Trelis/gawiki huggingface dataset:
Triantán. Is cruth le trí taobhanna agus trí uillinn é triantán. Sa mhatamaitic, fíor phlánach, teorannaithe ag 3 líne dhíreach (na taobhanna). Más ionann an 3 thaobh, is triantán comhshleasach é. Más ionann dhá thaobh, is triantán comhchosach é. Thaispeáin na Gréagaigh go raibh suim na n-uillinneacha sa triantán cothrom le dhá dhronuillinn. Má bhíonn an uillinn is mó sa triantán níos lú ná dronuillinn, deirtear gur corrshleasach an triantán é. Más dronuillinn an uillinn is mó sa triantán, is triantán dronuilleach é agus feidhm le teoirim Phíotágaráis ann. Is triantán sféarúil triantán a tharraingítear ar dhromchla sféir, rud a dhéantar go minic i loingseoireacht. Ina leithéid de thriantán ní bhíonn suim na n-uillinneacha cothrom le dhá dhronuillinn. Mar shampla, is féidir triantán sféarúil a tharraingt le dhá rinn ar an meanchiorcal is an rinn eile ag an mol, agus suim na n-uillinneacha cothrom le 3 dhronuillinn.
Crúsca. Is éard atá i gceist le crúsca ná árthach agus cluas air agus liopa leis an leacht a scaoileadh as.
John de Balliol. Toghadh John de Balliol (t.1249 - t.25 Samhain, 1314) ina Rí na nAlbanach ó 1292 go dtí 1296.
Luathshaol.
Is beag atá ar eolas againn faoi luathshaol John. Rugadh é idir 1248 agus 1250 ag áit anaithnid, lena n-áirítear na féidearthachtaí seo a leanas; Gall-Ghàidhealaibh, Picardie agus Barnard Castle, Contae Durham, Sasana. Ba mhac é John le Dearbhfhorghaill na nGall-Ghàidhealaibh, iníon le Alan FitzRoland, Tiarna Ghall-Ghaidhealaibh agus gariníon David, Iarla Huntingdon, ag a fear céile John, an 5ú Barún Balliol, Tiarna Chaisleáin Bharnard. Fuair sé tailte suntasach i nGall-Ghàidhealaibh agus cearta a éileamh ar Thiarnas na nGall-Ghàidhealaibh, chomh maith le heastáit éagsúla in Albain agus i Sasana gur den oidhreacht Huntingdon iad; fuair sé eastáit mhóra i Sasana agus sa Fhrainc, mar shampla Hitchin, i Hertfordshire, ó a athair.
Stail. Is capall fireann nach bhfuil coillte í an stail.
Milseán. Is cuid milseogra déanta le siúcra é milseán.
Buíocán.  
Is é an buíocán an chuid bhuí istigh d'ubh agus é lán de shaill agus de phróitéin .
MacBheatha mac Fhionnlaigh, Rí na nAlbanach. Bá Rí na nAlbanach é Mac Bethad mac Findlaíc (Gaeilge an lae inniu: MacBheatha Mac Fhionnlaigh, galldaithe mar Macbeth, agus leasainmnithe Rí Deircc, "an Rí Dearg") [2]; a bhfuair bás ar an 15ú Lúnasa, sa bhliain 1057. Roimhe sin ba Rí Moireibh agus Rí Fortrenn é, ó 1040 go dtí a bhás. Tá sé aithnidiúil toisc go raibh sé mar ábhar na traigéide " Traigéide Mhic Bheatha" scríofa ag William Shakespeare.
Miongháire. Is dreach a dhéanamh le meon sona, cairdiúil nó greannmhar, le na coirnéil béil casta suas é miongháire.
Grus. Is gotha gnúise a thaispeántar chun fearg nó míshonas a chur in iúl é gnúis.
An meadhrán. Riocht sláinte is ea an meadhrán nó an veirtige, ina mbraitheann an duine amhail is go raibh sé/sí nó rudaí thart air/uirthi ag bogadh, nuair is fírinne an scéil nach raibh sin ag tarlú in aon chor. Is minic is geall le ghuairneach nó roithleánach é.
D'fhéadfadh sé seo a bheith bainteach le masmas, urlacan, cur allais, nó deacrachtaí leis an siúlóid. De ghnáth, bíonn sé níos measa nuair a bhogtar an ceann. Is é an vertige an cineál meadhrán is coitianta. Déanann daoine gearán go mothaíonn siad meadhránach. Go hiondúil, is siomptóm é ar neamhord cosúil le hionfhabhtú an ghairis chuasánaigh, sa chluas inmheánach a rialaíonn cothromaíocht fhisiciúil na colainne.
Oifig an phoist. Is roinn poiblí í oifig an phoist atá freagrach as seirbhísí phoist.
Mála. Is árthach solúbtha le oscailt ar an mbarr é mála.
Salann. Sa bhunchiall, tugtar salann ar an gclóiríd sóidiam, an salann coiteann, a chuirtear leis an mbia lena leasú. Sa cheimic, is é is brí le salann ná comhdhúil cheimiceach a ghinfear má neodraíonn an t-aigéad agus an bun a chéile, ionas go rachaidh ainian an aigéid agus caitian an bhun le chéile. Is salann é an salann coiteann sa chiall cheimiceach freisin, nó tá ainian an aigéid hidreaclóraigh, an t-ian clóiríde Cl- agus caitian na hiodrocsaíde sóidiam, an t-ian sóidiam Na+ ann.
Tá blas goirt sa salann, agus is ceann den cheithre bunbhlas é a aithníonn teanga an duine. Is féidir bia a leasú le salann ionas go mairfidh sé inite ar feadh i bhfad, agus mar sin, tá an cine daonna ag leasú bia le salann ón am anallód. Tá salann le fáil go flúirseach sa dúlra, go háirithe sna farraigí, ach is féidir teacht ar fhosuithe salainn ar an talamh slán féin. 
Tá an dá ian atá sa salann - sóidiam agus clóiríd - géar-riachtanach do na neacha beo go léir. Mar sin féin, níl sé inmholta an iomarca salainn a úsáid, nó cuireann an salann le do bhrú fola.
Comhairle Trento. Is éard a bhí i gceist le Comhairle Trento () ná Comhairle Éacúiméineach na hEaglaise Chaitliceach Rómhánach sa 16ú céad. 
Rinneadh an Chomhairle a ghairm in Trento, ón 3 Nollaig 1545 go dtí an 4 Nollaig, 1563, le fiche cúig sheisiún roinnte i dtrí chuid. An aidhm a bhí leis na cruinnithe ná leasú a dhéanamh ar an Eaglais Chaitliceach. Glactar leis gurbh í ceann de na Comhairlí ba thábhachtaí a bhí ag an Eaglais. 
Mór-chomhairle leasaithe ba ea Comhairle Trento, a chur tús leis an Fhrith-Reifirméaisin, agus sainmhíníodh cuid den teagasc na hEaglaise. 
Cuireadh cosc iomlán, nach mór, ar fhíoracha nochta san ealaín dhiaga. Mar shampla, cáineadh An Breithiúnas Deireanach le Michelangelo nuair a críochnaíodh é sa bhliain 1541 agus is in olcas a chuaigh an scéal le himeacht aimsire. Maidir leis na fíoracha nochta, tháinig méadú leanúnach ar lucht a gcáinte. Faoi dheireadh, rinneadh ‘leasú’ ar an fhreascó ollmhór de réir an pholasaí nua maidir leis an ealaín a aontaíodh ag Comhairle Trento. 
D'eisigh an Chomhairle cáineadh chomh maith ar eiriceacht de chuid na bProtastúnach. 
I ndiaidh Comhairle na hEaglaise i Trent, chuir An Róimh an-mhuinín sna hÍosánaigh agus sna Caipisínigh leis an fhrith-refirméisean a chur i bhfeidhm.
Capall coille. Éan is ea an capall coille (Gaeilge na hAlban: "capall-coille" nó "capar-coille"), agus d'ord na Tetraonidae iad. 
Tá an capall coille ("Tetrao urogallus") ar an méid céanna go díreach leis an chearc thurcaí. Tá sé ar fáil i bhforaoisí giúise. Laghdaíodh a uimhreacha thar na blianta, ach tá plean caomhnaithe ar siúl i nGaeltacht na hAlban (Gaeilge na hAlban:"A’Ghaidhealtachd"), agus tá borradh ag teacht ar a chuid uimhreacha. Sa lá atá inniu, tá thart ar 2,000 in Albain.
Piasún. Is ainm coiteann é "piasún" a thugtar ar éin i roinnt géineas san fhine Pasianidae san ord Galliformes. Tá siad dúchasach don Eoráise ach táid tagtha isteach in go leor áiteanna ar fud an domhain. Ní grúpa tacsanomaíochta iad.
Giorria sléibhe. Mamach beag is ea an giorria sléibhe. Donnghlas a bhíonn a fhionnadh sa samhradh agus geal a bhíonn a bholg. Sa gheimhreadh is amhlaidh a bhíonn an fionnadh geal (sna tíortha le sneachta) nó glas, cé go bhfanann an dath dubh ar bharr na gcluas. In Éirinn, donn a bhíonn a fhionnadh ó cheann ceann na bliana.
I gcoillearnach dhuillsilteach oscailte agus ar mhóinteáin arda a chónaíonn sé. Tá sé le fáil in Éirinn, in Albain agus ó Chríoch Lochlann soir. Ní fhaightear níos faide ó dheas é ach amháin sna hAlpa.
Giorria an Artaigh. Ainmhí beag is ea giorria an Artaigh ("Lepus arcticus"). Mamach atá ann agus is ball d'fhine na Leporidae é.
Iora eitilte Sibéarach. Is ainmhí beag é an t-iora eitilte Sibéarach. Mamach atá ann.
Iora glas. Is ainmhí beag é an t-iora glas ("Sciurus carolinensis"). Is mó é ná an t-iora rua agus dath glas nó donnghlas a bhíonn air i gcónaí. Is minic frainse geal ar a eireaball. Ní bhíonn stothanna ar a dhá chluas.
Crainn a thaithíonn sé agus is i gcrann a dhéanann sé a nead. Caitheann an tIora Glas cuid dá am ag ithe ar an talamh, mar shampla cnónna, dearcáin, meas fáibhile; plandaí glasa, fungais agus fréamhacha.
Bíonn an t-iora glas le fáil I bpáirceanna poiblí, i ngairdíní agus i gcoillte duillsilteacha.
In Éirinn.
Is Mamach atá ann a tháinig ó thuaisceart Mheiriceá ó thús. Tugadh isteach go Sasana an t-iora glas mar ainmhí spéis i Henbury Park, Cheshire sa bhliain 1876. Tugadh roinnt acu go Contae Longfort ina dhiaidh sin. 
Tháinig borradh damanta ar a ndaonra i Sasana agus in Éirinn agus go minic ba iad na hioraí rua dúchasacha a bhí thíos leis. 
Ní bhíonn an t-iora glas le fáil ar mhór-roinn na hEorpa ar chor ar bith.
vs an t-Iora Rua.
Is lú an t-iora rua ná an t-iora glas agus is éagsúil a dhath: donnrua domhain go hiondúil. Ghlac an t-iora glas ionad an iora rua go hannamh in Éirinn. Rinne an t-iora glas loit ar dhaonra na n-ioraí rua mar gheall :
Talamh-iora Eorpach. Is ainmhí beag é an talamh-iora Eorpach. Mamach atá ann.
Criogar féir. Is feithid é an criogar féir. Ainmneacha eile atá in úsáid ná dreoilín teaspaigh, crucaide caoráin, míol féir, píobaire fraoigh agus an scadáinín féir.
Leamhan. Is feithid é an leamhan. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann, in éineacht leis an bhféileacán. Meastar go bhfuil idir 150,000 agus 250,000 speiceas leamhan ann, deich n-uaire an méid speiceas féileacán. Ceaptar freisin go bhfuil na mílte speiceas leamhan gan aithint go fóill. Is feithidí oíche an chuid is mó díobh, cé go mbíonn roinnt speiceas leamhan gníomhach sa ló no leis an gclapsholas.
Ard-Chúirt (Éire). In Éireann, déileálann an Ard-Chúirt () leis na cásanna sibhialta agus coiriúla is tromchúisí agus is tábhachtaí ag an gcéad chéim, agus gníomhaíonn sí freisin mar chúirt achomhairc i gcásanna sibhialta as an gCúirt Chuarda. Tá an chumhacht aici cinneadh a dhéanamh cé acu an bhfuil nó nach bhfuil dlí bunreachtúil freisin, agus athbhreithniú breithiúnach a thionscnamh ar gníomhartha an rialtais agus comhlachtaí poiblí eile.
Bunaíodh an Ard-Chúirt faoi Airteagal 34 de Bhunreacht na hÉireann, agus deonaíonn an Bunreacht "lándlínse bhunaidh, agus cumhacht chun breith a thabhairt, i ngach ní agus ceist dlí nó fíorais cibé sibhialta nó coiriúil iad" chomh maith leis an gcumas chun a chinneadh " "bail a bheith nó gan a bheith ar aon dlí áirithe ag féachaint d'fhorálacha an Bhunreachta"" Is é an tUachtarán an duine a cheapann na breithiúna.
Mar sin féin, mar a bhíonn ag beagnach gach cumhacht bhunreachtúil a bhíonn ag an Uachtarán, déantar na ceapacháin faoi réir "chomhairle an Rialtais". Go praiticiúil, ciallaíonn sé seo go n-ainmníonn an rialtas na breithiúna agus ceadaíonn an tUachtarán iad go huathoibríoch.
Tá uasmhéid de 40 gnáthbhreitheamh Ard-Chúirte, cé go mbíonn Uachtarán na Cúirte Cuarda, Uachtarán na Cúirte Achomhairc agus an Príomh-Bhreitheamh ina gcomhaltaí "ex officio" den chúirt chomh maith. De ghnáth, éisteann breitheamh amháin cás amháin, ach is féidir le hUachtarán na hArd-Chúirte a ordú go n-éistfear cásanna áirithe le trí breitheamh ina suí le chéile - tugtar "roinnchúirt" uirthi mar dhea.
De ghnáth, éistear cásanna sibhialta i bhfoirgneamh na gCeithre Cúirteanna agus cásanna coiriúla sna Cúirteanna Breithiúnais Coiriúla i mBaile Átha Cliath, cé go mbíonn an chúirt ag suí go rialta lasmuigh den phríomhchathair.
Tháinig an Breitheamh Richard Johnson i gcomharbacht ar an Breitheamh Onórach, an tUasal Joseph Finnegan mar Uachtarán na hArd-Chúirte i mí na Nollag 2006, agus tháinig an Breitheamh Onórach, an tUasal Nicholas Kearns i gcomharbacht uirthi i mí Dheireadh Fómhair 2009 [1]. Is é an tUasal Peter Kelly an tUachtarán ar an gCúirt faoi láthair. Ba í Mella Carroll an chéad bhean a sheirbheáil ar an gcúirt, sé sin idir 1980 agus 2005.
Ard-Chúirt (Hong Cong). Tá an Ard-Chúirt (Sínis traidisiúnta: 高等法院) i Hong Cong comhdhéanta de Chúirte Achomhairc agus Chúirte Chéadchéime. Déileálann sí le cásanna coiriúla agus sibhialta a thagann ó na cúirteanna níos ísle. Ba í an Chúirt Uachtarach an t-ainm a bhí uirthi roimh 1997.
Foirgneamh na hArd-Chúirte.
Tá 'Foirgneamh na hArd-Chúirte' suite ar 38 Slí na Banríona (" Béarla: Queensway nó i Sínis traidisiúnta:金鐘道"). Tógadh an foirgneamh 20 stór sa bhliain 1985 mar bhaile Cúirte Uachtaraí Hong Cong, a athainmníodh sa bhliain 1997.
Is túr é an struchtúr atá cumhdaithe i ndath bán agus tá scairdeán uisce taobh amuigh dá phríomh-dhoras.
Liosta na mBreithiúna.
Is iad na breithiúna reatha ná :
Príomhbhreitheamh na hArd-Chúirte
 Breithiúna Achomharc na hArd-Chúirte
 Breithiúna de Chúirt Chéadchéime na hArd-Chúirte
An Triúr Saoithe. I dtraidisiún na Críostaíochta, tugtar an Triúr Saoithe (Gréigis: μάγοι, magoi) ar na ríthe a thaistil chuig Beithil chun bronntanais a thabhairt don leanbh Íosa Críost. 
Ní luaitear iad ach i Soiscéal Mhatha amháin, ach cuimhnítear iad fós i gceiliúradh na Nollag. 
Níor luaigh Matha cé mhéad rí a bhí ann ach oiread, ach dar leis an traidisiún bhí triúr ann mar gur trí bhronntanas a dáileadh: mar a bhí, ór, túis agus miorr.
Soiscéal Mhatha.
”Nuair a chuala na Saoithe caint an rí, d’imigh siad leo. Agus an réalta, a bhí feicthe acu roimhe sin ag éirí, ghluais sí rompu go dtí gur stad sí os cionn na háite ina raibh an leanbh. Nuair a chonaic siad an réalta, bhí áthas an-mhór orthu. Agus ar dhul isteach sa teach dóibh, chonaic siad an leanbh le Muire a mháthair, agus d’umhlaigh siad go talamh ag déanamh ómóis dó. Agus d’oscail siad a gcistí agus d’ofráil siad tabhartais dó, ór agus túis agus miorr.
Tá traidisiúin fad-bhunaithe gurbh duine as gach cine a bhí i gceist leis na trí Saoithe, - a dtugann na traidisiúin Caspar, Meilcíór agus Baltazár (fear gorm) orthu.
An scéal do leanaí.
"Cúpla mí roimhe sin, thug triúr saoithe tábhachta réalta nua faoi deara sa spéir. Chreid siad gur chomhartha é an réalta nua ná go mbéarnfaí rí nua go luath. Chaith siad tamall fada ar a gcamaill ag leanúint an réalta agus d’aimsigh siadsan Muire, Iósaf agus a mBabaí nua freisin. Bhí ríméad ar Mhuire agus Iosaf an méid sin cuairteoirí a bheith acu..."
Scéal nó finscéal ?
Níl aon tuairisc sa mBíobla gur tháinig triúr ríthe ar chamaill go dtí an áit a raibh Íosa. Deirtear cinnte gur tháinig “magi” (eagnaithe nó saoithe) ach ní deirtear go díreach gur triúr acu a bhí ann. 
Ní dhearna na chéad Chríostaithe amach ar chor ar bith gur ríthe a bhí iontu agus níor luaigh siad cén tír as a dtáinig siad. 
Is fíor go ndeirtear sa mBíobla gur bronnadh ór, túis agus miorra air. Ach d’fhéadfadh níos mó ná triúr a bheith i láthair nuair a rinneadh an bronnadh. Ar aon chor, níl sé soiléir beag ná mór gur le linn dó a bheith sa mainséar a tharla sé.
An Eipeafáine.
Ciallaíonn an focal Eipeafáine ‘splanc léargais’. Déanann féile na hEipeafáine ceiliúradh ar an gcuairt a thug na Triúr Saoithe ar an stábla chun onóir a thabhairt d’Íosa.
Tá siombalachas ag baint leis na bronntanais a thug na Saoithe: 
Nósanna.
Reáchtáladh mórshiúlta ar fud an domhain.
Coille Chneagaidh.  Sráidbhaile beag i gComhairle Pheairt is Cheann Rois is ea Coille Chneagaidh nó Coille Chreithnich ("an choill chreathaigh"), taobh le hAbhainn a' Ghearaidh, Siorrachd Pheairt, agus 4 mhíle ó thuaidh agus siar ó thuaidh ó Bhaile Chloichridh.
Tá Bearnas Choille Chneagaidh, gearr dó ag an bhóthar A9 a bhí seachthreoraithe ó 1986.
Tá stáisiún cumhachta sa sráidbhaile atá mar chuid de Scéim Cumhachta Hidrileictreach Loch Teimheil. Is le hUrras Nàiseanta na h-Alba cuid mhaith de bhruach na habhann. Tógadh iarnród stuach tarbhealaigh 10 áirse in aice láimhe sa bhliain 1863 a dhear Joseph Mitchell.
Tá cáil ar Choille Chneagaidh freisin de bharr Bhlàr Raon Ruairidh, agus freisin toisc gur maraíodh duine de na ceannairí is cáiliúla san éirí amach Iain Greumach,1ú Bíocunta Dhún Dé sa chath. Ach tharla an cath ag an sliabhraon in aice láimhe ar Cjoille Chnagaidh.
Cloicheán. Is ainm coitianta é cloicheán ar chrústaigh bheaga uisceacha a bhfuil eiseachnámharlach agus deich gcos acu (atá ina mball den ord "Decapoda"). Is féidir roinnt acu a ithe. Ní grúpa tacsanomaíochta é na cloicheáin; is baill d'fho-oird éagsúla iad laistigh de na "Decapoda".
Páipéar. Is ábhar déantúsaithe as laíon adhmaid i leathán tanaí é an páipéar.
Bileog. Is leathán clóbhuailte páipéir le fógraíocht nó eolas inti í bileog.
Eas. Is briseadh tobann i gcúrsa abhann nó srutháin é eas. agus titeann an t-uisce go hingearach, a bheag nó a mhór. Mar sin, is scairdeán uisce ag titim as airde, nuair a sreabhann abhainn nó sruth thart claon géar é eas. 
I gcásanna áirithe titeann eas fad maith, thar imeall ardchláir, mar shampla, nó mar a bheadh na carraigeacha crochta boga caite chun siúil ag an uisce. 
Is iad na heasa is cáiliúla:
Cnoc. Is achar talún é an cnoc atá ardaithe go nádúrtha, ach níl sé chomh garbh nó chomh hard le sliabh.
An Dá Aspal Déag. Sa Chríostaíocht, tugtar an Dá Aspal Déag (nó "an Dáréag Aspal", Sean-Ghréigis: ἀπόστολος apostolos, an té atá seolta mar theachtaire) ar na misinéirí a roghnaigh Íosa Críost chun an Eaglais Chríostaí a bhunú agus an Dea-scéala a scaipeadh. 
Go traidisiúnta, sin iad Peadar, Aindrias, Séamas Mór, Séamas Beag, Eoin, Pilib, Parthalán, Matha, Tomás, Tadáias, Síomón, agus Iúdás Isceiriót. 
Ghlac Maitias áit Iúdás Isceiriót níos déanaí.
Pointias Píoláit. Bhí Pointias Píoláit (Laidin: Pilatus, Gréigis: Πόντιος Πιλᾶτος) ina mhaor (nó gobharnóir) ar an gcúige Rómhánach Iúdáia idir na blianta 26-36. An teideal a bhí aige ná 5ú Prócadóir Iúdáia, agus cuimhnítear é mar an duine a cheadaigh céasadh Íosa Críost.
Luaitear Píoláit i ngach ceann de na soiscéil, agus aontaítear go raibh drogall air Íosa a chur chun báis.
Imeachtaí Aoine an Chéasta.
De réir mar a deirtear sa Bhíobla, tháinig na hardsagairt agus na seanóirí le chéile ar maidin le socrú le chéile go gcuirfí Íosa chun báis. Chuir siad an bhreith seo faoi bhráid an ghobharnóra Rómhánaigh, Pointias Píoláit, nach raibh ró-fhonnmhar chun Íosa a chur chun báis.
Faoi bhrú na n-ardsagart agus na seanóirí, áfach, agus iad siúd ag gríosú na gramaisce in aghaidh Íosa, ghéill Píoláit Íosa a chur chun báis. Theastaigh ó na hardsagairt Íosa a mharú mar bhlaisféimeoir, ó bhí sé tar éis a rá gurbh é mac Dé é, ach d'áitigh siad ar Phíoláit gur ceannairceoir agus tuathghríosóir ab ea Críost a bhí ag iarraidh "rí na nGiúdach" a ghairm de féin - is é sin, rí a bhí ag beartú na Rómhánaigh a ruaigeadh as Iarúsailéim agus ríocht neamhspleách na nGiúdach a bhunú. Tugadh le fios do Phíoláit "nach mbeadh sé ina chara mhaith ag Impire na Róimhe", ach oiread, mura mbeadh sé sásta an bhreith bháis a dhearbhú.
Leathsféar. Tagann Leathsféar ón tSean-Ghréigis ἡμισφαίριον - hēmisphairion ("leath de sféar"). Is féidir baint a bheith leis na rudaí seo a leanas:
Leath an Domhain:
Leath den inchinn:
Leonardo Canal González. Polaiteoir Colómach ba ea Leonardo Canal González (6 Samhain 1822 - 5 Bealtaine 1894). Rugadh é i mbaile Pamplona ar an 6ú Samhain 1822. Fuair sé a chuid oideachais sa dlí in Ollscoil i mBogotá, san Colegio Mayor de Nuestra Senora del Rosario, agus ina theannta sin bhí sé ag feidhmiú mar Leas-Reachtaire ann. I lár an chogaidh chathartha, d'ainmnigh an tUachtarán Mariano Ospina Rodriguez é mar ghobharnóir ar Santander. Chosain sé an rialtas i Santander agus d'ionsaigh sé Tunja, áit ar chaill sé an cath in aghaidh an Ghobharnóra agus Ghinearáil na Liobrálach Santos Gutiérrez Prieto.
Tháinig an cogaidh go dtí Santander de bharr an chaillte sin.
Avenida Paulista. Is bóthar mór é Avenida Paulista i São Paulo, an Bhrasaíl. Tá sé 2.8 ciliméadar ar fhad. Tá roinnt institiúidí airgeadais agus cultúrtha ann, ina measc MASP, an músaem mínealaíon is tábhachtaí sa tír.
Kirsty MacColl. Ba amhránaí agus scríbhneoir amhrán í Kirsty Anna MacColl, a rugadh ar an 10 Deireadh Fómhair 1959 agus a bhásaigh ar an 18 Nollaig 2000.
D'éirigh le MacColl roinnt cnaganna popcheoil a bheith aici ó thús na 1980idí go dtí tús na 1990idí. I rith na tréimhse seo ba mhinic di ag canadh ar thaifeadtaí a léirigh a fear céile Steve Lillywhite, ina measc seo amhrán de chuid The Smiths agus an t-amhrán "Fairytale of New York" le Shane MacGowan agus na Pogues. 
Maraíodh MacColl in eachtra chonspóideach, ag bádóireacht i Quintana Roo i Meicsiceo sa bhliain 2000.
Édith Piaf. Amhránaí mór le rá de chuid na Fraince ab ea Édith Piaf, nó an Gealbhan Beag mar a thugtaí uirthi (19 Nollaig 1915 - 11 Deireadh Fómhair 1963), duine de na hoirfidigh is breátha sa 20ú haois. Bhí cáilíocht choscrach ag baint lena glór cinn a chuirfeadh na clocha ag caoineadh.
Tá meas iontach aige ar a cuid amhránaíochta i gcónaí. Maireann sé i gcónaí mar íocón cultúrtha Francach. I measc na móramhrán uaithi bhí ‘La Vie en Rose’ agus ‘Non, je ne regrette rien.’
Saol.
Saol corrach a bhí aici – deirtear gur rugadh ar chosán í. Rugadh í faoin ainm Édith Giovanna Gassion ar an 19 Nollaig 1915 san ospidéal Tenon i bPáras.
Aithnítear go forleathan go raibh gnaoi na ndaoine ar Piaf, an t-amhránaí ba mhó a bhí sa Fhrainc sa 20ú haois (le Jacques Brel agus Charles Aznavour b'fhéidir). 
Bhásaigh sí ar 11 Deireadh Fómhair 1963. Ba alcólach déanta í agus fuair sí bás den ailse ae, in aois 47 bliain di. 
Amhráin.
Bailéid den chuid ba mhó a chas sí. I measc a cuid amhrán, tá "La vie en rose" (1946), "Hymne à l'amour" (1949), "Milord" (1959), "Non, je ne regrette rien" (1960), "l'Accordéoniste" (1941), "Padam...Padam", agus "La Foule".
Gaeilge.
Aistríodh cuid de shaothar Piaf go Gaeilge mar chuid d’imeachtaí na féile litríochta IMRAM. Bhí an file Liam Ó Muirthile, nach maireann, lárnach san obair sin. Casann an t-amhránaí Hilary Bow a chid amhrán.
José Eusebio Otalora. Polaiteoir agus ginearál Colómach ba ea José Eusebio Otalora (16 Meán Fómhair, 1826 - 8 Bealtaine, 1885). Rugadh i Fómeque, Cundinamarca é, ar an 16 Meán Fómhair 1826, agus cailleadh é ar an 8 Bealtaine 1885i i dTocaima,Cundinamarca.
Bhí sé ina bhaill den Pháirtí Liobrálach (Partido Liberal Colombiano) agus sa bhreis ar sin a cheapadh ina Uachtarán ar Stáit Aontaithe na Colóime sa bhliain 1882 mar go raibh sé ina "secundo Designado Presidencial" (nó an dara Uachtarán Ainmnithe) tar éis bháis an Uachtaráin Francisco Javier Zaldúa, agus diúltú an "primero Designado Presidencial" Rafael Núñez an post a ghlacadh. 
Ba mhac fear ghnó agus feirmeoir Bascach é agus a bhean Boyaca.
Chaill an teaghlach a shealúchas i Miraflores (Boyacá) mar go raibh a athair ina ríogaí agus le sin bhí orthu dul 
ar deoraíocht go Fómeque. 
Fuair sé a chuid foghlama ar an scoil agus ar an Ollcoil i mBogotá, agus bhain sé céim amach sa dlí ón Oillscoil Rosario (Universidad del Rosario), sa bhliain 1852. An uair sin, ghlac sé páirt i gcúrsaí polaitíochta, mar theachta cúigeach Bhogotá, ach d'éirigh sé as i gceann cúpla mí, nuair a chuaigh sé go Guateque san Athbhliain.
Goa. Stát de chuid na hIndia is ea Goa, agus tá sé suite ar chósta thiar na tíre. Is é an stát is lú achar agus an ceathrú ceann is lú ó thaobh daonra de. Is é Goa an stát is saibhre san India. Is é Panaji an phríomhchathair ach is é Vasco de Gama an chathair is mó. Coilíneacht de chuid na Portaingéile a bhí ann ar feadh tamaill fhada gur ghabh fórsaí armtha na hInida é sa bhliain 1961. Is ionad mór turasóireachta é Goa. Labhraítear Konkani ann.
Léigear Dhoire. Bhí Léigear Dhoire ar siúl in Éirinn ó 18 Aibreán go 28 Iúil 1689, i rith Chogadh an Dá Rí. Chuir arm Seacaibíteach an chathair faoi léigear go dtí go raibh sí fuascailte ag Cabhlach Ríoga na Breataine.
Cúlra.
Le linn na Réabhlóide Glórmhaire sa bhliain 1688, cuireadh réimeas an Rí Séamas, ("Caitliceach Rómhánach a bhí ina rí ar Shasana, Albain agus Éirinn"), ar ceal agus tugadh a ríochtaí dá iníon Máire II agus a fear céile Liam, ('Willem III van Oranje). Ba Phrotastúnaigh iad beirt. Ba Chaitlicigh iad formhór na nÉireannach, agus thug Séamas roinnt fíor-lamháltas dóibh le linn dó bheith ina rí. Cheap sé Caitliceach (Risteárd Talbóid) mar Leas-Ionadaí an Rí in Éirinn, agus d'athghlac sé Caitlicigh isteach i bParlaimint na hÉireann, in oifig phoiblí, agus san arm. Bhí súil ag Caitlicigh na hÉireann go bhfaighe siad a gcuid tailte ar ais, a urghabhadh tar éis choncas Chromail (1649-53). Thug Séamas aghaidh ar Éirinn chun tacú leis a ríochtaí a athghabháil.