Trelis/gawiki huggingface dataset:
Béal Feirste Thoir (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe). Is toghcheantar i dTeach Theachtaí na Ríochta Aontaithe é Béal Feirste Thoir. Cruthaíodh sa bhliain 1922 é. Is é Gavin Robinson (PAD) sealbhóir reatha an tsuíocháin.
Ceimiceoir. Is é ceimiceoir ná heolaí a dhéanann scrúdú faoin damhna agus faoina imoibrithe le fuinneamh.
Comhdhúil cheimiceach. Is éard is comhdhúil cheimiceach ann ná aon substaint cheimiceach a chruthaítear de thoradh imoibriú ceimiceach ina n-aontaítear dhá dhúil éagsúla, nó níos mó, de réir comhshuíomh seasta idir na dúile. I gcomhdhúil cheimiceach, tá adaimh na ndúl éagsúil ceangailte dá chéile le naisc cheimiceacha - ianacha nó chomhfhiúsacha. Cuirtear coibhneas na ndúl agus struchtúr inmheánach na comhdhúile in iúl le foirmlí éagsúla ceimiceacha. Mar shampla, is comhdhúil é an t-uisce (H2O) ina bhfuil dhá adamh hidrigine nasctha d'aon adamh ocsaigine amháin.
Albert Abraham Michelson. B'fhisiceoir Gearmánach-Mheiriceánach a rugadh sa Pholainn é Albert Abraham Michelson (fuaimaítear mar "Michael-son" i mBéarla) (19 Nollaig 1852 – 9 Bealtaine 1931). Fuair sé clú agus cáil de bharr a oibre ar thomhas luas sholais agus go háirithe de bharr thástáil Michelson Morley. Sa bhliain 1907 fuair sé an Duais Nobel i bhFisic, an céad Mheirceánach a ghnóthaigh an Nobel sna heolaíochtaí.
Taighde. Is éard atá le gceist le taighde (nó Taighde is Forbairt, T&amp;F, nó R&amp;D i mBéarla) ná próiseas ina mbaintear feidhm as saothar, ábhair is caipiteal chun cur ar chumas comhlachta earra áirithe a tháirgeadh san am atá le teacht. 
Go minic tugtar cuntas ar taighde mar oibriú fiosrúcháin gníomhach, dícheallach agus rianúil a bhfuil sé de chuspóir aige fionnachtain, míniú agus athbhreithniú a dhéanamh ar fhírinní. 
Táirgeann an fioschuardach intleachtúil seo eolas níos cruinne i dtaobh cúrsaí, iompaireacha, teoiricí agus dlíthe. Mar sin, déanann sé feidhmeanna úsáideach le bheith indéanta. 
Úsáidtear an téarma taighde fosta le haghaidh cuntas a thabhairt ar choiste fhaisnéise i dtaobh ábhar sonrach agus de ghnáth, tá baint tréan aige le toradh na heolaíochta agus an mhodh eolaíochta.
Fás eacnamaíoch.
Tá an-tábhacht ag dul leis an taighde chun fás eacnamaíoch a chothú.
Maidir le hearraí is teicníochtaí nua, bíonn gá le tástáil fhairsing chun a n-éifeachtúlacht, a mbuaine is a sábháilteacht a dhéanamh amach is a chruthú. Déantar taighde is forbairt chuí i ngach earnáil, ach leagtar béim ar leith ar an bpróiseas sna tionscail ardteicneolaíochta, leictreonaice, teicneolaíocht faisnéise, soláthar fuinnimh, bithinnealtóireachta, soláthar bia, cógaseolaíochta, is eitleoireachta. Ní mór tuilleadh taighde a dhéanamh i gcónaí chun fás eacnamaíoch a chothú.
Maoiniú taighde agus airgeadas.
I ngach ceann de na príomhthíortha tionsclaíochta íoctar go trom ar R&amp;D. Íocann na comhlachtaí, ach íocann na rialtais freisin, go minic de bharr na n-impleachtaí cosanta. Gníomh a dhéanamh den taighde an cuspóir atá ann.
Taighde san Aontas Eorpach agus in Éirinn.
Tá sochar bainte ag na mílte tionscadal Éireannach as na céadta milliún euro a fuarthas mar mhaoiniú ón gComhairle Eorpach um Thaighde. Ar na tionscadail a fuair tacaíocht airgeadais ón Aontas Eorpach tá ionaid cóireála uisce, oibreacha séarachais, línte iarnróid, seirbhísí bus agus an Luas, córas tramanna Bhaile Átha Cliath. Le himeacht na mblianta, chuir an tAontas tacaíocht airgeadais ar fáil do chuid mhór áiseanna turasóireachta in Éirinn, mar shampla an t-ionad léirithe ag Aillte an Mhothair agus an athfhorbairt a rinneadh ar Pháirc Foraoise agus Áineasa Loch Cé.
De thairbhe go bhfuil Éire páirteach sa Limistéar Eorpach Taighde (ERA), is féidir léi a cion a dhéanamh don taighde is don fhorbairt dhomhanda.
Is féidir le heagraíochtaí Éireannacha €1 billiún ar a laghad a fháil faoin gclár "Fís 2020", clár an Aontais Eorpaigh um thaighde, nuálaíocht agus eolaíochta atá ann faoi láthair agus a bhfuil buiséad aige beagnach €80 billiún. Tá maoiniú beagnach €180 milliún faighte ag iarratasóirí as Éirinn do thaighde agus do thionscadail nuálaíochta tríd an gClár "Fís 2020" go dtí 2016.
Modh eolaíochta. Is éard atá sa mhodh eolaíochta ná tuairimí a chur in iúl, hipitéis a fhoirmliú, turgnamh rialaithe a dhearadh, sonraí a bhailiú agus a mhíniú, teacht ar thátail, na tátail a chur i gcomhthéacs an eolais atá ann cheana, torthaí a thuairisciú agus a fhoilsiú, teoiric agus prionsabal a fhorbairt.
Harold Pinter. Drámadóir, file, aisteoir, stiúrthóir agus gníomhaíoch Sasanach ab ea Harold Pinter, (a rugadh ar 10 Deireadh Fómhair, 1930 i Londain agus déag 24 Nollaig 2008). Tá sé aithnidiúil inniu mar gheall ar a chuid drámaí, mar shampla "The Birthday Party" (1957), "The Caretaker" (1959), "The Homecoming" (1964), agus "Betrayal" (1978).
Bronnadh Duais Nobel na Litríochta air sa bhliain 2005.
Mohamed ElBaradei. Is taidhleoir Éigipteach é Mohamed ElBaradei (Araibis: محمد البرادعي), a rugadh ar 17 Meitheamh, 1942. Tá ElBaradei ina Ard-stiúrthóir ar an International Atomic Energy Agency (IAEA) ó 1 Nollaig, 1997 go dtí an lá atá inniu ann. Bhuaigh ElBaradei, agus an ghníomhaíocht féin, Duais Nobel sa bhliain 2005.
Ba dhlíodór agus polaiteoir é roimhe sin, a rinne staidéar i gCaireo agus Nua-Eabhrac. B'eisean agus a réamhtheachtaí san IAEA Hans Blix a bhí san Iaráic sa bhliain 2003, ag lorg "airm ollscriosta".
Nix. Ceann de shatailítí nádúrtha Phlútóin is ea Nix. B'é Spásteileascóp Hubble a tháinig ar Nix agus Hydra i Mí Bealtaine sa bhliain 2005. Tá an tsatailít seo ag timpeallú Phlútóin ar aon phlána le Carón, agus í ag críochnú imrothlú amháin in aghaidh gach 24.9 lá. Ní bhfuarthas miosúr ceart de Nix go fóill, ach is é an tuairim atá ag na saineolaithe go bhfuil sí idir 40 agus 130 ciliméadar ar trastomhas. Creidtear go bhfuil sí níos lú ná Hydra, ós rud é go bhfuil Hydra níos gile le feiceáil.
Hydra. Satailít nádúrtha de chuid Phlútóin is ea Hydra. B'é Spásteileascóp Hubble a tháinig uirthi i Mí Bhealtaine sa bhliain 2005, san am céanna ar fionnadh Nix. Tá an ghealach seo ag timpeallú Phlútóin, nó meáchanlár chóras Phlútóin, ar fhithis beagnach cruinn ar aon phlána le Carón agus Nix. Tá ga na fithise timpeall 65,000 ciliméadar, agus críochnaíonn Hydra aon chúrsa amháin timpeall an lárphointe in aghaidh 38.2 lá. Níor tomhaiseadh Hydra go fóill, ach creidtear go bhfuil sí idir 40 agus 130 ciliméadar ar trastomhas, agus cé gur measadh ar dtús go mbeadh sí beagáinín níos mó ná Nix, is deacair a rá, dháiríre, an bhfuil.
Scaoileadh an spástaiscéalaí New Horizons chun bóthair i Mí Eanáir 2006, agus tabharfaidh sé cuairt ar Phlútón agus a chuid satailítí sa bhliain 2015.
New Horizons. Scaoileadh New Horizons chun siúil ó lárionad spáis Cape Canaveral ar an 19 Eanáir 2006, ó lárionad spáis Cape Canaveral. D'eitil sé thar Plútón sa bhliain 2015.
Carón. Is é Carón (seanlitriú Carán) an ceann is mó den trí shatailít nádúrtha atá ag Plútón. Is féidir dearcadh ar Charón mar ghealach, ach le fírinne, bheadh sé níos cruinne a rá gur córas dhá abhacphláinéad iad Carón agus Plútón, agus iad ag timpeallú mheáchanlár (nó baralár) an chórais. Tá an lárphointe sin suite in aice le Plútón, taobh amuigh de. Ar mhaithe leis an gcomparáid, is fíor nach bhfuil an Ghealach s'againn féin ag timpeallú an Domhain ach oiread, ach meáchanlár ár gcórais-ne, ach tá an meáchanlár sin suite glan taobh istigh den Domhan. Tá Plútón agus Carón ag dul timpeall an mheáchanláir go sioncronach, is é sin, tá glas imtharraingteach acu ar a chéile, agus iad ag drannadh na haghaidhe céanna le chéile an t-am ar fad.
Fionnadh Carón sa bhliain 1978, agus fuair an t-ainm faomhadh oifigiúil Aontas Idirnáisiúnta na Réalteolaíochta sa bhliain 1985. Tá Carón 1207 gciliméadar ar trastomhas, agus é ar aon mhéid, a bheag nó a mhór, le Dione (gealach de chuid Shatarn).
Meáchanlár. Maidir le grúpa réad, cosúil leis an nGrianchóras nó braisle réaltaí, an pointe inar féidir an mhais iomlán a shamhlú comhchruinnithe (an "maislár" nó an "baralár") chun a iarmhairt imtharraingthe ar réada eile a ríomh. Léiríonn gluaiseacht an mheáchanláir gluaiseacht an ghrúpa réad ina iomláine. Is ionann iolrú luas an phointe seo is na maise iomláine le suim mhóimintim chodanna uile an réada, nó an ghrúpa read. Mar shampla, is é maislár blúirí buama phléasctha ionad an bhuama roimh an bpléasc. Nuair a fheidhmíonn fórsa ar an gcóras (ar an réad nó an grúpa réad), luasghéaraítear an mhaislár, díreach mar a tharlódh dá mbeadh an mhais iomlán comhchruinnithe ann.
Luasghéarú. San fhisic, ach go háirithe san chinéimitic, 
is ionann an téarma Luasghéarú agus an ráta athraithe treoluais i leith an ama. Toisc gur chainníocht veicteoireach is ea treoluas, is féidir leis athrú in dhá slí: athrú méide agus/nó athrú i dtreo.
Tá foirmle ar fáil leis an chainníocht a oibriú amach mar atá:
nó
Áit a bhfuil na siombail 
Sé na haonaid a ghabhann le luasghéarú ná meadar san soicind nó ciliméadair san uair mar atá m/s agus km/h.
Luas (fisic). Is ionann luas agus tapaíocht. Is luas an téarma a úsáidtear is mó den bheirt fhocal.
Sé an brí a ghabhann le luas ná go ninsíonn sé dúinn chomh tapaidh is a tharlaíonn rud.
Tá foirmle le fáil a insíonn duinn an t-eolas seo - mar atá:
nó
Áit a bhfuil
S'iad ionaid luais ná méadair san soicind agus ciliméadair san uair sé sin m/s agus km/h.
Gealach. Is féidir don fhocal úd Gealach an dá rud seo a chiallú:
Tabhair faoi deara freisin na teilgeanacha cainte seo a úsáidtear sa Ghaeilge:
Neodrón. Is cáithnín fo-adamhach é an neodrón. Bíonn prótóin agus neodróin ar fáil i núicléas adamhach na ndúl uile, ach amháin hidrigin. Bíonn mais an adaimh i gcomhréir le líon iomlán na neodrón. Ní bhíonn aon lucht leictreach glan ar an neodrón. Trí cinn de chuarc a bhíonn sa neodrón. Cinneann líon na neodrón sa núicléas adamhach na hiseatóip éagsúla a bhíonn ag dúil.
Abhacphláinéad. Tugtar abhacphláinéad ar rinn neimhe a shásaíonn na coinníollacha seo thíos:
Tugadh an téarma "abhacphláinéad" isteach sa bhliain 2006. Bhítí tar éis teacht ar astaróidigh mhóra a bhí ar aon mhéid le Plútón, nó níos mó ná é fós, sna réigiúin den spás atá taobh thiar de Neiptiún (Crios Kuiper agus Scamall Oort), agus bhí gá le haicmiú nua.
Bhí an rinn spéire bheag fhuar oighir Plútón luaite mar phláinéad ó d'fhionn Clyde Tombaugh é i 1930. Ach de bhrí gur fionnadh reanna spéire eile cosúil leis níos faide amach sa ghrianchóras, íslíodh ina abhacphláinéad é i 2006 ag an "Aontas Idirnáisiúnta Réalteolaíochta".
Inniu, glactar leis go bhfuil cúig abhacphláinéad ann, mar atá, Ceiréas, Plútón, Makemake, Haumea, agus Eris. Réadanna tras-Neiptiúnacha iad Plútón agus Eris, ach tá Ceiréas ag fithisiú na Gréine i gcrios na n-astaróideach idir Mars agus Iúpatar.
Luas. Tá níos mó ná ciall amháin leis an bhfocal luas:
Foirmle. Is éard is brí le foirmle ná modh gearr a bhaineann úsáid as litreacha, uimhreacha agus siombailí chun tuairisc a thabhairt ar eolas casta. Úsaideann eolaithe agus an gnáthphobal araon foirmlí. Is é "E" = "mc"2 an fhoirmle is cáiliúla b'fhéidir, foirmle a cheap Albert Einstein an fisiceoir is cáiliúla de chuid na 20ú aoise.
Eolaí. Is eolaí é duine ar bith a bhfuil saineolas aige ar réimse éigin eolaíochta agus é/í ag baint úsáide as an modh eolaíochta chun taighde a dhéanamh ar an nádúr.
Píotsa. Arán cothrom réidh is ea an píotsa (Iodáilis: Pizza) a gcuirtear táthchoda éagsúla sa mhullach air, cosúil le glasraí, feoil, iasc nó beacáin, in éineacht le trátaí, cáis agus spíosraí éagsúla. Tháinig an píotsa ón Iodáil, agus dealraíonn sé go n-itheadh na sean-Rómhánaigh féin arán a bhí cosúil leis an bpíotsa. Is léir nach raibh trátaí ar fáil san am sin, toisc gurb as an Oileán Úr a tháinig an tráta.
San Iodáil, b'é an píotsa príomhbhia na ndaoine bochta sa naoú haois déag, agus ba le Napoli thar aon áit eile a samhlaíodh é. Shroich an píotsa Meiriceá i ndeireadh na naoú haoise déag, nuair a bhí na mílte Iodálaigh ag dul ar imirce agus ag cur fúthu sna Stáit Aontaithe, agus iad ag tabhairt a gcuid bia leo, ar ndóigh. Níor thug na sluaite síoraí taobh amuigh de na pobail Iodálacha i Meiriceá taithneamh don phíotsa ach i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda, áfach. Na saighdiúirí Meiriceánacha a bhí ina n-arm forghabhála san Iodáil i ndeireadh an chogaidh, ní raibh siad sásta le bia an airm, agus b'fhearr leo dul ar lorg an bhia áitiúil Iodálaigh - agus is é an píotsa an cineál bia ba réidhe a bhí ar fáil. Nuair a d'fhill siad abhaile, lean siad leo ag ithe píotsaí, agus de réir a chéile, tháinig borradh mór ar an bpíotsadóireacht mar ghnó. Sa deireadh, scaip an píotsa ar fud an domhain le cuidiú na sreangshiopaí mearbhia Meiriceánacha.
Vaileite. Is í Vaileite (Máltais:"Il-Belt Valletta") príomhchathair Phoblacht Mhálta. B'é Ard-Mháistir na Ridirí Máltacha, Jean Parisot de la Valette, a bhunaigh an chathair sa bhliain 1566, agus is as an ridire seo a ainmníodh an áit, leis. 
Cé gurb í an phríomhchathair í, níl Vaileite ar an gcathair is mó sa tír, nó ní raibh ach seacht míle duine ina gcónaí ansin sa bhliain 2000, agus an daonra ag dul i laghad. Is í Birkirkara an chathair is mó i Málta.
Francis Hutcheson (fealsamh). Fealsamh Éireannach ba ea Francis Hutcheson (8 Lúnasa, 1694 – 8 Lúnasa, 1746), a bhí ina bhunaitheoir ar an Eagnaíocht Albanach san 18ú haois. Creidtear gur rugadh é i Drumalig, baile i gContae an Dúin, Tuaisceart Éireann.
An Mhalaeisia. Tír in oirdheisceart na hÁise í an Mhalaeisia. Tá teorainneacha aici leis An Téalainn, Singeapór, Brúiné agus An Indinéis. Is í an Mhalaeis (Bahasa Melayu nó بهاس ملاي) an teanga náisiúnta. Is é Kuala Lumpur an phríomhchathair. 
Stair.
Éigeandáil na Malaeisia.
Bhí bunadh na Malaeisia ag cur in aghaidh an choilíneachais Bhriotanaigh ón mbliain 1948 ar aghaidh. Géarchéim eile a bhí ann a fuair Churchill mar oidhreacht ón rialtas a bhí ann roimhe, agus rinne sé mar a rinne sa Chéinia: thairg sé an lámh láidir do na treallchogaithe agus lámh an chara dóibh siúd nach raibh sáite sa chogaíocht. Thug sé a fhaomhadh do thógáil na sráidbhailte daignithe, fosta. Ba chleas oirbheartaíochta é seo a d'éirigh coitianta i gcogaí coilíneacha nó iarchoilíneacha na nEorpach is na Meiriceánach i ndiaidh a lae féin. 
Dream eitneach a bhí ag cur an chogaidh sa Mhalaeisia, agus cuidiú ag teacht ón Aontas Sóivéadach. Mar sin, bhí i bhfad níos mó tacaíochta ar fáil don Bhreatain Mhór anseo ná sa Chéinia nó san Iaráin. Nuair a shroich an cogadh a bhuaicphointe, bhí 35,500 saighdiúir de chuid na Breataine Móire ar garastún sa Mhalaeisia. Agus na reibiliúnaithe ag cailleadh an fhóid, bhí siad ag cailleadh thacaíocht na ndaoine chomh maith. 
Siúd is go bhfuarthas an lámh in uachtar ar na treallchogaithe, bhí an chuma ag teacht ar an scéal go soiléir nach raibh sé indéanta a thuilleadh an Mhalaeisia a choinneáil faoi smacht na Breataine Móire. Sa bhliain 1953, leagadh amach treoirlínte an neamhspleáchais do Singeapór agus do na coilíneachtaí eile sa chearn seo den domhan. Bhí an chéad toghchán ann, sa bhliain 1955, cúpla lá sular éirigh Winston Churchill as Príomh-Aireacht an Bhreatain Mhór, agus sa bhliain 1957, i ndiaidh d'Antony Eden teacht i gcomharbas ar Churchill mar Phríomh-Aire, bronnadh an neamhspleáchas ar an Malaeisia.
Is é Mahathir Mohamad an Príomh-Aire reatha.
Foroinneacha.
Is cónaidhm de 13 stát agus 3 críoch cónaidhme é Malaeisia.
Natalia Naryshkina. Bansár na Rúise idir 1671 agus 1676 ab ea Natalia Kirillovna Naryshkina (1 Meán Fómhair 1651 - 4 Feabhra 1694). Phós sí le Sár Alastar I ar 1 Feabhra 1671 agus rugadh triúr leanbh acu — Peadar Mór, Tsarevna Natalya, agus Tsarevna Feodora. Nuair a cailleadh a fear céile sa bhliain 1676, b'í Natalia a bhí ina leasrí le linn ré a mic Peadar Mór.
An Phaistis. Is í an Phaistis teanga náisiúnta na hAfganastáine. Thairis sin, labhraíonn na treibheacha fáin sa Phacastáin, in aice le teorainn na hAfganastáine, canúintí Paistise. Níl sé soiléir cé mhéad daoine a labhraíonn ó dhúchas í, ach creidtear go bhfuil timpeall dhá scór milliún, nó leathchéad milliún, acu ann. Níl mórán caighdeánú ná saothrú liteartha déanta ar an bPaistis riamh, agus mar sin, is fearr le lucht a labhartha féin Peirsis nó Urdúis a úsáid mar theanga scríofa. Tá gramadach na Paistise i bhfad níos casta agus níos seanársa ná gramadach na Peirsise.
Baineann an Phaistis leis an gcraobh Oir-Dheisceartach de na teangacha Iaránacha. Is iad na teangacha Iaránacha i Sléibhte Pamir is gaolmhaire léi, cosúil leis an teanga Sarikoli, an teanga Shughni, an teanga Wakhi agus an teanga Munji. 
Tá stádas áirithe ag an bPaistis sna cúigí Pacastánacha ina labhraítear í - i gCúige na gCríoch Thiar Thuaidh (Béarla: "North-West Frontier Province") agus i gcríocha na dtreibheacha atá faoi cheannas an rialtais fheidearálaigh (Béarla: "Federally Administered Tribal Areas"). Go praiticiúil, áfach, níl mórán stádais ag an bPaistis sa Phacastáin, nó is iad teangacha oifigiúla an stáit - an Urdúis agus an Béarla - an dá theanga is láidre sa tsochaí. An cineál Paistise a bhíonn le cloisteáil sa Phacastáin, bíonn sí breac le hiasachtaí Béarla agus Urdúise, ní nach ionadh. Ón taobh eile de, cé go bhfuil stádas oifigiúil ag an bPaistis san Afganastáin, is í an Pheirsis an teanga is mó a úsáidtear san oideachas agus sna nuachtáin sa tír sin.
Dlí na himtharraingthe. Luann Dlí Uilíoch Imtharraingthe Newton go dtarraingíonn gach réad sa chruinne gach réad eile le fórsa atá i gcomhréir dhíreach le toradh a maiseanna agus i gcomhréir chontrártha le cearnóg a bhfaid óna chéile.
Is amhlaidh a scríobhtar an dlí seo i ndeilbh foirmle mar:
inarb ionann:
Dlíthe gluaisne Newton. Tá na dlíthe gluaiseachta ar na trí dlíthe a chum Ridire Isaac Newton le linn dó bheith ag cur le chéile a "Principia Mathematica". Is iad seo a leanas na trí dlíthe a chum sé:
An chéad dlí.
Dlí na Táimhe ("Inertia"). Fanfaidh gach corp ar fos nó ag gluaiseacht faoi threoluas tairiseach mura
ngníomhaíonn fórsa seachtrach neamhchothrom air.
An dara dlí.
Nuair a gníomhaíonn fórsa neamhchothrom ar chorp bíonn ráta athraithe
móimintim an choirp i gcomhréir dhíreach leis an bhfórsa agus gníomhaíonn sé in aon treo leis an bhfórsa.
An triú dlí.
Má chuireann corp A fórsa i bhfeidhm ar chorp B, ansin cuireann corp B fórsa
urchomhaireach atá ar cóimhéid leis i bhfeidhm ar chorp A, i.e. bíonn an gníomhú agus an frithghníomhú ar cóimhéid
agus urchomhaireach lena chéile.
An tÉireannach (iris). B'é An tÉireannach an chéad nuachtán seachtainiúil i stair iriseoireachta na Gaeilge, agus é á fhoilsiú sna blianta 1934 go 1937. Bhí blas áirithe den eite chlé ar pholasaí eagarthóireachta na Gaeilge, rud a d'fhág nach raibh sé ag taithneamh le cách i saol na Gaeilge. 
Thairis sin, bhí sé ag díriú ar mhuintir na Gaeltachta thar aon dream eile, rud a chaill an páipéar sa deireadh thiar, ó nach raibh airgead ach ag an gcorrdhuine acu san am sin le nuachtán a cheannach. Mar sin, bhí an nuachtán i dtuilleamaí deontais oifigiúla, agus nuair a thráigh an tobar sin, b'éigean deireadh a chur leis.
Bhí an tÉireannach ina ábhar conspóide ina dhiaidh sin féin ar chúiseanna polaitiúla agus seicteacha, ós rud é gur Protastúnach a bhí sa phríomheagarthóir, Seán Beaumont. Mar sin, b'é an fhírinne oifigiúil ar feadh i bhfad gurbh é "Inniu" an chéad seachtanán Gaeilge riamh. 
Níor tháinig scéal an Éireannaigh ar ais i mbéal lucht na Gaeilge roimh an mbliain 1993, nuair a d'fhoilsigh Éamon Ó Ciosáin leabhar faoi. Níor choinnigh ach muintir na Gaeltachta cuimhne air, nó bhí an-ráchairt ar an bpáipéar ina measc a fhad is a mhair sé.
Ardeaspag Canterbury. Ceannaire ar an Eaglais Shasana agus ar an gComaoineach Anglacánach domhanda is ea ardeaspag Canterbury. Is comharba é an t-ardeaspag ar Naomh Agaistín, an chéad ardeaspag idir 597 agus 605. Justin Welby atá san oifig faoi láthair. Tá an t-ardeaspag bunaithe ag Ardeaglais Canterbury.
Hermann Samuel Reimarus. B'fhealsamh agus scríbhneoir Gearmánach san Eagnaíocht é Hermann Samuel Reimarus (22 Nollaig, 1694, Hamburg - 1 Márta, 1768, Hamburg). Bhí tuairimí nua ag Reimarus i rith an ré seo, faoin dhias go háirithe.
Tomás de Bhaldraithe. Scoláire aithnidiúil Gaeilge ba ea Tomás de Bhaldraithe (1916–1996). Rugadh i Luimneach é, ach d'aistrigh a mhuintir go Baile Átha Cliath nuair a bhí sé cúig bliana déag. Is é an t-ainm a baisteadh air ó thús ná "Thomas McDonagh Waldron", i ndilchuimhne ar Thomás Mac Donncha a básaíodh i ndiaidh dó Forógra na Cásca a shíniú, ach is faoin leagan Gaeilge dá ainm is fearr a aithnítear é.
Is é an foclóir Béarla-Gaeilge is mó a thuill clú dó, agus é ar ceann de na clocha míle is mó i bpleanáil, i bhforbairt agus i gcaighdeánú na Gaeilge. Bhí an-tionchar ag an bhfoclóir seo ar an gcineál Gaeilge a chleachtann foghlaimeoirí na teanga. Fuair sé tacaíocht ó Éamon de Valera dá pholasaí i leith an cheartlitrithe, agus mar sin, d'éirigh leis buille mór a bhualadh in aghaidh an tseanlitrithe. 
Sa bhliain 1960, rinneadh Ollamh le Nua-Ghaeilge de i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath, agus chuir sé i dtoll le chéile cartlann mhór ábhair i gcanúintí na Gaeilge. Baineadh an-úsáid as an ábhar seo nuair a cuireadh an Foclóir Gaeilge-Béarla in eagar. Is le Niall Ó Dónaill a luaitear an foclóir sin, ach bhí an-lámh ag de Bhaldraithe san obair sin, mar eagarthóir comhairleach. 
Bhunaigh de Bhaldraithe an chéad teanglann ollscoile in Éirinn, agus ní raibh a leithéid le fáil sa Bhreatain Mhór ach an oiread san am. 
Bhí sé ina shaineolaí mór ar chanúintí Chonamara, agus d'fhoilsigh sé monagraf faoi Ghaeilge Cois Fharraige, arbh í teanga dhúchais Mháirtín Uí Chadhain í: "Gaeilge Chois Fhairrge: Deilbhíocht". Déanta na fírinne, is féidir a fheiceáil ar a fhoclóir go raibh an chanúint sin aige thar aon chineál Gaeilge eile, nó i gcúpla áit, deir sé "ar rinne" nó "níor rinne", in áit "an ndearna" nó "ní dhearna" an Chaighdeáin. Réitigh sé don chló leabhair ar nós "Seanchas Thomáis Laighléis", ar leabhar dírbheathaisnéisiúil í le cainteoir dúchais ó Oirthear na Gaillimhe, nó "Cín Lae Amhlaoibh", leagan giorraithe de dhialann cháiliúil Amhlaoibh Uí Shúilleabháin, atá oiriúnach do na gnáthléitheoirí.
Foinsí.
"Tomás de Bhaldraithe: Cuimhní Cairde", Proinsias Mac Aonghusa a chuir in eagar (An Clóchomhar, 1997)
Lannraig (baile). Is baile beag é Lannraig nó Lanark i ngleann na Cluaidhe i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Deas. Tá 9,000 ina gcónaí ann. Níl mórán tionscail sa bhaile agus tá a lán daoine ag obair i nGlaschú nó i nDún Éideann. Bhí an laoch Albanach William Wallace ina chónaí ann tráth agus deirtear gur ansin a thosaigh sé a éirí amach i gcoinne na Sasanach i 1297.
Abhainn Chluaidh. Is abhainn í an Chluaidh in Earra-Ghàidheal agus Bòd, Albain, an tríú abhainn is faide sa tír agus an deichiú abhainn is faide sa Ríocht Aontaithe.
Gordon Strachan. Is iarimreoir peile é Gordon David Strachan (rugadh 9 Feabhra 1957, i nDún Éideann). D'imir sé le Dundee, Aberdeen, Manchester United, Leeds United agus Coventry City. 
D'imir sé 50 uair freisin d'fhoireann náisiúnta na hAlban, ag imirt in dhá Chorn Sacair an Domhain.
Gairmréim traenála.
D'oibrigh sé ina thraenálaí le Coventry City ó 1997 go 2001. Ar feadh tamaill, chuaigh sé go Southampton agus d'imir an chlub sa chraobh denCorn FA i 2003.
Glasgow Celtic.
Ba é Strachan an traenálaí nua i Celtic Football Club i 2005. Sa chéad séasúr, bhuaigh siad an SPL agus Corn na hAlban. Sa dara séasúr d'imir Celtic sa UEFA Champions League agus bhuaigh siad an SPL arís. Nuair a bhí Rangers chun tosaigh san SPL, bhuaigh Celtic a lán cluichí agus bhuaigh an SPL arís. Ni bhuaigh siad corn ar bith i 2008/2009 agus d'fhág Strachan an club i mí Bhealtaine 2009.
Paul Telfer. Is iarimreoir sacair é Paul Telfer. D'imir sé le Slough Town, Ceiltigh Ghlaschú, agus Leeds Utd. roimhe sin.
Lee Naylor. Is imreoir sacair é Lee Naylor (rugadh 19 Márta 1980). Is Sasanach é. D'imir sé le Ceiltigh Ghlaschú agus Wolverhampton san am atá thart ach faoi láthair ní imríonn sé le club ar bith. D'fhoireann Derby County a d'imir sé an uair dheireanach.
Gary Caldwell. Is imreoir sacair Albanach é Gary Caldwell. Imríonn sé faoi láthair le Ceiltigh Ghlaschú.
Bobo Balde. Is imreoir sacair é Dianbobo "Bobo" Baldé. Imríonn sé faoi láthair le Valenciennes FC. D'imir sé le Ceiltigh Ghlaschú chomh maith. Rugadh é 5 Deireadh Fómhair 1975 i Marseille ach imríonn sé le foireann náisiúnta na Guine.