Trelis/gawiki huggingface dataset:
Trujillo, Cáceres. Is bardas é Trujillo atá suite in Extremadura, sa phobal féinrialaitheach i gCúige Cáceres. Sa bhliain 2013, bhí 9,086 áitritheoir sa bhardas (Daonáireamh INE, 2013 ). Socraíodh é ar dtús ar chnoc eibhir a bhí sodhaingnithe agus síneanntá an baile soir ó dheas óna shuíomh bunaidh anois. Is lárionad turasóireachta é Trujillo, le níos mó ná 25 óstán, agus baile margaidh réigiúnach.
Tá go leor foirgneamh meánaoiseach agus athbheochan sa seanbhaile.
Óstálaim sé an fhéile náisiúnta cáise go luath i mí na Bealtaine.
Guthan nan Eilean. Is tionscadal ilteangach agus ilmheán é Guthan nan Eilean, () agus é mar phríomhaidhm aige teangacha Na hOileáin Siar a ghabháil agus a chur i láthair mar a labhraítear sa phobal iad i bhfoirm ar líne a bheidh úsáideach d’fhoghlaimeoirí. Cuireadh tús leis i 2005 leis an tionscadal Eorpach POOLS . I gcomhpháirtíocht le heagraíochtaí in Uibhist, ar nós Chothrom, rinne Sabhal Mòr Ostaig 40 físeán gearr i nGaeilge agus i mBéarla. Ba é sin Sraith a hAon a bhuaigh Gradam Eorpach na dTeangacha 2007. Rinneadh Sraith a Dó, a bhí i bhfad níos mó, idir 2008 agus 2010. Ag deireadh an ama sin bhí 150 físeán ar an iomlán ar fáil saor in aisce ar shuíomh Gréasáin an tionscadail.
Ó 2011 ar aghaidh tá athrú tagtha ar mhodh oibre an tionscadail. . In ionad fostaithe ábhar físe a dhéanamh, spreagann an tionscadal anois daoine sa phobal a gcuid saothar féin a chruthú. Is féidir leo físeáin nó fuaime a thaifeadadh, nó is féidir leo téacs a scríobh. Ansin cuirfidh siad ar líne é ar shuíomh Ghuthan nan Eilean nó, b’fhéidir, ar bhlag a thosaíonn siad féin. Chomh maith leis sin, cabhraíonn an tionscadal le heagraíochtaí sa phobal, a leithéid agus Stòras Uibhist agus Chomann Eachdraidh Uibhist a Tuath, le tionscadail níos mó dá gcuid féin.
Taobh le taobh leis an obair chruthaitheach sin, tá tionscadal taighde á reáchtáil a fhéachann go géar ar an gcaoi a n-úsáidtear agus a fhoghlaimítear Gaeilge na hAlban sa phobal inniu. Áirítear leis sin na meáin nua agus na meáin shóisialta, agus an tionchar a bhíonn acu ar úsáid na teanga sa phobal. Cuirtear na tuarascálacha taighde seo ar shuíomh an tionscadail freisin, ionas gur féidir le daoine sa chomharsanacht iad a fheiceáil go héasca agus go hoscailte.
Cowboy Bebop. Sraith theilifíse anime ficsin eolaíochta atá in Cowboy Bebop (カウボーイビバップ "Kaubōi Bibappu") a bhí léirithe ag Sunrise agus stiúrtha ag Shin'ichirō Watanabe. Suite sa bhliain 2071 agus dírithe ar fhoireann sealgairí deolchairí sa spás, pléann an tsraith na ceisteanna neamhréitithe scéalta príomhcharachtar agus coincheapa mar eiseachas, leadrán, uaigneas agus tionchar an ama atá thart.
Craoladh an tsraith an chéad uair sa tSeapáin ar TV Tokyo ón 3 Aibreán go dtí an 26 Meitheamh 1998, ach níor craoladh ach 12 eipeasóidí agus clár speisialta amháin ar dtús de bharr ábhair chonspóidigh na sraithe. Craoladh na heipeasóidí ar fad ina dhiaidh sin ar WOWOW ón 24 Deireadh Fómhair 1998 go dtí an 24 Aibreán 1999.
Fuair "Cowboy Bebop" ardmholadh ó na léirmheastóirí agus d'éirigh go geal leis sa tSeapáin agus ar bhonn idirnáisiúnta araon. Bronnadh go leor gradaim sna réimsí beochana agus ficsin eolaíochta ar an saothar agus bhí an-mheas ar a stíl, a charachtair, a scéal, a dhubáil, a bheochan agus a fhuaimrian. Measann go leor criticeoirí gur ceann de na straitheanna anime ab fhearr riamh é.
Léiriúchán.
Fuaimrian.
Ba é Yōko Kanno a chum an fuaimrian agus chruthaigh sí an banna snagcheoil agus blues Seatbelts chun ceol sraithe a casadh.
Buamáil tithe tábhairne in Birmingham. Pléascadh buamaí in dhá theach tábhairne in Birmingham, Sasana, ar 21 Samhain 1974. Maraíodh 21 duine sa Mulberry Bush agus sa Tavern in the Town.
Imeachtaí.
Cuireadh an milleán ar an IRA faoin mbuamáil go díreach (ach níor ghlac éinne freagracht as an ionsaí ar feadh na mblianta).
Chinn coiste cróinéara níos déanaí gur foláireamh teileafóin a ndearnadh praiseach de ba chúis leis an moill a bhí ar na póilíní daoine a thabhairt amach as na tithe tábhairne. Ach chinn giúiré an choiste cróinéara freisin nach raibh aon locht ar na póilíní agus nach raibh aon eolas faighte acu faoi na buamaí roimh ré.
Fiosruithe.
Ghabh na póilíní Michael Christopher Hayes i 1974; ceistíodh é agus gur scaoileadh saor é.
Ansin sa bhliain 1990, bhí Michael Hayes ar dhuine den bheirt a ainmníodh as na buamaí a leagan in Birmingham, ar chlár de chuid Granada TV. 
Sa bhliain 2017, bhí leithscéal gafa ag Hayes, as an mbaint a bhí aige leis an ngrúpa ón IRA a d’eagraigh an bhuamáil Dúirt Hayes go raibh “comhfhreagracht” á glacadh aige as gníomhartha uilig an IRA i Sasana, buamáil Birmingham ina measc. D’adhmaigh sé go raibh sé ina bhall den IRA ar feadh breis agus 30 bliain in Éirinn agus i Sasana agus go raibh páirt aige i ngníomhartha na heagraíochta in Birmingham.
Mhaígh Hayes nach raibh sé i gceist ag an IRA daoine a mharú agus gur thug siad rabhadh leathuair a chloig do phóilíní Shasana faoi na buamaí, ach go raibh moill ocht nóiméad ar an IRA an rabhadh sin a eisiúint, rud ba chúis leis an léirscrios. D'admhaigh Hayes gur bhain sé féin an dochar as an tríú buama nuair a chuala an IRA faoin ár a rinneadh sa dá áit eile. úirt sé go raibh a choinsias glan agus nach aon dúnmharfóir é féin.
Éagóir.
Ar 25 Samhain 1974 i bParlaimint Westminster, ritheadh an tAcht Coiscthe Sceimhlitheoireachta. Ag an am céanna, d'fhógair an tAire Briotanach, an 'Rúnaí Baile', Roy Jenkins, gur eagraíocht mhídhleathach a bhí san IRA Sealadach. Dúirt sé "The powers... are Draconian. In combination they are unprecedented in peacetime."
Bhain na péas úsáid as an tAcht Coiscthe Sceimhlitheoireachta chun daoine neamhchiontacha a chur i ngéibheann.
Chuir Michael Havers cás an ionchúisimh i láthair sa bhliain 1975. Ar 15 Lúnasa 1975 ciontaíodh san éagóir seisear, ar a dtugtar ‘Seisear Birmingham’, mar gheall ar an mbuamáil.
An Bhrosnach, Contae Mhaigh Eo. Is abhainn in Éirinn í an Bhrosnach, suite i gcontae Mhaigh Eo agus i gCúige Chonnacht.
An Eidhneach. Is abhainn de chuid Chontae an Chláir in iarthar na hÉireann í An Eidhneach. Ritheann sí isteach i gCuan Lios Ceannúir ag Leacht Uí Chonchúir. Tá fothrach an tseanchaisleáin, Dumhach Ui Chonchuir, ar a bhruach, mar a bhíodh "Caisleán Uí Bhriain" tráth.
Crith talún in iarthar Iáva san Indinéis, 2022. Tharla crith talún ar 21 Samhain 2022 i gceantar Cianjur in iarthar Iáva san Indinéis. 
I gceantar sléibhe a bhí eipealár an chreatha talún, a raibh méid 5.6 ar an scála Richter ann. Níl 5.6 chomh ard sin, ach tharla an crith ag doimhneacht éadomhain (tuairim is 10 km), rud a chuir treise leis an méid fuinnimh a scaoileadh amach i limistéar beag go leor agus bhfuil níl na tithíochta sa cheantar thar mholadh beirte . Rinneadh scrios mór de bharr sin. Mar bharr ar an mí-ádh, bhí sciorradh talún sa cheantar tar éis an chreatha talún agus mar sin bhí deacrachtaí ag na seirbhísí éigeandála cuidiú le daoine.
Maraíodh 268 duine ar a laghad. B'éigean do bhreis agus 58,000 a dtithe a thréigean de bharr na tubaiste. Tugadh go leor daoine chuig an ospidéal áitiúil ach de cheal spáis b'éigean cóir leighis a chur ar a bhformhór faoi thóirsí sa charrchlós agus ar an mbóthar féin.
Cúlra.
Sórt crosbhealaigh idir phlátaí teicteonacha atá sa cheantar sin in Iáva agus tharla go leor creathanna talún ann cheana.
Gineadóir srutha taoide. Is meaisín é gineadóir srutha taoide, dá ngairtear tiontaire fuinnimh taoide (TFT) go minic, a bhaineann fuinneamh as maiseanna gluaisteacha uisce, go háirithe taoidí, cé go n-úsáidtear an téarma go minic i ndáil le meaisíní atá deartha chun fuinneamh a bhaint as sruth na habhann láithreáin inbhearach taoide. 
Feidhmíonn cineálacha áirithe de na meaisíní seo go mór mar thuirbíní gaoithe faoi uisce, agus dá bhrí sin is minic a thugtar tuirbíní taoide orthu. Cumadh den chéad uair iad sna 1970idí le linn na géarchéime ola.
Is iad na gineadóirí srutha taoide na cinn is saoire agus is lú dochar éiceolaíoch i measc na gceithre phríomhchineál giniúna cumhachta taoide.
Cosúlacht le tuirbíní gaoithe.
Tarraingíonn gineadóirí srutha taoide fuinneamh ó shruthanna uisce sa chaoi chéanna is a tharraingíonn tuirbíní gaoithe fuinneamh ó shruthanna aeir. Mar sin féin, is féidir leis an acmhainneacht a bhaineann le tuirbín taoide aonair chun cumhacht a ghiniúint a bheith níos mó ná an acmhainneacht a bhaineann le tuirbín fuinnimh gaoithe atá rátáilte ar an mbealach céanna. Ciallaíonn dlús níos airde an uisce i gcoibhneas leis an aer (tá dlús uisce thart ar 800 uair níos mó ná dlús an aeir) gur féidir le gineadóir amháin cumhacht shuntasach a sholáthar ar threoluas sreafa íseal taoide i gcomparáid le luas gaoithe comhchosúil. 
Ós rud é go n-athraíonn cumhacht de réir dlús an mheáin agus ciúb an treoluais, soláthraíonn luasanna uisce de bheagnach aon deichiú de luas na gaoithe an chumhacht chéanna don chóras tuirbín den mhéid céanna; ach cuireann sé seo teorainn leis an bhfeidhmiú go praiticiúil d'áiteanna a bhfuil luas na taoide ar a laghad 2 muirmhíle (1 m/s) gar do thaoidí na mallmhara fiú. Ina theannta sin, ag luasanna níos airde i sreabhadh idir 2 agus 3 mhéadar in aghaidh an tsoicind i sáile, is féidir le tuirbín taoide rochtain a fháil de ghnáth ceithre huaire an oiread fuinnimh in aghaidh an limistéar go hiondúil ar cheithre ceithre huaire an oiread fuinnimh a ghiniúint in aghaidh an achar scuabtha rótair i gcomparáid le tuirbín gaoithe den grádú céanna cumhachta.
Cineálacha gineadóirí srutha taoide.
Níor tháinig aon ghineadóir sruth taoide caighdeánach chun cinn mar an buaiteoir soiléir, i measc na ndearaí éagsúla go léir. Léirigh roinnt fréamhshamhlacha go raibh siad ag cruthú go maith le go leor cuideachtaí ag maíomh fúthu, cuid acu fós le fíorú go neamhspleách, ach níor oibrigh siad ar bhonn tráchtála ar feadh tréimhsí fada chun feidhmíochtaí agus rátaí toraidh ar infheistíochtaí a bhunú.
Aithníonn Lárionad Eorpach an Fhuinnimh Mhuirí sé phríomhchineál tiontaire fuinnimh taoide. Is tuirbíní ais chothrománacha iad, tuirbíní ais ingearacha, duillárthaigh ascalacha, feistí Venturi, scriúnna Airciméidéis agus eitleoga taoide.
Galtoitín. Tá iliomad blasanna galtoitíní ann - blasanna neamúla atá dírithe ar dhaoine óga go háirithe. Tháinig an-tóir ar ghaltoitíní i dtús na 2010idí agus ceapadh an focal Gaeilge sa bhliain 2014.
Sláinte.
De réir an Bhoird Taighde Sláinte, is dóichí faoi chúig go dtosóidh daoine a chaitheann galtoitíní, go dtosóidh siadsan thar dhaoine eile ag caitheamh tobac.
Vápáil in Éireann.
Sa bhliain 2022, bhí sé molta ag an Aire Sláinte Stephen Donnelly cosc a chur ar ghaltoitíní a dhíol le daoine faoi ocht mbliana déag agus srianta a chur ar fhógraíocht galtoitíní.
Díchumannú san Úcráin. Cuireadh tús le díchumannú san Úcráin le linn agus tar éis dhíscaoileadh an Aontais Shóivéadaigh i 1991. Leis an rath a bhí ar Réabhlóid na Dínite in 2014, d'achtaigh rialtas na hÚcráine dlíthe a chuir cosc ar shiombailí cumannacha.
An 15 Bealtaine 2015, shínigh Uachtarán na hÚcráine Petro Poroshenko sraith dlíthe a chuir tús le tréimhse sé mhí chun séadchomharthaí cumannacha a bhaint (gan séadchomharthaí an Dara Cogadh Domhanda san áireamh) agus chun áiteanna poiblí a ainmníodh i ndiaidh téamaí a bhaineann leis an gcumannachas a athainmniú. Ag an am, chiallaigh sé seo go raibh 22 cathair agus 44 sráidbhaile chun ainmneacha nua a fháil. 
Go dtí an 21 Samhain 2015, bhí an t-údarás ag rialtais bhardasacha é seo a chur i bhfeidhm; má theip orthu é sin a dhéanamh, bhí go dtí an 21 Bealtaine 2016 ag Oblastanna na hÚcráine na hainmneacha a athrú. Más rud é tar éis an dáta sin gur choinnigh an lonnaíocht a seanainm, bheadh údarás ag Comh-Aireacht Airí na hÚcráine ainm nua a shannadh don lonnaíocht. 
Sa bhliain 2016, athainmníodh 51,493 sráid agus 987 cathair agus sráidbhaile, agus baineadh 1,320 séadchomhartha de Leinín agus 1,069 séadchomhartha le cumannaigh eile. Tá pionós de chosc féideartha sna meáin agus pianbhreitheanna príosúin suas le cúig bliana i gceist le sárú an dlí.
T-34. Is tanc meán Sóivéadach é an T-34. Cuireadh in aithne é i 1940, i rith an dara cogadh domhanda. Bhain an tAontas Sóivéadach úsáid as an tanc ó na 40idí tríd na 60idí, ach go háirithe ó 1940 go 1947 agus tá sé fós in úsáid ag roinnt airm ar fud an domhain.
Tá clú agus cáil ar an T-34 mar gheall de cé chomh éifeachtach a raibh sé in aghaidh na Naitsithe i rith an dara cogadh domhanda. Glac sé páirt i Cath Stalingrad, Cath Minsk, agus Cath Kursk, mar shampla, ach bhí sé páirteach de formhór de na cathanna sa cogadh. Tógadh breis is 57,000 T-34 i rith an dara cogadh domhanda.
Stair.
Rinneadh an T-34 i gcathair Kharkiv agus cé gur dhear Mikhail Koshkin an tanc ar dtús, ní dhearna sé ach an Múnla 1940. Cruthaíodh gach múnla eile ag dearthóir tancanna sóivéadacha Alexander Alexandrovich Morozov.
I gcultúr coitianta.
Fheictear roint T-34 sa seó anime "Girls und Panzer".
Erik Satie. Ba chumadóir agus pianódóir Francach é Éric Alfred Leslie Satie (17 Bealtaine 1866 – 1 Iúil 1925).
Beathaisnéis.
Luathshaol.
Rugadh sa Honfleur é agus chaith sé a óige idir an Normainn agus Páras.
Gairm.
Sa bhliain 1887, d'aistrigh sé go Montmartre agus chum sé na ceithre "Ogives" le haghaidh an phianó.
Prealáid. Easpag nó eaglaiseach den chéim is airde ie ea prealáid (ón Laidin "praelatus").
Roma McLaughlin. Is imreoir sacair Éireannach í Roma McLaughlin.
An tAcht Coiscthe Sceimhlitheoireachta. Ar 25 Samhain 1974 i bParlaimint Westminster, ritheadh an tAcht Coiscthe Sceimhlitheoireachta (nó an PTA, Prevention of Terrorism Act) 1974 na Ríochta Aontaithe. 
Ag an am céanna, d'fhógair an tAire Briotanach, an 'Rúnaí Baile', Roy Jenkins, gur eagraíocht mhídhleathach a bhí san IRA Sealadach. Dúirt sé "The powers... are Draconian. In combination they are unprecedented in peacetime."
Cúpla lá roimhe sin, ar 21 Samhain 1974, pléascadh buamaí in dhá theach tábhairne in Birmingham agus maraíodh 21 Ritheadh an PTA mar fhreagairt ar an eachtra seo. Nó sin an leithscéal a bhí ann ag an am. I ndairíre, bhí an reachtaíocht ar na bacáin le tamall anuas.
Bhain na péas úsáid as an PTA chun daoine neamhchiontacha, leithéidí Cheathrar Guildford, Seisear Birmingham, Ann agus Paddy Maguire, srl a chur i ngéibheann ar feadh cúig bliana déag nó níos mó.
Saporoísia. Cathair in oirdheisceart na hÚcráine is ea Saporoísia (Úcráinis: Запоріжжя, Rúisis: Запорожье) atá suite ar bhruach na Dnípire sa réigiún 'Oblast Saporoísia' (Rúisis: Запорожская область). Tá daonra 710,052 ag Saporoísia, ó bhí 1 Eanáir 2022.
Tá cáil ar Saporoísia mar gheall ar an oileán stairiúil Chortitsia; (Rúisis: Хортица ), na stáisiúin chumhachta iomadúla lena n-áirítear Stáisiún Núicléach Saporoísia (an stáisiún cumhachta núicléiche is mó san Eoraip), Stáisiún Cumhachta Teirmeach Saporoísia agus Stáisiún Hidrileictreach na Dnípire, agus mar lárionad tábhachtach tionsclaíochta. Táirgtear cruach, alúmanam, innill aerárthacha, gluaisteán, claochladáin d'fhostáisiúin, agus crua-earraí tionsclaíochta eile sa réigiún.
Sanasaíocht.
Tagraíonn an t-ainm "Saporoísia" go litriúil do shuíomh na cathrach atá suite "lastall de na fánsruthanna" - níos faide síos an abhainn nó ar dheisceart fhánsruthanna na Dnípire, a bhíodh ina bhac mór ar an loingseoireacht agus ar shuíomh iompair tábhachtach (Sa bhliain 1932, cuireadh na fánsruthanna thar bruach ar an Dnípir, lena bheith mar chuid de thaiscumar Stáisiún Hidrileictreach na Dnípire) . 
Sular athraíodh í sa bhliain 1921, ba é ainm na cathrach ná Алекса́ндровск nó Олекса́ндрівськ, ainmnithe as 'daingean' Александровская крепость a bhí ina chuid de líne chosanta na Dnípire, d' Impireacht na Rúise.
Aegastas. Is pearsa i miotaseolaíocht na Gréige é Aegastas.
Aidhéitéas. Is pearsa i miotaseolaíocht na Gréige é Aidhéitéas. Ba rí Cholcas é.
Circé. I miotaseolaíocht na Gréige, draíodóir agus miondia atá in Circé (Sean-Ghréigis: Κίρκη "Kírkē"). Is iníon leis an Tíotán Helios agus an nimfeach aigéin Perse, nó leis na déithe Heicité agus Aidhéitéas í. Bhí cáil ar Circé mar gheall ar an eolas leitheadach a bhí aici ar phosóidí agus ar luibheanna. Trí úsáid a bhaint astu agus slat draíochta, chlaochlódh sí a cuid naimhde, nó iad siúd a rinne olc uirthi, ina n-ainmhithe.
Hácaeir. Duine a thugann earraí ó áit go háit á ndíol is ea hácaeir.
Harald V na hIorua. Is é Harald V (Ioruais: "Harald den femte", r. 21 Feabhra 1937) rí na hIorua. Tháinig sé i gcoróin ar 17 Eanáir 1991. 
An tríú páiste agus an chéad mhac le Rí Olaf V na hIorua agus Banphrionsa Märtha na Sualainne ab ea Harald. Bhí sé ar an dara duine a thiocfadh i gcoróin nuair a rugadh é, ó thiocfadh a athair ar dtús. Chuaigh an teaghlach ríoga ar deoraíocht i 1940 de bharr forghabháil na Gearmáine ar an Iorua. Chaith Harald cuid dá óige sa tSualainn agus sna Stáit Aontaithe. D'fhill sé ar an Iorua i 1945, agus rinne sé staidéar ina dhiaidh sin in Ollscoil Osló, Acadamh Míleata na hIorua, agus Coláiste Balliol, Oxford. 
Ar bhás sheanathair Harald, Haakon VII, dó, rinneadh rídhamhna de Harald agus rí dá athair. D'ionadaigh Harald, ar fear mór spóirt é, an Iorua sa tseoltóireacht ag na Cluichí Oilimpeacha i 1964, 1968 agus 1972. Tá sé ina phátrún anois ar an eagraíocht World Sailing. Phós Harald Sonja Haraldsen i 1968 in ainneoin conspóid a bhain le Sonja a bheith ina duine den chosmhuintir. Tá beirt ina gclann: Märtha Louise agus Haakon. Tháinig Harald i gcoróin i ndiaidh bhás a athar i 1991, le Haakon ina léiroidhre leis.
Imoibreoir modúlach beag. Is éard atá i gceist le himoibreoirí modúlacha beaga (IMBanna) ná áicme bheartaithe d'imoibreoirí eamhnacha núicléacha, atá níos lú ná imoibreoirí núicléacha traidisiúnta, ar féidir iad a thógáil in aon láthair amháin (amhail monarcha), agus ansin iad a sheoladh, a choimisiúnú agus a oibriú ar shuíomh ar leith. Tagraíonn an téarma IMB don mhéid, don acmhainn agus don tógáil modúlach amháin, ní don chineál imoibreora agus don phróiseas núicléach a chuirtear i bhfeidhm. Tá idir leaganacha de dhearaí reatha atá laghdaithe síos agus de dhearaí 'glúin IV' i gceist. Tá imoibreoirí teirmeacha-neodrón agus imoibreoirí neodrón araon molta, mar aon le samhlacha d'imoibreoirí gásfhuaraithe agus salainn- leáite.
Ronan Moore. Údar, múinteoir agus polaiteoir Éireannach atá in Ronan Moore. Tá sé ina bhall de na Daonlathaigh Shóisialta.
Ross McWhirter.  
Iriseoir Sasanach agus fear gnó ab ea Ross McWhirter, a bhunaigh Guinness World Records (12 Lúnasa 1925 - 27 Samhain 1975). 
Scríobh Ross McWhirter agus a leathchúpla, Norris, an chéad eagrán de "Guinness World Records" sa bhliain 1955 agus bhunaigh siad an comhlacht, "Guinness superlatives" ar 30 Samhain 1955. Tá an-éileamh ar an leabhar ó shin. 
Bhí Ross McWhirter i bhfad amach ar an eite dheis agus go tréan in aghaidh an IRA sna 1970idí. Bhí luaíocht £50,000 á tairiscint ag McWhirter chun teacht ar bhaill den IRA, an 'Balcombe Street Gang' i Londain. Ach lámhaigh siad é ar 27 Samhain 1975.
Lollardachas. Ba ghluaiseacht reiligiúnach Críostaí próta-Phrotastúnach é an Lollardachas, a bhí ann ó lár an 14ú haois go dtí Reifirméisean Sasanach an 16ú haois. Ba é John Wycliffe, diagaire Caitliceach a briseadh as Ollscoil Oxford sa bhliain 1381, mar gheall ar cháineadh na hEaglaise Caitlicí Rómhánaí, a bhí i gceannas air ar dtús. Bhí éilimh na Lollardach go príomha le haghaidh athchóiriú na Críostaíochta Thiar. Chuir siad a gcreideamh i dtoll a chéile ins an téacs reiligiúnach 'The Twelve Conclusions of the Lollards ' (Gaeilge: "Dhá Chonclúid Déag na Lollardach".
Sanasaíocht.
"Lollard", "Lollardi", nó "Loller" an leasainm dímheasúil coitianta a thugtar dóibh siúd gan chúlra acadúil, a raibh oideachas orthu (más ann ar chor ar bith) i mBéarla amháin, a raibh sé de cháil orthu teagasc John Wycliffe ach go háirithe a leanúint, agus is cinnte gur spreag aistriúchán an Bhíobla go Béarla iad go mór. Faoi lár an 15ú haois, bhí an focal "lollard" ar comhchiall i gcoitinne le 'eiriceach'. Glactar leis go ginearálta gur téarma níos neodraí é an rogha eile, "Wycliffite" (Gaeilge: "Wycliffíteach", a chlúdaíonn na tuairimí céanna ach a bhfuil cúlra acadúil acu.
Deirtear gurbh é an cléireach Angla-Éireannach Henry Crumpe a chum an téarma Béarla, ach níltear cinnte faoina bhunús. Tarlaíonn an úsáid oifigiúil is luaithe den ainm i Sasana sa bhliain 1387, i sainordú Easpag Worcester, i gcoinne cúigear "seanmóirí bochta", "nomine seu ritu Lollardorum confoederatos". De réir an "Oxford English Dictionary", is dócha go dtagann sé ón Meán-Ollainnis "" , ón bhriathar "lollen" ("ag monabhar"). Tá an focal i bhfad níos sine ná a úsáid Béarla; bhí Lollardaigh san Ísiltír ag tús an 14ú haois a bhí comhchosúil leis na Fraticelli, Bégaird, agus seicteanna eile ar nós na bProinsiasach séantach.
Cinniúint fhollasach. Is éard is cinniúint fhollasach ann ná creideamh cultúrtha sna Stáit Aontaithe sa 19ú haois go raibh sé i ndán do lonnaitheoirí Meiriceánacha leathnú ar fud Mheiriceá Thuaidh. 
Bhí trí bhunphrionsabail ag baint leis an gcoincheap:
Cibear-Luan. Tugtar 'Cibear-Luan' ar an gceathrú Luan roimh an Nollag, de bharr an mhéid airgid a chaitear ar-líne an lá seo gach bliain. Bíonn praghsanna laghdaithe go mór ar fud na hidirlíne, agus lascainí ollmhóra réamh-Nollaig le fáil, nó creidtear go mbíonn lacáistí le fáil. I ndairíre, níl ann ach bolscaireacht mhargaíochta go minic.
An Romainis. Is macraitheanga Ind-Airianach í an Romainis a labhraítear i measc phobail na Romach. Dar le h"Ethnologue" 2015, tá thart ar 4 mhilliún cainteoirí dúchais ag na teangacha Romainise uilig. Tugtar faoi deara freisin go n-úsáideann roinnt pobal Románach teangacha measctha bunaithe ar an teanga mórthimpeall le stór focal Romainise; ní chuirtear iad seo san áireamh leis an bhfíor-Romainis ach tugtar "teangacha Para-Romainise" orthu. 
Ar na príomhtheangacha a chuimsíos an Romainis, tá: Romainis na mBalcán, Romainis Bhaltach, Romainis Chairp in oirthear na hEorpa, Kalo na Fionlainne, an tSintis i lár na hEorpa, Romainis Vlacsach ar fud oirdheisceart na hEorpa, agus Romainis na Breataine Bige.
An tSintis. Teanga Romainise is ea í an tSintis a labhraítear i measc na Sintíoch, ar grúpa Románach iad a fhaightear den chuid is mó sa nGearmáin agus i lár na hEorpa. Bhí tionchar mór ag an nGearmáinis ar an teanga, agus níl sí intuigthe le teangacha Romainise eile. 
Labhraíonn Sintígh an tSintis sa nGearmáin, sa bhFrainc, i dTuaisceart na hIodáile, san Eilvéis, sa tSeirbia, agus sa gCróit, agus tá líonra cainteoirí níos lú san Ostair, sa tSeic, agus san Ísiltír.
Romainis na Breataine Bige. Teanga Romainise is ea Romainis na Breataine Bige (nó Kalá na Breataine Bige), a labhraítí go líofa sa mBreatain Bheag suas go dtí an bhliain 1950 ar a laghad. Ba iad an dream Románach ar a dtugtar Kalá, a tháinig go dtí an Bhreatain sa 16ú haois, lucht a labhartha. 
Teanga phara-Romainis atá déanta den teanga seo anois, ó tá idir Bhreatnais, Bhéarla agus Romainis sa stór focal ach úsáidtear gramadach an Bhéarla.
Cynan Dindaethwy ap Rhodri. Bhí Cynan Dindaethwy ap Rhodri (d'éag 816 ) ina rí ar Gwynedd .
Beathaisnéis.
De réir na ginealais, ba mhac Rhodri Molwynog é Cynan. Fuair Rhodri bás sa bhliain 754 níl aon trácht ar Cynan go dtí 813, mar sin deirtear sa "Bywgraffiadur Cymreig" go bhfuil earráid sa ghinealais. D'éirigh Cynan ina rí ar Gwynedd ar bhás Caradóg ap Meirion, a deirtear gur col ceathrair dó é. Throid Cynan le Hywel, a dheartháir dar leis an Dr. David Powel, cé go dtugtar Hywel ap Caradog air uaireanta. Sa bhliain 814 d'éirigh le Hywel a ghabháil ó Chynan. Sa bhliain 816 bhuaigh Cynan an t-oileán ar ais, ach fuair sé bás an bhliain sin.
Is tagairt é an buafhocal "Dindaethwy" ina ainm don foroinn chríche 'cwmwd' Dindaethwy ("Tindaethwy" ), ceann den dá choll i cantref Rhosyr, in oirdheisceart . Bhí Dindaethwy suite idir Afon Menai agus Traeth Lafan ó dheas agus Traeth Coch ar Mhuir Éireann ó thuaidh. Féidearthacht eile is ea go bhfuil Dún Dindaethwy i gceist ag an "Dindaethwy" ina ainm, agus creidtear gur dhún a bhí ann ar chnoc in aice le Plas Cadnant, Porthaethwy ar Ynys Môn. Dá bhrí sin, is féidir glacadh leis go muiníneach gur de bhunadh an gcuid seo de Ynys Môn é Cynan.
Bhí a iníon Esyllt ina máthair ag Merfyn Frych, athair Rhodri Mawr.