Trelis/gawiki huggingface dataset:
Fir Bhreige. Is ciorcal liag é Fir Bhreige, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Barpa Langais. Is carn seomrach é Barpa Langais, ar an Uibhist a-Tuath sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Tairbeart (Na Hearadh). Príomh-bhaile na Hearadh is ea Tairbeart, i gComhairle nan Eilean Siar.
An Fhrainc sna Meánaoiseanna. Clúdaíonn an Fhrainc sna Meánaoiseanna achar a bhí beagnach comhfhreagrach leis an Fhrainc mar atá sí sa lá atá inniu ann, ó bhás Lughaidh Cráifeach sa bhliain 840 go lár an 15ú haois. Bhí stair na Meánaoiseanna sa bhFrainc marcáilte le:
Tíreolaíocht.
Ó na Meánaoiseanna ar aghaidh chreid rialtóirí na Fraince go raibh teorainneacha nádúrtha ag a ríochtaí: na Piréiní, na hAlpa agus an Réin. Baineadh úsáid as an dearcadh seo mar leithscéal le haghaidh polasaithe ionsaitheacha agus ionraí leantacha. Ní raibh bunús réaltacht ag baint leis an mheom seo, áfach, mar nach raibh gach ceann de na críocha ina gcuid den Ríocht agus bheadh údarás na Rí laistigh dá ríocht athraitheach ​​go leor. Léirigh na tailte sa Ríocht éagsúlacht gheografach mhór, bhí an aeráide measartha taitneamhach sna codanna thuaidh agus lárnach ach bhí deisceart na ríochta níos gaire don aeráid Mheánmharach. 
Bíonn plé ar mhéid na Fraince sna Mheánaoiseanna casta go leor, mar caithfidh idirdhealú a bheith déanta idir tailte i seilbh pearsanta an rí (an "domaine royal") agus na tailte eile i seilbh faoi umhlóid ag na tiarní. Ní raibh an coincheap res publica, a bhí faighte ó oidhreacht ón chúige Rómhánach an Ghaill (An Laidin: "Gallia"), á chothabháil go hiomlán ag Ríocht na bhFranc nó ag Impireacht na gCairlínseach, agus fiú sna mblianta tosaigh ag na ríthe Capetacha. Is féidir a rá nach raibh i 'Ríocht na Fraince' níos mó ná finscéal.
Baile Uí Dhálaigh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Baile Uí Dhálaigh air:
Celaenia excavata. Damhán beag coitianta is ea Celaenia excavata ("damhán caca éin" nó "cacadán") atá le fáil go minic i ngairdíní. Itheann sé feithidi, go háirithe féileacáin oíche.
Cuireann an damhán seo dealramh caca éin air féin mar cheileatram. Dath dubh agus bán atá air, agus fanann an damhán baineannach gan bhogadh ar feadh an lae, a cosa tarraingthe aníos agus a bolg ina chruit. Is lú toirt an damháin fhireannaigh ná toirt an damháin bhaineannaigh. 
Scaoileann an damhán seo uaidh boladh atá cosúil le faramón gnéis a úsáideann féileacáin bhaineannacha oíche chun féileacáin fhireannacha a mhealladh. Nuair a dhruideann na féileacáin úd isteach leis an damhán beirtear orthu. 
Is féidir leis an damhán caca éin suas le trí saic uibheacha déag a bhreith. Tá dath dúdhonn orthu agus baill dhubha, agus fágtar ar crochadh sa líon iad. Bíonn an damhán baineannach ag faire ar na huibheacha go dtí go dtagann an t-ál amach, rud a dhéantar, de ghnáth, i ndeireadh an gheimhridh nó i dtús an Earraigh. 
Naisc sheachtracha.
Eolas ar an gcacadán ó Mhúsaem Victoria
Sunshine (scannán 2007). Scannán ficsin eolaíochta Briotanach ón mbliain 2007 é Sunshine a raibh Danny Boyle mar stiúrthóir air agus a scríobh Alex Garland faoi chriú spásloinge atá ar mhisean fíorbhaolach chuig an nGrian. Tá an scéal lonnaithe sa bhliain 2057 agus an Domhan i mbaol agus an Ghrian ag fáil bháis, seoltar an criú leis an nGrian a ath-adhaint le buama ollmhór réaltach a bhfuil mais ann atá chomh mór le hOileán Manhattan. Foireann ensemble atá sa chriú; ina measc tá Cillian Murphy, Chris Evans, Rose Byrne, Michelle Yeoh, Cliff Curtis, Troy Garity, Hiroyuki Sanada, Benedict Wong, Chipo Chung, agus Mark Strong.
Stiphidion facetum. Damhán donn is ea Stiphidion facetum (an damhán uaimhe) agus stríoca dubha ar a fhad air. 
Tá sé le fáil i bpoill éadomhaine, i ngága i mbruacha, in adhmad lofa agus faoi rúsc, agus is deacair an bealach isteach a aimsiú. 
Déanann sé líon atá measartha righin. 
Naisc eachtracha.
Eolas ar an damhán uaimhe ó Mhúsaem na hAstráile
Hickmania troglodytes. Damhán mór is ea Hickmania troglodytes (damhán uaimhe na Tasmáine). Tá sé idir 13 agus 20 mm ar fad agus tá réise a chos chomh mór le 180 mm. Is lú agus is faide cos an damhán firinscneach ná an ceann baininscneach, agus tá cor sa chuid deireadh de gach dara cos. Tá dath ruadhonn ar an mblaosc agus dath dúdhonn ar an mbolg atá i leith na léithe. Tá ceithre orgánach anála bhunaidh ag
an damhán seo agus iad ina mbaill bhána faoin mbolg.
Tá damháin uaimhe den saghas seo le fáil sa Tasmáin amháin agus iad scaipthe go mór. Tá siad líonmhar mar a bhfuil uisce faoi thalamh agus uaimheanna, agus is féidir iad a fheiceáil cruinnithe i mbéal uaimheanna nó sa mharbhsholas istigh. Tá siad le fáil freisin in áiteanna dorcha fionnuara ciúine eile, ar nós cearchalla folmha nó an taobh thíos de dhroichid. 
Cothú.
Déanann an damhán uaimhe líon leathan a d’fhéadfadh a bheith méadar trasna. Bíonn an damhán ar crochadh lena chosa fada as díon na huaimhe agus é ag fanacht lena chreach – criogair, ciaróga, cuileoga, míleachosaigh agus damháin eile.
Saol.
Déantar suirí agus cúpláil idir an chuid deiridh den gheimhridh agus an tEarrach. Baineann an damhán firinscneach sracadh as an líon, agus nuair a chastar an ceann baininscneach air buaileann sé a chosa tosaigh uirthi. Ó am go chéile baineann stad de nó cúlaíonn sé, agus d’fhéadfaidís leanúint den ghnó ar feadh cúig uair an chloig nó os a chionn. Bíonn an damhán firinscneach ag iarraidh greim a fháil ar chloigeann an chinn eile le cor na gcos agus a starrfhiacla a choinneáil scartha amach chun go bhféadfaí cúpláil. 
Is mór iad na saic uibheacha (timpeall 40 mm agus 25 mm) agus tá dealramh piorra orthu. Tá balla tiubh síoda amuigh agus soitheach crua ar crochadh istigh nach dteagmhálann leis an mballa. B’fhéidir gur cosaint é seo ar athrú aeráide nó ar ábhar truaillithe, agus dealraíonn sé nach ngéilleann an síoda d’fhungais ná do bhaictéirí. Bíonn an damhán baininscneach ag faire ar an sac, agus lasmuigh den uaimh ceiltear é le blúirí adhmaid fhliuch lofa. Tagann an t-ál amach i gceann ocht mí nó deich mí féin agus scaipeann siad i gceann míosa. Is fada saol na ndamhán seo; b’fhéidir go maireann siad scór blianta ar a laghad.
Éiceolaíocht.
Tá tábhacht éiceolaíoch le damhán uaimhe na Tasmáine mar mhórchreachadóir sna uaimheanna. Tá tábhacht leis freisin mar speiceas iarmharach ó Gondwanaland a bhfuil na gaolta is gaire dó i Meiriceá Theas agus a bhfuil cuid de thréithe na ndamhán is luaithe aige. 
Naisc sheachtracha.
Eolas ar dhamhán uaimhe na Tasmáine ó Mhúsaem na hAstráile
Paul Kruger. Polaiteoir de chuid na hAfraice Theas ab ea Stephanus Johannes Paulus Kruger nó Paul Kruger (10 Deireadh Fómhair, 1825 - 14 Iúil, 1904). Tugadh an leas ainm "Uncail Pól" (Afracáinis: "Oom Paul") air chomh maith. Bhí sé in a uachtarán ar Phoblacht na hAfraice Theas. Bhain sé cáil idirnáisiúnta amach mar urlabhraí na mBórach ina gcoimhlint in aghaidh na Breataine le linn Dara Cogadh na mBórach (1899-1902).
Eaglais Shasana. Is í Eaglais Shasana an reiligiún stát i Sasana. Bhunaigh Rí Anraí VIII í de bhriseadh Shasana leis an Eaglais Chaitliceach Rómhánach.
Soaigh. Is oileán é Soaigh, gar do Hiort sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Boraraigh. Is oileán é Boraraigh, gar do Hiort sna hOileáin Siar, Comhairle nan Eilean Siar.
Hasgeir. Is oileán é Hasgeir, gar do Hiort sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Dùn, Hiort. Is oileán é Dùn, gar do Hiort sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Eilean Heisgeir. Oileáin de chuid na nOileán Siar is ea Eilean Heisgeir, ar chósta thiar Uibhist a-Tuath, san Aigéan Atlantach.
James Barry Munnik Hertzog. Príomh-Aire na hAfraice Theas idir 1924 agus 1939 ba ea James Barry Munnik Hertzog (3 Aibreán 1866 - 21 Samhain 1942).
Gort na hUamha. Sráidbhaile i dtuaisceart Thiobraid Árann, Éire is ea Gort na hUamha (Béarla:"Gortnahoo agus Gortnahoe").
Tá sé suite ar an mbóthar R689 6 km (3.7 míle) ó dheas d'Áth na nUrlainn, Contae Chill Chainnigh. Tá sé 3 km (1.9 míle) soir ó dheas ón bhóthair N8 Baile Átha Cliath - Corcaigh.
Na hAoraí. Baile fearainn agus sráidbhaile in Éirinn is ea na hAoraí (). Tá sé suite in iardheisceart na tíre, ar an Leithinis Bhéara i gContae Chorcaí.
Kim Jong-il. Bhí Kim Jong-il ("Yuri Irsenovich Kim"; 16 Feabhra 1941 – 17 Nollaig 2011) ina Ardcheannaire ar an gCóiré Thuaidh idir 1994 agus lá a bháis sa bhliain 2011. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair Kim Il-sung, bunaitheoir an stáit. Bhí Kim Jong-il ina Ard-Rúnaí ar Pháirtí Oibrithe na Cóiré, Cathaoirleach ar Choimisiún Cosanta Náisiúnta na Cóiré Thuaidh, agus Ardcheannasaí ar Arm an Phobail, an ceathrú harm is mó ar domhain. 
Nuair a fuair Kim Jong-il bás a bhliain 2011, tháinig mac leis, Kim Jong-un, i gcomharbacht air. 
Is iadsan an t-aon deachtóireacht cumannach oidhreachtúil i stair an domhain iad.
Heather Humphreys. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar an Chabháin agus Mhuineacháin í Heather Humphreys. Tá sí ina ball de Fine Gael. 
Ceapadh ina hAire Gaeltachta í sa bhliain 2014 in áit Jimmy Deenihan, cé nach raibh aon Ghaeilge aici. 
Tarraingíodh conspóid ar seal san oifig sin di de bharr easpa Gaeilge agus gníomhartha áirithe a samhlaíodh iad a bheith i gcoinne na Gaeilge. 
Sheas Humphreys in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh léi ann le 20.8% de na vótaí céad rogha.
Séamus Kirk. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Lú é Séamus Kirk a rugadh ar 26 Aibreán 1945). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus mar TD ón mbliain 1982 i leith. Iar-Cheann Comhairle atá ann.
Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán in 2016.
Seán Ó Cadhain (polaiteoir). Is polaiteoir agus seanadóir Éireannach é Seán Kyne (Gaeilge: "Seán Ó Cadhain") (rugadh é Aibreán, 1975 ). Bhí sé ina Theachta Dála do cheantar na Gaillimhe Thiar idir na blianta 2011 agus 2020. Tá sé ina bhall de Fhine Gael agus is as Maigh Cuilinn dó.
Roimhe sin bhí sé ina bhall de Chomhairle Contae na Gaillimhe.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 9.55% de na vótaí céad rogha. In Olltoghchán 2020, chaill sé a shuíochán Dála. Cheap an Taoiseach Leo Varadkar ina sheanadóir é ar an 19 Feabhra 2020 in áit Frank Feighan.
Charlie McConalogue. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Dhún na nGall é Charlie McConalogue () a rugadh i mí Dheireadh Fómhair 1977 ). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Sheas McConalogue in Olltoghchán 2016 agus bhain sé suíochán amach le 17.4% de na vótaí céad rogha.
Seán Ó Fearghaíl. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Chill Dara Theas é Seán Ó Fearghaíl (rugadh é 17 Aibreán 1960). Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil. Ba fheirmeoir é.
Sheas Ó Fearghaíl in Olltoghchán 2016. Toghadh ina Cheann Comhairle é ar an 10 Márta, 2016.
John J. McGuinness. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Cheatharlaigh-Chill Chainnigh ón mbliain 1997 é John James McGuinness (). Ar 15 Márta 1955) a rugadh é i gCill Chainnigh. Tá sé ina bhall d'Fhianna Fáil agus is as Cill Chainnigh dó. Iar-Aire stáit atá ann.
Nathracha na hAstráile. Seo liosta de nathracha na hAstráile. Tá mórán de na speicis seo le fáil i dtíortha eile chomh maith.
Ceantar na nOileán. Grúpa oileán é Ceantar na nOileán agus é le fáil idir Cuan Chill Chiaráin agus Cuan an Fhir Mhóir. Tá Ceantar na nOileán suite i gConamara in iarthar na Gaillimhe san fhíor-Ghaeltacht, 56km siar ó chathair na Gaillimhe. Tá Gaeilge ag 85% de mhuintir an cheantair, de réir an daonáirimh.
Tá na hoileáin ceangailte den mhórthír le droichid a tógadh ag deireadh an chéid seo caite. Is iad Eanach Mheáin, Leitir Móir, Garumna agus Leitir Mealláin na príomhoileáin agus tá oileáin bheaga eile ag síneadh amach uathu. Is í an Ghaeilge teanga labhartha na ndaoine. Tá an ceantar seo ar cheann de na ceantair is saibhre teanga agus cultúr sa Ghaeltacht. 
Talamh.
Cé gur leaca móra d´aolchloch a chlúdaíonn cuid mhór de na hoileáin i gcónaí, cruthaíodh a lán talún in am an ghátair le feamainn, gaineamh, agus cré a baineadh as na scoilteanna idir na leaca móra. Fásann glasraí ar nós fataí, cairéidí agus meacain go láidir, ach is tógáil eallaigh agus caoire is mó atá ar siúl ann faoi láthair.
Geilleagar agus gnó.
Turasóireacht agus iascaireacht na príomhshlite beatha ar na hoileáin. Tá an talamh an-bhocht, ach bhí ceangal daingean ag na hoileánaigh i gcónaí leis an bhfarraige. San am atá thart, bhí an-tábhacht le baint na feamainne ar na hoileáin, go háirithe i gcóir táirgeadh iaidín.
Cultúr.
I dteannta an tsaibhris chultúrtha seo, tá áilleacht nádúrtha dá cuid féin ag baint leis an gceantar seo. Thug TG4 léargas ar chultúr ceoil ó Ceantar na nOileán in 2009. 
Stair.
Thréig a lán na hoileáin ó thús an 20ú haois ar aghaidh, le dul ar an mórthír nó ar imirce. Ar Stáit Aontaithe Mheiriceá a thug a lán acu a n-aghaidh.
Rugadh Darach Ó Catháin sa cheantar (1922), ach d'aistrigh a mhuintir go Ráth Chairn i gContae na Mí in 1935.
Bobby Jindal. Polaiteoir Meiriceánach is ea Piyush "Bobby" Jindal (a rugadh 10 Meitheamh 1971). Ball de Theach na nIonaidaithe sa Chomhdháil i Washington, D.C. a bhí ann ó 2005 go dtí 2008 ar son toghcheantair i Louisiana. Ó 14 Eanáir 2008 go 11 Eanáir 2016 bhí Jindal ina ghobharnóir ar an stát céanna. Is ball den Pháirtí Poblachtach é.
Rugadh Bobby Jindal i mBaton Rouge, Louisiana d’imircí ón India. Nuair a bhí sé ina mhac léinn ardscoile d’iompaigh sé ón Hiondúchas go dtí an Chríostaíocht. Bhain sé amach céim bhaitsiléara sa bhitheolaíocht agus san eolaíocht pholaitiúil ag Ollscoil Brown agus ina dhiaidh sin fuair sé scoláireacht Rhodes chuig Ollscoil Oxford, mar ar bhain sé a chéim mháistreachta sa pholaitíocht amach.
Chaith Jindal sealanna ag obair ar chúrsaí sláinte agus mar uachtarán Ollscoil Louisiana. Sa bhliain 2003 rinne sé a chéad iarracht ar phost ghobharnóra Louisiana, ach fuair Kathleen Blanco, bean choimeádach de chuid an Pháirtí Dhaonlathaigh an bua air sa toghchán. D'éirigh leis go héasca, áfach, suíochán a bhaint amach sa Chomhdháil i Washington sa bhliain 2004. Sheas sé arís d’oifig an ghobharnóra sa bhliain 2007. Chuaigh míshástacht vótálaithe Louisiana le rialtas an stáit úd i ndiaidh Hairicín Katrina chun sochair do Jindal agus fuair sé an bua sa toghchán sin. Toghadh arís é mar ghobharnóir sa bhliain 2011.
Is duine coimeádach é Jindal. Tá seasamh láidir tógtha aige i gcoinne an ghinmhillte cé nach bhfuil sé in aghaidh bearta éigeandála arb ionann, dar lena lán, leis an nginmhilleadh féin. Tá sé ar son phionós an bháis. Sa bhliain 2008, bhí Jindal ar na daoine ar chuir foireann John McCain suim iontu mar iarrthóir ar son leasuachtaránacht na tíre, ach i ndeireadh na dála Sarah Palin a roghnaíodh. Sa bhliain 2015 chuir sé feachtas ar siúl ar lorg ainmniúchán an Pháirtí Phoblachtaigh mar uachtarán na tíre ach ar 17 Samhain 2015 chuir sé an feachtas ar ceal.
Tá Bobby Jindal pósta ar Supriya Jolly, iníon le himircigh Indiacha freisin, ón mbliain 1997 i leith. Tá triúr iníonacha acu.
Stac Leibhinis. Is staca farraige é Stac Leibhinis, ar an cósta den Hiort, i gComhairle nan Eilean Siar.
Stac Lì. Is staca farraige é Stac Lì, ar an cósta den Hiort, i gComhairle nan Eilean Siar.
Stac an Àrmainn. Is staca farraige é Stac an Àrmainn, ar an cósta den Hiort, i gComhairle nan Eilean Siar.
Stac Biorach. Is staca farraige é Stac Biorach, ar chósta Hiort, i gComhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Roghadal. Is é Roghadal sráidbhaile ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
An Tòb. Is é an Tòb sráidbhaile ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Saorstát an Chongó. Stát stairiúil san Afraic ba ea Saorstát an Chongó (a mhair ó 1885 go dtí 1908). Monarcacht a bhí ann faoi Rí Leopold II na mBeilgeach. 
Stair.
Coilíneacht a bhí faoi úinéireacht phríobháideach agus in aontas pearsanta le Leopold II na Beilge a bhí ann, (i.e. tír ar leithligh nach cuid den Bheilg í, arbh é Leopold II an monarc bunreachtúil dí, ach tír a roinn an monarc céanna le tír dhifriúil). Bhí spéis mhór ag comhlachtaí na Beilge i mianraí an Chongó le fada an lá. Bhíodh an tír i seilbh Léopold II, rí na Beilge ar feadh na mblianta 1887 - 1908.
Ar an 2 Feabhra 1904, foilsíodh tuairisc Ruairí Mhic Easmainn um ainghníomhartha na mBeilgeach sa Chongó.
Sa bhliain 1909, foilsíodh tuairisc eile le Arthur Conan Doyle.
Boirseam. Is é Boirseam sráidbhaile ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Na Buirgh. Sráidbhaile ar na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar is ea na Buirgh.
An Sgarp. Is oileán é an Sgarp, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Tarasaigh. Is oileán é Tarasaigh, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Thearnatraigh. Is oileán é Thearnatraigh, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Údar. Tá níos mó ná brí amháin leis an bhfocal údar:
Ceann Ear. Is oileán é Ceann Ear, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Ceann Iar. Is oileán é Ceann Iar, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Sibhinis. Is oileán í Sibhinis, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Siolaigh. Is oileán é Siolaigh, i ngar d'Eilean Heisgeir, Comhairle nan Eilean Siar.
Stocaigh. Is oileán é Stocaigh, i ngar d'Eilean Heisgeir.
Downton Abbey. Sraith drámaí stairiúil Briotanach é Downton Abbey (a chiallaíonn "Mainistreach Bhaile Down" i nGaeilge) atá léirithe ag an gcomhlacht meán Briotanach Carnival Films don líonra teilifíse ITV. Tá an tsraith lonnaithe i rith na ré Edwardiach deireanaí, tar éis bhás Éadbhard VII agus an Chéad Chogadh Domhanda ar eastát ficseanúil "Downton Abbey" i dTuisceart Yorkshire, agus glacann foireann "ensemble" aisteoirí páirt ann. Ba é an t-aisteoir agus scríbhneoir Julian Fellowes a chum agus a scríobh an chuid is mó de, agus céadléiríodh é ar ITV ar an 26 Meán Fómhair, 2010.
Chríochnaigh an clár ar an 25 Nollag 2015.
Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste. Is é Aerfort Idirnáisiúnta Bhéal Feirste (Béarla: "Belfast International Airport") an t-aerfort is gnóthaí i dTuaisceart Éireann agus tá sé lonnaithe sa Gharrán Fearnóige.
Bíonn seirbhísí rialta ann go dtí an Bhreatain Mhór, mór-roinn na hEorpa agus Meiriceá Thuaidh.
Máire na hÉigipte. Mhair Máire na hÉigipte, naomh Críostaí, sa cheathrú / cúigiú haois AD (timpeall 344 - 421 AD). Bhí an-chlú uirthi san Iarthar sa Mheánaois agus tá adhradh fós uirthi san Eaglais Cheartchreidmheach. 
Tá scéal a bheatha beag beann ar an stairiúlacht a bhain léi, má bhí a leithéid riamh ann. Striapach, tháinig aiféala agus aithrí uirthi agus chaith sí an chuid eile dá saol mar dhíthreabhach. B'eiseamláir de naofacht na mban í, chun múineadh a chur ar an mbantracht, is féidir a áitiú..
Beatha.
Rugadh Máire san Éigipt tuaraim is 344. D'éalaigh sí óna baile féin agus dá bhliain déag aici agus chuaigh sí leis an striapachas. Bean ainrianta agus dhrúisiúil, fágadh ina bean déirce í i gCathair Alastair Mhóir.
De réir an "Vita" (beatha) a scríobh Soifriónias, tar éis seacht mbliana déag mar seo, chuaigh Máire ar oilithreacht go Iarúsailéim, agus í ag iarraidh gníomh mór aithreachais a dhéanamh. Nuair a shroich sí Iarúsailéim, níor éirigh léi dul isteach i dTeampall an Tuama Naofa go dtí gur ghuigh sí do Muire Máthair Dé ag iarraidh maithiúnas. 
Chuala Máire guth a insint di dul don taobh eile den Iordáin chun síochána a fháil. Rinne sí amhlaidh agus chuaigh sí chuig faoistin i mainistir Eoin Baiste. Thrasnaigh sí an Iordáin athuair agus chaith sí a saol mar dhíthreabhach sa ghaineamhlach.
Bás.
Tuairim is bhliain sula a d'éag sí, chas Sosimus Naofa uirthi agus d'inis sí scéal a bheatha dó. Bí sí lomnocht ag an am agus ní raibh sé soiléir do Sosimus ar dtús an duine a bhí inti. D'iarr sí ar an bhfear naofa a bhrat a thabhairt di. 
Tar éis di a scéal a insint, d'iarr sí air teacht ar ais ar an Déardaoin Mandála dár gcionn. Rinne sé dá réir agus tháinig Máire chuige ag siúl ar uisce na hIordáine. 
D'imigh Sosimus ar ais don áit bliain ina dhiaidh sin agus tháinig sé ar a corp. Bhí teachtaireacht scríofa sa ghaineamh go bhfuair Máire bás an oíche a ghlac sí comaoineach uaidh. Mar sin féin, ní raibh a corp loite. Chuir Sosimus corp Mháire le cabhair ó leon a tháinig air ag an bpointe sin. De réir an traidisiún Caitliceach, tharla sé sin sa bhliain 421.
Ceiliúradh.
Ceiliúrtar féile Máire na hÉigipte ar an 1 nó 3 Aibreán san Eaglais Chaitliceach agus ar 1 Aibreán agus ar an gcúigiú Domhnach sa Charghais Mór san Eaglais Ceartchreidmheach. 
In ealaíon, taispeántar Máire go minic mar sheanbhean nocht le gruaig sár-fhada.
Beinidict ó Nursia. Ba naomh é Beinidict ó Nuirsia, (; ; 2 Márta 480 – 21 Márta 547) a tugtar adhradh dó mar athar an mhanachais in Iarthar na hEorpa.
Saol.
Rugadh Beinidict i Nuirsia, Norcia an lae inniu, in Umbria na hIodáile tuaraim is 480. 
Ba dhuine don uasaicme Rómhánach a athair. Ba chuid de chúpla é lena a dheirfiúr, Naomh Scholastica. 
Chuaigh sé i mbun stadair liteartha a bhí mar ghnáth oideachas dá haicme, mar ullmhún do ghairm riarachána ag an am. 
Tuaraim is 500, chuir sé deireadh lena stadair agus d'imigh sé mar dhíthreabhach. Ghlac sé culaith mhonachúil i Subiaco agus chaith sé trí bhliain mar dhíthreabhach.
Tar éis an tréimhse sin, fuair ab i manistir sa cheantar bás agus bhí clú Bheinidict forleathantha gur tháinig mainigh chuige ag iarraidh air dul i gcomharbacht ar an ab sin. Ní raibh an cáil céanna ag an mainistir féin agus dhiúltaigh Beinidict ar dtús. 
Nuair a ghlac sé an ról, rinne sé iarracht eagar agus ord a cur ar na mainigh. Ach rinneadar iarracht é a mharú le nimh. Níor éirigh leo - bhris an cupán a thug siad dó agus tháinig fiach chun an t-arán nimhe a thógáil uaidh. 
Tionchar.
D'éirigh iomrá ar Bheinidict mar gheall ar míorúiltí ina thimpeall agus tháinig meas ar na daoine dó. Thóg sé dá mhainistir déag sa ghleann ina mhair sé, agus é ina ab ar tríú ceann déag le mainigh a bhí roghnaithe aige féin. An rud is tábhacht a fhág sé ná Riail Bheinidict Naofa a bhí tionchar faoi leith ar an saol rialta in Iarthar na hEorpa agus ar stair na hEorpa i gcoitinne.
Fuair sé bás i Monte Cassino na hIodáile ar 21 Márta 547. 
D'ainmnigh an Pápa Pól VI é mar phatrún na hEorpa i 1964. I 1980, chuir an Pápa Eoin Pól II Naoimh Coiréal agus Meithiódíus ar chomhchéim leis.
Sgeotasaigh. Is oileán é Sgeotasaigh, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Sódhaigh Beag. Is oileán in Albain é Sódhaigh Beag, i ngar don Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Sódhaigh Mór. Is oileán é Sódhaigh Mór, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Sgarabhaigh. Is oileán é Sgarabhaigh, i ngar do na Hearadh, Comhairle nan Eilean Siar.
Pól Ó Cuilinn. Ba é Pól Ó Cuilinn (24 Aibreán 1803 – 24 Deireadh Fómhair 1878) an chéad chairdinéal Éireannach.
Sojourner Truth. Daonuasclóir agus gníomhaí ar son cearta na mban i bhí in Sojourner Truth nó Isabela Baumfree mar a rugadh í (t. 1797 – 26 Samhain, 1883). 
Rugadh mar sclábhaí í, i Swartekill, Nua-Eabhrac, in Esopus. D’éalaigh sí le hiníon nuabheirthe léi óna gcuid máistrí sa bhliain 1826. 
“Sojourner Truth” an t-ainm a thug sí uirthi féin ón mbliain 1843 i leith agus ise ag obair i gcoinne na sclábhaíochta. Bhí sí gníomhach le linn an Chogaidh Chathartha sna Stáit Aontaithe ag iarraidh fir ghorma a spreagadh chun troid in airm an Tuaiscirt. 
I ndiaidh an chogaidh, rinne sí iarracht in aisce talamh a fháil ó rialtas na tíre do na sclábhaithe saortha. Chuir sí teach banaltrachta do sheandaoine gorma ar bun i stát Nua-Eabhrac freisin. 
Fuair sí bás in Battle Creek, Michigan sa bhliain 1883.
Corn Uí Riada. Is príomhchomórtas amhránaíochta an Oireachtais é Corn Uí Riada. 
Comórtas.
Is é Corn Uí Riada an onóir is airde san amhránaíocht ar an sean-nós. 
Bíonn ar na hiomaitheoirí amhrán mall amháin a chasadh agus amhrán amháin sciopaidh má ghlaoitear ar ais iad.
Stair.
Sa bhliain 1972, rinne an comórtas comóradh ar shaol agus shaothar an chumadóra, Seán Ó Riada agus ainmníodh an comórtas in onóir dhó.
Sa bhliain 2008, sheol Peadar Ó Riada an t-albam "Corn Uí Riada - Buaiteoirí 1972-2007" ag Oireachtas na Samhna. Raidió na Gaeltachta a d’fhoilsigh. 
Naisc sheachtracha.
[[Catagóir:Gaeilge]]
[[Catagóir:Amhránaithe ar an Sean-Nós]]
[[Catagóir:Dámhachtainí‎]]
[[Catagóir:Oireachtas na Gaeilge]]