Trelis/gawiki huggingface dataset:
Aisling Judge.  Is eolaí Éireannach ó gCionn tSáile, Contae Chorcaí í Aisling Judge"." Bhuaigh sí an 42ú Taispeántas an Eolaí Óig san RDS ar an 13ú Eanáir 2006 nuair a bhí sí ceithre bliana déag d'aois. Bhí sí an buaiteoir is óige i stair an chomórtais, go dtí gur bhuaigh Emer Jones as Trá Lí i gContae Chiarraí é dhá bhliain ina dhiaidh sin agus í trí bhliain déag d'aois. Bhuaigh Judge an tríú háit sa 18ú 'European Union Contest for Young Scientists.
Ba mhac léinn sa dara bhliain ag Kinsale Community School i gCionn tSáile í Judge nuair a bhuaigh sí an gradam. Ba é an tionscadal a bhí i gceist ná gléas a léiríonn nuair atá bia réamhphacáistithe imithe as dáta. Cuirtear "The development and evaluation of a biological food spoilage indicator" air. Dúirt na breithiúna gur bhain a cuid oibre úsáid as ""a highly innovative and creative use of experimental biology" agus go raibh sé "very impressive" agus gur "novel use of technology"" é.
B'aoi Judge ar an gclár teilifíse páistí "Dustin's Daily News" sa bhliain 2007 chun plé a dhéanamh ar an CD a chruthaigh sí chun cabhair a thabhairt le mic léinn eolaíochta athbhreithniú a dhéanamh ar a gcuid scrúduithe. D'éirigh léi an tríú háit a bhuachaint sa 18ú European Union Contest for Young Scientists a bhí ar siúl satSualainn.
Bhí Judge mar dhalta sa chéad scoil sa tír a raibh níos mó ná buaiteoir Taispeántas an Eolaí Óig amháin ag freastal air ag an am céanna i 2009 nuair a bhuaigh a gcomh-mhic léinn Liam McCarthy agus John D. O ' Callaghan an gradam céanna ag an am céanna nuair a bhí sí fós ina mac léinn ann. Dúirt McCarthy agus O'Callaghan, go raibh rath Judge mar thionchar acu páirt a glacadh sa chomórtas agus an bua a fháil.
Bhain Judge céim bhaitsiléara amach san innealtóireacht cheimice ag Coláiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath agus céim mháistreachta san innealtóireachta bithcheimice ag Coláiste na hOllscoile, Londain.
Fosfairít. Is éard is fosfairít, carraig fosfáite nó fosfáit charraige ann ná carraig dhríodair neamh-dhráimh, ina mbíonn méideanna arda de mhianraí fosfáit. Athraíonn méid na fosfáite san fhosfairít (nó grád na carraige fosfáite) go mór, ó 4% go dtí 20% peantocsaíd fhosfair (P2O5).
Cuirtear an charraig fosfáite saibhrithe (nó "beinifíthe") go 28% ar a laghad ar an margadh, go minic níos mó ná 30% P2O5. Tarlaíonn sé seo trí níocháin, scagadh, dí-aoladh, scaradh maighnéadach nó snámhacht. Sé sin, i gcomparáid le níos lú ná 0.2% an meán-mhéid fosfair sna carraigeacha collafáin dríodair. Tá an fhosfáit i láthair mar fluar-apaitít Ca5(PO4)3F, de ghnáth i maiseanna cripticriostalta (gránmhéideanna &lt;1 μm) dá ngairtear deascáin d'apaitíte dríodair de bhunadh neamhchinnte. Tá sí i láthair freisin mar hiodrocsa-apaitít Ca5(PO4)3OH nó Ca10(PO4)6(OH)2, a bhíonn díscaoilte go minic ó chnámha agus fiacla veirteabracha, cé gur féidir le fluar-apaitít a thionscnamh ó fhéitheacha hidriteirmeacha.
Is minic a bhíonn deascán fosfairíte i sraitheanna fairsing, a chlúdaíonn i ndiaidh a chéile na mílte ciliméadar cearnach de screamh an Domhain.
EIRSAT-1. Is tionscadal spáis Éireannach é an Educational Irish Research Satellite 1 nó EIRSAT-1. Is é EIRSAT-1 an chéad satailít Éireannach agus is é an chéad mhisean spáis Éireannach freisin é. Tá an tionscadal á fhorbairt ag Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath agus Ollscoil na Banríona, Béal Feirste faoi láthair.
Tugadh cead don satailít ó Gníomhaireacht Spáis na hEorpa, i mí Bhealtaine 2017, mar chuid den chlár 'Fly Your Satellite!'. Chomh maith le Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath, tá na comhlachtaí Éireannacha ENBIO agus SensL ag cabhrú leis an satailít.
Stair.
Tugadh cead don mhionsatailít céim a bhogadh i dtreo lainseáil ó athbhreithniú dearadh. Satailít é EIRSAT-1 a thóg scoláirí de chuid UCD thar thréimhse 6 bliana.
Aidhmeanna.
Is iad aidhmeanna an tionscadail ná:
Lainseáil.
Pleanáladh i dtosach an tsatailít a bheith lainseáilte i2022. Bhí sé mar aidhm go mbeadh an satailít i bhfithis an Domhain ar feadh sé mhí go bliain amháin. Ar deireadh seoladh EIRSAT-1 isteach sa spás inniu an 1 Nollaig 2023. 
Ealaíon ar an tsatailít.
Rinneadh dán nuascríofa dar teideal 'Gach Slí Abhaile’ "All Ways Home", a chum dháréag daltaí ó scoileanna DEIS, a ghreannadh ar thaobh EIRSAT-1. Greanadh an dán sin le léasar ar an gcumhdach seachtrach den Mhodúl Feidhmithe Aeróige, .i. an chuid sin den satailít a dhéanann an chumarsáid leis an mbaile. Déanann ’Gach Slí Abhaile’ ceiliúradh ar chlochmhíle thábhachtach do UCD agus Eolaíocht Spáis na hÉireann. Ba é an file Eoin Mc Evoy ó Scoil na Gaeilge a d'aistrigh an dán go Gaeilge faoin teideal ‘Gach Slí Abhaile’ agus rinne sé an guthú ar an leagan Gaeilge den fhíseán.
Chun cruthaitheacht na ndaltaí, na foirne teagaisc agus na n-ealaíontóirí eile ar fad a d’oibrigh le chéile ar an dán a cheiliúradh, rinne Coláiste na nEalaíon agus nDaonnachtaí UCD agus Taighde UCD coimisiúnú ar bheochan trí nóiméad leis an maisitheoir mór-ráchairte Alan Dunne. Rinne an tOllamh Lorraine Hanlon, Stiúrthóir EIRSAT-1 agus Ionad UCD um Thaighde ar an Spás, coimisiúnú ar ‘All Ways Home’. Spreagadh na scríbhneoirí óga sna scoileanna le machnamh a dhéanamh ar aistear na satailíte isteach sa spás agus ag an am céanna ar an mbaile, ár suíomh áitiúil agus domhanda sa chruinne, rud a shíneann i bhfad raon ár dtuiscinte daonna. Is é sin is ábhar don dán.
Peantocsaíd fhosfair. Comhdhúil cheimiceach is ea peantocsaíd fhosfair leis an fhoirmle mhóilíneach P4O10 (a bhfuil a hainm coitianta díorthaithe ó a foirmle eimpíreach, P2O5). Ainhidríd den aigéad fosfarach is ea an solad bán criostalach seo. Is triomúcháin iontach í, agus ina gníomhaire triomaithe.
Lauren Steadman. Is tríatlanaí í Lauren Steadman. Rugadh ar an 18 Nollaig 1992 í. Tháinig sí sa chúigiú háit ar an séú sraith déag "Strictly Come Dancing".
Phoenix (albam Rita Ora). Is é Phoenix an dara halbam ón amhránaí Rita Ora. Bhí sé scaoilte ar an 23 Samhain, 2018.
Traicliosta.
Is iad seo na hamhráin:
Peireacairdiam. Bíonn an croí faoi chosaint sa pheireacairdiam, an sac cosanta nó an sac snáithíneach timpeall an chroí, ina mbíonn roinnt beag sreabháin. Sraitheanna de bhalla an chroí atá ann, lena n-áirítear peireacairdiam an ionathair, agus an peireacairdiam pairiatach.
SpongeBob SquarePants. Is sraith beochana Mheiriceánach é SpongeBob SquarePants, a chruthaigh an bitheolaí mara agus an beochanóir Stephen Hillenburg, a tháirgeann agus a léiríonn Nickelodeon. Sa tsraith feictear eachtraí i saol SpongeBob agus go leor cairde dá chuid i gcathair fhicseanúil faoi uisce "Bikini Bottom". Tá an tóir atá ag sraith saincheadúnais na meán agus sraith faire agus dáileoirí Nickelodeon faoi úinéireacht idirnáisiúnta MTV Networks. Ghin sé ceadúnas meán sna sraithe brabúis $ 13,000,000 ar ioncam "marsantais" do Nickelodeon. Tá an tsraith saor in aisce do gach lucht féachana.
Go leor de na smaointe tsraith tháinig nuacht san oideachas agus Comic neamhfhoilsithe dar teideal "crios idirthaoideach" , a bhí Hillenburg cruthaíodh i lár na 1980í thosaigh sé ag forbairt "SpongeBob" ar an tsraith theilifíse i 1996 i ndiaidh tar éis a chailliúint Rocko Modern Music, agus rinne siad teagmháil le Tom Kenny, atá i Hillenburg i Rocko's Newest Life. Ar dtús bhí an beochan ainmnithe "SpongeBoy" agus bhí teideal tástála aige ar "SpongeBoy Ahoy!". Athraíodh na teidil seo, agus ainm reatha na sraithe á gclárú.
Taispeánadh an eipeasóid phíolótach an Nickelodeon beoite ar an 1 Bealtaine, 1999 i Kids 'Choice Awards an bhliain sin agus go hoifigiúil debuted ar 17 Iúil. Tá an tsraith clúiteach ón tús mar gheall ar a simplíocht agus a achomharc do gach aoisghrúpa, agus bhí an-tóir air sa dara séasúr. Ar 21 Iúil, 2012, craoladh an tsraith athnuachana a naoú séasúr, a thosaigh le heachtra "The Extreme Spots".
Ainmnithe ar an beochan i réimse na dámhachtainí éagsúla, lena n-áirítear seacht iontrálacha sa Dámhachtain Annie lamháltais óir Reel (sé agus ocht Bhuaigh, faoi seach), cúig déag ceapacháin Emmy (a bhuachan) trí tascanna déag i agus Gradaim Rogha Kids agus ceithre ainmniúchán do Leanaí BAFTA (ceithre bhuaigh). In 2011, ainmníodh "spongiform squarepantsii" mar ómós don charachtar teidil beoite - cineál beacán. Ar an 7 Meitheamh, 2016 an chéad uair an ceol leis an ainm céanna den tsraith ( "SpongeBob SquarePants: The Broadway Musical" ) Amharclann Oirthearach i Chicagoagus filleadh ar Broadway i Nua-Eabhrac i 2017.
Spongiforma squarepantsii. Is speiceas fungas sa teaghlach Boletaceae é Spongiforma squarepantsii. Is féidir é a fháil sa Mhalaeisia, níos cruinne i Sarawak ar oileán Boirneo. D'ainmnigh eolaithe é mar gheall ar a chosúlacht leis an gcarachtar ar an gclár cartúin SpongeBob SquarePants.
Explained (sraith theilifíse). Clár atá á chraoladh ar Netflix é Explained. Thosaigh sé ar an 23 Bealtaine, 2018.
American Idol (sraith 17). Is comórtas amhránaíochta teilifíse cruthaithe ag Simon Fuller é American Idol, a tosaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 2002. Craolann sé ar ABC. Thosaigh an seachtú sraith déag American Idol ar 3 Márta 2019 agus chríochnaigh se ar an 19 Bealtaine, 2019.
B'é seo an dara sraith "American Idol" ó shin go raibh sé curtha ar ceal ar Fox sa bhliain 2016.
Ba iad Katy Perry, Luke Bryan agus Lionel Richie na breithiúna don sraith seo. D'fhill Ryan Seacrest mar láithreoir. Bhuaigh Laine Hardy an tsraith agus tháinig Alejandro Aranda sa dara háit.
Family Guy (séasúr 17). Thosaigh an séú séasúr déag "Family Guy" ar an 30 Meán Fómhair, 2018.
Elon Musk. Is fiontraí, fear gnó, ilbhilliúnaí, innealtóir, agus aireagóir é Elon Reeve Musk (a rugadh in Pretoria, san Afraic Theas ar 28 Meitheamh 1971). Aithnítear é mar chomhbhunaitheoir PayPal, SpaceX, Tesla Motors agus Solar City. Stiúrthóir ginearálta ar Twitter, SpaceX agus Tesla Motors é faoi láthair, agus uachtarán ar SolarCity chomh maith. 
Airgeadas.
D'éirigh Musk ina ilbhilliúnaí i dtús na 2000idí nuair a bhunaigh sé PayPal, an gcóras íoctha ar líne is mó ar domhan, 
Iompar.
Tá cáil ar Musk as an Tesla Roadster a chruthú, arbh é an chéad ghluaisteán leictreach inmharthana na linne seo, Bhí infheistíocht déanta ag Musk i dTesla sa bhliain 2004 (ní raibh ann ach $6.5 million) agus ó 2008 ar aghaidh, bhí sé ina Phríomhoifigeach Feidhmiúcháin ar Tesla. 
Tá cáil ar Musk chomh maith as leagan príobháideach den tointeálaí spáis (an F9/Dragon) a dhearadh.
Ag comhdháil TED i gCeanada sa bhliain 2022, thaispeáin an ceapadóir an físeán seo a bhaineann lena thogra, an ‘Boring Company’. Tá sé mar fhís ag Musk tolláin iompair a tholladh sa talamh faoi chathracha móra mar Los Angeles.
Twitter.
Cheannaigh Elon Musk Twitter ar 27 Deireadh Fómhair 2022. Ar dtús, i mí Aibreáin 2022, bhí bord Twitter go mór in aghaidh an comhlacht a dhíol le Elon Musk ar an gcéad ásc. Ach ghéill siad nuair a leasaigh sé a thairiscint agus nuair a deimhníodh go raibh an maoiniú faighte aige. Cheannaigh sé Twitter ar phraghas an-ard ag an am, $44 billiún.
Brett Kavanaugh. Breitheamh Gael-Mheiriceánach is Brett Michael Kavanaugh, a rugadh ar an 12 Feabhra, 1965 i Washington, D.C..
Allen Ginsberg. File Meiriceánach ab ea Allen Ginsberg (3 Meitheamh 1926 – 5 Aibreán 1997). Duine de scríbhneoirí móra a linne a bhí ann, agus é ina cheannródaí ar ghluaiseacht liteartha an "Beat Generation" in éineacht le William S. Burroughs agus Jack Kerouac.
File.
Scríbhneoir cultais a bhí ann ar dtús, is é sin, scríbhneoir nach raibh suim ach ag dornán beag díograiseoirí ann. 
Ar an 7 Deireadh Fómhair 1955, léigh Ginsberg an dán “Howl” i San Francisco, ag cur tús lena ghairm scríbhneoireachta. Bhí an saothar seo faoi laincisí ag coinbhinsiúin na litríochta. 
Cuairt ar Éirinn.
Tháinig Ginsberg go hÉirinn in 1993. Thug sé an-léamh uaidh i Halla na Saoirse, BÁC. Aisteach go leor, ghearr sé mar táille ar lucht eagraithe an léimh culaith bhréidín ó Dhún na nGall. 
File Haiku a bhí ann chomh maith.
Scáildaonra. Tugtar scáildaonra ar dhaonra stairiúil a aimsíodh trí mhodhanna staitistiúla. 
Léann daonra.
Sa bhliain 2004 maíodh gur féidir leis an meastachán uasdealraitheachta nó teoirim Bayes, dhá mhodh staidrimh a mheasann rátaí imirce agus méid daonraí de réir theoiric an chomhtháthaithe, feidhm a bhaint as tacair shonraí a bhfuil daonra neamhaithnid ceilte iontu. Tugtar “scáildaonra” ar an daonra seo. Féadtar taighde a dhéanamh ar an rian a fhágann daonraí díofa ar mhéid daonra eile agus ar rátaí na himirce idir dhá dhaonra eile. Braitheann claontaí na bparaiméadar daonra a shíltear atá ann ar a bhfuil d'imirce ó na daonraí neamhaithnide. Cáineadh an modh oibre seo toisc gur fáisceadh scáilphobail as léirshamhlacha staidrimh amháin.
Géineolaíocht daonra.
Sa bhliain 2012 baineadh feidhm as anailís DNA agus modhanna staitistiúla chun a léiriú gur chros-síolraigh daonra atá díofa anois le sinsir na nEorpach agus le grúpa Sibéarach, grúpa a d’imigh ina dhiaidh sin chun Meiriceá. Tugadh "scáildaonra" ar an daonra díofa toisc gur fhág sé a rian ar an ngéanóm in ionad fianaise sheandálaíoch a fhágáil ina dhiaidh. Sa bhliain 2013 tháinig an tuar faoin tairngreacht nuair a thángthas ar iarsmaí duine a bhain leis an scáildaonra sin.
Sa bhliain 2015 rinneadh staidéar ar ghinealach agus imirce luath na muice clóis, staidéar a fuair amach go raibh géinte ag an muc sin a tháinig ó scáildaonra díofa de chuid an tsealaid Phléisticéinigh.
Le léamh.
Reich, David (2018). "Who We Are and How We Got Here: new findings from ancient DNA". Pantheon.
Caergwrle. Sráidbhaile is ea Caergwrle i Sir y Fflint, an Bhreatain Bheag. Tá timpeall 1621 daoine ina gcónaí ann. Tá caisleán agus trí theach tábhairne ann.
An Bille um Daoine Trasinscne (Cosaint na gCeart), 2017. Bille um Transgender Persons (Cosaint na gCeart), 2017, a rinne an Seanad na Pacastáine bille chun cearta trasinséaracha a aithint, anois is féidir leo clárú le hoifigí rialtais mar thrascairí.
Fionnchaomh. Sa Rúraíocht, ba í Fionnchaomh (Sean-Ghaeilge Findchóem) deirfiúr rí na nUladh, Conchobar mac Nessa; bean chéile Amergin; máthair Chonall; agus banaltra chíche Cú Chulainn.
Coimpeart Chú Chulainn. Is cuid de seanscéalta na Rúraíochta é Coimpeart (nó Giniúint) Chú Chulainn (Sean-Ghaeilge Compert Con Culainn), faoin nginiúint agus breith an laoich Chú Chulainn.
Lámhscríbhinní.
Tá dhá mórleagan ann a tháinig slán. 
Athleagan I: Faightear an foinse is luaite den leagan seo i Lebor na hUidre (LU) na 12ú haoise. Bhí beirt phriomhscríbhneoirí ann ar dtús (A agus M), ach scrios scríbhneoir ina dhiaidh sin (H) an deireadh chun a mhachnaimh féin faoi ré Chú Chulainn a thabhairt. De réir H, bhí an téacs mar chuid den leabhar Cín Dromma Snechtai na 8ú haoise, atá caillte. Faightear cóipeanna eile den leagan i sé lámhscríbhinn na 15ú agus 16ú aoiseanna, iad go léir bainte le Connacht.
Athleagan II: Caomhnaítear an leagan seo, in éineacht leis an gcéad cheann, in Egerton 1782 agus D IV 2. Tá aithne air sa dara cheann dar teideal "Feis Tige Becfholtaig" (Feis Theach Bheagfholtaigh).
Achoimrí.
Sa leagan is luaite, is í Deichtine, máthair Chú Chulainn, í iníon agus carbadóir Conchúir mhic Neasa, rí Uladh. Téann sí in éineacht leisean agus fir uaisle na nUladh ag seilg éan draíochta. Le titim na hoíche agus é ag cur sneachta, tagann na hUlaidh ar thigh agus cuirtear fáilte romhaibh. Tagann tinneas linbh ar bhean chéile a n-óstaigh, agus cuidíonn Deichtine léi ag breith a mhic. Ag an am gcéanna, tugann láir lasmuigh dhá bhromach ar an saol. 
Ar an maidin dár gcionn, is léir do na hUlaidh go bhfuil siad ag Brú na Bóinne. Tá an teach agus na tuistí imithe, and tá siad an fós an leanbh agus na bromaigh. Tógann Deichtine an buachaill mar mhac altrama, ach buaileann tinn é agus éagann sé.
Níos faide anonn, nochtann an dia Lugh dí, agus deir sé léi gurbh é a bhí a n-óstach an oíche úd, agus go bhfuil sí anois ah iompair a pháiste, darb ainm Séadanda. Is cúis náire é an toircheas; tá fir na hUladh san amhras gurb é Conchúr féin an t-athair. In ainneoin sin, geallann Conchúr le Sualdamh mac Róigh í. Cuireann sí deireadh leis an toircheas, agus téann sí a chodladh lena fear céile agus í arís ina maighdean. Gineann sí mac, agus Séadanda an t-ainm a thugann sí dó. Deirtear gur giniúint faoi thrí é seo, agus an leanbh tofa mar dhuine thar cách.
Sa leagan níos deireanaí agus níos cáiliúla, is deirfiúr Chonchúir í Deichtine, agus imíonn sí d'Eamhain Mhacha, príomhchathair na nUladh. Cosúil leis an gcéad leagan, téann fir na nUladh ag seilg, agus ag lorg fosctha i dtigh éigin le titim na hoíche. Is é Lugh an t-óstach, ach sa scéal seo, is í Deichtine féin a bhean chéile, agus tugann sise mac ar an saol, darb ainm Séadanda.
Tá achrainn idir fir na nUladh cé acu a mbeadh ina athair altrama air, go dtí go socraíonn Morann, saoi, go mbeadh a sheal ag cách: Conchúr féin; Sencha mac Ailella, a mhúinfidh gaois agus deis a labhartha dó; Blaí Briugu, saibhir, a chosnóidh agus a sholáthróidh é; Fergus mac Róich, laoch, a múinfidh dó na daoine laga a chosaint; Amergin, file, a thabharfaidh oideachas dó; agus a bhean chéile Fionnchaomh, a oidfidh é. Tógtar é i dtigh Amergine agus Fionnchaoimhe ar Magh Muirthemne i gContae Lú an lae inniu, i dteannta lena mac, Conall Cernach.
Fand. Is sióg í Fand (deoir, "deoir áille") nó Fann (duine lag) i Miotaseolaíocht na nGael. Ní leagain mhalartacha iad na focail sin, agus pléitear fós stair a hainm.
Feictear í go sonrach sa seanscéal "Searg Chú Chulainn" mar iníon Áed Abrat, deirfiúr Lí Ban agus Aengus ar leith, agus bean chéile Mhanannán mac Lir.
"Searg Chú Chulainn".
Tháinig Fand ar an bhfód i riocht éan na mara, ag eitilt le healta éan draíochta. Tá gach dís ceangailte le slabhra airgid, ach amháin Fand agus a deirfiúr Lí Ban le slabhra óir, agus iad sofheicthe dá bharr.
Chaith Cú Chulainn clocha ina dtreo, agus bhuail sé sciathán Fhainde. Ina dhiaidh sin, tháinig, Fand agus Lí Ban beirt ar ais í riocht sióg and confront him on ar bhruach na locha. Bhí eachlaisc acu agus thug siad leathmharú air. Buaileadh tinn é dost feadh bliana, go dtí gur tháinig Fand ar ais (via negotiators Lí Ban agus Lao, carbadóir Chú Chulainn) chun é a leigheas. Mar choinníoll, d'aontaigh Cú Chulainn go mífhonnmhar dul go hoileán Fhainde, Mag Mell, agus cuidiú léi i gcogadh i gcoinne a naimhde. D'éirigh Cú Chulainn agus Fand ina leannáin chéile.
Tháinig éad mór ar bhean chéile Chú Chulainn, Eimhear, de bharr an caidrimh seo agus tháinig sí anuas le buíon ban ag beartú sceana. D'aithin Fand go raibh Cú Chulainn tuillte d'Eimhear. Chan sí dán, agus chuaigh ar ais chuig a fear céile Manannán. Chroith seisean a fhallaing cheobhráin dhraíochta idir Fand agus Cú Chulainn, nára mbuaile le chéile iad choíche. D'ól Cú Chulainn agus Eimhear deoch díchuimhne.
Seanscéalta eile.
Deirtear gurbh í Fliodhas, dia na Coille, máthair Fhand. I leaganacha áirithe, deirtear gurbh í bean chéile Eochaid Iúil, namhad Labhraidhe cloíte ag Cú Chulainn.
Deirtear leis gurbh iníon Mhanannán í an bhandia Niamh Chinn Óir. Toisc go bhfuil roinnt saintréithe mar an gcéanna idir Niamh agus Fand, is féidir gurbh í Niamh freisin iníon Fhand. 
Luaitear i bhfoinsí eile iníon eile Mhanannán, darb ainm Clíodhna. Is eol gur luigh Manannán le hábhar mór bandéithe agus ban daonna, ámh, agus is doiléir é dá bharr a nasc le Fand.
Sa nualitríocht.
Spreagadh "Fand and Other Poems" le William Larminie (Baile Átha Cliath, 1892) ag Fand; agus ton-dán le hArnold Bax "The Garden of Fand" (1916).
Tá Fand ann mar phearsa athfhillteach sa tsraith "The Iron Druid Chronicles" le Kevin Hearne.
Montserrat Caballé. Amhránaí sopráin ceoldrámaíochta Catalónach ab ea Montserrat Caballé i Folch (12 Aibreán 1933 – 6 Deireadh Fómhair 2018). Thabhaigh sí clú leis an mbealach a léirigh sí rólanna móra an "bel canto", mar shampla saothair Rossini, Bellini, agus Donizetti. Tharraing sí clú idirnáisiúnta nuair a d'imir sí ról in "Lucrezia Borgia", ceodráma de chuid Donizetti, in Carnegie Hall i Nua-Eabhrac sa bhliain 1965, agus de bharr í ar stáitsí tithe ceoldrámaíochta eile ina dhiaidh sin. Cuirtear síos ar a guth mar cheann láidir le smacht so-athraithe, go mór mór sa stíl "pianissimo". 
Beathaisnéis.
Rugadh Caballé in Barcelona ar 12 Abreáin 1933.. Ní raibh cor an teaghlaigh rómhaith ó thaobh airgid de, é sin mar gheall ar Chogadh Cathartha na Spáinne.
Lí Ban. Ba bhandia na dTuath Dé Danann í Lí Ban (grian na mban) i Miotaseolaíocht na nGael. Ba í Fand a deirfiúr, agus Labraid Luathlám ar Claideb, rí Mag Mell, a fear céile.
Faightear go suntasach í sa seanscéal "Searg Chú Chulainn", agus í ina hiníon Áed Abrat í. Tháinig sí ar dtús i riocht éan na mara, agus ansin mar sióg a rinne tinneas an scéil ar Chú Chulainn. Ina dhiaidh sin, ámh, bhí Lí Ban ina teachtaire agus idirghabhálaí; i dteannta le Lao, carbadóir Chú Chulainn, d'oibrigh sí go leigheasa Cú Chulainn mar chúiteamh ar thacaíocht a thabhairt d'Fhand ag cath i Mag Mell.
Is féidir gurb í foinse do mhuruach na seanscéalta dá hainm féin, Lí Ban de Loch nEathach.
Spéirling Michael. Cruthaíodh Spéirling Michael ar an 7 Deireadh Fómhair 2018 mar an tríú stoirm déag de Shéasúr na hairicíní an tAtlantach 2018. Bhuail an spéirling Meiriceá Láir, Leithinis na Yucatán, na hOileáin Caymen, Cúba, Meiriceá Thoir Theas, Cósta Thoir Meiriceá, Ceanada Atlantach agus Leithinis na hIbéire. Fuair 33 duine bás mar gheall ar an spéirling: 18 sna Stáit Aontaithe, 8 i Hondúras, 4 i Nicearagua agus 3 in tSalvadóir. Scaip an stoirm ar an 15 Deireadh Fómhair 2018.
Liosta de na iomaitheoirí The X Factor (sraith 15 an RA). Is liosta é seo de na hiomaitheoirí ar an cúig sraith déag "The X Factor".
Na focail is faide sa Ghaeilge. Is iad seo na focail is faide sa Ghaeilge. An focal is faide dá bhfuil sa bhunachar téarmaíochta téarma.ie ná: "déchlóraidéfheiniltríchlóireatán". Tá 32 carachtar ann. Is é an Béarla atá air ná dichlorodiphenyltrichloroethane, nó DDT mar is fearr aithne air. Seans gurb é 'príomhghrianghrafadóireacht' an focal is faide ar téarma.ie nach mbaineann leis an gceimic.
Tá focail fhada eile ann, leis.
Seo roinnt as liosta gaelspell.
FGB neamhchorrabhuaiseach = nonchalant, self-possessed, unperturbed
Na focail is faide sa Ghaeilge gan an litir chéanna ann faoi dhó:
contaebhuirg, múnlóireacht, fondúireacht, prionsúlacht (nó fiú "bprionsúlacht"). Má cheadaítear a/á, e/é, srl. san fhocal céanna, is é "béalscrúduithe" (nó "mbéalscrúduithe") is faide.
Focail níos sine.
LEIDHBREIPSGÍSEINGEALLÚTOISDIOGH
http://dil.ie/6608
FIANAMAILECHARADHARTAI
http://dil.ie/21952
Is cosúil ón gcur síos i bhFoclóir eDil gur geáitsíocht filíochta agus carnadh siolla faoi ndear iad.
Larus. Faoileáin atá faighte go forleathan is ea an géineas Larus (cé go mbíonn an éagsúlacht speicis i bhfad níos mó ar fáil sa Leathsféar Thuaidh). Tagann ainm an ghéinis ón tSean-Ghréigis "laros" (λάῥος) nó ón laidin "Larus", a bhfuil an chuma air gur thagairt an téarma d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile.
Go leor dá speiceas flúirseach agus aitheanta go maith ina raonta. Go dtí thart ar 2005-2007, cuireadh formhór na bhfaoilán sa ghéineas seo, ach tá a fhios againn anois go bhfuil an socrú seo polaifíléiteach, as ar tháinig na géinis "Ichthyaetus", "Chroicocephalus", "Leucophaeus", agus "Hydrocoloeus" (aithníodh an ceann deireanach seo níos minice ná na géinis eile) toisc go raibh roinnt speiceas go traidisiúnta san áireamh i "Larus".
Go ginearálta, is éin mheánachais go mhóra iad, go hiondúil bíonn siad liath nó bán, go minic le  marcanna dubha ar an gcinn nó sciatháin. Bíonn goba téagartha fada agus troithe scamallacha acu .
Bíonn tacsanomaíocht na bhfaoileán i gcoimpléasc na  scadán agus na ndroimneach beag an-chasta, na húdaráis éagsúla ag aithint idir dhá agus ocht speiceas.
Tacsanomaíocht.
Thug an nádúraí Sualannach Carl von Linné an géineas "Larus" isteach sa bhliain 1758, sa deichiú eagrán dá "Systema Naturae". Tagann ainm n ghéinis ón tSean-Ghréigis "laros" (λάῥος) nó sa Laidin "larus", a bhfuil an chuma air gur thagair sé d'fhaoileán nó d'éan mara mór eile. Is é "Larus marinus" (Gaeilge:"an cóbach" nó "an droimneach mór" .
Speicis.
Tá 24 speiceas sa ghéineas.
Iontaisí.
Tá iontaisí faoileáin Larus ar eolas ón Méicéineach Meánach, timpeall 20-15 milliún bliain ó shin; is gnách go ndiúltaítear leithdháileadh iontaisí níos luaithe don ghéineas seo. Tugann bithgheografaíocht an taifid iontaise le fios gur tháinig an géineas chun cinn san Atlantach thuaidh agus gur leathnaigh sé ar fud an domhain le linn an Phléicéinigh, nuair is cosúil go raibh éagsúlacht speiceas ar an leibhéal is airde, mar a bhí i bhformhór na n-éan mara.