Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Tamailis. Is í an Tamailis ("தமிழ்") an ceann is tábhachtaí de na teangacha Dráivideacha, is é sin, teangacha bundúchasacha Dheisceart na hIndia. Teanga oifigiúil í i stát Tamil Nadu san India, i Srí Lanca (in éineacht leis an tSiolóinis), agus i Singeapór (in éineacht leis an mBéarla, an tSínis, agus an Mhalaeis).
Ceann de theangacha clasaiceacha na hIndia í an Tamailis. Is é "Tolkappiyam", gramadach na Sean-Tamailise, an téacs is sine sa teanga, ach is deacair a rá, cén t-am a scríobhadh é. Cuid de na saineolaithe, tá siad ag áitiú gur breacadh an téacs síos i bhfad roimh bhreith Chríost, agus an chuid eile barúlach go mbaineann sé leis an ochtú haois AD. Dealraíonn sé nach bhfuil sé níos nua ná sin, áfach.
Focal Tamailise sa Ghaeilge é "curaí", is é sin an spíosra ar a dtugtar "curry" as Béarla, an teanga ónar tháinig an leagan Gaeilge.
Cosúil leis na teangacha Dráivideacha eile, is teanga tháite (teanga shintéiseach) í an Tamailis, is é sin, cuirtear a lán iarmhíreanna leis na focail le hiad a dhíochlaonadh nó a réimniú. Tá a haibítir féin aici, cosúil leis na mórtheangacha Dráivideacha eile. Baineann na Tamalaigh úsáid as an aibítir seo nuair a scríobhann siad Sanscrait freisin, agus má scríobhtar teangacha na mionlach eitneach i Stát Tamil Nadu ar aon nós, is í an aibítir seo a úsáidtear.
Brian Ó Néill. Ardrí na hÉireann idir na blianta 1258 agus 1260 ba ea Brian Ó Néill, nó Brian Chatha an Dúna Ua Néill
Gene Roddenberry. Drámadóir, scríbhneoir ficsin eolaíochta agus léiritheoir teilifíse ab ea Eugene Wesley "Gene" Roddenberry (19 Lúnasa 1921 – 24 Deireadh Fómhair 1991).
Rugadh Roddenberry sa bhliain 1921 in El Paso, Texas, agus d'fhás sé suas i Los Angeles.
Tá clú agus cáil air mar gheall ar an tsraith theilifíse "" a scríobh sé. 
Fuair sé bás i Santa Monica, California sa bhliain 1991.
Montehermoso. Bardasacht i gcúige Cáceres, Extremadura, sa Spáinn is ea Montehermoso. Tá timpeall ar 5,799 duine ina gcónaí ann.
An Obha. Réigiún carraigeach is ea an Obha in Íle, Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Owain Owain. Scríbhneoir gearrscéalta agus file Breatnach ab ea Owain Owain (11 Nollaig, 1929 - Nollaig, 1993). 
Ceann de bhunaitheoirí Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (Cumainn na Breatnaise) ab ea é. Bhunaigh sé an iris "Tafod y Ddraig" (Teanga an Dragain) a bhí mar phríomh-ghuth ag "Cymdeithas yr Iaith Gymraeg" (Cumainn na Breatnaise) óna mbreith sna 1960í go dtí an lá atá inniu ann agus bhí sé ina chéad eagarthóir uirthi. Ba pholaiteoir freisin é Owain a shainmhínigh an teanga agus an troid ar son na teangan i gcomhthéacs domhanda. Chruthaigh sé an choincheap go raibh 'maoin na héagsúlachta' ("Cyfoeth yr Amrywiaeth") sa Bhreatnais agus scríobh sé go forleathan faoi ilghnéitheachta na teangan agus 
agus in aghaidh an 'mhúnla liath' ("y llwydni llwyd") agus na 'Íomhá Móire' ("Ddelwedd Fawr").
Thug sé foirm agus cruth do cathanna an Chumainn Teanga trí a chuid scríbhneoireachta agus a chuid litreacha agus i gcleachtas trí choincheap 'na gceall' ("gelloedd") a chruthú - atá fós mar bhunchloch an Chumainn. Ba údar é de 14 leabhar lena n-áirítear ailt, úrscéalta, gearrscéalta, dánta agus mar sin de, amhail 'Y Dydd Olaf', 'Amryw Ddarnau', 'Bara Brith'; agus tá dá den a chuid leabhar ar an ngréasán domhanda ó 2000.
Inis Fáil. Sean-ainm a thugtaí ar Éirinn is ea Inis Fáil, agus ceann a fheictear go minic mar leasainm don oileán i scríbhneoireacht agus filíocht na tíre. Creidtear gurb iad Tuatha Dé Danann a bhaist an t-ainm seo ar an oileán don chéad uair, an t-oileán ina raibh an Lia Fáil suite.
Meirliún. Is éan é an meirliún. Is baill d'fhine na Falconidae iad.
Gabhlán earrspíonach. Is éan é an gabhlán earrspíonach. Is baill d'fhine na Apodidae iad.
Colla. Oileán is ea Colla sna hOileáin Siar, suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban. Tá sé 13 míle (20.9 km) ar fhad, trí mhíle (4.8 km) ar leithead. Dar leis an daonáireamh, bhí cónaí ar 164 duine ann sa bhliain 2001. Bhí tuairim is 1000 duine ina gcónaí i gColla san ochtú céad déag ach d'fhág go leor daoine an t-oileán i bhFuadach na nGael.
Obar Dheathain. Cathair agus ceantair chomhairle in Albain is ea Obar Dheathain, "Aberdeen" i mBéarla. Tá an baile suite ar chósta thoir na tíre sin i gContae Obar Deathain. Tá Obar Dheathain ar an tríú cathair is mó in Albain: tá breis is 220,240 duine ina gcónaí ann.
Tá leasainmneacha éagsúla ag an gcathair, mar shampla the Granite City, the Grey City, the Silver City with the Golden Sands, the Oil Capital of Europe agus the Energy Capital of Europe.
Comhairle na Calcadóine. Is éard a bhí i gceist le Comhairle na Calcadóine ná comhairle éacúiméineach de chuid na hEaglaise Críostaí a tháinig le chéile sa Chalcadóin (inniu, Kadıköy sa Tuirc) sa 5ú céad.
Filiméala. Is éan é an filiméala. Is ball d'fhine na Muscicapidae é.
Tuirne lín. Is éan é an tuirne lín. Is baill d'fhine na Caprimulgidae iad.
Ródas. Is oileán sa Ghréig é Ródas. Tá sé suite in oirthear na Mara Aeigéiche. Bhí 115,490 duine ina gcónaí ar an oileán sa bhliain 2011. Is é Ródas an chathair is mó air agus an príomhbhaile riaracháin.
Folúsghlantóir. Is fearas leictreach a bhailíonn deannach ón urlár é folúsghlantóir.
Cnóshnag. Is géineas d'éin bheaga phasaireacha ar a dtugtar na cnóshnaganna é Sitta. Tá cloigne móra, eireabaill ghearra, agus goba agus cosa cumhachtacha acu, agus fógraíonn siad a ndúiche le hamhráin ghlóracha shimplí. Dath liath nó cineál gorm ar fhormhór na speiceas, chomh maith le stríoc dhubh thar na súile.
Óiréal. Is éan é an t-óiréal. Is baill d'fhine na Oriolidae iad.
Dafydd Huws.  Údar ó Llanberis is ea Dafydd Huws cé go raibh sé ina chónaí le blianta fada i Gwaelod-y-Garth in aice Caerdydd. Thosaigh sé a ghairmréim liteartha mar cholúnaí raidió agus teilifíse faoin ainm cleite 'Y Faner' (1971–1982). Ba údar é ar an úrscéalta 'Dyn Dwad'. Tríd a chuid carachtar Goronwy Jones, cruthaíodh trí úrscéal iar-nua-aoiseacha agus polaitiúla; 'Dyddiadur Dyn Dwad' (1978) , 'Un Peth Di Priodi - Peth Arall Di Byw' (1990) agus 'Walia Wigli' (2004) agus roghnúchán de scéalta agus craoltaí san imleabhar 'Chwarter Call' (2005).
Is é an t-údar freisin ar 'Ser y Dociau Newydd' (1994). Thosaigh sé i ngairm na múinteoireachta Breatnaise ag 'Ysgol Uwchradd Illtyd Sant' ("Ardscoil Naomh Illtyd"), Caerdydd, sular fhág sé i gcomhair na gníomhréime nua scríbhneoireacht scripte sobaldráma leis an mBBC.
Eilean nam Muc. Is oileán é Eilean nam Muc, ceann de Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Coirneach. Is é an coirneach ("Pandion haliaetus") éin chreiche mheán-mhór atá mar ghnáth-itheoir éisc le dáileadh ar fud an domhain. Is baill d'fhine na Pandionidae iad. Bhí an speiceas seo ina phóraitheoir coitianta in Éirinn tráth ach rinneadh géarleanúint air go ndeachaigh sé as feidhm faoin 19ú haois. Feictear go rialta é agus é ar imirce.
Lon creige. Is éan é an lon creige. Is baill d'fhine na Turdidae iad.
An Gearasdan. Baile i gComhairle na Gàidhealtachd, Albain is ea an Gearasdan.
Úth. Orgán de chuid na mamach is ea an t-úth. Faireog mhamach an bhaineannaigh atá i gceist. Bíonn dhá phéire le feiceáil faoi na ba, péire amháin sna caoirigh, gabhair agus fianna. Bíonn níos mó péirí ann i gcás ainmhithe eile, mar shampla an mhuc.
Éan oighinn. Is éan é an t-éan oighinn ("Seiurus aurocapilla"). Is ball d'fhine na bParulidae é. Caitheann sé an samhradh in oirthear agus lár Mheiriceá Thuaidh agus an geimhreadh i bhFlorida, Cúba, Meiriceá Láir agus áiteanna eile ina gcóngar.
Roilleach. Is éan é an roilleach. Is baill d'fhine na Charadriiformes iad.
Tiriodh. Is oileán é Tiriodh, ceann de na hOileáin Istigh. Tá Tiriodh suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban. Tá Tiriodh 7,834 heactár (30.2 míle cearnacha). Sa bhliain 2011 bhí 38.3% de mhuintir an oileáin ábalta Gaeilge na hAlban a labhairt, an céatadán is airde sna hOileáin Istigh.
Rùm. Is oileán é Rùm, ceann de Na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Reathaí an bhóthair. Is éan é reathaí an bhóthair. Is baill d'fhine na Cuculidae iad.
Canaigh. Is oileán é Canaigh, ceann de na hOileáin Istigh, i gComhairle na Gàidhealtachd.
Gallia Lugdunensis. Cúige d'Impireacht na Róimhe ab ea Gallia Lugdunensis (Fraincis: "Gaule Lyonnaise") sa Fhrainc na linne seo, a bhí ina chuid de chríoch Cheilteach na nGallach ar a dtugtaí Gallia Celtica tráth. Ainmníodh é i ndiaidh a phríomhchathair Lugdunum (Lyon an lae inniu), b'fhéidir ina cheann de na cathracha Rómánacha is mó, siar ón Iodáil, agus ina mhórmhionta impiriúil. Taobh amuigh de Lugdunum bhí Ara trium Galliarum (Tearmann na Trí Chúige de chuid na Gaille), áit ar bhuail ionadaithe le chéile chun cultas na Róimhe agus Ágastais a cheiliúradh.
Stair.
I De Bello Gallico ag cur síos ar a choncas ar an Ghaill (58-50 RCh), rinne Julius Caesar idirdhealú idir provincia nostra i ndeisceart na Gaille, a bhí ina chúige Rómhánach cheana féin le linn a shaoil féin, agus na trí chuid eile den Ghaill: críocha na nAquitani, na mBelgae, agus na nGalli (Gaeilge: an nGallach) a dtugtar na Celtae freisin orthu. Leathnaigh críoch na nGalli ón tSéin agus ón Mhatrona (An Ghaeilge:An Mátrún) san oirthuaisceart, a chruthaigh an teorainn le Gallia Belgica, go dtí an Garonne (Fraincis:"Garonne") iardheisceart, a a chruthaigh an teorainn le Gallia Aquitania. Faoi Augustus, cruthaíodh Gallia Lugdunensis trí mheid na Gaille a laghdú: Tugadh an chuid idir an Loire agus an Garumna do Gallia Aquitania, agus tugadh codanna lár-oirthearacha do chúige nua Germania Superior. Taispeánann an léarscáil an méid tar éis na laghduithe seo. Tá dáta cruthaithe Gallia Lugdunensis faoi chaibidil, b'fhéidir idir 27 agus 25 R.Ch. nó idir 16 agus 13 RC, le linn cuairteanna Ágastas ar an Ghaill.
Cúige impiriúil a bhí ann, a measadh a bheith tábhachtach go leor chun é a rialú le leagáid impiriúil. Tar éis Teatrarcht Diocletianus (AD 296), ba é an príomh-chúige de dheoise darbh ainm Dioecesis Galliarum (Gaeilge: Deoisí na Gaille), agus níor bhuin leis ach na cúigí Heilvéatacha, Beilgeacha (Ceilteacha araon) agus Gearmánacha; in éineacht le Dioecesis Viennensis (cúige theas na Gaille), Britannia (Ceilteach freisin) agus Hispania (Leithinis na Ceiltibéarach go hiomlán), cruthaíodh an mhaoracht Phraetóiseach ar a dtugtar Galliae freisin, a bhí faoi réir impire an Iarthair.
Tháinig deireadh leis leis an gcúige sa bhliain 486 AD nuair a fuair 
an ceann is fearr ar an ghinearál Rómhánach Syagrius.
Carlo Levi. Ealaíontóir, dochtúir agus scríbhneoir Iodálach ab ea Carlo Levi, a tháinig ar an saol i dTorino ar an 29 Samhain 1902 agus a fuair bás sa Róimh ar an 4 Eanáir 1975. Chuala an saol mór iomrá ar an leabhar "Cristo si è fermato a Eboli" ("Níor tháinig Críost ach go hEboli"), inar phléigh Levi an seal a chaith sé ar díbirt i mbaile beag bocht i nDeisceart na hIodáile, Aliano ("Gagliano" sa leabhar) go gairid roimh an Dara Cogadh Domhanda. Tagairt is ea teideal an leabhair don nath a bhí ag muintir na háite: "ní Críostaithe sinn, nó níor tháinig Críost ach go hEboli" (an chathair is cóngaraí d'Aliano). 
Díbríodh Levi go hAliano, ós Giúdach a bhí ann a ghlac páirt i ngníomhaíocht na gluaiseachta rúnda frith-Fhaisistí. Bhain bochtanas na háite stangadh as, nó níor casadh a leithéid air riamh i dtuaisceart saibhir na tíre, arbh as dó, agus thug sé an-chur síos ar an mbochtanas seo sa leabhar. Nuair a foilsíodh "Cristo si è fermato a Eboli", tharraing sé súil a lán daoine i dTuaisceart na hIodáile ar chomh bocht is a bhí deisceart na tíre, agus chomh tábhachtach is a bhí sé caighdeán maireachtála an deiscirt a ardú. Bhí tionchar nach beag ag an leabhar ar pholaitíocht iarchogaidh na hIodáile, mar sin.
Ní raibh gaol aige le Primo Levi, cé gurbh as Torino dó chomh maith leis an scríbhneoir eile.
Patraisc. Is ainm coiteann ar éin éagsúla é patraisc (Béarla: "partridge"). Tá níos mó ná 40 speiceas i 15 géineas san fhine Phasianidae, na speicis seo a leanas ina measc:
Ní grúpa tacsanomaíochta iad na patraiscí.
Parúl tuaisceartach. Is éan é an parúl tuaisceartach. Is baill d'fhine na Parulidae iad.
Colbhasa. Is oileán é Colbhasa, ceann de Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Àird nam Murchan. Is leithinis é Àird nam Murchan, i gComhairle na Gàidhealtachd. Tá sé thart ar 50 km ar fhad. Tá thart ar 2000 duine ina gcónaí ann. Deir daoine go minic gurb é Àird nam Murchan an pointe is faide siar ar mhórthír na Breataine Móire. Ach de réir an taighde nua atá déanta ag an tSuirbhéireacht Ordanáis in Albain, is é an Corrachadh Mòr an áit is faide siar. Tá Teach Solais Àird nam Murchan suite ag Rubha Àird nam Murchan.
Ón bhliain 1930 go 1975 thugadh 'Àird nam Murchan' freisin do cheantar ar an taobh tíre in Earra-Ghàidheal, a chlúdaigh limistéar i bhfad níos leithne, lena n-áirítear ceantair A' Mhorbhairne, Suaineart agus Àird Ghobhar.
Tíreolaíocht.
Ó cheart, ní chlúdaíonn Àird nam Murchan ach an leithinis níos faide i gcéin ná sráidbhailte an t-Sàilein (sa deisceart) agus Àth Tharracail (sa tuaisceart), ach sa lá atá inniu ann úsáidtear an téarma níos ginearálta freisin chun ceantair chomharsanacha A' Mhorbhairne, Suaineart agus Àird Ghobhar, agus fiú Mùideart a áireamh (a bhí mar chuid d'iar-chontae Siorrachd Inbhir Nis, ní Earra-Ghàidheal .
Déantar cur síos go coitianta ar Rubha Àird nam Murchan, a bhfuil Teach Solais Àird nam Murchan 36 méadar ar airde ann, mar an pointe is faide siar ar mhórthír na Breataine Móire, cé go bhfuil an Corrachadh Mòr, ciliméadar ó dheas, cúpla méadar níos faide siar.
Geolaíocht.
Is éard atá sa choirnéal thiar thuaidh d'Àird nam Murchan ná lopailit (a léirmhíníodh roimhe seo mar dhingeán fáinneach) atá nochta ar an dromchla. Is féidir fianaise maidir le struchtúr den sórt sin a aithint ó na lomáin sna carraigí timpeall an limistéir spéise a thaispeánann criostail phlagaclásacha ailínithe i dtreo lár an choimpléisc, ailíniú de bharr sreabhadh magmatach laistigh de lopailit. Faightear achair measartha beag laibhe a caitheadh amach ar an dromchla i gcodanna áirithe den leithinis, gar d’imill istigh den limistéar spéise. Is féidir fáinní fo-chomhlárnacha an struchtúir gheolaíochta a fheiceáil go héasca i ngrianghraif satailíte agus ar léarscáileanna topagrafacha, cé nach bhfuil siad chomh soiléir ar an talamh. Tá ar a laghad seacht gcinn de choimpléisc eile den chineál céanna den eipeasóid theicteonach chéanna le fáil feadh chósta thiar na Breataine, agus is suíomhanna coitianta iad seo do go leor cúrsaí oiliúna geolaíochta ollscoile.
Stair.
Thug Naomh Adhamhnán cuntas ar chuairt a thug Naomh Colm Cille ar an leithinis sa 6ú haois, agus tugann sé le tuiscint go raibh Gaeil na hÉirinn socraithe síos ann ag an am sin.
Soiscéal. Is éard is soiscéal ann ná (Gréigis ársa: εὐ 'so' nó 'dea' agus αγγέλιον 'teachtaireacht') cuntas i scríbhinn a dhéanann cur síos ar shaol 'Íosa Nazórach Rí na nGiúdach'. Scríobhadh iad i nGréigis i dtús agus aistríodh iad go Laidin níos déanaí.
Sa chiall níos ginearálta, is féidir leis an téarma "soiscéal" tagairt don teachtaireacht nó an 'Dea-Scéal' sa Tiomna Nua. Tá scoláirí ar aon intinn gurbh é an chéad soiscéal a scríobhadh ná soiscéal Mharcais, thart ar 70 CR, agus gur lean soiscéil Mhatha agus Lúcáis é sin i lár na ndeich mbliana a lean é sin, agus Eoin deich mbliana níos déanaí arís.
Falco peregrinus. Is éan creiche de chlann uiledhomhanda é Falco peregrinus (Gaeilge: an fabhcún gorm, an seabhac gorm, nó an seabhac seilge). Is baill d'fhine na Falconidae iad. Ina measc an caracara splíonachiteach, an seabhac seilge coille le súile móra is aireachtáil ghéar a sheilgeann sa bhreacsholas, agus an fíorsheabhac seilge a eitlíonn go han-tapa is a mharaíonn a chreach san eitilt. I measc na bhfíorsheabhac seilge tá an pocaire gaoithe is an meirliún. A líon ag titim de bharr nimhithe le feithidicídí, mar itheann siad éin a itheann síolta truaillithe.
Cónaíonn na héin seo ar creige, ailte nó foirgneamh arda.
Eige. Is oileán é Eige, ceann de Na hOileáin Istigh, Comhairle na Gàidhealtachd.
Muircheartach Mac Lochlainn. Bhí Muircheartach Mac Lochlainn ina Rí Chenél nEoghain, Rí Thír Eoghain agus Ard-Rí Éirinn ó 1156 go dtí lá a bháis sa bhliain 1166. Tháinig sé i gcomharbas ar Toirdhealbhach mac Ruaidhrí Ua Conchobhair mar Ard-Rí.
Choimeád sé coróin na tíre in ainneoin iarracht ó Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair é a bhriseadh as sa bhliain 1159. Níor éirigh leis, áfach, an ceann ab fhearr a fháil ar a shean-naimhde Cenél Conaill agus na hUlaid. Sa bhliain 1166, rinne sé iarracht teacht ar shocrú taidhleoireachta lena chomharsana. Chuir sé sos cogaidh ar bun, agus thóg sé gialla ó chuid mhaith de chlanna Uladh. Mar pháirt den socrú, thug sé mionn sollúnta d'Easpag Ard Mhacha agus daoine mór le rá eile maidir lena deá-iompair. Níorbh fhada gur bhris sé an mionn, áfach, nuair a gabhadh agus dalladh Eochaid mac Con Ulad Mac Duinn Sléibe, Rí Uladh.
Thréig a gcomhghuaillithe é láithreach bonn, agus fágadh Muircheartach gan mórán tacaíochta. Maraíodh eisean agus seisear déag dá chomrádaithe eile, rud a cuireadh síos de dhíoltas Naomh Pádraig.
Cioclóp. Is ball na fathaigh fiáin é Cioclóp.
Míonótár. Créatúr a bhaineann le miotaseolaíocht na Gréige a bhí ina leathfhear agus leaththarbh é an Míonótár. Ba mhac Pasiphae (bean chéile Míonós) é, agus tarbh bán a thug Poiséadón do Míonós le híobairt. In ionad a íobairt, choinnigh Míonós beo é agus mar phionós rinne Poiséadón gur thit Pasiphae i ngrá leis an tarbh. Cuireadh a leanbh ag an tarbh i gcathair ghríobháin a chruthaigh Daedalus do Míonós. Níos déanaí, nuair a maraíodh Androgeos (mac le Míonós) ag na hAithnigh, d’éiligh Míonós go gcuirfí seachtar n-ógánach Aithin agus seachtar bruinneall gach naoú bliain le n-alpadh ag an Míonótár, chun bás a mhic a dhíoghail. Nuair a tháinig an tríú huair den íobairt, chuaigh an laoch Aithneach Téiséas agus, le cabhair ó Ariadne (iníon Míonós agus Pasiphae) mharaigh sé an Míonótár. D'éalaigh Téiséas le hAriadne ansin.
Aichill. Is pearsa bainteach le miotaseolaíocht na Gréige é Aichill (Aichilléas nó Achuilléus; sa Ghréigis: Ἀχιλλεύς; "Achilles" nó "Achilleus" sa Bhéarla). Ba charachtar san Iliad le Hóiméar é. Throid sé i gCogadh na Traoi. Ba laoch Achaiach neart agus dlúthchara le Patroclois é Achuilléus. Ba thrú (fear mallaithe) eisean : ba ghearr a uain ar an saol. Ciallaíonn a ainm (Ἀχιλλεύς) “brón daoine”, fuaimnítear é mar Ách-ill-é-ús /ax.il.e.us/ é. Tuiseal ginideach: Achuilléuis. Ba é an t-athair Achuilléuis é Peléus.
Cé nach bhfuil sé luaite san Iliad, de réir foinsí eile is é Parás, mac Rí Priam agus Banríon Hecuba, a maraíodh Aichill le saighead in a teannán Aichill (ar ndóigh is sa bhealach seo a bhfuair an teannan seo a ainm) i dtreo deireadh Cogadh na Traoi.
Réigiúin na Fraince. Tá an Fhrainc roinnte ina 26 réigiún riaracháin (Fraincis:" régions"), 22 díobh sa Fhrainc mhetrapolaiteach, agus ceithre cinn díobh thar lear. Is 'comhchríoch' í an Chorsaic (Fraincis:"collectivité territoriale") ach meastar í mar réigiún in úsáid phríomhshrutha, agus is mar sin a bhíonn sí léirithe ar an suíomh gréasáin INSEE. Foroinntear gach réigiún mórthíre agus an Chorsaic i rannóga (Fraincis: "département") eile, agus a líon idir 2-8 in aghaidh na réigiún sa mhórthír, ach thar lear ní bhíonn ach "département" amháin i gceist.
Cruthaíodh an téarma "réigiún" go hoifigiúil sa Dlí Díláraithe (2 Márta, 1982), a thug stádas dlíthiúil chomh maith ar na réigiúin Cuireadh an chéad toghcháin díreach d'ionadaithe réigiúnacha ar siúl ar an 16 Márta 1986.
Lomaire faiche. Is meaisín a ghearann féar é lomaire faiche ("inneall bainte" uaireanta).
Faiche. Is achar féir lomtha go rialta i ngairdín í an fhaiche, nó plásóg, plásóg fhéir, léana, agus báinseach mar a thugtar air chomh maith.
Corpfhorbairt. Is éard atá i gceist le corpfhorbairt ná duine nó daoine a fhorbraíonn matáin a gcolainne trí a lán aclaíochta a dhéanamh.
Caipín súile. Orgán coirp is ea caipín súile.
Odaiséas. De réir na miotaseolaíochta, bhí Odaiséas ina rí ar Ithaca roimh thús na staire scríofa sa Ghréig. Ba é Odaiséas laoch an Odaisé (dán eipiciúil de chuid Hóiméair) (; ). Tá ról lárnach ag Odaiséas san Iliad agus sna dánta epiciúla eile sna Timthrialla Eipiciúla (scéalta Chogadh na Traí).
Rí "Ithaca", fear céile Phenelope, athair Thelemachuis agus mac Laërtes agus Anticlea a bhí in Odaiséas. Bhí cáil air mar gheall ar a ghliceas is ar a sheiftiúlacht agus is dá bhrí sin a chuirtear an buafhocal "Odaiséas Glic" air. Is é an scéal is cáiliúla atá bainte le Odaiséas ná An Odaisé, scéal a dhéanann cur síos ar a tharla ar thuras Odaiséais agus é ag teacht abhaile i ndiaidh dó bheith ag troid i gCogadh na Traí ar feadh deich mbliana, agus bob Chapaill Adhmaid na Traí a bhualadh.
Balla Mór na Síne. Is séadchomhartha ársa é Balla Mór na Síne, suite i dtuaisceart na tíre. Tá an Balla ar an struchtúr is faide ar domhan. Tá sé 21,196 ciliméadar ar fad (sin 43 uair go leith níos faide ná Éire). 
Deir daoine gur féidir leis na spásairí é a fheiceáil ón spás agus iad ag taisteal thart ar an domhan, más fíor sin ar chor ar bith. 
Stair.
Tá Balla Mór na Síne breis agus 2,300 bliain d’aois. Thóg Impirí na Síne an balla ollmhór seo mar go raibh siad ag iarraidh a naimhde ón taobh thuaidh a choimeád amach. 
D’oibrigh suas le milliún duine ar an mballa agus ghlac sé 2,000 bliain é a chríochnú. Cé gur tógadh an Balla Mór le muintir na Síne a chosaint, fuair go leor Síneach bás agus iad á thógáil. 
Turasóireacht.
Tá spéis as cuimse ag daoine sa Bhalla Mór agus tugann na céadta míle turasóir cuairt air gach bliain. Tógadh é le daoine a choimeád amach as an tSín, ach sa lá atá inniu ann, cabhraíonn an Balla go mór leis na céadta míle duine a mhealladh ansin.
Giogha. Is oileán é Giogha, ceann de Na hOileáin Istigh, Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain. Tá tuairim is 160 duine ina gcónaí ar an oileán (2013). Cuid de Ghaeltacht na hAlban atá ann.
Is é Creag Bhàn an pointe is airde ar an oileán, timpeall 100 méadar (303 troigh) ar airde.
Hata. Ball clúdaigh don cheann (le tóin is bileog de ghnáth) is ea hata.
Is iomaí cineál hata ann: Hata ard (síoda), hata bog (feilte), hata bádóra, hata cúil. Hata an tsagairt a thugtaí corruair ar an mbundún leice.
Bhí hata Acla ann. Deirtear nach raibh ach hata amháin in Acaill fadó agus go mbíodh an hata sin le caitheamh ag an té a bheadh ag dul go tír mór aon lá áirithe.
Cáibín a thugtar ar sheanhata. Chuirfeá do lámh i do hata do dhuine a mbeadh ómós faoi leith agat dó.
Muir Mheoid. Tá Muir Mheoid (Muir Azov) suite in oirdheisceart na hEorpa. Tá nasc ann idir Muir Mheoid agus an Mhuir Dhubh, atá suite ar an taobh ó dheas de. Ba í an Úcráin an tír a bhí ar an gcósta thuaidh de roimh Márta 2022. Tá an Rúis suite ar an gcósta thoir agus tá an Chrimé (cuid den Rúis anois) ar an gcósta thiar den loch.
Calafort fíorthábhachtach ar Mhuir Mheoid is ea Mariupol. 
Stair.
2018.
Ar an 25 Samhain 2018, rinne an Rúis ionradh armtha ar thrí longa cogaidh de chuid na hÚcráine i gcaolas Ceirts. Ghabh an Rúis smacht ar an Mhuir Mheoid mar sin, gníomh a cháin an tAontas Eorpach aon uair arís..
2022.
Rinne an Rúis ionradh ar an Úcráin ar an 24 Feabhra 2022.
Tháinig an Mhuir Mheoid faoi smacht na Rúise go luath sa chogadh.
Tháinig trúpaí na Rúise thart timpeall ar chalafort Mariupol ag tús an chogaidh. Fuair an Rúis bealach idir an Chrimé agus oirthear na Rúise. Mhair léigear Mariupol dhá mhí. Sa deireadh, bhí sibhialtaigh agus saighdiúirí teanntaithe i monarcha cruach Azovstal, an daingean deireanach ag an Úcráin sa chathair chalafoirt. Dúirt an Rúis go raibh na saighdiúirí a bhí ag seasamh an fhóid sa mhonarcha an áit a fhágáil dá ngéillfidís. Bhí Mariupol ar an gcathair is mó a bhí gafa ag an Rúis (daonra 450,000 a bhliain 2017).