Trelis/gawiki huggingface dataset:
Conor Maguire. Breitheamh agus polaiteoir Éireannach ab ea Conor Maguire (1889 – 26 Meán Fómhair 1971). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Saol.
Rugadh Conor Maguire i gConga, Co.  Mhaigh Eo i 1889 agus fuair sé a chuid oideachais ag Coláiste Choill Chluanna Gabhann agus ag COBÁC, áit a bhunaigh sé an UCD Law Society sa bhliain 1911.  
Cháiligh Maguire mar dhlíodóir i 1914 agus d'aistrigh sé chun an Bharra i 1922.
D'fheidhmigh Maguire mar Bhreitheamh ar Chúirteanna sealadacha na Dála ó 1920-1922, agus mar Choimisinéir Talún Socraithe do Dháil Éireann. 
Glaodh é chun Bharra na Sinsear i 1932 agus bhí sé ina Seanadóir d'Ollscoil Náisiúnta na hÉireann ó 1932-1936. Sheirbheáil sé mar Ard-Aighne i gcéad riarachán Fhianna Fáil ó 1932 go 1936. 
Ceapadh Maguire ina Bhreitheamh Ard-Chúirte i 1936, ina Uachtarán na hArd-Chúirte i Nollaig 1936 agus rinneadh Príomh-Bhreitheamh de sa bhliain 1946. 
Bhí sé ina chathaoirleach ar Chumann Croise Deige na hÉireann ó 1939-1946, ina Uachtarán ar an International Celtic Congress 1956 agus ina Uachtarán ar Oireachtas na Gaeilge i 1962. 
Fuair Maguire bás i mBaile Átha Cliath ar an 26 Meán Fómhair, 1971.
Cásanna.
I measc na gcásanna cáiliúla iomaí ina thug Maguire breithiúnas mar Phríomh-Bhreitheamh, bhí
Patrick Murphy. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Murphy (13 Bealtaine 1889 – 1 Bealtaine 1968). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
William Desmond. Polaiteoir Éireannach ab ea William Desmond ( - 5 Meán Fómhair 1941). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal ar dtús agus ansin Fine Gael.
John Kiersey. Polaiteoir Éireannach ab ea John Kiersey (23 Deireadh Fómhair 1895 – 18 Márta 1960). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Fred McDonogh. Polaiteoir Éireannach ab ea Fred McDonogh ( - 1 Nollaig 1955). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Eugene O'Brien. Polaiteoir Éireannach ab ea Eugene O'Brien (12 Eanáir 1897 – 29 Meán Fómhair 1980). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal agus ina theachta Dála sa seachtú Dáil.
Patrick O'Hara. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick O'Hara. Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal agus ina theachta Dála dála sa seachtú Dáil.
Patrick Curran. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Curran. Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
John O'Shaughnessy. Polaiteoir Éireannach ab ea John O'Shaughnessy. Bhí sé ina bhall de Pháirtí na bhFeirmeoirí, den Lár-Pháirtí Náisiúnta agus d'Fhine Gael.
Frank MacDermot. Polaiteoir Éireannach ab ea Frank MacDermot (25 Samhain 1886 – 24 Meitheamh 1975). Bhí sé ina bhall den Lár-Pháirtí Náisiúnta ar dtús agus ansin d'Fhine Gael.
Dominick Cafferky. Polaiteoir Éireannach ab ea Dominick Cafferky ( - 15 Márta 1971). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
James Hickey. Polaiteoir Éireannach ab ea James Hickey ( - 7 Meitheamh 1966). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Michael Morrissey. Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Morrissey ( - 10 Bealtaine 1947). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Patrick Daly. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Daly. Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin d'Fhianna Fáil.
Patrick McGovern. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick McGovern (1875 – 7 Feabhra 1949). Bhí sé ina bhall de Lár-Pháirtí Náisiúnta ar dtús agus ansin Fine Gael.
Cecil Lavery. Polaiteoir Éireannach ab ea Cecil Lavery (6 Deireadh Fómhair 1894 – 16 Nollaig 1967). Bhí sé ina bhall de Fhine Gael.
Harry Colley. Polaiteoir Éireannach ab ea Harry Colley (21 Feabhra 1891 – 18 Eanáir 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Honor Crowley. Polaiteoir Éireannach ab ea Honor Crowley (19 Deireadh Fómhair 1903 – 18 Deireadh Fómhair 1966). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
John Ormonde. Polaiteoir Éireannach ab ea John Ormonde (15 Meán Fómhair 1905 – 25 Meitheamh 1981). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Patrick Burke (Baile Átha Cliath). Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Burke (26 Eanáir 1904 – 9 Meán Fómhair 1985). Bhí sé ina bhall de Shinn Féin ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Patrick McAuliffe. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick McAuliffe (1 Lúnasa 1914 – 13 Deireadh Fómhair 1989). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Jack Finlay. Polaiteoir Éireannach ab ea Jack Finlay (10 Meitheamh 1889 – 30 Meán Fómhair 1942). Bhí sé ina bhall den Lár-Pháirtí Náisiúnta ar dtús agus ansin d'Fhine Gael.
James Hughes. Polaiteoir Éireannach ab ea James Hughes (1895–1 Eanáir 1948). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
James Kilroy. Polaiteoir Éireannach ab ea James Kilroy (1890 – 5 Eanáir 1954). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Martin Brennan. Polaiteoir Éireannach ab ea Martin Brennan (1 Márta 1903 – 21 Meitheamh 1956). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Martin O'Sullivan. Polaiteoir Éireannach ab ea Martin O'Sullivan ( - 20 Eanáir 1956). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Neil Blaney. Polaiteoir Éireannach ab ea Neil Blaney (1 Deireadh Fómhair 1922 – 8 Samhain 1995). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
I mí na Bealtaine 1970, agus Blaney ina Aire Talmhaíochta, thug an Taoiseach Jack Lynch bata agus bóthar dó (in éineacht le Charles Haughey) nuair a tháinig sé chun solais go raibh sé ag ceannach gunnaí ar an Mór-Roinn ar son Shealadaigh an IRA.
Patrick Halliden. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Halliden. Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
Richard Curran. Polaiteoir Éireannach ab ea Richard Curran (18 Samhain 1879 – 27 Eanáir 1961). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Seán McCarthy (Corcaigh). Polaiteoir Éireannach ab ea Seán McCarthy (1889 - 14 March 1974). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Ernest Benson. Polaiteoir Éireannach ab ea Ernest Benson ( - 17 Márta 1975). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
James Collins. Polaiteoir Éireannach ab ea James Collins (30 Deireadh Fómhair 1900 – 1 Meán Fómhair 1967). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Jeremiah Ryan. Polaiteoir Éireannach ab ea Jeremiah Ryan (30 Iúil 1891 – 3 Márta 1960). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Michael Colbert. Polaiteoir Éireannach ab ea Michael Colbert (9 Iúil 1899 – 1 Aibreán 1959). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Patrick Fogarty. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Fogarty ( - 2 Bealtaine 1947). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Timothy Linehan. Polaiteoir Éireannach ab ea Timothy Linehan (4 August 1905 - dáta gan aithne). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Dan Desmond. Polaiteoir Éireannach ab ea Dan Desmond (3 Deireadh Fómhair 1913 – 9 Nollaig 1964). Bhí sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre.
Raibeart Burns. File Albanach ab ea Raibeart Burns a rugadh ar an 25 Eanáir 1759 agus a fuair bás ar an 21 Iúil 1796).
David Madden. Polaiteoir Éireannach ab ea David Madden (1880 – 31 Iúil 1955). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Allmhaigh. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Allmhaigh.
Eugene Gilbride.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;912765&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2021-02-26T06:55:32Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;SeoMac&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;WD, defsort&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Polaiteoir Éireannach ab ea Eugene Gilbride (1 Deireadh Fómhair 1892 – 11 Márta 1972). Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
Gerard Sweetman. Polaiteoir Éireannach ab ea Gerard Sweetman (10 Meitheamh 1908 – 28 Eanáir 1970). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Jack Belton. Polaiteoir Éireannach ab ea Jack Belton ( - 23 Feabhra 1963). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael. Ard-mhéara Bhaile Átha Cliath é sna blianta 1950–1951.
John Beirne, Óg. Polaiteoir Éireannach ab ea John Beirne, Óg ( - 23 Deireadh Fómhair 1967). Bhí sé ina bhall de Chlann na Talmhan.
Cill Asaild. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Cill Asaild.
John Tully. Polaiteoir Éireannach ab ea John Tully (15 Samhain 1904 – 31 Deireadh Fómhair 1977). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblahta.
Dùn Iubhair. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Dùn Iubhair.
Dail Mhaol Chiarain. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Dail Mhaol Chiarain nó Dail Chiarain.
Joseph Hughes. Polaiteoir Éireannach ab ea Joseph Hughes (18 Meán Fómhair 1905 – 20 Eanáir 1960). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Patna (Comhairle Siorrachd Àir an Ear). Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Patna.
Tom Hales. Polaiteoir Éireannach ab ea Tom Hales (5 Márta 1892 – 29 Aibreán 1966). Bhí sé ina bhall de Chlann na Poblachta ar dtús agus ansin Fianna Fáil.
Abhainn Dhùin. Is abhainn suite in Inbhear Áir í Abhainn Dhùin.
Helena Concannon. Polaiteoir Éireannach ab ea Helena Concannon (1878 – 27 Feabhra 1952). Bhí sí ina ball d'Fhianna Fáil.
Abhainn Gharbhain. Is abhainn suite in Inbhear Áir í Abhainn Gharbhain.
Patrick Kehoe. Polaiteoir Éireannach ab ea Patrick Kehoe. Bhí sé ina bhall d'Fhianna Fáil.
James Burke (Ros Comáin). Polaiteoir Éireannach ab ea James Burke ( - 12 Bealtaine 1964). Bhí sé ina bhall d'Fhine Gael.
Baile na Tràgha. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Baile na Tràgha.
Inbhir Gharbhain. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é Inbhir Gharbhain.
James McGuire. Polaiteoir Éireannach ab ea James McGuire (24 Iúil 1903 – 1989). Bhí sé ina bhall de Chumann na nGaedheal.
Am Magh Baoghail. Is sráidbhaile suite in Inbhear Áir é am Magh Baoghail.
Brian Ó Faoileacháin. Iar-iománaí Éireannach é Brian Ó Faoileacháin (rugadh é i mí Iúil, 1971), a d'imir san fhoireann idirchontae Uíbh Fhailí idir na blianta 1989 agus 2006. Roghnaíodh Ó Faoileacháin ina bhall de Fhoireann Iománaíochta na Mílaoise, agus aontaítear go bhfuil áit aige i measc na himreoirí is fearr riamh.
Eacnamaíocht na hAfraice. Is éard atá i gceist le Eacnamaíocht na hAfraice ná trádáil, tionscal agus acmhainní na hAfraice.
Titeann náisiúin na hAfraice go minic go bun aon liosta de gníomhaíochtaí eacnamaíochta, cé go bhfuil a lán acmhainní nádúrtha acu. 
Chomh maith le sin, tá ioncam na hAfraice ag titim ar feadh an chéid deireanach ach tá an bochtaineacht iomláin ag titim go mall agus i slite áirithe tá sí níos fearr ná áiteanna eile cosúil le Meiriceá Theas, áit a bhfuil a lán de na mí-bhuntaistí céanna acu.
Livearmóiriam. Is dúil cheimiceach shintéiseach é an livearmóiriam. Is í an uimhir adamhach atá aige ná 116 agus is í an tsiombail a sheasann dó sna foirmlí ceimiceacha ná Lv. Sa bhliain 2000 a shintéisigh na heolaithe an chéad adamh livearmóiriam in Dubna in aice le Moscó sa Rúis. Ní bhfuair an dúil a hainm ach sa bhliain 2012. Tagairt atá ann do shaotharlann Lawrence Livermore i Livermore, stát California, sna Stáit Aontaithe. Bhí fisiceoirí ó Livermore ag comhoibriú leis na Rúisigh in Dubna nuair a d'éirigh leo siúd teacht ar an dúil. 
Cosúil leis na dúile troma trasúránacha go léir, tá an livearmóiriam chomh radaighníomhach is gur deacair mórán a fháil amach faoina shaintréithe ceimiceacha. Is é livearmóiriam a 293 an t-iseatóp is cobhsaí, agus níl sé féin ach 57 milleasoicind ar leathré. Mar sin féin, creidtear go bhfuil an livearmóiriam suite in oileán na cobhsaíochta, is é sin an réigiún i dtábla peiriadach na ndúl ina bhfuil na dúile níos cobhsaí ná mar a shílfeá de réir an ghnáthchlaonta.
Katharine McPhee. Is amhránaí Meiriceánach í Katharine McPhee. Rugadh ar an 25 Márta 1984 in Orlando, Florida í. Fuair sí an dara háit sa chúigiú séasúr den chlár teilifíse "American Idol" sa bhliain 2006.
Óganasan. Is é an t-óganasan dúil cheimiceach uimhir a 118, agus is í an tsiombail cheimiceach ná Og. Fuair an dúil a hainm ón bhfisiceoir Rúiseach Yuri Oganessian a raibh an-pháirt aige i dtaighde na ndúl trom trasúránach. Ba iad na fisiceoirí Meiriceánacha agus Rúiseacha, agus iad ag comhoibriú i gComhinstitiúid an Taighde Núicléach i nDubna in aice le Moscó, a d'aithin an chéad adamh óganasain sa bhliain 2002, agus fuair an dúil a hainm ar an 28 lá de Mhí na Samhna 2016. 
Tá an t-óganasan suite i ngrúpa na dtriathghás, ach is deacair aon rud cinnte a rá i dtaobh a airíonna ceimiceacha, nó níor aonraigh na fisiceoirí aon eiseamal suntasach óganasain go nuige seo—ní dhearna siad ach adaimh aonair a ghineadh faoi imthoscaí saotharlainne. Tá cuid mhór fisiceoirí barúlach go bhfuil gnáthchóras peiriadach na ndúl curtha as a riocht ag na hiarmhairtí coibhneasaíocha agus dúil chomh trom leis an oganasan i gceist, ionas gur féidir, dá n-éireodh linn eiseamal a tháirgeadh agus taighde a dhéanamh air, go n-iompódh sé amach go bhfuil an dúil seo soladach le teocht an tseomra agus í araiciseach chun imoibriúcháin le dúile eile, dhá rud nach samhlófá leis na triathgháis ar aon nós. 
Is é 295Og an t-iseatóp is cobhsaí de chuid an óganasain is eol do na fisiceoirí, agus é féin gan ach 181 mhilleasoicind ar leathré.
Teinisín. Is dúil cheimiceach é an teinisín. Is é an uimhir adamhach atá aige ná 117 agus is é Ts an tsiombail a sheasas dó sna foirmlí ceimiceacha. 
Tháinig eolaithe Rúiseacha agus Meiriceánacha ar an teinisín in éineacht i lárionad taighde na fisice in Dubno in aice le Moscó sa bhliain 2010. Fuair an dúil a hainm ó eagraíochtaí idirnáisiúnta na gceimiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glancheimice is na Ceimice Feidhmí, IUPAC) agus na bhfisiceoirí (Aontas Idirnáisiúnta na Glanfhisice is na Fisice Feidhmí, IUPAP) sa bhliain 2016. Is é stát Tennessee sna Stáit Aontaithe is bunús leis an ainm.
Cosúil leis na dúile troma trasúránacha eile is dúil radaighníomhach é an teinisín a dtagann meath radaighníomhach uirthi go tiubh. San am chéanna áfach deir na fisiceoirí go bhfuil an teinisín cuíosach cobhsaí i gcomparáid leis na dúile eile ar aon mheáchan, a bheag nó a mhór, leis. Deirtear go bhfuil an teinisín suite in "oileán na cobhsaíochta", is é sin, i ngrúpa na ndúl trom nach bhfuil ag cloí le gnáthchlaonadh na ndúl seo ó thaobh na leathré de. Mar sin féin, níl an t-iseatóp is cobhsaí atá ag an teinisín, Ts-294, ach 51 mhilleasoicind ar leathré.
Tá an teinisín suite in aon ghrúpa leis na halaiginí i dtábla peiriadach na ndúl, ach is deacair a rá an bhfuil a iompar ceimiceach cosúil leis na halaiginí. Ar an gcéad dul síos, cuireann iarmhairtí coibhneasaíocha (iarmhairtí a bhfuil baint acu le teoiric coibhneasachta Einstein) an córas peiriadach as a riocht ag dúile atá chomh trom seo, agus ar an dara dul síos, tá an teinisín chomh héagobhsaí is nach féidir eiseamal de a aonrú a chuirfeadh ar chumas na gceimiceoirí turgnaimh a dhéanamh leis an teinisín.
Manuel Azaña. Ba pholaiteoir Spáinneach é Manuel Azaña Díaz (as Alcalá de Henares, in aice le Maidrid, 10 Eanáir 1880 – 3 Deireadh Fómhair 1940, Montauban, An Fhrainc). Toghadh é mar an dara uachtarán (agus an uachtarán deireanach) ar Dara Poblacht na Spáinne (10 Bealtaine 1936 - Aibreáin 1939). 
Bhí sé ina aire cogaidh sa chéad rialtas den Phoblacht (Aibreáin-Meitheamh 1931), agus ina phríomhaire idir Deireadh Fómhair 1931 agus Meán Fómhair 1933 agus fós sa bhliain 1936.
Saol.
Rinne Azaña staidéar sa Universidad Complutense, Institiúid Cisneros agus Agustinos in El Escorial. Fuair sé céim sa dlí ó ollscoil Zaragoza sa bhliain 1897. Thug an Universidad Complutense dochtúireacht dó sa bhliain 1900. Sna blianta ina dhiaidh sin, bhí Azana ag obair mar aturnae. 
Thaistil Azaña go Páras sa bhliain 1911. 
Chuaigh Azaña isteach sa Pháirtí Poblachtach, páirtí de chuid na heite clé, sa bhliain 1914 agus Melquíades Álvarez ina cheannaire. Chabhraigh sé le nuachtán a chuir ar fáil, an "El Imparcial" agus níos déanaí "El Sol". 
I rith An Chéad Chogaidh Dhomhanda, bhí Azaña mar iriseoir ar an bhFronta Thiar. Deirtear gur thug faisnéis mhíleata na Fraince airgead dó. 
Níos déanaí bhunaigh sé an "Pluma" (iris) le deartháir a bhean chéile, Cipriano Rivas Cherif) agus bhí sé i mbun "España" idir 1920 agus 1924. 
Bhí Azaña mar rúnaí ar Ateneo de Madrid (1913-1920), agus mar uachtarán air sa bhliain 1930. Bhí sé mar iarrthóir sna toghcháin don cúige Toledo sa bhliain 1918 agus 1923, ach theip air. Sa bhliain 1926 bhunaigh sé Acción Republicana le José Giral.
Bhí Azaña i gcoinne an deachtóra Miguel Primo de Rivera; d'fhoilsigh sé forógra i gcoinne an deachtóra agus Rí Alfonso XIII sa bhliain 1924. Níos déanaí ghlac sé páirt i gcomhaontú San Sebastián sa bhliain 1930.
Ttofa ar bhonn daonlathach.
Eagraíodh toghcháin ar an 12 Aibreán 1931 agus ceapadh Azaña mar aire cogaidh sa chéad rialtas den Phoblacht (Aibreáin-Meitheamh 1931), agus ina phríomhaire idir Deireadh Fómhair 1931 agus Meán Fómhair 1933 agus fós sa bhliain 1936.
Ar 2 Feabhra 1939, cothrom 3 bliana a mbua toghchánaíochta beagnach, ag an bhFronta Pobail, bhí Azaña ar deireadh ag tabhairt suas na hUachtaránachta ar an Dara Poblacht. In oifig, 1931-1939, bhí sé deacair dó an teoiric a chur ag obair go praiticiúil.
Bás.
Theith na Poblachtánaigh en masse sa bhliain 1939 (níos mó ná 500k!), Azaña ina áireamh. Fuair na mílte bás i gcampaí géibhinn sa Fhrainc Croíbhriste, d'éag Azaña ar an 3 Deireadh Fómhair 1940 i Montauban.
Radón. Is é an radón dúil uimhir a 86 sa tábla peiriadach. Is í an tsiombail cheimiceach atá aige ná Rn. Is é an radón an ceann is troime de na triathgháis, agus mar a thugann an t-ainm le fios, is dúil radaighníomhach é. In áiteanna a bhfuil cuid mhór úráiniam san úir, is dual don radón carnadh in aer na siléar agus na struchtúr faoi thalamh, go háirithe mura bhfuil aeráil mhaith ann. Mar sin, dearctar ar an radón mar chontúirt don tsláinte, nó cuireann tiúchan ard an radóin san aer le dóchúlacht ailse na scamhóg. 
Níl ach iseatóip radaighníomhacha ag an radón. Is é an t-iseatóp is cobhsaí atá aige ná 222Rn, atá 3.8 lá ar leathré. Baintear úsáid as an iseatóp seo sa radaiteiripe, is é sin, le cealla ailse a mharú le radaíocht. Gintear an t-iseatóp nuair a thagann alfa-mheath ar 226Ra, an t-iseatóp is coitianta de chuid an raidiam. Mar sin, má thumtar smután raidiam isteach in uisce, aithneofar bolgáin bheaga gháis ag teacht as. Sin é an tuige gur bhaist Friedrich Ernst Dorn, an chéad duine a chuir sonrú sa radón, "eisileadh raidiam" (Gearmáinis: "Radiumemanation") ar an ngás. 
Ba iad William Ramsay agus Robert Whytlaw-Gray ba thúisce a d'aonraigh an radón mar dhúil, sa bhliain 1908. Thug siad niotón ar an dúil - bunaithe ar an bhfocal Laidine "nitens", a chiallaíonn "lonrach". Níl dath ná loinnir sa radón le teocht an tseomra, ach má shioctar go solad é, tiocfaidh loinnir bhuí nó fhlannbhuí ann.
Níl mórán taighde déanta ar cheimic an radóin, nó tá sé chomh radaighníomhach is go mbíonn eagla ar na ceimiceoirí dul in aon chóngar dó - tar éis an tsaoil, tá sé ar an dara cúis is mó le hailse na scamhóg i ndiaidh an tobac. Thairis sin, is léir nach bhfuil claonadh ann chun comhdhúile ceimiceacha a dhéanamh, ós triathghás é. Mar sin féin, d'éirigh leis na saineolaithe cúpla comhdhúil a chruthú. Ba í fluairíd an radóin (défhluairíd an radóin, nó RnF2) an chéad chomhdhúil a táirgeadh, rud a rinneadh sa bhliain 1962.
Crioptón. Is é an crioptón dúil cheimiceach uimhir a 36. Is é an tsiombail cheimiceach atá aige ná Kr. Cosúil leis na triathgháis eile, níl sé ró-araiciseach chun imoibriúcháin leis na dúile eile, ach is féidir leis an bhfluairín é a ocsaídiú, ionas go gcruthaítear fluairídí crioptóin. Níl sé le fáil go flúirseach san atmaisféar. Tá ainm na dúile seo bunaithe ar an bhfocal Gréigise κρυπτός ("kruptós"), a chiallaíonn "ceilte" nó "folaithe".
Cosúil leis na triathgháis eile úsáidtear crioptón sa ghléasra solais agus sa ghrianghrafadóireacht. Tá cuid mhaith línte speictreacha ag an gcrioptón, agus tagann an plasma crioptóin isteach áisiúil i léasair gheala ardchumhachta. Meán úsáideach le haghaidh léasair is ea an fhluairíd chrioptóin chomh maith.
Stair.
Ba iad an ceimiceoir Albanach William Ramsay agus an ceimiceoir Sasanach Morris Travers a chéadaithin an crioptón sa Bhreatain Mhór sa bhliain 1898 in iarsmaí an aeir leachtaigh. Na daoine céanna a chuir an chéad sonrú sa neon cúpla seachtain ina dhiaidh sin ar an dóigh chéanna. Fionnachtain seo na dtriathghás a thabhaigh Duais Nobel sa Cheimic do Ramsay sa bhliain 1904.
Sa bhliain 1960 shocraigh Biúró Idirnáisiúnta na Meáchan is na Miosúr gurbh ionann aon mhéadar amháin agus tonnfhad an tsolais a astaíonn crioptón a 86, ceann d'iseatóip an chrioptóin. Roimhe sin bhí sainmhíniú an mhéadair bunaithe ar phrótaitíopa an mhéadar ar bharra miotail é agus é á choinneáil i dtaisce i Sèvres, an Fhrainc, ón mbliain 1889 i leith. Nuair a rinneadh athshainmhíniú ar fhad an mhéadair, d'athraigh sainmhíniú an angstraim chomh maith. Sa bhliain 1927 glacadh le sainmhíniú an angstraim a bhí bunaithe ar líne dhearg speictreach an chaidmiam, ach sa bhliain 1960 cinneadh gurbh iomlán aon angstram amháin agus 10-10 méadar. An sainmhíniú a bhí bunaithe ar thonnfhad an tsolais as crioptón a 86 mhair sé go comhdháil an Bhiúró i Mí Dheireadh Fómhair den bhliain 1983, nuair a sainmhíníodh gurbh ionann aon mhéadar amháin agus an fad a chuireann an solas de san fholús in imeacht 1/299,792,458 soicind ama.
Saintréithe.
Tá línte géara so-aitheanta astúcháin i speictream an chrioptóin, agus is iad na línte uaine agus buí na cinn is láidre. Nuair a dhéanfaidh núicléas úráiniam eamhnú, beidh an crioptón ar ceann den dá núicléas a chruthófar. Tá an crioptón soladach bán, agus struchtúr ciúbach éadanlárnach criostalda aige, cosúil leis na triathgháis eile (amach ón heiliam, a bhfuil criostail heicseagánacha aige).
Iseatóip.
Tá an crioptón nádúrtha comhdhéanta as cúig iseatóp cobhsaí chomh maith le ceann radaighníomhach a bhfuil leathré chomh fada aige is gur féidir neamhshuim a dhéanamh dá radaighníomhaíocht.
Argón. Is é an t-argón dúil cheimiceach uimhir a 18, agus is é an tsiombail cheimiceach atá aige ná Ar. Is triathghás é, agus é i bhfad níos coitianta sa dúlra ná na triathgháis eile, nó is é an céatadán atá aige ná 0.934 % den atmaisféar (de réir na toirte, níos mó ná a haon faoin gcéad de réir an mheáchain). Mar is dual do na triathgháis, tá ochtréad iomlán de leictreoin ar an sceall is faide amuigh aige, rud a chiallaíonn nach bhfuil gá aige le himoibriú a dhéanamh ná naisc a cheangal leis na dúile eile. Is féidir dul i dtuilleamaí an fhluairín le comhdhúile argóin a chruthú, ach bíonn na comhdhúile seo an-éagobhsaí. Tugann áirimh theoriciúla le fios gur chóir go mbeadh comhdhúile áirithe ag an argón a bheadh cobhsaí, fiú le gnáth-theocht an tseomra, ach níor éirigh le haon cheimiceoir na comhdhúile teoiriciúla seo a shintéisiú. Úsáidtear teocht tríphointe an argóin (83.8058 K) mar chaighdeán ar scála idirnáisiúnta na teochta ón mbliain 1990 i leith.
Tá trí iseatóp cobhsaí ag an argón, mar atá, 40Ar (99.604 % d'argón an dúlra), 38Ar (0.063 %), agus 36Ar (0.334 %). Is toradh do bheite-mheath radaighníomhach an iseatóip úd 40K den photaisiam é an t-iseatóp is coitianta de chuid an argóin. 
Baintear úsáid as argón i bhfoirm leachta i gcrió-mháinliacht - is é sin, cuisnítear na cealla ailse le hargón fuar. Is é an t-argón an triathghás is coitianta agus an ceann is saoire, nó faightear mar sheachthoradh é nuair a bhítear ag scaradh na nítrigine agus na hocsaigine le chéile. Mar sin, is é an triathghás is mó a úsáidtear, fiú le freastal ar riachtanaisí a mbeadh triathghás éigin eile ní b'fhóirsteanaí dóibh.