Trelis/gawiki huggingface dataset:
Poblacht Ghranada Úir. Tugadh Poblacht Ghranada Úir ar an gColóim idir 1831 agus 1858, tar éis chliseadh na Colóime Móire, an chéad stát Colómach. Chaill an dúiche dhá réigiún thábhachtach: Eacuadór agus Veiniséala, ba chúis le corraíl pholaitiúil. Le 27 bliain ghnóthaigh an Phoblacht. 11 uachtarán: Domingo Caycedo Santamaría, Francisco de Paula Santander, José Ignacio de Márquez Barreto, Pedro Alcántara Herrán, Tomás Cipriano de Mosquera, José Hilario López, José María Obando, José María Melo, José de Obaldía, Manuel de Obaldía. Manuel María Mallarino, agus Mariano Ospina Rodríguez.
Stair.
Tháinig Poblacht Ghranada Úir chun cinn mar stát neamhspleách tar éis chliseadh na Colóime Móire sa bhliain 1830, tar éis an choinbhinsiúin réamh-Apulo (28 Aibreán, 1830). Mar sin, thug an Ginearál Rafael Urdaneta, uachtarán deireanach na Colóime Móire, an Rialtas ar láimh do Dhomingo Caicedo Santamaría an 3 Bealtaine, 1831. .
Tháinig Stát Ghranada Úir mar ainm eatramhach ar Phoblacht Ghranada Úir nuair a bhí sé idirscartha ón Cholóm Mór sa bhliain 1830.Rinneadh an náisiún nua a chomhdhéanamh go dlíthiúil mar phoblacht an 29 Feabhra 1832, nuair a ghlac an Coinbhinsiún Náisiúnta leis an bhunreacht úr. Ina theannta sin, fuair na réigiúin seo a leanas a gcumhachtaí: Antioquia, Barbacoas, Bogotá, Cartagena, Magdalena, Neiva, Pamplona, ​​Panama, Pasto, Popayán, Socorro, Tunja, Vélez agus Veraguas.Granada Ùr ainmeachadh mar Stàit Granada Ùr. Cuireadh deireadh leis an sclábhaíocht anseo i 1851.
D’athraigh Poblacht Ghranada Úir a hainm go Cónaidhm Ghranada i 1858, nuair a glacadh leis an Bhunreacht. Bhí an stát nua i bhfad níos cónaidhme. Glacadh an t-ainm Stáit Aontaithe na Colóime i 1863. Bunaíodh an Cholóim, mar is eol dúinn í inniu, sa deireadh i 1886.
Tíreolaíocht agus Réigiúin Tíre.
De réir Bhunreacht an Náisiúin réir Bhunreacht na Tíre bhí teorainneacha na Poblachta mar an gcéanna mar a bhí siad i 1810, is é sin, bhí Leas-Ríocht Ghranada Úir roinnte ina dhá chuid idir Veiniséala agus Guatamala, agus ón mBrasaíl freisin, a bhí fós faoi thionchar na Portaingéile. Ina theannta sin, bunaíodh teorainneacha le Eacuadór tríd an gconradh, ar ghlac an Chomhdháil leis an 30 Bealtaine 1833. Ba iad dúiche Phoblacht Ghranada úir críocha Choinbhinsiún Ghranada in 1832 ar a laghad, arna ndaingniú ag an mBunreacht agus a dhaingnigh an Phoblacht freisin, agus is iad seo a leanas iad:
Robert Mundell. B'eacnamaí é Robert Mundell (24 Deireadh Fómhair, 1932 - 4 Aibreán 2021). Bhuaigh sé an Duais Nobel san Eacnamaíocht i 1999.
Lucy Qinnuayuak. Ealaíontóir Ionúiteach ab ea Lucy Qinnuayuak (1915–10 Meán Fómhair 1982). Tá a cuid oibre le feiceáil i go leor bailiúcháin agus úsáideadh í ar bhratach Oilimpeach.
Beathaisnéis.
Rugadh Qinnuayuak i, nó in aice le, Salluit, Québec i 1915.Mar leanbh, chuaigh an teaghlach ar imirce go dtí Oileán Baffin, áit a raibh cónaí orthu i Rinn Dorset. Mar dhéagóir, socraíodh cleamhnas di agus phós sí Tikituk Quinnuayuak. Ba dhealbhóir agus ealaíontóir é Tikituk freisin. Lean siad ar bhealach traidisiúnta maireachtála ag fiach, ag bogadh timpeall Leithinis Foxe, agus ag fanacht i gcampaí éagsúla, a leithéid agus Shapujuak, Ittiliakjuk, Igalallik, agus Kangia. Ba é an t-ealaíontóir Kenojuak Ashevak a neacht.
Ról an ealaíontóra iomráitigh.
Thosaigh Qinnuayuak ar shaothar ealaíne sna 1950idí. Bhí sí ar cheann de na chéad daoine a thug freagra ar iarratas James Houston i gcomhair priontaíochta. Bhronn Sir Charles Gimpel a cloch "Large Bear" ar Ghailearaí Tate, Londain. Is féidir é a fheiceáil inniu ag an Scott Polar Research Institute, Cambridge, Sasana. Úsáideadh a cuid oibre i mbailiúchán priontaí Cape Dorset i 1961. Bhí 136 pictiúr sa bhailiúchán a bhí aici roimh am a báis i 1982.
D'úsáid Qinnuayuak graifít agus pinn luaidhe daite den chuid is mó, ach rinne sí turgnaimh le níos mó ábhar sna 1970idí agus na 1980idí le huiscedhathanna agus péinteanna aicrileacha.
Tá aithne uirthi as a cuid portráidí d’éin Artacha. Bíonn saothar Qinnuayuak ar taispeáint go minic i gCeanada agus i dtíortha eile. Úsáideadh ceann dá cuid grianghraf ar bhratach fógraíochta do Chluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1976. Tá an dealbh cloiche "Tá rud éigin le déanamh againn go léir" (Béarla: "We all have something to do") sa Bhailiúchán Ealaíne Bhundúchasaí ag Seanad Cheanada.
Tá saothar Qinnuayuak le feiceáil i níos mó ná ochtó taispeántas, lena n-áirítear "The Inuit Press", taispeántas a d'eagraigh an Roinn Gnóthaí Indiacha agus Músaem Sibhialtachta Cheanada, agus a chuaigh ar camchuairt go hidirnáisiúnta ó 1977 go 1982. Tá a cuid pictiúr le feiceáil i nGailearaí Ealaíne Ontario, i Músaem Stairiúil Cheanada, san Institiúid Chultúrtha Ionúiteach, i nGailearaí Ealaíne Sudbury agus in Ionad Ealaíne Macdonald Stewart.
Petronilla de Meath. Ba í Petronilla de Meath (c. 1300 – 3 Samhain 1324) an chéad duine a taifeadadh gur loscadh ag an stáca as draíocht in Éirinn nó sa Bhreatain Mhór í.
Imeachtaí.
Bhí Petronilla ina cailín aimsire le Alice Kyteler, bean uasal, ar cuireadh an draíocht go príomha ina leith agus a d'éalaigh ó chrúcaí Easpag Osraí, Richard de Ledrede. Sa bhliain 1324 chuir an tEaspag Ledrede asarlaíocht agus taithíocht le deamhain ina leith agus, chomh maith leis sin, gur nimhigh sí a ceathrar fear céile. Le loisceadh ag an stáca an bhreith a tugadh uirthi. Ach d'éalaigh sí (go hAlbain nó a muintir san Ísiltír).
Ina háit, rinneadh céasadh ar a cailín aimsir, Petronilla ionas go n-admhódh sí gur chuir sí an ealaín dhubh ar dhaoine, gur chaith sí crainn ar rudaí, agus go ndearna sí íobairtí do dheamhain. Ansin loisceadh ag an stáca í. Dheimhnigh an Pápa Eoin XXII an pionós sa bhulla, "Super Illius Specula," in 1326, dhá bhliain níos déanaí.
Cuimhneachán.
Is í Dame Alice Kyteler, a rugadh 1284, atá i gceist in Kyteler's Inn, atá ann i gcónaí i gCill Chainnigh.
Deirtear go mbíonn taibhse Petronilla le feiceáil i dTí Kyteler agus sna sráideanna thart go minic.
Tá Petronilla i measc na mban dá leagadh áit ag an mbord sa thaispeántas ealaíne iomráiteach 'The Dinner Party' (1979) le Judy Chicago, atá ar buantaispeáint i Músaem Brooklyn.
John Harsanyi. Eacnamaí Ungárach ab ea John Charles Harsanyi (Ungáiris: "Harsányi János Károly"). Rugadh é ar 29 Bealtaine 1920 i mBúdaipeist. 
Sa bhliainI 1950 chuaigh sé ar imirce chun na hAstráile, agus ansin go dtí na Stáit Aontaithe áit a raibh sé ina ollamh in Ollscoil Detroit ó 1961 go 1963. 
In éineacht le Reinhard Selten agus John Nash bhuaigh sé an Duais Nobel na hEacnamaíochta i 1994.
D’éag sé ar 9 Lúnasa 2000 in Berkeley, California.
Comparáid idir Gaeilge na hAlban agus Gaeilge na hÉireann. Tá Gaeilge na hAlban agus Gaeilge na hÉireann cosúil lena chéile, cé nach bhfuil canúintí sothuigthe go frithpháirteach acu. Tá go leor focal agus frásaí aonair ann a d'aithneodh cainteoirí an dá theanga, agus is féidir le cainteoirí an dá theanga comhthuiscint a fhorbairt go tapa. Áitíonn roinnt scoláirí gurb í an teanga chéanna í.
Difríochtaí foghraíochta agus gramadaí.
Is iad na cineálacha Gaeilge a labhraítear in iardheisceart na hAlban agus i gCúige Uladh na cinn is cosúla lena chéile, ós rud é go bhfuil na réigiúin cóngarach go geografach dá chéile. Ceaptar go raibh Gaeilge Ghall-Ghàidhealaibh a labhraíodh tráth i nGhall-Ghàidhealaibh, i ndeisceart na hAlban, an-chosúil le Gaeilge Uladh agus Gaeilge Mhanann.
Cé gur gnách go mbíonn difríochtaí idir canúintí thuaisceart na hAlban agus dheisceart na hÉireann óna chéile i dtéarmaí foclóra, tá roinnt gnéithe acu atá as láthair i gceantair chanúint eile atá suite eatarthu. Mar shampla, i nGaeilge na Mumhan agus i nGaeilge thuaisceart na hAlban, go stairiúil rinneadh gutaí gearra a défhogharú nó a shíneadh roimh siollach fada.
Cian Ó hÉigeartaigh. Is scríbhneoir, feachtasóir, foilsitheoir agus iriseoir Éireannach é Cian Ó hÉigeartaigh. Bhí sé ina léiritheoir teilifíse in RTÉ. Is é a thug an óráid ag uaigh Mháirtín Uí Chadhain. Deirfiúr leis Aoileann Nic Gearailt, agus ba iad Seán Ó hÉigeartaigh agus Bríd Ní Mhaoileoin, foilsitheoirí, a dtuismitheoirí.
Tynged yr Iaith.  Aistriúchán Gaeilge ar ghairm le Saunders Lewis é Bás nó Beatha (teideal Breatnaise: "Tynged yr Iaith" (Dán na Teanga)). Máirtín Ó Cadhain a d'aistrigh agus Sáirséal agus Dill a d'fhoilsigh. Spreagann an t-údar ann lucht tacaíochta na Breatnaise sna blianta 1961/2. Faoin teideal Tynged yr Iaith a cuireadh amach i dtosach é ar an raidió agus foilsíodh paimfléad ina dhiaidh sin. Deirtear go raibh an-tionchar aige ar chúrsaí na Breatnaise sa tréimhse úd.
Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine. Osclaíodh an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine chun a shínithe sa Róimh ar an 4 Samhain 1950. Aon duine a mheasann go bhfuil sárú déanta ag stát is páirtí don Choinbhinsiún ar na cearta atá aige nó aici faoin gCoinbhinsiún, féadfaidh sé cás ina thaobh sin a thabhairt os comhair na Cúirte. Breithiúnais a chineann go ndearnadh sárú, tá siad ceangailteach ar na stáit i dtrácht agus tá sé d'oibleagáid ar na stáit sin na breithiúnais a fhorghníomhú.
Is í an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine an ghníomhaireacht ab aithnidiúla de Chomhairle na hEorpa, a chuireann an Coinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine i bhfeidhm.
An Coinbhinsiún agus an tAontas Eorpach.
Tá gach ceann de 27 mBallstát an Aontais ina bpáirtithe sa choinbhinsiún.Chun a áirithiú go bhfuil an tAontas agus dlí an Aontais faoi réir na gcaighdeán céanna agus atá sna Ballstáit, cuirtear mar oibleagáid ar an Aontas Eorpach, le Conradh Liospóin, aontú don Choinbhinsiún.
Cé gur coinníoll ballraíochta den AE é daingniú an Choinbhinsiúin Eorpaigh um Chearta an Duine, níl an AE faoi chumhdach an choinbhinsiúin fós. Sa bhliain 2020, tá idirbheartaíocht ar siúl idir an dá thaobh. Níor stop sé sin, an Chúirt Bhreithiúnais ó aitheantas a thabhairt do na prionsabail atá i bpáirt ag na Ballstáit uile (i.e. an Coinbhinsiún um Chearta an Duine), agus is dealraitheach go mbíonn aird ag gCúirt Bhreithiúnais agus an gCúirt Eorpach um Chearta an Duine ar rialuithe a chéile chun a áirithiú nach bhíonn a gcásdlí ar neamhréir lena chéile.  
Stair.
Tháinig an Coinbhinsiún i bhfeidhm ar an 3 Meán Fómhair 1953. Ba é an chéad ionstraim é a thug éifeacht do líon áirithe de na cearta a luaitear i nDearbhú Uilechoiteann Chearta an Duine agus tugann sé ceangal dlí dóibh.
Bhí Éire i measc na dtíortha a shínigh Coinbhinsiún i dtosach báire. Ghlac Seán MacBride ról tábhachtach i mbunú Chomhairle na hEorpa agus in ullmhúchán don Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine. Bronnadh Duais Nobel na Síochána ar MacBride mar gheall ar an dea-obair seo.
Sa bhliain 1959, cuireadh an Chúirt Eorpach um Chearta an Duine ar bun. Bunaíodh an sásra cosanta seo in Strasbourg chun scrúdú a dhéanamh ar sháruithe líomhnaithe ar an gCoinbhinsiún agus chun a áirithiú go mbeadh stáit is páirtí don Choinbhinsiún ag comhlíonadh na ngealltanas a tugadh faoin gCoinbhinsiún.
Sa bhliain 1998,gheall Rialtas na Breataine, faoi bhun Chomhaontú Aoine an Chéasta, an Coinbhinsiún Eorpach a fhí isteach i ndlí Thuaisceart Éireann, agus Coimisiún Thuaisceart Éireann um Chearta an Duine a chur ar bun.
Gabriel Matzneff. Scríbhneoir aistí sa Fhrainc, agus péidifileach mór le rá, is ea Gabriel Matzneff (a rugadh ar an 12 Lúnasa 1936 i Neuilly sur Seine).
Bronnadh an duais Renaudot ar Gabriel Matzneff ar an 4 Samhain 2013.
Conspóidí.
Scríobh Matzneff go minic faoi ghnéas agus an grá earótach. Ba bhreá le Matzneff a bheith le buachaillí agus cailíní óga agus scríobh sé faoi na heachtraí a tharla ina chuid scéalta, dírbheathaisnéiseach go rialta.
Thacaigh an t-aos eagna Matzneff go dtí 2018-2019. Ach thosaigh scéalta faoi chiapadh gnéis á roinnt ag mná ar fud an domhain faoin mana #MeToo sa bhliain 2017. D'fhoilsigh íospartach Matzneff amháin, Vanessa Springora, leabhar faoin scríbhneoir i 2019. Rinneadh na póilíní fiosrúchán ach níor tharla faic.
Máire Ní Aodáin. Staraí, gníomhaí teanga, oideachasóir agus feimineach ab ea Máire Ní Aodáin nó Mary Hayden (19 Bealtaine 1862 – 12 Iúil 1942), an chéad Ollamh le Nua-Stair i gCOBÁC,
Staraí.
Chuir Úna Ní Fhaircheallaigh ina luí ar Mháire Ní Aodáin iarratas a dhéanamh ar Chomhaltacht Shinsearach na hOllscoile Ríoga, mar iarracht dúshlán a thabhairt don tuairim go raibh scoláirí ban neamh-incháilithe le haghaidh dámhachtainí den sórt sin. 
Foilsíodh "'A short history of the Irish people from the earliest times to 1920"' le Mary Hayden and George Moonan sa bhliain 1921, an leabhar staire ba mhó díolachán riamh in Éirinn. Ba é an téacsleabhar oifigiúil sna meánscoileanna é ar feadh breis agus 30 bliain.
Sufraigéid.
I Samhain 1915, bhunaigh Mary Hayden, in éineacht le Mary Louise Gwynn, an Cumann Caitliceach um Cheart Vótála do Mhná.
Oideachasóir.
Bhí Hayden an-díograiseach ag cur oideachais do mhná chun cinn. I 1902, in éineacht le Úna Ní Fhaircheallaigh, chabhraigh sí leis an gCumann Céimithe na mBan agus Ábhair Chéimithe a bhunú, d’fhonn comhdheiseanna san oideachas ollscoile a chur chun cinn. 
Bhí Hayden ina stiúrthóir ar Cheardchumann Oibrithe Ban na hÉireann.
Gníomhaí Gaeilge.
Bhí dúil ag Hayden in athbheochan na Gaeilge. Ba bhall de Choiste Gnó Chonradh na Gaeilge í. Foilsíodh i 1910 a leabhrán 'Facts about the Irish language and the Irish language movement'. 
Deirtear gurbh í an cara mná ba mhó ag an bPiarsach í. Bhí sí ina stiúrthóir aige ar bhord Scoil Éanna. 
Saol pearsanta.
Níor phós Hayden riamh. Bhí sí geallta le Arthur Conan (1866-1903). Bhí seisean i ndrochshláinte agus d’éag sé san Afraic Theas ar an 13 Lúnasa 1903.
Mary Harris Jones.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1203942&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2024-03-15T10:56:50Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Kevin Scannell&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;citation needed&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Múinteoir, ceardchumannaí, polaiteoir agus gníomhaí ar son chearta an duine ab ea Mary Harris Jones (1830–1930) nó Mother Jones.
Róisín Murphy. Is amhránaí, cumadóir amhrán is léiritheoir ceirníní í "Róisín Murphy". Tá clú uirthi mar an goth don grúpa ceol damhsa leictreonach, Moloko
Lesley Roy. Is amhránaí is scríbhneoir agus giotáraí Éireannach í Lesley Roy (17-09-1986 -) as Baile Brigín, BÁC.
Canfaidh sí a hamhrán "Maps" d'Éirinn sa Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2021.
Alison Doody. Is ban-aisteoir, agus mainicín Éireannach í Alison Doody (11-11-1966 Baile Átha Cliath).
Rosanna Davison. Is mainicín í Rosanna Davison (1984-04-17, BÁC). Bhuail sí an comórtas "Miss World" i 2003. Is é an ceoltóir, Chris de Burgh, athair Rosanna.
Chris de Burgh. Is amhránaí, scríbhneoir amhrán agus ionstraimitheoir Éireannach é Christopher John Davison (rugadh 15 Deireadh Fómhair 1948), a dtugtar Chris de Burgh air go gairmiúil.
Jessie Buckley. Is ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach í Jessie Buckley (28-12-1989, Cill Airne).
Príomh-Stiúrthóireacht Fhoireann Ghinearálta Fhórsaí Armtha Chónaidhm na Rúise. Is í an GRU nó an Glavnoye Razvedyvatel'noye Upravleniye (Гла́вное управле́ние Генера́льного шта́ба Вооружённых Сил Росси́йской Федера́ции) an tSeirbhís Náisiúnta na hAireachta Cosanta Rúiseacha i dtaca le Faisnéis Slándála. Is gníomhaireacht spiaireachta míleata í agus bíonn an GRU agus an FSB (an KGB mar a bhíodh) ag obair i dteannta a chéile.
Bhunaigh Leon Trotsky an GRU ar an 5 Samhain 1918.
Rinne an GRU iarracht Sergei agus Yulia Skripal a nimhiú leis an oibreán néaróige "novichok", sa bhliain 2018, is cosúil.
Alice Little. Is oibrí gnéis Éireannach í Alice Little, a rugadh ar 3 Bealtaine 1990.
Calum Brus.  Is polaiteoir Albanach é Malcolm Bruce (Béarla:"Calum Bruce" ), a rugadh ar 17 Samhain 1944.
Bhí sé ina Bhall Parlaiminte ar son Gòrdan ó 1983 go 2015 agus ba é an chéad cheannaire é ar Pháirtí Daonlathach Liobrálach na hAlban nuair a bunaíodh an páirtí i 1988. Tháinig sé chun bheith ina bhall de Theach na dTiarnaí, mar Mhorair Bruce de in 2016.
Rúnaí Stáit na hAlban. Tá Rúnaí Stáit na hAlban(Gaeilge na hAlban:"Rùnaire Stàite na h-Alba") ina bhall comh-aireachta agus ina cheannaire ar Oifig na hAlban (Gaeilge na hAlban:"Oifis Rùnaire Stàite na h-Alba").
Is é Rúnaí Stáit na hAlban Aire Rialtais na RA a dhéanann ionadaíocht ar Albain. Feidhmíonn siad mar airígh na Déabhlóide Albanaí, ina ionadaí ar leasanna na hAlban laistigh de Rialtas na RA, agus tacaíonn siad le beartais Rialtas na RA in Albain.
Ba é Teach Bute i nDún Éideann áit chónaithe oifigiúil an rúnaí roimh 1999.
Nicol Stephen. Is polaiteoir Albanach é Nicol Stephen agus, cosúil leis an Tiarna (Gaeilge na hAlban: "am Morair") Stephen as Srath Dhè Ìochdarach, Ball de Theach na dTiarnaí.
Rugadh agus tógadh é in . Rinne sé staidéar ar an dlí in Ollscoil Obar Dheathain agus bhí sé ina chomhairleoir do agus ina BP do Chincardine agus Deeside idir fothoghchán i 1991 agus an olltoghchán i 1992. Toghadh é mar BPA d’Ard Aberdeen i 1999 agus d’fhóin sé mar Leas-Aire Fiontar agus Foghlama ar Feadh an tSaoil agus Gàidhlig (19 Bealtaine 1999 - 2 Samhain 2000), Leas-Aire Oideachais, Gnóthaí Eorpacha agus Gnóthaí Seachtracha (2 Samhain 2000 - 28 Samhain 2001) agus an Leas-Aire Oideachais agus Daoine Óga (28 Samhain 2001 - 21 Bealtaine 2003). Tháinig sé chun bheith ina Aire Iompair agus Teileachumarsáide tar éis toghchán 2011
Ceannaireacht.
Bhuaigh sé an cheannaireacht tar éis do Sheumas Uallas éirí as i 2005. Rinneadh Leas-Phríomh-Aire agus Aire Iompair agus Teileachumarsáide de ar 27 Bealtaine 2005. D'éirigh sé as a phost i 2008. Dúirt sé go raibh an obair ag cur isteach ar a theaghlach óg.
Ár Lá Cuimhneacháin (1987). Ar an 8 Samhain 1987, maraíodh aon duine dhéag agus gortaíodh trí scór i mbuama Inis Ceithleann (Contae Fhear Manach), nó Ár Lá Cuimhneacháin, 1987. Bhásaigh duine eile a gortaíodh san ionsaí buamála sa bhliain 2000 tar éis dó trí bliana déag a chaitheamh i gcóma.
Ar an gcéad Domhnach i mí na Samhna 1987, bhailigh daoine le chéile in Inis Ceithleann chun cuimhneamh orthu siúd a maraíodh i gcogaí san am a chuaigh thart. 
Agus daoine ag bailiú le chéile ag leacht cuimhneacháin na gcogaí, phléasc buama agus caitheadh bruscarnach ar fud na háite. 
Bhí Gordon Wilson agus a iníon, Marie, ábhar altra a bhí 20 bliana d’aois, clúdaithe cúpla troigh thíos faoin mbrablach. Feachtasóir ar son na síochána a bhí in Gordon Wilson níos déanaí.
Iarmhairtí.
Níor cúisíodh ná níor ciontaíodh aon duine riamh faoin ionsaí buamála. “Botún” a bhí i gceist, is cosúil dúirt an IRA gur phléasc an buama roimh am.
Ag an am, mheas Máirtín Ó Muilleoir, Sinn Féin, go raibh sé tábhachtach an fód a sheasamh agus foréigean a úsáid. Ach i ndiaidh uafás Inis Ceithleann tháinig sé ar an tuiscint go mbeadh sé níb éifeachtaí cloí le modhanna polaitiúla agus na gunnaí a chur ar leataobh. Dúirt sé níos déanaí, “Inis Ceithleann an chéad cheann de na mór-uafáis a tharla a thug le fios domsa go raibh an streachailt armtha mícheart agus nach raibh sé ag dul a oibriú. Bhí ceist mhór mhorálta ann fosta mar go raibh daoine neamhurchóideacha ag fáil bháis.”
Nochtadh leacht in Inis Ceithleann ar an 8 Samhain 2017 i gcuimhne na ndaoine a maraíodh san ionsaí buamála ar an mbaile.
Craobh Shinsear Peile na hÉireann 2020. Is é Craobh Shinsear Peile na hÉireann 2020 an 133ú heagrán den Chraobh Uile-Éireann ó bunaíodh an comórtas in 1887. Tá 30 chontae as Éirinn páirteach ann (gach contae seachas Cill Chainnigh agus Sligeach). Ní bheidh Londain ná Nua-Eabhrac ag glacadh páirte de bharr srianta Covid-19. 
Foirne, staideanna agus suíomhanna.
Tá 30 fhoireann páirteach sa chraobhchomórtas.
Dion Boucicault. Aisteoir agus drámadóir Éireannach ab ea Dion Boucicault (né Boursiquot; 26 Nollaig 1820 i mBaile Átha Cliath – 18 Meán Fómhair 1890) agus d'éirigh go hiontach leis i Sasana agus sna Stáit Aontaithe sa 19ú haois. Ceannródaí cultúir ab ea é, a d’fhág a lorg ar shaol na n-ealaíon agus na hamharclannaíochta go háirithe.
"Athair na hAmharclannaíochta".
Scríobh Boucicault na chéad drámaí suite in Éirinn sa 19ú haois, go mór mór "The Colleen Bawn", "Arrah-na-Pogue" agus "The Shaugraun." Níós déanaí, mhothaigh sé go raibh rud éigin curtha i gcrích aige nuair a scríobh sé, "When I wrote the Colleen Bawn, I invented the Irish drama. It was original in form, in material, in treatment and in dialogue". Tugtar "athair na hamharclannaíochta in Éirinn" ar Boucicault, agus "athair na drámaíochta nua-aimseartha sna Stáit Aontaithe". 
Bíonn an mhéaldrámatacht in uachtar sna drámaí seo, plódaithe le bréag-Éireannaigh agus steiréitíopaí. Bíonn deireadh maith ar an scéal i gcónaí agus baineann an greann an lá. Bhíodh íomhá taitneamhach de na tuathaigh Éireannacha ina chuid drámaí, measctha le méaldráma go leor.
Drámaí.
Rinneadh an chéad léiriú poiblí de "The Colleen Bawn" ar Broadway (i Laura Keene's Varieties) ar 29 Márta 1860. Chonaic an Bhanríon Victoria "An Cailín Bán" trí uair sa bhliain 1861 agus choimisiúnaigh sí uiscedhathanna a dhéanamh de.
Rinneadh an chéad léiriú poiblí de "Arrah-na-pogue" sa "Theatre Royal" i mBaile Átha Cliath (Sráid Hawkins) Dé Deardaoin, 10 Samhain 1864.
Bran Beag mac Murchadha. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran Beag mac Murchadha (Sean-Ghaeilge Bran Becc mac Murchado) (bás 738). Murchad mac Brain (bás 727), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i gcoróin ach le tamall gairid sa bhliain 738.
Insítear i nAnnála Tiarnaigh go ndeachaigh Cathal mac Finghin (bás 742), rí Mumhan, i gceannas slua mhóir i Laigin isteach sa bhliain 738 agus gur bhain sé gialla agus taisce treasure ó Bhran. Deirtear i nAnnála Uladh go raibh i gceist a dheartháir, Faolán mac Murchadha (bás 738), rud atá níos dóichí. Luaitear Bran Beag mar
sna ríliostaí le fáil sa Leabhar Laighneach, a fhágann ignore Aodh mac Colgan (bás 738) Uí Chinnsealaigh ar lár, cé gur níos dóichí é go raibh seisean ina rí ag an am úd.
Maraíodh Bran agus Aodh, i dteannta le hiliomad eile, i gCath Átha Seanaigh, ag troid in éadan Aodh Allán mac Fearghaile de Chineál Eoghain sa bhliain 738. Tá cuir síos fada le fáil sna hannála Éireann faoin chath seo, aitheanta mar 'Cath na nOch'. Insítear i nAnnála Uladh:
Bran Mut mac Conaill. Rí na Laighean de rítheaghlach Uí Dhúnlainge ba ea Bran Buta mac Conaill (Sean-Ghaeilge Bran Mut mac Conaill) (bás 693). Fáelán mac Colmáin (bás 666), iar-rí, ba ea a seanathair. Bhí sé i gcoróin ón mbliain 680 go dtí 693. 
De réir an tsága 'Bóramha', insítear go ndearna an tArdrí, Fíonsneachta Fleách (bás 695) de Shíol Aodha Sláine feachtas in aghaidh fir na Laigean, nuair a dhiaidh iadsan an buanna a íoc. Bhailigh Bran arm Laighneach, ach chuir sé Naomh Moling (bás 697), abb Fhearna, chun idirbheartaíocht a dhéanamh. Bhuail Moling bob ar Fhíonsneachta insan bóramha a loghadh. 
Bhí Bran pósta le hAlmaith ní Bhlathmhac de Chineál Loairn den Dál Riata. Bhí mac amháin acu, Murchadh (bás 727), rí Laigean.