Trelis/gawiki huggingface dataset:
Eschweiler. Cathair i dtuaisceart na Gearmáine is ea Eschweiler [] (Laidin "Ascvilare", Ripuaris "Aischwiile"). Tá sí suite i dTuaisceart na Réine agus an Viostfáil, agus 50 km taobh thiar de chathair mhór Köln. Ritheann abhainn na hInde tríd an gcathair. Bhí 55,646 duine ina gcónaí in Eschweiler sa bhliain 2006. Loch "Blausteinsee".
Galatasaray Spor Kulübü. Is club spóirt ó Iostanbúl sa Tuirc é Galatasaray Spor Kulübü. Bunaíodh an club sa bhliain 1905. Imríonn an fhoireann pheile a cuid cluichí sa staid Ali Sami Yen in Iostanbúl.
Gnóthaí poiblí. Séard is brí le gnóthaí poiblí ná aon ghnó nó ábhar a bhaineann leis an pobal, sé sin daonra tír i gcoitinne. Is iad gnóthaí príobháideacha aon ghnó nó ábhar a bhaineann le duine aonoir nó cuideachta príobháideach.
Is ón Laidin a d'eascair an smaoineamh seo. "Res publica" an nath a bhí ag na Rómhánaigh ar ghnóthaí poiblí. "Res privata" an nath a bhí acu ar ghnóthaí príobháideacha. Is ón nath res publica a thagann republic sa Sacs-bhéarla, république sa bhFraincís, Republik sa Ghearmáinis agus mar sin de.
Res publica. Nath Laidine í res publica arb é is brí leis ná gnó nó ábhar nó rud a bhaineann leis an bpobal. Is é an bhrí le "res" ná gnó nó rud, agus is aidiacht é "publicus", "publicum", "publica" a thagraíonn don phobal nó don phoiblíocht, cosúil leis an aidiacht Gaeilge "poiblí".
Ina lán teangacha, tá an focal a chiallaíonn "poblacht" bunaithe ar an nath Laidine seo, cosúil le "republic" an Bhéarla, "Republik" na Gearmáinise, "république" na Fraincise, "республика/respublika" na Rúisise agus "rzeczpospolita" is "republika" na Polainnise - is aistriúchán focal ar fhocal ar an nath Laidine é an chéad fhocal acu, nach dtagraíonn ach do na poblachtaí sa Pholainn féin. 
Mar sin féin, is gá cuimhne a choinneáil air nach ionann "res publica" agus poblacht. Sa Laidin, is gnách feidhm a bhaint as an focal "res" ("rud", "gnó") leis na hainmfhocail theibí a sheachaint - mar shampla, deirtear "res rustica" nó "an rud tuathúil", "an gnó tuathúil" sa chiall "talmhaíocht". Is é is bunbhrí le "res publica", dá réir sin, ná "an rud poiblí", "an gnó poiblí", "na cúrsaí pobail". 
Brí bhunúsach.
An rud ar leis an bpobal é sa Róimh, ba chuid den "res publica", is é sin, de na gnóthaí poiblí nó d'acmhainn an phobail é. D'fhéadfadh sé gur sráid nó foirgneamh a bhí ann, ar chuid den mhaoin phoiblí é. I gcoitinne, ba leis an bpobal gach rud nár bhain le duine phríobháideach.
Brí pholaitiúil.
Le himeacht ama, ghreamaigh brí eile den "res publica", is é sin, na gnóthaí rialtais agus riaracháin. Ansin, bhí "res publica" ag tagairt don chóras rialtais agus don bhaint a bhí ag an gcóras rialtais leis an bpobal. Sa bhrí seo, is ionann gnóthaí poiblí agus gnóthaí rialtais.
Leithinis. Is achar talún í leithinis (comhfhocal bunaithe ar an dá fhocal "leath" agus "inis") atá beagnach ina oileán. Bíonn ar a laghad trí thaobh de leithinis timpeallaithe le huisce ach bíonn ceangal talún ann i gcónaí leis an mórthír. D'fhéadfadh sé gur inis nó oileán a bhí ann tráth, ach go bhfuil ceangal talún ann anois. Bhíodh Binn Éadair ar chósta thoir na hÉireann ina oileán tráth, ach is leithinis anois í.
Nicíte Cruistsiof. Ceannaire Rúiseach ab ea Nicíte Cruistsiof nó Nikita Khrushchev (Rúisis: Ники́та Серге́евич Хрущёв, Béarla: Nikita Sergeyevich Khrushchyov) (17 Aibreán, 1894 - 11 Meán Fómhair, 1971). 
Saol.
Chuaigh Cruistsiof i gceannas ar an Aontas Soivéadach tar éis bhás Iósaf Stailín sa bhliain 1953. 
Sa bhliain 1961, d’aithin Cruistsiof nach dtiocfadh leis an teitheadh as Beirlín Thoir a cheadú ní ba mhó.. D’ordaigh an Ceannaire Rúiseach go dtógfaí balla ollmhór idir iarthar agus oirthear na cathrach. Scoilteadh Beirlín go buan i Lúnasa 1961: bhí tús curtha le tógáil an bhalla ar an 13 Lúnasa 1961.   
Bhí Cruistsiof ina cheannaire i rith Ghéarchéim na nDiúracán i gCúba. 
Lean Cruistsiof ar aghaidh ina Ard-Rúnaí ar Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh go dtí an bhliain 1964, nuair a ruaig Leonid Brezhnev agus a lucht leanúna as an oifig é.
An Mhongóil. Tír atá suite in oirthear na hÁise is ea an Mhongóil. Tá teorainn aici leis an Rúis sa tuaisceart agus leis an tSín sa deisceart. Is í Ulánbátar príomhchathair na tíre. Ba Mhongólach é Geingeas Cán, an rí a bhunaigh Impireacht na Mongólach, an Impireacht is mó riamh. 
Teangacha.
Is í an Mhongóilis an teanga oifigiúil, agus labhraíonn timpeall 95% den phobal í. Tá canúintí ar nós an Oirat (san iarthar) agus Buryat (sa tuaisceart) le cloisteáil ann freisin. Cé nach meastar go bhfuil an Mhongóil mar chuid den Turcastáin, tá roinnt daoine ann a labhraíonn an Chasaicis agus Tuvan, dhá theanga Thuirciceacha. Is é in iarthar na tíre, i ngar don teorainn, is mó a chloisfeá na teangacha sin.
Is í an Rúisis an teanga iasachta is mó a fhoghlaimítear sa Mhongóil, agus an Béarla ina dhiaidh sin. Tá an t-éileamh ar Shínis agus ar Chóiréis de shíor ag dul i méid, ar mhaithe le forbairt sa chumarsáid idir na tíortha sin, is eisimirce go háirithe. Oibríonn na deich mílte Mongólach sa Chóiré Theas.
Córas Scríbhneoireachta.
Úsáidtear an Aibítir Choireallach chun an teanga a scríobh den chuid is mó sa lá atá inniu ann. Bhí sé ar intinn ar an rialtas an tseanaibítir Mhongólach a athbhunú sa tír i 1994, ach níor éirigh leis ina iomláine; feictear í in úsáid go hiondúil mar scríbhneoireacht mhaisiúil sa lá atá inniu ann. Tá na hiarrachtaí siúd fós ar siúl, áfach, agus tá béim á cur uirthi sa gcóras oideachais go háirithe.
Pádraig Ághas (amhránaí). Is amhránaí traidisiúnta Éireannach é Pádraig Ághas a rugadh i gContae Chiarraí.
Poblacht. Is éard atá i gceist leis an bpoblacht ná córas rialtais atá bunaithe ar ionadaíocht an phobail agus ar riail an dlí.
Is minic a ghlactar leis nach féidir leis an tír a bheith ina poblacht, más monarcacht atá ann, agus is minic a shainmhínítear an phoblacht mar neamh-mhonarcacht. Cé gur léiriú réasúnta maith é seo ar choincheap na poblachta mar is gnách é a thuiscint, níl sé deacair stát a shamhlú a bheadh idir eatarthu de réir an tsainmhínithe seo. An t-idirdhealú a dhéanaimid inniu idir monarcacht agus poblacht, ní raibh sé ann ó thús ama; go traidisiúnta, ní poblacht ná monarcacht í an olagarcacht; agus tá an sainmhíniú sin ag brath go mór mór ar choincheap an mhonarc, ar féidir níos mó ná aon tuiscint amháin a bhaint as.
Sa chuid is mó de na poblachtaí, tugtar Uachtarán ar cheann an stáit, cé go mbíodh téarmaí eile in úsáid sna laethanta a bhí, cosúil le consal nó "doge". I bpoblachtaí daonlathacha, toghtar an tUachtarán isteach san oifig: is féidir gur vóta díreach atá ann, ach bíonn sé coitianta freisin go gcaitheann na saoránaigh a gcuid vótaí le comhairle de chineál éigin a thoghadh, agus gurb í an chomhairle seo, go foirmeálta ar a laghad, a shocróidh cé a bheidh ina Uachtarán.
Más ionann an tUachtarán agus an príomh-aire - is é sin, más amhlaidh nach bhfuil príomh-aire ar leith ann - deirtear gur poblacht uachtaráin atá ann. Sin é an cineál poblacht atá sna Stáit Aontaithe, mar shampla. I gcórais leathuachtaráin, ní hionann an tUachtarán agus an Príomh-Aire. Duine ar leith é an Príomh-Aire ansin - nó an Seansailéir, nó an Taoiseach. Bíonn ról an Uachtaráin éagsúil go leor i stáit éagsúla ina bhfuil an córas leathuachtaráin i bhfeidhm: san Fhionlainn agus san Fhrainc, mar shampla, tá cumhacht nach beag ag an Uachtarán, ach ina lán tíortha eile, cosúil leis an nGearmáin, níl ach gnóthaí deasghnách aige, agus is gnách, go fóinteach, dearcadh ar an bPríomh-Aire mar cheann stáit. I dtíortha áirithe - san Fhionlainn agus sa Ghearmáin, mar shampla - táthar ag súil leis go mbeidh an tUachtarán chomh neamhchlaonta agus is féidir, agus is é an nós san Fhionlainn go bhfágfaidh an tUachtarán slán ag a pháirtí féin nuair a thoghtar é.
Níl sé riachtanach gur aon duine amháin a bheadh san Uachtarán. San Eilvéis, is ionann an tUachtarán agus an Rialtas - is é sin, Comhairle Chónascach na hEilvéise. I San Mairíne, toghann an Fheis (an Ard-Chomhairle Coitianta, nó "Consiglio Grande e Generale") as a measc beirt Thaoisigh Ceannais ("Capitani Reggenti") a bhfuil cumhachtaí an Uachtaráin acu.
Oxegen. Is féile rac-cheoil é Oxegen. Tarlaíonn sé ag an ráschúrsa i mBaile Phúinse, Contae Chill Dara, Éire gach mí Iúil. Tagann na mílte daoine óga ann (an tromlach acu idir 16 is 20 bliain d'aois).
Thugtaí Witnness air an bhféile idir na blianta 2000 agus 2003.
Uair. Is aonad ama í an uair, a mhaireann 60 nóiméad nó 3,600 soicind.
Aonaid ama. Tomhaistear am le haonaid éagsúla:
Baineann eolaithe úsáid as aonaid eile, mar shampla an milleasoicind (0.001 soicind).
Frank Whittle. Ceapadóir is eitleoir a rugadh i gCoventry Shasana ba ea Sir Frank Whittle, OM, KBE, FRS, Hon FRAeS (1 Meitheamh 1907 – 9 Lúnasa 1996). Bhain sé clú agus cáil amach mar gheall a chuid oibre i bhforbairt an scairdinnill. D'fhorbair sé an scairdinneall d'aerárthaigh i 1941. 
Bhí sé ina oifigeach in aerfhórsa na Breataine, agus comhairleoir teicniúil do rialtas na Breataine ar dhearadh innill eitleán (1946-8).
Joseph Ndo. Is imreoir sacair as Camarún é Joseph Ndo (rugadh ar an 28 Aibreán 1976 i Yaoundé é). Imríonn Joseph faoi láthair le Ruagairí Shligigh i Sraith na hÉireann. 
D'imir Joseph ar son fhoireann Chamarúin 21 uair agus bhí sé ar an bpainéal le haghaidh Chorn an Domhain sa bhliain 1998 agus arís sa bhliain 2002. D'imir sé ar son na foirne "Cotonsport Garoua", "Neuchâtel Xamax", "Strasbourg", "Chengdu Wuniu" agus Shelbourne F.C. sular cheannaigh St Pats é don dara huair. Tar éis bhaint Churadh na hÉireann dó le Shelbourne sa bhliain 2006, bhuaigh sé duais 'Imreoir na Bliana' ó Chumann Peileadóirí Gairmiúla na hÉireann (Professional Footballers Association of Ireland). Imríonn Ndo i lár páirce. Bhí sé ar iasacht le Shamrock Rovers sa bhliain 2008.
Heinkel He 178. Ba é an Heinkel He 178 an chéad scairdeitleán a d'úsáid cumhacht innill turbai-fean le haghaidh eitilte, ar an 27 Mí Lúnasa na bliana 1939.
Cluiche corr. Is cluiche Gaelach atá cosúil le daorchluiche é cluiche corr. Imrítear le slacán agus sliotar é, agus tá sé coitianta in Éirinn agus sa Bhreatain. Déanann an Cumann Lúthchleas Gael agus an "National Rounders Association" (Sasana) comhordú air.
Messerschmitt Me 262. Ba é an Messerschmitt Me 262 agus an Gloster Meteor na chéad innill turba-scairde oibríochta a bhí rannpháirteach sa Dara Cogadh Domhanda i 1944.
Gloster Meteor. Ba é an Gloster Meteor an chéad inneall turba-scairde oibríochta de chuid Aer Fhórsa na Breataine nó an Royal Air Force(RAF) agus na Comhghuaillithe a bhí rannpháirteach sa Dara Cogadh Domhanda i 1944.
Ba é George Carter an dearthóir, agus d'eitil an Gloster don chéad uair i 1943, agus chuaigh sé chun oibre sa Scuadrún 616 ar an 22 Iúil 1944 leis an RAF.
Ní raibh an Gloster Meteor ard-aeraidinimiciúl mar eitleán, ná an t-eitleán is tapúla ag an am,
ach d'éirigh leis an dearthóir George Carter agus a fhoireann i nGloster Shasana aerárthach trodaíochta éifeachtach a tháirgeadh. D'fhan an Gloster in Aer Fhórsa na Breataine agus aer fhórsaí eile le fiche nó tríocha bliain ar aghaidh.
Bhí na heitleáin Meteor páirteach mar chuid d'Aer Fhórsa na hÁstráile nó an Royal Australian Air Force (RAAF)i gCogadh na Cóiré agus d'fhan sé i seirbhís le aer fhórsaí iomadúila an domhain go dtí na seachtóidí.
Matt Damon. Is aisteoir agus scríbhneoir Meiriceánach é Matthew Paige Damon, a rugadh ar an 8 Deireadh Fómhair 1970 i gCambridge, Massachusetts. Tá Gradaim an Acadaimh buaite aige i gcomhair a scríbhneoireacht sa scannán "Good Will Hunting". B'é "Mystic Pizza" (1988) an chéad scannán mór ina raibh sé, ach ní raibh ach líne amháin aige. Tháinig clú mór ar Matt leis na scannáin "" agus "Good Will Hunting" chomh maith leis na sraith "Bourne" agus "Ocean's". Tá Damon pósta le Luciana Bozan Barroso agus tá beirt chailín acu.
Tús a shaoil.
Rugadh Matt Damon i gCambridge, Massachusetts. Tá deartháir aige, Kyle, atá ina ealaíontóir. Bhí seisean agus a theaghlach ina gcónaí i Newton ach, tar éis colscaradh a thuismitheoirí, bhog sé agus a dheartháir go dtí Cambridge lena máthair. D'éirigh sé aníos le Ben Affleck in aice láimhe, cara dílis dó agus comhoibrí ar chúpla scannáin.
D'fhreastail Damon ar Ollscoil Harvard sna blianta 1988 go 1992 ag déanamh staidéir ar an mBéarla. Ghlac sé páirt sa drámaíocht mic léinn, ag taispeáint i ndrámaí cosúil le "Burn This in Winthrop House" agus "A... My Name is Alice". Níor chríochnaigh sé an clár, áfach, mar shocraigh sé chun a shlí bheatha a bhaint amach mar aisteoir.
Slí bheatha.
An tús.
A chéad páirt sa scannán ná páirt le líne amháin sa "Mystic Pizza" sa bhliain 1988. I rith a oideachais i Harvard, fuair sé páirteanna bheaga sa scannáin cosúil le "School Ties". Sa bhliain 1992, áfach, fuair sé páirt mhór sa scannáin "Geronimo: An American Legend" le Gene Hackman agus Jason Patric. Níos déanaí, bhí air 40 punt a chailleadh laistigh de roinnt seachtainí chun páirt mar saighdiúir atá gafa le óipiam sa scannán "Courage Under Fire". 
I rith na 90í, scríobh Damon agus Affleck script agus, tar éis cúpla athruithe, d'éirigh an script ina scannáin, "Good Will Hunting" (1997). Bhain siad cáil amach mar gheall air, fuair an scannán naoi ainmniúchán Gradaim an Acadaimh agus bhuaigh an bheirt Oscair don Bunscript Scannáinn is Fearr. Bhuail Steven Spielberg le Damon, agus é ag scannánú "Good Will Hunting", agus thug sé an príomhpháirt dó sa scannán an Dara Cogaidh Domhanda, "Saving Private Ryan" (1998).
Hollywood.
Bhain Matt Damon cáil amach as a bhua aisteoireacht. D'éirigh leis páirteanna difriúla a imirt go han-mhaith, mar an frithlaoch Tom Ripley sa "The Talented Mr. Ripley" (1999) agus mar Loki, iar-aingeal báis atá dibeartha ó na bhFlaithis leis a chara Bartelby, léirithe le Affleck, sa "Dogma" (1999).
Curitiba. Is cathair sa Bhrasaíl í Curitiba. Tá sí suite i ndeisceart na tíre agus is í príomhchathair Stát Paraná. Tá 1,764,540 duine ina gcónaí i gCuritiba agus 3,209,980 ina gcónaí sa cheantar cathrach (daonáireamh 2010).
Jagadguru Kripaluji Maharaj. Ba mháistir spioradálta Hiondúch é Jagadguru Shree Kripaluji Maharaj. B'é an cúigiú duine i stair na hIndia a bhain an teideal "Jagadguru" amach. Is éard is ciall leis an téarma Sanscraite "Jagadguru" ná "ardmháistir spioradálta an domhain". Bhí lucht leanúna aige ar fud an domhain. Thug siad "Shree Maharajji" air lena gceanúlacht air a chur in iúl. Cailleadh é ar an 15 Samhain 2013 tar éis díobháil inchinne.
Óige Kripaluji Maharaj.
Rugadh Jagadguru Kripaluji Maharaj i nDeireadh Fómhair 1922 é, agus b'é an chéad ainm a bhí air ná "Ram Kripalu". Nuair a tháinig Kripaluji Maharaj chun saoil, bhí oíche lánré ann, agus an fhéile úd "Sharat Poornima" (Féile na Lánré) á ceiliúradh. Teaghlach reiligiúnda Brámain ab ea a mhuintir, agus cónaí orthu i Mangarh, sráidbhaile beag in aice le hAllahabad san India. Nuair a bhí sé ceithre bliana déag d'aois, cuireadh chuig coláiste Sanscraite é in Indore le teanga an tseanléinn Indiaigh a fhoghlaim agus le staidéar a dhéanamh ar an litríocht sa teanga. Creidtear nár thóg sé ach dhá bhliain air le deireadh a chur ar an gcúrsa léinn.
Ní raibh Kripaluji Maharaj ach sé bliana déag d'aois, nuair a thug sé cuairt ar Chitrakoot, Sharbhang, Mahoba agus Jhansi. Chaith sé dhá bhliain i ndlúthfhoraois na hIndia ag déanamh a mharana ar Dhia agus ar chúrsaí creidimh. I rith an ama seo, thuill sé an teideal Sanscraite 'महाभाव', mar aitheantas ar an riocht spioradálta ina raibh sé.
An ardmháistreacht spioradálta.
Sa bhliain 1955, d'eagraigh Jagadguru comhdháil reiligiúnda i Chitrakoot san India. Tháinig ceannairí spioradálta mór le rá na hIndia le chéile ansin. Ar na toscairí, bhí Mahamahopadhyay Giridhar Sharma, uachtarán na scoláirí reiligiúnda in Kashi, "Kashi Vidvat Parishat". Chuaigh saíocht reiligiúnda Jagadguru Shree Kripaluji Maharaj go mór i bhfeidhm air.. 
Sa bhliain 1956, i rith comhdhála reiligiúnda eile i Varanasi, tháinig "Shree Raj Narain, Shat Shastree" chun éisteacht le léachtaí Kripaluji Maharaj. Thug sé cuireadh do Kripaluji Maharaj léachtaí a thabhairt do scoláirí reiligiúnda in Kashi. Mar sin, chuaigh Kripaluji ansin sa bhliain 1957.
Tháinig scoláirí reiligiúnda na cathrach naofa ar fad le chéile in araicis an teagaisc a thabharfadh Kripaluji Maharaj dóibh, timpeall is dhá chéad míle duine ar fad. Ba mhó an t-ábhar iontais dóibh an tuiscint a bhí ag Jagadguru Shree ar an gcreideamh Hiondúch agus do na scríbhinní naofa. Bhí dianstaidéar déanta aige ar na Véidí, ar na hÚpainiséadaí, ar na hUipvéidí, ar na Veideangaí, ar na Dairsean-Seastraí, ar na Puranaí, ar na hIteahaí, rud ab annamh do dhuine nach raibh ach cúig bliana déag is fiche d'aois. Labhair Kripalu Maharaj ar feadh seacht lá. I ndiaidh na n-óráidí, bhronn na scoláirí an teideal "Jagadguru" air. Roimhe sin, níor tugadh an teideal seo ach do chúigear máistrí le cúig mhíle bliain anuas, mar atá, Adi Sankaracharya (509-477 RC), Nimbarkacharya (roimh 600 RC), Madhavacharya (sa tríú haois déag) agus Ramanujacharya (1017-1137 i ndiaidh bhreith Chríost).
Gúrú. Séard is gúrú (Sanscrait: गुरू) ann ná saoi reiligiúnda sa Hiondúchas, Búdachas, Saíceachas, agus cuid mhaith córas creidimh eile. Séard is ciall le "Gú" ná "an dorchadas spioradálta"; agus "Rú" ná "an duine a chloíonn". Mar sin, séard is brí leis an bhfocal "gúrú" ná "an duine a chloíonn an dorchadas spioradálta".
Bhagwan. Is éard atá sa téarma Sanscraite Bhagwan nó Bhagavan (भगवान्) ná focal ginearálta Hiondúch le haghaidh Dé., Tá sé cosúil leis an téarma "Dia" i nGaeilge. Téarma eile é "brahm" (ब्रह्म).
Algarve. Ceantar ar imeallbhord deisceartach na Portaingéile is ea an Algarve. Téann na sluaite daoine ar shaoire ann gach bliain.
Faro. Cathair i ndeisceart na Portaingéile (san Algarve) is ea Faro.
Dermot O'Leary. Is láithreoir teilifíse é Seán Dermot Fintan O'Leary, Jr. (a rugadh ar 24 Bealtaine, 1973 i gColchester, Sasana). Rugadh a thuismitheoirí in Éirinn. Tá sé ráite aige go bhfuil an-ghean aige ar Éirinn ós rud é gur chaith sé an oiread sin dá laethanta saoire ansin nuair a bhí sé ina bhuachaill óg. Is é an cháil is mó atá air i láthair ná huaire ná mar dhuine de phríomhláithreoirí "Big Brother" sa Ríocht Aontaithe.
Srí Lanca. Is éard atá in Srí Lanca ná náisiún oileánach in Áise Theas. Tá sí suite 31 ciliméadar (18½ mi) theas ó chósta deisceartach na hIndia. Is é Sri Jayawardenepura Kotte an phríomhchathair ach is é Colombo an chathair is mó. Is iad na teangacha oifigiúla ná Tamailis agus Siolóinis. Fuair an tír a cuid neamhspleáchas ón Ríocht Aontaithe sa bhliain 1948. D'éirigh sí mar phoblacht sa bhliain 1972. Bhí níos mó ná 19,500,000 duine ina gcónaí sa tír sa bhliain 2005.
Tagairtí.
seo é
Ionraon aeir. Gléas nó gaireas le haghaidh aer-iontógáil is ea ionraon aeir. I scairdinnill, tá an t-ionraon aeir ceaptha chun rop-bhrú an tsruthfheadáin, a thagann ón aer-iontógáil a shábháil, ar an mbealach is éifeachtúla. Ag leanúint ón ionraon aeir, téann an t-aer isteach san chomhbhrúiteoir.
Comhbhrúiteoir aeir. Is é is comhbhrúiteoir aeir ann ná gléas meicniúl a ardaíonn brú gháis tríd a thoirt a ísliú. Méadíotar teocht gáis nuair atá sé faoi chomhbhrú.
Gástuirbín. Asbhaineann gástuirbín fuinneamh ó sreabhadh aeir the, a tháirgtear nuair a dóitear gás nó breosla i sruth aeir chomhbhrúite.
Soc. Gaireas meicniúil, deartha le haghaidh airíonna nó sainghnéithe de shní shreabháin a rialú, ar a bhealach amach (nó isteach) ó chuasán (nó feadán) iata, is ea soc.
Pink (Amhránaí). Is amhránaí comhaimseartha Meiriceánach í Pink nó P!nk. Rugadh mar Alecia Beth Moore i nDoylestown, Pennsylvania í ar an 8 Meán Fómhair 1979.
Saol.
De oidhreacht Ghiúdach ab ea a máthair agus de bhunadh Gaelach, Gearmánach agus Liotuánach a hathair. 
Thóg sí an t-ainm gairmiúil Pink, dár léi fhéin, mar gheall ar an éascacht is a thagadh spléachadh uirthi de bharr náire ina hóige.
Scar a tuismitheoirí is í in aois a seacht mbliana agus chuaigh an bhaint idir í fhéin agus a máthair in olcais ó shin. An toradh a bhí ar seo ná gur fhág sí teach a máthar in aois cúig bliana déag di. 
Bhí caidreamh níos fearr aici lena hathair. Thart fán am seo thosaigh sí ag baint úsáid as drugaí mídhleathacha, ach tar éis tamaill bhig thug sí a cúl dóibh.
Is fán tréimhse seo atá a hamhrán "Family Portrait". Phós sí Carey Hart sa bhliain 2006. Saolaíodh iníon dóibh ar an 3 Meitheamh 2011 agus ghlaoi siad Willow uirthi. Tá dlúthbhaint aici leis an eagraíocht PETA a fheidhmíonn ar son leasa ainmhithe.
Saothar.
Sheol sí a céad dlúthdhiosca, "Can't Take Me Home", sa bhliain 2000. Seoladh an tarna dlúthdhiosca "M!ssundaztood" sa bhliain 2001 agus bhí an-rath air. Ní raibh toradh chomh hiontach leis an céad dlúthdhiosca eile "Try This" (2003). Thóg sí sos ansin go dtí gur sheol sí "I'm Not Dead" sa bhliain 2006 agus bhí an-tóir ar an dlúthdhiosca seo ar fud an domhain. Bhí fiche trí mhilliún dlúthdhioscanna díolta aici go dtí 2015.
Gradaim agus ainmniúcháin.
Tá 130 gradam buaite ag Pink. Tá 213 ainmniúchán faighte aici.
The Cure. Is banna rac-cheoil é The Cure a tháinig le chéile in Crawley, West Sussex, sa bhliain 1976. Is é Robert Smith an t-aon bhall den bhanna ó thús dheireadh.
Jász. Treibh Ungárach is ea na Jász a bhfuil cónaí orthu sa cheantar ar a dtugtar "Jászság", timpeall na cathrach úd Jászberény. Chuir siad fúthu san Ungáir an chéad uair sa tríú haois déag, in éineacht leis na Cúmánaigh. San am sin, ba dream eitneach ar leith iad, agus teanga Iaránach ó dhúchas acu a bhí an-chosúil leis an Óiséitis. Rinne an Rí Ungárach Béla IV Árpád iarracht dul i gcomhghuaillíocht leis na Cúmánaigh agus na Jász le cogadh a chur in éineacht ar an gcomhnámhaid, is é sin, na Mongólaigh a bhí díreach ag bagairt ar an Ungáir. Ní raibh na huaisle Ungáracha sásta leis an gcomhghuaillíocht, áfach, agus ruaigeadh an dá dhream seo as an Ungáir go gairid ina dhiaidh sin. D'fhorghabh na Mongólaigh an Ungáir ansin, agus chuaigh an Rí Béla ar an gcoigríoch le teacht slán uathu. Go gairid ina dhiaidh sin, tháinig an nuacht ón Mongóil go raibh an Cán Ögedei, rí na Mongólach, tar éis bháis, agus d'fhill na Mongólaigh abhaile ansin. Nuair a bhí na Mongólaigh bailithe leo as an tír, cheadaigh Béla do na Jász filleadh, agus shocraigh siad síos i lár an mhachaire Ungáraigh le dul le tréadaíocht ainmhithe mar shlí bheatha. 
De réir a chéile, chaill siad a dteanga agus a nósanna, agus iad ag dul chun Ungárachais agus ag labhairt Ungáirise. Mar sin féin, choinnigh siad a bhféinrialtas mar aonad ar leith i ríocht na hUngáire go dtí an bhliain 1876.
Thángthas ar iarsmaí na teanga Jász i Leabharlann Náisiúnta na hUngáire sna 1950idí. Bhí na saineolaithe ábalta gramadach agus foclóir na teanga a anailísiú agus a mhíniú, agus iad ag dul i dtuilleamaí na hÓiséitise, teanga Iaránach a labhraítear sna Sléibhte Cugasacha.
Aerfort Londain-Heathrow. Is aerfort ollmhór i Londain é Aerfort Londain-Heathrow. Tá cúig chríochfort ag an aerfort, agus is é Heathrow an tríú aerfort is mó ar domhan (tar éis Atlanta-Hartsfield agus Chicago-O'Hare), le cúig chríochfort ann faoi láthair. Tá sé mar an bpríomh-bhunáit do British Airways.
Tá mórán conspóide ag baint leis an aerfort faoi láthair mar gheall ar thógáil an tríú rúidbhealaigh, mar beidh orthu sráidbhaile a leagadh chun é a thógáil.
Jehan Lagadeuc.  Sagart Briotánach é Jehan Lagadeuc, a saolaiodh i ngar do Plougonyon. Sa bhliain 1464, scríobh sé foclóir cáiliúil darbh ainm an Catholicon. Bhí Laidin, Fraincis agus Briotáinis ann. Chuir Jehan Calvez an foclóir i gcló sa bhliain 1499 i dTréguier.
Abeozen.  Ba scríbhneoir agus scoláire Briotánach é Fañch Elies "(Jean-François-Marie Éliès)". Saolaíodh Abeozen i Saint-Sauveur ar an 22 Feabhra 1896 agus fuair sé bás ar an 3 Meitheamh 1963 i La Baule.
Hervé Abalain. Is scoláire Briotánach é Hervé Abalain. Is ball de Centre de Recherche Bretonne et Celtique Brest é.
Bernard Alliot.  Scríbhneoir Briotánach é Bernard Alliot a rugadh i Châteaubriant sa bhliain 1936 agus a cailleadh i bPáras sa bhliain 1998.
R. K. Narayan. Scríbhneoir Indiach ba ea R. K. Narayan. Saolaíodh Narayan ar an 10 Deireadh Fómhair 1906 agus fuair sé bás ar an 13 Bealtaine 2001. Tá clú agus cáil ar a úrscéalta faoi Malgudi, baile samhlaithe.
Marie Allo.  Scríbhneoir Briotánach í Marie Allo, a saolaíodh sa bhliain 1868 agus a fuair bás i Quintin na Briotáine sa bhliain 1948.
Jean-Claude Andro.  Scríbhneoir Briotánach é Jean-Claude Andro, a saolaíodh i Quimper sa bhliain 1937 agus a fuair bás sa bhliain 2000. Sa bhliain 1998, bhuaigh sé an prix Henri de Régnier.