Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cumhdach. Bosca miotail ornáideach is ea cumhdach ("cumdach") chun lámhscríbhinní nó taisí as an luath-mheánaois i nÉirinn a choimeád. De ghnáth, tá siad níos sine ná an réad laistigh, go minic le roinnt aoiseanna: an leabhar as buaic-ré na mainistreacha roimh an mbliain 800, agus an cumhdach tar éis na bliana 1000. 
De ghnáth mar bhundearadh, tá crios ar an aghaidh maisithe le clocha lómhara móra, agus maisiúcháin éagsúla thart uirthi. D'iompraítí iad le slabhra miotail nó téad leathair cord, caite ar crios nó timpeall an mhuinéil in aice an chroí, ag tabhairt de thairbhe leas spioradálta agus leighis (cf Soiscéal Naomh Cuthbert, a choinnítí i mála leathair in Durham meánaoiseach). D'úsáidtí iad go hoifigiúil mar fhinnéithe conartha. Bhíodh cosantóirí ó oidhreacht as clanna de chuid na rítheaghlach. 
Níl ach cúig luath-chumhdach ann inniu atá fós ar mharthain. Caomhnaítear iad siúd atá ar mharthain i gColáiste na Tríonóide (CnT) agus i nArd-Mhúsaem na hÉireann (AMÉ).
Táthar ar an eolas go raibh cumhdaigh nó " ceangail leabhar seodmhara " ag saothar eile amhail is Leabhar Cheanannais, Leabhar Ard Mhacha agus Leabhar Dharú. Óir go ndearnadh iad as miotail lómhara luachmhara, tharraingíodh siad gadaithe orthu.
Strictly Come Dancing (sraith 20). Is comórtas damhsa teilifíse é Strictly Come Dancing, a thosaigh sa Ríocht Aontaithe sa bhliain 2004. Tá sé ar BBC One. Cuirfidh tús leis an bhfichiú sraith i 23 Meán Fómhair, 2022, agus chríochnóidh sé ar 17 Nollag 2022.
Is iad Shirley Ballas, Craig Revel Horwood, Motsi Mabuse agus Anton du Beke na breithiúna don sraith seo.
Soiscéal Mholaise. Cumhdach Éireannach de chuid na 8ú haoise is ea Soiscéal Mholaise (Soiscél Molaisse). Tá adhmad aige sa chroí, maisithe sna 11ú agus 15ú haoiseanna le hobair mhiotail maisithe i stíl ealaín na nOileán. Go dtí an 18ú haois, bhí ann sa cumhdach lámhscríbhinn anois caillte, leabhar Soiscéalach a mheastar, nasctha le Naomh "Laisreán mac Nadh Fhraoigh" (bás 564 nó 571), aitheanta fosta mar Mholaise. Sa 6ú haois, bhunaigh Molaise Eaglais ar Dhaimhinis, Loch Éirne, Contae Fhear Manach.
Cruthaíodh an chumhacht i dtrí chéim. Faoi ord Chinn Fhaoladh, abb Dhaimhinse, maisíodh an croílár adhmaid am éigin idir na blianta 1001 agus 1025 le plátaí airgid cabhartha, tulmhaisiú le cros Chríostaí, fíoracha agus siombailí na gCeithre Soiscéalaithe, agus sraith inscríbhinní Laidine. Sa réad mar atá anois ar marthain, is iad na breiseanna seo sa chuid is mó de. Sa tríú céim, a tharla sa 15ú haoise, cuireadh tuilleadh airgid ann, cé go bhfuil siadsan go formhór caillte.
Is é Soiscéal Mholaise an cuntasach is sine atá ar mharthain. Agus é ach 14.75 cm ar airde, is é chomh maith ann ceann is lú, rud a chuireann in úil gur leabhar Soiscéalach póca a chosnaítí ann. Chreidtí go dtí an 19ú haois gur scríobhadh an leabhar ag Molaise.
Bhí an cumhdach faoi chosaint a choimeádaithe oidhreachta, clann Uí Mhithín as Bealach Uí Mhithín, Contae Liatroma go dtí lár na 19ú haoise. Ceannaíodh é ag Acadamh Ríoga na hÉireann sa bhliain 1861, le tacaíocht ó Lord Dunraven agus George Petrie. Caomhnaítear anois é i nArd-Mhúsaem na hÉireann ar tSráid Chill Dara, Baile Átha Cliath.
An Míosach. Cumhdach mionmhaisithe Éireannach de chuid na 11ú haoise is ea An Míosach. Tháinig sé ó dhúchas as Cluain Maine, tuaisceart Dún na nGall. Luaitear é sna hannála don chéad uair faoin mbliain 1165. Tugtar dáta siar go dtí an 11ú haois dó, nuair a chosnaítí ann is dócha lámhscríbhinn le sailm nó soiscéalta. Bhí an cumhdach folamh áfach faoin 18ú haois nuair a scríobhadh chur síos air.
Maraon le Cathach Cholm Cille, thógtaí i mbun catha é sa mheánaois cosúil le meirge. Bhí nasc níos deireanaí idir é agus Naomh Cairneach, éarlamh Thuiléin, Contae na Mí, ach faoin meánaois dhéanach, ba chuid de chultas Cholm Cille (521-59 AD) é.
Cuireadh leis an gcumhdach sa bhliain 1534 ag an ngabha óir, Brian O'Morrison, le tul- agus taobh-mhaisiú le clocha leathlómhara, agus rilífí san áireamh Céasadh Íosa, Muire Ógh agus Leanbh, agus na triúr éarlamh Éireann: Bríd, Pádraig agus Colm Cille.
Caomhnaítear é i nArd-Mhúsaem na hÉireann, ina fhoirgneamh seandálaíochta ar tSráid Chill Dara.
Domhnach Airgid. Taiseagán adhmaid Éireannach is ea An Domhnach Airgid (Domnach Airgid) de chuid na 8ú haoise. Rinneadh an-chuid oibre air idir na 13ú agus 15ú haoiseanna, agus rinneadh cumhdach de nuair a treisíodh an struchtúr adhmaid agus cuireadh órúchán airgid leis. Ar a aghaidh, cuireadh rilíf ag léiriú Arma Christi fara naoimh, aingil agus cléirigh, i suíomhanna lán de íocónagrafaíocht chasta. Meastar anois dá bharr go bhfuil meascán stíleanna ann, idir ealaín na nOileán agus Gotach Idirnáisiúnta.
Meastar go bhfuil an Domhnach Airgid ar cheann de bheagán cumhdach ina raibh taisí neamh-Éireannacha ann. Nuair a osclaíodh é sa 19 haois, aimsíodh ann 39 fóilió lofa as an 6ú-9ú haois, ag insint na Soiscéil, scríofa as an Vulgáid.
Tá an Domhnach anois san Ard-Mhúsaem na hÉireann (Sráid Chill Dara) ón mbliain 1847. Tá macasamhlú déanta san 20ú haois le feiceáil sa Mhúsaem Ealaíne Meitreapholaiteach i Nua-Eabhrac.
Rinne antiquarian George Petrie (1790–1866) cur síos ar an Domhnach Airgid.
Máire Ní Ghuairim. Múinteoir, scríbhneoir agus amhránaí sean-nóis ab ea Máire Ní Ghuairim (6 Iúil 1896 – 15 Deireadh Fómhair 1964).
Rugadh i Roisín na Mainiach, Carna, Co. na Gaillimhe í, an iníon ba shine le Máirtín Gorham agus Catherine de Búrca. Ba í Sorcha Ní Ghuairim a deirfiúr níos óige. Fuair sí a cuid oideachais go háitiúil, sa Chlochán agus i dTuaim, ansin bhog sí go Baile Átha Cliath chun Gaeilge a mhúineadh i gcoláiste oiliúna múinteoirí Carysfort sa Charraig Dhubh. Le linn di a bheith ina cónaí i mBaile Átha Cliath, bhí sí gníomhach i ngluaiseacht na Gaeilge, ag dul isteach i gConradh na Gaeilge agus i gComhairle an Fháinne thart ar 1924.
Ó 1919 i leith, d’fhoilsigh sí scéalta agus aistí i bhfoilseacháin ar nós "Stoc", "Fáinne an Lae", "An Lóchrann," "An t-Éireannach", "An Scuab," agus "An Chearnóg". Bhí sí ag craoladh mar amhránaí ar 2RN agus ar Raidió Éireann, agus thaifead sí cúrsa Gaeilge do Linguaphone.
Phós sí Seán Mac Bradaigh, TD, ar 12 Meán Fómhair 1929, agus bhí beirt iníonacha agus beirt mhac acu. Fuair sí bás ina teach féin i Raghnallach sa bhliain 1964.
Mitsubishi Motors. Is monaróir carranna Seapánach é Mitsubishi Motors Corporation (Seapáinis: 三菱自動車工業株式会社, "Mitsubishi Jidōsha Kōgyō KK)," giorraithe go dtí Mitsubishi Motors go minic. Is i Minato, Tóiceo, an tSeapáin atá ceanncheathrú é.
Áine Ní Fhoghludha. Náisiúnaí Éireannach agus scríbhneoir Gaeilge ab ea Áine Ní Fhoghludha (10 Samhain 1880 – 14 Aibreán 1932).
Saol.
Rugadh sa Rinn i gContae Phort Láirge do mhúinteoirí scoile Micheál Ó Foghludha agus Eibhlín de Bron. Gníomhaí ar son na Gaeilge ab ea a hathair, agus bhain Áine céim amach sa Ghaeilge i gColáiste na hOllscoile, Corcaigh. Mhúin sí i nDún Garbhán, Contae Phort Láirge, ach briseadh as a post í tar éis Éirí Amach na Cásca. Deirtear gurbh é a cuid náisiúnachais sa seomra ranga ba chúis leis seo.
Úsáideadh a leabhar "Brosna" (cnuasach scéalta do leanaí a foilsíodh sa bhliain 1922) i scoileanna na hÉireann.
Fuair sí bás i gCathair Saidhbhín agus cuireadh sa Rinn í.
Charli D'Amelio. Is pearsantacht agus rinceoir meán sóisialta Meiriceánach é Charli D'Amelio a rugadh 1 Bealtaine, 2004. Bhí sí ina rinceoir iomaíoch le breis agus 10 mbliana sular thosaigh sí ar a gairm bheatha ar na meáin shóisialta in 2019, nuair a thosaigh sí ag postáil físeán rince ar an ardán comhroinnte físeáin TikTok. D'fhás a lucht leanúna go tapa agus ina dhiaidh sin ba í an cruthaitheoir ba mhó ar an ardán go dtí gur sháraigh Khaby Lame í in 2022.
Substaintí sár- agus polafhluarailcile. Is comhdhúile ceimiceacha sintéiseacha orgánafluairín iad substaintí sár- agus polafhluarailcile (SSPFA) (Béarla: "Per- and polyfluoroalkyl substances" ("PFAS nó PFASs")) a bhfuil adaimh iolracha fluairín acu ceangailte le slabhra ailcile. Mar sin, tá ar a laghad earra sárfhluarailcile amháin iontu,–C n F 2n –. 
De réir na hEagraíochta um Chomhar agus Fhorbairt Eacnamaíochta (ECFE): PFASs are defined as fluorinated substances that contain at least one fully fluorinated methyl or methylene carbon atom (without any H/Cl/Br/I atom attached to it), i.e. with a few noted exceptions, any chemical with at least a perfluorinated methyl group (–CF3) or a perfluorinated methylene group (–CF2–) is a PFAS.
Truailliú.
Is substaint thocsaineach iad na SSPA, agus ag éirí uileláithreach.
Féinphortráid le Moncaithe. Pictiúir a rinne Frida Kahlo is ea "Féinphortráid le Moncaithe (Autorretrato con mono)", péinteáilte don chéad uair sa bhliain 1938, agus le fáil inniu sa músaem Albright-Knox i Nua-Eabhrac.
Thaitin sé le Kahlo a bheith ag déanamh cur síos uirthi féin agus mhínigh sí go raibh seo amhlaidh mar gur chaith sí an oiread sin ama ina haonar agus go raibh aithne níos fearr aici uirthi féin ná ar dhuine ar bith eile. 
Sa phicitiúr seo, taispeánann sí í féin i bhforaois thrópaiceach agus moncaí thart ar a muineál. 
Baintear feidhm as an mhoncaí i mbéaloideas Mheicseiceó mar chomhartha drúise (ar nós an choinín abhus faoi bhualadh craicinn, b’fhéidir), ach léiríonn sí mar ainmhithe boga, cosantacha iad.
Cheannaigh Madonna leagan eile, a rinneadh i 1940.
Sic. Cuirtear an dobhriathar Laidine sic (“mar seo”, “díreach mar atá”; ina iomláine: "sic erat scriptum", “mar seo a scríobhadh é”) isteach tar éis focal nó sliocht athfhriotail a thugann le fios go bhfuil an t-ábhar tras-scríofa nó aistrithe go díreach mar a bhí sé sa mbuntéacs, gan ceartúchán nó athrú ar bith ar bhotúin litrithe nó ghramadaí, nó aon ghné eile neamhchaighdeánach. Úsáidtear é freisin i ndiaidh ráiteas aisteach, réasúnaíocht lochtach, nó ábhar eile a d’fhéadfaí a thuiscint mar earráid tras-scríofa.
Go ginearálta cuirtear é taobh istigh de lúibíní cearnacha le léiriú nach cuid den sliocht athfhriotail é.
Uaireanta, úsáidtear "sic" ar bhealach searbhasach nó fonóideach, chun aird a dhíriú ar bhotúin litrithe nó ar loighic lochtach an bhunscríbhneora.
Collège de France. Is ollscoil í Collège de France atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1530.
Agóidí i Srí Lanca, 2022. I mí an Mhárta 2022, thosaigh oll-léirsithe i Srí Lanca maidir le géarchéim eacnamaíochta an oileáin.
Ar 13 Iúil, theith an tUachtarán, Gotabaya Rajapaksa, lena theaghlach go hOileáin Mhaildíve, chun éalú ó lucht agóide sa tír. D'eitil sé an lá dár gcionn go Singeapór agus d'éirigh sé as a phost.
Fógraíodh staid éigeandála sa tír.
Ceapadh Príomh-Aire na tíre Ranil Wickremesinghe ina Uachtarán eatramhach. Ach ar 13 Iúil, thug léirsitheoirí ruathar faoi oifig an Phríomh-aire i bpríomhchathair Shrí Lanca, Colombo. Bhí na léirsitheoirí ag éileamh go n-éireodh Ranil Wickremesinghe as.
De réir na léirsitheoirí, bhí Wickremesinghe, Rajapaksa agus a theaghlach éillitheach agus forlámhach. Bhí na léirsitheoirí ag iarraidh ruaig a chur ar Wickremesinghe freisin. Is tír dheighilte í Srí Lanca go hiondúil ach dúirt tráchtairí go bhfuil daoine ag teacht le chéile in aghaidh a naimhde coiteanna.
Ar 20 Iúil, thogh an Pharlaimint  Ranil Wickremesinghe mar Uachtarán.
École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris. Is ollscoil í École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris atá suite i bPáras na Fraince. Bunaíodh í sa bhliain 1882.
Qandeel Baloch. Réalt na meán sóisialta agus tionchaire sa Phacastáin ab ea Qandeel Baloch nó Fouzia Azeem (1 Márta 1990 – 15 Iúil 2016), 
Dúnmharaíodh í in Multan ar 15 Iúil 2016. Thacht a deartháir, Muhammad Waseem, í, “Marú onóra” de bharr "mhí-iompar" a dheirféar.
Bhí a shaol millte ag saol drabhlásach a dheirféar, a dúirt Waseem le linn a thrialach. Gearradh príosúnacht saoil air sa bhliain 2019. 
Rinne Waseem achomharc in aghaidh an chinnidh. Thug a thuistí pardún dó. Níor chuir an Stát i gcoinne an achomhairc agus scaoileadh saor é i mí Feabhra 2022.
Adoxaceae. Tá an fhine Adoxaceae comhdhéanta de phlandaí bláthanna déchotailéadónacha san ord Dipsacales, agus cuimsíonn sí 5 géineas agus thart ar 150-200 speiceas.
Is toir nó plandaí beaga luibheacha riosómacha iad ó chasarnach réigiúin theomheasartha. 
Duilleoga fiaclacha urchomhaireacha, cúig nó níos mó bláthanna beaga peitealta, níos annaimhe le ceithre pheitil, i mbláthraí "cymose", agus na torthaí ina ndrúp atá mar chomhartha sóirt acu. Mar sin tá siad cosúil le go leor Cornaceae.
I rangú níos sine, bhí an fhine ar fad seo mar chuid de na Chaprifoliaceae, nó na féithlinn. Ba é "Adoxa moschatellina" an chéad phlanda a bogadh chuig an ngrúpa nua seo. I bhfad níos déanaí, chuir an "Angiosperm Phylogeny Group" na géinis "Sambucus" (féithlinn) agus "Viburnum" leis tar éis anailís chúramach moirfeolaíoch agus tástálacha bithcheimiceacha. Tá géineas monathíopa breise "Sinadoxa" curtha leis bunaithe ar chomparáid mhóilíneach le "Adoxa".
Déileálann foinsí le déanaí, lena n-áirítear Láithreán Gréasáin Angiosperm Phylogeny, leis an fhine seo mar Viburnaceae Raf.,nom. cons.
Is planda luibheach beag ilbhliantúil é "Adoxa", ag bláthú go luath san earrach agus ag dul i léig síos go leibhéal na talún sa samhradh, díreach tar éis na a bheith caora aibí; tá na duilleoga comhdhuilleach.
Is toir den chuid is mó iad na féithlinn, ach is plandaí luibheacha móra iad dhá speiceas; tá comhdhuillí acu go léir. Is toir iad na viobarnaim go léir, le duilleoga simplí.
Slánfhearann. Sa matamaitic, go háirithe san ailgéabar teibí, is éard is slánfhearann (Béarla: "integral domain") ann ná fáinne cómhalartach ina bhfuil iolrach ball neamhnialasach fós neamhnialasach; is é sin le rá, má tá formula_1, ansin tá formula_2 nó formula_3. Is féidir “cealúchán” a dhéanamh i slánfhearann: má tá formula_4 agus formula_5, ansin formula_6. Is é fáinne na slánuimhreacha formula_7 an sampla is tábhachtaí de shlánfhearann.
Cú Connacht Ua Dálaigh. File agus Ollamh Éireann ba ea Cú Chonnacht Ua Dálaigh (afm " Cú Chonnacht na Scoile"), bás 1139.
Beatha.
Bhí Cú Chonnacht ina bhall den bhard chlann Uí Dhálaigh, as Contae na hIarmhí ó dhúchas. Tá craobhacha den teaghlach lonnaithe ar fud na tíre. Is é an duine is mó a luaitear ar thaifead leis an sloinne Ó Dálaigh.
Fuair Cú Chonnacht bás i gCluain Eraird sa bhliain 1139. Tá sé luaite in Annála na gCeithre Máistrí;
Craobh ghinealaigh.
San eagrán le Seán Ó Donnabháin de "The Tribes of Ireland" le hAonghus Ruadh na nAor Ó Dálaigh, tugtar an chraobh ghinealaigh a leanas:
Gillamaire Ua Conallta. File agus Ollamh Éireann ba ea Gillamaire Dall Ua Conallta , bás 1166.
Tugtar a thásc i nAnnála na gCeithre Máistrí mara leanas:
Scanradh Lavender. Ba scaoll morálta é An Scanradh Lavender faoi dhaoine homaighnéasacha i rialtas na Stát Aontaithe a d’fhág gur ollbhriseadh na sheirbhís rialtais seo go léir i lár an 20ú haois. Chuir sé seo leis an bhfeachtas frith-chumannach ar a dtugtar McCarthyism agus An Dara Scanradh Dearg, agus bhí sé ar aon dul leis. Dúradh gur rioscaí slándála náisiúnta iad lucht leispiach agus aerach agus gur comhbhádóirí cumannacha iad, rud a d'eascair feachtas géar ina n-aghaidh agus iad a bhaint ó fhostaíocht stáit Ceapadh go raibh daoine aeracha níos so-ghabhálaí i leith ionramhála, rud a d’fhéadfadh a bheith ina bagairt don tír.
An Scanradh Lavender –freagra oifigiúil an rialtais feidearálach ar phobal leispiacha agus aerach infheicthe agus ar bhagairt homaighnéasach a braite mar bhagairt – géarleanúint normalaithe ar homaighnéasaigh trí institiúidiú maorlathach na homafóibe. Scríobh iar-Sheanadóir SAM Alan K. Simpson:
"The so-called 'Red Scare' has been the main focus of most historians of that period of time. A lesser-known element ... and one that harmed far more people was the witch-hunt McCarthy and others conducted against homosexuals." 
Sanasaíocht.
Bhí tóir ar an téarma don ghéarleanúint seo i leabhar 2004 David K. Johnson a rinne staidéar ar an bhfeachtas frith-homaighnéasach seo, "The Lavender Scare". Tharraing an leabhar a theideal ón téarma “lavender lads”, a d’úsáid an Seanadóir Everett Dirksen arís agus arís eile mar chomhchiall d’fhir homaighnéasach. Sa bhliain 1952, dúirt Dirksen go gciallódh bua Poblachtach i dtoghcháin na Samhna go ndíbrítear "the lavender lads" as Roinn Stáit na Stát Aontaithe. Bhí an frása in úsáid freisin ag an iris "Confidential", tréimhseachán a bhfuil aithne air as bheith ag cúlchaint faoi ghnéasacht na bpolaiteoirí agus na réaltaí Hollywood mór le rá.
Stair.
I bhfad roimh imscrúduithe de chuid na Comhdhála sa bhliain 1950, bhí córas casta agus éifeachtach rialacháin, teaicticí agus pearsanra forbartha ag institiúidí na SA cheana féin chun homaighnéasach a aimsiú a bheadh ​​ina meicníochtaí forfheidhmithe le linn an Scanraidh Lavender. Bhain sé seo le leathnú ginearálta ar an stát maorlathach le linn deireadh an naoú haois déag, le hinstitiúidí a rinne catagóiriú níos córasaí ar dhaoine mar dhaoine mí-oiriúnacha nó oiriúnacha, lena n-áirítear homaighnéasaigh sa chatagóir mí-oiriúnach mar aon le daoine a ainmníodh mar "díobhálach go coireachta" nó "truaillithe go morálta" cé nach ndearna siad gníomhaíocht rialála go comhsheasmhach ina leith seo go dtí níos déanaí.
Tadhg Ua Dálaigh. File agus Ollamh Éireann ba ea Tadhg Ua Dálaigh, bás 1181.
Cú Chonnacht (bás 1139) na ea a athair. Dar le hAnnála Loch Cé ina thásc:
Luathbhall de chlann Uí Dhálaigh, filí, ba ea é agus an dara duine dá mhuintir a rinneadh Ollamh Éireann de. Meastar gur sinsear Uí Dhálaigh ar marthain é a mhac, Aonghas.
Máel Íosa Ua Dálaigh. File agus Ollamh Éireann ba ea Maol Íosa Ó Dálaigh (Meán-Ghaeilge Máel Íosa Ua Dálaigh), bás 1185.
Beatha.
Ba bhall é Maol Íosa de bhardchlann Uí Dhálaigh. Tá fianaise ann ar tuairim is daichead duine dá mhuintir idir i nÉirinn agus san Albain, idir na 12ú agus 17ú haoiseanna. Bhí sé ina thiarna na tuaithe Corca Raidhe i gContae na hIarmhí.
Deirtear ina thásc i nAnnála Loch Cé:
Is amhlaidh gur thaoiseach de phríomhghéag Uí Dhálaigh ba ea Máel Íosa, bunaithe ina áit dúchais san Iarmhí.
BTEC. Is soláthróir de cháilíochtaí oideachais dara leibhéal agus breisoideachais i Sasana, sa Bhreatain Bheag agus i dTuaisceart Éireann é an Business and Technology Education Council (BTEC).
Is fochuideachta de chuid Pearson plc atá lonnaithe i Londain é BTEC.
Is féidir staidéar ar chúrsaí tríú leibhéal aitheanta ag BTEC i gColáiste Dhúlaigh, Coláiste Breisoideachais agus Coláiste Breisoideachais Bhaile Formaid i mBaile Átha Cliath.
Baitsiléir Ealaíon. Is céim oideachais fochéime é Baitsiléir Ealaíon (BA; ón Laidin "baccalaureus artium", "baccalaureus in artibus" nó "artium baccalaureus") a dhéantar staidéar inti sna dána nó i gcásanna áirithe i ndisciplíní eile. Déantar staidéar chun baitsiléir ealaíon á chríochú thar thréimhse trí nó ceithre bliana go ginearálta, ag brath ar an dtír agus ar an institiúid oideachais.
Maquis. Grúpaí treallchogaíochta faoin tuath a throid in aghaidh na Naitsithe mar chuid de Ghluaiseacht Frithbheartaíochta na Fraince sa Dara Cogadh Domhanda ab ea na Maquis (Fraincis: [maˈki]). Tugtar "maquisards" ar na saighdiúirí a ghlac páirt sa ghluaiseacht seo; ar dtús, fir óga, den lucht oibre den chuid is mó, a bhí ann. D'éalaigh siad isteach sna sléibhte agus sa choill chun coinscríobh a sheachaint faoin pholasaí "Service du travail obligatoire" (“Seirbhís Oibre Éigeantach”) de chuid Rialtas Vichy na Fraince. Chun gabháil agus díbirt go dtí an Ghearmáin a sheachaint, d'éirigh siad níos eagraithe ina ngrúpaí gníomhacha frithbheartaíochta.
Téarmaíocht.
Ar dtús tháinig an focal "maquis" ón gcineál tír-raoin ina ndeachaigh na grúpaí armtha frithbheartaíochta i bhfolach: talamh ard in oirdheisceart na Fraince faoi scrobarnach ar a dtugtar "maquis".
Sa Chorsaic, úsáidtear an frása "prendre le maquis" (‘dul isteach sa choillte iargúil’) chun cur síos a dhéanamh ar dhaoine a fhágann an sráidbhaile chun cónaí sa díthreabh, ag fanacht leis an am ceart díoltas a bhaint amach, nó le linn do dhaoine eile a bheith sa tóir orthu.  Níl a fhios ag staraithe conas a tháinig an téarma ón Chorsaic go mórthír na Fraince, ach tugann siad faoi deara:
the Italian-derived word ""maquis" is commonly used to describe woods and scrubland on the island, and evokes an all-encompassing image of woods and mountains, whereas the more limited word "garrigue" used in the south of France indicated [...] an inhospitable terrain, and the words "bois" ('wood'), "foret" ('forest') and "montagne"" ('mountain') were too bland.
Giolla Ernain Ó Martain. File agus Ollamh Éireann ba ea Giolla Ernain Ó Martain, a fuair bás sa bhliain 1218.
Feictear tásc mionsonraithe do Ghiolla i nAnnála Loch Cé:
Tá tásc eile faoi le feiceáil i nAnnála Uladh: 
De shliocht Soghan agus as ríocht Uí Mhaine ba ea clann dá mhuintir.
Tuairt eitleáin John F. Kennedy Jr.. D'fhág John F. Kennedy Jr. Essex County Airport, Nua-Gheirsí, ar bord Piper Saratoga, ag 20ː48, 16 Iúil 1999, ar a bhealach go Martha's Vineyard, Massachusetts. Tharla tuairt eitleáin 63 nóiméad níos déanaí agus Kennedy ina phíolóta. 
Thuairteáil an t-eitleán san fharraige. D’éag John F. Kennedy Jr., a bhean chéile Carolyn Bessette agus a deirfiúr. Lauren. Thángthas ar na coirp ar 21 Iúil ar ghrinneall na farraige. 
Drochléargas a bhí ann (ceobhránach ag bun na spéire) agus ní mó ná go bhféadfaí dada a fheiceáil san oíche. Bhí Kennedy curtha dá threoir agus bhí mearbhall air, Bhí easpa oiliúna ar Kennedy agus b'fhéidir go raibh sé rómhuiníneach.
Seantalamh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Seantalamh air:
Uí Dhálaigh. Bardchlann léinn ba ea Uí Dhálaigh, a tháinig chun cinn sa 12ú haois, nuair a dúradh gurbh é Cú Chonnacht an chéad "Ard-Ollamh Éireann" i bhfilíocht.
Sanas.
Ní soiléir é sanas an ainm Dálach, ach meastar go bhfuil sé gaolmhar leis an bhfocal "dáil", agus más fíor, comhairleoir atá i gceist.
Luathstair.
De réir na dtaifead is luaite, bhí an chlann lonnaithe i ndúiche Tethba (Teafa), sa bharúntacht mar atá inniu ann Maigh Asail agus Machaire Ó dTiarnáin, Contae na hIarmhí. Glaodh Corca Adaimh ar an gclann shinseartha, de shliocht may a maíodh de mhac le Níall Noígíallach, (Ardrí na hÉireann c. 400) "via" Máel Dúin mac Máele Fithrich de Chineál Mhic Earca, rí Ailigh. I measc mac le Maol Dúin, bhí an tArdrí Fearghal agus Adamh, sinsear Uí Dhálaigh trína fhionnó, Dálach.
Is é Eógan mac Néill an pearsa a bhfuil an fhianaise is mó ann dó a bheith ina shinsear Uí Dhálaigh. Más fíor, de shliocht Chineál Eoghain, Uí Néill an Tuaiscirt, is ea iad. Cuirtear an chlann scaití ámh le hUíbh Mhaine, Uí Néill an Deiscirt (ní Uí Maine na gConnacht) agus mar fíor san, de shliocht descended from Máine Tethbae is ea iad. Is amhrasach é ar mhac le Niall Naoighiallach é siúd (féach Uí Dhuibhgeannáin). B'fhéidir é gur tugadh an sinsearacht seo dóibh as ucht a chuid críoch sa cheantar úd, Tethba.
Tá foinse amháin ann a mhaíonn gur mac le Maol Dúin mac Fearghail mhic Mhaoil Dúin eile é Adamh.
Seo a leanas an ginealach as Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh:
Bhí Gofraidh Fionn Ó Dálaigh den tuairim go raibh gaol ag chlann le Dálach den 6ú haois, dalta an naoimh agus an fhile, Colmán Chluana. Deirtear go ndearnadh easpag de Dhálach.
Tá sinsearacht ar leith tugtha don chlann Uí Dhálaigh a lonnaigh sa Mhumhain. De shliocht na nEoghanacht, ríthe Chaisil, atáid ann, go háirithe Aonghas, a baistíodh ag Naomh &amp;Pádraig. Is amhlaidh gur bréagstair é seo, áfach, chun an bhardchlann a nascadh lena tiarnaí áitiúla.