sna Stáit Aontaithe, poblachtaí áirithe den sean-Aontas Sóivéadach, an meánoirthear, an Afraic thuaidh is thiar, an tSín, Veiniséala, an Bhrasaíl agus an Mhuir Thuaidh.
Glaoire. Is éard is glaoire ann ná glacadóir beag raidió a úsáidtear i gcumarsáid aontreoch chun glaoch ar dhuine nó teachtaireacht bheag a chur chuige. De ghnáth ní bhíonn tarchur gutha i gceist. Sa chóras go dtí seo, bíonn an péitseoir, tarchuradóir raidió, is ionchódóir. Feidhmíonn sé taobh istigh de réimse beag le tarchuradóir amháin, nó thar réimse leathan má bhíonn tarchuradóirí iomadúla ann.
Penicillium. Cineál fungais is ea "Penicillium," le líonra bán filiméad (mícéiliam) ag iompar maiseanna púdracha scothghlasa ar a dhromchla. 
Fásann sé ar ábhar orgánach lofa. Táirgeann sé cuid mhaith cineálacha frithbheathaigh, cosúil le peinicillin.
Arno Allan Penzias. Réaltfhisiceoir a saolaíodh i München na Gearmáine ab ea Arno Allan Penzias (1933-2024). 
D'oibrigh sé sna Stáit Aontaithe i saotharlanna Bell. I 1963, nuair a bhí sé féin is a chomhghleacaí Robert Wilson ag mionscrúdú an fhothram raidió a bhí ag cur isteach ar chumarsáid Domhain/satailíte/Domhain, tháinig siad ar an iarmhar radaíochta i gcúlra an teasa fhíordhéin ón Ollphléasc ag tús na Cruinne. 
Ba é seo an radaíocht chosmach mhicreathonnach chúlrach a réamhinis George Gamow is Ralph Alpher i 1948. 
Le Pyotr Kapitsa is Robert Wilson, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1978 as.
Péóité. Cactas beag atá dúchasach do Mheicsiceo is Texas is ea an péóité. An gas cruinn scothghorm, le dosanna ribí in ionad spíonta. Dhéanadh Indiaigh Mheiriceá druga darb ainm meiscilín as ina raibh siabhraigin, agus bhíodh sin in úsáid acu ina searmanais reiligiúnda.
Martin Lewis Perl. Fisiceoir Meiriceánach ab ea Martin Lewis Perl (6 Meitheamh 1927 – 30 Meán Fómhair 2014). Rugadh é i mBrooklyn, Nua-Eabhrac agus in Palo Alto, California, a fuair sé bás. Bronnadh dochtúireacht san fhisic air in Ollscoil Columbia sa bhliain 1955. 
Rinne sé taighde ar cháithníní bunúsacha, agus bhraith an tó-leaptón, atá gearrshaolach is an-trom i gcomparáid leis an leictreon (3,477 oiread an mhais, ceann de bhuncháithníní na Cruinne. Mar gheall ar an saothar seo, bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1995 le Frederick Reines.
Jean Baptiste Perrin. Fisicí Francach ab ea Jean Baptiste Perrin (1870-1942). Rinne sé taighde ceannródaíoch ar ábhair chasta neamhleanúnacha, deascadh an dríodair astu, agus na próisis cothromaíochta a bhaineann leo. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice i 1926.
Pershing. Diúracán meánraonach ón talamh le hairm núicléacha, lonnaithe ag arm na Stát Aontaithe san Iar-Ghearmáin ó 1983.
Max Ferdinand Perutz. Bithcheimicí a saolaíodh i Vín na hOstaire, a d'oibrigh i Sasana ar bhitheolaíocht mhóilíneach, ab ea Max Ferdinand Perutz (19 Bealtaine 1914 - 6 Feabhra 2002). Rinne sé taighde ar struchtúr tríthoiseach macramóilíní, go príomha ar haemaglóibin, ag baint úsáide as díraonadh X-ghathach. Rinne sé amach struchtúr na haemaglóibine, agus bhuaigh Duais Nobel na Ceimice le John C. Kendrew i 1962.
Teilgean Peters. Fortheilgean a shaothraigh an cartagrafaí is matamaiticeoir Gearmánach Arno Peters (1916-2002) chun fairsingí na n-ilchríoch a léiriú go cruinn, i gcomhréir lena bhfíorfhairsinge. Ceartaíonn fortheilgean Peters an áibhéil a dhéanann fortheilgean Mercator ar an leathsféar thuaidh i gcomparáid leis na réigiúin mheánchiorclacha.
PH. Tomhas ar aigéadacht tuaslagáin. Cothrom, a bheag nó a mhór, le míneas logartam coiteann thiúchan na n-ian hidrigine sa tuaslagán (i móil in aghaidh an lítir). San uisce bíonn iolrú thiúchan na n-ian hidrigine [H] is na n-ian hiodrocsaíde [OH] cothrom le 10-14 ag gnáth-theochtaí. Luíonn pH tuaslagán uisciúil idir 0 (an-aigéadach) agus 14 (an-bhunata). Tugtar "tuaslagán neodrach" ar thuaslagán le pH = 7.
Phasmida. Ord feithidí móra le colainneacha is géaga sínithe (cipínigh), nó colainneacha is géaga leata, cosúil le duilleoga (duillínigh). Suas le 30 cm ar fhad. Timpeall 2,500 speiceas ann. Itheann siad uile duilliúr. Scaipthe den chuid is mó i réigiúin thrópaiceacha is fhothrópaiceacha.
William Phillips. Fisiceoir a rugadh ar 5 Samhain 1948 in Wilkes-Barre, Pennsylvania, is ea William D. Phillips. 
Roinn sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1997 le Steven Chu is Claude Cohen-Tannoudji as a dtaighde le bealaí a shaothrú chun adaimh a fhuarú is a sháinniú le léas léasair.
Jean Piaget. Síceolaí agus fealsúnaí a rugadh i Neuchâtel na hEilvéise ab ea Jean Piaget (9 Lúnasa 1896 – 16 Meán Fómhair 1980). Tá cáil air as a thaighde ar fhorbairt feidhmeanna cognaíocha i bpáistí go háirihe. 
Saothar.
Chuir Piaget síos ar a thorthaí i leabhair cosúil le "La Naissance de l'intelligence chez l'enfant" (Breith na hIntleachta sa Naíonán, 1948). Sa bhliain 1968, foilsíodh Le Structuralisme le Jean Piaget.
Is é Piaget a chur teideal ar theoiric an tógachais ina maítear go n-eisíonn daoine eolas agus ina n-aimsíonn daoine ciall agus brí on tsaol atá bunaithe ar a dtaithí ar an saol. Bhí Piaget den tuairim nach raibh sé ar chumas an duine daonna an t-eolas a tugtar dóibh a fhoghlaim agus a úsáid láithreach bonn; bíonn ar an duine daonna a c(h)uid eolais féin a chruthú dó féin.
Piaget in Éirinn.
Foilsíodh curaclam nua bunscoile sa bhliain 1971. Tugadh modhanna múinteoireachta a d’eascair as teoiricí Piaget chun cinn sa churaclam nua agus díríodh ar churaclam a bhí gasúr-lárnaithe. Ar thuiscintí Piaget ar an bhfoghlaim mar phróiseas ghníomhach a bhí an cur chuige bunaithe.
Síceolaíocht Piaget. Modh oibre sa tsíceolaíocht, bunaithe ar shaothar Jean Piaget, a bhíonn ag iarraidh a thuiscint conas a fhaigheann daoine eolas mar orgánaigh bhitheolaíocha. Tosaíonn forbairt sa mhodh oibre seo le cumais loighciúla a fháil de réir a chéile trí idirghníomhú leis an timpeallacht. Mar shampla, is gá do pháistí a fhoghlaim go bhfuil réada is daoine fós ann nuair nach mbíonn siad le feiceáil. Is gá do pháiste scoile réiteach a fháil idir píosaí contrártha eolais, idir cuspóirí gearrthéarmacha, meántéarmacha is fadtéarmacha, agus a leithéid. Mar thoradh ar smaointe Piaget, tá cuid mhaith den bhunscolaíocht bunaithe ar fhéinfhionnadh is an bhunteoiric go bhfuil sraith staideanna intleachtacha is gá dul tríothu agus nach féidir brostú tríothu an oiread sin.
Piaine. Luibh nó tom ilbhliantúil is an phiaine, í dúchasach don Eoraip (an Ghréig go háirithe), an Áise is iarthar Mheiriceá Thuaidh. Na duilleoga roinnte ina nduilleoigíní maothánacha. Na bláthanna mór feiceálach, le dathanna ó bhán nó buí go dtí bándearg nó dearg, suas le 15 cm ar leithead le 5-10 peiteal is an iliomad staimíní. An-chuid cineálacha, hibridí is saghsanna saothraithe a fhástar mar mhaisiúchán. Áirítear faoi láthair 33 speiceas di a bheith ann.
Pian. Mothú gránna a tharlaíonn de bharr an iomarca spreagtha do néarchinn chéadfacha, mar shampla le teas, fuaire, brú, dochar nó gortú don fhíochán. Tá pianbhraiteoirí ar fud dromchla na colainne, agus an-chuid áiteanna taobh istigh den cholainn freisin. Iompraíonn snáithíní néarógacha iniompracha na comharthaí spreagtha chuig néarláir comhfheasa san inchinn, áit a mbraitear an phian. 
Tagann déine an bhunspreagtha is fachtóirí síceolaíocha atá in ann peiptídí (einceifiliní is ionoirfiní) a fhuascailt san inchinn is corda an dromlaigh chun an phian a mhaolú, chun déine na péine a bhraitear a chinneadh san áireamh. 
Pian a imíonn nuair a leigheastar an galar, is pian ghéar í, cosantach don duine. 
Nuair nach n-imíonn an phian le leigheas an ghalair, is pian ainsealach í. 
Uaireanta mothaíonn duine pian áit éigin ar a chraiceann cé go mbíonn an dochar in orgán inmheánach i ndáiríre, cosúil leis na pianta de bharr aingíne chléibh a mhothaíonn an duine ina ghéag chlé. Pian tharchurtha is ea í seo, a tharlaíonn de bhrí go mbíonn an néaróg chéanna ó chorda an dromlaigh ag freastal ar an orgán fabhtach agus an réigiún den chraiceann.
Pianó ullmhaithe. Is éard atá i gceist le pianó ullmhaithe pianó a bhfuil réada coimhthíocha ionsáite, go minic idir na sreanga chun an tondath a athrú rud éigin i gcás nótaí áirithe nó na nótaí uile. Baineann cumadóirí nua-aoiseacha áirithe feidhm as a leithéid.
Pianola. Trádainm ab ea pianola ar chineál pianó roithleáin, déanta ag comhlacht Aeolian sna Stáit Aontaithe.
Pic. An t-iarmhar dubh leathsholadach a fhágtar tar éis driogadh tarra, a úsáidtear i ndéanamh bitiúmain is dromchlaí bóthair. Cuimsíonn sí meascán coimpléascach hidreacarbón is roisíní, intuaslagtha i gcuid de na tuaslagóirí orgánacha.
Auguste Antoine Piccard. Fisicí a rugadh i mBasel na hEilvéise ab ea Auguste Antoine Piccard (28 Eanáir 1884–24 Márta 1962). I 1932 chuaigh sé suas 16,940 m sa strataisféar i mbalún. I 1948 rinne sé taiscéaladh ar dhoimhneachtaí an aigéin siar ó chósta thiar na hAfraice i mbatascaife a thóg sé féin.
Picire. Mamach is ea an picire, atá dúchasach d'fhoraoisí is scrobarnach thirim coille i Meiriceá Láir is Theas. Artadachtail, coibhéis mhuc an tSeandomhain, ach níos lú agus 3 mhéar coise ar na géaga cúil (in ionad 4 cinn). Fásann na starrfhiacla síos.
William Hayward Pickering. Roicéadeolaí a rugadh i Wellington, an Nua-Shéalainn, ab ea William Hayward Pickering (24 Nollaig 1910 – 15 Márta 2004). Mar stiúrthóir ar Shaotharlann Scairdtiomána na Stát Aontaithe (1954–1976), i bhfeighil na satailíte a rinne an chéad fhithisiú timpeall an Domhain (1958), an chéad tuirlingt bhog ar an nGealach, agus na haistir go Mars (Mariner IX), Véineas is Mearcair (Mariner X). Fuair sé bás in Flintridge, California. Bhí saoránacht ó Nua-Shéalainn agus ó na Stáit Aontaithe aige.
Pictiúr nó dealbh altóra. San eaglais Chríostaí, scannán péinteáilte nó snoite a chuirtear os cionn an altóra, a aghaidh amach ar an bpobal. Tá na samplaí is ársa ann ón 10ú céad. Mar shampla, ordaíodh an pala d'oro in Ardeaglais Mharcais i Veinéis i 1105, agus cuimsíonn sé saothair as ór is cruan, le dealbha snoite de Chríost, aingil, naoimh is amhairc as an Tiomna Nua. Is diptic pictiúr altóra le dhá phainéal, agus is triptic ceann le 3 phainéal. An-chuid díobh in eaglaisí na Meánaoise déanaí is na hAthbheochana. Leis an Reifirméisean, cuireadh deireadh leo sna tíortha Protastúnacha agus scriosadh an-chuid. Sna tíortha Caitliceacha leanadh leis an nós agus rinneadh pictiúir altóra sómasacha sa tréimhse Bharócach, Rubens, Caravaggio is van Dyck gníomhach ina bpéinteáil, is Bernini ina snoí. Faoi seo, le haltóirí simplí san eaglais Chaitliceach, tá an ealaín seo ag imeacht as radharc.
Pideog. Is éard is pideog ann ná moileasc débhlaoscach mara a thochlaíonn poll i bhfoshraitheanna crua cosúil le cailc nó adhmad ar an gcladach íseal in uiscí tanaí. Maireann sí i seomra, tochailte amach sa bhfoshraith. Tógann sí uisce isteach le siofón fada.
Piero della Francesca. Péintéir a rugadh i mBorgo San Sepolcro na hIodáile ab ea Piero della Francesca (c 1402- 12 Deireadh Fómhair 1492). Cáil air as a shraith freascónna "Storie della Vera Croce" (Scéal na Fíorchroise, 1452–66) in eaglais San Francesco in Arezzo.
Piero di Cosimo. Péintéir a rugadh i bhFirenze na hIodáile ab ea Piero di Cosimo (c 1462-c 1521). Bhain a shaothar déanach le radhairc mhiotaseolaíocha cosúil le "Morte di Procri" (Bás Phrocras, c 1500).
Pilates. Is é atá i gceist le pilates ná córas aclaíochta a dhéanann iarracht an meon is an cholainn a fheidhmiú i gcomhar is i gcothromaíocht, ag tosú leis an meon a eagrú is a ullmhú mar chroíleacán cobhsaí agus bunús na haclaíochta fisicí. Seisiúin rialta a bhíonn i gceist sa chóras, a bhunaigh an gleacaí Gearmánach Joseph Pilates (1880–1967).
Piléar balla. San ailtireacht, colún dronuilleogach a shíneann amach rud beag ó bhalla an fhoirgnimh. San ailtireacht chlasaiceach bhíodh sé deartha de réir ceann den 5 ord.
Pilib an fhómhair. Ord artrapód le cosa an-fhada is dhá phéire sciathán is ea Pilib an fhómhair. Opiliones ainm eolaíoch an oird. Tá 6,500 speiceas de aitheanta i ngach cearn den domhan seacha an Antartaice. Ceaptar go bhfuil 10,000 speiceas de ar a laghad ann. Tugtar "cruimh snáthaide móire" ar an larbha. Maireann sé ar an talamh den chuid is mó. De réir cineáil, itheann sé fréamhacha, súnn sreabháin as torthaí nó glasraí, nó bíonn foghlach ar fheithidí beaga, moilisc nó péisteanna. Is cartóirí cuid bheag acu. An cholainn chaol dhlúth iompartha ar 4 phéire cos fada. Na cosa sobhriste, a chaitear uaidh má sháinnítear é. Feadán fada feiceálach ubh-bheirthe ar an mbaineannach. Tugtar "pilibín eitre", "pilib an gheataire", "galán" nó cuid mhaith ainmneacha eile air freisin.
Pilibín. Is feadóg éin é an pilibín ("Vanellus vanellus") a áitríonn talamh féaraigh, talamh shaothraithe is talamh taobh le huisce, chomh maith le corcacha. Dúchasach don Eoraip, ach caitheann sé an geimhreadh in áiteanna níos faide ó dheas.
Pilséar. Is gnáthainm ar éisc bheaga, cosúil le scadán, sna géinis "Sardina" agus "Sardinops" é pilséar. Maireann siad go forleathan sna huiscí dromchlacha, flúirseach in áiteanna in oirthuaisceart an Aigéin Atlantaigh is an Mheánmhuir. Suas le 25 cm ar fhad. Scothghlas/gorm ar an taobh uachtarach, airgeadach ar an taobh íochtarach. Iasc tábhachtach trádálach, a stánaítear don mhargadh de ghnáth. Tugtar "sairdín" air freisin.
Duine Piltdown. Fuarthas i 1912 gar do Piltdown Shasana agus measadh gurbh iontaise fir luaith é. Níos déanaí cruthaíodh gurbh fhalsú é, le cráiniam duine nua-aoisigh is cnámh géill orang-útaing.
Sliabh Pinatubo. Bolcán sna hOileáin Fhilipíneacha a bhrúcht go pléascach i 1991 agus a theilg ceathanna carraigeacha, cloch, deannaigh, luaithrigh is gás suas go dtí 25 km, ag milleadh na mbailte mórthimpeall. Níos mó ná bliain ina dhiaidh sin, bhí an sliabh ag pléascadh, ar scála níos lú, os cionn 500 uair gach lá agus béal an bholcáin ag méadú an t-am ar fad. Lean an próiseas seo 3-4 bhliain eile. Ní gnáthlaibhe a rith amach as an mbolcán seo, ach stuif ar a dtugtar "lahar" nach bhfuil chomh leáite ná chomh te le laibhe, ach a ritheann i bhfad níos tapa. Tá an lahar seo tar éis gleannta is fiú foithreacha aibhneacha 100 m ar doimhneacht a líonadh, agus ghearr na haibhneacha cúrsaí nua dóibh féin. De bhrí gur fhan an oiread sin den bhunbhrúchtadh thuas sa strataisféar, cuireadh bac ar radaíocht na Gréine agus rinneadh dochar don chiseal ózóin. Meastar gur laghdaigh an bac seo meánteocht an Domhain 0.5 °C thar bhliain nó dhó i ndiaidh an bhrúchta.
Pincín. Iasc beag uisce úir atá scaipthe go forleathan, an-fhlúirseach go háitiúil i locha is sruthanna i dtuaisceart na hEorpa is na hÁise. Suas le 13 cm ar fhad. An cholainn caol sorcóireach is an béal beag. Scothghlas/donn in uachtar, scothbhuí in íochtar. Bíonn taobh íochtarach geal flannbhuí ar fhireannaigh phóraithe.
Gregory Goodwin Pincus. Fiseolaí a rugadh i Woodbine, New Jersey ab ea Gregory Goodwin Pincus (9 Aibreán 1903 – 22 Lúnasa 1967). Ina thaighde ar atáirgeadh daonna, léirigh sé go rialaíonn cuid de na hormóin shaorga nua an torthúlacht go maith. As seo a saothraíodh an chéad phiollaire frithghiniúna.
Pinspic. Cóimhiotal copair is since, le códán níos lú since ná mar atá i bprás. Ainmníodh í as déantóir uaireadóirí as Londain, Christopher Pinchbeck (1670-1732), a bhain úsáid aisti chun cur i gcéill gur ór a bhí ann. Tugtar "ór bréige" uirthi freisin.
Magicicada septendecim. Feithid in oirthear na Stát Aontaithe, "Magicicada septendecim", a mheastar a bheith ar an bhfeithid is fadsaolaí ar Domhan. Maireann sí faoi thalamh an chuid is mó dá saol 17 mbliain, ag maireachtáil ar na siltigh a thagann amach nuair a bhearnaíonn sí fréamhacha na bplandaí. Ansin ina 17ú bliain, cuireann sí an craiceann nimfí di agus tagann chun dromchla na talún. Cúpláileann sí is beireann a cuid uibheacha le linn na seachtainí deireanacha dá saol. I samhradh 1998 a tháinig na feithidí iontacha seo chun dromchla den chéad uair ó 1979, agus ní fheicfear arís iad go dtí 2013.
Criogar. Is feithid é an criogar. Ainmneacha eile atá in úsáid ná cailleach na luatha, píobaire an teallaigh, agus an píobaire gríosaí.
Piobar (spíosra). Is é rud is piobar nó piobar dubh ann ná tom nó planda dreaptha trópaiceach le spící fada caola de bhláthanna bídeacha is torthaí beaga crua. Tugtar "piobarchaora dubha" ar na torthaí neamhaibí. Faightear piobarchaora bána nuair a bhaintear an ciseal seachtrach de na piobarchaora dubha. Úsáidtear iad araon ina n-iomláine nó meilte ina bpúdair mar bhlastán nó spíosra.
Píoca. Ionghabháil ábhair nach bia é. Is féidir go bhfaighidh ainmhithe le heasnamh mianraí ina gcuid bianna mianraí riachtanacha trí ábhair nach bia iad a chogaint. I measc daoine tá sé coitianta go leor in iarthar na hAfraice mar a bhfuil margadh i millíní cloiche.
Piolaineifríteas. Athlasadh baictéarach an duáin a tharlaíonn ag an am céanna le hionfhabhtú na conaire úiríní íochtaraí (an lamhnán, mar shampla). Sroicheann an t-ionfhabhtú an duán trí theacht aníos na n-úiréadraí, agus cabhraíonn lot a chuireann bac ar shaorshreabhadh an fhuail, cosúil le clocha úiríneacha nó borradh na faireoige próstataí. Mar thoradh ar an ionfhabhtú seo fulaingíonn duine fiabhras ard is pian sa droim, agus bíonn gá aige le cóireáil leis na frithbheathaigh chuí: muna ndéantar sin is féidir go gclisfidh na duáin.
Piolón. Sa tsean-Éigipt, na túir chliathánacha ar bhealach isteach teampaill, dronuilleogach i dtrasghearradh, barrchaolaithe barrscoite. Sa nua-aois seo, na struchtúir arda, miotalach de ghnáth, a iompraíonn cáblaí cumhachta nó aeróga teileachumarsáide, nó a fheidhmíonn mar thúir treoraithe ag aerfoirt.
Píolótach (iasc). Is iasc mara é an píolótach ("Naucrates ductor"). Faigheann sé a ainm ó iompar na n-óg a shnámhann taobh le longa nó éisc mhóra, cosúil le liamháin. Bíonn claonadh ag na héisc fhásta a bheith aonarach. Suas le 60 cm ar fhad, scothliath/ gorm ar an droim le bandaí cliathánacha. Forleathan sna farraigí trópaiceacha is fothrópaiceacha.
Pión. Cáithnín fonúicléach de chlann na méasón, a idirghníomhaíonn go láidir (is é sin, leis an bhfórsa núicléach láidir). Úsáidtear an tsiombail π dó (tugtar "an pí-méasón" air freisin). Is féidir go mbeidh 3 lucht aige, +1, -1 (π, π-, le mais 140 Mev sa dá chás), agus 0 (π0, le mais 135 MeV). Bíonn guairne 0 aige. Meathann pióin luchtaithe go dtí muóin is neoidríonónna. Meathann pióin neodracha go dtí gáma-ghathanna. Fionnadh é i dturgnaimh ar ghathanna cosmacha i 1947.
Pioneer. Sraith spásárthach réasúnta simplí a choinnítí cobhsaithe trí ghuairneáil, a lainseáil na Stáit Aontaithe (1958-1978). Eitiltí don Ghealach a bhí i bPioneer 1-3 nach raibh ró-rathúil. Rinne Pioneer 4-9 taiscéaladh ar an meán idirphláinéadach ar fhithisí mórthimpeall na Gréine ag fad timpeall 1 AU uaithi (fad an Domhain féin ón nGrian). D'eirigh le Pioneer 10 is 11, a lainseáladh i 1972 is 1973, na chéad eitiltí thar Iúpatar a dhéanamh i 1973 is 1974, an chéad eitilt thar Shatarn (Pioneer 11 i 1979), agus an chéad taiscéaladh ar theorainn iarmhairt na Gréine (an héileastad). Rinne Pioneer 12 Véineas a fhithisiú den chéad uair, agus sheol Pioneer 13 4 thaiscéalaí síos trí atmaisféar Véineas lena thástáil i 1978. NASA a bhainistigh an clár iomlán seo.
Piongain impireach. Is í an phiongain impireach an phiongain is mó agus is troime, suas le 1.2 m ar airde. Ní thagann sé i dtír riamh. Áitríonn sé na farraigí mórthimpeall an Antartaigh. Is féidir leis tumadh chuig doimhneacht 268 m. Póraíonn sé ar oighearshlaod ag tús an gheimhridh. Gorann an t-aon ubh amháin ar chosa an fhireannaigh ar feadh 64 lá le linn an tsneachta shíobtha ghoimhiúil Mholaigh.
Pioratram. Planda ilbhliantúil a fhásann 45 cm ar airde, dúchasach do leithinis na mBalcán ach saothraítear go forleathan é, in oirthear na hAfraice is Meiriceá Theas go háirithe. Na duilleoga roinnte airgeadach/liath; na bláthchinn aonarach, cosúil le nóinín; na bláthóga seachtracha leata bán. Ullmhaítear feithidicíd as ábhair a eastósctar ó na bláthchinn thriomaithe mheilte, agus bhí an fheithidicíd seo in úsáid sa tSín sa 2ú céad.
Piorra deilgneach. Cineál cachtais a shaothraítear ar son a thorthaí scothdhearga súmhara inite is ea an piorra deilgneach.
Piostáis. Crann beag duillsilteach a fhásann 6 m ar airde, dúchasach d'iarthar na hÁise is ea an phiostáis. Na duilleoga cleiteach le 3-5 duilleoigín, is gais rud beag eiteach; na bláthanna scothghlas i gcinn fhada scaoilte; an toradh 2.0-2.5 cm ar leithead, dearg/donn, cosúil le cnó. Fástar go forleathan í le haghaidh a síolta inite a úsáidtear i sócamais.
Is minic a mhearaítear "Pistacia vera" le speicis eile sa ghéineas "Pistacia" ar a dtugtar piostáisí freisin. Is féidir na speicis eile seo a idirdhealú ag a gcuid dáiltí geografacha (san fhiántas) agus a gcuid síolta atá i bhfad níos lú agus a bhfuil sliogáin bhoga acu.
Sanasaíocht.
Tagann an téarma «piostáis» tríd an Laidin "pistacium" ón Ghréigis "pistakion" πιστακιον , é féin díorthaithe
ón Mheán-Peirsis pistakē.
Stair.
Tá an crann pistéise dúchasach do réigiúin na hÁise Láir, lena n-áirítear an Iaráin agus an Afganastáin sa lá atá inniu ann. Léiríonn seandálaíocht gur bia coitianta a bhí i síolta na piostáise chomh luath le 6750 RCR. Go dtí seo, téann an fhianaise is luaithe ar chaitheamh pistéise ar ais go dtí an Chré - umhaois i Lár na hÁise agus tagann sí ó Jarqoʻton, san an Bhaictria (n ó an Úisbéiceastáin sa lá atá inniu).