Trelis/gawiki huggingface dataset:
Gníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (Éire). Tá an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil nó an GCC (EPA nó Environmental Protection Agency of Ireland) freagrach as an gcomhshaol a chaomhnú agus a fheabhsú do mhuintir na hÉireann, agus an comhshaol a chosaint ó éifeachtaí díobhálacha na radaíochta agus an truaillithe.
Freagrachtaí.
Tá réimse leathan freagrachtaí ag an GCC, ina measc...
Tuairiscí.
Athrú aeráide in Éirinn.
De réir fhigiúirí foilsithe ag an nGCC i mí Iúil 2022, bhí an sceitheadh gáis in Éirinn 5% níos airde sa bhliain 2021 i gcomparáid le 2020, agus 1% in aghaidh 2019.
De réir an GCC, bhí "trí oiread" guail agus ola á dó le leictreachas a ghineadh agus bhí baint mhór aige sin leis an ardú ar astasíochtaí. 18% d’ardú a tháinig ar leibhéal na ngásanna á sceitheadh as earnáil an ghinte leictreachais.
Tháinig 3% d’ardú ar an sceitheadh de bharr na feirmeoireachta — ardú an dara bliain as a chéile. Scaipeadh 6% sa mbreis leasú saorga le linn an ama sin, agus cuireadh 3% sa mbreis le líon na mbeithígh bhainne in Éirinn. Tháinig méadú ar líon na mbeithíoch sin gach bliain... le 11 bliain anuas.
D'fhoilsigh an GCC tuarascáil ar 2 Meitheamh 2023, a léirigh
Clann Dòmhnaill Ghlinne Garaidh. Is clann Albanach í Clann Mhic Dhónaill Ghlinne Garaidh (Béarla: "Clan MacDonnell of Glengarry") agus is géag den chlann ní ba mhó, sé sin Clann Dòmhnaill í. Faigheann an chlann a hainm ó Ghleann Garraidh, áit a ritheann an Abhainn Gharraidh soir trí Loch Garraidh chun dul isteach sa Ghleann Mòr thart ar 25 km lastuaidh den Ghearasdan, Comhairle na Gàidhealtachd.
Université Paris-Nanterre. Ollscoil sa Fhrainc is ea Université Paris-Nanterre, a bhfuil aithne níos fearr uirthi ar fud an domhain faoina acrainm UPN. Bunaíodh í sa bhliain 1964 i Nanterre, Île-de-France. Timpeall ar 34,000 mac léinn a fhreastalaíonn ar ranganna in UPN.
Gluaiseacht Frithbheartaíochta na nGiúdach. Bunaíodh Gluaiseacht Frithbheartaíochta na nGiúdach nó an GFG ("Jewish Resistance Movement" nó "The Hebrew Mary Movement", nó as Eabhrais: תנועת המרי העברי, "Tnu'at HaMeri HaIvri") i mí Dheireadh Fómhair, 1945. D'éirigh an feachtas armtha in aghaidh riail na Breataine sa Phalaistín níos géire timpeall an ama seo. 
Scátheagraíocht ab ea an GFG, an eite pholaitiúil de chuid an Irgun, Palmach, Lehi agus Haganah, na haonaid armtha (nó sceimhlitheoirí). 
Fuair 93 bás nuair a leag an Irgun buama in Óstán Rí Daithí in Iarúsailéim ar 22 Iúil 1946. Chuir an t-ionsaí uafás ar an bpobal agus díscaoileadh an GFG go gairid i ndiaidh na heachtra. Tháinig deireadh leis an GFG i mí Iúil / Lúnasa 1946. Ach leanadh den sceimlitheoireacht agus den chogaíocht.
Porth Swtan. Tá Porth Swtan (Béarla: "Church Bay") suite ar chósta thiar thuaidh Ynys Môn timpeall míle go leith siar ó thuaidh ó shráidbhaile Llanfaethlu. Tá cladach an chuain creagach ach tá trá ghainmheach ann freisin a mbíonn an-tóir ag cuairteoirí uirthi.
Ainmnítear Porth Swtan as an abhainn Swtan, sruthán beag a shroicheann an fharraige laistíos de Phorth Swtan. Féadfaidh an t-ainm tagairt d’ainm an éisc ‘swtan’ ("faoitín farraige"), cé go ndeir an t-ársaitheoir John Leland ina "Itinerary in Wales" (1536-39) gur “ainm fathaigh” é.
The Boondocks (clár teilifíse). Is clár teilifíse beochana do dhaoine fásta é The Boondocks a chruthaigh Aaron McGruder, bunaithe ar a stiallchartán a bhfuil an t-ainm céanna air. Craoladh an clár go déanach san oíche mar chuid de bhloc cláracha darb ainm "Adult Swim" ar an "Cartoon Network". Cuireadh an chéad eipeasóid ar an aer ar 6 Samhain 2005. Díríonn an tsraith ar theaghlach Afrai-Mheiriceánach mífheidhmiúil dar sloinne Freeman, atá ag cur fúthu i mbruachbhaile ficseanúil cairdiúil inar daoine geala iad an chuid is mó den phobal. Éiríonn cuid mhaith den aoir, den ghreann, agus den choimhlint sa tsraith as an meascán seo de chultúir, stíleanna maireachtála, aicmí sóisialta, steiréitíopaí, agus féiniúlachtaí ciniúlaithe.
Tháinig an tsraith chun críche ar 23 Meitheamh 2014, tar éis 55 eipeasóid sna ceithre shéasúr a bhí sé ar an aer. Ní raibh baint ar bith ag McGruder leis an séasúr deiridh. Craoladh an tsraith taobh amuigh de na Stáit Aontaithe mar chuid de mhargadh sindeacáitithe, agus foilsíodh í mar bhoscra DVD agus i bhformáidí eile.
Ar 12 Meitheamh 2019, fógraíodh go ndéanfadh Sony Pictures Animation, i gcomhar le McGruder, athléiriú ar an tsraith le tosú in 2022. Dúirt John Witherspoon go nglacfadh sé an pháirt chéanna a bhí aige (Robert Freeman) san athléiriú, ach fuair sé bás ar 29 Deireadh Fómhair 2019. Ar 18 Meán Fómhair 2019, fógraíodh go gcraolfadh HBO Max dhá shéasúr (12 eipeasóid) den athléiriú. Ach, ar 2 Feabhra 2022, tugadh le fios go raibh an togra curtha ar ceal.
Béziers. Is cathair í Béziers atá suite i ndeisceart na Fraince.
Stair.
Tá Béziers ar cheann de na cathracha is sine sa Fhrainc.
Nascadh.
Tá Béziers nasctha leis na háiteanna seo a leanas:
Mahabharata. Is eipic Sanscraite é an "Mahabharata" (Sanscrait: महाभारतम्, "Mahābhāratam").
A' Ghlas-bheinn. Sliabh i g sa Ghàidhealtachd is ea A' Ghlas-bheinn. Tá sé 918m ar airde agus Ben Rothaich atá ann. Tá sé suite taobh thiar den Mhormhaich agus Innis a' Chrodh lastuaidh de Bhealach an Sgàirne.
Is é an dóigh is coitianta ná a' Ghlas-bheinn a dhreapadh ó Ghleann Chòinneachain agus Bealach an Sgàirne. Ceanglóidh daoine áirithe atá ag iarraidh na sléibhte a dhreapadh é le ó Bhealach an Sgàirne.
Ón mbarr tá radharcanna ar Beinn Fhada, sléibhte Chinn Tàile, Sgurr nan Ceathramhnan i nGleann Afroig agus Cill Fhaolain.
Richard Talbot (ard-easpag). Státaire agus cléireach Sasanach a rugadh i Sasana sa chúigiú haois déag in Éirinn ab ea Richard Talbot (c. 1390 – 15 Lúnasa 1449). Deartháir níos óige a bhí ann do John Talbot, 1ú Iarla Shrewsbury. B'Ard-Easpag Bhaile Átha Cliath agus Ard-Seansailéir na hÉireann é ar feadh tréimhse. Bhí sé ar dhuine de na pearsana polaitíochta ba mhó le rá in Éirinn le breis agus tríocha bliain, ach bhí a ghairmré marcáilte ag conspóid agus aighnis rialta le státairí eile. Go háirithe, ba í conspóid na ndeartháireacha Talbot leis an Iarla cumhachtach Urumhan an phríomhchúis le haighneas na mBuitléirí-na dTalbóideach, a bhí i dtreis ar pholaitíocht na hÉireann ar feadh na mblianta, agus a lagaigh go mór údarás Choróin Shasana in Éirinn.
Augusta Emerita. "Colonia" Rómhánach a bunaíodh sa bhliain 25 RCR ab ea Augusta Emerita, ar a dtugtar freisin Emerita Augusta, i Mérida, Spáinn na linne seo. Ba é an tImpire Rómhánach Ágastas a bhunaigh an chathair chun iarshaighdiúirí Emeritia a athlonnú, na léigiúin a throid sna Cogaí Cantabracha, is iad sin Legio V Alaudae, Legio X Gemina, agus b'fhéidir Legio XX Valeria Victrix.  Bhí Augusta Emerita ina phríomhchathair de "Provincia Lusitana", agus bhí an chathair sin ar cheann de na cinn Easpáinneacha is mó le hachar de níos mó ná 20,000 ciliméadar cearnach. Bhí trí uiscerian agus dhá fhóram ann.
Biolar gréagáin.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2022-07-23T17:09:31Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Ériugena&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog Ériugena an leathanach Biolar gréagáin go Cardamine pratensis: Laidin&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Torstein Slungård. Ba pholaiteoir Ioruach de chuid an Pháirtí Liobrálaigh é Torstein Slungård (5 Meán Fómhair 1931 — 14 Lúnasa 2009).
Ceapadh é ina Státrúnaí san Aireacht Rialtais Áitiúil agus Saothair ó 1965 go Lúnasa 1969 agus Deireadh Fómhair 1969 go 1971, le linn Chomh-aireacht Borten. Tháinig an sos toisc gur sheas sé san olltoghcháin i 1969, agus níl cead ag Státrúnaí atá in oifig seasamh i dtoghchán, de réir Bhunreacht na hIorua. Níor bhuaigh sé suíochán sa toghchán, ach bhí sé ina leasionadaí i bParlaimint na hIorua ó Akershus le linn na dtéarmaí 1965–1969 agus 1969–1973.
Bhí sé ina bhall de chomhairle chathrach Nittedal ar feadh seacht dtéarma, 28 bliain, ina mhéara ó 1976 go 1977, ina bhall de chomhairle contae Akershus agus ina chathaoirleach ar chraobh an pháirtí réigiúnaigh. Bhí sé ina leaschathaoirleach ar an bpáirtí náisiúnta freisin.
Bhí sé ina chónaí in Dovre nuair a bhí sé amach sna blianta, agus fuair sé bás in 2009.
Leonard Peltier. Is gníomhaí Bundúchasach Meiriceánach é Leonard Peltier (rugadh 12 Meán Fómhair 1944) agus ball iomráiteach den ghrúpa AIM ("American Indian Movement") sna 1970idí. Ciontaíodh é, tar éis trialach conspóidí, as cabhrú le dúnmharú agus tá sé i bpríosún ó 1977 i leith. Gearradh dhá théarma príosúnachta saoil as a chéile air as páirt a ghlacadh i dtroid gunnaí ar Thearmann Pine Ridge in Dakota Theas ar 26 Meitheamh 1975. Fuair beirt gníomhairí de chuid an FBI bás san eachtra.
Ina chuimhní cinn "Prison Writings: My Life Is My Sun Dance", a foilsíodh sa bhliain 1999, d'admhaigh Peltier gur ghlac sé páirt sa troid gunnaí, ach dúirt sé nár mharaigh sé na gníomhairí. Tá forais faire ar nós Amnesty International, agus daoine mór le rá (Nelson Mandela, Máthair Treasa, agus an 14ú Dalaí Láma san áireamh), i mbun feachtais ar son trócaire do Peltier.
Nuair a tharla an lámhach, bhí Peltier ina bhall gníomhach d'AIM, eagraíocht tathanta ar son cearta na mBundúchasach i Meiriceá Thuaidh a d’oibrigh chun dul i ngleic leis an gciníochas agus brúidiúlacht póilíneachta a d’fhulaing Bundúchasaigh Mheiriceá ar bhonn rialta. Sheas Peltier i dtoghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe in 2004, fuair sé ainmniúchán an Pháirtí Síochána agus Saoirse. Fuair sé 27,607 vóta san olltoghchán i mí na Samhna, cé go raibh sé teoranta don bhallóid i California amháin. Sheas sé mar Leas-Uachtarán na Stát Aontaithe in 2020, ar thicéad le Gloria La Riva mar iarrthóir na huachtaránachta. Tharraing Peltier siar as an rás ar 1 Lúnasa 2020 ar chúiseanna sláinte.
Tá Peltier i bPríosún Feidearálach na Stát Aonraithe in Coleman, Florida. Ar 18 Eanáir 2017, fógraíodh gur dhiúltaigh an tUachtarán Barack Obama iarratas Peltier ar thrócaire. Is de bhunadh Lakota, Dakota agus Francach, agus ball cláraithe den Turtle Mountain Chippewa é.
Herbert Ward (dealbhóir). Dealbhóir, maisitheoir, scríbhneoir agus taiscéalaí Briotanach san Afraic ab ea Herbert Ward (11 Eanáir 1863, Londain – 5 Lúnasa 1919, Neuilly-sur-Seine). Bhí sé ina bhall de Thuras Taiscéalaíochta Fuascailte Emin Pasha de chuid Henry Morton Stanley agus bhí sé ina dhlúthchara de Ruairí Mac Easmainn agus iad ag obair i Saorstát an Chongó. Chuaigh Ward leis an dealbhóireacht ina dhiaidh sin agus chónaigh sé sa Fhrainc. Bronnadh an "Croix de Guerre" air, agus bhí se luaite faoi dhó i seoltaí sa Chéad Chogadh Domhanda, bhí sé ina oifigeach den "Légion d'Honneur" agus ina bhall de Chumann Ríoga Dealbhóirí na Breataine Móire.
An Bastille. Ba dhaingean í an Bastille nó Bastille Saint-Antoine a tógadh sa 14ú haois. Measadh gur siombail na monarcachta í agus forghabhadh í sa bhliain 1789 le linn Réabhlóid na Fraince.
Bitseach. Is madra baineann é bitseach, nó baineannaigh ainmhithe eile den fhine "Canidae".
Baintear úsáid as an fhocal freisin mar théarma maslach nó díspeagach ar dhuine, bean de ghnáth, ach is féidir é a úsáid chun tagairt a dhéanamh d'fhir agus do mhná araon. Is minic a úsáidtear téarmaí comhchosúla eile, leithéidí; scubaid, raicleach, cailleach. Nuair a chuirtear i bhfeidhm é ar bhean nó ar chailín, ciallaíonn sé duine atá trodach, míréasúnta, mailíseach, rialaitheach, ionsaitheach nó ceannasach. Nuair a chuirtear i bhfeidhm é ar fhear nó ar bhuachaill, aisiompaíonn a bhrí agus is téarma dímheasúil é as a bheith íochtarach, lag, nó cladhartha.
Míle. Is aonad impiriúil Briotanach agus gnáthaonad faid sna Stáit Aontaithe é an míle (uaireanta, míle reachtúil chun idirdhealú a dhéanamh idir é agus mílte eile), bunaithe ar an seanaonad Sasanach atá cothrom le 5,280 troigh nó 1,760 slat. Rinneadh Comhlathas na Breataine agus na Stáit Aontaithe caighdeánú ar an míle reachtúil trí chomhaontú idirnáisiúnta sa bhliain 1959, nuair a athshainíodh go foirmiúil é mar 1609.344 méadar.
Cogadh Cathartha Éimin (2014-2022). Thosaigh seach-chogadh in Éimin i ndeireadh na bliana 2014. Chuaigh cúrsaí ó smacht in 2015 agus an teannas idir an Araib Shádach (agus a comhghuaillithe cumhachtacha, na Stáit Aontaithe agus an Ríocht Aontaithe go háirithe) agus an Iaráin (agus na réabhlóidithe Houthi) ag géarú.
Chuaigh an cogaíocht in abar go gasta, Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta in Aibreán 2022.
De réir a chéile, f'éirigh Cogadh Cathartha Éimin 'an ghéarchéim daonna is measa ar domhan', sa 21ú haois de réir na Náisiúin Aontaithe. Fuair b'fhéidir 377,000 bás le linn 2015-2021.
Tugann "Cogadh na gCarad" ar an gcoimhlint go minic ach seach-chogadh a bhí ann i ndáiríre, agus na cumhachtaí eachtrannacha ag troid lena chéile.
Cúlra.
Lárionad sceimhlitheoireachta Ioslamacha ba ea Éimin ó na 1990idí ar aghaidh. Mar shampla, sa bhliain 2015, mhaígh Al Qaeda in Éimin gurb iad a bhí taobh thiar de na hionsaithe sceimhlitheoireachta ar oifigí na hirise, Charlie Hebdo i bPáras na Fraince.
Imeachtaí.
Thosaigh Cath Sanaa ar 9 Meán Fómhair 2014.
Lánscoireadh an pharlaimint in Sanaʽa agus tháinig 'Coiste Réabhlóideach' de chuid na Houthi le chéile ar 6 Feabhra 2015. Bhí an-rath ar Houthi le linn 2014-2015, rud a chur eagla an domhain ar na "Comhghuaillithe"
Ar 26 Márta 2015, .thosaigh “Obráid  Decisive Storm” nuair a d’ionsaigh an Araib Shádach na Houthi in Éimin. Ach ní raibh an Stoirm cinniúnach ar chor ar bith.
Básanna.
Idir 2015 agus 2021, fuair b'fhéidir 377,000 bás le linn an chogaidh, de réir Clár um Fhorbairt na Náisiúin Aontaithe 
Bhí an chomhghuaillíocht freagrach as an gcuid is mó de na básanna. Agus le linn na 2010idí, bhí an Bhreatain agus Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an dá thír a dhíol an líon is mó d’airm leis an Araib Shádach.
Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta in Aibreán 2022. Thosaigh Géarchéim na Mara Rua an bhliain dár gcionn.
Joe Keery. Aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach is ea Joseph David Keery. Rugadh é ar 24 Aibreán, 1992 i Newburyport, Contae Essex, Massachusetts.
Tom Oberheim. Innealtóir leictreonach, aireagóir agus fear gnó is ea Thomas Elroy Oberheim. Rugadh é ar Iúil 7 1936 i Manhattan, Kansas. Bhunaigh sé an comhlacht Oberheim Electronics i 1969, ar dtús mar dhearthóir agus mar mhonaróir d'éifeachtaí leictreonacha do Maestro.
Aerfort Bheinn na Faoghla. Tá Aerfort Bheann na Faoghla gar do Bhaile a’ Mhanaich i mBeann nam Fadla.
Fraxinus excelsior. Is speiceas planda bláthanna é Fraxinus excelsior, ar a dtugtar an fhuinseog, nó an fhuinseog Eorpach, nó an fhuinseog choiteann chun é a idirdhealú ó chineálacha eile fuinseoige, san fhine "Oleaceae". Tá an fhuinseog seo dúchasach ar fud mhórthír na hEorpa soir go réigiún Chugais agus sléibhte Alborz, agus an Bhreatain Mhór agus Éire, an dara ceann ag socrú a theorainn thiar. Tá a shuíomh is faide ó thuaidh i réigiún Trondheimsfjord na hIorua. Saothraítear an speiceas go forleathan agus tuairiscítear go bhfuil sé tagtha chun cineáil sa Nua-Shéalainn agus i gceantair scaipthe sna Stáit Aontaithe agus i gCeanada.
Ginearáloifigeach. Is éard is ginearáloifigeach (Fraincís:"capitaine général") ann na oifigeach ardchéimiúil sna hairm, agus i roinnt náisiúin sna fórsaí aeir, fórsaí spáis, agus sna saighdiúirí nó coisithe cabhlaigh . 
I roinnt úsáidí tagraíonn an téarma "ginearáloifigeach" do chéim os cionn an choirnéil.
Úsáidtear an téarma "ginearál" ar dhá bhealach: mar theideal cineálach do gach grád d’oifigeach ginearálta agus mar chéim shonrach.
Voldemort. Is é Tom Marvolo Riddle, nó an Tiarna Voldemort mar a bhaist sé air féin, deargnamhaid Harry Potter i sraith leabhar agus i sraith scannán "Harry Potter". Tá an oiread sin eagla ar mhuintir dhomhan na ndraíodóirí roimh a ainm féin, áfach, go dtugtar Mac-an-Té-Úd-Eile nó An-Té-Nach-Luaitear-a-Ainm air go forleathan. Tá an Tiarna Dubh mar theideal air leis, ach is iad a dheisceabail is mó a thugann sin air. 
Tá gráin ag Voldemort do dhraíodóirí nach bhfuil fuil íon iontu, is é sin, do dhraíodóirí atá de shliocht Mugal (daoine nach draíodóirí iad), rud atá coitianta go leor i ndomhan Harry Potter. D'ainneoin sin is draíodóir leathfhola é Voldemort féin, ó ba Mhugal é a athair. Ar thaobh a mháthar, áfach, síolraíonn Riddle ó mhuintir a chreideann go bhfuil draíodóirí íonfhola níos fearr go deo ná aon dream eile, agus atá de shliocht Salazar Slytherin, duine den cheathrar a bhunaigh Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts. Tá sé mar aidhm ag Voldemort agus a dheisceabail go mbeadh lucht na híonfhola i réim, agus cruthaíonn an Tiarna Dubh sé Horcrux - réada ina bhfuil codanna dá anam i bhfolach - ionas nach bhfaighidh sé bás choíche. Bíonn ar Harry Potter, laoch na scéalta, na Horcruxes a scriosadh agus Voldemort a mharú, mar gheall ar thairngreacht inar dúradh go gcaithfeadh ceachtar Harry nó Voldemort an duine eile a mharú sa deireadh thiar.
Giorgio Almirante.  
Ba pholaiteoir Iodálach é Giorgio Almirante (27 Meitheamh 1914 - 22 Bealtaine 1988), bunaitheoir agus ceannaire an pháirtí nuafhaisistigh 'Gluaiseacht Shóisialta na hIodáile', go dtí gur éirigh sé as sa bhliain 1987.
Luathshaol.
Rugadh Almirante ag Salsomaggiore Terme, in Emilia Romagna, ach ba as Molise a thuismitheoirí le sinsearacht uasal. Ba é a haintín an t-aisteoir Italia Almirante Manzini. Chaith sé a óige ag leanúint a thuismitheoirí, a d'oibrigh san amharclann, i Torino agus sa Róimh. Bhain sé céim amach sa Litríocht i 1937.
Faisisteachas roimh an gcogadh.
Fuair Almirante oiliúint mar mhúinteoir scoile, ach chuaigh sé ag obair ag scríobh don iris fhaisisteach sa Róimh "Il Tevere". Bhí an-tionchar ag an iriseoir Telesio Interlandi ar a saol, a bhí ina mheantóir idé-eolaíoch aige. Iriseoir ó thaobh gairme dede réir gairme de, bhí cuid mhór scríofa ag Almirante don irisleabhar Interlandi La Difesa della Razza (Cosaint an chine)a go forleathan do irisleabhar Interlandi 'La Difesa della Razza' (Cosaint an chine). Chabhraigh Almirante freisin le "Repubblica Sociale Italiana" "(RSI)" (Gaeilge: "Poblacht Shóisialach na hIodáile") a eagrú, nuair a ceapadh é ina Cheann Comh-Aireachta ar an "Ministero della Cultura Popolare" (Gaeilge: Aireacht Cultúir Coitianta) sa bhliain 1944.
Movimento Sociale Italiano (MSI) ("Gluaiseacht Shóisialta na hIodáile").
Ceannasaíocht.
Tar éis an faisisteachas a bheith buailte go dona, cúisíodh Almirante mar gur ordaigh sé lámhach na bpáirtiseán sa bhliain 1944, cé gur cuireadh deireadh leis trí mhaithiúnais ghinearálta. Theith sé ón Iodáil tar éis an chogaidh ach d'fhill sé ar ais sa bhliain 1946 chun a ghrúpa faisisteach beag féin a bhunú. Glacadh go tapa é isteach i nGluaiseacht Shóisialta na hIodáile (MSI), a bunaíodh an bhliain chéanna.
Meáin sruthaithe. Is ionann meáin sruthaithe agus fístaispeáint sruthaithe le fuaim. Seicheamh d'íomhánna gluaiste a fheictear i bhfoirm chomhbhrúite ar an Idirlíon agus a thaispeántar ar an scáileán de réir mar a thagann siad.
Substaint cheimiceach. Is éard is substaint cheimiceach ann ná cineál damhna a bhfuil comhdhéanamh ceimiceach seasmhach aige agus airíonna saintréitheacha. Is féidir le substaintí ceimiceacha a bheith ina substaintí simplí ( substaintí atá comhdhéanta de dúil cheimiceach amháin ), comhdhúile ceimiceacha, nó cóimhiotail.
Dáithí Coimín. Athbheochanóir Gaeilge as Cill Rois, Contae an Chláir ba ea Dáithí Coimín (nó Dáithí Ó Coimín) (1854–1907). Bhí sé ina chomh bhunaitheoir agus ina eagarthóir Irisleabhar na Gaedhilge.
Beatha.
John Comyn agus Keat Hassett ba ea tuistí Dháithí, agus baisteadh éi gCill Rois ar an 14ú Bealtaine 1854.
Bhog sé go Baile Átha Cliath agus é fostaithe mar chléireach sa Bhanc Náisiúnta. In am trátha, bheadh a shíniú féin ar a gcuid nótaí bainc.
D'oibrigh Ó Coimín go díograiseach in ár sin athbheochan na Gaeilge. Ba bhall d'Acadamh Ríoga na hÉireann é, an chéad eagarthóir d'Irisleabhar na Gaedhilge, agus d'eagraíodh agus chuir sé gluaiseanna ar Foras Feasa ar Éirinn le Seathrún Céitinn, ar son an Irish Texts Society as Londain.
Faoin mbliain 1901, bhí cónaí air ag 43 Cearnóg Brighton i Ráth Maonais.
D'éag sé abhaile de ciorróis ae ar an 22ú Eanáir 1907. Adhlacadh é i Reilig Ghlas Naíon. D'fhág sé eastát le luach £4,464 12s. 9d. D'fhág sé a chuid leabhar agus lámhscríbhinní ag Leabharlann Náisiúnta na hÉireann.
Tá Gaelscoil Uí Choimín ina pharóiste dúchais ainmnithe as.
Sinéad McLaughlin. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Sinéad McLaughlin (). Is ball de Pháirtí Sóisialta agus Daonlathach an Lucht Oibre í. Is Comhalta den Tionól Reachtach í don Fheabhal, ó 2020 ar aghaidh.
Edward Gwynn. Scoláire na Sean-Ghaeilge agus Litríochta Ceiltí ba ea Edward John Gwynn (Ráth Mealtain, Dún na nGall 1d Aibreán 1868 – 10ú Feabhra 1941 Baile Átha Cliath). Bhí sé fosta ina ón mbliain 1927 go dtí 1937 agus ina Uachtarán Acadamh Ríoga na hÉireann ó 1934 go 1937.
Beatha.
Rugadh Edward John (E.J.) Gwynn, at Aughnagaddy in Ráth Mealtain, Contae Dhún na nGall. John Gwynn D.D. agus Lucy Josephine O'Brien ba ea a thuistí. 
D'fhreastail sé ar St Columba's College, Ráth Fearnáin, agus tar éis sin Coláiste na Tríonóide. Sa bhliain 1888, bhain sé scoláireacht amach le léann clasaiceach. Bhain sé céim le gradam amach, ag bua boinn óir i léann clasaiceach chomh maith le heitic agus loighic. Sa bhliain 1893, toghadh é ina Chomhalta an Choláiste.
Thosaigh Gwynn ansin ag déanamh taighde ar an Sean-Ghaeilge, faoi choimirce Acadamh Ríoga na hÉireann. Toghadh ina bhall den Acadamh sa bhliain 1896, agus dhá bhliain níos deireanaí ceapadh é ina Ollamh le Teangacha Ceilteacha. Bhí sé ina Uachtaráin an Acadamh idir na blianta 1934 agus 1937. D'fhoilsigh Gwynn an-chuid alt agus aistriúchán, ina measc a eagrán den Dinnseanchas, téacsanna faoi shaol na manach i dTamhlacht agus catalóg de lámhscríbhinní an Acadaimh.
Sa bhliain 1903, bhí Gwynn páirteach i mbunú Scoil an Léinn Ghaelaigh i mBaile Átha Cliath, agus é ina léachtóir agus gobharnóir. Idir na blianta 1905 agus 1915, chuaigh sé i mbun seirbhíse leis an " Commission for National Education." Sa bhliain 1907, ceapadh é mar an gcéad Léachtóir le Teangacha Ceilteacha i gColáiste na Tríonóide.
Timpeall an ama seo, moladh plean conspóideach chun coláiste nua a bhunú le haghaidh daltaí Caitliceacha amháin, ceangailte go cónaidhmeach le Coláiste na Tríonóide. Mheas that the plan would prove unworkable, Gwynn nárbh fhéidir a lán úd a chur i bhfeidhm, agus labhair sé amach ina choinne. Caitheadh an plean i dtraipisí ina dhiaidh sin.
Le linn a shaoil, bronnadh ar Gwynn roinnt mhaith aitheantais as ucht a chuid oibre ar son scoláireachta Éireannaí. Fuair sé céim D.Litt.Celt. ó Ollscoil na hÉireann sa bhliain 1926, agus céimeanna dochtúra onóracha eile ó ollscoileanna Oxford, Glasgow, Wales agus Durham.
Sa bhliain 1927, ceapadh Gwynn ina Phrapast Choláiste na Tríonóide. D'oibrigh sé go dtí gur éirigh sé tinn leis an eitinn, a bhuail air don chéad roimh 1913 agus b'éigean dó éirí as a phost sa bhliain 1937. Rinneadh Comhalta Onórach de ag an am sin.
Tar éis a bháis, thóg comhghleacaí leis chun cuimhne ní amháin a éirim aigne, ach freisin:
Clann.
Phós Edward Gwynn le hOlive Mary Ponsonby (1881–1970), iníon le Colonel Justinian Gordon Ponsonby, sa bhliain 1906. Bhí chúigear clann acu:
Svetlana Savitskaya. Is iarspásaire Sóivéadach agus eitleoir í Svetlana Savitskaya (a rugadh ar 8 Lúnasa 1948).
Chuaigh Savitskaya ar shiúlóid spáis ar 25 Iúil 1984, an chéad uair a chuaigh bean ag siúl sa spás (chuaigh Kathryn D. Sullivan ar shiúlóid spáis ar 11 Deireadh Fómhair 1984).
Tagairtí.
Severus Snape. Is carachtar ficseanúil i sraith leabhar agus i sraith scannán "Harry Potter" é Severus Snape. Múineann an tOllamh Snape na Posóidí ar Scoil Chomhoideachais Draíodóireachta Hogwarts, agus bíonn sé ag bulaíocht phríomhcharachtar na sraithe, Harry Potter féin. Ach ceileann a phearsantacht shearbhasach mothúcháin chasta: nochtar tar éis bhás Snape sa leabhar deireanach go raibh grá aige do mháthair Harry, Lily, agus gur thréig sé an Tiarna Dubh mar gheall air sin; ach chaith sé go dona le Harry mar go raibh cuma a athar air. 
Alan Rickman a rinne páirt Snape sna scannáin atá bunaithe ar na leabhair; ba é rogha an údair féin é.