Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Sián Mór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Sián Mór air:
Comhdhúil ianach. Sa cheimic, is comhdhúil cheimiceach í comhdhúil ianach atá comhdhéanta d'iain atá á gcoinneáil le chéile ag fórsaí leictreastatacha ar a dtugtar nascadh ianach. Tá an chomhdhúil neodrach ar an iomlán, ach tá sí comhdhéanta d'iain luchtaithe go dearfach ar a dtugtar caitiain agus iain luchtaithe go diúltach ar a dtugtar ainiain. Is féidir iad seo a bheith ina hiain shimplí mar an sóidiam (Na +) agus clóiríd (Cl−) i gclóiríd sóidiam, nó ina speiceas iladamhach mar na hiain amóiniam (NH +
4) agus carbónáit (CO2−
3) i gcarbónáit amóiniam. De ghnáth bíonn iliomad comharsana is gaire ag iain aonair laistigh de chomhdhúil ianach, mar sin ní mheastar gur cuid de mhóilíní iad, ach ina ionad sin is cuid iad de líonra leanúnach tríthoiseach, de ghnáth i struchtúr criostalach. 
Aicmítear comhdhúile ianacha ina bhfuil iain bhunúsacha hiodrocsaíd (OH−) nó ocsaíd (O2−) mar bhoinn. Tugtar salainn ar chomhdhúile ianacha gan na hiain seo freisin agus is féidir iad a fhoirmiú trí imoibrithe aigéad-bun. Is féidir comhdhúile ianacha a tháirgeadh freisin óna chomhiain trí a dtuaslagóirí a ghalú, a dheascadh, a reo, trí itrí imoibriúcháin sholadstaide, nó imoibriúcháin aistrithe leictreon idir mhiotail imoibríocha le neamh-mhiotail imoibríocha, amhail gáis halaigine. 
De ghnáth bíonn leáphointe agus fiuchphointe ard ag comhdhúile ianacha, agus bíonn siad crua agus sobhriste. Mar sholaid, beagnach i gcónaí, bíonn siad inslithe go leictreach, ach nuair a leáítear nó a tuaslagfar iad bíonn siad an-seoltach, toisc go bhfuil na hiain soghluaiste. 
Stair na fionnachtana.
Tagann an focal "ian" ón Ghréigis , "ian", "ag dul". Thug an fisiceoir agus poitigéir Sasanach Michael Faraday an téarma seo isteach sa bhliain 1834 do na speicis nach raibh "ar" eolas an uair sin a "théann" ó leictreoid amháin go ceann eile trí mheán uiscí.
Géineas tíopa. In aicmiú bitheolaíoch, go háirithe zó-eolaíocht, is é an géineas tíopa an géineas a shainmhíníonn fhine bhitheolaíoch agus fréamh ainm na fine. 
Ainmníocht zó-eolaíochta.
De réir Chód Idirnáisiúnta na hAinmníochta Zó-eolaíochta, " "The name-bearing type of a nominal family-group taxon is a nominal genus called the 'type genus'; the family-group name is based upon that of the type genus."."
Gealbhan ladharghearr. Is éan é an gealbhan ladharghearr. Is baill d'fhine na Passeridae iad.
Glasán gléigeal. Is éan é an glasán gléigeal ("Montifringilla nivalis"). Is baill d'fhine na Passeridae iad.
Pápa Innocentius XI. Ba phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Innocentius XI.
Anton Christoforidis. Dornálaí Gréagach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Anton Christoforidis, a rugadh ar 26 Bealtaine 1917 i Mersin, Impireacht Otamánach agus a fuair bás ar an 19 Deireadh Fómhair 1985.
Chaka Khan.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;967589&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-08-13T13:37:16Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;HusseyBot&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;minor /&gt;
 &lt;comment&gt;WD&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Amhránaí Meiriceánach is ea Chaka Khan a rugadh Yvette Marie Stevens ar an 23 Márta, 1953 i Chicago, Illinois.
Páirtí na bPantar Dubh. Eagraíocht pholaitiúil shóisialach réabhlóideach ab ea Páirtí na bPantar Dubh (Béarla "Black Panther Party") a bhunaigh mic léinn ollscoile de chuid Marx, Bobby Seale (cathaoirleach) agus Huey Newton ("Aire Cosanta') i nDeireadh Fómhair 1966 in Oakland, California.
Duine ar bith a bhfuil cur amach acu ar chúrsaí polaitíochta na ndaoine gorma sna Stáit Aontaithe agus Páirtí na bPantar Dubh, beidh ainm Angela Davis ar eolas acu, gníomhaí ar son chearta an duine.
Liana. Is éard is liana ann ná dreapaire fadghasach adhmadach atá fréamhaithe san ithir ag leibhéal na talún agus a úsáideann crainn, chomh maith le modhanna eile tacaíochta ingearacha, chun dreapadh suas go dtí an ceannbhrat chun rochtain a fháil ar cheantair dea-soilsithe den fhoraois. Is saintréith de chuid na bhforaoisí duillsilteacha taise trópaiceacha (go háirithe foraoisí séasúracha), ach tá siad le fáil i bhforaoisí báistí measartha agus i bhforaoisí duillsilteacha measartha. Bíonn lianaí measartha ann freisin, mar shampla baill na ngéineas "Clematis" nó "Vitis" (fíonchaor fhiáin). Is féidir le lianaí droichid a fhoirmiú i measc ceannbhrat na foraoise, ag soláthar cosáin ar fud na foraoise d’ainmhithe crannacha. Féadann na droichid seo crainn níos laige a chosaint ar ghaoth láidir. Bíonn lianaí san iomaíocht le crainn fhoraoiseacha le haghaidh solas na gréine, uisce agus cothaithigh ón ithir.. Táirgeann foraoisí gan lianaí 150% níos mó torthaí; bíonn dóchúlacht faoi dhó ag na crainn a bhfuil lianaí acu bás a fháil.
Séamus Mac Seáin. Is gníomhaí teanga, scríbhneoir agus iar-fhear tacsaí ó Bhéal Feirste é Séamus Mac Seáin. Rugadh sa bhliain 1937 é. 
D'fhoghlaim sé an Ghaeilge ag ranganna Chonradh na Gaeilge i ndiaidh dó an scoil a fhágáil ag 15. Chláraigh sé le Cumann Chluain Ard nuair a bhí sé 18 mbliana d'aois. D'oibrigh sé mar mheicneoir ag córas bus Bhéal Feirste. 
Bhí sé ar feadh tamaill ina oibrí forbartha Gaeilge, ina fhear tacsaí agus ar feadh 20 bliain, ba é stiúrthóir airgeadais an Andersonstown News i mBéal Feirste é. 
Bhí baint aige le bunú Ghaeltacht Bhóthar Seoighe in 1969, le hatógáil Shráid Bombay in 1970, le bunú Bhunscoil Phobal Feirste sa bhliain 1971, le bunú na chéad Mheánscoile Gaeilge sa chathair in 1978, Chlub Leabhar Choiscéim agus Chumann Staire Uí Fhiaich in 1990 agus le bunú Choláiste Feirste agus Cultúrlann McAdam Ó Fiaich in 1991. Ba é an chéad Chathaoirleach ar Iontaobhas na Gaelscolaíochta, a bunaíodh in 2001. 
Ceapadh é ina Chathaoirleach ar Taca, an charthanacht a bhailíonn airgead don Ghaelscolaíocht sna sé chontae.
Phós sé féin agus Brighid Ní Chonghaile 50 bliain ó shin agus tá ceathrar páistí acu, deichniúr garpháistí agus fionnó amháin.
Linaria (éan). Is géineas d’éin bheaga phasaireacha san fhine Fringillidae (Glasáin) é Linaria. 
Roimhe seo bhí na speicis san áireamh sa ghéineas "Carduelis". Fuair staidéar móilíneach fíliginiteach, ag baint úsáide as seichimh d'aigéad dí-ocsairibeanúicléasach (ADN) miteacoindreach agus núicléacha, a foilsíodh sa bhliain 2012, go raibh an géineas polaifíléiteach. Dá bhrí sin roinneadh é ingenera monaifíléiteacha agus bhog an ghleoiseach sléibhe (Béarla: twite) agus na gleoiseacha eile go dtí an géineas athbheoite "Linaria" . Thug an nádúraí Gearmánach Johann Matthäus Bechstein an t-ainm isteach ar dtús sa bhliain 1802.
V. R. Krishna Iyer. Breitheamh ar Chúirt Uachtarach na hIndia ab ea V. R. Krishna Iyer (15 Samhain 1915 – 4 Nollaig 2014). Feachtasóir díograiseach ar son cearta sibhialta agus sóisialta ba ea é. Rinne sé ceannródaíocht ar mhodh breithnithe inar tugadh ciall ní ba leithne don Bhunreacht agus a cuireadh próiseas an dlí in oiriúint don cheartas sóisialta.
Bronnadh an dara gradam is airde san India, an Padma Vibhushan, air sa bhliain 1999.
Saol.
Thosaigh Iyer ag cleachtadh an dlí sa bhliain 1938. Níorbh fhada go ndeachaigh sé i bpáirt leis an eite chlé ina cheantar dúchais. Tar éis dó a bheith tofa ina bhall neamhspleách de Chomhthionól Reachtaíochta Mhadras sa bhliain 1952, bhí Iyer ina aire dlí agus cirt, gnóthaí baile, uiscithe, cumhachta, príosún, leasa shóisialta agus longseoireachta intíre sa chéad rialtas Cumannach i Stát Kerala (1957-59). D'fhan sé ina bhall den chomhthionól go dtí 1965.Sa bhliain 1968, ceapadh Iyer ina bhreitheamh d'Ard-Chúirt Kerala. Ansin bhí sé ina bhall de Choimisiún Dlí na hIndia idir 1971 agus 1973. 
Ar 17 Iúil 1973, ceapadh ar Chúirt Uachtarach na hIndia é. Agus Iyer ina bhreitheamh, rinne sé ceannródaíocht ar mhodh breithnithe ní ba dhíograisí, sásta le ciall ní ba leithne a thabhairt d'fhorálacha an bhunreachta agus próiseas an dlí a chur in oiriúint d'éilimh an cheartais shóisialta trí dhlíthíocht leasa an phobail a chruthú. Bhí sé ina thacadóir dílis de chuid an chúnaimh dlí chomh maith. 
Ar scor.
Sa bhliain 1980, tar éis dó éirí as an gCúirt Uachtarach, lean Iyer ar aghaidh mar phearsa phoiblí ghníomhach, a bhíodh i mbun feachtais ar son na gcúiseanna a bhí á gcur chun cinn aige an t-am ar fad ó bhí sé ina fhear óg, go dtí cúpla seachtain roimh a bhás, agus é naoi mbliana is nócha d'aois.
Gearg Shíneach. Is éan í ghearg Shíneach. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Gearg Sheapánach. Is éan í ghearg Sheapánach. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Pápa Alastar VIII. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Alastar VIII.
Gus Lesnevich. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Gustav George Lesnevich, a rugadh ar 22 Feabhra 1915 i gCliffside Park, Nua-Gheirsí agus a fuair bás ar an 28 Feabhra 1964.
Bobby Womack. Amhránaí "soul" Meiriceánach ab ea Bobby Womack a rugadh ar an 4 Márta, 1944 i gCleveland, Ohio, agus a fuair bás ar an 27 Meitheamh, 2014.
Léigear alcázar, Toledo. Ar an 21 Iúil 1936, le linn Chogadh Cathartha na Spáinne, chuir na Poblachtánaigh an "alcázar" (nó seandún) i gcathair Toledo faoi léigear, áit a raibh grúpa beag náisiúnaithe ag seasamh an fhóid i gcoinne fhórsaí an rialtais. 
Ba shaghas siombail den éirí amach é do na náisiúnaithe an Alcázar. Bheartaigh an Ginearál Franco dul i gcabhair orthu agus cuireadh an t-ionsaí ar Mhaidrid ar athló.
Thóg na réabhlóidithe mianadóirí ó Asturias, i dtuaisceart na tíre, isteach chun buamaí a chur faoin gcaisleán, iarracht dheireanach chun na cosantóirí a chloí. Cé gur phléasc na buamaí is gur thit cuid den chaisleán, ní raibh na hionsaitheoirí in ann na fothracha a thógáil.
Chuir Francisco Franco deireadh leis an léigear ar an 26 Meán Fómhair. Bua siombalach a bhí ann thar aon ní eile.
CMAT. Is ceoltóir Éireannach í CMAT (Ciara Mary-Alice Thompson). Is as Contae na Mí í.
Gairm ceoil.
Ba bhall den bhanna ceoil Bad Sea í, sular thosaigh sí ag obair mar cheoltóir aonair.
Chuir sí dhá shingil amach le linn dianghlasála COVID-19: 'Another Day (KFC)' agus 'Rodney'.
Gearg choille scornáin. Is éan í ghearg choille scornáin. Is baill d'fhine na Odontophoridae é.
Gearg Himiléach. Is éan í ghearg Himiléach. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Pápa Innocentius XII. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Innocentius XII.
Freddie Mills. Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Frederick Percival Mills, a rugadh ar 26 Meitheamh 1919 i mBournemouth, Hampshire agus a fuair bás ar an 25 Iúil 1965.
Isaac Hayes. Amhránaí "soul" Meiriceánach ab ea Isaac Lee Hayes Jr. a rugadh ar an 20 Lúnasa, 1942 i gCovington, Tennessee, agus a fuair bás ar an 10 Lúnasa, 2008.
Buamáil Óstán Rí Daithí. Ionsaí sceimhlitheoireachta ab ea Buamáil Óstán Rí Daithí ar an 22 Iúil 1946, ceanncheathrú an rialtais Bhriotanaigh in Iarúsailéim ag an am. Maraíodh 93 san ionsaí ar an óstán.
Cúlra.
Sna 1940idí, d'fhear an Irgun, mílíste Síónach de chuid Menachem Begin (príomh-aire Iosrael ina dhiaidh sin) feachtas sceimhlitheoireachta i gcoinne na bPalaistíneach agus na mBriotanach. 
De thoradh gníomhaíochtaí mar é, bunaíodh an stát Giúdach sa bhliain 1948, bunús na coimhlinte idir Arabaigh agus Iosraelaigh a tharla ina dhiaidh sin.
Irgun. Grúpa paraimíleata ba ea an Irgun (הצבאי הלאומי בארץ ישראל), a bhí gníomhach in Iosrael idir 1931 agus 1948, agus a raibh baint aige leis an Síónachas Athbhreithnitheach.
Bhí an an "Irgun" freagrach as go leor ionsaithe sceimhlitheoireachta, mar shampla Buamáil Óstán Rí Daithí sa bhliain 1946.
Tugadh Gluaiseacht Frithbheartaíochta na nGiúdach isteach, ar scátheagraíocht agus eite pholaitiúil Irgun agus sceimhlitheoirí eile a bhí inti.
Muiris Ó Laoire. Is scríbhneoir agus acadóir Éireannach é an tOllamh Muiris Ó Laoire. Ciarraíoch atá ann a bhfuil léachtóireacht sa Ghaeilge déanta aige san Institiúid Teicneolaíochta, Trá Lí. Oifigeach Oideachais le Gaeilge sa Chomhairle Náisiúnta Curaclaim agus Measúnachta a bhí ann freisin. 
Tá céim dochtúireachta aige ó Ollscoil na hÉireann, Má Nuad. Tá téacsleabhair agus ailt éagsúla foilsithe aige i réimse an oideachais agus na teangeolaíochta feidhmí.
"Athbheochan".
Scríobh an Laoireach leabhar dar teideal "Athbheochan na hEabhraise - Ceacht don Ghaeilge" faoi athbheochan theanga na hEabhraise. Tugtar léiriú sa leabhar ar ghnéithe áirithe d'athbheochan na hEabhraise sa Phalaistín le linn na tréimhse 1880 go 1930. 
Féachtar sa leabhar seo ar chúlra stairiúil na hathbheochana agus dírítear ar ar na cúinsí a bhí laistiar de leathnú na teanga, go háirithe i réimsí an teaghlaigh agus an oideachais. Scrúdaítear cúlra athbheochan na Gaeilge agus cuid den phleanáil teanga a rinneadh abhus ar mhaithe le roinnt gnéithe inchomparáide idir an dá athbheochan a léiriú. Is saothar taighde é an leabhar seo agus is é bonn na hanailíse ann ná an cheist seo a leanas a fhreagairt: Cén fáth go raibh rath chomh mór is a bhí ar athbheochan na hEabhraise in Iosrael, agus céard is féidir leis na Gaeil a fhoghlaim chun an dul chun cinn céanna leis an nGaeilge a bhaint amach?
Póiseard ceannrua Meiriceánach. Is éan é póiseard ceannrua Meiriceánach. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Mionlacha iascán. Is éan í mionlacha iascán ("Aythya affinis"). Is baill d'fhine na Anatidae é. .
Pápa Cléimeans XI. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Cléimeans XI.
Joey Maxim. Dornálaí Meiriceánach ab ea Joey Maxim, a rugadh Giuseppe Antonio Berardinelli ar 28 Márta, 1922 i gCleveland, Ohio agus a fuair bás ar an 2 Meitheamh, 2001. 
Bhí sé ina churadh domhanda sa rannóg throm-mheáchan éadrom.
Neifirtítí. Banríon Éigipteach agus an bhean chéile ríoga an Acnatan, ab ea Neifirtítí (c. 1370 r. Chr.– c. 1330 r. Chr.).
An Gort Bán. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Gort Bán air:
An Lochán Beag. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Lochán Beag air:
An Léana Riabhach. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Léana Riabhach air:
An Tuairín. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Tuairín air:
Círéibeacha Detroit 1967. Idir 23-25 Iúil 1967, tharla círéibeacha agus sléacht i Detroit, Michigan. Fuair 43 bás (daoine gealaː 10 agus daoine gormaː 33).
Cúlra.
Ó 1915 go 1970 d’aistrigh tuairim is sé mhilliúin duine den chine gorm ó cheantair thuaithe an deiscirt go cathracha an tuaiscirt. Tugadh " The Great Migration" air. Ní nach ionadh chothaigh seo míshuaimhneas agus teannas le geiteonna bochta duairce á maoirsiú ag póilíní bána a raibh dearcadh ciníoch ag a bhformhór.
Bhí Detroit ina cathair láidir bhríomhar agus ise ag fás aníos. Buaiteoir domhanda a bhí inti lena cuid carranna, lena cuid ceol Motown. Ach ag an am céanna, faoi na 1960í, bhí cathracha ar nós Detroit ar tinneall.
Imeachtaí.
Cuireadh an lasair sa bharrach ansin ar an 23 Iúil nuair a dhein na póilíní ruathar fíochmhar faoi shíbín. Ansin bhris círéibeacha amach le ragairne santach na bhfoghlaithe sráide. 
Creachadh agus léirscriosadh na siopaí, na tithe eachtrannacha. Díoltas na mbocht a bhí ann.
Naoise Dolan. Is úrscéalaí Éireannach í Naoise Dolan. Scríobh sí an leabhar iomráiteach Exciting Times.
Luathshaol agus oideachas.
Is as Baile Átha Cliath di, ach chaith sí tréimhse ina cónaí i Hong Cong, san Iodáil, i Singeapór agus i Sasana chomh maith. Bhain sí céim Béarla amach ó Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath sa bhliain 2016 agus thuill sí máistreacht i litríocht Victeoiriach ó Ollscoil Oxford.
Camóg (féileacán). Is feithid é an camóg. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann. Tógann sé a ainm ón camóg bán ar an bhfo-eite.
Ceathrú an Uisce. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ceathrú an Uisce air:
Ceathrú na gCloch. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Ceathrú na gCloch air:
Cill Gharbháin. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cill Gharbháin air:
Cluanach Mór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Cluanach Mór air:
Éadar taibhseach. Is éan é éadar taibhseach. Is baill d'fhine na Anatidae é.
Scótar toinne. Is éan é scótar toinne. Is baill d'fhine na Phasianidae é. .
Pápa Cléimeans VII. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Cléimeans VII.
Harold Johnson. Dornálaí Meiriceánach ab ea Harold Johnson a rugadh ar 9 Lúnasa, 1928 i Manayunk, Philadelphia agus a fuair bás ar an 19 Feabhra, 2015. 
Bhí sé ina churadh domhanda sa rannóg throm-mheáchan éadrom.
Roberta Flack. Amhránaí Meiriceánach is ea Roberta Cleopatra Flack a rugadh ar an 10 Feabhra, 1937 i mBlack Mountain, Carolina Thuaidh.
Cath Ros Mhic Thriúin (1798). Cath fíochmhar aon lae a troideadh in Ros Mhic Thriúin, Contae Loch Garman ar an 5 Meitheamh 1798 mar chuid d'Éirí Amach na nÉireannach Aontaithe ab ea Cath Ros Mhic Thriúin.
An t-ionsaí a rinne na reibiliúnaithe ar bhaile Ros Mhic Thriúina ar abhainn na Bearú, ba iarracht í a rinne na reibiliúnaithe a bhuaigh le déanaí, briseadh amach as chontae Loch Garman trasna abhainn na Bearú agus an t-éirí amach go contae Chill Chainnigh agus isteach cúige forimeallach na Mumhan.
Cath Ros Mhic Thriúin. Tá níos mó ná cath amháin i stair na hÉireann a bhfuil an t-ainm Cath Ros Mhic Thriúin air:
Liosta na bhféileacán in Éirinn. Seo liosta d’fhéileacáin na hÉireann, san am a chuaigh thart agus san am i láthair.
Tá sonraí na speiceas thíos do phobal na hÉireann amháin.
Donnóg an bhalla. Is feithid é donnóg an bhalla. Ball d'ord na Lepidoptera atá ann.
Speiceas i mbaol (Stádas AICD). Tugtar speiceas i mbaol ar speiceas atá curtha i gcatagóir mar speiceas ar dóigh go n-éireoidh sé díofa go luath amach anseo, ag an Aontas Idirnáisiúnta do Chaomhnú an Dúlra (AICD). Ar Liosta Dearg an Aontais, ciallaíonn an t-aicme 'i mbaol' (IM) an dara stádas caomhantais is déine do líon na n-ainmhithe fiáine i scéimre an AICD, i ndiaidh a bheith i mbaol go criticiúil.(BC). Sa bhliain 2012, bhí 3,079 speiceas ainmhithe agus 2,655 speiceas plandaí i mbaol ar fud an domhain ar Liosta Dearg an AICD. . Ba iad na figiúirí do 1998 ná 1,102 agus 1,197 faoi seach. 
Liosta Dearg an AICD.
Cé go bhfuil sé lipéadaithe mar liosta, is córas é Liosta Dearg an AICD chun stádas caomhantais domhanda na speiceas a mheas, a chuimsíonn speicis “sonraí uireasacha ” (SU) - speicis a bhfuil gá le níos mó sonraí agus measúnaithe ina leith sula bhféadtar a staid a chinneadh - chomh maith le speicis a rinneadh measúnú cuimsitheach orthu ag próiseas measúnaithe speiceas an AICD. Na speicis sin a bhfuil stádas gar do bheith faoi bhagairt (GB) agus is lú imní (LI) a mheas agus fuarthas go bhfuil líon réasúnta láidir agus sláintiúla iontu, cé go bhféadfadh siad seo a bheith ag dul i laghad. Murab ionann agus a n-úsáid níos ginearálta in áiteanna eile, úsáideann an Liosta na téarmaí "speiceas i mbaol" agus "speiceas atá faoi bhagairt" le bríonna ar leith: tá na speicis "i mbaol" (IB) idir speicis "leochaileach" (Lo) agus "i mbaol criticiúil" (BC), cé gurb iad na speicis "gar do bheith faoi bhagairt" (GB) ná na speicis sin a socraíodh a bheith "leochaileach", "i baol" nó "i mbaol criticiúil".
Buddenbrooks. Leabhar le Thomas Mann is ea "Buddenbrooks - Verfall einer Familie ("Muintir Buddenbrook - an meath a tháinig ar an teaghlach")." Thosaigh Mann ag scríobh "Buddenbrooks" i 1897, an chéad úrscéal leis. Tháinig "Buddenbrooks" i gcló i mí Dheireadh Fómhair 1901. 
Ní raibh Mann ach dhá bhliain fichead d'aois, nuair a d'fhoilsigh sé "Buddenbrooks", arb é scéal an teaghlaigh bhuirgéisigh úd Buddenbrook i Lübeck é.   
Foilsíodh an chéad eagrán ina dhá imleabhar, agus ní bhfuair sé mórán fáilte ó na léirmheastóirí. Níor thosaigh siad ag tuiscint fhiúntas an leabhair sular tháinig an dara heagrán amach in aon imleabhar amháin, sa bhliain 1903.
Thabhaigh an t-úrscéal an-cháil do Mann, agus bhí muintir Lübeck ag ráflaíocht eatarthu faoi na bunchuspaí a bhí ag pearsana an úrscéil, mar a chonacthas dóibhsean. 
B'é an t-úrscéal seo, go bunúsach, ba chúis leis go bhfuair an scríbhneoir Duais Nobel na Litríochta sa bhliain 1929.
Órshúileach ceannsceadach. Is éan é órshúileach ceannsceadach ("Bucephala albeola").
Órshúileach Íoslannach. Is éan é órshúileach Íoslannach. Is baill d'fhine na Anatidae é. .
Pápa Aidrian VI. Ba Phápa ar an Eaglais Chaitliceach é an Pápa Aidrian VI.
Willie Pastrano. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh trom-mheáchan éadrom, ab ea Wilfred Raleigh Pastrano, a rugadh ar 27 Samhain, 1935 i New Orleans, Louisiana agus a fuair bás ar an 6 Nollaig, 1997.
Dionne Warwick. Amhránaí Meiriceánach is ea Marie Dionne Warwick a rugadh ar an 12 Nollaig, 1940 in Orange, Nua-Gheirsí.
An Mullán. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Mullán air:
An Ros Mór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Ros Mór air:
An Srath Mór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Srath Mór air:
Páirtí Náisiúnach (Málta). Is páirtí polaitiúil coimeádach Dhaonlathaithe Críostaí i Málta é an Páirtí Náisiúnach (Máltais: "Partit Nazzjonalista", PN). Tá sé ar cheann de dhá mhórpháirtí polaitiúla comhaimseartha i Málta, in éineacht le Páirtí an Lucht Oibre a rialaíonn faoi láthair. Páirtí an Fhreasúra is ea an Páirtí Náisiúnach sa Pharlaimint i Málta. 
Idé-eolaíocht.
Is é Páirtí Náisiúnach Mhálta comharba an Pháirtí Frith-Athchóirithe a bhunaigh Fortunato Mizzi isa bhliain 1883, ag cur i gcoinne cánachais a d’ ordaigh údaráis choilíneacha na Breataine agus bearta chun na córais oideachais agus a ghalldú le linn na tréimhse “ceist na teanga"”.
Ollscoil Mhálta. Is institiúid ardoideachais é Ollscoil Mhálta (Máltais: L-Università ta' Malta, UM). Tairgeann sé fochéimeanna baitsiléara, iarchéimeanna máistreachta agus iarchéime dochtúireachta. Tá sé ina bhall de Chumann Ollscoileanna na hEorpa, Líonra Rochtana na hEorpa, Cumann Ollscoileanna an Chomhlathais, Líonra Utrecht, Líonra Santander, Grúpa Compostela, Cumann Eorpach um Fhoghlaim Ollscoile ar Feadh an tSaoil (EUCEN) agus an Clár Idirnáisiúnta um Malartú Mac Léinn (ISEP).
Coláiste Naomh Aloysius (Málta). Coláiste Caitliceach a ghearrann táillí agus a ritheann na hÍosánaigh i Birkirkara, Málta is ea Coláiste Naomh Aloysius (Béarla: St Aloysius College). Bunaíodh é sa bhliain 1907 chun na cliarscoileanna agus na hinstitiúidí treasach a bhí ann cheana ar an oileán a chomhlánú. Is bunscoil agus meánscoil do bhuachaillí é inniu, le scéim comhoideachais i bhfeidhm don séú rang. Tá séipéal paróiste i gcompún an Choláiste freisin a úsáideann an scoil agus a osclaítear don phobal. 
Stair.
Ar 8 Deireadh Fómhair 1907 bhunaigh na hÍosánaigh, ar iarratas ón bPápa Pius X, an scoil le 139 buachaill.
Acht na Leanaí, 1929. Achtaíodh Acht na Leanaí, 1929 (nó Acht na Leanbhaí, the Childrens' Act) in Éirinn ar an 24 Iúil 1929. Sna blianta ina dhiaidh sin, méadaíodh líon na leanaí a cuireadh i ngéibheann sna scoileanna saothair in Éirinn i lár an 20ú haois, trí leathnú a thabhairt isteach maidir leis an gcatagóir leanaí gurbh fhéidir a rá go raibh siad ar an anás, sa chaoi is gurbh fhéidir iad a chur isteach in áit dá leithéid sin.
Conspóidí.
Ba fhurasta mí-úsáid a bhaint as an gcóras agus fágadh cuid mhór mí-úsáide gan tuairisciú ar feadh na mblianta. Bhí pionós corpartha inghlactha sna scoileanna agus tugadh íde béil do na leanaí go minic. Rinneadh mí-úsáid ghnéis ar pháistí.
Sna 2000idí, bhí an breitheamh Seán Ó Riain ina chathaoirleach ar an Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú. Sa tuarascáil a d'fhoilsíodh sa bhliain 2009, bhreathnaigh sé ar an éifeacht a bhí ag an bhforáil seo agus ag forálacha ábhartha eile maidir le feidhmiú an chórais scoileanna saothair.
Ansin ar an 25 Iúil 2012, achtaíodh an tAcht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe 2012. Íocann an Ciste as seirbhísí (mar shampla sláinte, tithíochta agus oideachais agus seirbhísí eile) do dhaoine (cé acu atá siad in Éirinn nó atá siad ar an gcoigríoch) 
Tugadh Caranua ar an Císte seo i mí Dheireadh Fómhair 2013.
Ós rud é gur ciste teoranta atá á riarú ag Caranua, tá sé ag tabhairt a chuid oibre chun críche de réir a chéile.
Cruthaíodh an ciste trí ranníocaíochtaí, a bhí níos mó ná €110 milliún san iomlán, ó na cuallachtaí reiligiúnacha a bhí freagrach, in éineacht leis an Stát, as na forais chónaithe ábhartha a ritheadh. Tá sé mar aidhm ag rialtais go roinnfí costas an leorghnímh iomláin do dhaoine ar tugadh drochúsáid orthu sna forais chónaithe (a mheastar gur €1.36 billiún é) ar bhonn caoga-caoga idir na cuallachtaí agus an Stát.