Trelis/gawiki huggingface dataset:
Brúitín. Is éard atá i gceist le brúitín ná prátaí brúite. Baintear an craiceann de na prátaí agus bruitear iad go dtí go mbíonn siad bog. Is féidir na prátaí a bhrú de lámh le brúiteoir prátaí nó iad a chaitheamh isteach i muileann bia, gléas a chlamhraíonn na prátaí. Castar murlán an chromáin timpeall chun na prátaí a bhrú trí na poill i dtonnadóir an mhuilinn. Nuair a bhíonn na prátaí uile briste agus brúite gan cnapáin iontu, is féidir iad a dháileadh le n-ithe. Go minic cuirtear im, bainne agus rudaí eile sna prátaí chun blas níos fearr a thabhairt dóibh.
Muileann bia. Is éard atá i muileann bia gléas chun bia bog a bhrú agus a scagadh. Trí bhall atá ann de ghnáth: babhla, pláta íochtair atá pollta mar a bheadh síothlán ann, agus cromán a bhfuil lann cham ag baint leis chun an bia a mheilt agus a bhrú amach trí phoill an phláta íochtair fad is atá an cromán á chasadh.  
Is féidir leis an bpláta íochtair a bheith ina bhall buan den mhuileann. Os a choinne sin, is féidir plátaí inmhalartaithe a sholáthar agus poill de thomhais dhifriúla iontu. Coinnítear an muileann ar fhonsa an phota le trí chos iomaireacha nó le dhá chluas fonsa agus lámh. Déantar muilinn bhia de chruach dhomheirge nó d'alúmanam de ghnáth, cé go bhfuil babhlaí plaisteacha le fáil. Dhéantaí na muilinn is sine de stánphláta.
Stair.
Ar 31 Márta 1928 fuair Victor Simon, a bhí ina chónaí in Morlanwelz sa Bheilg, paiteann 348610 ar mhuilinn bhia. Cláraíodh an "Passe-Vite" seo ar 2 Márta 1928 sa Bheilg agus rinneadh an chéad chlárú idirnáisiúnta ar 18 Samhain 1929. Ar 31 Márta 1929 bhunaigh Victor Simon et Richard Denis, iarnóir, comhlacht darbh ainm Simon et Denis chun earraí cistine, go háirithe muilinn bhia, a dhéanamh agus a dhíol. Rinneadh comhlacht poiblí de sa bhliain 1935 agus d'aistrigh sé go Carnières sa Bheilg. Dhíol sé a lán saghsanna difriúla de mhuilinn bhia ar feadh na mblianta, ach sa bhliain 1978 theip ar an ngnó.
Idir an dá linn fuair Jean Mantelet, Francach, paitinn Fhrancach 732 100 ar mhuilinn bhia a bhí an-chosúil le hearra Simon et Denis. Chuir siad siúd an dlí air, agus ar 9 Meitheamh 1939 dúirt cúirt Fhrancach ("le Tribunal de Première Instance de Lyon") go raibh falsaitheacht déanta ag Mantelet. Rinne sé achomharc tar éis an Chogaidh, agus ar 2 Bealtaine 1947 dúirt Cúirt Dijon go bhféadfadh Mantelet leanúint air ag díol a mhuilinn bhia toisc (de réir dlí de chuid na bliana 1844) nach ndearna na Beilgigh a leagan féin a dhéanamh sa Fhrainc laistigh de thrí bliana ón dáta comhdaithe.
Tháinig leagan eile fós ó lámh Louis Tellier agus Jean, a mhac, sa bhliain 1947. Tugadh "Pasapuré LT" air agus d'éirigh go maith leis.
Anáileadán. Is éard is anáileadán ann ná gléas a úsáidtear leis an alcól i bhfuil an duine a thomhas trí anailís a dhéanamh ar an aer a análaíonn sé amach. Tá an téarma Gaeilge bunaithe ar an bhfocal Béarla úd "breathalyzer", agus é comhdhéanta as "breath", anáil, agus "analyzer", gléas anailíse. Trádmharc de chuid an chomhlachta úd "Smith &amp; Wesson" a bhí ann ar dtús, ach de réir a chéile, chuaigh sé i ngnáthúsáid sa Bhéarla mar théarma ginearálta ar ghléasra den chineál seo.
Gléas leictriceimiceach é an t-anáileadán go bunúsach. Is éard a tharlaíonn istigh ansin ná go n-ocsaídítear an t-alcól san aer go haigéad aicéiteach. Ansin, tomhaistear an sruth beag leictreach is toradh don imoibriú seo.
Gleann Fhionnainn. Is baile beag ag ceann Loch Seile, Loch Abar, Comhairle na Gàidhealtachd é Gleann Fhionnainn. Tá sé cáiliúil toisc gur anseo a thóg an Prionsa Séarlas Éadbhard Stiúbhart a bhratach in airde sa bhliain 1745, gníomh a chur tús le éirí amach deireanach na Seacaibíteach. 
Tógadh túr cuimhneacháin ag ceann an locha sa bhliain 1815, i gcuimhne ar fhir na gclann Gaelach a thit san éirí amach.
Tá droichead iarnróid clúiteach ann freisin, ag tabhairt an bóthar iarainn anall go Malaig.
Aigéad carbocsaileach. Aigéid orgánacha iad na haigéid charbocsaileacha. Is é is comhartha sóirt dóibh go léir ná an grúpa adamhach úd &lt;chem&gt;-C(O)OH&lt;/chem&gt; (an grúpa carbocsaile), is é sin, tá grúpa carbóinile -CO- ann agus grúpa hiodrocsaile -OH nasctha le adamh carbóin an ghrúpa carbóinile. (Úsáidtear na lúibíní ar na saolta seo lena chur in iúl nach bhfuil nasc ar bith idir an dá adamh ocsaigine, ach is minci a d'fheicfeá &lt;chem&gt;-COOH&lt;/chem&gt; freisin.) Is aigéid iad na haigéid charbocsaileacha de réir theoiric Brønsted-Lowry, is é sin, is deontóirí prótóin iad - ó tharraingíonn an dá adamh ocsaigine sa ghrúpa carbocsaile na leictreoin chucu, tá sé de chlaonadh san ian hidrigine H+ sa ghrúpa carbocsaile an grúpa a thréigean le nasc a cheangal de leictreondís shaor i móilín éigin eile. Ní aigéid láidre iad de ghnáth. 
Samplaí agus ainmníocht.
Is gnách go n-aithnítear aigéid charbocsaileacha faoina mbeagainmneacha. Is minic a bhíonn an iarmhír aigéadach "-each" acu. Tá ainmneacha molta ag AIGCF ann freisin; sa chóras seo, tugtar an iarmhír aigéadach -óch ag aigéid charbocsaileacha. Mar shampla, tugtar an t-aigéad bútánóch ar an aigéad bútarach (C3H7CO2H) de réir threoirlínte AIGCF. Maidir le hainmníocht mhóilíní casta ina bhfuil aigéad carbocsaileach acu, is féidir an charbocsail a mheas mar mar a bheith sa chéad áit sa ionadach ar struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carboxyfuran.shlabhra fiú má tá ionadáin eile ann, amhail an t-aigéad 3-clóraphrópánóch. Mar mhalairt air sin, is féidir é a ainmniú mar "carbocsail" nó "aigéad carbocsaileach" ionadach ar mháthairstruchtúr eile, mar shampla 2-carboxyfuran. struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carboxyfuran. ar struchtúr tuismitheora eile, mar shampla 2-carbocsafúrán.
Dréimire. Is céimeanna atá tógtha go hingearach é an dréimire. Baintear feidhm as dréimire chun dreapadh suas chuig airde nach féidir a shroicheadh má tá duine ag seasamh ar an dtalamh nó an urlár. Déantar dréimirí d'adhmad nó de miotal. Is féidir iad a oscailt agus a dhúnadh chun iad a iompú chuig áit ina ngátar. Baineann an lucht dóiteáin feidhm as dréimirí chun fuinneoga a aimsiú agus chun daoine a thabhairt slán as foirgnimh atá trí thine.
Seán Ó Donnchú. Is iománaí é Seán Ó Donnchú, nó Seán O'Donoghue mar a thugtar air i mBéarla. Rugadh é ar an 25 Eanáir 1996. Is as Contae Chorcaí é.
Lodainn an Ear. Is ceann de na 32 comhairle aonadach in Albain í Lodainn an Ear (Gaeilge na hAlban: Siorrachd Lodainn ar Ear) agus is Limistéar Leifteanach í freisin. Tá sí ag críochantaíocht le Cathair Dhún Éideann, agus le Meadhan Lodainn. Is é Baile Adainn a lárionad riaracháin, cé go bhfuil Baile nam Feusganan (Béarla: Musselburgh) ina phríomhbhaile sa cheantar.
Beinn Dearg Mhòr. Binn sna Beanntan Dearga san Eilean Sgitheanach is ea Beinn Dearg Mhòr. Tá sí 731 m ar airde.
Sgùrr Alasdair. Is í Sgurr Alasdair an bhinn is airde san Chuiltheann, agus ar an t-Eilean Sgitheanach, Comhairle na Gàidhealtachd. Cosúil leis an chuid eile den sliabhraon tá sí comhdhéanta de ghabró, carraig a mbíonn sléibhteoirí in ann greim a bhreith uirthi go éasca. (airde: 992m os cionn na mara). Dhreap Alexander Nicolson Sgurr Alasdair sa bhliain 1873 ar a chéad turais, agus táthar ag rà gur eisean an chéad duine ariamh a sheas ar a mullach. Ina dhiaidh do Norman Collie a fháil amach sa bhliain 1887 gurb í an bhinn seo an té is airde sa Chuiltheann, thugadh an t-ainm Alasdair uirthi agus urraim a thabhairt do Nicolson. Gaeilge na hAlban as seo amach - "Ach ged a thathar ag innse gur esan a’ chiad duine a-riamh a bha shuas oirre, tha rud iongantach mun sgeulachd sin. Chaidh cìobair a bhoineadh dhan àite, fear Aonghas MacRath, còmhla ri Nicolson air a’ chiad chuairt aige agus lean esan e dhan mhullach. Tha sin a’ toirt a chreidsinn gun robh Aonghas eòlach sa bheinn mar thà, agus dh'fhaodadh e a bhith nach b' e Nicolson idir a’ chiad duine a sheas air mullach Sgurr Alasdair. Chanadh daoine ionadail Sgurr Lagain rithe bho thùs agus chleachd Alexander Nicolson fhèin an t-ainm sin."
Mac OS X Snow Leopard. Is é "Mac OS X Snow Leopard" "(leagan 10.6)" an córas oibriúcháin is déanaí ó "Apple". Tugtar 'Snow Leopard' air mar ba é "Leopard" an ceann deireanach roimhe seo. 
Is é "10.6" an ainm ceart oifigiúil atá air. Is C.O ceart é ach níl an méid rudaí nua ann mar is gnáth den C.O.
Is C.O 64-giotán agus 32-giotán ag an am ceanna é.
Martin Petrov. Is iarimreoir sacair gairmiúil é Martin Petrov. As an mBulgáir dó. Rugadh Petrov ar an 15 Eanáir 1979.
Ba é Botev Vratsa a chéad fhoireann ghairmiúil. D'imir sé le CSKA Sofia ina dhiaidh sin, agus ansin d'imigh go Servette san Eilvéis. D'éirigh go maith leis ag Wolfsburg agus i samhradh na bliana 2005 cheannaigh Atlético Madrid é (€10 milliún). I mí Iúil 2007 cheannaigh Manchester City é. D'imigh sé go Bolton Wanderers sa bhliain 2010.
Ba imreoir tábhachtach é d'fhoireann náisiúnta na Bulgáire (1999–2011).
An Nganasainis. Teanga Shamódach í an Nganasainis, agus í á labhairt ag leathmhíle de dhaoine i Leithinis Taymyr i dtuaisceart na Rúise, chois na Farraige Artaí.
An Iuraitsis. Teanga Shamódach a bhí san Iuraitsis a bhí á labhairt i dtundra na Sibéire taobh thiar d'Abhainn Yenisei. Fuair an cainteoir deireanach bás go luath sa naoú haois déag.
Abhainn an Mersey. Is abhainn Bhriotanach í an Mersey. Tá an chathair mhór, Learpholl, suite ar an Mersey.
Na Gaibhlte. Sliabhraon i gContae Luimnigh agus i gContae Thiobraid Árann is ea na Gaibhlte ("Galty Mountains" i mBéarla).
Is dócha gur "Sléibhte na gCoillte" is bun den ainm "na Gaibhlte" i nGaeilge an lae inniu. 
Tá an sliabhraon suite i Machaire Méith na Mumhan.
Tá an Gleann Eatharlaí go díreach lastuaidh díobh idir na Gaibhlte agus "Sliabh na Muc". Laistiar de na Gaibhlte atá an "Sliabh Riabhach" agus "Sléibhte Bhealach Abhra". 
Na sléibhte sna Gaibhlte.
Seo iad sin na sléibhte is airde sna Gaibhlte:
Lochanna Coire.
Tá roinnt lochanna coire sna Gaibhlte:
Whakatere-tū-tonu. Tá Whakatere-tū-tonu (2190m os cionn leibhéal na farraige) suite tuairim is 80 ciliméadar ó chathair Christchurch ar Oileán Theas na Nua-Shéalainne ar imeall Shliabh Alpa Theas láimh le Mánna Canterbury. Tugtar "Mount Hutt" air i mBéarla. Tá an fhána sciála is mó ar an Oileán Theas ann (3.65 chiliméadar cearnaithe), agus í ar oscailt ó Mhí an Mheithimh go Mí Dheireadh Fómhair. Bóthar géar garbh a thugann suas thú, agus tugtar "Mount Shut" ar an áit mar leasainm toisc an bóthar a bheith dúnta chomh minic sin de dheasca drochaimsire.
Cnoc Mór na nGaibhlte. Is é Cnoc Mór na nGaibhlte (i mBéarla: "Galtymore") an sliabh is airde i gContae Thiobraid Árann, Éire ar an teorainn le Contae Luimnigh agus sna Gaibhlte. 
Tá sé suite in iardheisceart Chontae Thiobraid Árann (oirdheisceart Chontae Luimnigh). Tá sé 919 m (3015.2 troigh) ar airde.
Canibus. Is ceoltóir rapcheol nó hip-hap é Canibus.
LL Cool J. Is rapcheoltóir agus aisteoir é James Todd Smith nó LL Cool J ("Ladies Love Cool John") (r. 14 Eanáir, 1968)
Vinnie Paz. Is ceoltóir rapcheoil nó hip-hap é Vincent Luvineri nó Vinnie Paz nó Ikon the Verbal Hologram (19 Lúnasa 1977 - ). Tá sé ina bhall den ghrúpa "Jedi Mind Tricks" agus den mhórghrúpa "Army of the Pharaohs". Is Moslamach é Paz, agus tá Allah lárnach ina chuid ceoil. Tá sé aitheanta mar sár-liriceoir.
Gleann Eatharlaí. Gleann pictiúrtha in iarthar Chontae Thiobraid Árann in Éirinn is ea Gleann Eatharlaí. 
Tá sléibhte na nGaibhlte laisteas agus "Sliabh na Muc" (nó "Sliabh Muice") lastuaidh den ghleann seo. Sreabhann "Abhainn na hEatharlaí" (nó "an Eatharlach") tríd an ngleann.
Bailte.
Is iad bailte atá suite i nGleann Eatharlaí ná: 
Tá cathair Thiobraid Árann go díreach trasna Sliabh na Muc.
Peterborough. Cathair mhór atá suite i gCambridgeshire, Sasana is ea Peterborough. Tá an chathair suite 121 km (75 mhíle) ó thuaidh de Londain.
Buirg Londan. Is í Londain Mhór an foroinnt riaracháin barr-leibhéal de Londain, Sasana. Tá 32 buirg Londan inti.
Aigéad formach. Is é an t-aigéad formach (nó an t-aigéad meatánóch i dtéarmaíocht Aontas Idirnáisiúnta na gCeimiceoirí, IUPAC) an ceann is simplí de na haigéid charbocsaileacha: níl sa mhóilín go bunúsach ach an grúpa carbocsaileach agus é nasctha d'adamh hidrigine: HCOOH. Is amhábhar tábhachtach é i sintéisiú a lán táirgí sa tionsclaíocht cheimiceach, agus fáil air sa dúlra. Is é an t-aigéad formach is cúis leis an dóigh a ngreannaíonn cealg nó greim a lán feithidí an craiceann, na seangáin ach go háirithe. Tá an t-aigéad féin ainmnithe as na seangáin, nó is é "formica" an focal Laidine ar "seangán" (cf. "fourmi" na Fraincise, "hormiga" na Spáinnise). Cosúil leis na haigéid charbocsaileacha eile, is aigéad réasúnta lag é. Mar sin féin, tá sé níos láidre ná na haigéid alcánacha eile: is é an tairiseach díthiomsúcháin atá aige ná 3.744, nuair nach bhfuil an t-aigéad aicéiteach, an dara ceann is láidre acu, ach 4.76 ar tairiseach díthiomsúcháin. (Tabhair faoi deara go bhfuil an tairiseach díthiomsúcháin ag dul i méadaíocht de réir mar atá an aigéadacht ag dul i laige. Cosúil leis an pH-uimhir, is frithlogartam é an tairiseach seo.)
Formáití nó meatánóáití a thugtar ar shalainn an aigéid fhormaigh.
Tá an t-aigéad formach sothuaslagtha san uisce: is féidir an dá leacht a mheascadh i gcoibhneas ar bith.
Fínéagar. Is éard is fínéagar ann ná tuaslagán aigéid aicéitigh a úsáidtear sa chócaireacht. Is é an fíon is amhábhar don fhínéagar, agus é ag éirí searbh faoi thionchar na mbaictéar. Bíonn timpeall ar 5% aigéad aicéiteach sa ghnáthfhínéagar, agus bíonn sé truaillithe le aigéid orgánacha eile, ar nós aigéad tartarach agus aigéad citreach.
Loch Seile. Is loch í Loch Seile atá suite 20 km siar ón Ghearasdan i Loch Abar, Comhairle na Gàidhealtachd.
Tá achar de 19.3 km2 fionnuisce sa loch, agus tá doimhneacht 120 m aici.
Tagann athruithe suntasacha uirthi ar feadh a fad, bíonn sí domhain agus iniata ag sléibhte san oirthuaisceart agus éadomhain, timpeallaithe ag portach agus féarach garbh, san iardheisceart, an taobh as a shileann Abhainn na Seile chun na farraige, 4 km ar aghaidh isteach i Loch Mùideart.
London Borough of Enfield. Tá buirg London Borough of Enfield suite i Londain Thuaidh. 
Stair.
Baile margaidh ar imeall na foraoise ab ea Enfield tráth. D'fhorbhair sé mar bhruachbhaile de chuid na cathrach. Cruthaíodh buirg an lae atá inniu ann sa bhliain 1965.
Oideachas.
Tá go leor scoileanna sa bhuirg. Tá campas de chuid The College of Haringey, Enfield and North East London sa cheantar, chomh maith le dhá champas de chuid Middlesex University (Cat Hill agus Trent Park).Tá Oak Hill Theological College agus coláiste Capel Manor lonnaithe ann freisin.
Gleann Comhann. Is gleann 16 ciliméadar ar fhad é Gleann Comhann i nGaeltacht na hAlban. Tá sé suite san taobh dheis de Loch Abar, Sgíre Comhairle na Gàidhealtachd, agus bhí sé tráth mar pháirt de Chomhairle Earra-Ghàidheal. 
Tá sé measta go minic ar cheann de na háiteanna is mórthaibhseach agus is áille in Albain, agus is cuid de Pháirceanna Náisiúnta na hAlban é an Limistéar Bheinn Nibheis agus Ghleann Comhann. 
Léiríonn an gleann cúng mórgacht gruama. Ag teacht isteach chuige, anoir ar an phríomh-bhóthair ar an A82, tá an gleann timpeallaithe ag sléibhte fiáin géarchrochta. A thuilleadh siar, ag Inbhear Comhann, tá scéimh níos boige ar a thírdhreach roimh an príomh-bealach isteach chuig an ghleanna. Is é an sráidbhaile Gleann Comhann an t-aonú áit lonnaithe atá sa ghleann.
Galar crúibe is béil. Is é is cúis leis an ngalar crúibe is béil ná víreas a ionsaíonn ainmhithe crúbscoilte, (mar shampla caoirigh, eallaí agus muca) chomh maith le hainmhithe eile mar ghráinneoga agus eilifintí. Tagann spuaiceanna nimhneacha ar na beola, na pollairí, an teanga, na drandal, agus na |fíocháin thart ar na crúba. I ndiaidh cúpla lá, briseann na spuaiceanna agus tagann cneácha ina n-áit. Tagann fiabhras agus seile lena bhéal agus is deacair leis an ainmhí tinn siúl. Cailleann sé meáchan agus laghdaíonn an tairgeadh bainne in ainmhí baineann. Ní minic a mharaíonn an galar ainmhí ach bíonn sé lag agus míshláintiúil go dtí lá a bháis.
Ní bíonn mórán tionchair ag an ngalar ar an duine daonna. Ní minic a thagann sé ar dhuine agus ní bhíonn i gceist ach tinneas mar ulpóg éadrom.
Spréann an galar crúibe is béil go han-fhurasta. Tógann ainmhí é má bhíonn sé gar d’ainmhithe a bhfuil an galar orthu nó má bhaineann sé do réadanna atá fabhtaithe ag fuíollábhar nó seile nó sreabhán a thagann ó na ainmhithe sin. Is féidir leis an víreas maireachtáil taobh amuigh den chorp ar feadh tamaill: ag brath ar an aimsir, agus mar sin de, bíonn sé in ann taisteal ar an ngaoth nó ar chosa nó ar chraiceann nó éadaí. Maróidh solas na gréine, teas nó tuire an víreas crúibe is béil.
Buirg Londan Waltham Forest. Is é London Borough of Waltham Forest, Buirg suite i Londan Thoir, Sasana.
Beinn Nibheis. Is í Beinn Nibheis an bheinn is airde in Albain, ag 1344m (4409tr). Tá sí suite san Monadh Dhruim Uachdair os cionn Ghleann Nibheis, taobh leis an Ghearasdan i Loch Abar.
Meastar go ndreapann 100,000 duine í in aghaidh na bliana, timpeall trí cheathrú díobh ag baint úsáide as 'raon na gcapaillíní', a thosaíonn ar an taobh theas den sliabh. Meallann na haillte arda (700 méadar) atá ar an aghaidh thuaidh, agus atá i measc na n-aillte is airde sa Ríocht Aontaithe, na dreapadóirí eile. Is ceann de na príomhláithreáin sa Ríocht Aontaithe do dhreapadóireacht ar oighear í Beinn Nibheis.
An Ginearál Iain Cope. Ginearál agus polaiteoir Sasanach ab ea John Cope (1690–1760). Bhuaigh arm na Seacaibíteach bua air i mBlàr Sliabh a' Chlamhain sa bhliain 1745. D'fhág seo Albain ar fad faoi smacht an phrionsa Séamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart.
Loch Abar. Is é Loch Abar ceann de na 16 réimsí bainistíochta bharda i 'Sgire Comhairle na Gàidhealtachd', Albain, agus ba cheann de na hocht iar-cheantar rialtais áitiúla é san chóras dhá shraith i gComhairle na Gàidhealtachd.
Is é an Gearasdan a phríomhbhaile.
Tá Taiscumar an Uisce Dubh suite sna cnoic os cionn Cheann Loch Lìobhann.
Sliabh na mBan. Sliabh i gContae Thiobraid Árann, Éire is ea Sliabh na mBan ("Slievenamon" i mBéarla). Tá an sliabh suite i ndeisceart an chontae, gar do bhaile Chluain Meala.
Seandálaíocht.
Tá carn adhlactha ar an gcruinniú mullaigh. Téann cursus, ascaill searmanais, suas go dtí an cruinniú mullaigh ar an taobh thoir. Ar thaobh thoir thuaidh na sléibhe, Sheegouna, tá carn adhlactha eile agus tuama meigiliteach scriosta
Féach freisin.
Sliabh na mBan (amhrán)
Hywel Dda. Bhí meas mór ar Hywel Dda (c. 880-950), ("Is ionann 'Dda' agus 'Dea-' i nGaeilge") agus é ina rí ar Deheubarth in iardheisceart na Breataine Bige. ("Is ionann 'Deheubarth' agus 'Cuid an Deiscirt' i nGaeilge.") Ag baint úsáide as a ghliceas, mhéadaigh sé ar a fhlaitheas agus sa deireadh bhí a riail i bhfeidhm ó Prestatyn go dtí Penfro.
Ba de shliocht Rhhodri Mawr é, ar thaobh a athar Cadell, agus ba bhall é de chraobh Dinefwr an ríshleachta. Tugtar 'Hywel ap Cadell'
air freisin. Tá taifead déanta faoi mar 'Rí na mBriotanach' sna 
hAnnála Cambriae agus in Annála Uladh.
Tá cuimhneamh ar Hywel mar dhuine de na rialtóirí ab fhearr riamh de chuid na Breataine Bige. Luaitear a ainm ach go háirithe le forbairt a dhéanamh ar dhlíthe na Breataine Bige, ar a dtugtar de ghnáth "Dlíthe Hywel Dda". Bhain sé an leasainm 'dda' amach mar go raibh a dlíthe cóir agus maith.
De réir an staraí Dafydd Jenkins feictear atrua seachas pionós iontu, neart chiall comhchoiteann agus tuiscint ar leith i dtreo na mban.
Go cinnte, b'fhear oilte é Hywel, fiú le caighdeáin an lae inniu, agus bhí eolas maith aige ar an Bhreatnais, an Laidin, agus an Béarla. [1]
Beathaisnéis.
Rugadh Hywel thart ar an bhliain 880, b'e Cadell a athair, agus Rhodri Mawr nó Rhodri ap Merfyn (c. 820–878) a sheanathair.
Éachtaí.
Bhí réimeas Hywel foréigneach go leor, ach bhí sé in ann comhthuiscint a bhaint amach le Athelstan Shasana. Bhí a leithéid de mhuintearas idir an Bhreatain Bheag agus Sasana go raibh Hywel in ann a mhonaíocht féin a bhualadh i Chester. B'é Hywel an chéad rialtóir de chuid na Breataine Bige a bhí in ann boinn airgid a tháirgeadh, ó bhí na Ceiltigh in ard a réime, thart faoi míle bliain roimhe.
Dlí na Breataine Bige.
Bhí dlí na Breataine Bige códaithe agus rinneadh taifead i scríbhinn dó ar mhaithe leis na glúinte a bhí le teacht. Tharla seo, sa bhliain 945, nuair a tionóladh comhdháil i Hendy-gwyn, Sir Gaerfyrddin. De réir traidisiúin, rinne an cléireach clúiteach Blegywryd go leor den obair.
Tar éis bháis Hywel, roinneadh a ríocht i dtrí. 
D'éiligh mic Idwal Foel teideal úinéireachta ar Gwynedd, agus ag an am céanna roinneadh Deheubarth go cothrom idir mic Hywel.
Mar sin féin, tháinig a oidhreacht slán i bhfoirm a reachtaíochta, a bhí fós in úsáid faoi ar fud na Breataine Bige go dtí an concas nuair a chuir Parlaimint Shasana deireadh leo sa 16ú haois.
Rhodri Mawr. B'é Rhodri Mawr ("nó Rhodri ap Merfyn") an chéad rialtóir sa Bhreatain Bheag a bhain an gradam 'Mawr' (" is ionann 'Mawr' agus 'Mór' i nGaeilge na hÉireann") amach dó féin, agus an chéad a bhain forlámhas amach ar an Bhreatain Bheag, beagnach ina iomláine. Tugtar 'Rí na mBreatnach' air in Annála Uladh. Níos déanaí ar aghaidh, ghlaoigh staraithe éagsúla 'Rí na Breataine Bige' air, cé nach raibh sé riamh in ann an Bhreatain Bheag uile a smachtú agus níor thug daoine comhaimseartha leis an teideal seo dó.
Ginealach agus oidhreacht.
Mac Mherfyn Frych, Rí Gwynedd agus Nest ferch Cadell ó ríshliocht Powys ab ea é, agus fuair sé Ríocht Gwynedd ó oidhreacht tar éis dá athair bás a fháil sa bhliain 844.
Nuair a bhásaigh a uncail, deartháir a mháthar, Cyngen ap Cadell rialtóir Powys, ar oilithreacht go dtí an Róimhe sa bhliain 855, fuair sé Powys le hoidhreacht freisin. Sa bhliain 872, tré thaisme, bádh Gwgon, rialtóir Seisyllwg i ndeisceart na Breataine Bige, chuir Rhodri Ríocht Seisyll leis a fhearainn de bhua a pósadh le Angharad, deirfiúr Gwgon. Seo déanta b'é Rhodri an rialtóir is mó sa Bhreatain Bheag.
London Borough of Redbridge. Is buirg é London Borough of Redbridge i Londain Thoir, Sasana. Tá a cheanncheathrú riarachán ag Halla Baile Redbridge in Ilford. Tá breis is 250,000 duine ina gcónaí i Redbridge.
Caora. Mamach athchogantach is ea an chaora ("Ovis aries"). Baintear feidhm as na caoirigh mar bheostoc, den chuid is mo. Cé go dtugtar "caora" ar go leor saghsanna éagsúla, dé ghnáth is é "Ovis aries" atá i gceist. Tá breis is billiún caora ann agus tá siad níos fliúrsí ná aon ainmhí eile sa ghéineas seo.
Tá caoirigh á dtógáil ag daoine leis na cianta, mar gheall ar na táirgí talmhaíochta a ndéantar astu - feoil (tugtar uaineoil ar fheoil uain agus caoireoil ar fheoil chaorach), olann agus bainne.
Machaire Méith na Mumhan. Limistéar féaraigh i gCúige Mumhan in iardheisceart Éireann is ea Machaire Méith na Mumhan. Clúdaíonn sí cuid de thrí chontae: deisceart Chontae Luimnigh, iarthar Chontae Thiobraid Árann agus tuaisceart Chontae Chorcaí. Tá sé ar an talamh is fearr in Éirinn le haghaidh feirmeoireachta déiríochta.
Briseann na Gaibhlte isteach ar an Machaire Méith san iarthar. Is é gleann Abhainn Mhór na Mumhan an chuid theas den Mhachaire Mhéith.
Na Bailte.
Is iad na bailte i Machaire Méith na Mumhan ná
Diaspóra na nGael. Is iad Diaspóra na nGael daoine den sliocht Éireannach atá scaipthe ar fud an domhain. Tá siad ina gcónaí go háirithe i dtíortha mar An Ríocht Aontaithe, Stáit Aontaithe, Ceanada, an Astráil, an Nua-Shéalainn agus an Afraic Theas. Ceaptar líon an Diaspóra bheith faoi 80 milliún daoine, thart ar trí huaire déag níos mó ná daonra na hÉireann.
An Eoraip.
An Ríocht Aontaithe
Príomhalt:Pobal Éireannach sa Bhreatain
Meiriceá Thuaidh.
Stáit Aontaithe Mheiriceá 
Príomhalt:Gael-Mheiriceánaigh
Ceanada 
Príomhalt:Gael-Cheanadaigh
Meiriceá Theas.
Príomhalt:Gael-Airgintínaigh
an Astraláise (an Aigéine).
An Astráil
Príomhalt:Gael-Astrálaigh
Buirg Londan Brent. Is Buirg Londan i Londain Thiar, Sasana é London Borough of Brent. Tá a cheanncheathrú riaracháin ag Forty Lane, Wembley.