Trelis/gawiki huggingface dataset:
Éamon de Buitléar. Ba scríbhneoir, ceoltóir agus déantóir scannán Éireannach é Éamon de Buitléar (22 Eanáir, 1930 - 27 Eanáir, 2013) nó Éamon Óg de Buitléar (agus Buitléarach eile ann, 1902–1981, gaol ar bith). Sa bhliain 1987, ainmníodh é mar bhall de Sheanad Éireann ag an Taoiseach, Charles Haughey chuig an 18ú Seanad Éireann. 
Saol.
Bhí athair Éamon i gceannas ar an gCéad Chath d’Arm na hÉireann agus níos déanaí, aide-de-camp Uachtarán na hÉireann Dubhghlas de hÍde. I gcathair na Gaillimhe a rugadh Éamon agus tógadh é i dteaghlach a labhair Gaeilge. 
Tháinig sé go mór faoi thionchar mhuintir Chúil Aodha i gCorcaigh go luath ina shaol agus é ar saoire ann lena athair. Is ann a d’fhoghlaim sé cuid mhór faoin dúlra agus faoin iascaireacht. Ba ansin a bhuail sé le Seán Ó Riada.
Níorbh ionadh é mar sin go bhfuair sé post sé ag obair sa siopa "Garnett and Keegan's and Helys" sna 1940idí, ag díol fearas iascaireachta agus gránghunnaí. Bhí siopa dá chuid féin aige ar ball. .
Phós sé Laillí Lamb ón gCeathrú Rua (de shliocht Ford Madox Ford a máthair agus Charles Lamb, péintéir mórcháiliúil, a hathair). 
Scannáin.
Sna 1960dí, le Gerrit Van Gelderen, rinne an Buitléarach cláracha fiadhúlra do RTÉ. Thuil sé cáil náisiúnta mar nádúraí agus mar chraoltóir raidió agus teilifíse. B’fhéidir a rá gurbh é an clár teilifíse Amuigh faoin Spéir a chuir a ainm i mbéal phobal na hÉireann.
Ba é stiúrthóir bainistíochta "Éamon de Buitléar Ltd." é, comhlacht a rinne cláracha faisnéise teilifíse. Ba é an t-aon léiritheoir neamhspleách teilifíse in Éirinn é ag an am.
Sa bhliain 1986, bhuaigh an Buitléarach Jacob's Award dá chlár teilifíse "Cois Farraige leis an Madra Uisce". Rinneadh scannáin as a chuid leabhar agus coimisiúin iomadúla ó RTÉ, BBC agus stáisiúin eile.
Ceapadh é ar an bPríomh-Bhord Iascaigh sa bhliain 2005. Bhronn Ollscoil Náisiúnta na hÉireann dochtúireacht oinigh (D.Sc.) air in 1991. 
Ceol.
Bhí baint ag Éamon de Buitléar leis an gceol traidisiúnta Éireannach le Seán Ó Riada agus bhí baint aige le bunú Cheoltóirí Chualann (1960-1969).
An Dún Riabhach. Is dún i gContae Dhún na nGall é an Dún Riabhach. Gunnaí cosanta ón Chéad Chogadh Domhanda ag Dún Riabhach atá sa phictiúr ar dheis, ach tógadh an dún timpeall 1812–1813. Cuirtear fáilte roimh chuairteoirí.
An Muileann Úr - Muilte Arbhair agus Lín. Is muileann i gContae Dhún na nGall é an Muileann Úr.
Achadh Dhruim Saileach. Is baile i gContae Fhear Manach é Achadh Dhruim Saileach.
An Arna. Is baile i gContae Fhear Manach í an Arna.
Baile Uí Chaiside. Is baile i gContae Fhear Manach é Baile Uí Chaiside.
Bealach na Leice. Is baile i gContae Fhear Manach é Bealach na Leice.
Bléinigh. Is baile i gContae Fhear Manach é Bléinigh.
Clabaigh. Is baile i gContae Fhear Manach í Clabaigh.
Lios na nDaróg. Is baile i gContae Fhear Manach é Lios na nDaróg.
Sceach. Is baile i gContae Fhear Manach é Sceach.
Michael Balint.  Ba shíocanailísí Ungárach é Michael Balint nó Bálint Mihály (3 Nollaig 1896 i mBúdaipeist – 31 Nollaig 1970 i mBriostó) agus bhíodh sé i bhfabhar na scoile teoirice Teoiric an Chaidrimh le Daoine agus Nithe (sé sin "Object Relations Theory ").
Paróistí Sibhialta in Éirinn. Tá timpeall 2,500 paróiste sibhialta in Éirinn. Baineadh úsáid as an bparóiste sibhialta mar limistéar riaracháin ag an Rialtas go dtí gur cruthaíodh an toghroinn ceantair sa bhliain 1838, ach amháin gur baineadh úsáid astu sna daonáirimh go dtí 1891. Ó 1901 ar aghaidh, baineadh úsáid as na toghranna ceantair sna daonáirimh.
Tá bunús an pharóiste sibhialta in Éirinn le fáil sa pharóiste eaglasta réamh-reifeirméisean. Bhain an Rialtas feidhm as na paróistí eaglasta réamh-reifeirméisean éagsúla agus suirbhéanna á riaradh ón 17ú aoise ar aghaidh. Leagadh amach teorannacha na bparóistí sibhialta ar léarscáileanna agus suirbhéireacht ordanáis na hÉireann ar siúl idir 1824 agus 1846. 
Cé nach bhfuil aon stádas oifigiúil ag na paróistí sibhialta a thuilleadh i bPoblacht na hÉireann nó i dTuaisceart Éireann, níor cuireadh ar neamhní iad ach oiread.
Chittagong. Is cathair sa Bhanglaidéis é Chittagong. Tá sé suite in oirdheisceart na tíre cois an Karnafuli. Is é an dara chathair is mó sa Bhanglaidéis le breis is 4 mhilliún duine ina mhórcheantar.
Beddllwynog. Sráidbhaile beag is ea Beddllwynog (Béarla: "Bedlinog" ). Tá sé suite i ngleann abhann Taf Bargoed, 10 km ó thuaidh de Pontypridd, 10 km siar ó Caerphilly agus 10 km soir ó dheas ó Merthyr Tudful, in oirdheisceart na Breataine Bige. Faoi láthair, tá sé suite sa Chomhairle Contaebhuirge Mherthyr Tudful (Breatnais: "Cyngor bwrdeistref Sirol Merthyr Tudfu"). Tá daonra 3,178 ann, agus tá 306 (9.6%) in ann Breatnais a labhairt.
Botha. Is sráidbhaile i gContae Fhear Manach é Botha. Tá dlús ard de shuímh suntasacha stairiúla sa cheantar seo a shíneann ó Chlocha Neoiliteacha an Rátha Fhada, tríd an gCré-Umhaois/An Iarannaois (Tuama Achadh na Glaice) agus na Meánaoiseanna (Ardchrosa) go dtí foirgnimh stairiúla atá measartha le déanaí mar an teach ósta Linnett.
Tá bithéagsúlacht ard flóra agus fána ag paróiste na mBothanna mar gheall go páirteach ar na nideoga a chuireann an tsubstráit carst aolchloiche ar fáil mar aon le móinéar eanaigh, móinteach ardtalaimh agus portach aigéadach. Na trí shliabh atá le fáil laistigh den pharóiste; is iad sin An Gleann Caol, An Cnoc Mór agus Sliabh Bhéal Mór, cuireann siad tírdhreach ar fáil a athraíonn ó leathaillte arda creagacha, le radharcanna ar na contaetha in aice láimhe, go talamh portaigh íseal réidh agus srutháin agus lochanna ann. Thíos den tírdhreach seo tá dhá cheann de na trí shléibhte is saibhre i Ultaibh, a bhfuil an córas uaimheanna is doimhne in Éirinn ag Pota Ráith Fada, an seafta solais lae is doimhne in Éirinn ag Poll Noon, chomh maith le pluaiseanna a bhfuil tóir orthu le haghaidh eachtraíochta áitiúla faoin aer ag Uaimheanna na mBothanna agus Poll na gColm Chúl Arcáin.
An Baile Nua, Contae Fhear Manach. Is baile i gContae Fhear Manach é an Baile Nua.
Doire Loinn. Is baile i gContae Fhear Manach é Doire Loinn.
Doire Mhór. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Doire Mhór.
Druim Lathaighe. Is baile i gContae Fhear Manach é Druim Lathaighe.
Dabhach Phádraig. Is baile i gContae Fhear Manach é Dabhach Phádraig.
Droichead Mhig Uidhir. Is baile i gContae Fhear Manach é Droichead Mhig Uidhir.
An Leac. Is baile i gContae Fhear Manach é an Leac.
Leitir Bhruín. Is baile i gContae Fhear Manach í Leitir Bhruín.
Meacan. Is baile i gContae Fhear Manach é Meacan.
Omar Gooding. Is aisteoir Meiriceánach é Omar M. Gooding, a rugadh ar 19 Deireadh Fómhair 1976. Rugadh é in Los Angeles, California. Is deartháir leis an t-aisteoir Cuba Gooding, Jr. é agus ba é Cuba Gooding, Sr. a athair. Ceoltóir "rap" agus fuirseoir é Omar chomh maith.
Bíonn aithne ar Gooding sa chuid is mó as na páirteanna a bhí aige i gcláracha teilifíse mar "Touched by an Angel", "Wild &amp; Crazy Kids", "Hangin' with Mr. Cooper", "Smart Guy", "Cousin Skeeter", agus "Playmakers", agus sna scannáin "Ghost Dad" agus "Baby Boy" (as ar moladh a ról mar "Sweetpea". 
Ba dhuine de na chéad léiritheoirí é Omar Gooding ar "Wild and Crazy Kids", clár Nickelodeon do pháistí, sna blianta 1990–1992. Bhí sé le feiceáil sa bhliain 2005 mar Calvin Palmer, Jr., bearbóir in Chicago in "" ar Showtime, clár a bunaíodh ar an scannán "Barbershop" (2002).
Bhí páirt ag Gooding in eipeasóid de chuid "" sa bhliain 2002. Bhí an ról mar Odelle aige sa tríú séasúr de "Deadwood". Bhí sé sa "sitcom" UPN úd "One on One" freisin; páirt Flex Washington, gruagadóir a bhí aige.
Huell Howser. Ba aisteoir Meiriceánach é Huell Burnley Howser, a rugadh sa bhliain 1945. Cailleadh é ar 7 Eanáir 2013 as ailse próstatach.
Machaire Mhílic. Is baile i gContae Fhear Manach é Machaire Mhílic.
Maigh Niadh. Is baile i gContae Fhear Manach í Maigh Niadh.
Tamhlacht, Contae Fhear Manach. Is baile i gContae Fhear Manach, Tuaisceart na hÉireann, é Tamhlacht (Béarla: "Tamlaght"). Bhí 276 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2001.
An Tigh Mór. Is baile i gContae Fhear Manach é an Tigh Mór.
Treabhraigh. Is baile i gContae Fhear Manach é Treabhraigh.
Tulaigh Uí Thiomáin. Is baile i gContae Fhear Manach í Tulaigh Uí Thiomáin.
Achadh Thairis. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Thairis.
Achadh Fhuarain. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Fhuarain.
Achadh na Glaice. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh na Glaice.
Achadh Creamh Choille. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Creamh Choille.
Achadh Chaorthainn. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Chaorthainn.
Achadh Mór, Contae Fhear Manach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Mór.
Achadh Raithin. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh Raithin.
Achadh an Dísirt. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Achadh an Dísirt.
Jim Belushi. Is aisteoir Meiriceánach é James Adam "Jim" Belushi, a rugadh ar an 15 Meitheamh, 1954.
An Páirtí Daonlathach Liobrálach. Páirtí polaitiúil sa Ríocht Aontaithe is ea an Páirtí Daonlathach Liobrálach. Tá 14 tsuíochán acu as na 650 ceann atá i dTeach na dTeachtaí, teach tofa Pharlaimint na Breataine. Is é Ed Davey atá ina cheannaire ar an bpáirtí i láthair na huaire. Tá comhaontas idir an bpáirtí agus Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann.
Thacaigh an páirtí go láidir le ballraíocht na Ríochta Aontaithe san Aontas Eorpach le linn feachtas an reifrinn Bhreatimeachta agus ina ndiaidh an reifrinn sin. Tacaíonn an páirtí le níos mó caithimh ar an tSeirbhís Náisiúnta Sláinte agus ar an oideachas, le hardú ar an gcáin ioncaim chun íoc as sin, agus le cur i bhfeidhm na hionadaíochta cionmhaire i ngach toghchán náisiúnta agus áitiúil sa Ríocht Aontaithe.
I rialtas na Breataine Bige.
Bhí an Páirtí Daonlathach Liobrálach páirteach i Rialtas na Breataine Bige, feidhmeannacht díláraithe laistigh den Ríocht Aontaithe, i gcomhrialtas le Páirtí an Lucht Oibre idir 2016 agus 2021. Bhí ceannaire an pháirtí sa Bhreatain Bheag, Kirsty Williams, ina haire oideachais le linn an trátha seo. I measc na ndlithe nua a thug an rialtas sin isteach, tá cosc ar phollaidh dlúthphearsanta do dhaoine faoi bhun 18 mbliana; cosc ar chaitheamh tobac taobh amuigh de scoileanna agus ospidéil; leathnú cearta vótála, vótaí do dhaoine 16 bliana sna toghcháin áitiúla ina measc sin; agus rialacha chun tacú le saoirse agus inscne-neodracht na gculath scoile.
Pobalbhreitheanna.
Ó tharla Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 2019, is idir 6% agus 15% d'fhreagarthóirí i bpobalbhreitheanna sa Bhreatain a deir go vótálfaidís ar son an pháirtí dá mbeadh olltoghchán an lá amárach.
Fuigeanna (páirtí polaitíochta). Ba fhaicsean polaitiúil iad na Fuigeanna agus ina dhiaidh sin ba pháirtí polaitíochta i bParlaimintí Shasana, na hAlban, na Breataine Móire, na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe iad. Idir na 1680idí agus na 1850idí, chuaigh na Fuigeanna san iomaíocht le haghaidh cumhachta lena n-iomaitheoirí, na Tóraithe. Chomhcheangail na Fuigeanna leis an Pháirtí Liobrálach nua sna 1850idí, cé gur fhág roinnt Fuigeanna uaisle an Páirtí Liobrálach i 1885 chun an Pháirtí Aontachtach Liobrálach a bhunú, a chónascadh le hiomaitheoirí na Liobrálaithe, an Páirtí Coimeádach nua-aimseartha sa bhliain 1912.
Bhí bunús na bhFuigeanna leagtha amach san mhonarcacht bunreachtúil agus i naimhdeas i gcoinne na monarcachta absalóidí, agus i dtacsíocht a thabhairt don chóras parlaiminteach. Bhí ról lárnach ag na Fuigeanna san Réabhlóid Ghlórmhar de 1688, agus ba naimhde seasta iad do ríthe agus na Seacaibítigh, ar Caitlicigh Rómhánacha iad. Ghlac na Fuigeanna smacht iomlán ar an rialtas i 1715 agus d’fhan siad i gceannas go hiomlán go dtí gur ghlac an Rí Seoirse III an cathaoir ríoga i 1760, a lig do na Tóraithe teacht ar ais. Cumasaíodh ardcheannas na bhFuigeanna (1715–1760) leis an chomharbas Hanófarach de Sheoirse I na Breataine Móire i 1714 agus éirí amach na Seacaibíteach teipthe 1715 ag reibiliúnaithe Thoraí. Fuair na Fuigeanna réidh le na Tóraithe go críochnúil ó gach post tábhachtach sa rialtas, san arm, san Eaglais, i ngairm an dlí agus in oifigí áitiúla. Bhí greim an pháirtí ar chumhacht chomh láidir agus chomh marthanach go nglaonn staraithe an tréimhse ó thart ar 1714 go 1783 mar aois olagarcacht na bhFuigeanna. Ba é Robert Walpole an chéad cheannaire mór le rá ar na bhFuigeanna, a choinnigh smacht ar an rialtas (1721–1742) agus a raibh a protégé Henry Pelham i gceannas air (1743–1754).
Páirtí Liobrálach (Ríocht Aontaithe). Bhí an Páirtí Liobrálach ar cheann de na páirtithe polaitiúla is mó sa Ríocht Aontaithe go dtí na 1910idí. 
Idéolaíocht pholaitiúil.
Ciallaíonn an focal 'liobrálach' go mbíonn fáilte roimh smaointe nua. Ag labhairt go forleathan, is éard is Liobrálachas ann ná idé-eolaíocht pholaitiúil agus radharc fealsúnach a chuireann béim ar chearta an duine aonair. 
Stair.
Bhí na Liobrálaithe sásta tacú le Rialtas Dúchais d'Éirinn sa 19ú haois. De ghnáth chabhraídís féin agus Páirtí Parlaiminteach na hÉireann lena chéile i Westminster.
Baothchuideachta na Farraige Theas. Camscéim airgeadais a bhí i gceist le Baothchuideachta na Farraige Theas, nó "Cuideachta na Farraige Theas" ("South Sea Company"), mar a thugtaí uirthi go hoifigiúil. 
Imeachtaí.
Bunaíodh an chamchuideachta sa bhliain 1711 mar chomhpháirtíocht phríobháideach phoiblí le costas an fhiachais náisiúnta a chomhdhlúthú agus a laghdú. 
Bronnadh monaplacht trádála le tíortha Mheiriceá Theas ar an mbaothchuideachta, rud ba chúis lena hainm. Faoin am ar tháinig an chuideachta ar bun bhí an Bhreatain Mhór suite i gCogadh Chomharbas na Spáinne, agus ba í an Spáinn a bhí ag rialú Mheiriceá Theas. Mar sin ní raibh cosúlacht ar bith ar an scéal go dtosódh an trádáil sin, agus mar sin níor shaothraigh an mhonaplacht sin mórán airgid don chuideachta riamh. 
Chuaigh luach stoc na cuideachta in airde go mór mór, de réir is mar a bhí oibríochtaí na cuideachta ag dul i bhfairsinge agus í ag déileáil le fiachas an Rialtais. Sa bhliain 1720 a shroich luach an stoic a uasmhéid, ach ansin thosaigh sé ag crapadh, agus sa deireadh bhí an t-"aer" imithe as "bolgán" na bpraghsanna arís. 
Iarmhairtí.
Chuaigh an focal "bolgán" ("bubble") in úsáid i dteanga na heacnamaíochta de thoradh bholgán na baothchuideachta seo: "South Sea Bubble" nó "Bolgán na Farraige Theas" a thugtar ar stair na cuideachta i mBéarla go coitianta. "Baothchuideachta" an téarma Gaeilge a mholtar mar aistriúchán ar "bubble company", is é sin gnóchuideachta nach raibh de chuspóir aici riamh ach amhantraíocht a dhéanamh ar bholgán den chineál seo.
Chaill a lán daoine a gcuid coigiltis sa teagmháil agus rinneadh dochar tromchúiseach d'eacnamaíocht na tíre go léir de thoradh an chlisiúnais seo. 
Iad siúd a bhunaigh an chuideachta is éard a bhí idir lámhaibh acu ná trádáil chos istigh, is é sin bhí siad eolach ar cathain a bhí an fiachas le comhdhlúthú, agus shaothraigh siad an-airgead ag ceannach fiachais roimh ré. D'íoc siad breabanna móra le polaiteoirí le tacaíocht a chinntiú do na hachtanna parlaiminte a bhí riachtanach leis na scéimeanna a chur i gcrích.
Jake Wood. Is aisteoir Sasanach é Jacob Dylan "Jake" Wood, a rugadh sa bhliain 1972. Tá sé ar "Eastenders" ar BBC mar Max Branning ón 2006. Tháinig sé sa chúigiú áit ar an dara sraith déag "Strictly Come Dancing" sa bhliain 2015.
Carlos Alazraqui. Is aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach é Carlos Jaime Alazraqui, a rugadh ar 20 Iúil sa bhliain 1962 in Yonkers, Nua-Eabhrac.
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá ainmniúchán amháin faighte aige.
Greg Cipes. Is aisteoir Meiriceánach é Gregory Michael "Greg" Cipes, a rugadh sa bhliain 1980.
Clann Amhlaoibh. Is barúntacht i gContae Fhear Manach é Clann Amhlaoibh.
Clann Cheallaigh. Is barúntacht i gContae Fhear Manach é Clann Cheallaigh.
An Chúil. Is barúntacht i gContae Fhear Manach é an Chúil.
Cnoc Ninnidh. Is barúntacht i gContae Fhear Manach i gCúige Uladh é Cnoc Ninnidh.
I gContae Fhear Manach, ar a thaobh thoir tá Loch Éirne Uachtarach, agus tá ceithre bharúntacht eile taobh leis, mar atá: Clann Amhlaoibh siar ó thuaidh; Tír Cheannada ó thuaidh; An Machaire Steafánach ar an taobh thoir thuaidh; agus An Chúil ar an taobh thoir. I gContae an Chabháin, tá dhá bharúntacht, Lucht Tí Íochtarach ar a thaobh ó dheas; agus Teallach Eathach ar a thaobh thiar theas.
Stair.
Creidtear gur ó Naomh Ninnidh, naomh ón 6ú haois, a fhaigheann Cnoc Ninnidh a ainm. Tá Naomh Ninnid liostaithe mar cheann de "dhá aspal déag na hÉireann", agus cuireadh an buafhocal 'saobhruisc' lena ainm a chiallaíonn "ag gliúcaíocht", as a d'eascair an leasainm freisin; "Ninnidh leth derc". Tá Cnoc Ninnidh ar chladach theas Loch Éirne Uachtair.
Roimh 1450 ní luaitear ainm na barúntachta seo, ach luaitear an talamh mar luath-dhaingean Chlann Mhig Uidhir, leis na Mac Maghnuis, cineál de Chlann Mhig Uidhir bunaithe anseo.
Liosta na bparóistí sibhialta.
Anseo thíos tá liosta de na paróistí sibhialta i gCnoc Ninnidh:
Carraig a' Lios. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Carraig a’ Lios (Béarla: "Carickaleese"). Níl an bunleagan Gaeilge den ainm go hiomlán soiléir mar gheall ar an bhfuaim “í” ag deireadh an ainm Béarla nach mbeifí ag súil leis ó “Lios”. Bhí “Carraig Giolla Íosa” molta mar leagan malartach.
Carn, Contae Fhear Manach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Carn.
Carr, Contae Fhear Manach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Carr.
Cluain Cuaiche. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Cluain Cuaiche.
Coill an Droma. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Coill an Droma.
Coill na Madadh. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach í Coill na Madadh.
Bullán. Is an téarma úsáidte a chur síos ar an logán atá i gcloch, ina bhfuil uisce líonta ann go minic é bullán.
Toilleoir (leictreonaic). Is é is toilleoir (seantéarma: "comhdhlúthadán" nach moltar a úsáid a thuilleadh i gcomhthéacs na leictreonaice) ann ná comhbhall leictreach éighníomhach dhá los a úsáidtear le fuinneamh a chur ar stóras i réimse leictreach. Bíonn na toilleoirí éagsúil ó thaobh na foirme de ach is é is bunstruchtúr dóibh ná dhá sheoltóir leictreach agus tréleictreach (is é sin, inslitheoir - neamhsheoltóir) eatarthu. Go minic bíonn dhá scragall miotail ann agus scannán tanaí inslitheach eatarthu. Bíonn toilleoirí coitianta mar chomhbhaill i ngléasra leictreonaice.
Cnoc an Duais. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc an Duais.
Cnoc an tSeagail. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc an tSeagail.
An Cnoc Mór, Contae Fhear Manach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é an Cnoc Mór.
Cnoc na hUinseann. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoc na hUinseann.
Cnoic (Contae Fhear Manach). Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Cnoic.
Doire an Tonnaigh. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Doire an Tonnaigh.
Doire Airt. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Doire Airt.
Drom Beag Gearr. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Drom Beag Gearr.
Caisleán na Croma. Tá Caisleán na Croma suite ar chladach Loch Éirne Uachtair, i gContae Fhear Manach, in Ultaibh, agus é suite laistigh d'eastát 1,900 acra (7.7 km2 Tá an caisleán tógtha de chlocha liath agus tá príomhchuid an fhoirgnimh agus na sciatháin os thar dhá urlár. Ag an mbealach isteach, tá túr a bhfuil forbhallaí air, le túir níos lú ar thaobh amháin. Tá gairdíní foirmiúla ag an gcaisleán a shíneann amach go dtí an eastát agus níos faide i gcéin. Tá fothracha Sheanchaisleáin Chrom le fáil laistigh den eastát cé nach bhfuil fágtha anois ach cuid de na ballaí bunaidh, dhá thúr agus "saut de loup". Tá dhá cheann de na crainn iúir is sine in Éirinn taobh istigh de thailte an tSeanchaisleáin, a chreidtear a bheith os cionn 800 bliain d’aois.
Stair.
Cosúil le go leor eastát tuaithe i gCúige Uladh, thóg Plandálaí Albanacha an chéad teach ag Crom ag tús an 17ú haois. Sa bhliain 1611, mar chuid de Phlandáil Uladh, thóg Michael Balfour, tiarna na dúiche mar "Laird of Mountwhinney", teach ar an mórthír os cionn an oileáin Inishfendra. Ag teacht leis an ghnáthphatrún do chaisleán an Phlandála, tógadh an Seanchaisleán ag Crom de aol agus de chloch agus bhí sé bhí sé timpeallaithe le bhábhún. Sa bhliain 1689, tháinigh Seanchaisleán Crom slán tar éis dhá léig Seacaibíteach le linn Chogadh an Dá Rí in Éirinn. D'éirigh le muintir Crichton, faoin gCoirnéal Abraham Crichton, teacht slán, i gcoinne na Seacaibítigh go dtí gur tháinig trúpaí athneartaithe ó Inis Ceithleann. Chríochnaigh na himeachtaí áitiúla ag Cath Bhaile Nua an Bhuitléara nuair a ghabh agus mharaigh fórsa Rí Liam le lú ná 1500 trúpaí as Inis Ceithleann oiread agus 3000 de thrúpaí Shéamais II. Tharla an cath ag baile fearainn "Kilgarrett"
1 mhíle ó dheas ón Bhaile Nua.
Droim Mhic Corraidhín. Is baile fearainn agus láithreán seandálaíochta suite i gceantar Bhotha, i mBarúntacht Chlann Amhlaoibh, Contae Fhear Manach é Droim Mhic Corraidhín,
á Droim Mhic Corraidhín suntasach mar gheall ar a chuid fionnachtana seandálaíochta lena n-áirítear claíomh de chuid na Cré-umhaoise dar dáta ag thart ar 1000 RCR (ar taispeáint i Músaem Ashmolean, Oxford) agus cinn tua Neoiliteacha a thángthas orthu sa cheantar sa bhliain 2008.
Cumann Gaelach Choláiste na Tríonóide. Is cumann mac léinn é Cumann Gaelach Choláiste na Tríonóide i gColáiste na Tríonóide in Éirinn a bunaíodh sa bhliain 1906.
Athlasadh. Is éard is athlasadh nó "ainteas" ann ná freagairt bhitheolaíoch fhíocháin na colainne ar spreagthaigh a ghortaíonn an cholainn.
Cuasán pleorach. Is scannán é an cuasán pleorach, atá timpeall ar na scamhóga agus faoi na heasnacha. Sa chás go dtagann athlasadh air tugtar pliúraisí air sin, agus is ionfabhtuithe is comónta a bhíonn mar chúis leis.
Cataipléis. Is galar é an chataipléis ina dtarlaíonn cailliúint thobann tón matánach, spreagtha ag mothúcháin láidre ar nós gáire, goil agus sceimhle, uaireanta. Is galar neamhchomónta atá ann agus tá sé ar níos lú ná 5 as gach 10,000 sa phobal. 
Leigheas.
Úsáidtear na drugaí imipramine, clomipramine agus protriptyline, cé go bhfuiltear bogtha i dtreo venlafaxine le deireanas le leigheas a chur air. Drugaí frithdhúlagráin iad seo.
Dúlagar. Is galar é an Dúlagar (nó an "galar dubh", "gruamacht", "lionn dubh", "ísle brí") ina mbíonn ísle brí agus easpa fuinnimh ar an othar. Is galar comónta atá ann.
Cúiseanna an Ghalair.
Tá dhá príomhchúiseanna leis an galar seo, ceann amháin oidhreachtúil le haistriú cheimiceach san inchinn agus an saghas eile de bharr cúrsaí deachar i saol an duine, agus aistriucháin cheimiceach de bharr sin. Braitheann an chuir chuige leighis ar cén saghas den ghalar atá ann.
Leigheas.
Úsáidtear na drugaí imipramine, clomipramine, protriptyline, agus venlafaxine le deireanas le leigheas a chur air. Drugaí frithdhúlagrán iad seo.
Deirmitíteas geirshileach. Craiceann atá ró-olúil de bharr faireog róghníomhach geireach is ea deirmitíteas geirshileach (nó deirmitíteas geir-ritheach, nó geiririth). Is faireoga iad seo a thálann ola nádúrtha a dtugtar "geir" uirthi. Bíonn cuma lonrach ar an gcraiceann is mothú gréisceach. Féadfaidh sé éirí ina dheirmitíteas geiriritheach, le paistí deargtha calógacha craicinn, ar an bplait de ghnáth, agus sail chnis de réir mar a chailltear na calóga.
Conrad Bain. Ba aisteoir Meiriceánach é Conrad Stafford Bain (4 Feabhra, 1923–14 Eanáir, 2013), a rugadh sa bhliain 1923. Cailleadh é as cúiseanna nádúrtha i Livermore, California.
Garbhaire. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Garbhaire.
An Gleann Caol. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é An Gleann Caol.
Gort an Choirce, Contae Fhear Manach. Is paróiste i gContae Fhear Manach é Gort an Choirce.
Gort an Fhraoigh. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Gort an Fhraoigh.
Gort an Fheadáin. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach, Tuaisceart na hÉireann, é Gort an Fheadáin (Béarla: "Gortineddan").
Gort Mhaoláin. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Gort Mhaoláin.
An tIomaire. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Iomaire.
Leithghleann. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Leithghleann.
Láithreach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Láithreach. Tá sé suite i bparóiste sibhialta Trory agus i mbarúntacht stairiúil Thír Cheannada. Tá sé i ngar d'Aerfort Inis Ceithleann.
An Leathbhaile Íochtarach. Is baile fearainn i gContae Fhear Manach é Leathbhaile.