Trelis/gawiki huggingface dataset:
Óivid. Bhí Publius Ovidius Naso (20 Márta 43 RC – 17/18 AD), ar a dtugtar Óivid i nGaeilge, ina fhile Rómhánach, a mhair le linn réimeas Ágastais. Bhí sé beo ag an am céanna le Veirgil agus Horáit, a bhfuil sé rangaithe go minic mar cheann de na trí filí canónta de litríocht na Laidine. Mheas an scoláire Impiriúil Cuintilian gurb é an ceann deireanach de na tuireamhaithe Laidineach é. 
Saol.
Níl aon eolas againn faoi shaol Óivid ach amháin na sonraí a d'fhág sé féin ina chuid scríbhinní. Rugadh é ag Sulmo (inniu Sulmona) do chlann marcach. Bhí oideachas den scoth aige sa Róimh agus san Aithin, agus rinne sé staidéar ar an reitric. Ach, in ainneoin a raibh ag teastáil óna athair, b'fhearr le hÓivid a bheith ina fhile ná dul isteach sa saol poiblí. Bhí dhá mhionchúram aige sa stát, ach ansin d'éirigh sé as iad, agus chaith sé bunús a chuid ama ar fad ar an bhfilíocht agus ar an siamsaíocht.
Chuir Ágastas an ruaig ar Óivid in AD 8 chuig Tomis, cúige Dáiciach ar an Muir Dhubh, áit ar fhan sé deich mbliana go dtí a bhás Ní fios fós cén fáth go ndearna sé é sin (scríobh Óivid é féin gur "carmen et error" (dán agus botún) – ba chúis leis. more harmful than poetry. B'fhéidir go raibh sé mór le gaol de chuid Ágastas tamall, agus b'fhéidir gurb é "Ars Amatoria" an "carmen" a bhí i gceist aige, saothar a bhí in ainm agus a bheith mímhorálta agus a raibh fáil air ar feadh tamaill). Dearbhaíonn Óivid é féin go raibh sé neamhchiontach, agus díbríodh é de bharr go bhfaca sé daoine eile ag briseadh an dlí - b'fhéidir go raibh sé ar a eolas go raibh caidreamh idir Julia agus Silanus, nó go raibh eolas polaitíochta aige, ach ní féidir bheith cinnte sa lá atá inniu ann. D'fhulaing Óivid go mór mar gheall ar an ruaig sin, gan a chairde, faoi dhrochsláinte agus ag comhrac in aghaidh na mbarbarach, ach d'fhoghlaim sé teanga an cheantair agus scríobh sé roinnt dánta sa teanga sin.
Stíl litríochta.
Scríobh Óivid a chuid saothair i leathrainn chaointeacha, ach amháin an saothar iontach "Metamorphoses," a scríobh sé i heicsiméadar dachtaileach ar mhúnla na Aeniad de chuid Veirgil agus eipicí Hóiméir. Ní scéal eipiceach ar nós a réamhtheachtaithe a chuireann Óivid in iúl, ach cuntas an chosmais de réir dátaí, óna chruthú chuig a linn féin. Cuireann sé go leor miotas agus finscéalta san áireamh ó thraidisiúin na Gréige agus na Róimhe.
Saothair.
Cuirtear na dánta seo síos do Óivid, ach meastar go leathan nach rinne sé iad:
1 Aibreán. Is é an 1 Aibreán an 91ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 92ú lá i mbliain bhisigh. Tá 274 lá fágtha sa bhliain.
18 Bealtaine. Is é an 18 Bealtaine an 138ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 139ú lá i mbliain bhisigh. Tá 227 lá fágtha sa bhliain.
Seanad Éireann. Is é Seanad Éireann Teach Uachtarach an Oireachtais, is é sin, Parlaimint na hÉireann. Tá an dá theach lonnaithe i dTeach Laighean. Tugtar "seanadóirí" ar bhaill an tSeanaid.
Ballraíocht.
De réir an bhunreachta, is gá go dtarlaíonn an toghchán do Sheanad Éireann laistigh de 90 lá ó thoghchán Dála. Tá seasca ball sa Seanad:
Cathaoirleach.
Is é an oifigeach ceannais don Seanad ná an "Cathaoirleach" (as "cathaoir"). Is ball don Coimisiún na hUachtaránachta ná an Cathaoirleach nuair a bhíonn an t-Uachtarán na hÉireann faoi éagumas, no nuair a bhíonn an post folamh.
Rollaí gairmiúla.
De réir an Bunreacht is an Seanad Electoral (Panel Members) Act, 1947, tá cúig liostaí no Rolla Gairmiúla d'iarrthóirí. Is iad ná an Rolla Riaracháin, an Rolla Talmhaíochta, an Rolla Saíochta agus Oideachais, an Rolla Tionscail Agus Tráchtála agus an Rolla Oibreachais
4 Lúnasa. Is é an 4 Lúnasa an 216ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 217ú lá i mbliain bhisigh. Tá 149 lá fágtha sa bhliain.
Pedro Álvares Cabral. B'é Pedro Álvares Cabral (timpeall 1467 - 1520), an chéad Eorpach a tháinig i dtír sa Bhrasaíl sa mbliain 1500. Bhí sé i bhfeidhmeannas na Portaingéile.
Luthshaol.
Creidtear gur rugadh Cabral i mBelmonte, sa Chúige Beira Baixa na Portaingéile. Ba é an tríú mac de'n mhuirín Fernão Cabral (c. 1427-c. 1492), gobharnóir Beira agus Belmonte, agus a bhean chéile Isabel de Gouveia de Queirós (c. 1433-c. 1483, duine de shliochta chéad Rí na Portaingéile, Afonso I), agus fear céile Isabel de Castro, iníon le Fernão de Noronha (sliocht freisin an Rí Afonso I). Is dócha go raibh oiliúint i loingseoireacht agus taithí mar mhairnéalacha ag Cabral, ós rud é gur roghnaigh Rí na Portaingéile Manuel I é chun obair Vasco da Gama a leanúint.
Cumarsáid. Is éard atá sa chumarsáid smaointe, faisnéis nó mothúcháin a chur in iúl. Is féidir a rá gur cuid de bhunús na beatha féin í an chumarsáid agus í ar siúl ag na horgánaigh is simplí amach. 
Tá córas an-chasta cumarsáide in úsáid ag an gcine daonna, cuma más sméideadh beag atá i gceist nó áiseanna aimhréidhe leictreonacha. Ar na saghsanna cumarsáide is mó is dual don aois atá anois ann tá an bholscaireacht agus an fhógraíocht, rudaí ar chuspóir dóibh rud a áitiú ort agus é de chumas acu é a dhéanamh ar chéad bealach, más go híorónta nó go féin-chomhfhiosach féin é. 
Is mór an cúnamh don chumarsáid an cultúr céanna a bheith ag na daoine atá i gceist, cé gur minic ráite é nach féidir an mhíthuiscint a sheachaint sa chás sin féin. Tá dlúthbhaint ag an gcumarsáid leis an staidéar atá déanta ag fealsúna agus ag anailísí cultúrtha ar nádúr na gcomharthaí agus na samhailchomharthaí. 
Féach freisin.
Meáin chumarsáide na hÉireann
Dlí. Riail nó roinnt rialacha is ea an Dlí nó an Reacht, é á chur i bhfeidhm ag na cúirteanna agus ag dul i bhfeidhm ar rialú stáit, ar an gcaidreamh idir forais an rialtais agus géillsinigh an stáit, agus ar an gcaidreamh atá ag géillsinigh ar a chéile. 
Dáil reachtais nó údarás eile a dhéanann an dlí, agus is gnách pionós a ghearradh ar an té nach bhfuil umhal dó. 
Ciall eile atá leis an bhfocal is ea cleachtadh an dlí ag dlíodóirí. Ní raibh aon phobal riamh ann a bhí gan reacht, agus de ghnáth bíonn forais ar leith ann lena mhíniú agus lena athrú de réir mar is gá. 
Tá an-tionchar fós ag an reacht a rinne na Rómhánaigh ar dhlíthe na hEorpa agus an domhain, agus tháinig athrú ar an dlí sin go háirithe de bharr na leasaithe a rinneadh sa Bhreatain le an Chairt Mhór, san Iodáil agus sa Fhrainc le Cód Napóilin. 
Tá dlí áitiúil, náisiúnta agus idirnáisiúnta ann, agus dlíthe ar leith do réimsí éagsúla den saol. Dlí Canónta atá ag an Eaglais Chaitliceach mar shampla, agus tá dlíthe idirnáisiúnta tráchtála agus coiriúlachta ann chomh maith.
Éiceolaíocht. Is éard atá san éiceolaíocht brainse den eolaíocht a dhéanann staidéar ar dháileadh agus ar líonmhaireacht na n-orgánach beo, agus an idirghníomhaíocht idir orgánaigh agus a dtimpeallacht. Glactar leis gurb é an cine daonna atá ceannasach ar éiceolaíocht an domhain, sa mhéid gur fearr an duine ná neart orgánach eile chun riachtanais an tsaoil a bhaint amach. Is mó an tionchar atá ag an duine ar an domhan ná mar atá aon orgánach eile.
Polaitíocht. Próiseas agus modh na cinnteoireachta i measc daoine is ea an pholaitíocht. Baineann sé le gach gné don idirghníomhaíocht i ngrúpaí, i gcúrsaí gnó, acadúla, creidimh agus rialtóireachta. Ó cuireadh eagar ar dhaoine an chéad lá ba ghá dóibh dualgaisí agus pribhléidí a roinnt eatarthu agus ba chuid nádúrtha den éabhlóid é go mbeadh iomaíocht agus comhoibriú ann. De réir mar a d'éirigh na grúpaí daoine níos sofaisticiúla cuireadh tús le ceirdeanna speisialta ar nós sagairt, dlíodóirí, bailitheoirí cánach, riarthóirí agus mar sin de agus d'fhorbairt córais éagsúla chun an comhoibriú agus an iomaíocht eatarthu a choinneáil faoi smacht. 
Is ón bhfocal Gréigise "polis" a thagann 'polaitíocht', rud a léiríonn cé chomh lárnach is atá an chathair mar ionad polaitiúil. De ghnáth is i gcomhthéacs riarachán rialtais a phléitear an pholaitíocht inniu.
Idéolaíocht pholaitiúla.
Sa pholaitíocht nua-aimseartha roinntear an idé-eolaíocht ina dhá leath - an Eite Chlé is an Eite Dheis. 
É sin ráite tá sé fíor dheacair idirdhealú a dhéanamh idir an dá fhealsúnacht i dtíortha daonlathacha na hEorpa. 
In Éirinn bheadh sé deacair an t-idirdhealú sin a dhéanamh go mór mhór idir na príomhpháirtithe. Bheadh sé deacair ag aon saineolaí é sin a dhéanamh.
Féach freisin.
Breithiúnas, le Máiréad Ní Ghráda
Conchúr mac Neasa. Rí ar Chúige Uladh ba ea Conchúr mac Neasa. De réir traidisiúin, bhí sé ar dhuine de na ríthe ba chumasaí sa tír, ach níl aon fhianaise stairiúil ann faoi toisc gur mhair sé sa tréimhse réamh-Chríostaí. Tugtar An Rúraíocht mar ainm ar an tsraith scéalta a chuireann síos ar a réim.
Ba í Eamhain Mhacha a phríomhchathair, agus An Chraobh Rua a tugadh ar na saighdiúirí a bhí aige. 
Cathbhadh a bhí ina dhraoi aige, agus tráth ar rugadh leanbh, thuar an draoi go mbeadh sí níos áille ná bean ar bith eile in Éirinn, go bpósfadh Conchúir í, agus go mbeadh brón agus ár ann dá bharr. Dá bhrí sin, thug sé Deirdre (brón) mar ainm uirthi. Insítear a scéal in Oidheadh Chlainne Uisnigh.
Ba le linn Chonchúir a tháinig Cú Chulainn chun cinn agus tá a chuid eachtraí agus eachtraí eile le fáil sa Táin.
Bás Chonchúir mhic Neasa.
De réir an tseanchais, fuair Conchúr bás ar an gcéad Aoine Chéasta de bharr na feirge a tháinig air nuair a insíodh dó go raibh Mac Dé tar éis a bheith curtha chun báis. Bhí Conchúr tinn an uair sin de bharr liathróid chatha a bhí sáinnithe ina cheann. Bhí an liathróid sin déanta as inchinn Mheas Geaghra, a meascadh le beagán aoil chun liathróid bheag chrua a dhéanamh. Is é Conall Cearnach a mharaigh Meas Geaghra agus a rinne an liathróid inchinne, cé gur Cead mac Mághach a scaoil an liathróid le Conchúr agus cath ar siúl idir na Connachta agus na hUlaidh. Chuaigh an liathróid i sáinn i gcloigeann Chonchúir mhic Neasa agus dúirt na lianna leis gur baol go bhfaigheadh sé bás dá mbainfí an liathróid as a chloigeann. Thairis sin, bheadh ar an rí gach strus, stró, agus brú a sheachaint mar d'fhéadfadh an liathróid léim óna chloigeann de bharr an iomarca struis.
Ar Aoine Chéasta, tháinig dorchadas sa spéir agus uraíodh an ghrian. D'fhiafraigh Conhchúr dá lucht draíochta cén t-údar a bhí leis an dorchadas. Nuair a mhínigh siad dó go raibh Mac Dé á mharú, chaill Conchúr a mheabhair gur chuaigh sé amach sa choill ag leagan crann gan stad agus a rá gur mar sin a leagfadh sé naimhde Mhic Dé ach an deis a bheith aige. De bharr an struis ar fad, léim an liathróid inchinne as a chloigeann agus fuair sé bás i bhfaiteadh na súl.
Tá cur síos cruinn simplí as Gaeilge ar na heachtraí seo déanta ag Séamas Ó Searcaigh ina leabhar "Laochas" (1945).
An Turlach Mór. Is paróiste agus sráidbhaile é an Turlach Mór (a dtugtar Leacach air freisin) ("Turloughmore" as Béarla) in Achréidh na Gaillimhe (lastoir den chathair) in Éirinn. Tá an turlach (nó loch) ina chuid d'Abhainn an Chláir anois.
Tá dhá stáisiún peitril agus trí theach tábhairne sa sráidbhaile, in éineacht le bunáit busanna. Tá sé suite ar an N63, bóthar náisiúnta den dara grád. 
Is iad na ceantair máguaird Baile Átha an Rí, an Carn Mór (Baile Chláir na Gaillimhe), Muine Mheá (Mainistir Chnoc Muaidhe) agus Cora Fine. 
Tá iomrá leis an Turlach i ngeall ar an iománaíocht agus ocht dteideal gnóthaithe ag an gclub áitiúil. Bhí cáil ar an bparóiste tráth de bharr aonach mór capall (agus de bharr círéibeanna faicsin san 19ú haois). Ar imeall chathair na Gaillimhe atá sé anois, agus méadú ag teacht ar an daonra agus ar an bhfostaíocht le timpeall deich mbliana anuas. 
In aice leis an Turlach Mór a tharla Cath Chnoc Tua, troid fhuilteach a thit amach sa bhliain 1504. Deir Annála Ríochta Éireann go ndearna Uilleag de Búrca trí chaisleán de chuid Mhaoilseachlainn Uí Cheallaigh (Garbhdhoire, Muine an Mheá agus Gallach) a bhriseadh. Rinne an Ceallach gearán le Gearóid Mór Mac Gearailt, Iarla Chill Dara agus Fear Ionaid an Rí. Chuaigh fórsaí an Iarla agus arm Mhic Uilleam Clainne Riocaird (páirtí Bhúrcaigh an iarthair) i gcath ag Cnoc Tua, agus deirtear gur fágadh an áit ina cosair chró le hiliomad "na sciath arna scoilteadh, na gclaimhte catha arna mbloghadh, na gcolann ciorraithe crosbhuailte", go háirithe láimh le hAbhainn an Chláir i mbaile fearainn Bhaile Uí Bhróin. An Gearailteach agus a chairde a bhain an cath úd.
Staitistic. Brainse den mhatamaitic is é an staidreamh, nó an staitistic, a phléann le bailiú, próiseáil is anailísiú sonraí uimhriúla chun eolas achoirnrithe a sholáthar uathu. 
Cé nár dhóigh leat gur féidir aon rud deimhneach a rá faoina leithéidí, is féidir a rá de réir theoiric na dóchúlachta cén seans atá ann go dtarlóidh imeacht fánach agus cur síos a dhéanamh ar an gcóras dá réir. 
Baintear leas as an staidreamh i gcúrsaí airgeadais, sa stocmhargadh, i dtrialacha leighis, sa bhfisic chandamach, agus i dtrialacha ina mbíonn earráid ag baint leis na tomhais a dhéantar. Mar shampla, maidir le tacar sonraí, ríomhtar an meán, an t-airmheán is an mód, agus mar thomhais ar inathraitheacht na sonraí is a leathadh, an raon is an diall caighdeánach.
Staitistic mhatamaiticiúil.
Is é atá i gceist le staitistic mhatamaiticiúil ná an mhatamaitic a chur i bhfeidhm ar staitisticí. I measc na dteicnící matamaitice a úsáidtear chuige seo tá an anailís mhatamaiticiúil, an t-ailgéabar líneach, an anailís stocastach, cothromóidí difreálacha, agus teoiric na dóchúlachta um tomhas-teoiriciúil.
Stair.
Téann na scríbhinní luatha ar thátal staitistiúil siar go matamaiticeoirí Arabacha agus cripteagrafaithe, le linn an Ré Órga Ioslamaí idir an 8ú agus an 13ú haois. Scríobh Al-Khalil (717–786) "Leabhar Teachtaireachtaí Cripteagrafacha", ina bhfuil iomalartuithe agus teaglamaí in úsáid don chéad uair chun focal Araibis a liostáil le gutaí agus gan iad. Ina leabhar "Lamhscríbhinn ar Theachtaireachtaí Cripteagrafacha a Scaoileadha", thug Al-Kindi cur síos mionsonraithe ar conas leas a bhaint as anailís minicíochta chun teachtaireachtaí criptithe a scaoileadh. Freisin, ba e Al-Kindi a chéad bhain leas Freisin, ba e Al-Kindi a chéad bhain leas as infeireas staitistiúil, nuair d’fhorbair seisean agus cripteagrafaithe Arabacha eile ina dhiaidh sin na modhanna staidrimh luatha chun teachtaireachtaí criptithe a scaoileadh. Rinne Ibn Adlan (1187–1268) cion tábhachtach ina dhiaidh sin, maidir le méid an tsampla a úsáid in anailís minicíochta.
Tútancáman. Faró de chuid na Sean-Éigipte a bhí i dTútanchamún ("Tutankhamon", "-amen", "-amon"), "twt-ˁnḫ-ı͗mn; tVwa:t-ʕa:nəx-ʔaˡma:n", ó 1333 RC go 1324 RC. 
Saol.
Ba iad an Faró Acnatan (Akhenaten) agus mumaí ar a dtugtar "The Younger Lady" a thuismitheoirí. Tháinig Tútancáman i gcomharbas ar Akhenaten, agus chuir sé athruithe creidimh aondiacha a athar ar ceal. 
Howard Carter.
Ba sheandálaí Sasanach é Howard Carter. Tháinig sé ar thuama Thútancámain i nGleann na Ríthe sa bhliain 1922.
N1. Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn is ea an bóthar N1, idir Baile Átha Cliath agus Béal Feirste. Ceanglaíonn an bóthar Droichead Átha agus Dún Dealgán leis na cathracha chomh maith. Trasna na teorann, is ea an A1 agus ansin an M1 iad na huimhreacha ar an bealach.
Ó Baile Átha Cliath go Dún Dealgán, tá caighdeán mótarbhealach anois, agus an M1 is ea an chuid seo den bhealach iomlán. Tá píosa mótarbhealach eile, le rith aneas ó Dún Dealgan go dtí an teorainn, á phleanáil faoi láthair.
N2 (Éire). Is Príomhbhóthar Náisiúnta in Éirinn é an bóthar N2. Nasc idir Baile Átha Cliath agus Doire atá ann. Fágann sé príomhchathair na poblachta trí Bhaile Munna ag imeacht go dtí Cill Dhéagláin i gContae na Mí. Ag Baile Shláine téann an bóthar anonn droichead contúirteach agus ansin in aice Chnoc Shláine. Tar éis Bhaile Átha Fhirdhia tagann an N2 agus an N33, nasc leis an(M1), le chéile. Leanann se ar aghaidh go Muineachán. Ón mbaile sin téann an bealach soir trasna na teorann. A5 a thugtar ar an gcuid de ata i dTuaisceart Éireann, go dtí an Ómaigh agus Doire.
An Bhoirinn. Ceantar in iarthuaisceart Chontae an Chláir í an Bhoirinn (litriú malartach "an Bhoireann"). Tá sí 300 ciliméadar cearnaithe ar leithead. Tá cáil ar an dúiche mar gur d'aolchloch maol atá sí déanta don chuid is mó. Tá sé seo i bhfoirm carst, agus é gaolta leis na leaca aolchloiche in Oileáin Árann amach ó chósta na Boirne. Ciallaíonn an focal "boireann" tírdhreach clochach, carstach. Tá saibhreas dúlra sa Bhoirinn, agus plandaí na Meánmhara, Na nAlp agus an Artaigh ann nach bhfaightear in aon cheantar eile in Éirinn. 
Tá pluaiseanna an Aill Bhuí sa cheantar, agus tagann na mílte chuile bhliain ar cuairt orthu.
Clinteanna agus Gríoga.
Tugtar gríoga ar na scáintí (nó creabháis) sa phábháil aolchloiche a chruthaítear idir bloic aolchloiche ar a dtugtar clinteanna. Sampla amháin iad gríoga den iomad gnéithe carst nó "boirne" a chruthaítear nuair a thuaslagann uisce báistí an aolchloch.
Pluaiseanna na hAille Buí. Tá Pluaiseanna na hAille Buí suite sa Bhoireann i dtuaisceart Chontae an Chláir. Tagann an-chuid turasóirí ar cuairt chuig na pluaiseanna, a cumadh le titim uisce san aolchloch.
An Cladach. Is ceantar i gcathair na Gaillimhe é an Cladach. Nuair ba chathair le ballaí i seilbh Gallda í Gaillimh sna meánaoiseanna, ba é an Cladach an baile iascaireachta Gaelach thiar uaidh. Bhíodh rí ar an gCladach, a toghtaí imeasc na ndaoine, agus dheineadh sé breithiúnas ar chásanna idir na daoine. Sa Chladach, freisin, a thosaigh nós fáinne Chladaigh, a d'iompraíodh mná i mbealaí éagsúla, ag brath ar a stádas cleamhnais.
Tithe beaga bídeacha a bhí ar an gCladach go dtí na 1930í, nuair a daoradh iad mar chontúirt sláinte, agus nuair a cuireadh eastát tithíochta ar bun dosna daoine a cuireadh as seilbh a seantithe. Tá cuid den muintir céanna fós sa Chladach, agus tá roinnt báid iascaireacha agus pleisiúir ar an duga. 
Tá cumann sacair sa Chladach inniu, agus séipéal agus mainistir Doiminiceánach.
Inis (baile). Príomhbhaile Chontae an Chláir in iarthar na hÉireann is ea Inis (nó "Inis Cluana Rámhfhada" fadó). Tá daonra thart ar 24,200 sa bhaile - de réir torthaí daonáirimh 2006. Ar inbhear na Sionna atá Inis, agus tá ceangal traenach idir í agus Luimneach. Tá aerfort idirnáisiúnta na Sionna suite timpeall 20 ciliméadar ón mbaile.
Bíonn fleadh ceoil ar siúl sa bhaile gach bliain. Tá ospidéal ginearálta sa bhaile freisin, chomh maith le coláiste Fhlannáin, a bhí mar mheánscoil agus scoil cliarachais ag an eaglais Chaitliceach.
Bhuaigh Inis gradam 'Tidy Towns le Gaeilge' na bliana 2008. 
Tá bunscoil gaeilge sa bhaile, Gaelscoil Mhichíl Chíosóig
An Ghaeilge in Inis.
De réir daonáireamh 2011 bhí 25,360 i gcónaí in Inis. Bhí 11,277(44.5%) ábalta an Ghaeilge a labhairt. D'úsáid 418(1.64%) an Ghaeilge go laethúil taobh amuigh den chóras oideachais.
Líonra Gaeilge.
Ainmaíodh Inis mar líonra Gaeilge. D'fhógair Foras na Gaeilge ag deireadh 2015 go mbeadh cúig cheantar aitheanta mar Líonraí Gaeilge in Éirinn. Is iad Cluain Dolcáin; Baile Locha Riach; Carn Tóchair agus Béal Feirste na líonraí eile a bhí i gceist.
An Spiorad Naomh. Is é an Spiorad Naomh an tríú phearsa den Tríonóid, de réir diageolaíocht go leor eaglaisí Críostaíocha, ina measc an eaglais Chaitliceach Rómhánach, na heaglaisí Ceartchreidmheacha, agus a lán eaglaisí Protastúnacha. Ach is Dia amháin atá in aontas na dtrí phearsain seo.
An Tríonóid. De réir diageolaíocht go leor eaglaisí Críostaíocha, ina measc an eaglais Chaitliceach Rómhánach, na heaglaisí Ceartchreidmheacha, agus a lán eaglaisí Protastúnacha tá trí phearsa in aon Dia amháin, ar a dtugtar an Tríonóid. Is iad seo an tAthair, an Mac agus an Spiorad Naomh.
Ceartchreidmheachas. Tar éis bháis Íosa Chríost bhí eaglaisí ag fás ar fud na Meánmhara, an Mheáin Oirthir agus níos faide i gcéin. Ach de réir a chéile tháinig scoilteanna sa Chríostaíocht. I measc na gcinn is tábhachtaí tá an Siosma Mór i 1054, a dhein deighilt idir an Caitliceachas sa domhain thiar, agus an Ceartchreidmheachas sa domhain thoir.
Loch nEathach. Is é Loch nEathach an loch is mó in Éirinn agus i nOileáin Iarthar na hEorpa. Tá sé thart fá 30 km (20 míle) ar fhad agus 15 km (9 míle) ar leithead, agus tá sé corr a bheith 30 km siar as Béal Feirste. Tá an loch glé-íseal timpeall a imill agus chan fhuil ach meán doimhne 9 méadar (30 troigh) sa phríomhchuid den loch. Is é a doimhneacht is mó ná 25 méadar (80 troigh). Tá sé suite i dtuaisceart na tíre i lár oirthear Uladh, agus tá bruacha ag cúig chinn de chontaetha Uladh ar an Loch; .i. Contae Aontroma, Contae Ard Mhacha, Contae Doire, Contae an Dúin, agus Contae Thír Eoghain. Tá Aontroim, Droichead na Tuama, agus Doire Mhic Chais cois locha.
Gídh go mbaintear feidhm as an loch le raidhse caithimh aimsire agus gnó, tá sé fíorfhoscailte, agus thig leis an uisce éireacht thar a bheith garbh go gasta in aimsir ghaofar. 
Insíonn sean-scéal Gaelach an dóigh a ndearnadh an loch, nuair a sciob Fionn Mac Cumhaill píosa talún ina lámha agus chaith le namhaid in Albain é. Char bhain sé amach an namhad, agus thit an cré i Muir Éireann, i dtreo is gur chum sé Oileán Mhanann. Tarann lucht faire ar éanlaithe go Loch nEathach as go leor tíortha mar gheall ar líon agus raidhse a chuid éanlaithe a chaitheann an geimhreadh nó an samhradh sna portaigh agus ar na tránna cois locha. 
Tá tábhacht le hiascaireacht eascainne ar Loch nEathach leis na céadta bliain, agus fós féin díolann iascairí de bhunadh an mhórcheantair a gcuid eascann do phroinntithe ar fud an domhain.
Ard Mhacha. Is é Ard Mhacha (Béarla:"Armagh", An Ultais:"Airmagh") príomhchathair Chontae Ard Mhacha. Ba in Ard Mhacha a thóg Naomh Pádraig a chéad eaglais cloiche i 444AD agus tá ardeaglaisí ag an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus ag Eaglais na hÉireann sa chathair faoi láthair. Tá Brian Bóirmhe, a bhí ina Ardrí ar Éirinn go dtí 1014, curtha in Ard Mhacha.
An Cabhán. Is é an Cabhán, ar bhrí leis ná lug, príomhbhaile Chontae an Chabháin in Éirinn. Tá an baile gar don teorann idir Phoblacht na hÉireann agus Tuaisceart Éireann. Ceanglaíonn an bóthar N3 an baile le Baile Átha Cliath.
Stair.
Thóg clann Uí Raghallaigh, ainm a mhaireann sa dúiche, caisleán sa bhaile go déanach sa 13ú haois. Tógadh mainistir Proinsiasach sa bhaile timpeall an ama chéanna. Sa 15ú haois, chuir an taoiseach áitiúil, Eoin Ua Raghaillligh, margadh ar bun, a tharraing ceannaithe as Baile Átha Cliath agus as Droichead Átha. Thug Rí Séamus I cáirt don bhaile i 1610. Go luath sa 19ú haois, thóg muintir Farnham, tiarnaí talún áitiúla, sráid nua leathan ar a bhfuil a n-ainm i gcónaí. Tógadh tithe breátha, foirgnimh poiblí ar nós teach na cúirte 1825, agus eaglaisí ar an tsráid. 
Go déanach sa 19ú haois, ba cheangal tábhachtach idir línte traenach láir na tíre agus an iarthair agus an "Northern Railway" an Cabhán. Tá ardeaglais an Chill Mhóir trí mhíle siar ón mbaile. Sa 12ú haois a tógadh doras na h-eaglaise. Tá "Farnham House" siar aduaidh as baile an Chabháin ar na tithe is mó sa chontae. Tógadh mórthimpeall 1810 é, agus ba é Francis Johnston, ailtire as Baile Átha Cliath, a dhear é. Dhíol muintir Farnham é le gairid, agus táthar á iompú ina theach ósta agus ceantar scíth.
Gnó agus trácht.
D´éirigh go maith leis an mbaile le fada maidir le gnónna áitiúla. Imeasc na ngnónna áitiúla, tá an comhlacht "Kingspan" (insliú foirgníochta), "Quinn Group" a chuir Seán Quinn ar bun, "Lakeland Dairies" agus "Liffey Meats". D´éirigh leis an mbaile go leor gnónna seachtracha a tharraingt isteach, freisin, agus tá gnónna ar an mbaile ag "Wellman International", "Abbott Laboratories" agus "Pauwels Trafo". Ceapadh mar "development hub" an baile faoin "National Spatial Strategy" i 2004. 
Bonneagar.
Tá tuairim is 30,000 duine ag maireachtáil laistigh de theorann 10 míle den bhaile, agus mar sin tá an bonneagar iompair an-tábhachtach. Tá an baile suite bhóithre tábhachtacha de ghrád N, go Baile Átha Cliath agus go Béal Feirste. De réir an Phlean Forbartha Náisiúnta 2000 – 2006 táthar le feabhsú mór a chur ar an mbóthar N3, le carrbhealach dúbailte le tógáil ó Cheanannas Mór go Baile Átha Cliath agus bóithre de chaighdeán ard as Ceanannas Mór go dtí an Cabhán. Easpa mór amháin atá ar an mbaile ná nach bhfuil seirbhís traenach ar bith chun an bhaile.
Cill Cheallaigh. Baile beag in oirthear Chontae Mhaigh Eo is ea Cill Cheallaigh ("Kilkelly" as Béarla).
Baile Uí Fhiacháin. Baile in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo in iarthar na hÉireann is ea Baile Uí Fhiacháin ("Newport" as Béarla). Tá daonra timpeall 600 ann.
Stair.
Tháinig seanathair Grace Kelly, an aisteoir agus banphrionsa, as Baile Uí Fhiacháin.