Trelis/gawiki huggingface dataset:
Michael Cronin. Scoláire agus scríbhneoir Éireannach é Michael Cronin, a rugadh sa bhliain 1960. Bhain sé amach BA ó Choláiste na Tríonóide (1982), MA ó UCD (1986) agus PhD ó Choláiste na Tríonóide (1991). Chaith sé seal sa Fhrainc, ag léachtóireacht ar an mBéarla in Université François Rabelais ó 1982 go 1983 agus in École Normale Supérieure ó 1983 go 1984. Chaith sé bliain ina léachtóir le Fraincis i gColáiste Phádraig, Droim Conrach sula bhfuair sé post in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1986.
Ar na gradaim a bronnadh air agus na duaiseanna atá buaite ag Michael Cronin, tá an Prix du Québec (2002), ollúnacht onórach a bhronn an Universidad Ricardo Palma i bPeiriú air sa bhliain 2001 agus duais CATS Vinay Darbelnet don leabhar Across the Lines (Cork University Press, 2000) sa bhliain 2001. Toghadh é mar Bhall d’Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 2006 agus ceapadh é mar Officier de l’Ordre des Palmes Académiques (Rialtas na Fraince) sa bhliain 2007. Tá sé in Stiúrthóir ar an Ionad um Staidéar an Aistriúcháin agus Téacs in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath.
Géanómaíocht. Staidéar ar ghéanóim orgánach is ea an ghéanómaíocht. Áirítear iarrachtaí le seicheamh iomlán ADN orgánach a oibriú amach chomh maith le mapáil ghéiniteach ar an mionscála mar chuid de.
Mícheál de Barra. Scríbhneoir Éireannach is ea Mícheál de Barra.
Rugadh agus tógadh Mícheál de Barra ar theorainn na Boirne gar do Chill Fhionnúrach i gCo an Chláir. D'fhreastail sé ar Scoil na mBráithre Críostaí in Inis Díomáin. Oileadh ina mhúinteoir bunscoile é i gColáiste Mhuire i mBÁC. Tá céim sa Ghaeilge agus sa Spáinnis aige ó Choláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath agus Máistreacht san Oideachas ó Choláiste na Tríonóide. Chaith sé a shaol oibre mar oideoir in Éirinn agus thar lear.
Ghnóthaigh ‘An Bóthar go Santiago’(Cois Life), a chéad leabhar foilsithe, Gradam Glen Dimplex 2007 i rannóg na Gaeilge. Tá ceithre leabhar eile scríofa aige: 'Gaeil i dTír na nGauchos’ (Coiscéim, 2009). ‘Gaeil faoi Bhratach Eureka’(Coiscéim, 2012), ‘Iúir Ársa agus Taibhsí Eile’ (Coiscéim, 2018) agus 'Trí Ghleanntáin is thar Mhóinteáin' (Coiscéim,2021).
Breandán Delap. Iriseoir, léirmheastóir agus údar é Breandán Delap. Saolaíodh i nGaoth Dobhair é sa bhliain 1965. Bhain sé céim san Oideachas amach ó Choláiste Naomh Muire na Trócaire, Carysfort, agus Máistreacht sa Ghaeilge ó Ollscoil Náisiúnta na hÉireann, Má Nuad. Bhí Delap ina chéad eagarthóir ar nuachtán Gaeilge, Foinse, ó 1996 go 2003. Fuair sé post mar Chlár-Eagarthóir le Nuacht TG4 ina dhiaidh sin. Bronnadh Gradam ‘Iriseoir na Bliana’ air faoi bhrat duaiseanna náisiúnta iriseoireachta an ESB sa bhliain 2003 de bharr iniúchadh a rinne sé ar ionsaithe gnéis i gcoláistí samhraidh thar tréimhse 40 bliain. Sa bhliain 2000 bronnadh Gradam IFTA air don chlár faisnéise Mad Dog Col agus bhuaigh sé an phríomhdhuais don iriseoireacht chlóite in Oireachtas na bliana 1998. Tá sé ina léirmheastóir drámaíochta fosta ag The Irish Times in iarthar na hÉireann. Tá sé ina chónaí sa Spidéal.
Liam Mac Amhlaigh. Is scoláire agus scríbhneoir Éireannach é Liam Mac Amhlaigh. Rugadh i gContae Chill Mhantáin é ach i mBaile Átha Cliath a tógadh é. Bhain sé céimeanna amach sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus i gColáiste na Tríonóide. Tá sé ina léachtóir i gColáiste Oideachais Froebel, comhcholáiste de chuid Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Tá taighde déanta aige i bhfoclóireacht na Nua-Ghaeilge, ealaín an ghearrscéil Ghaeilge, saol agus saothar Mháirtín Uí Chadhain agus filíocht chomhaimseartha na Nua-Ghaeilge.
Tá ailt foilsithe aige ar fhilí comhaimseartha na Nua-Ghaeilge, leithéidí Mháire Mhac an tSaoi, Sheán Ó Ríordáin agus Mháirtín Ó Direáin. D'fhoilsigh Comhar úrscéal leis, Teach na gColúr, sa bhliain 2006. Bhuaigh an leabhar sin gradam i gComórtas Liteartha an Oireachtais. Sa bhliain 2008 d'fhoilsigh Cois Life Foclóirí agus Foclóirithe na Gaeilge, ina bhfuil spléachadh ar fhoclóireacht na Gaeilge ó Shanasán Uí Chléirigh (1643) go foclóir Néill Uí Dhónaill (1978).
An Cruachán. Sráidbhaile beag i gContae Chorcaí is ea an Cruachán ("Crookhaven" as Béarla).
Runrig. Is grúpa rac-cheol Ceilteach iad Runrig a tháinig le chéile san Eilean Sgitheanach sa bhliain 1973 mar 'The Run Rig Dance Band'. Ba iad scríbhneoirí ceoil, an bheirt deartháireacha Ruaraidh Dómhnallach (giotár agus dord) agus Calum Dómhnallach (drumaí) ó Uibhist a Tuath agus Blair Dùghlais (ar an bhosca) ó Port Rìgh na bunaitheoirí. Ina dhiaidh sin, chuaigh Donaidh Rothach isteach sa ghrúpa mar cheoltóir agus mar ghiotáraí.
Liosta ríthe na Scot. De réir an traidisiúin, ba é Coinneach Mac Ailpín an chéad rí ar Albain. Ba í Áine an monarc deireanach: aontaíodh ríocht na hAlban agus ríocht Shasana lena linn sa bhliain 1707 agus cruthaíodh ríocht na Breataine Móire.
Na Stiobhardaigh Lennox (1567–1651).
Às dèidh 1603 bha Ríghrean Alba nan Ríghrean Shasainn cuideachd:
Cill Mhantáin. Príomhbhaile riaracháin Chontae Chill Mhantáin is ea Cill Mhantáin (Lochlainnis: "Víkingr-lág" "cluain na nUiginneach"; Béarla: "Wicklow"). Tá an baile suite ar chósta thoir na hÉireann, taobh ó dheas ó Bhaile Átha Cliath. Bhí 12,957 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2022
Sruthan an Abhainn Fheartraí tríd an bhaile agus istigh san Muir Éireann.
Tá an mainistir Prióireacht Chill Mhantáin a bhí in úsáid ón 13ú go dtí an 16ú haois, suite san bhaile.
Féinchúl. I dtéarmaíocht na spórt foirne (go háirithe sacar), is éard is féinchúl (nó cúl tuathail) ann ná cúl a scóráiltear ar son na foirne eile. Úsáidtear an téarma i ngnáthchaint na ndaoine freisin, go háirithe i gcúrsaí polaitíochta.
Chrzanów. Is baile sa Pholainn é Chrzanów, príombhaile chontae Chrzanów. Tá sé suite cois Chechło i réigiún na Polainne Beaga (Polainnis: "Małopolska"). Tá tuairim is 40,000 duine ina gcónaí ann.
Denis Diderot. Ba fhealsamh Francach, léirmheastóir ealaíne, agus scríbhneoir é Denis Diderot (5 Deireadh Fómhair, 1713- 31 Iúil, 1784). Bhí sé ina phearsa shuntasach le linn Ré na hEagnaíochta. 
Tá sé aithnidiúil toisc go raibh sé ina chomh-bhunaitheoir agus chomheagarthóir ar an "Encyclopédie", nó an chiclipéid chórasach ar na heolaíochtaí, na healaíona, agus ceardaíocht, foilseachán bunúsach d'Aois na Tuisceana san 18ú céad sa bhFrainc. 
Ba é Jean le Rond d'Alembert an príomhchomhoibritheoir le Denis Diderot i 1751-8 ar an Encyclopédie ar foilsíodh 36 imleabhar de faoi 1776, 
Chuidigh Diderot freisin le litríocht, go háirithe le Jacques le fataliste et son maitre (Gaeilge: "Jacques an cinniúnaí agus a mháistir"), a rinne aithris ar Laurence Sterne ag tabhairt faoi choinbhinsiúin maidir le húrscéalta agus a struchtúr agus a n-ábhar, agus ag scrúdú smaointe fealsúnachta chomh maith faoi shaorthoil.
Bualadh. Is éard is bualadh ann ná próiseas chun an chuid inite de ghránbharr (nó barr eile) a scaoileadh ón cháithleach do-ite a bhíonn thart timpeall air. Is í an chéim í in ullmhú gránaigh i ndiaidh an arbhair a shábháil agus roimh cháitheadh. Ní bhaineann bualadh an bran as an ghrán.
An Ghaill. "An Ghaill" an t-ainm stairiúil a úsáidtear i gcomhthéacs na Sean-Róimhe i dtagairtí do réigiún in Iarthar na hEorpa arb ionann iad agus an Fhrainc, Lucsamburg agus an Bheilg, an chuid is mó den Eilvéis, an chuid thiar de Thuaisceart na hIodáile, chomh maith le codanna áirithe den Ísiltír agus den Ghearmáin.
Teimisticléas. Polaiteoir agus ginearál Aithneach ab ea Teimisticléas (Gréigis: Θεμιστοκλῆς; "Glóir an Dlí"); c. 524-459 RC.
Bhí sé ar dhuine de phór nua pholaiteoirí, i dteannta a chéile comhraic Aristides, a tháinig chun tosaigh i mblianta luatha an daonlathais Aithnigh. 
Mar pholaiteoir, bhí Teimisticléas ina phobalóir, a bhí ag brath ar tacaíocht ó Aithnigh ísealaicmeacha, agus a bhí de ghnáth i gcoimhlint leis na huaisle Aithneacha. 
Tofa ina 'archon' (Gréigis: ἄρχων, 'Rialtóir' nó 'Tiarna') sa bhliain 493 RC, ghlac sé céimeanna chun cumhacht chabhlach na hAithne a mhéadú, agus a bhí ina nós athfhillteach ina shaol polaitiúil. 
Le linn chéad ionradh na bPeirseach ar an Ghréig, throid sé ag Cath Mharatóin, agus b'fhéidir gur cheann de na 10 "strategos" (Gréigis: στρατηγός, ginearál) sa chath é.
Cro-Magnon. Ba iad na Cro-Magnon (nó na Crómagnónaigh) na daoine nua-aimseartha is luaithe ("Homo sapiens sapiens") de Phailéiliteach Uachtarach na hEorpa. Glactar leo i measc antraipeolaithe mar fhréamhshamhail de Homo sapiens an lae inniu. Tugann meastachán radaiméadrach ar na hiarsmaí is luaithe atá ar eolas againn le fios gur mhair na daoine seo san Eoraip 35,000 bliain ó shin, sa ré Phléisticéineach
Sanasaíocht.
Ainmnítear na Crómagnónaigh as na pluaiseanna "Abri de Crô-Magnon" (Fraincis: Carraig dídine Chrô-Magnon) in aice leis an común Les Eyzies-de-Tayac-Sireuil in iardheisceart na Fraince, áit a bhfuarthas a gcreatlaigh, chomh maith le huirlisí cloiche agus iarmhair ainmhithe Artacha atá imithe in éag anois. Daoine arda ab ea iad, sárshealgairí a mhair i bpluaiseanna is scáthláin carraigeacha, ní hamháin in iarthar na hEorpa ach lár na hEorpa is an Rúis. D'fhágadar deilbhíní, greanadóireacht agus pictiúir cháiliúla ar bhallaí na bpluaiseanna. Ba iad na Cro-Magnon na daoine (Homo sapiens) nua-aimseartha is sine ar eolas san Eoraip, agus ón tús ceanglaíodh iad leis an líníocht phluaise i Lascaux agus le cultúr Aurignach a d'fhás agus a tháinig i dtreis i nDeisceart na Fraince agus na Gearmáine. Mar a thángthas ar iarsmaí bhreis daoine nua-aimseartha i láithreáin seandálaíochta in Iarthar na hEorpa agus in áiteanna eile, rinneadh dul chun cinn i dteicníocht dátaithe sa 20ú haois, agus cuireadh fionnachtana nua leis an tacsanomaíocht.
Pionós an bháis. Is éard atá i gceist le pionós an bháis nó marú na ndaoine a bhfaightear ciontach as coireanna áirithe, trí próis bhreithiúnach. Tá stair an nóis seo ar fud an domhain ag dul i bhfad siar roimh thús na staire scríofa. Tá go leor conspóide ag baint leis anois, áfach. Is iomaí tír nach n-úsáideann pionós an bháis anois.
Dar le lucht tacaíochta an chleachtais, is pionós maith é agus díspreagann sé coireanna eile. 
Deir an lucht fhreasúra nach ceart pionós an bhás a ghearradh ar aon duine, nach mbíonn sé éifeachtach agus go maraítear daoine neamhchiontacha.
In Éirinn.
Ar 25 Márta 1964, chuir an t"Acht um Cheartas Coiriúil," 1964 teorainn mhór ar phionós an bháis.
Ón lá sin amach in Éirinn, ní dhlífear duine a chur chun báis mar gheall ar aon chion seachas
Peter Sutherland. Polaiteoir agus Ard Aighne de chuid na hÉireann agus fear gnó idirnáisiúnta ab ea Peter Denis Sutherland, KCMG (onórach) (25 Aibreán 1946 – 7 Eanáir 2018). Rugadh i mBaile Átha Cliath) é. Fuair sé a chuid oideachais i gColáiste Gonzaga, sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, agus in Óstaí an Rí. 
Ba abhcóide é agus níos déanaí, Ard-Aighné na hÉireann. Ba chomhalta den pháirtí polaitíochta Éireannach Fine Gael é. Fográíodh a bháis ar an 7 Eanáir 2018 i mBaile Átha Cliath.
Gairmréim.
Bhí sé ina Ard-Aighne na hÉireann i gcomhrialtais i dtréimhsí 1981-1982 agus 1982-1984. Ba iad mórcheisteanna a thréimhsí ná cás fada eiseachadta agus dianchosc bunreachtúil ar ghinmhilleadh, ar chomhairligh sé don rialtas an fhoclaíocht a bhain leis a eiteach toisc a dhoiléir agus a bhí.
Tar éis tréimhse mar chomhalta den Coimisiún Eorpach, bhí sé ina stiúrthóir do roinnt cuideachtaí móra. Mar ard-stiúrthóir an Comhaontú Ginearálta um Tharaifí agus Thrádáil (an Eagraíocht Dhomhanda Trádála anois), rinne sé maoirseacht ar chomhaontú trádála nua idir Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Aontas Eorpach.
Bhí sé ina chomhchathaoirleach BP agus cathaoirleach Eorpach an Coimisiúin Tríthaobaigh.
Bhronn sé €4 mhilliún de dheontas ar an gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath le scoil dlí nua a thógáil in áit an tseanchinn, Caisleán Ruabhoic. Scoil Dlí COBÁC Peter Sutherland a thugtar ar an scoil.
Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach. Is í an Ghníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach (GCE) an comhlacht san Aontas Eorpach (AE) atá tiomnaithe d’fhaisnéis iontaofa, neamhspleách a chur ar fáil maidir leis an gcomhshaol. 
Is í an príomhfhoinse faisnéise dóibh siúd a bhfuil baint acu le beartas comhshaoil a fhorbairt, a ghlacadh, a chur i bhfeidhm agus a mheas, chomh maith leis an bpobal i gcoitinne. 
Cuimsíonn ballraíocht an GCE Ballstáit an AE, ach is féidir le tíortha
nach Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh iad a bheith ina mbaill freisin. 
Tá 32 tír ina mbaill anois: an 27 Ballstát de chuid an AE i dteannta leis an Íoslainn, Lichtinstéin, an Iorua, an Eilvéis agus an Tuirc. Chuir an Albáin, an Bhoisnia agus an Heirseagaivéin, an Chróit, Poblacht Iar-Iúgslavach na Macadóine, Montainéagró agus an tSeirbia iarratas isteach ar bhallraíocht i gcomhpháirt agus táthar i mbun comhoibrithe cheana féin leis an GCE le roinnt blianta anuas.
Ghlac a tAontas Eorpach leis an rialachán chun an GCE a chur ar bun sa bhliain 1990. Tháinig sé i bhfeidhm go déanach sa bhliain 1993 díreach tar éis an chinnidh chun a ceanncheathrú a bheith lonnaithe i gCóbanhávan. Cuireadh tús le hobair i ndáiríre sa bhliain 1994.
Is é an tOllamh Jacqueline McGlade Stiúrthóir Feidhmiúcháin na Gníomhaireachta faoi láthair.
Ed Miliband. Polaiteoir Briotanach is ea Edward Samuel Miliband (rugadh 24 Nollaig, 1969). Is é Ceannaire Pháirtí an Lucht Oibre é agus, mar sin, ceannaire an Fhreasúra sa Ríocht Aontaithe. Toghadh ina Fheisire Parlaiminte (FP) le haghaidh Doncaster Thuaidh sa bhliain 2005 agus ba bhall den Chomh-Aireacht faoi Gordon Brown é ón mbliain 2007 go dtí an bhliain 2010.
Rugadh i Londain é, agus bhain sé céim amach ó Ollscoil Oxford agus ón London School of Economics, agus d'oibrigh ansin mar thaighdeoir do Pháirtí an Lucht Oibre. Tharraing sé aird an tSeansailéara Gordon Brown air féin go gairid ina dhiaidh agus ceapadh é mar Chathaoirleach Choiste na gComhairleoirí Eacnamaíochta de Státchiste na Banríona (Béarla: "Her Majesty's Treasury").
Naomh Séamus, mac Zeibidé. Duine den Aspal Déag Íosa ba ea Naomh Séamus, mac Zeibidé (San Séamas uaireanta). Tugtar Séamus Mór air toisc go raibh Séamus eile i measc an Dáréag, Séamas Beag, mac Alfaeus (Séamus Beag).
Comórtar Lá Fhéile San Séamas ar 25 Iúil.
Saol.
Aspal ab ea é, deartháir le hEoin agus mac Zeibidé.
Níl ach beagán eolais againn faoi thús a shaol. Bhí Zeibidé ina iascaire agus seans gur chónaigh sé i mBéatsáide (Eoin 1:44) nó i gCafarnáúm. Bhí roinnt fear ag obair dhó (Marcus 1:20). Ba bhean chráifeach í Salómae agus bhí sí mar bhall de lucht leanúna Íosa Críost (Matha 27:55,; Marcus 15:40, 16:1; Lúcás 8:2, 23:55-24:1). 
Shíltear nach bhfuair Séamas ná Eoin a gcuid oideachais i scoil raibíneach. Dá bharr sin, ní raibh siad aitheanta mar fhir oilte leis na Giúdaigh. Is cosúil gur bhfuair siad an caighdeán céanna oideachais a fuair daoine eile ina n-aicme, is é sin an gnáthoideachas Giúdach. Deirtear gur b'fhéidir go raibh na deartháireacha ina gcol ceathracha le Íosa Criost, eolas amhrasach. Bhí muintir na Gailíle cráifeach, crua, dícheallach, cróga agus b'iad na cosantóirí ab fhearr den náisiúin Giúdach.
Aspal.
Iascaire ab ea San Séamas agus bhí ardmheas ag Íosa air, is cosúil. Bhí sé i láthair ag Claochlú an Tiarna (ar shliabh Tabor b'fhéidir) agus i nGairdín Getsemaní le linn allais fola Íosa. 
Cosúil leis na hAspail eile bhí San Séamas de dhualgas air Soiscéal Dé a scaipeadh agus an Eaglais a bhunú mar a d’ordaigh Íosa. Thug sé aghaidh ar Leithinis na hIbéire chun an obair seo a chomhlíonadh. 
Deirtear uaireanta gur chabhraigh San Séamas leis na Críostaithe an lámh in uachtar a fháil ar na "Moors" (a rinne ionradh ar an Spáinn sa bhliain 711). 
Bású.
Nuair a d’fhill San Séamas ar Iúdáia, chuir Rí Herod Agrippa 1 é chun báis sa bhliain 44 AD. Tógadh a chorp ar ais go dtí Galicia sa Spáinn. Tá sé curtha i Santiago de Compostela. Tá sé mar phatrún ar an Spáinn agus ar oilithrigh. 
Leis na céadta bliain tá oilithrigh ó gach aird den domhan ag siúl Camino de Santiago chuig a uaigh. Inniu meallann an Camino go Santiago na mílte oilithreach gach bliain as ceithre chreasa an domhain. Is fada an bhaint atá ag na Gaeil leis an oilithreacht go Santiago de Compostela.
El Greco. Ealaíontóir Gréagach ab ea El Greco nó Doménikos Theotokópoulos, 1541 – 7 Aibreán, 1614). Saolaíodh sa Chréit é. Bhog sé go dtí an Iodáil sa bhliain 1567. Tar éis deich bhliain a chaitheamh anseo, chuaigh sé ar aghaidh go dtí an Spáinn, agus d’fhan sé ansin go dtí go bhfuair sé bás. Ciallaionn a leasainm "El Greco" "an Gréagach" i Spáinnis.
Ságrab. Is é Ságrab (Cróitis: "Zagreb") príomhchathair na Cróite agus é ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Tá sé suite in iarthuaisceart na tíre cois Sava. Téann an t-ainm siar go dtí an 11ú haois, ach níl sanasaíocht shoiléir ag baint leis. Tá breis is 800,000 duine ina gcónaí ann.
Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise. Is eaglais Chríostaí í Eaglais Cheartchreidmheach na Rúise. "Русская православная церковь" a thugtar uirthi i Rúisis. Tá 135 milliún ball aici.
Eaglais Cheartchreidmheach na Gréige. Is eaglais Chríostaí í Eaglais Cheartchreidmheach na Gréige.
Contaetha Shasana. Is roinn stairiúil cultúrtha i Sasana é an contae traidisiúnta. Tá 48 contae sa tír.
Agaiméamnón. Rí i miotaseolaíocht na Sean-Ghréige é Agaiméamnón nó Agamamnón ("Agamemnon" as Béarla). Bhí sé ina rí ar Mhicéine nó ar Argas. Bhí sé ina cheannaire ar fhórsaí na nGréagach i gCogadh na Traí. Gabhadh an chathair, ach dúnmharaíodh Agaiméamnón nuair a d'fhill sé ar an nGréig.
Agaiméamnón (ciallaíonn a ainm, Ἀγαμέμνων, “an-seasmhach”) : mac Aitréuis agus rí na nAchaiach. Fuaimnigh: Á-ga-mém-non/a.ɡa.mem.nɔn/. Tuiseal ginideach: Agaiméamnóin.
Tagairtí:
Purt Earn. Is baile é Port Earn (Gaeilge Mhanann: "Purt Çhiarn") i ndeisceart Oileán Mhanann. Tá 3369 duine ina gcónaí ann, de réir daonáirimh na bliana 2001.
Stair.
Ciallaíonn a t-ainm 'Port Earn' "port an iarainn" nó b'fhéidir "port an tiarna". Tógadh an tonnchosc seachtrach, atá le feiceáil ag lag trá amháin, sa bhliain 1863 ag baint úsáide as an 'Port Erin Breakwater Railway' agus chonaic an chéad inneall gaile a úsáideadh ar an oileán. Sa bhliain 1884 áfach scrios stoirm an tonnchosc agus níor atógadh é. Inniu, léiríonn baoi marcóir méid an thonnchoisc agus tá cuid de le feiceáil go soiléir fós ar thaobh na tíre.
An Cholú. Is oileán 250 heicteár (beagnach 1 míle cearnach) é An Cholú (Gaeilge Mhanann: "y Cholloo") amach ó chósta thiar theas d'Oileán Mhanann. Tá stráice cúng d'uisce ar a dtugtar an Caolas idir an Cholú agus oileán Mhanann. Mar an gcéanna na hinsíní in aice láimhe, Carraig na gCearc (Gaeilge Mhanann: "Carrick ny Kylliu") agus Famman Kitterland, tá sé mar chuid de pharóiste Rosien. Bíonn 2 áitritheoir ag fanacht ann ar bhonn séasúrach. Tagann an focal 'colú' ón bhfocal "kalfr" sa tSean-Lochlannais, a chiallaíonn 'oileán beag suite in aice le ceann níos mó'.
Baile Chaistil (Oileán Mhanann). Is baile é Baile Chaistil (Béarla: "Castletown", Gaeilge Mhanann: "Balley Chashtal") laistigh de pharóiste Malew (Gaeilge:??Mocheallóg) ar Oileán Mhanann ach tá sé á riaradh go leithleach. Tá sé suite ar an taobh ó dheas den oileán. Bhí sé mar phríomhchathair ar an oileáin tráth. Tá Caisleán Rosien, caisleán atá dea-chaomhnaithe, ina sheasamh go ceannasach i lár an bhaile.
Volgograd. Is cathair sa Rúis í Volgograd. Tá breis is milliún duine ina gcónaí ann. 
Stair.
Bunaíodh cathair "Tsaritsyn" sa bhliain 1589. 
Sa bhliain 1925, tar éis don Aontas Sóivéadach teacht i gcomharbas ar Impireacht na Rúise, athainmníodh an chathair in ómós do Stailín. 
Fearadh cath mór i "Stalingrad" ("Cathair Stailín" nó "Stailínghort" i nGaeilge) sa Dara Cogadh Domhanda, bua tábhachtach do na Comhghuaillithe i gcoinne na Gearmáine. 
Sa bhliain 1961, i ndiaidh bháis Stalin, baisteadh an t-ainm Volgograd ar an gcathair.
Lúcás Soiscéalaí. Is údar Soiscéal Naofa Íosa Críost de réir Lúcáis é Lúcás.
Tagairtí.
Langlais. Leithinis is ea Langlais (Béarla: "Langness", Gaeilge Mhanann: "Langlish") a ghobann amach beagnach dhá chiliméadar san fharraige ón taobh oirdheisceartach d'Oileán Mhanann. Ciallaíonn an t-ainm 'ceann tíre fada' sa tSean-Lochlannais. B'oileán é ar dtús báire, ach nascadh é leis an hórtír nuair a gluaiseadh agus nuair a sil-leagadh ábhar ar feadh Bhá Bhaile Chaistil, próiseas a chruthaigh tambaló. Tá an pobal beag Camys y Ree suite ar an stráice talún seo gar do Bhaile Chaistil.
Cív. Is í Cív () príomhchathair na hÚcráine agus an chathair is mó sa tír sin. Is í Cív an t-ochtú cathair is mó san Eoraip. 
Tá an chathair suite ar dhá bhruach Abhainn an Dnieper, i lár thuaidh na hÚcráine. 
Stair.
Bunaíodh an Cív sa dara leath den 9ú haois cé go dtugtar 456 go minic mar bhliain a bunaithe. 
I mí  Lúnasa 1941, chinn na Naitsithe, in ainneoin easpa soláthairtí, Panzer Grúpa 2 a sheoladh chuig an líne tosaigh san Úcráin agus i gcathair Leningrad. Bhí an t-ionsaí ar Kiev thar a bheith rathúil. D'éirigh leis na fórsaí Gearmánacha na Sóivéadaigh sa chathair a thimpeallú agus a dhíothú.   
Sa bhliain 2022, mheas na Rúisigh go mbeadh seilbh glactha acu ar phríomhchathair na hÚcráine laistigh de thrí lá, tar éis thús an ionraidh. Ach bhí na hÚcránaigh in ann an fód a sheasamh timpeall Kyiv, agus iontas as domhan ar na hionróirí. Nuair a bhog na Rúisigh i dtreo chathair Kyiv, ní raibh córas soláthair cuí eagraithe acu toisc gur cheap siad go mbeadh an cath thart laistigh de thrí lá. Dhírigh na hÚcránaigh a n-ionsaithe ar na línte soláthair agus bhí tionchar nach beag ag na hiarrachtaí seo ar chinneadh na Rúise tarraingt siar ón gcath cúpla seachtain níos déanaí.
Peirséas. Is pearsa a bhaineann le seanstair agus miotaseolaíocht na Gréige é Peirséas. 
Ba é Séas a athair agus ba í Danae a mháthair.
Ba í Andraiméide a bhean chéile.
Ba é Steinileas a mhac.
Ba mhaith le Polydectes Danaë a phósadh ach níor mhaith le Peirséas é seo. [1]
Bhain Peirséas ceann Mheadúsa di. [1]
Bhí Peirséas an bunaitheoir agus céad rí Mhicéanae. 
Ainmníodh réaltbhuíon Peirséas [2] agus na Peirsidí i gcuimhne ar Peirséas.
Tugtar é "Persée" sa Fhraincis [3] agus "Perseus" as Béarla.
BBC Alba. Craolann BBC Alba (nó "BBC Gàidhlig") cláir i nGaeilge na hAlban, ó "Dotaman" go "Eòrpa" agus ó "Dè a-nis" go "Air ais air an Ran Dan".
Bíonn BBC Alba freagrach as stáisiún raidió náisiúnta na hAlban BBC Radio nan Gàidheal. Bíonn BBC Alba freagrach freisin go comhpháirteach le MG Alba as an cainéal teilifíse i nGaeilge na hAlban, ar a dtugtar freisin BBC Alba.
I mí Iúil sa bhliain 2008, sheol BBC Alba suíomh gréasáin seirbhís nuachta a cheangal le seoladh a chainéal teilifíse digití.
Polagán. Sa chéimseata, de ghnáth, is éard is polagán ann ná fíor dhéthoiseach a bhíonn cuimsithe le cosán dúnta nó ciorcad, comhdhéanta de sheicheamh críochta de mhírlínte díreacha (is é sin, le slabhra polagánach dúnta). Tugtar 'imill' nó 'taobhanna' ar na codanna seo, agus tugtar 'reanna' nó 'coirnéil' ar na pointí ina gcasann dá imeall le chéile. Is éard is m-gán ann ná polagán le 'm' taobh. Tugtar 'an corp' uaireanta ar taobh istigh de pholagán. Is sampla é an polagán déthoiseach de “pholatóp” gur féidir aon líon d'uimhreacha toisí a bheith aige.
Má bhíonn n taobh sa pholagón, is ionann suim na n-uillinneacha inmheánacha agus (2n-4) dronuillinn nó (n-2) π. I bpolagón rialta bíonn na taobhanna uile ar comhfhad, agus is ionann na huillinneacha inmhéanacha ag gach stuaic. Is triantán comhshleasach polagón rialta le 3 thaobh. Is cearnóg ceann le 4 thaobh. Tá líon éigríochta figúirí rialta.
Loch Cairlinn. Is fiord oighreach nó góilín é Loch Cairlinn atá suite idir Contae an Dúin agus Contae Lú. Sreabhann an Rí agus Canáil an Iúir isteach ann, a nascann é go dtí an chathair Iúr Cinn Trá atá in aice láimhe (leanann Canáil an Iúir ar aghaidh chuig Abhainn na Banna agus Loch nEathach; faoin ainm 'an Rí', lúbann an abhainn thart ar Chontae an Dúin). Is iad na fiordanna oighreacha eile in Éirinn atá ar eolas againn ná Loch Súilí agus An Caoláire Rua.
Ar an taobh ó thuaidh, i gContae an Dúin, tá na bailte cósta an Phointe agus Ros Treabhair, cúlaithe le na Beanna Boirche. Ar an chósta theas tá Ó Méith, Cairlinn agus an Grianfort cúlaithe le Sléibhte Cuailgne, go léir ar Leithinis Chuailgne i gContae Lú.
I bhfoinsí níos sine, tugtar "Snám Aignech" (a chiallaíonn "cainéal sciobtha") ar Loch Cairlinn.
Richard Gere. Is aisteoir Meiriceánach é Richard Gere a rugadh ar an 31 Lúnasa 1949.