Trelis/gawiki huggingface dataset:
Meireang. Is milseog é meireang a dhéantar trí ghealacáin uibhe buailte agus siúcra a chumasc. Tá siad an-éadrom ar fad agus an-mhilis.
Stair.
Tá tuairim ann gur ó bhaile Meiringen san Eilvéis a d'eascair an focal. Ach glactar leis nach bhfuil bunús ar bith leis an scéal seo. Luadh ainm na milseoga seo don chéad uair i leabhar cócaireachta François Massialot "Nouvelle instruction pour les confitures, les liqueurs et les fruits" sa bhliain 1692. 
Cineálacha meireangaí.
Tá cineálacha meireangaí éagsúla ann. Tá cinn ann nach bhfuintear na gealacáin bhuailte mhilis a dhéanann na hoileáin sa mhilseog 'Oileáin Ar Snámh'. Tá meireang atá breacbhruite a chuirtear ar barr an phióg mheireang le líomóid agus milseoga eile a chuirtear meireang orthu. Agus tá an meireang éadrom ann freisin. De ghnáth, déantar meireang as dhá ghealacáin uibhe bhuailte agus 113g de shiúcra mionaithe.
Blár Allt a' Phuill Sheilich. Troideadh Blár Allt a' Phuill Sheilich (Ciallaíonn 'Blár' 'Cath' i nGaeilge na hÉireann) ar an 11 Meitheamh, sa bhliain 1488, ar thaobh an Ailt, sé sin, an sruth thart ar dhá mhíle ó dheas de Shruighle na Albhan. Bhí 30,000 saighdiúir in arm Shéamais III, rí na hAlban agus tuairim is 18,000 earcaithe ag easaontóirí, gurbh aicmí uaisle na hAlban iad, lena n-áirítear Alexander Home, an 1ú Tiarna Home, agus bhí siad faoi stiúir ainmniúil ag mac an Rí, sé sin an Prionsa Séamas, Diúc Bhaile Bhóid.
Blàr Sliabh an t-Siorraim. Ba chath é Blàr Sliabh an t-Siorraim (Béarla: Battle of Sheriffmuir) a tharla sa bhliain 1715 nuair a bhí Éirí Amach na Seacaibíteach i Sasana agus in Albain faoi lán seoil. 
Stair.
Thionóil Iain Erskine, an 6ú Iarla Mhàirr taoisigh na nGarbhchríoch agus ghairm Rí na hAlban de Shéamus Proinsias Éadbhard Stiúbhart (an "Sean-Éilitheoir") ar 6 Meán Fómhair. Tar éis do Mhàrr arm de thart ar 12,000 fear a thógáil rinne sé ar Pheairt lena forghabháil, agus is gearr go raibh smacht aige ar an gcuid is mó de thuaisceart na nGarbhchríoch.
Theip air fórsaí Iain Ruaidh nan Cath (Béarla: John Campbell), an 2ú Diúc Earra-Ghàidheal (a bhí i Sruighlea) a shárú, agus cuireadh ina luí air faoi dheireadh a arm a thabhairt ó dheas ar 10 Samhain. Chuir spiairí i bhfios d'Iain Ruaidh céard a bhí ar siúl ag Erskine, agus bhog sé a arm, thart ar 4,000 fear, go dtí Sliabh an t-Siorraim, in aice le Dùn Bhlàthain. Chuaigh an dá thaobh i gcath ar 13 Samhain.
Ní raibh toradh soiléir ar an troid, cé gur fhógair an dá thaobh gurb iadsan a rug an bua. Ach d'éirigh le Iain Ruaidh teacht roimh na Seacaibítigh agus chaill siad siúd a misneach, mar gurb iadsan ba threise i dtaca le líon fear de agus gur bhraith siad gur chóir dóibh an namhaid a shárú go hiomlán. Chaill fórsaí Mhàirr tacaíocht na Fraince agus na Spáinne, agus bronnadh "Capall Bán Hannover" mar shuaitheantas ar reisimintí an Rí.
Ar 23 Nollaig tháinig an Sean-Éilitheoir, agus é ar deoraíocht go dtí sin sa Fhrainc, i dtír ag Ceann Phàdraig i Siorrachd Obar Dheathain, cé go raibh a chúis beagnach caillte. Bhuail sé le Màrr i bPeairt, ach ní raibh siad in ann an t-arm misneach an airm a mhúscailt. Bhí arm Iain Ruaidh, áfach, lán de mheanma, agus ba ghearr gur thug sé a aghaidh ar an tuaisceart. Theith arm na Seacaibíteach chuig Monadh Rois i Siorrachd Aonghais, agus d'fhill an Sean-Éilitheoir ar an bhFrainc. Bhog a arm go dtí Ruadhainn i Siorrachd Obar Dheathain agus scaip.
An luchd-cogaidh.
Bhí timpeall 3,000 fear ag Diùc Earraghaidheil. Ach bhí timpeall 7,000 ag Màrr agus a bhformhór ina nGaeil, cé go raibh Gaeil in arm an rialtais freisin.
Clarín. Is é Clarín (Spáinnis: "stoc" nó "buabhall") an dara nuachtán Spáinnise is mó díol ar domhan agus an nuachtán is mó díol i Meiriceá Laidineach. Foilsítear 500,000 cóip den nuachtán gach lá. Foilsítear "Clarín" gach maidin i mBuenos Aires, san Airgintín. Bhunaigh Roberto Noble é ar an 28 Lúnasa 1945.
Irisleabhar. Is foilseacháin iad irisleabhair agus tréimhseacháin a fhoilsítear go rialta, ina bhfuil meascán d'ailt, a mhaoinítear trí fhógraí, trí luach ceannaigh nó trí shíntiúis nó an trí bhealach le chéile. Is féidir irisleabhair a sheachadadh tríd an phost; iad a dhíol ag seastáin nuachta, siopaí leabhair agus miondíoltóirí eile; nó cuirtear ar fáil saor in aisce iad ag ionaid áirithe amhail leabharlanna, siopaí, aerfoirt agus araile.
Is iomaí cineál irisleabhar atá ar fáil sa lá atá inniu ann. Foilsítear irisleabhar do gach cineál duine agus gach cineál ábhar nach mór. Níl sé deacair sainirisleabhair a fháil sna siopaí leabhair móra. Tá tuairim ann gur breá le mná irisleabhair a léamh, go háirithe irisleabhair a bhaineann le héadaí, smideadh, taisteal, leanaí, bia, seodra agus daoine cáiliúla. De ghnáth, bíonn siopaí leabhair agus seastáin nuachta ag cur thar maol leis na cineálacha irisleabhair áirithe seo. Foilsítear go rialta iad - gach seachtain nó gach mí.
Codarsnacht idir irisleabhar agus nuachtán.
Clóbhuailtear irisleabhair ar pháipéar níos tibhe agus níos snasta ná nuachtán. Bíonn clúdach cineál crua ar irisleabhair; ní bhíonn ar nuachtán. Bíonn líon na leathanach in irisleabhar níos mó ná nuachtán, ach níl sé sin fíor do gach nuachtán agus irisleabhar. Pléitear nuacht agus cúrsaí reatha i nuachtán agus scríobhtar gné-ailt in irisleabhar. Bíonn na scéalta níos dáiríre i nuachtán ná in irisleabhar, ach arís braitheann sé cén nuachtán nó cén irisleabhar atá a gcur i gcodarsnacht lena chéile. Bíonn toisí na leathanach níos mó i nuachtán ná in irisleabhar. De ghnáth, gearrtar luach níos airde ar irisleabhar ná mar a ghearrtar ar nuachtán.
Lámhainn. Is éadach don lámh é lámhainn. Lámhainneoir is ea an duine a dhéanann lámhainní. Caitear lámhainní chun na láimhe a chosaint, iad a choimeád glan nó iad a choimeád te. Déantar d'ábhair éagsúla iad amhail cadás, síoda, olann, leathar, craiceann caorach, rubar agus a lán ábhair eile nach iad. Nuair a mbíonn daoine á scrúdú ag an lucht leighis, caitheann siad lámhainní scrúdaithe aon uaire. Tá siad seo déanta de rubar agus caitear amach iad tar éis don lucht leighis an scrúdú a chríochnú ionas nach scaipfear frídíní.
Caitheann daoine atá ag imirt spórt lámhainní freisin. Ní mór do dhornálaí lámhainní dornála a chaitheamh. Déantar de leathar iad seo agus tá ábhar bog ar an dtaobh amuigh, ionas nach gortófar an dornálaí eile in iomarca nuair atá siad á bhualadh. Caitheann cúl báire lámhainní chun greim ceart a fháil ar an liathróid i rith cluiche.
Caitear lámhainní freisin nuair a theastaíonn ó dhuine mias the a chuir isteach nó a bhaint as oigheann te. Bíonn éadach tiubh sna lámhainní seo mar chaithfear lámha an duine a chosaint ón teas. Freisin, nuair a mbíonn an teach á ghlanadh ag daoine, caitheann siad lámhainní chun rudaí salacha a láimhseáil (mar shampla bruscar, an leithreas) nó ionas nach mbeidh a lámha ró-shalach nuair a mbeidh an glantachán déanta acu.
Seampú. Is táirge cosmaideach é seampú nó foltfholcadh, i bhfoirm leachta, uachtair, solaid nó púdair de ghnáth, a fhoirmlítear chun an ghruaig a ní. Úsáidtear sé chun geir bhreise agus salachar a bhaint. Cuimlítear seampú sa phlait agus ghruaig sula sruthlaítear é amach le huisce. Is féidir feabhsaitheoir a úsáid ina dhiaidh sin freisin.
Tá seampúnna éagsúla ann do shaghsanna gruaige éagsúla. Tá seampú lag ann do leanaí. Tá seampúnna ann do ghruaig thirim nó mhionchatach.
Clog.  
Is gléas é clog chun an t-am a léiriú, a thomhais agus a choimeád. Fadó theastaigh ó dhaoine fios a bheith acu faoi am an lae chomh maith le ham na bliana. Is gléas ársa é an clog óir tá siad á ndearadh agus á dtógáil ag daoine ón gcianaois. 
Stair.
Thóg daoine cloig a bhain feidhm as solas na gréine, uisce agus gaineamh chun an t-am a insint. Mar shampla, deir daoine gurbh fhéilirí iad Brú na Bóinne i gCo. Na Mí agus Stonehenge i Sasana. Tá na háiteanna sin na mílte bliain d’aois. Sna cloig luatha a bhí acu chruthaigh an ghrian scáthanna chun an t-am a thaispeáint.
Ba chloig uisce iad na chéad chloig aláraim. Fadó, bhuail na cloig uisce cloigín chun manaigh a dhúiseacht chun a gcuid paidreacha a rá.
Ina dhiaidh sin arís, bhí orláistí ann a raibh gaineamh iontu.
Inniu.
Sa lá atá inniu tá córais ann chun an t-am a insint a ritheann ar ríomhairí agus ar innill. s é an clog adamhach i Londain an clog is cruinne ar domhan. Tá sé chomh cruinn sin go gcaillfi dh sé níos lú ná soicind amháin i 138 milliún bliain nó go rachaidh sé níos lú ná soicind amháin chun tosaigh san am sin.
Cruinneog. Is cruinneog í cruinneog, sé sin le rá, gur comhchruinne nó cruinnmheall í. Is léiriú den Domhan í cruinneog. Baintear leas astu chun tíortha an domhain agus gnéithe eile amhail sléibhte, aibhneacha, agus farraigí a léiriú. Is maith le deachtóirí iad a chasadh agus tír éigin a aimsiú chun í a ghabháil (nó sin mar a shíltear ó bheith ag breathnú ar scannáin).
Stair.
Deirtear gur chruthaigh fear léinn ón Ghréig an chéad chruinneog sa bhliain 140 RCh, ach ní cruinneog iomlán cruinn a bhí ann, de bharr an easpa eolais ag an am.
Sa bhliain 1492, chruthaigh Martin Behaim (ón Ghearmáin) an chruinneog is sine atá fós le feiceáil inniu.
Blàr Ghleann Sheile. Is éard a bhí i gceist le Blàr Ghleann Sheile (Béarla: Battle of Glen Shiel) ná cath a troideadh i nGleann Sheile, in Iarthar na nGarbhchríoch, in Albain, ar an 10 Meitheamh, 1719, idir trúpaí rialtas na Breataine Móire agus Comhghuaillíocht Sheacaibíteach agus Spáinneach. Bhí an bua ag fórsaí na Breataine Móire.
Meastar, uaireanta, gur síneadh é ar Éirí Amach 1715, ach bheadh sé níos cruinne é a mheas mar éirí amach faoi leith. Seo an t-aon cheannairc faoi arm amháin a cuireadh faoi chois le gníomh amháin míleata.
Neartú chun catha.
Tar éis Conradh Utrecht, glacadh le Philib V mar Rí na Spáinne mar iomlaoid ar roinnt lamháltas. Fuair an Bhreatain Mhór urlámhas ar roinnt críoch Spáinneach, mar shampla Menorca agus Giobráltar, a d'fhéadfaí a chosaint, mar go raibh an cabhlach is mó sa domhan ag an am sin ag an Bhreatain Mhór.
Is é an toradh a bheadh ar phleananna Philib cumhacht na Spáinne a athbhunú ná coimhlint fhoréigneach a thionscnamh leis an Bhreatain. Chuir Pilib agus a chomhairleoir Iodálach, an Cardinéal Giulio Alberoni, feachtas i ngníomh san Mheánmhuir thiar. Sa bhliain 1717, sheol 8,500 saighdiúir coise agus 500 fear marcra ó Bharcelona agus ghabh siad an tSairdín gan deacracht. An bhliain dár gcionn, rinne 38,000 trúpaí mar an gcéanna leis an tSicil.
D'fhreagair an Bhreataine Mhór ar an 11ú Lúnasa; ag dearbhú sárú Utrecht. Thascar agus scrios an Cabhlach Ríoga loingeas José Antonio de Gaztañeta, i réigiún Capo Passero (in aice Sioracús). D'fhógair an Spáinn cogadh in aghaidh na mBriotanach. 
Chinn Alberoni ar tionscnamh chun trioblóide a chorraí sa Bhreatain roimh ré, ag súil go gcuirfí moill ar aon ionsaí ar Leithinis na hIbéire.
Aodh mac Choinnich. Mac le Cináed mac Ailpín ab ea Áed mac Cináeda (Nua Ghaeilge na hAlban: "Áed mac Choinnich") a ceapadh ina rí ar na Cruithnigh sa bhliain 877, nuair a tháinig sé in áit a dhearthár Causantín nó Constantín mac Cináed (Nua Ghaeilge na hAlban: "Còiseam mac Choinnich").
IPhone. Is guthán cliste é an iPhone (úsáidtear leagan Gaelaithe "iFón" uaireanta) a dhear Apple Inc. Níl cnaipí nó méarchlár ar an gcomhéadan - déantar gach rud tríd an scáileán a bhrú nó a thadhall. Tá grianghrafadán agus seinnteoir meán ar an nguthán, agus is féidir rochtain a fháil ar an idirlíon chun breathnú ar an nGréasán Domhanda agus ríomhphoist a léamh.
Nochtaigh Ardfheidhmeannach Apple, Steve Jobs, an iPhone don saol mór ar an 9 Eanáir, 2007. Chuir daoine iontas ann agus ba léir go mbeadh ráchairt mhór air nuair a dhíolfar don saol mór é. Díoladh don phobal é den chéad uair i Meitheamh sa bhliain 2007. Chuaigh sé i bhfeidhm go mór ar an bpobal. Bhí scuainte lonnaithe lasmuigh de shiopaí Apple ar fad SAM ar feadh laethanta sular díoladh den chéad uair é.
Súlach. Is anlann é súlach a dhéantar ó na súnna a eascraíonn ó feoil nó glasraí fad is atá siad á bhruith. Is féidir an súlach a threisiú agus dath níos méithe a thabhairt dó trí na súnna a d'eascair ón bhfeoil agus/nó na glasraí a mheascadh le púdar breac le salann agus dathanna. Doirtear súlach ar fheoil rósta, rís agus brúitín.
Cuirtear súlach ar fáil i gcrúiscín.
Líreacán. Is milseogra ar chipín é líreacán. Diúlann, luíonn agus miotaíonn daoine iad. Bíonn líreacáin le cruthanna agus blasanna éagsúla ar fáil. Is breá leis an t-aos óg iad a chaitheamh.
Pocahontas (scannán 1995). Scannán beochana Meiriceánach is ea Pocahontas a rinneadh sa bhliain 1995. Baineann an scéal le saol Pocahontas—idir stair agus mhiotais. Indiach Meiriceánach a bhí inti go luath san 17ú haois. Tá fócas sa scannán, mar atá sa stair agus sa scéalaíocht féin, ar an gcaidreamh a bhí aici le John Rolfe agus na lonnatheoirí Sasanacha eile.
Gallúnach. Is táirge í gallúnach nó sópa a mbaineann daoine feidhm as chun iad féin nó rudaí eile amhail éadaí a ghlanadh. Is bun lag atá i ngallúnach. Sa lá atá inniu ann, baintear leas astu mar mhaisiúcháin i seomraí folctha. Bíonn gallúnach ar fáil mar cheap, mar phúdar nó mar leacht. Bíonn boladh breá ar ghallúnach de ghnáth. Déantar de chomhábhair aiceanta í amhail ola olóige.
Stephen Gately. Popcheoltóir agus aisteoir Éireannach ab ea Stephen Patrick David Gately (17 Márta 1976 – 10 Deireadh Fómhair 2009). Bhain Gately cáil dhomhanda amach mar bhall agus amhránaí den bhanna popcheoil Boyzone ón bhliain 1993 ar aghaidh. 
Saol.
Rugadh Gately ar Shráid an tSirriam i lár Bhaile Átha Cliath.
Fear aerach a bhí ann, rud a nocht sé go poiblí don chéad uair sa bhliain 1999. Phós sé Andrew Cowles sa bhliain 2006.
Tháinig Gately san ochtú háit ar an dara sraith "Dancing on Ice" le Kristina Lenko sa bhliain 2007.
Bás tobann.
Thángthas ar chorp Gately ina theach saoire tar éis oíche amach i Mallorca na Spáinne. Tuairiscíodh go bhfuair sé bás le hadhairt, is cosúil, ar 10 Deireadh Fómhair, in aois 33 dó. Léirigh an scrúdú iarbháis a rinneadh ar Gately in Mallorca gurbh amhlaidh go raibh baint ag galar croí ón mbroinn; 'éidéime scamhógach' a bhí ar an deimhniú báis. Ach b'ábhar conspóide an chúis bháis in Éirinn níos déanaí. Tharla feachtas géarleanúna ar iriseoir, Jan Moir de chuid an "Daily Mail;" scríobh sí go raibh fuíoll na bhfuíoll ag Gately, réamhtheachtaire an bháis.
Lámh-mhaisiú. Séard is lámh-mhaisiú ann ná cóireáil scéimhe do na hinge agus na láimhe. Is féidir é a dhéanamh sa bhaile nó i nó is féidir le duine cáilithe é a dhéanamh i sciamhlann. Déantar na hinge a líomhadh agus a snoí agus cuirtear dath orthu. Tugtar suathaireacht do na láimhe freisin.
Lámh-mhaisiú Francach.
Is cóireáil faoi leith é lámh-mhaisiú Francach. Cuirtear dath ar na hinge atá cosúil le gnáthdhath na n-inge agus cuirtear dath bán ar reanna na n-inge.
Ionga. An rud mín a fhásann ar bharr na méara agus na ladhracha is ea ionga.
Faisean:.
Úsáidtear vearnais ingne chun cuma níos fearr a chur ar ingne. Ní rud nua-aimsire é seo, rinne daoine é seo siar chuig 3000 RCh.
Síocháin. Éagmais achrainn nó cogaidh is ea síocháin. Nuair a mbíonn an sochaí suaimhneach, deirtear go bhfuil síocháin ann freisin. 
Nuair atá daoine á mharú, a ghortú, á thromú, á ionsaí nó á hansmachtú, ní síocháin sin. Is mó tairbhe a ghineann síocháinː an daonra agus geilleagar dul i méid, dea-thoil agus muintearas idir dhaoine, ealaín agus saíocht faoi bhláth srl. Is a mhalairt ar fad a tharlaíonn nuair a mbíonn cogadh nó sceimhle ann nó má tá cos ar bolg á imirt ar dhaoine. 
Éire.
Sa bhliain 2022, is í Éire an dara tír is síochánta san Eoraip agus an tríú tír is síochánta ar domhan faoi láthair, de réir an Innéacs Síochána Domhanda. Ach sa bhliain 2021, bhí Éire san ochtú háit ar an innéacs domhanda agus sa seachtú háit ar an innéacs Eorpach anuraidh.
Printéir. Is gléas forimeallach ríomhaireachta é printéir (nó clóire) a mbaintear feidhm as le haschur ríomhaire a chlóbhualadh ar pháipéar nó ar ábhar eile. Trí chnaipe a bhrúigh ar scáileán an ríomhaire, is féidir cáipéis nó comhad a chlóbhualadh go han-tapa ar fad sna printéirí. Bíonn páipéar agus dúch nó tonóir sa phrintéir agus clóbhuailtear an cháipéis agus an comhad go tapa. I bprintéirí an lae inniu, ní dhéanann siad teagmháil dhíreach leis an bpáipéar mar a tharla san am atá thart.
Is féidir le printéir bheith ceangailte le ríomhaire amháin nó líonra de ríomhairí. Bíonn cead ag gach duine sa líonra feidhm a bhaint as an bprintéir. Is mar seo a bhíonn sé in oifig de ghnáth. Ní gá don phrintéir bheith ceangailte le ríomhaire le sreanga. Is féidir le ríomhaire nascadh le printéir trí chóras fodhearg nó Bluetooth. Is féidir gach cineál comhaid a chlóbhualadh sna printéirí is nua-aimseartha. Is féidir cáipéisí, íomhánna, grianghraif agus taispeántais a chlóbhualadh. Is féidir leo a bheith daite más é sin mian an té a chlóbhuail iad.
Cineálacha printéirí nua-aimseartha.
Is iad na príomhchineálacha atá ar an margadh anois ná:
Ola. Tugtar ola ar aon shubstaint atá ina leacht ag teocht an tseomra agus atá hidreafóbach (is é sin, ní mheascann sé le huisce) ach atá intuaslagtha i gcomhchodaigh orgánacha. Bíonn ardleibhéal carbóin agus hidrigine ann, agus fásann siad ó fhoinsí orgánacha. Is gnách a roinntear iad ina thrí ghrúpa:
Acmhainn nádúrtha an-tábhachtach atá ann, a bhaintear feidhm as olaí mar bhia, breosla, chun leictreachas a chruthú, chun teas a bhogadh, mar bhealaitheoir, i bpéintéireacht agus i bpeitriceimiceáin.
Gás nádúrtha. Is acmhainn nádúrtha é gás nádúrtha nó gás aiceanta. Gás atá ann, atá comhdhéanta de meatán, don chuid is mó (meascán hidreacarbón gásach indóite, meatán mar 80% de, agus beagán eiteáin, propáin, bútáin, nítrigine is héiliam). 
Tarraingthe as carnadh faoi thalamh, faightear leis féin é, nó le deascáin ola i gcuid mhaith réigiún ar fud an domhain. Faightear i mbreoslaí iontaise é, á cruthú ag orgánaigh meatánaigine i bportaigh, i riasca agus i líonta talún. 
Baintear feidhm as an gás mar bhreosla an-tábhachtach agus i leasacháin. Is gás ceaptha teasa láidir é chomh maith. Is mó faoina dhó nó mar sin an fuinneamh ann ná i ngás baile. Úsáidtear mar bhreosla bunúsach é sa teaghlach is an tionscal (bunábhar d'an-chuid ceimiceán). 
Stair.
Bhí an gás nádúrtha in úsáid sa tSín sa 1ú céad RC chun sáile a ghalú.
Sa 20ú haois, bhí an gás nádúrtha á mholadh mar mhalairt breosla in ionad peitril i gcomhair feithiclí. Bheadh buntáistí aige sa bhfeidhmiú seo, sa mhéid is go bhfuil sé saor slán sábháilte agus go dtáirgeann i bhfad níos lú gás truaillithe nuair a dhóitear é. Ach is lú an fuinneamh ann ná i bpeitreal ná díosal, agus mar sin bheadh gá le tanc an-mhór i ngluaisteán, nó athluchtú i bhfad níos minice, chun taisteal chomh fada agus is féidir le gluaisteán peitril ar lántanc.
Smugairle róin. Is ainm coitianta é smugairle róin (nó sceith róin) ar go leor speiceas éagsúil san fhofhíleam Medusozoa den fhíleam Cnidaria. Ní grúpa tacsanomaíochta iad. Faightear ag snámh iad i ngach aon aigéan ar domhan, ón dromchla anuas go dtí domhain na farraige. Tá cealg ag gach smugairle róin, ach níl ceann contúirteach ag an chuid is mó dóibh.
Rinne Séamus Mac an Iomaire cur síos ar roinnt speiceas smugairlí róin a bhí coitianta ar chladaí Chonamara:
Sárimreoirí na Bliana 2008. Is liosta é seo de na himreoirí a fuair ainmniúcháin agus a roghnaíodh mar Shárimreoirí na Bliana don bhliain 2008.
Ainmniúcháin.
Iomáint.
Fógraíodh na hainmniúcháin don bhliain 2008 ar an 9 Deireadh Fómhair.
Cúlbáirí: Breandán Ó Coimín (Tiobraid Árann), Cliontún Ó hAonasa (Port Láirge), P. S. Ó Riain (Cill Chainnigh)
Lán-tacaithe: Mícheál Caomhánach (Cill Chainnigh), Nollaig Ó hÍcí (Cill Chainnigh), Seán Tirial (Cill Chainnigh), Pól Ó Corráin (Tiobraid Árann), Conchúr Ó Briain (Tiobraid Árann), Seán Ó Néill (Corcaigh), Brian Ó Murchú (Corcaigh), Gearóid Ó Gráda (An Clár), Daithí Mac Fhrainc (Uíbh Fhailí) 
Leath-tacaithe: Tomás Breatnach (Cill Chainnigh), J. J. Ó Dúláinne (Cill Chainnigh), Brian Ó hÓgáin (Cill Chainnigh), Antóin de Brún (Port Láirge), Conchúr Mac Mathúna (Tiobraid Árann), Seán Ó Meachair (Tiobraid Árann), Seán Gairnéir (Corcaigh), Seán Óg Ó hAilpín (Corcaigh), Rónán Ó Fallúin (Baile Átha Cliath)
Lár na páirce: Séamas Mac Giolla Phádraig (Cill Chainnigh), Derek Ó Loinn (Cill Chainnigh), Seán Mac Craith (Tiobraid Árann), Tomás Ó Cionnaith (Corcaigh), Brian Ó Conaill (An Clár), Colin Ó Loinsigh (An Clár)
Leath-tosaithe: Eoin Ó Lorcáin (Cill Chainnigh), Anraí Ó Sibhleáin (Cill Chainnigh), Risteard de Paor (Cill Chainnigh), Beircheart Ó Conchúir (Corcaigh), Cathal Ó Neachtáin (Corcaigh), Séamus Ó Callanáin (Tiobraid Árann), Labhrás Ó Coirbín (Tiobraid Árann), Seán Mac Lannchaidh, (An Clár), Brian Ó Cearúill (Uíbh Fhailí)
Lán-tosaithe: Éamann Ó Braonáin (Cill Chainnigh), Aodhán Ó Fógartaigh (Cill Chainnigh), Seán Ó Maoláin (Port Láirge), Eoin Mac Craith (Port Láirge), Eoin Ó Ceallaigh (Port Láirge), Seosamh Ó Cainín (Gaillimh), Eoin Ó Ceallaigh (Tiobraid Árann), Niall Mac Giollagáin (An Clár), Daithí Ó Ceallacháin (Baile Átha Cliath)
--&gt;
Cath na hEaglaise Brice (1298). Troideadh Cath na hEaglaise Brice (Gaeilge na hAlban: "Blàr na h-Eaglaise Brice"; Béarla: "Battle of Falkirk"), ceann de na cathanna móra i gCéad Chogadh Neamhspleáchais na hAlban, ar an 22ú Iúil, 1298. Faoi stiúir a rí, Éadbhard I Shasana, fuair arm Shasana an lámh in uachtar ar arm na nAlbanach, a bhí faoi stiúir Uilleam Uallas, agus go gairid tar éis an chatha, d'éirigh Uallas as a chion feidhme mar Chaomhnóir na hAlban.
Réamh-ghníomhartha.
Bhí an Rí Éadbhard I Shasana i mbun feachtais in aghaidh na Fraince i bhFlóndras nuair a d'fhoghlaim sé faoi theip a arm tuaisceartach ag Cath Dhroichead Sruighle. Tar éis sos cogaidh a chur i gcrích le Pilib IV na Fraince, d'fhill sé ar Shasana i Mí Márta na bliana 1298 agus chuir sé tús láithreach le heagrú arm i gcomhair a dhara ionradh ar Albain. Mar réamh-chéim, bhog sé lár a rialtais go dtí Eabhrac, áit a raibh sé lonnaithe ar feadh sé bliana. I mí Aibreáin, d'eagraíodh comhairle chogaidh sa chathair chun sonraí an ionraidh a thabhairt chun críche. 
cuireadh toghairm ar móruaisle na nAlbanach go léir a bhí i láthair, agus nuair nár tháinig siad fógraíodh iad dtréatúirí. D'ordaigh Éadbhard go mbaileodh a chuid arm le chéile ag Rosbrog ar an 25 Meitheamh. Bhailigh se fórsa mórthaibhseach : os cionn 2,000 capall agus 12,000 coisithe, lena n-áirítear buíon ollmhór Breatnach a bhí armtha leis an mbogha fada.
Go luath i mí Iúil, thosaigh an mórshiúil ó thuaidh. Nior chuaigh rudaí go maith. Bhí polasaí an rualoiscthe ordaithe ag Uilleam Uallas, a d'fhág na hionróirí gan soláthairtí úra. Ghéill na hAlbanaigh talamh roimh fhorsai an Ri Éadbhardh, ag tarraingt iad níos doimhne isteach i gcríoch aimride agus naimhdeach. Cuireadh moill ar chabhlach Éadbhaird féin mar gheall ar dhrochaimsir, agus nuair a shroich an arm lár na hAlban bhí sé gar do ocras. Bhí na coise ón Bhreatain Bhéag ach go háirithe in ísle brí. Nuair a bhí an arm lonnaithe ag Teampaill Liston, in aice Dún Éideann, thit círéib ólta amach ach chuir marcshlua na Sasanach é faoi chois, agus fágadh 80 Breatnach marbh. 
Bhí an dóigh ann go mbeadh cúlú uiríslithe in ann d'Éadbhard mar a mbeadh go rialta ag a mhac i bhfeachtais ina dhiaidh sin. Nuair a bhí sé ar an bpointe filleadh ar ais go Dún Éideann, fuair sé amach go raibh Uallas lonnaithe i lár coille Challendar in aice leis an Eaglais Bhreac, trí mhíle déag ar shiúl, réidh chun sa dul sa tóir ar na Sasanaigh ag cúlú. Bhí áthas ar Éadbhard
Uilleam Uallas. Ba ridire Albanach agus úinéir talaimh é Uilleam Uallas ( 1272 - 23 Lúnasa, 1305), a bhain clú amach mar cheannaire le linn Chogadh Neamhspleáchais na hAlban. 
Sa lá atá inniu ann, tá cuimhne air mar tírghráthóir agus laoch náisiúnta na hAlban. 
Chomh maith le Andrew Moray, chloígh sé arm na Sasanach ag Blàr Droichead Shruighlea, agus d'fhreastail sé mar Chaomhnór na hAlban go dtí gur buadh air i mBlàr na h-Eaglaise Brice. 
Cúpla bliain ina dhiaidh sin, gabhadh Wallace i Robroyston, in aice le Ghlaschú, agus tugadh ina phríosúnach é don Rí Éadbhard I Shasana, a chuir chun báis é mar bhrathadóir.
John O'Donoghue (polaiteoir). Is polaiteoir Éireannach é Seán Ó Donnchú (nó John O'Donoghue). Teachta Dála de chuid Fhianna Fáil i gCiarraí Theas a bhí ann. Bhí sé mar Cheann Comhairle sa Dáil ón 14 Meitheamh 2007 go dtí an 13 Deireadh Fómhair 2009. Cuireadh ina leith gur chaith sé €126,000 d'airgead an rialtais agus bhí air éirí as an bpost sin.