Trelis/gawiki huggingface dataset:
Riail Abegg. Sa cheimic, deirtear i riail Abegg gurb é ocht an difríocht idir an fiús dearfach agus diúltach uasta de dhúil. D'úsáid an riail brí stairiúil den fhiús atá cosúil leis an gcoincheap nua-aimseartha de staid ocsaídiúcháin ina bhfuil adamh ina dheontóir leictreon nó ina ghlacadóir. Uaireanta tugtar "dlí an fhiús agus an fhrithfhiús " ar riail Abegg.
Go ginearálta, maidir le dúil cheimiceach ar leith (mar shulfar) deirtear i riail Abegg gur minic go mbíonn suim luach absalóideach a fhiús diúltach (mar shampla −2 do shulfar i H2S agus a fhiús dearfach den uasluach (mar +6 do shulfar in 
H2SO4) cothrom le 8.
Tighearnach mac Cathmogha. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Tiarnach mac Cathmhogha (Sean-Ghaeilge Tighearnach mac Cathmogha) (bás 822).
Nasc singil. Sa cheimic, is éard atá i nasc singil ann ná nasc ceimiceach idir dhá adamh ina bhfuil dhá fhiúsleictreon. Is é sin, is i bpéirí a roinntear na leictreoin a riartasr idir dhá adamh. Dá bhrí sin, is cineál nasc comhfhiúsach é nasc singil. Gintear gnáthnasc comhfhiúsach de bharr dísiú de leictreon amháin d'adamh amháin le leictreon amháin d'adamh eile. Nuair a fhorluíonn siad ar a chéile, meascann siad i gcaoi go ngintear fithiseán nua idir an dá adamh. Tugtar fithiseán móilíneach nascach ar an bhfithiseán nua sin. Cur i gcás, i ndéanmhaíocht an naisc H-H forluíonn na fithiseáin adamhacha ar a chéile i dtosach agus ansin meascann siad chun fithisean móilíneach a dhéanamh. Mar struchtúr Lewis, tugtar nasc singil mar AːA nó A-A a léiríonn A ina dúil (Moore, Stanitski, agus Jurs 329). Sa chéad leagan, is ionann gach ponc agus leictreon riartha, agus sa dara leagan, is ionann an nasc agus an dá leictreon atá riartha sa nasc singil.
Pedro Castillo. Is múinteoir scoile Peiriúch, ceannaire ceardchumainn, agus polaiteoir é José Pedro Castillo Terrones (rugadh 19 Deireadh Fómhair 1969). Bhain sé clú agus cáil amach mar phríomhphearsa i stailc múinteoirí sa bhliain 2017 i Peiriú. Sheas sé d’Uachtarán Pheiriú in olltoghchán 2021 mar iarrthóir do pháirtí na heite clé Perú Libre, agus é ag díriú a fheachtas ar an gcaighdeán maireachtála neamhchothrom idir an phríomhchathair níos forbartha, Lima, agus réigiúin tuaithe Pheiriú, ag tuilleamh tacaíochta i gcúigí seachtracha. D'éirigh leis.
Holly Cairns. Is Teachta Dála leis na Daonlathaigh Shóisialta é Holly Cairns nó Holly McKeever Cairns uaireanta, a rugadh ar 4ú Samhain 1989. Bhí gnólacht ag a tuismitheoirí ag díol síoltaí orgánacha, agus rinne Holly Cairns staidéar ar an ngarraíodóireacht orgánach i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh.
Perú Libre. Is páirtí polaitíochta Peiriúch den eite chlé de bhunadh réigiúnach é El Partido Político Nacional Perú Libre (PPNPL) (Gaeilge: Páirtí páirtí Polaitíochta Náisiúnta Pheiriú), nó Perú Libre (PL) mar is fearr aithne air.
Uathmharán mac Brocáin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Uathmharán mac Brocáin (bás 871).
Mael Fabhaill mac Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Maolfhabhail mac Cléirigh (Sean-Ghaeilge Mael Fabhaill mac Cléirigh) (bás 887).
Ar duine desna ríthe deireanacha Aidhne nach raibh Aoine aige ba ea Maolfhabhail. Sinsear clann Uí Chléirigh ba ea a mhac agus comharba, Tiarnach ua Cléireigh. Sinsear clann shuntasach eile Aidhne ba ea a dheartháir, Eidhean, .i. Uí Eidhin.
Eidhean mac Cléirigh. Sinsear chlann Uí Eidhin lonnaithe i gContae na Gaillimhe ba ea Eidhean mac Cléirigh (beo 800).
Ba bhall de rítheaghlach Uí Fhiachrach Aidhne é Eidhean, de shliocht Guaire Aidhne mac Colmáin (bás 663), Fiachrae mac Eochaid Mugmedon (beo 5ú haois) agus dá bharr gaolmhar le muintir Uí Néill. Bhí a mhuintirse i réim i ríocht Aidhne le tréimhse, Sna 1090í, nuair a ghabh Flaithbertach Ua Flaithbertaigh forlámhas ar ríogacht na gConnacht, d'insealbhaigh sé duine Uí Eidhin ina rí ar teaghrán. 
Bhí Eidhean gaolmhar le roinnt fear eile a ghlac a sliochtaigh a n-ainm mar shloinnte, amhail is:
Maraíodh Eidhean i mbun catha in éadan Néide mac Onchú, timpeall na bliana 800.
Tighearnach ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Tiarnach mac Cléirigh (Tighearnach ua Cléirigh) (bás 916).
Is amhlaidh gur mhac an iar-rí, Mael Fabhaill mac Cléirigh, é. Glac a mhuintir an sloinne Ua/Ó Cléirigh. Creidtear gur sinsear é de chách leis an sloinne úd. Daoine suntasacha a leanas:
Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1966. Bhí Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1966 ar an 11ú heagrán bliantúil de Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Bronnadh an comórtas ar an An Ostair.
Mael Macduach. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Mael Macduach (bás 920).
Tuairiscítear gur maraíodh Maol ag gaill. Sa bhliain chéanna, d'éag Aodh mac Lonáin uí Ghuaire, tánaiste Aidhne.
Domhnall mac Lorcáin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Domhnall mac Lorcáin (bás 937). Fuair sé bás ag Cluain Mhic Nóis.
Athluacháil. Ardú tobann i margadhluach airgeadra (de ghnáth) is ea athluacháil, i gcoibhneas le hairgeadra eile nó le sócmhainn fhírinneach, agus acht oifigiúil rialtais a chruthaíonn ardú substaintiúil i ráta malairte, thar oíche de ghnáth.
Is mór idir díluacháil agus díluacháil, nó laghdú tobann i margadhluach airgeadra.
Flann Ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Flann ua Cléirigh.
Comhaltán Ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Comhaltán Ua Cléirigh, (beo 964).
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí:
Luathbhall de chlann Uí Chléirigh ba ea Comhaltán. B'fhéidir gurbh é Eoghan Ua Cléirigh, easpag Chonnacht, a dheartháir, a d'éag sa bhliain 967. Bhí mac aige darb ainm Giolla Cheallaigh.
Mac Comhaltáin Ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Mac Comhaltáin Ua Cléirigh (beo 998).
Sa bhliain 998, mharaigh Mac Comhaltáin Diarmaid mac Dúnadhaigh, tiarna Shíol Anmchadha.
Sa bhliain dár gcionn, 999, chuaigh sé mar chomhghuaillí i dteannta le Brian Bóramha ar feachtas in éadan Mhaoil Seachnaill.
Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh (bás 1003).
Rí leathdheireanach Uí Chléirigh de ríocht Aidhne ba ea Giolla Ceallaigh. As sin amach, d'éirigh an chlann ina clann eaglasta. Daoine suntasacha a leanas:
D'éireodh a shliochtaigh níos deireanaí fós ina mbaird cháiliúla lonnaithe i dTír Chonaill.
Ua Comhaltáin Ua Cléirigh. Rí Uí Fhiachrach Aidhne Ua Comhaltáin Ua Cléirigh (bás 1025). Ní feictear a ainm féin sna hannála.
Rí deireanach Uí Cléirigh de shliocht Aidhne ba ea é. Ina dhiaidh, scaip an chlann as Aidhne go dtí tuaisceart cúige Chonnacht. Rinneadh easpag Luíne (Achadh Conaire) de Ghiolla Íosa Ó Cléirigh (bás 1230). D'éireodh a shliochtaigh ina mbaird cháiliúla lonnaithe i dTír Chonaill.
Samhail Bohr den nasc ceimiceach. Chomh maith le samhail an adaimh, mhol Niels Bohr samhail den nasc ceimiceach freisin .
Molann sé an tsamhail seo ar dtús san alt " Ar Chomhdhéanamh na nAdamh agus na Móilíní, CUID III .-- Córais ina bhfuil Roinnt Núicléas " (Béarla: On the Constitution of Atoms and Molecules. PART III.-Systems containing Several Nuclei)- an tríú agus an ceann deireanach den tsraith clasaiceach alt le Bohr, a foilsíodh i mí na Samhna 1913 in "Philosophical Magazine" .
De réir a shamhail do mhóilín diatómach, cruthaíonn leictreoin adamh an mhóilín fáinne rothlach a bhfuil a phlána ingearach le hais an mhóilín agus ar comhfhad ó na núicléis adamhacha. Baintear cothromaíocht dhinimiciúil an chórais mhóilíneach amach trí chothromaíocht na bhfórsaí idir fórsaí aomtha na núicléas chuig plána d'fháinne na leictreon agus fórsaí comhéartha na núicléas. Chuir samhail Bohr den nasc ceimiceach éaradh Coulomb san áireamh - tá na leictreoin sa bhfáinne ag an bhfad is faide óna chéile.
Øyvind Burrau. Eolaí Danmhargach ab ea Øyvind Burrau (nó Øjvind Burrau ), a rugadh 24 Márta 1896 i gCóbanhávan, agus a fuair bás 31 Márta 1979. Tá aithne níos fearr air mar gheall ar a luaththuairisc ar an mheicnic chandamach, ar an gcaitian déhidrigine, a rinne sé agus é ag Institiúid Niels Bohr . 
D'oibrigh Burrau mar gheodasaí ag an Geodætisk Institut ó 1928 go 1963.
Tagairtí.
Walter Heitler. Fisiceoir Gearmánach ab ea Walter Heinrich Heitler (Gearmáinis: [ˈHaɪtlɐ]; 2 Eanáir 1904 — 15 Samhain 1981) a chuir go mór le leictreodinimic chandamach agus le réimsetheoric chandamach. Thug sé ceimic faoin mheicnic chandamach trí theoiric an fhiúsnaisc.
Oideachas.
Sa bhliain 1922, chuir Heitler tús lena staidéar ar fhisic ag Karlsruhe Technische Hochschule, i 1923 in Ollscoil Humboldt i mBeirlín, agus i 1924 in Ollscoil Ludwig Maximilian i München (LMU), áit a ndearna sé staidéar faoi Arnold Sommerfeld agus Karl Herzfeld. 
Ba é an dara dhuine ná a chomhairleoir tráchtais nuair a fuair sé a dhochtúireacht i 1926; Mhúin Herzfeld cúrsaí san fhisic theoiriciúil agus ceann sa cheimic fhisiceach, agus in éagmais Sommerfeld ghlac sé seilbh ar a ranganna go minic. 
Ó 1926 go 1927, bhí sé ina Chomhalta den Rockefeller Foundation le haghaidh taighde iarchéime le Niels Bohr in Institiúid na Fisice Teoiriciúla in Ollscoil Chóbanhávan agus le Erwin Schrödinger in Ollscoil Zürich. Ansin bhí sé ina chúntóir do Max Born ag Institiúid na Fisice Teoiriciúla in Ollscoil Göttingen. 
Chríochnaigh Heitler a "Habilitation", faoi stiúir Born, i 1929, agus ansin d'fhan sé mar "Privatdozent" go dtí 1933. An bhliain sin, thug an ollscoil an bóthar dó toisc go raibh sé ina Ghiúdach.
Fritz London. Fisiceoir agus ollamh Gearmánach in Ollscoil Duke ab ea Fritz Wolfgang London (7 Márta, 1900 – 30 Márta, 1954). Meastar go bhfuil a chuid ionchuir bhunúsaigh le teoiricí nasctha ceimicigh agus fórsaí idirmhóilíneacha (fórsa easraithe London) clasaiceach inniu agus pléitear iad i dtéacsleabhair chaighdeánacha na ceimice fisiceacha. In éineacht lena dheartháir Heinz London, chuir sé go mór le tuiscint a fháil ar airíonna leictreamaighnéadacha sárstiúrthóirí sé go mór le tuiscint a fháil ar airíonna leictreamaighnéadacha forsheoltóirí le cothromóidí Londain agus ainmníodh é don Duais Nobel sa Cheimic chúig uaire ar leithligh.
Beathaisnéis.
Rugadh London i Breslau, an Ghearmáin (Wrocław anois, an Pholainn) mar mhac le Franz London (1863-1917). Agus é ina Ghiúdach, chaill London a phost in Ollscoil Bheirlín tar éis do Pháirtí Naitsíoch Hitler dlíthe ciníocha 1933 a rith. Ghlac sé poist ar cuairt i Sasana agus sa Fhrainc, agus chuaigh sé ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe i 1939, agus rinneadh saoránach eadóirsithe de i 1945. Níos déanaí ina shaol, bhí London ina ollamh in Ollscoil Duke. Bronnadh Bonn Lorentz air i 1953. Fuair sé bás de bharr tinneas croí i Durham, Carolina Thuaidh, i 1954.
Fórsa easraithe London. Is cineál fórsa iad fórsaí easraithe London (FEL, ar a dtugtar fórsaí easraithe freisin, fórsaí dépholacha meandracha déphol-spreagtha, Naisc Dhépholacha Spreagtha Luaidhe Luaineacha nó go scaoilte mar fhórsaí van der Waals) atá ag gníomhú idir adaimh agus móilíní a bhíonn de ghnáth siméadrach go leictreach; is é sin, déantar na leictreoin a dháileadh go siméadrach maidir leis an núicléas. Is cuid d’ fhórsaí van der Waals iad. Ainmnítear an FEL i ndiaidh an fhisiceora Ghearmánaigh Fritz London .
Peskotomuhkati. Is Meiriceánaigh dhúchasacha iad na Peskotomuhkati (nó na "Passamaquoddy" sa Bhéarla), a bhfuil cónaí orthu in oirthuaisceart Mheiriceá Thuaidh, go príomha i Maine, sna Stáit Aontaithe, agus i New Brunswick, Ceanada.
Tá rialtas eagraithe ag muintir na bPeskotomuhkati i gCeanada, ach níl stádas oifigiúil na gCéadta Náisiúin acu.
Móilín dé-adamhach. Is móilíní iad móilíní dé-adamhacha nach bhfuil iontu ach dhá adamh, den dúil cheimiceach chéanna nó éagsúil. Is de bhunadh na Gréige an réimír "dé-", rud a chiallaíonn "dhá". Má tá dhá adamh den dúil chéanna i móilín dé-adamhach, mar shampla hidrigin (H 2 ) nó ocsaigin (O 2 ), deirtear go bhfuil sé homanúicléach. Seachas sin, má tá dhá adamh difriúil i móilín dé-adamhach, mar aonocsaíde carbóin (CO) nó ocsaíd nítreach (NO), deirtear go bhfuil an móilín heitreanúicléach. Tá an nasc i móilín homanúicléach dé-adamhach neamhpholach .
Mianach Guail Turów. Is mianach dromchla mór guail in iardheisceart na Polainn é Mianach Guail Turów, (Polainnis; "Kopalnia Węgla Brunatnego Turów S.A.") nó KWB Turów, atá suite lasmuigh de Bogatynia, an tSiléis Íochtarach. Cothaíonn sé Stáisiún Cumhachta Turów in aice láimhe. Tá sé beartaithe an mianach a dhúnadh faoi 2044 nuair a mheastar go laghdófar a stoc guail.
Tagairtí.
[[Catagóir:Mianaigh chlais dromchla]
[[Catagóir:Contae Zgorzelec]]
[[Catagóir:Caidreamh idir Phoblacht na Seice agus an Pholainn]]
[[Catagóir:Caidreamh idir an Ghearmáin agus an Pholainn]]
Muirgheas Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Muirgheas Ua hEidhin (bás 1180).
Giolla Cheallaigh Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Giolla Cheallaigh Ua hEidhin (bás 1153).
Aodh Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Aodh Ua hEidhin (bás 1121).
Maraíodh Aodh, Muireadhach Ua Flaithbheartaigh, rí Iar Chonnacht, agus Toirdhealbhach Ua Conchobhair i mbun feachtais sa chúige."
Mael Fabhaill Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Maolfhabhaill Ua hEidhin (Meán-Ghaeilge Mael Fabhaill Ua hEidhin (bás 1048).
Tháinig Maolfhabhaill i gcomharbacht ar Ua Comhaltáin Ua Cléirigh. 
Tharla na heachtraí a leanas le linn a réimis:
Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Maol Ruanaidh na Paidre Ó hEidhin (Meán-Ghaeilge Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin) (bás 1014).
An chéad duine dá mhuintir ba ea Maol Ruanaidh a rinneadh Aidhne de. Ba é Eoghan Ó hEidhin (II), a d'éag sa bhliain 1340, an ceann deireanach.
Comhghuaillí Bhrian Bóramha ba ea Maol Ruanaidh agus b'fhéidir go raibh gaol pósta ann. Throid sé ar son Bhriain ag Cath Chluain Tarbh sa bhliain 1014, ach d'éag sé ann.
Giolla na Naomh Ua hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Giolla na Naomh Ua hEidhin (bás 1100).
An tríú duine dá mhuintir ba ea Giolla na Naomh a rinneadh rí Aidhne de. Bhí sé i gcoróin le dhá bhliain is seasca aige, ar cheann desna réimis is faide atá fianaise ann dó i stair na hÉireann. 
Sa bhliain 1055, mharaigh sé Domnhall Ruadh Ua Briain ach ní tuairiscítear an fáth.
Sa bhliain 1067, tharla Cath Turlaigh Adhnaigh ina chuid críoch, inár maraíodh Áed in Gai Bernaig, rí Chonnacht, agus go leor eile.
Adhlacadh Giolla na Naomh i gCluain Mhic Nóis.
Giolla Mo Choinne Ua Cathail. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Giolla Mo Choinne Ua Cathail (bás 1147).
De shliocht Chathail mhic Ógáin é Giolla Mo Choinne, agus an t-aon duine amháin dá mhuintir a rinneadh rí Aidhne de. Tiarnaí Chineál Aodha na hEachtaí ba iad go dtí gur chuir a ngaoil, clann Uí Sheachnasaigh an ruaig orthu sa 13ú haois. Lonnaigh siad ansin they i dtuaisceart Chontae na Gaillimhe d'imigh siad as cuimhne.
Teoiric an Fhiúsnaisc. Sa cheimic, is éard is Teoiric an Fhiúsnaisc (TF) ann ná ceann den dá theoiric bhunúsach, mar aon le Teoiric na bhFithiseán Móilíneach (FM), a forbraíodh chun modhanna na meicnice candamaí a úsáid chun nascadh ceimiceach a mhíniú. Díríonn sí ar an gcaoi a gcomhcheanglaíonn fithiseáin adamhacha na n-adamh dícheangailte chun naisc cheimiceacha aonair a chruthú, nuair a fhoirmítear móilín. I gcodarsnacht leis sin, tá fithiseáin ag teoiric na bhfithiseán móilíneach a chlúdaíonn an móilín iomlán.
Teoiric na bhFithiseán Móilíneach. Sa cheimic, modh chun cur síos a dhéanamh ar struchtúr leictreonach móilíní ag úsáid na meicnice candamaí is ea Teoiric na bhFithiseán Móilíneach (teoiric FM nó TFM). Beartaíodh go luath sa 20ú haois é.
Cuingir líneach d'fhithiseáin adamhacha. Is éard is cuingir líneach d'fhithiseáin adamhacha nó (CLFA) ann ná forshuíomh candamach d'fithiseáin adamhacha agus teicníc chun na bhfithiseán móilíneach a ríomh sa cheimic chandamach..
John Lennard-Jones. Matamaiticeoir Sasanach agus ollamh le fisic theoiriciúil in Ollscoil Bhriostó, agus ansin san eolaíocht theoiriciúil in Ollscoil Cambridge, ab ea Sir John Edward Lennard-Jones KBE, FRS (27 Deireadh Fómhair 1894 – 1 Samhain 1954). D’fhéadfaí a mheas gur tionscnóir na ríomhcheimice nua-aimseartha é.
Teoiric na Feidhme Dlúis. Is éard is teoiric na feidhme dlúis (TFD) ann ná modh samhaltaithe i gcomhair samhaltaithe meicniúla candamaí a ríomh, a úsáidtear san fhisic, sa cheimic agus eolaíocht na n-ábhar, chun imscrúdú a dhéanamh ar struchtúr leictreonach (nó struchtúr núicléach) (an bhunstaid go príomha) de chórais le go leor corp, go háirithe adaimh, móilíní, agus na pasanna comhdhlúite. Ag baint úsáide as an teoiric, is féidir na hairíonna a bhaineann le córas il-leictreon a chinneadh trí úsáid a bhaint as feidhmeáin, .i. feidhmeanna feidhm eile.
Jeremy Bentham. Fealsamh, teoiricí an dlí agus leasaitheoir sóisialta ba ea Jeremy Bentham (15 Feabhra 1748 - 6 Meitheamh 1832). D'fhorbair sé idé-eolaíocht an fhóntachais. 
Saol.
Céimí de chuid Choláiste na Banríona, Ollscoil Áth na nDamh ba ea Bentham sa bhliain 1763 (Master 1766). Glaodh chun an Bharra air sa bhliain 1769 ach ní raibh sé i gcleachtadh riamh.
Thug smaointe Bentham ugach tábhachtach do na daoine a chuir Ollscoil Londan (UCL faoi láthair) ar bun mar an gcéad ollscoil lántuata i Sasana. Ní raibh baint dháiríre ag Bentham le bunú na hinstitiúide nua, ach amháin go ndearna sé cinnte de gur ceapadh a protégé John Austin ina chéad Ollamh le Dlí-eolaíocht ar an ollscoil. Mar sin féin, mar aitheantas ar an spreagadh a thug sé dá bunú, tá a chnámharlach mar chreatlach don "féin íocón" a bhíonn ar taispeáint i UCL de ghnáth.
Cé nach raibh sé ina Ollamh le Dlí-eolaíocht in Ollscoil Londan ach ar feadh ocht mbliana, is téacs bunaidh an phosaitíbheachais dhlíthiúil é The Province of Jurisprudence Determined (1832) le John Austin.
Fealsúnacht.
Mar bhunaitheoir fhealsúnacht an fhóntachais i bhfoirm nua-aimseartha, rinne Bentham cáineadh géar ar choincheapa mar an dlí nádúrtha agus na cearta nádúrtha ("seafóid ar chosa taca").
Teoiricí an dlí.
Moladh sé go díograiseach cuíchóiriú a dhéanamh ar dhlí Shasana agus, go háirithe, é a chódú. Ina theannta sin, feictear an bhéim a chuir sé ar luach na trédhearcachta (agus an fhaireachais) sna mholtaí a rinne sé maidir le hathchóiriú an chórais choiriúil, an Panopticon go mór mór. Cé nár tógadh a leithéid sin d'áras riamh réir na sonraíochta a chuir Bentham chun cinn, bhí tionchar ag an smaoineamh sin ar dhearadh na bpríosún sa naoú haois déag agus, mar mheafar don smacht sóisialta agus don easpa príobháideachais, is slat tomhais é fós i ndíospóireachtaí comhaimseartha.
Bhí Bentham i measc na bhfealsamh nua-aimseartha a rinne an cás is luaithe san Iarthar ar son chearta ainmhithe agus gníomhartha homaighnéasacha a dhéanamh dleathach (sa dara cás, argóint nár foilsíodh den chéad uair roimh 1931).
Eoghan Ó hEidhin (II). Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Eoghan Ó hEidhin (bás 1340).
Is é an duine deireanach dá mhuintir ar a tugadh an teideal rí Uí Fhiachrach Aidhne. Ba é a chomhainmneach Eoghan Ó hEidhin, a d'éag sa bhliain 1253, an t-iar-dhuine leis an teideal úd. Sna hannála Éireann, feictear idir an dá linn beirt fhear Uí Eidhin, cé nach deirtear gur ríthe iad:
De réir na hannála, maraíodh Eoghan ag a mhuintir féin, gan sonraí eile inste. Bhíodh a mhuintir ina thaoisigh Choill Ua bhFiachrach go dtí gur ruaigeadh iad ag Cromwell sna 1650í. Bhí Ceann na Fine ina chónaí ámh gar do Chinn Mhara chomh déanach is 1840.
Eoghan Ó hEidhin. Rí Uí Fhiachrach Aidhne ba ea Eoghan Ó hEidhin (bás 1253).
Comharbacht.
Is éiginnte í an chomharbacht i ríocht Aidhne tar éis bhás Mhuiris Uí Eidhin sa bhliain 1180. Tuairiscítear bás Conchúir mhic Mhuiris sa bhliain 1201 ach ní thugtar an teideal rí dó. Sa bhliain 1211, d'éag "Cú Gaela Ua hEidhin", ach arís níl ann ach iontráil lom. Agus arís sa bhliain 1212, deirtear gur dalladh Donnchadh Ó hEidhin ag Aodh mac Cathail Chroibhdheirg, gan cead d'Ó Conchúir, ach arís ní fios go cruinn ar rí é.
Luaitear aighneas cathartha le linn na mblianta 1222 go 1224. Sa bhliain 1222, maraíodh Giolla Mo Choinne Ua Cathail, "tighearna Cheneoil Aodha thoir &amp; thiar", ag Seachnasach mac Giolla na Naomh Uí Sheachnasaigh. Sa bhliain 1223, maraíodh Seachnasach féin ag Clann Chuiléin, inar sáraíodh bachal Naomh Colmáin. Fuair Giolla na Naomh bás sa bhliain 1224, leis an teideal "tighearna lethe iartharaighe Cenél Aodha na h-Echtgi".
Cogadh 1225.
Luaitear Ó hEidhin ar dtús mar rí Aidhne i rith cogaidh 1225.
Bás.
Fuair Eoghan, 'ticcherna Ua f-Fiachrach', bás sa bhliain 1253.
Triaid Döbereiner. Faoi 1829, i stair an tábla pheiriadaigh, luath iarracht ab ea triaid Döbereiner na dúile a shórtáil in ord loighciúil éigin de réir a n-airíonna fisiciúla. Sa bhliain 1817, thuairiscigh litir faoi bharúlacha Johann Wolfgang Döbereiner ar na miotail chré-alcaileacha; is é sin, go raibh airíonna ag an strointiam a bhí idirmheánach dóibh siúd a bhí ag cailciam agus bairiam. Faoi 1829, bhí grúpaí eile de thrí dhúil (mar sin "triaid") aimsithe ag Döbereiner a raibh baint chéanna ag a n-airíonna fisiciúla leo. Thug sé faoi deara freisin gur lean roinnt airíonna inchainníochtaithe de dhúile (m.sh. meáchan adamhach agus dlús) treocht trína ndéanfaí luach na dúile lárnaí sa triad a thuar go díreach nó beagnach trí mheán uimhríochtúil luachanna don mhaoin sin den dá dhúil eile a thógáil.
John Newlands (ceimiceoir). Ceimiceoir Sasanach ab ea John Alexander Reina Newlands (26 Samhain 1837 - 29 Iúil 1898) a d’oibrigh maidir le tréimhsiúlacht na ndúl.
Beathaisnéis.
Rugadh Newlands i Londain Shasana, ag West Square i Lambeth, mac le ministir Preispitéireach Albanach agus a bhean Iodálach. 
Sa bhaile a cuireadh oideachas air ag a athair, agus ina dhiaidh sin rinne sé staidéar i gColáiste Ríoga na Ceimice. Bhí suim aige in athchóiriú sóisialta agus i rith 1860 d’fhóin sé mar oibrí deonach le Giuseppe Garibaldi ina fheachtas míleata chun na hIodáile a aontú. Ag filleadh ar Londain, bhunaigh Newlands é féin mar cheimiceoir anailíseach i 1864. Sa bhliain 1868 rinneadh príomhcheimiceoir de i scaglann siúcra James Duncan i Londain, áit ar thug sé isteach roinnt feabhsuithe ar phróiseáil. Níos déanaí scoir sé den scaglann agus arís bhí sé ina anailísí lena dheartháir, Benjamin.
Ba é Newlands an chéad duine a cheap tábla peiriadach dd dhúileceimiceacha a eagraíodh de réir a mhaiseanna adamhacha coibhneasta. Ag leanúint ar aghaidh le hobair Johann Wolfgang Döbereiner le triaid agus le hobair Jean-Baptiste Dumas le dúile a raibh comhchosúla acu, d’fhoilsigh sé in 1865 "Dlí na nOchtáibhí" (Béarla: ‘Law of Octaves’), a luaigh ‘go dtaispeánfaidh aon dúil ar leith iompar cosúil leis an ochtú dúil a leanann í sa tábla‘. D'eagraigh Newlands na dúile go léir a bhí ar eolas, ag tosú le hidrigin agus ag críochnú le tóiriam (meáchan adamhach 232), in ocht ngrúpa de sheacht, a chuir sé i gcomparáid le hochtacha ceoil. I dtábla Newlands, ordaíodh na dúile de réir na meáchain adamhacha a bhí ar eolas ag an am agus a bhí uimhrithe go seicheamhach chun a n-ord a thaispeáint. Taispeánadh grúpaí ag dul trasna an tábla, agus Peiriaid ag dul síos - a mhalairt ó fhoirm nua-aimseartha an tábla pheiriadaigh.
Ríthe Luíne Chonnacht. Bhíodh Ríthe Luíne Chonnacht suite i gContae Mhaigh Eo agus Contae Shligigh.
Sa deisceart, bhíodh ann ó dhúchas na Gaileanga, ach faoin 12ú haois, glaodh Sliabh Lugha air. Tar éis ionradh na hAngla-Normannach ar chúige Chonnacht, cruthaíodh barúntacht Ghaileang faoi cheannas Mhic Shiúrtáin go dtí an luath-17ú haois. Glaodh Luíne fosta ar an gceantar ó thuaidh, suite in iardheisceart Sligigh.
De shliocht tiarnaí na tuaithe ba ea na clanna Uí Eaghra, Uí Ghadhra agus Uí Dhoibhilin.