Trelis/gawiki huggingface dataset:
Sulchóid Bheag. Baile fearainn agus paróiste sibhialta i gContae Thiobraid Árann, Éire, atá suite siar ó thuaidh ó bhaile Thiobraid Árann is ea Sulchóid Bheag.
Stair.
Sa bhliain 968 ba í Sulchóid Bheag an áit do Chath Shulchóid, áit ar chuir an Rí Dhál gCais Mathgamain mac Cennétig agus a dheartháir Brian Bóramha an ruaig ar an Lochlannach Íomhar Luimnigh. Sa bhliain 1603, ba áit stoptha í do Dhomhnall Cam Ó Súileabháin Bhéara le linn a mháirseála eipiciúil ó Chaisleán Dhún Baoi in iarthar Chorcaí go Caisleán Uí Ruairc i Liatroim.
Luíochán Shulchóid Bheag.
Tharla Luíochán Shulchóid Bheag, a dúradh gurbh é an chéad chomhrac é i gCogadh na Saoirse in Éirinn, anseo ar an 21 Eanáir 1919. Comórtar an eachtra ag séadchomhartha ag Crosaire Shulchóid Bheag, timpeall 1.5 km siar ó thuaidh ó Stáisiún Ghabhal Luimnigh áit a mbíonn searmanas cuimhneacháin ar siúl gach bliain ar chomóradh an luíocháin, a bhí faoi stiúir Séumas Robinson, Seán Treacy, Dan Breen agus Seán Hogan ón Tríú Briogáid Thiobraid Árann . Tá sonraí an tséadchomhartha agus grianghraif le fáil ag Cuimhneacháin Cogaidh na hÉireann Tá cuntais ar an luíochán seo le fáil i mBiúró Stair Mhíleata na hÉireann, áit a gcoimeádtar ‘Ráitis Fhinnéithe’ éagsúla. Rinne baill den ‘"Old IRA"’ na tuarascálacha seo mar mhalairt ar phinsin Arm na hÉireann tar éis Neamhspleáchas ón RA. Tá go leor tagairtí ann ach tugann Number WS1658 pointe tosaigh. Ar lá na hoibríochta bhí ceathrar oifigeach ann de chuid an 3ú Briogáid Thiobraid Árann IRA; Seán Treacy, Dan Breen, Seán Hogan (gan é ach 17 ag an am) agus Séumas Robinson. Bhí cúigear Óglaigh eile ina dteannta: Tadhg Crowe, Mick McCormack, Paddy O’Dwyer (Hollyford), Michael Ryan (Dún Aill) agus Seán O’Meara (Tiobraid Árann) — gasóga rothaíochta an bheirt deiridh. Tá balla ag an séadchomhartha ar a bhfuil na hocht sloinne Seán Treacy, Dan Breen, Seán Hogan, S. Robinson, T. Crowe, M. McCormack, P. O’Dwyer, M. Ryan, a bhí ag an suíomh deiridh den luíochán a ba chúis le bás beirt bhall de Chonstáblacht Ríoga na hÉireann agus urghabháil cart geiligníte.
Samhail (léiriú). Tuairisc shimplithe ar chóras, ar phróiseas srl. is ea léirshamhail nó samhail (Béarla: model), a chuirtear chun cinn mar bhunús do thuiscint impiriciúil nó theoiriciúil, nó sa chiall is leithne, íomhá choincheapúil nó intinne de rud éigin.
Sir Daniel Dixon, 1ú Bhairnéad. Fear gnó agus polaiteoir Éireannach ab ea Sir Daniel Dixon, 1ú Bhairnéad (28 Márta 1844 – 10 Márta 1907).
Luathshaol.
Rugadh Dixon ar 28 Márta 1844, mac do Thomás agus Sarah Dixon ó Latharna, Contae Aontroma. Ceannaí agus úinéir loinge ab ea a athair. Fuair sé a chuid oideachais ag an Royal Belfast Academical Institution. Chuaigh sé isteach i ngnó adhmaid a athar, Thomas Dixon and Sons, agus é ina chomhpháirtí in 1864.
Gairm pholaitiúil.
Sa bhliain 1892 ceapadh Dixon ina chéad Árd-Mhéara ar Bhéal Feirste, agus bhí an post sin aige ar feadh trí théarma; 1892 go 1893, 1901 go 1903, agus 1905 go 1906. Bhí sé ina fheisire parlaiminte freisin do Bhéal Feirste Thuaidh mar Aontachtóir Éireannach ó 1905 go 1907.
Ceapadh Dixon ar Ríchomhairle na hÉireann ar Liosta Gradam an Chorónaithe 1902 a foilsíodh ar 26 Meitheamh 1902, agus chuir Ard-Leifteanant na hÉireann, Iarla Cadogan é faoi mhionn, i gCaisleán Bhaile Átha Cliath ar an 11 Lúnasa 1902. I nDeireadh Fómhair 1903 rinneadh bairnéad de, de chuid Bhaile Meadhonach i gContae Aontroma.
Fear gnó.
Bhí Dixon i gceannas ar cheann de na comhlachtaí loingis is mó in Éirinn.
Saol an teaghlaigh.
Phós Dixon, ar an gcéad dul síos, Lizzie, iníon le James Agnew, sa bhliain 1867. Tar éis bás a chéad bhanchéile sa bhliain 1868 phós sé, ar an dara dul síos, Annie, iníon le James Shaw, in 1870. D’éag sé an 10ú Márta 1907 i mBéal Feirste, é 62 bliain d’aois, agus tháinig a mhac ba shine Thomas i gcomharbacht air sa bhairnéadacht. Fuair an Bhantiarna Dixon bás sa bhliain 1918.
Cuntas reatha (baincéireacht). Cuntas gníomhach i mbanc nó i gcumann foirgníochta is ea cuntas reatha (current account i mBéarla), inar féidir taiscí a íoc agus ónar féidir aistarraingtí a dhéanamh le seic, le dochar díreach, le buanordú, nó le cárta airgid trí mheaisín dáilte airgid.
Whipsaw (scannán). Is scannán dráma coireachta Meiriceánach ó 1935 é Whipsaw a stiúir Sam Wood. Myrna Loy agus Spencer Tracy a bhí sna príomhpháirteanna. Howard Emmett Rogers a scríobh é, bunaithe ar scéal le James Edward Grant. Baineann an scéal le gníomhaire rialtais ag obair faoi cheilt ag taisteal ar fud na tíre le bean nach dtuigeann an sórt oibre atá ar siúl aige. Tá sé ag súil go dtabharfaidh sí é chuig drong gadaithe seod. Ba é Harry Rapf a léirigh an scannán do Metro-Goldwyn-Mayer, agus eisíodh é ar an 18 Nollaig 1935 sna Stáit Aontaithe.
Moonlight Murder. Scannán coireachta Meiriceánach ó 1936 é Moonlight Murder a stiúir Edwin L. Marin agus a scríobh Florence Ryerson agus Edgar Allan Woolf. Chester Morris, Madge Evans, Leo Carrillo, Frank McHugh, Benita Hume, Grant Mitchell, Katharine Alexander agus J. Carrol Naish a bhí sna príomhpháirteanna. Scaoileadh an scannán ar an 27 Márta 1936, ag Metro-Goldwyn-Mayer.
The Unguarded Hour. Is scannán dráma Meiriceánach 1936 é The Unguarded Hour a stiúir Sam Wood. Is Loretta Young, Franchot Tone, agus Roland Young a bhí sna príomhpháirteanna. Baineann an scéal le hionchúisitheoir óg mór le rá i dtriail dúnmharaithe i Sasana. Níl a fhios aige go bhfuil baint ag a bhean chéile leis an dúnmharú.
Tá sé bunaithe ar dhráma de chuid Bernard Merivale ó 1935 dar teideal "The Unguarded Hour" freisin, oiriúnú ar shaothar Ungárach níos luaithe le Ladislas Fodor. Rinneadh roinnt athruithe ar an scéal d’fhonn cur leis an dráma, lena n-áirítear an banlaoch a bheith mar fhinné doiléir maidir leis an triail. Ba é Cedric Gibbons a rinne maoirseacht ar dhearaí seite an scannáin, le cúnamh ó Edwin B. Willis agus Joseph Wright. Dhear Dolly Tree na cultacha.
Uaitéar Ó Maicín. Aisteoir agus údar Éireannach ab ea Uaitéar Ó Maicín (Béarla: "Walter Macken"; 3 May 1915 – 22 April 1967). Rugadh i nGaillimh é. Scríobh sé gearrscéalta, úrscéalta, agus drámaí.
Beathaisnéis.
Ba aisteoir é i dtosach, go príomha leis an Taibhdhearc (áit ar bhuail sé lena bhean, Peggy) i nGaillimh, agus le hAmharclann na Mainistreach i mBaile Átha Cliath. Bhí príomhpháirteanna aige ar Broadway freisin in "The King of Friday's Men" le M. J. Molloy agus i ndráma dá chuid féin dar teideal "Home Is the Hero". Bhí rólanna aige i roinnt scannán freisin, ina measc an t-athchóiriú a rinne Arthur Dreifuss ar "The Quare Fellow" le Breandán Ó Beacháin. Mar gheall ar an rath a bhí ar a thríú leabhar, "Rain on the Wind" (a bhuaigh gradam an Literary Guild sna Stáit Aontaithe), bhí sé in ann díriú ar an scríbhneoireacht. Is dócha gur fearr aithne air as a thríológ d'úrscéalta stairiúla Éireannacha "Seek the Fair Land", "The Silent People", agus "The Scorching Wind".
I Meán Fómhair 1966, bhog sé go Mionlach, baile beag Gaeltachta i ngar do Chathair na Gaillimhe. D’éag sé go tobann sa bhaile ar an 22 Aibreán 1967 agus d'fhág sé a bhean agus a bheirt mhac ina dhiaidh. Is iriseoir aitheanta in Éirinn é a mhac Ultan Macken, agus scríobh sé beathaisnéis ar a athair, "Walter Macken: Dreams on Paper."
Ceadúnas teilifíse. Caithfidh daoine ceadúnas teilifíse a cheannach i dtíortha áirithe chun breathnú ar an teilifís.
In Éirínn.
€160 a chosnaíonn ceadúnas teilifíse in Éirinn. Tá ceanglas ar An Post de réir dlí maidir le seirbhísí a bhaineann le ceadúnais theilifíse a sholáthar thar ceann an tAire Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus Meán. 
San Acht Craolacháin 2009 agus i ndlíthe eile a leagtar amach an reachtaíocht maidir le Ceadúnais Theilifíse. "Ciallaíonn “gléas teilifíse” aon ghaireas leictreonach a fhéadfaidh seirbhísí craolacháin teilifíse a ghlacadh agus a thaispeáint a chraoltar lena nglacadh go coitianta". Ach is féidir breathnú saor in aisce ar RTÉ Replay etc le ríomhaire agus ní gá ceadúnas a cheannach (tá gá le ceadúnas sa R-A sa chás seo).
Conspóidí.
Bhí molta ag Fianna Fáil in 2019 go gcoinneofaí cuid den cheadúnas teilifíse siar ó RTÉ i bhfianaise chinneadh an Choimisinéara Teanga go bhfuil an craoltóir ag sárú an dlí chraolacháin i leith na Gaeilge.
In 2023/2024 bhris scannal íocaíochta RTÉ amach.
Léasú.
Bhunaigh an Rialtas i mí Mheán Fómhair 2020 Coimisiún um Thodhchaí na Meán. D'fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil "Todchaí Choimsiún na Meán" sa bhliain 2022. Moladh sa tuarascáil go gcuirfí maoiniú státchiste ar fáil in áit an cheadúnais atá ann faoi láthair. 
Ach dúirt an Rialtas ag an am go coimeádfadh sé an ceadúnas chun ceangal díreach idir na meáin agus an pobal ar a fhreastalaíonn siad a choimeád. Shocraigh an Rialtas go gcoimeádfar an ceadúnas teilifíse ach go ndéanfar "athchóiriú" air. Níor tharla faic agus bhris scannal íocaíochta RTÉ amach in 2023/2024.
I mí Feabhra 2024, dúirt Mary Lou McDonaldí go raibh daoine ag vótáil lena gcosa gan an ceadúnas teilifíse a íoc agus d'iarr arís go gcuirfí deireadh leis go hiomlán.
Sa Ríocht Aontaithe.
Tá costas £159 (€184) ar cheadúnas teilifíse sa R-A. In 2015 bhí diúltaithe ag tuairim is 50 ball de Cymdeithas yr Iaith Gymraeg an táille sin a íoc. Bhí lucht an fheachtais ag éileamh go gcraolfaí níos mó ábhar Breatnaise.
Hibernia (pearsantú). Pearsantú náisiúnta ar Éirinn a bhí le feiceáil i go leor cartún agus saothar ealaíne, go háirithe sa naoú haois déag, is ea Hibernia.
Curgan. Is cineál dumha adhlactha é curgan a tógadh os cionn uaighe. Téann na curgain is sine siar go dtí an 4ú mílaois RC i réigiún Chugais agus nascann roinnt taighdeoirí iad seo leis na hInd-Eorpaigh.
Comhaontú Hillsborough, 2010. In 2010, cheadaigh síniú Chomhaontú Hillsborough aistriú cúraimí póilíneachta ó Whitehall go Stormont. Síníodh ar an 5 Feabhra 2010. 
Cúlra.
Ba é John Hume a d’éiligh an Fóram um Éire Nua inar deineadh a thuilleadh forbartha ar mholtaí do nascanna trasteorann. As sin a d’eascair Comhaontú Hillsborough a thug ról do rialtas na hÉireann sa Tuaisceart den chéad uair..
Comhaontú.
Cuireadh tús le cineachadh cumhachtaí póilíneachta agus ceartais chuig Comhthionól Thuaisceart Éireann. Thosaigh na beartaí nua níos déanaí in 2010. Áiríodh ann freisin comhaontú ar pharáidí conspóideacha a bhí ina gcúis coimhlinte leanúnach idir pobail.
Chinntigh comhaontú Hillsborough go raibh na constaicí ag an am maidir le comhlíonadh chomhaontú Aoine an Chéasta sáraithe.
Gaeilge.
Thug Rialtas na Breataine maoiniú i rith cainteanna Hillsborough fá choinne an Ciste Craoltóireachta chun Ciste Infheistíochta a bhunú agus chun cuidiú le forbairt gréasán Cultúrlanna.
Badakhshan. Tá Badakhshan (Peirsis بدخشان, "Badaxšān") ar cheann de na 34 cúige san Afganastáin, suite in oirthuaisceart na tíre. 
Logainm.
Tagann an t-ainm Badakhshan as an bhfocal Meán-Pheirsis "badaxš", ar teideal oifigiúil é. Is iarmhír é an focal "ān" a léiríonn logainm.
Kunar. Tá Kunar (Paistis: کونړ; Dairis: کنر) ar cheann de na 34 cúige san Afganastáin, atá suite in oirthuaisceart na tíre.
An Dairis. Canúint de chuid na Peirsise a labhraítear san Afganastáin is ea an Dairis. Is é “Dari” ainm na teanga atá aitheanta agus curtha chun cinn go hoifigiúil ag rialtas na hAfganastáine ó 1964 i leith. Ba de bharr cúinsí polaitíochta níos mó ná difríochtaí teangeolaíochta a tugadh ainm difriúil ar an teanga, mar thaca le scéal na hAfganastáine mar stát aontaithe. Seachas cúpla miondifríocht sa stór focal, is beag difríocht atá idir Peirsis fhoirmiúil scríofa na hAfganastáine agus na hIaráine; tuigeann cainteoirí an dá theanga a chéile. Úsáidtear an téarma “Dari” go hoifigiúil ar chanúint labhartha na Peirsise san Afganastáin, ach b'fhearr an téarma seo a úsáid ar an tsainréim fhoirmiúil amháin. Is fearr le lucht labhartha na Peirsise san Afganastáin “Farsi” a thabhairt ar an teanga, toisc go gcreidtear gur bhrúigh an pobal Paistiúnach (atá i dtreis sa tír) an t-ainm “Dari” orthu, in iarracht na nascanna cultúrtha, teangeolaíochta, agus stairiúla idir an Afganastáin agus domhan na Peirsise (an Iaráin, an Táidsíceastáin, agus cuid den Úisbéiceastáin) a bhriseadh. Is í an Dairis an teanga oifigiúil do 35 milliún Afganastánach san Afganastáin agus is francbhéarla í do chumarsáid idireitneach san Afganastáin.
Noshaq. Is é Noshaq an dara sliabh is airde sa raon Hindu Kush. Tá sé suite ar an teorainn idir an Afganastáin agus an Phacastáin.
Tirich Mir. Is é Tirich Mir an sliabh is airde sa raon Hindu Kush. Tá sé suite sa Phacastáin.
Hindu Kush. Is sliabhraon 800 ciliméadar ar fad é Hindu Kush ar ardchlár na hIaráine i lár agus i ndeisceart na hÁise in iarthar na Himiléithe. Síneann sé ó lár agus oirthear na hAfganastáine go dtí iarthuaisceart na Pacastáine agus oirdheisceart na Táidsíceastáine.
Ealaíona comhraic na hÉireann. Tá roinnt ealaíona comhraic traidisiúnta ó dhúchas in Éirinn. I measc na stíleanna traidisiúnta tá dornálaíocht, coraíocht, speachóireacht, agus bataireacht (troid bataí).
Dornálaíocht.
Uaireanta léirítear an seasamh a d'úsáidtí sa dornálaíocht thraidisiúnta Éireannach, cineál dornálaíochta dorn-nochta, i gcaracatúir Éireannacha ar nós Leipreachán Notre Dame. ["Lua ag teastáil"] Fanann an lámh chun tosaigh níos faide ón gcorp ná mar a fhanann sa dornálaíocht nua-aimseartha. ["Lua ag teastáil"] Fanann gualainn na láimhe chun tosaigh daingean in aghaidh an ghéill agus déantar an lámh eile a choinneáil buailte go docht leis an gcorp, agus úsáidtear an dorn chun an giall a chosaint. Ní bhíodh miotóga dornálaíochta á gcaitheamh. Ina áit sin, d'úsáidtí an lámh chun tosaigh chun an t-ionsaí a bhí ag teacht a bhac agus sheastaí ar leataobh agus ghlactaí céim siar chun uillinn a chruthú nó dhéantaí an chabhail a luascadh nó a bhogadh i dtreo an chéile comhraic.
Craoladh clár faisnéise "Prime Time" maidir leis an Lucht Siúil agus a n-oidhreacht dornálaíochta dorn-nochta ar Raidió Teilifís Éireann. ["Lua ag teastáil"] 
"Coraíocht".
Tá a leagan féin de choraíocht ag Éirinn. Coraíocht an t-ainm a thugtar ar stíl chúlchoinneála a chleachtaítear in Éirinn. Is féidir coraíocht a chleachtadh le seaicéad nó a leithéid ach níl éadaí de dhíth. Tá raon leathan de ghluaiseachtaí agus d'éalaithe ann. 
I measc na laochra Éireannacha suntasacha tá Danno O’Mahony as Contae Chorcaí (iar-churadh an domhain), Steve Casey as Contae Chiarraí (iar-churadh an domhain), agus Con O’Kelly, a bhí san iomaíocht don Bhreatain i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1908. I measc na n-iomarscálaithe Gael-Mheiriceánacha tá John McMahon. ["Lua ag teastáil"] 
Bataireacht.
Baineann "Bataireacht", téarma a thagraíonn do throid bataí, le húsáid sail éille agus maidí troda eile. Ní bhíodh na maidí a d'úsáidtí le haghaidh na Bataireachta caighdeánaithe, mar go mbíodh stíleanna éagsúla Bataireachta ann. Géaga crainn nó bataí siúil a bhíodh i gceist go minic.
Faoin 18ú haois, bhíodh dronganna Éireannacha ag casadh lena cheile le troideanna a bheith acu, cleachtas ar a dtugtar faicseanaíocht. Bhíodh grúpaí móra daoine páirteach sna troideanna faicseanaíochta ag aontaí móra, póstaí, sochraidí nó cruinnithe eile, ag Domhnach Broc mar shampla. ["Lua ag teastáil"] Tá sé maíte ag roinnt staraithe, mar atá luaite ag James S. Donnelly Jr. (1983) in "Irish Peasants: Violence &amp; Political Unrest, 1780") go raibh gné aicmeach agus pholaitiúil ag baint leis an bhfaicseanaíocht.
Óisibigh. Is pobal Anishinaabe iad na hÓisibigh a bhfuil cónaí orthu i ndeisceart Cheanada, i dtuaisceart na Stát Aontaithe Láir agus sna Machairí Thuaidh.
De réir daonáireamh na Stát Aontaithe, tá na hÓisibigh ar cheann de na daonraí treibhe is mó i measc pobail Bhundúchasacha Mheiriceá. I gCeanada, is iad an dara daonra is mó de chuid na Chéad Náisiúin iad, agus is iad na Craígh amháin a bhfuil daonra níos mó acu. Tá siad ar cheann de na Bundúchasaigh Mheiriceá is líonmhaire lastuaidh den Río Bravo.  Tá daonra na nÓisibeach thart ar 320,000 duine, le 170,742 ina gcónaí sna Stáit Aontaithe in 2010, agus timpeall 160,000 ina gcónaí i gCeanada.
Christopher Nolan (idirdhealú). Is scannánóir é Christopher Nolan
D'fhéadfadh é gurbh ionann Chris nó Christopher Nolan fosta agus:
Loch Cuan (idirdhealú). Loch i gContae an Dúin is ea Loch Cuan.
D'fhéadfadh é gurbh ionann Loch Cuan fosta agus:
Grúpaí polaitiúla Pharlaimint na hEorpa. Is iad grúpaí polaitiúla Pharlaimint na hEorpa ná na grúpaí polaitiúla a aithnítear go hoifigiúil arb éard iad reachtóirí atá ailínithe ar bhonn idé-eolaíoch i bParlaimint na hEorpa .
Tá Parlaimint na hEorpa uathúil i measc na gcomhthionól fornáisiúnta sa mhéid is go n-eagraíonn a comhaltaí (FPEanna) iad féin ina ngrúpaí idé-eolaíocha, seachas ina deighiltí náisiúnta . Glactar leis go bhfuil sraith de chroíphrionsabail ag gach grúpa polaitiúil, agus d'fhéadfaí grúpaí polaitiúla nach féidir leo é seo a léiriú a dhíscaoileadh (féach thíos ).
Ruairí Dall Ó Catháin. Cláirseoir agus cumadóir ba ea Ruairí Dall Ó Catháin. Rugadh é timpeall 1580 i gContae Aontroma agus fuair sé bás timpeall 1653 i gCaisleán Eglinton i Siorrachd Inbhir Àir in iardheisceart na hAlban. 
Níl d’eolas air ach an méid atá le fáil i scéalta de chuid an chláirseora Art Ó Néill (1726/1734 – 1816), scéalta a bhí inste arís ag Edward Bunting, Charlotte Milligan Fox (1911) agus Francis O’Neill.
Dúirt Ó Neill gur dhuine uasal é Ó Catháin, murab ionann is an chuid ba mhó de chláirseoirí taistil a linne. Bhí bhaint ag a mhuintir le Ciannachta i gContae Dhoire. Deirtear gur thaistil sé in Albain le cóisir agus go mbíodh sé ag siúl na tíre sin i gcuideachta daoine uaisle.
Ceol agus cumadóireacht.
Cláirseach phrástéadach den seansaghas a bhí ag leithéidí an Chathánaigh, coim mhór aici agus í déanta d’adhmad sailí.
 Téada miotail a bhíodh inti agus iad á dtarraingt leis na hingne. 
Is dócha gur dord aonlíneach a bhí ann, agus i dtaca le comhcheol de is annamh dhá nóta á seinm le chéile. An dord ag gluaiseacht an t-am ar fad, é ina ochtaigh leis an tribil uaireanta, é ag teacht roimh an líne shéise uaireanta nó mar mhacalla ina diaidh.
An fonn is mó a chuirtear i leith an Chathánaigh is é "Tabhair dom do Lámh" é, fonn a foilsíodh ar dtús faoina theideal Laidine, "Da mihi manum". Deirtear gur thug Ó Catháin cuairt ar Chaisleán Eglington agus gur chuir an bealach tiarnasach a bhí ag an mBanuasal Eglington olc air. Rinne siad athmhuintearas, áfach, agus chum sé an fonn sin dá bharr, rud a tharraing aird an Rí Séamas IV (Séamas I Shasana) air. 
Déanann Bunting tagairt do "Seabhac Bhéal Átha Sheanaigh" mar fhonn a chum Ó Catháin le haghaidh bhainis Chathail Uí Dhomhnaill, mac Mhánas Ros Toirc i gContae Mhaigh Eo, agus Iníon Uí Mhórdha. 
Cuireann an taighdeoir Bruce Armstrong foinn eile i leith Uí Chatháin:
Shíl O’Neill gurbh é Ó Catháin a chum "Port Athol", "Port Gordon", and "Port Lennox".
In 2017 dúirt an taighdeoir Albanach Keith Sanger gur beag fianaise atá againn go raibh Ó Catháin ann ar chor ar bith seachas cuntas Airt Uí Néill. Baineann sé tairbhe as an taighde a d’fhoilsigh Colm Ó Baoill in 1971 agus in 2007. Deir Ó Baoill nach bhfuil fianaise thathagach ann, “and until some is found we must conclude that the only relic we have of Ruairi Dall Ó Catháin is his music”.
Ceiba chodatii. Speiceas de chrann duillsilteach atá dúchasach d'fhoraoisí trópaiceacha agus fothrópaiceacha Mheiriceá Theas is ea Ceiba chodatii. Tá tamhan ata i gcruth buidéil aige ina stóráiltear uisce don séasúr tirim agus tugtar palo borracho air go háitiúil.
Cur síos.
Is crann duillsilteach meánmhéide é "Ceiba chodatii" le tamhan ard, láidir, lom. Fásann sé go dtí thart ar 12 méadar in áirde, tá roinnt craobhacha tiubha ag barr an tamhain ata agus tá coróin chruinn. Tá an choirt réidh le hiomairí ingearacha agus roic chothroma. Tá clóraifill ann agus bíonn sé glas nuair a bhíonn sé óg agus in ann fótaisintéis a dhéanamh, ach éiríonn sé liath le haois. Tá sé clúdaithe le spíonta cónúla tiubha, adhmadacha. Tá na duilleoga malartacha palmatacha le cúig maothán agus imill fhiaclacha Tá na bláthanna mór, aonarach agus buíbhán le cúpla flioscaí corcra. Tá siad suas le 15 ceintiméadar ar fada le cailísí buí-uaine agus coróiníní foiséadach le cúig peitil méithe, ribeacha ceangailte ag an mbun. Is capsúl mór fada glas é na toradh. Nuair a bhíonn sé aibí scoilteann sé chun síolta dubha a nochtadh timpeallaithe ag mais snáithíní bána cosúil le cadás.
Dáileadh agus gnáthóg.
Tá "Ceiba chodatii" dúchasach d'fhoraoisí na Bolaive, réigiún Chaco i bParagua agus Sléibhte Píodmant in iarthar na hAirgintíne áit a bhfuil sé le fáil i gcoillearnacha atá tirim go séasúrach. Tagann bláthanna air idir Feabhra agus Bealtaine.
Éiceolaíocht.
Le titim na hoíche, osclaíonn na bláthanna agus is dócha go bhfuil siad pailnithe ag na Sphingidae. Tá baill eile den ghéineas pailnithe ag sciatháin leathair ach is cosúil nach dócha go bhfuil sé seo fíor do "Ceiba chodatii" mar is beag neachtar a tháirgeann na bláthanna. Tugann dordéan (Trochilidae) cuairt ar na bláthanna freisin ach ach ní dhéanann siad teagmháil leis na hantair ná an stiogma. Ní tharlaíonn féinphailniú sa speiceas seo mar gheall ar fhoirm de fhéin-neamhréiteachta atá ag gníomhú go déanach.Tá an tamhan foiséadach ata le huisce á choinneáil ag an gcrann le húsáid sa séasúr tirim. Baineann pobal dúchais an Chaco úsáid as an uisce seo dá gcuid eallaigh agus úsáidtear an t-adhmad chun canúnna agus earraí a dhéanamh lena n-úsáid go laethúil. Fitear snáithíní as an stoc isteach i rópaí agus úsáidtear sleachta as an gcoirt le haghaidh súdaireachta agus mar ruaim.
San Chaco tirim áit a bhfuil an crann seo le fáil tá coillearnacha spíonacha dlútha comhdhéanta de chrainn íseal agus sraith mheánach de "Aspidosperma", "Astronium", "Schinopsis", "Ceiba", agus "Bulnesia". Tá an talamh cumhdaithe i bplandaí dealga, cuid acu le micrifillí agus cuid eile gan duilleoga, agus cachtais mar "Cereus" agus "Stetsonia". Carnann roinnt plandaí mar "Jacaratia" uisce i dtiúbairíní.
GYATT Rizzler. Béarlagair idirlín is ea GYATT Rizzler a tháinig chun cinn sna 2020idí. Le Glúin Z a bhaineann sé go príomha. Is ionann "GYATT" agus tóin (mhealltach) duine agus ciallaíonn "Rizzler" cliúsaí cumasach, ón bhfocal Béarla "charisma" a thagann sé. Luaitear é, Skibidi Leithreas agus Fanamtax le chéile go minic, mar iarracht béarlagar tiubh dothuigthe a chruthú, go háirithe le nach dtuigfidh an té ar an taobh amuigh a bhfuil a rá. Cuid den jóc ná go gcarntar na nuafhocail éagsúla seo anuas ar a chéile le meascán mearaí dlúth a chruthú.
Nuacht RTÉ. Is cuid thábhachtach de RTÉ é Nuacht agus Cúrsaí Reatha RTÉ agus tá sé freagrach as cláir nuachta ar an teilifís, ar an raidió agus ar líne. Is é seo an fhoinse nuachta is mó agus is mó tóir in Éirinn - tá sé mar phríomhfhoinse nuachta ag 77% de phobal na hÉireann le haghaidh nuacht Éireannach agus nuacht idirnáisiúnta araon. Craolann sé i nGaeilge agus i mBéarla, chomh maith le Teanga Chomharthaíochta na hÉireann.
Tá iomaíocht ag RTÉ News in Éirinn féin agus thar lear. In Éirinn, tá 3News in iomaíocht leo agus soláthraíonn Nuacht BBC Newsline seirbhísí malartacha nuachta ó Thuaisceart Éireann.
Léiríonn Nuacht agus Cúrsaí Reatha RTÉ breis agus 1,000 uair an chloig de chláir theilifíse agus 2,000 uair an chloig de chláir raidió in aghaidh na bliana (in 2020).
Conspóid.
Soláthraítear seirbhísí RTÉ saor in aisce. Ach tá RTÉ in iomaíocht le comhlachtaí eile, iomaíocht éagórach dar leo.
Capall Mearaí.  
Bhí Capall Mearaí (Lacótais: Tȟašúŋke Witkó) ina cheannfine Lacótach ar an fhotreibh Oglalach sa 19ú haois. Chuaigh sé i mbun comhraic in aghaidh rialtas feidearálach na Stát Aontaithe chun troid in aghaidh lonnaitheoirí bána Meiriceánacha a bhí ag cúngú ar chríoch na Meiriceánach Dúchasach agus chun slí slí beatha thraidisiúnta mhuintir na treibhe a chaomhnú. Thuill a rannpháirtíocht i roinnt cathanna cáiliúla de Chogadh na gCnoc Dubh ar na Machairí Móra, ina measc an gráscar Fetterman i 1866, inar ghníomhaigh sé mar díthreoraí , agus Cath na Féire Gréiscí i 1876, ina raibh sé i gceannas ar bhuíon chogaidh chun bua, inar thuill sé meas mór óna naimhde agus óna mhuintir féin.
I mí Mheán Fómhair 1877, ceithre mhí tar éis géilleadh do thrúpaí SAM faoin nGinearál George Crook, gortaíodh Capall Mearaí go marfach ag garda míleata a raibh bairnéid ina lámh acu agus é líomhnaithe go raibh sé in aghaidh príosúnachta ag Camp Robinson i Nebraska an lae inniu. Thug Seirbhís Poist na Stát Aontaithe onóir dó i 1982 le stampa poist 13 ¢ .