Trelis/gawiki huggingface dataset:
Mugain. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, banríon na nUladh ba ea Mughain Aiteannchaithreach iníon Eochach Fheidhligh, (Sean-Ghaeilge Mugain Etanchaitrech ingen Echach Feidlig), chomh maith le Mumain. Dúradh gur bhean chéile í de striapaí rí na nUladh, Conchúr mac Neasa, a raibh mac acu darbh ainm Glaisne. Deirfiúr athartha Mhéabha ba ea í.
Ciallaíonn a buafhocal, 'Aitinchairchech', go litriúil "gruaig choirp nó b'fhéidir caithir atá cosúil le aiteann."
"Macgníomhartha Chú Chulainn".
Nuair a tháinig Cú Chulainn ar ais go hEamhain Mhacha tar éis a chéad ruathar, bhí an oiread sin riastradh air go raibh imní ar na hUlaidh go scriosfadh sé iad. Thug Mughain amach a bruinnealla, agus nocht siad a gcíocha os a chomhair. Ní bhreathnódh Cú Chulainn orthu, agus bhí na hUlaidh in ann é a streachailt i mbairille uisce fuair isteach, a phléasc de bharr theastas a choirp. Chuir siad é i ndara bairille isteach, agus d'fhiuch an t-uisce. Sa deireadh, i dtríú bairille, níor tharla ach gur tháinig an t-uisce suas go teocht dheas.
"Anbhás Laoghaire".
Fuair Laoghaire Buadach bás de bharr a caidrimh le hÁed, file Chonchúir.
Mharaigh na hUlaidh í de dheasca an cion a bhí acu uirthi, cé nach ndearna siad feimeamharú ach go hannamh.
Fofhoinsí.
p.23
Daniel Jacobs. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Daniel "Danny" Jacobs a rugadh ar an 3 Feabhra, 1987 i mBrooklyn, Nua-Eabhrac.
Frank Tate. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Frank Tate a rugadh ar an 27 Lúnasa, 1964 i nDetroit, Michigan.
Ardeaglais Strasbourg. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i Strasbourg na Fraince í Ardeaglais Rouen.
&lt;br&gt;
Le Havre. Is cathair suite sa Fhrainc í Le Havre. Bhí 242,474 duine ina gcónaí Le Havre i 2009.
Coco Chanel. Ba dearthóir faisin Francach í Gabrielle Bonheur "Coco" Chanel, a rugadh ar an 19 Lúnasa 1883 i Páras, an Fhrainc agus a fuair bás ar an 10 Eanáir 1971.
Simon Hamilton. Is polaiteoir Briotanach é Simon Hamilton CTR (a rugadh 17 Márta 1977) i dTuaisceart Éireann, a bhí ina Aire Geilleagair i bhFeidhmeannacht Thuaisceart Éireann ó 2016 go dtí gur thit sé as a chéile i mí Eanáir 2017. Toghadh é den chéad uair i 2007 chuig Tionól Thuaisceart Éireann mar bhall den Pháirtí Aontachtach Daonlathach (PAD) do Bhaile Loch Cuan.
Oideachas.
Fuair ​​Hamilton oideachas i Regent House School agus in Ollscoil na Banríona, Béal Feirste agus céimeanna aige i stair / polaitíocht agus dlí. Bhí sé ina Chathaoirleach ar an Chumann Aontachtach san Ollscoil céanna agus ina bhall de Sheanad Ollscoil na Banríona.
Gairmréim.
Thosaigh Hamilton a ghairm mar iniúchóir le comhlacht cuntasaíochta i mBéal Feirste fostaíodh é mar Oifigeach Polasaí don Pháirtí Aontachtach Daonlathach (PAD) i gCeanncheathrú an Pháirtí ó 2003 go dtí gur toghadh é chuig Tionól Thuaisceart Éireann i 2007. Toghadh é chuig Comhairle Buirge na hArda sa bhliain 2005, ach níor sheas sé arís sa Toghchán i 2011. Is é Hamilton rúnaí Chumann Bhaile Loch Cuan den PhAD Leas-Chathaoirleach Chraobh Bhaile Nua na hArda den PhAD.
Carla Lockhart. Is polaiteoir aontachtach í Carla Lockhart, (a rugadh ar an 28 Feabhra 1985). Is ball í de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. I mí Nollaig 2019, bhí sí tofa don chéad uair mar theachta parlaiminte do An Bhanna Uachtarach.
Michael Nunn. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Michael John Nunn a rugadh ar an 14 Aibreán, 1963 i nDavenport, Iowa.
James Toney. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea James Nathaniel Toney a rugadh ar an 24 Lúnasa 1968 in Ann Arbor, Michigan.
Harvey Keitel. Is aisteoir Meiriceánach é Harvey Keitel a rugadh ar an 13 Bealtaine, 1939 i mBrooklyn i Nua-Eabhrac.
Max von Sydow. Is aisteoir Sualannach é Max von Sydow a rugadh Carl Adolf von Sydow ar an 10 Aibreán 1929 i Lund - 8 Márta 2020.
Ardeaglais Bourges. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i mBourges na Fraince í Ardeaglais Bourges.
Lund. Is cathair suite san tSualainn í Lund. Bhí 91,940 duine ina gcónaí Lund i 2018.
Nîmes. Is cathair suite san Fhrainc í Nîmes. Bhí 154,196 duine ina gcónaí Nîmes i 2016.
Aix-en-Provence. Is cathair suite san Fhrainc í Aix-en-Provence. Bhí 146,385 duine ina gcónaí Aix-en-Provence i 2016.
Ajaccio. Is cathair suite ar an an Chorsaic í Ajaccio. Bhí 70,063 duine ina gcónaí Ajaccio i 2016.
John O'Dowd. Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é John Fitzgerald O'Dowd (rugadh ar 10 Bealtaine 1967 é) agus tá sé ina Chomhalta de Thionól Reachtach Thuaisceart Éireann don Bhanna Uachtarach.
Arthur Abraham. Dornálaí Airméanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Arthur Abraham a rugadh Avetik Abrahamyan ar an 20 Feabhra 1980 in Eireaván, an Airméin.
Sebastian Sylvester. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Bernard Humphrey Hopkins Jr. a rugadh ar an 9 Iúil 1980 i nGreifswald, an Ghearmáin.
Ardeaglais Santiago de Compostela. Ardeaglais Chaitliceach atá suite i lár Santiago de Compostela na Spáinne í Ardeaglais Santiago de Compostela.
Limoges. Is cathair suite san Fhrainc í Limoges. Bhí 135,140 duine ina gcónaí Limoges i 2016.
Vichy. Is cathair suite san Fhrainc í Vichy. Bhí 24,797 duine ina gcónaí Vichy i 2016.
Mogh Rotha. Deirtear sna seanscéalta gur dhraoi dall é Mogh Rotha (Mug Ruith) a bhíodh ina chónaí ar oileán Dhairbhre i gCiarraí. Bhí sé i gcumas borradh thar compás; thógadh a anáil stoirmeacha agus dhéanadh sí cloch de dhaoine. Chaitheadh sé seithe tairbh gan adharca agus masc éin agus d’eitlíodh sé i gcarr darbh ainm an "roth rámhach". Bhí carbad daimh aige a dhéanadh lá geal den oíche, sciath dhubh réaltbhreac na bile airgid, agus cloch a ndéanfaí eascann nimhe di ach í a chaitheamh isteach san uisce. 
Scéalaíocht.
Tá baint ag Mogh Rotha le tréimhsí éagsúla sna scéalta. Deirtear go raibh sé beo le linn Chormaic mhic Airt sa 3ú haois agus deirtear freisin go raibh beo in Iarúsailéim le linn Chríost. In "Lebor Gabála Érenn" deirtear go bhfuair sé bás le linn Chonmhaoil, beagnach dhá mhíle bliain roimh aimsir Chormaic. De bharr na scéalta sin, b’fhéidir, a dúirt na filí go raibh sé thar a bheith fadsaolach: deir cuntas amháin gur mhair sé i rith réimeas naoi rí dhéag. Maíonn scoláirí éigin go mbíodh sé ina dhia gréine nó anfa. 
Bhí finscéalta ann i dtaobh a eachtraí sa Talamh Naofa. Dúradh gur dhalta le Síomóin Draíodóir é, fear a mhúin draíocht dó agus a chuidigh leis an carr eitilte "roth rámhach" a dhéanamh. Deirtear i dtéacsanna difriúla gur carr í siúd atá déanta de chaorthainn, í á tarraingt ag dhá dhamh le fearsaidí fiondruine, dhá leath ghloine uirthi, agus carr ar comhsholas lá agus oíche do na daoine í. Dallann sí an té a fhéachann uirthi, bodhraíonn sí an té a chloiseann í agus maraíonn sí pé duine a bhuaileann sí. In dhá dhán ar a laghad deirtear gurb é Mogh Rotha an básaire a bhain an ceann d’Eoin Baiste agus a tharraing mírath ar mhuintir na hÉireann. Tá príomhpháirt aige freisin in "Forbhais Droma Dámhgháire", scéal a bhaineann le haimsir Chormaic mhic Airt. Beireann sé bua ar dhraoithe Chormaic i gcath draíochta mar mhalairt ar thalamh a fháil ón rí Fiachu Muillethan i ndeisceart na Mumhan, rí a raibh Cormac ag iarraidh cáin a ghearradh air. Déantar caoirigh de thrí dhraoi, Earghe, Eang and Eanghain, ar an taobh eile, agus iad ina laochra fíochmhara fós, ach déanann Mogh Rotha trí chú draíochta:
Teitheann na caoirigh agus scriosann na cúnna iad. 
Ba í Tlachta ("Tlachtga") iníon Mhogh Rotha, bandraoi cumhachtach a d’fhág a hainm ar chnoc sa Mhí agus ar fhéile na háite sin. D’éignigh Síomóin Draíodóir (nó a thriúr mac) í agus rug sí triúr mac dá cuid féin, Dorbh, Cuma agus Muach.
Ba í an chríoch a fuair Mogh Rotha ar son a shleachta Fir Mhaí Féine ("Fir Maige Féne"), agus deireadh an mhuintir a raibh an t-ainm sin orthu gur de shliocht Mhogh Rotha iad.
Sliocht as "Dícheannadh Eoin" (Flann Fíona a scríobh).
Nua-Ghaeilge
Darren Barker. Dornálaí Sasanach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Darren Barker a rugadh ar an 19 Bealtaine 1982 i Chipping Barnet, Londain.
Sam Soliman. Dornálaí Astrálach, a bhí ina churadh meánmheáchain, ab ea Sam Soliman a rugadh ar an 13 Samhain 1973 i Melbourne, Victoria. Sár-chicdhornálaí a bhí ann agus ghlacadh sé páirt i gcomortaisí Muay Thai chomh maith. Ní bhíonn sé páirteach i gcomortaisí ar bhunús gairmiúil a thuilleadh, ach tá sé ina theagascóir corpacmhainne, ag cuidiú go rialta le daoine gan lóistín chun a sláinte a choimeád suas.
Mosc–Ardeaglais an Córdoba. Ardeaglais Chaitliceach agus iar-mhosc atá suite i lár Andalúis na Spáinne í Ardeaglais Muire an Deastógáil.
Scairdeán Trevi. Is scairdeán sa Róimh é Scairdeán Trevi.
Scairdeán. Is struchtúr ornáideach suite i linn nó loch a chuirtear scairdeanna uisce san aer as é scairdeán.
Etarcomol. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, gaiscíoch na gConnacht ab ea Éadarchomhol (Sean-Ghaeilge Etarcomol). Ba mhac "Eda" agus "Léthrenn" é, agus mac altrama Ailealla agus Méabha.
Ba é an chéad churadh a ndeachaigh i gcomhrac aonair in éadan Chú Chulainn. Mharaigh Cú Chulainn é, á bhuaileadh trína chionn agus á scoilteadh go dtí a imleacán.
Forgall Monach. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, athair Eimhire ab ea Forghall Monach (Sean-Ghaeilge Forgall Monach). Bhíodh cónaí air ag Luglochta Loga ("the gardens of" Lugh) i Lusca, Contae Bhaile Átha Cliath.
Thit laoch na nUladh Cú Chulainn i ngrá lena iníon óg, Eimhear, ach bhí Forgall in aghaidh an chleamhnais, ba chosúil toisc nach raibh Fial, a iníon nóis sine, fós pósta. Thug sé cuairt ar na hUlaidh, faoi bhréagriocht rí na nGallach. Mhol sé nárbh mhór do Chú Chulainn súil go hAlbain, chun teagasc leis an mbanghaiscíoch Scáthach, ag súil go bhfaighe sé bás sa thriail. 
Fad is a bhí Cú Chulainn thar lear, thairg sé Eimhear do Lughaidh mac Nóis, rí na Mumhan, ach nuair a chuala sé go raibh Emer i ngrá le Cú Chulainn, dhiúltaigh Lughaidh an cleamhnas. Nuair a tháinig Cú Chulainn ar ais ó Albain, lán oilte, dhiúltaigh Forgall fós dó cleamhnas le hEimhear. Rinne Cú Chulainn ruathar ar dhún Fhorghaill, ag marú ceathrar is fiche, d'fhuadaigh sé Eimhear agus ghoid sé taisce Fhorgaill. Thit Forghall féin óna múir chosanta chun báis.
Garb mac Stairn. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, pearsa i scéalta próis agus duain i ndeireadh na 17ú haoise is ea Garbh mac Stairn (Sean-Ghaeilge Garb). Maíonn gur Lochlannach é, nó deirtear gur fathach ón oirthear é.
De réir cuir síos de chuid na nGarbhchríoch, tháinig sé go hÉirinn ag éilimh cánach, ach chloígh Cú Chulainn é agus bhain a cheann de. Feictear é mar chéile comhraic i leagan béaloidis den Táin Bó Cúailnge ó Uibhist a Deas.
I scéal béaloidis eile de chuid na nGarbhchríoch, fathach a raibh cónaí air sa cheantar ab ea Garbh Mac Stairn. Rinne Cú Chulainn iarracht a tharbh geal a ghoid. Chuaigh Cú Chulainn faoi bhréagriocht tréadaí isteach sa teach, agus isteach ar na ceithre boinn i leaba bhean choibhche Ghairbh, agus cheap sí gur naíonán a bhí ann.
Deirtear chomh maith gurb ionann Garbh mac Starn agus Suaran mac Starno, rí na Lochlannach, nó an bunús de, sna saothair le James Macpherson luaite le hOisín.
Scéla Conchobair. Is teideal cumtha ag Whitley Stokes é Scéala Chonchúir mhic Neasa (Sean-Ghaeilge Scéla Conchobair maic Nessa), le haghaidh scéil ghearr sa Rúraíocht atá caomhnaithe sa lámhscríbhinn den 12ú haois, an Leabhar Laighneach. Faightear ann seanchas nach bhfuil le fáil chuile áit eile maidir le craobhacha (hallaí) na nUladh ag Eamhain Mhacha agus a sciatha.
Achoimre.
Lámhscríbhinn.
Sa lámhscríbhinn (Leabhar Laighneach, CnT 1339, "olim" H.2.18), faightear ann scéal i leathnaigh díreach tar éis an athleagain den Táin Bó Cúailnge, agus áirítear é sa "Catalogue" i measc "Prose tales of Conchobar Mac Nessa, Cuchulaind, Athirne, Celtchair."
Coimpeart Chonchúir.
Ag tús an téacs, tá giniúint Chonchúir, agus dá bharr, luadh an scéal scaití mar "Compert Conchobair". 
In áiteanna eile, rangaítear an scéal mar leagan de "How Conchobar obtained the Kingship of Ulster."
Craobhacha na nUladh.
Faightear sa scéal cur síos ar na trí craobhacha (hallaí) Chonchúir, Cróeb Rúad, Téite Brecc agus Cróeb Derg. Rítheach na nUladh ab ea an chéad ceann acu; an armlann ab ea an dara ceann, áit a coinníodh na sciatha, airm agus cuacha: agus sa tríú craobh, coinníodh na cinn bhainte agus creach cogaidh eile.
Sciatha na nUladh.
Tugtar ansin liosta de Sciatha na nUladh, ocht déag go iomlán, i dtosach Ochain le Conchúr. Is deacair roinnt phearsana a aithint óir nach dtugtar nó neither ainmneacha athartha nó leasainmneacha. Tuigtear gur claimhte iad roinnt de na sciatha ag aisteoirí agus tiomsaitheoir foclóirí an lae inniu.
"Ol nGuala".
Is féidir an seanchas maidir leis an umar mór leanna/fíona, Ól nGuala, agus an maide le húill/liathróidí um aird na ndaoine a tharraingt, a chur i gcomparáid le cuntais san athleagan den Tochmharc Eimhire le fáil i Leabhar na hUidhre.
Réamhscéal na Tána le Kinsella.
Chuir Kinsella an saothar seo mar réamhscéal ina aistriúchán Béarla, "The Táin". Don Táin féin, thóg sé an chéad athleagan, agus ní an leagan sa Leabhar Laighneach.
Seachta Fhearghasa.
Tá ann sa saothair sleachta suimiúla áibhéile maidir le seachta Fhearghasa, fágtha ar lár ag Kinsella, ag rá go raibh goile seachtair ag Fearghas, miangas nach sásófaí ach le seachtar ban agus a bhean chéile, Fliodhas, as láthair, agus go raibh bod seacht dhorn ar mhéid aige. Go deimhin, the upright stone ar chnoc Teamhrach, by some considered the Lia Fáil, was "still popularly called "Bod Fhearghais"", in the days of antiquarian George Petrie.
Michelle O'Neill. Is polaiteoir Éireannach í Michelle O'Neill (née Doris;a saolaíodh 10 Eanáir 1977 ), atá mar Chéad-Aire Thuaisceart Éireann ó mhí Feabhra 2024. Bhí sí in oifig roimhe seo mar an LeasChéad-Aire ó 2020 go 2022. 
Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Lár Uladh, ó 2007 ar aghaidh. 
Saol.
I Mainistir Fhear Maí i gcontae Chorcaí a rugadh Michelle Doris sa mbliain 1977 ach i gCluain Eo i gcontae Thír Eoghain a tógadh í i dteaghlach Poblachtach.
Chaith a hathair Brendan Doris seal i ngéibheann mar bhall den IRA agus ina dhiaidh sin bhí sé ina Chomhairleoir de chuid Shinn Féin i nDún Geanainn.
In 2005 chuir Michelle O'Neill tús lena saol sa bpolaitíocht nuair a ghlac sí suíochán a hathar ar Chomhairle Buirge Dhún Geanainn agus ba ise an chéad bhean riamh a bhí ina méara ar an mbaile sin.
Dhá bhliain ina dhiaidh sin a toghadh ar dtús í go dtí an Tionól i Stormont agus í i dteannta bheirt sheanfhondúirí an pháirtí, Martin McGuinness agus Francie Molloy, agus iad ina n-ionadaithe ag Lár Uladh.
Nuair a ceapadh ina hAire Sláinte í in 2015 is ea is mó a tháinig sí i mbéal an phobail agus ise a chuir deireadh leis an gcosc a bhí ar fhir aeracha aon fhuil a dheonú lena mbeo.
Nuair a bhásaigh Martin McGuinness in 2017, ba í O'Neill a ceapadh ina ceannaire ar Shinn Féin i Stormont agus an bhliain dár gcionn ceapadh í mar Leas-Uachtarán ar pháirtí Shinn Féin.
Sa mbliain 2020, toghadh O’Neill mar LeasChéad-Aire ar Thionól Stormont. 
Ar an 3 Feabhra 2024, ainmníodh O’Neill mar Chéad-Aire ar Fheidhmeannas an Tuaiscirt.
Clúmhilleadh.
I mí na Bealtaine 2023, thionscain O'Neill caingean chlúmhillte in éadan chomhairleoir an DUP John Carson; tar éis tráchta a rinne sé ar na meáin shóisialta i mí Aibreáin 2021, agus ar ghabh sé leithscéal ina dhiaidh sin ina leith. I mí na Samhna 2023, rialaigh an Ard-Chúirt Bhreithiúnai, ""no award of damages is payable" mar d'fhan a cáil slán. D'aithin an chúirt go raibh an trácht "abusive, highly offensive and misogynistic"" ach chinn an breitheamh gur theip air a bheith clúmhillteach. Ordaíodh do gach páirtí a gcostais dlí féin de bhreis agus £ 12,000 an ceann a íoc. 
Chinn an Breitheamh Bell gur mionchás a bhí ann, nár cheart go sroichfí an Ard-Chúirt choíche. Chuir an DUP Carson ar fionraí ar feadh trí mhí, nuair a d’aimsigh an coimisinéir rialtais áitiúil um chaighdeái "'Mr Carson had breached the code of conduct for councillors"' agus forchuireadh smachtbhanna comhchosúil.
Mar Chéad Aire.
Ar an 8 Márta 2024, nuair a foilsíodh tuarascáil eatramhach de chuid Kenova, ghabh O'Neill leithscéal leis na teaghlaigh ar fad ar maraíodh daoine muinteartha leo le linn na dTrioblóidí mar gur síleadh gur brathadóirí a bhí iontu. Dúirt sí go raibh aiféala uirthi faoi chuile dhuine a bhí thíos leis na Trioblóidí ó Thuaidh. D'admhaigh sí go raibh sé mícheart an bealach a ndeachaigh an tIRA i ngleic leis an dream a raibh siad in amhras fúthu i dtaca le brathadóireacht.
Móta Dhún Dealgan. Séadchomhartha Náisiúnta (#388) is ea Móta Dhún Dealgan, suite i nDún Dealgan, Contae Lú, Éire.
Suíomh.
Tá Móta Dhún Dealgan suite thost ó thuaidh de Dún Dealgan féin agus thiar ó Ascaill an Mhóta, ar dhroim óna bhfuil radharc ar Abhainn Chaisleán Dhún Dealgan.
Seanscéal agus luathstair.
De réir roinnt seanscéalta, is é an áit ar a tugadh Cú Chulainn ar an saol, agus is ann a lonnaigh sé féin sa Táin Bó Cúailgne. Maíonn Annála na gCeithre Máistrí gur tharla cath anseo in AD 500.
I gcuir síos luatha, ní ghlaoitear ar an áit ach "Dealga", agus nuair cuireadh an "dún" leis tar éis 1002. D'fhéadfadh é dá bharr nár tógadh dún go dtí an linn sin. Toclaíodh uaimh thalún Z-chruthach, 17m ar fad, isteach sa chnoc sa ré Gaelach.
Móta Normannach.
Creidtear gur thóg Bertram III de Verdun (c.1135–1192) Móta Dún Dealgan, le bábhún laistigh thiar thuaidh. Daingean de chuid Hugh de Lacy in 1210 ab ea é, ach thréig sé é agus "King John" ar a thóir ó thuaidh. Ar 14ú Deireadh Fómhair 1318, tharla "Battle of Faughart" (Cath Fochairde), áit a tháinig feachtas Bhrúis in Éirinn chun críche, le bás "Éadbhaird Bhrúis".
Baois.
Thosaigh úinéir talún áitiúil darbh ainm Pádraig Ó Broin (Patrick Byrne, ar a tugadh go minic foghlaí de bharr foinse a shaibhris) teach Gotach a thógáil ar mhullach an chnoic. Rinneadh díobháil ar i rith an éirí amach 1798, agus níor fágadh ach túr caisealach ("Byrne's Folly" - Baois Uí Bhroin).
Atógadh an teach mar thearmann tuaithe in 1850 ag Thomas Vesey Dawson as a country retreat, ach tháinig drochbhail air agus ceannaíodh é ag Cumann Seandálaíochta agus Staire Chontae Lú le bheith ina mhúsaem. Rinneadh thuilleadh díobhála air i rith an tréimhse réabhlóidí (1919–23).
Fir Fálgae. Is iad daoine Oileán Mhanann atá i gceist de ghnáth nuair a luaitear Fir Fálgae. Tugann "British Library 755.22494" dó ámh, an ghluais "Inse Gall indiu" (Inse Ghall inniu).
Sa Rúraíocht, faightear roinnt scéalta amhail is "Aided Con Roí", "Forfess Fer Fálgae" agus "Síaburcharpat Con Culainn", a luann ruathar a rinne gaiscígh na nUladh, Cú Raoi agus Cú Chulainn ina measc, ar na Fir Fálgae. Is léir gur fhuadaigh Cú Raoi iníon an rí Bláthnaid, agus náirigh sé Cú Chulainn i gcomhrac agus é i mbun é a stopadh, rud a bhí mar chúis achrainn idir an mbeirt.
Canola. In Miotaseolaíocht na nGael, ceapadóir na cláirsí ab ea Cana Cludhmór nó Clúmór, agus luaitear í go minic mar bhandia an cheoil, an spreagtha agus na dtaibhreamh. Tá botún cló ina hainm i roinnt foinsí, sé sin, Canola.
Tar éis argóinte lena fear céile, Machuel, d'fhág sí an teach ag meánoíche ar siúlóid chun a ceann a ghlanadh. Chuala sí ceol binn sa ghaoth, agus suaimhníodh ar ball beag a chnap codlata í ar an trá. Agus í dúisithe ar mhaidin, thuig Cana gurbh í an ghaoth a bhí ag canadh an cheoil, ag séideadh trí fhéitheoga leathlofa, fós ceangailte le creatlach mhíl mhóir. Spreag é seo í an chláirseach a dhearadh.
Léan. I Miotaseolaíocht na nGael, saor sídhe Bhoibh Dheirg ab ea Léan (Sean-Ghaeilge Lén) mac Bain Bholgaigh mac Bannaigh.
Dúradh go raibh cónaí air faoi loch gar do Chill Airne, ainmnithe Loch Léin as. Insítear sa Dinnseanchas gurbh é ag Loch Léin a dhéanadh sé soithí geala d'Fhann iníon Fliodhais.
Gach oíche tar éis na hoíche, deirtear go gcaitheadh sé a inneoin uaidh i dtreo cnoic in aice láimhé darb ainm Inneoin na n"Déssi", agus gurbh iad na ceathanna a théadh ar ár ais ná i ndáiríre seoda ón inneoin.
Sanasaíocht.
Is amhrasach é an é gaolta leis an dia Romano-Celtic, Lenus. Cé go bhfuil brí éiginnte ag an ainm, tá an focal Nua-Ghaeilge "léan", focail Sean-Ghaeilge "lén" agus "lénaid", agus focal Breatnais "llwyn" 'garrán, tom, tor', ann chun smaointe a spreagadh.
Achtland. I Miotaseolaíocht na nGael, duine daonna ab ea Achtlann (Sean-Ghaeilge Achtland) a phós fear de na Tuatha Dé Danann. 
Bhí míchlú aici as an dímheas a bhí aici ar fhir dhaonna. Nuair a bhuail sí le fear Dé Danann, ámh, thit sí i ngalar an ghrá agus phós sí é, ag éirí neamhbhásmhar nuair a chuaigh sí chun cónaí sa tsidhe. Deritear gur bhain sí an-taitneamh as cíorú cíoradh a chuid gruaige míne fada.
Sanasaíocht.
Is amhlaidh go bhfuil "Achtlann" fréamhaithe ón Prótai-Cheiltis *"hek-to-landā", le brí "Innilt le heallach.".
Mongfind. Pearsa i seanchas na nGael ab ea Moingfhionn (Sean-Ghaeilge Mongfind) de réir dealraimh as an Mumhain ó dhúchas.
Deirtear gurbh í an chéad bhean chéile d'Ard Rí seanscéalach na hÉireann, "Eochaid Mugmedon", agus máthair a thriúr mhac is sine, Brión, Ailill agus Fiachra, sinsir na gConnacht stairiúil. Máthair Néill Naoighiallaigh ba ea Caireann, dara bean chéile Eochach. Tá roinnt scéalta ann ina bhfuil Moingfhionn agus Niall in adharca a chéile.
Deirtear chomh maith gur dheirfiúr í de Chriofan mac Fiadaigh, Rí na Mumhan agus an chéad Ard-Rí eile. Rinne sí iarracht é a mharú le nimh, ionas go dtagfadh a mac féin i gcoróin. D'ól sí féin an nimh chun Criofan a áitiú, agus d'éag sí go gairid tar éis na Samhna.
Bandia.
De réir "Sanas Cormaic", bandia ab ea í, a d'adhrtaí na Gaeil págánacha ag "Féile Moingfhinne", a cheiliúrtaí ar an Samhain. I seanscéalta níos deireanaí, scríofa i "Social History of Ancient Ireland" le Patrick Weston Joyce, is bansidhe í. Tá cnoc feiceálach darb ainm Cnoc Samhna, nó "Ard na Ríoghraidhe", i gContae Luimnigh atá i scéal nasctha le Moingfhionn. Is rann na bpáistí as Contae Phort Láirge é "Anocht Oíche Shamhna Moingfhinne bandia".
Clann agus sliocht.
Deirtear scaití gur sliocht luath na nEóganacht ab ea Moingfhionn agus a dheartháir, clann Fhiadaigh agus garchlsinne Dháire Chearbba de réir roinnt foinsí. Tá seo amhrasach ámh, toisc go dtugann an fhianaise le fios, dá mba stairiúil iad, gur mhuintir ríocht eile iad, b'fhéidir na Dáirine (a d'fhéadfadh a luadh iad mar a muintir i ndán aduain Sean-Ghaeilge le Flann mac Lonáin (bás 896).) Sa bhanseanchas, is "Mongfind na n-Érnai" (Éarainn) an t-ainm a dtugtar uirthi, agus bhí mac eile aici darbh ainm Sidach, tar éis na gConnacht. Deirtear i Rawlinson B 502 gur rugadh Dáire Cearbba i Magh Breag, Contae na Mí, a raibh cuid mhaith do na chríocha sin i seilbh na nÉrainn i rith an ama sin. Is deacair na Dáirine agus na hÉrainn aithint óna chéile sna foinsí a mhaireann.
Labraid Luathlám ar Claideb. Sa Rúraíocht i Miotaseolaíocht na nGael, rí na dTuath Dé Danann ab ea Labhraidh Luathlámh ar Claíomh (Sean-Ghaeilge Labraid Luathlám ar Claideb). Faightear é sa seanscéal "Searg Chú Chulainn" mar rí "Mag Mell". Fear céile "Lí Ban" ab ea é. Mheall sise Cú Chulainn ar son a dheirféar, "Fand". Dé réir a mhná chéile, an gaiscíoch is fearr ar domhan ab ea Labhraidh.
Michelle McIlveen. Is polaiteoir i dTuaisceart Éireann í Michelle McIlveen. Rugadh í ar an 21 Eanáir, 1971. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Loch Cuan, ó 2007 ar aghaidh.
Maurice Bradley. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Maurice Bradley a rugadh ar an 5 Aibreán, 1954. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Dhoire Thoir, ó 2016 ar aghaidh.
Caoimhe Archibald. Is polaiteoir de chuid Sinn Féin i dTuaisceart Éireann í Caoimhe Archibald. Rugadh í ar an 20 Feabhra, 1981. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Dhoire Thoir, ó 2016 ar aghaidh.
Gerry Kelly. Is polaiteoir de chuid Shinn Féin é Gerard "Gerry" Kelly. Rugadh é ar an 5 Aibreán 1953. Tá sé ina Chomhalta de Thionól Reachtach Thuaisceart Éireann do Béal Feirste Thuaidh, ó 1998 ar aghaidh.
David Lemieux. Dornálaí Ceanadach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea David Lemieux a rugadh ar an 22 Nollaig, 1988 i Montréal, Québec.
Doug DeWitt. Dornálaí Meiriceánach, a bhí ina churadh meánmheáchain, is ea Doug DeWitt a rugadh ar an 13 Lúnasa 1961 i Youngstown, Ohio.
Baisleac Saint-Denis.  
Baisleac Chaitliceach, atá suite i Saint-Denis in aice le Páras, is ea Baisleac Saint-Denis.
Saint-Denis, Seine-Saint-Denis. Is común suite i bPáras í Saint-Denis. Bhí 112,309 duine ina gcónaí Le Havre i 2016.
Osnabrück. Is cathair suite san Ghearmáin í Osnabrück. Bhí 164,374 duine ina gcónaí san Osnabrück i 2017.