Trelis/gawiki huggingface dataset:
Inis Ceithleann. Is í Inis Ceithleann ("Enniskillen") an príomhbhaile atá i gContae Fhear Manach. Is baile agus paróiste sibhialta í Inis Ceithleann i dTuaisceart Éireann. Tá sé suite go díreach i lár an chontae, idir na codanna uachtaracha agus íochtaracha de Loch Éirne.
Tá daonra ann.
Stair agus áiteanna stairiúla.
Ar an 8 Samhain 1987, ag 10:43 AM, phléasc buama IRA. Tugtar 'Ár Lá Cuimhneacháin' nó 'Buamáil Lá Cuimhneacháin' air. Maraíodh aon duine dhéag agus gortaíodh trí scór. Bhí searmanas comórtha ar siúl. Dúirt an IRA níos déanaí gur 'botún' a bhí ann. Phléasc an buama in aice le cuimhneachán cogaidh an bhaile le linn searmanas Dé Domhnaigh. 
Caisleán Inis Ceithleann.
Tógadh Caisleán Inis Ceithleann, atá suite in aice le hAbhainn an Éirne i gContae Fhear Manach, sa 16ú haois. 
Is é an Caisleán an foirgneamh is sine sa bhaile.
Uaimheanna Marble Arch.
Tá "Uaimheanna Marble Arch" ar cheann de na pluaiseanna is fearr san Eoraip.
Spórt.
Peil.
Tá dá fhoireann ann ː ná 'Enniskillen Rangers' agus 'Enniskillen Town United F.C'.
An pheil ghaelach.
Bunaíodh an club Cumann Lúthchleas Gael I 1927. Imríonn siad i bPáirc Brewster, Inis Ceithleann.
Rugbaí.
Bunaíodh an club rugbaí an 28 Lúnasa 1925, nuair a d'fhreastail 37 ar chruinniú sa Halla Bhaile. Ghlac an club nua le rialacha Ollscoil Bhaile Átha Cliath. Imríodh an chéad chluiche ar 30 Meán Fómhair 1925 i gcoinne Bhéal Átha Seanaidh i gContae Dhún na nGall. 
Faoi láthair, cuireann an club 4 fhoireann fear chun páirce, foireann ban sinsearach, agus raon d'fhoirne óige. Bhuaigh Enniskillen XV Corn na gCailte Uladh sa bhliain 2018/19. Tá an fhoireann ag imirt faoi láthair i Roinn 1, Craobh Rugbaí Uladh Kukri. 
Oideachas.
Tá go leor scoileanna agus coláistí in Inis Ceithleann agus sa cheantar máguaird, ón mbunleibhéal go dtí an dara leibhéal, lena n-áirítear roinnt coláistí breisoideachais ar nós an choláiste theicniúil.
Tá a lán bunscoileanna, mar shampla, Bunscoil Chomhtháite an Éirne, Múnla bunscoil, Bunscoil na Tríonóide Naofa, Bunscoil Chuimhneacháin Jones agus Bunscoil Mhuileann na Sléibhe. 
Tá a lán meánscoileanna; Coláiste Comhtháite an Éirne, Coláiste Devenish, Scoil Gramadaí Ríoga Inis Ceithleann, Mount Lourdes Inis Ceithleann; scoil ghramadaí do na cailíní, Coláiste Mhichíl; scoil ghramadaí do na mbuachaillí, Coláiste Naomh Fanchea agus Coláiste Naomh Seosamh. 
Tá dhá choláiste in Inis Ceithleann. Tá Campas Inis Ceithleann an Choláiste Talmhaíochta, Bia agus Fhiontair Thuaithe (CAFRE), Campas Inis Ceithleann Coláiste an Iardheiscirt.
Taisteal.
An t-Iarnród.
Osclaíodh iarnród idir Inis Ceithleann agus Doire, 1854, Dún Dealgan, 1861, Bun Dobhráin, 1868 agus Sligeach, 1882. 
Bus
Reáchtálann Ulsterbus busanna Goldline Uimhir 261, 261b agus X261 ó Bhéal Feirste go hInis Ceithleann, agus Bus Éireann Bealach 30 ó Dhún na nGall go hAerfort Bhaile Átha Cliath / Cathair Bhaile Átha Cliath trí Inis Ceithleann.
Bóithre.
Tá an baile ar phríomhbhealach A4 / N16, a nascann Béal Feirste agus Sligeach, agus ar an bpríomhbhealach idir Baile Átha Cliath agus Béal Átha Seanaidh, an N3 / A46 / A509.
Tim Pat Coogan. Staraí agus iriseoir Éireannach is ea Timothy Patrick Coogan (), a rugadh i mBaile Átha Cliath ar 22 Aibreán 1935. Ba i mBéarla a scríobh sé a chuid saothair. Toghadh é mar eagarthóir ar an Irish Press sa bhliain 1968. Fuair sé a chuid scolaíochta i gColáiste na Carraige Duibhe i mBaile Átha Cliath.
Bhí a athair, Ned Coogan (Edward, nó Éamann Ó Cuagáin mar a ghlaoigh sé air féin), ina bhall den IRA ag tús na 1920idí, agus Leas-Choimisinéir na nGardaí níos déanaí.
Áras an Uachtaráin. Is é Áras an Uachtaráin áit chónaithe oifigiúil Uachtarán na hÉireann. Tá sé suite i bPáirc an Fhionnuisce i mBaile Átha Cliath. 
Tógadh an tÁras sa bhliain 1751 le Maor na Páirce Fhionnuisce, Nathaniel Clements. Bhí sé á úsáid ag Fir Ionaid an Rí a bhí i gceannas ar rialú na Breataine in Éirinn, ón mbliain 1782 go 1922.
Ón mbliain 1922 bhí an tÁras ina áit chónaithe oifigiúil do Ard-Ghobharnóirí na Breataine, go dtí gur rinneadh Áit Chónaithe Oifigiúil Uachtarán na hÉireann de sa bhliain 1938.
Úsáidtear do ocáidí poiblí agus stáit a chuireann an tUachtarán ar siúl é, agus chónaigh na ceannairí stáit go léir ann go dtí an tUachtarán reachta; Mícheál D. Ó hUiginn.
Naisc sheachtracha.
‎
Broken Flowers. Scannán is ea Broken Flowers a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 2005. Stiúradh an scannán seo in ómós an stiúrthóir scannáin Jean Eustache. 
Ainmníodh "Broken Flowers" don Palme Óir i bhFéile Scannáin Cannes, agus bhí sé mar bhuaiteoir an Grand Prix i bhFéile scannán Cannes i 2005.
Permanent Vacation. Scannán is ea Permanent Vacation a scríobh agus a stiúraigh Jim Jarmusch. Seo an chéad scannán ó Jim Jarmusch. Taifeadadh é i 1980. Bhí "Permanent Vacation" mar tionscnamh tráchtais ag Jarmusch nuair a bhí sé ar ollscoil sa "New York University's Tisch School of the Arts" nuair a bhí Jarmusch mar chúntóir ranga do Nicholas Ray. Ní bhfuair sé a chéim ó NYU toisc go raibh na Ollúna san ollscoil traochta leis an tráchtas d'ainneoin go raibh na criticí sásta leis ach b'éigean dóibh céim onórach a thabhairt dó nuair a bhí sé ag éirí níos cáiliúla. Bhí ról ag bean chéile Jim Jarmusch, Sara Driver, mar bhanaltra sa scannán.
An Timire. Is é An Timire (nó Timire an Chroí Ró-Naofa) tréimhseachán Gaelach a bunaíodh sa bhliain 1911. Tá aidhm ag "An Timire" an "ghluaiseacht Gaeilge a nascadh le spioradáltacht Éireann de réir meon dara Comhairle na Vatacáine." Is é an foilseachán Gaeilge is faide ar an bhfód.
Irisleabhar Íosánach is ea é. Is é Frank Mac Brádaigh SJ an t-eagarthóir reatha. Foilsítear eagrán nua gach ráithe (Earrach, Samhradh, Fómhar, Geimhreadh).
Stair.
In 1949 bhí "An Timire" in ísle brí agus is beag nár thit sé as a chéile. Ansin, tháinig dream eile a bhí lán de chreideamh agus de dhíograis chun a tharrthála, baill Chuallacht Mhuire.
Dead Man. Scannán is é Dead Man a scríobhadh agus a stiúradh ag Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 1995. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Is scannán iartharach nua-aimseartha é le Johnny Depp agus Gary Farmer mar phríomh-aisteoirí. Ba é seo scannán dheireanach Robert Mitchum (caimeo).
Ceol.
Seinn Neil Young an ceol go léir don fhuaimrian. Tá cuid is mó de na rian ar an albam ceol uirlise Young ach tá roinnt radharcaí ón scannán san albam mar shampla Johnny Depp ag léamh filíochta William Blake.
Let It Be. Is é Abbey Road an 12ú halbam agus an ceann deireanach a d'eisigh an rac-bhanna The Beatles. Sheol siad an t-albam sa bhliain 1970, nuair a bhí an grúpa briste suas. 
Clár.
Taobh 2.
Gach amhrán cumtha ag Lennon/McCartney, ach amháin iad siúd le nótaí.
Cáca Milis. Is gearr-scannán Éireannach é Cáca Milis le Brendan Gleeson agus Charlotte Bradley sna príomhpháirteanna.
Scéal.
Tá bean ghnó ina suí ar thraein agus suíonn fear dall le plúchadh isteach trasna uaithi. Cuireann an fear dall déistin uirthi go háirithe nuair a dhéanann sé iarracht píosa cáca milis a ithe. Insíonn sí dó go bhfuil péist sa cháca agus tagann giorra anála air. Nuair nach féidir leis a ion-análaitheoir a aimsiú, faigheann sé bás. Fágann an bhean an traein le meangadh gáire uirthi.
Brendan Gleeson. Is aisteoir agus léiritheoir Éireannach é Brendan Gleeson ó Bhaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann. Rugadh é ar 29 Márta 1955. Is faighteoir é de triúr duaiseanna IFTA, dhá duaiseanna BIFA, agus duais Emmy amháin. Bhí sé ainmnithe triúr oiread do duais Golden Globe. Tá Gleeson ina chónaí i Mullach Íde, i dtuaisceart Bhaile Átha Cliath.
Cuimsíonn a thaispeántais is cáiliúla róil tachaíochta i Braveheart (1995), Lake Placid (1999), Mission: Impossible 2 (2000), Gangs of New York (2002), 28 Days Later (2002), Troy (2004), mar Alastor Moody sna scannáin "Harry Potter" (2005-10), Albert Nobbs (2011), Edge of Tomorrow (2014) agus Assassin's Creed (2016), agus príomhróil i scannáin mar; In Bruges (2008), The Guard (2011), Calvary (2014), agus Live by Night (2016). Bhuaigh sé duais Emmy i 2009 as a léiriú ar Churchill sa scannán teilifíse Into the Storm.
Is athair é do na haisteoirí Domhnall Gleeson agus Brian Gleeson freisin.
A Shaol.
Bhain Gleeson céim amach ó Choláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. Bhí sé ag obair mar mhúinteoir go dtí go raibh sé 34, nuair a chuaigh sé isteach san aisteoireacht. Tá sé pósta le ceathrar páistí—Domhnall, Fergus, Brian agus Rory. Is seinnteoir veidhlín tréitheach é Gleeson chomh maith, rud atá le feiceáil sa scannán "Michael Collins". Tá líofacht sa Ghaeilge aige agus bhí sé páirteach i roinnt gearrscannán as Gaeilge agus cláir as Gaeilge ar an teilifís.
Scannáin.
Bhí Gleeson sna scannáin "Into the West", "Gangs of New York", "Harry Potter and the Goblet of Fire" agus beagnach 30 ceann eile. I measc na ngearrscannán ina raibh sé, bhí "Cáca Milis".
Harry Potter and the Goblet of Fire (scannán). Is scannán é Harry Potter and the Goblet of Fire ("Harry Potter agus Cuach na Lasracha") atá bunaithe ar an leabhar le J. K. Rowling a bhfuil an t-ainm céanna air. B'é Mike Newell stiúrthóir an scannáin, agus Daniel Radcliffe a ghlac páirt Harry. Tháinig an scannán ar an scáileán ar an 18ú lá de Mhí na Samhna sa bhliain 2005. Ba é seo an scannán is mó a thug airgead isteach sa bhliain 2005.
John Lurie. Rugadh John Lurie ar an 14ú Nollaig, 1952 i Worcester, Massachusetts, SAM. Is aisteoir, ceoltóir agus léiritheoir é.
I rith na 1980idí ghlac sé páirt in an-chuid scannán a stiúradh Jim Jarmusch - Stranger Than Paradise, Down By Law agus Permanent Vacation ina measc. Chum sé fuaimrian do scannáin chomh maith, a leithéid de Stranger Than Paradise, Down By Law, Jim Jarmusch, agus Mystery Train.
D'eisigh Lurie an albaim Legendary Marvin Pontiac, faoin ainm cleite Marvin Pontiac.
Ghlac sé páirt Greg Penders sa tsraith theilifíse HBO OZ idir 2001-2003. Deirtear go bhfuil John Lurie mar bhaill den chumann leath-phríobháideach "The Sons of Lee Marvin".
Ceangail sheachtracha.
Suíomh Oifigiúil John Lurie agus na Lounge Lizards (as Béarla)
Deoraíocht (úrscéal). Is úrscéal í Deoraíocht a scríobh Pádraic Ó Conaire, a tháinig amach sa bhliain 1910, 1920 (pdf), nó 2024 
Meastar gurb í an chéad úrscéal nua-aimseartha dár scríobhadh i nGaeilge í. 
Scéal faoi Éireannach a théas ar deoraíocht go Londain Shasana atá ann, agus faoi na heachtraí a bhaineas dó tar éis timpiste a fhágas ar leathchois agus ar leathláimh é. Scéal faoi choimhthíos agus faoi fhearg freisin é a chuir tús le litríocht nua-aimseartha na Gaeilge.
Col seisear le Máire Ní Thuathail ba ea Pádraig Ó Conaire. Mhúin sí léamh agus scríobh na Gaeilge do Phádraig agus d’admhaigh seisean sin in "Deoraíocht", leabhar ar di a thiomnaigh sé é.
Wallace and Gromit. Is carachtair iad Wallace and Gromit i sraith trí ghearrscannán agus scannán amháin le Nick Park ó Aardman Animations.
Wallace.
Is cumadóir é Wallace, agus is aoibhinn leis cáis. Tá sé ina chónaí ag 62 Sráid Wallaby Oirthir, Wigan. Léann Wallace an Post Maidin, an Post Tráthnóna agus an Post um Tráthnóna. Déanann Peter Sallis guth Wallace.
Gromit.
Is madra é Gromit, a chónaíonn le Wallace. Tá a bhreithlá ar an 12 Feabhra. Ní labhraíonn sé ar bith.
Down By Law. Scannán is ea Down By Law a scríobh agus a stiúir Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 1984. Scannán dubh agus bán a bhí ann.
Seinn John Lurie an ceol don scannán ar fad ach amháin "Jockey Full of Bourbon" le Tom Waits.
Tom Waits. Is ceoltóir, cumadóir agus aisteoir é Thomas Alan Waits. Saolaíodh Waits ar an 7 Nollaig 1949 i bPomona, California, Stáit Aontaithe Mheiriceá. 
Saol.
Bhí Waits mar doirseoir ag an gclub oíche "Heritage" i San Diego sna 1970í, áit a bhí gach saghas ceoltóir ag seinm ann. Bhí Tom Waits tógtha lena lán ceoltóirí agus scríbhneoirí éagsúla, Bob Dylan, Lord Buckley, Hoagy Carmichael, Marty Robbins, Raymond Chandler, agus Stephen Foster. Thosaigh sé ag cothú a stíl féin, ag nascadh amhrán agus monalóg agus chuir sé an stíl nua i bhfeidhm gach oíche Luain ag an "Troubadour" i Los Angeles, áit a bhí a lán ceoltóirí ag fanacht i líne don lá ar fad le bheith ar an stáitse. Go gairid tar éis é sin, i 1971, thosaigh Waits ag taifeadadh i Los Angeles nuair a shíniú sé conradh le Herb Cohen agus "Asylum Records", fear a bhí mar bhainisteoir Frank Zappa. Bhí Tom Waits 21 ag an am.
Tar éis a lán seisiún deacra, scaoileadh Waits a chéad albaim Closing Time sa bhliain 1973. Cé go raibh na léirmheasanna go maith, ní bhfuair sé aire forleathan go dtí gur rinne na Eagles leagan nua d'amhrán Waits "Ol' 55" ar a albaim nua On The Border sa bhliain 1974.
Thosaigh Tom Waits ag turas le ceoltóirí mar Charlie Rich, Martha and the Vandellas agus Frank Zappa. Cothaíodh Waits lucht leanúna dílis leis an albaim The Heart of Saturday Night sa bhliain 1974, thaispeáin Waits a chúlra mar cheoltóir club oíche, le caint agus canadh le snagcheol mar cheol sa chúlra.
Rinne Waits taifeadadh don albaim Nighthawks at the Diner os comhair lucht féachana leis an atmaisféar beo a chothú, léiríonn an albaim an tréimhse seo ina slí bheatha, mar aon le eadarlúidí ina mbíonn Waits ag caint idir na amhráin. Agus é ag caint ar cheol an tréimhse sin dúirt Waits ""I wasn't thrilled by Blue Cheer, so I found an alternative, even if it was Bing Crosby"." 
Rinneadh an albaim 'Small Change' i 1976, leis an drumadóir cáiliúil Shelly Manne. Bhí go leor tionchar Jazz san albaim, agus is le hamhráin mar "The Piano Has Been Drinking" agus "Bad Liver and a Broken Heart" a tháinig clú ar Waits don saol drabhlásach. Bhí stíl liriciúil ag Waits a tháinig ó thionchar Raymond Chandler agus Charles Bukowski.
Coffee &amp; Cigarettes. Scannán is ea Coffee and Cigarettes a scríobh agus a stiúir Jim Jarmusch. Leaschraoladh é i 2003. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Tá déantús 11 gearrscéalta i gcomhthéacsanna éagsúla ina mbíonn daoine ag caitheamh tobac agus ag ól caife. Tosaíodh an tsraith seo leis an gearrscannáin "Coffee &amp; Cigarettes" (1986)
Míreanna.
Aisteach tú a fheiceáil.
Seo é an gearrscéal bunúsach Coffee &amp; Cigarettes ó 1986 le Roberto Benigni agus Steven Wright ag labhairt faoi Chaifé agus Tobac.
Leagan "Memphis".
Scaoileadh an scannán bunúsach "Coffee and Cigarettes, Memphis Version" don chéad uair i 1989. Sa mhír seo tá Joie Lee agus Cinqué Lee ag aisteoireacht mar chúpla le Steve Buscemi mar fhreastalaí a phléann a teoiric faoi Elvis Presley agus a cúpla duáilce.
Áit éigin i gCalifornia.
Rinneadh an scannán seo den chéad uair sa bhliain 1993 faoin teideal "Coffee and Cigarettes - Somewhere in California". Bíonn na ceoltóirí Iggy Pop agus Tom Waits sa mhír seo mar aisteoirí. Déanann siad aisteoireacht mar iad féin agus caitheann siad tobac le ceiliúradh gur éirigh siad as na toitíní, ólann siad caife agus bíonn comhrá amscaí acu.
Stranger Than Paradise (The New World). Is é Stranger Than Paradise (The New World) gearrscannáin (30 nóiméad) a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch. Leaschraoladh é i 1982. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Déanadh leagan méadaithe don scannán dar teideal Stranger Than Paradise (1984).
Eugen Bleuler. Bhí Paul Eugen Bleuler (30 Aibreán 1857 - 9 Feabhra 1940) ina shíciatraí san Eilvéis. Chuir sé go mór le tuiscint ghalair intinne agus d’ainmnigh sé an galar scitsifréine in alt dar teideal "Dementia Praecox oder Gruppe der Schizophrenien" sa bhliain 1911.
Saol.
Rugadh Bleuler i mbaile beag, Zollikon, in aice le Zürich. Bhain sé céim amach sa leigheas in Ollscoil Zürich sa bhliain 1881 agus lean sé lena chuid staidéir i bPáras, Londain agus München sular fhill sé ar Zürich mar intéirneach in Burghölzi, otharlann ollscoile.
Sa bhliain 1886 rinneadh stiúrthóir de i dteach na ngealt ag Rheinau, agus thug sé faoi ag feabhsú chúraim na hothair. Tugadh faoi ndeara a thionchar ar an tseirbhís agus d'fhill sé ar Burghölzli sa bhliain 1898 mar stiúrthóir, áit ar fhostaigh sé Carl Jung mar intéirneach.
Chum sé an téarma 'scitsifréine' don ghalar intinne ("Néaltrú Praecox" an téarma go dtí an t-am sin). Thuig sé nach raibh néaltrú i gceist agus nár thosaigh sé sna hóig (Praecox) i gcónaí. As Gréigis, ciallaíonn "Schizo" deighilt agus ciallaíonn "Phrene" intinn.
Dúradh freisin gurb eisean a chum an téarma uathachas in alt a foilsíodh sa bhliain 1912.
Deirtear gur músclaíodh a shuim sna hábhair seo de bharr ghalair intinne a dheirfiúr. Lean a mhac, Manfred Bleuler, ar aghaidh lena shaothar tar éis a bháis. Bhí Eugen Bleuler den tuairim nach raibh deighilt shoiléir idir galar intinne agus intinn fholláin in ainneoin go raibh a mhalairt de thuairim coitianta lena linn.
Coffee &amp; Cigarettes (1986). Is éard atá om Coffee &amp; Cigarettes (1986) ná gearrscannán a scríobhadh agus a stiúradh Jim Jarmusch sa bhliain 1986. Scaoileadh an gearrscannán seo i 1986 ar an gcláir teilifíse Saturday Night Live. Seo é an gearrscéal bunúsach Coffee &amp; Cigarettes dar teideal "Aisteach Tú a Fheiceáil". Baineann an gearrscéal le beirt fhear, Roberto Benigni agus Steven Wright, agus iad ag suígh chun bord ag labhairt faoi chaifé agus tobac. Chuir Jarmusch an gearrscannán seo le chéile le deich ngearrscannán eile leis an scannán Coffee &amp; Cigarettes chun scannán amháin a dhéanamh astu.
Coiscéim. Comhlacht foilsitheoireachta de shaothar i nGaeilge amháin, atá lonnaithe in Éirinn, is ea Coiscéim.
Stair.
Bhunaigh Pádraig Ó Snodaigh, staraí a bhí ag in Iarsmalann na hÉireann, é i 1980 nuair nach raibh foilsitheoirí Clódhanna Teoranta, foilsitheoirí Chonradh na Gaeilge, sásta níos mó filíochta a chur i gcló. Lorg sé an chóipcheart uathu chun an trí shaothar filíochta a chur i gcló; fuair sé iasacht airgead (£500) ó fhear uasal a bhí sásta é a thabhairt dó gan cheist, agus laistigh de roinnt míonna, bhí Coiscéim bunaithe.
Misean.
Litríocht chomhaimseartha a sholáthair don phobal Gaeilge ionas go mbeadh sé le h-aithint go bhfuil litríocht chomhaimseartha dá gcuid féin aici agus dá réir gur teanga nua-aoiseach í. 
Gaiscí.
Ó bunaíodh an comhlacht, tá os cionn 1,500 leabhar foilsithe.
Tá os cionn 400 údar idir úrscéalaithe, gearrscéalaithe, filí, drámadóirí, lucht aistí agus aistíle, greann, neamhfhicsean, taighdeoirí, lucht léinn, stairithe, aistritheoirí, srl tar éis saothar a sholáthair dó le cur i gcló.
D'fhoilsigh Coiscéim an leabhar Ghaeilge is mó riamh - Logainmneacha Mhaigh Eo - leis an Dr. Fiachra Mac Gabhann (nach maireann) 3,500 logainm le 7,500 leathanach 2.5 milliún focal thar 13 imleabhar.
Bhronn Ollscoil BÁC (UCD) DLitt Celt ar Phádraig, Sin an céim dochtúireachta onórach is mó ar féidir leo bronnadh ar dhuine as ucht atá á dhéanamh aige do litríocht na Gaeilge ach go háirithe, plúr na litríochta, an fhilíocht.
Cill Ghallagáin. Sráidbhaile agus baile fearainn in Iorras in iarthuaisceart Chontae Mhaigh Eo in iarthar na hÉireann is ea Cill Ghallagáin ("Kilgalligan" as Béarla). Ceantar Gaeltachta atá ann. Tá beagnach 800 logainm sa pharóiste.
Tá Trá na Rinne Rua agus na Fothantaí Dubha le fáil sa gceantar.
Stair.
Tháinig an t-ainm ó Naomh Gallagáin. Bhí séipéal nó cillín aige sa nGort Dubh - an áit a bhfuil an teampall. Deir an seanchas gur cuireadh Gallagáin Naofa, naomh-phátrún an cheantair, faoin ardán cruinn sa gcúinne thiar thuaidh den
teampall. 
Fuarthas leac ársa ar bharr an leachta agus cros greanta uirthi, agus bollán briste ina haice. Tá tobar Ghallagáin Naofa le feiceáil ann agus uisce fós ann.
Contae Gjirokastër. Contae atá suite i ndeisceart na hAlbáine is ea Contae Gjirokastër (Albáinis: "Qarku i Gjirokastrës"). Tá na ceantair, Gjirokastër, Përmet, agus Tepelenë atá suite ann. Is é Gjirokastër an phríomhchathair.
Contae Kukës. Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Kukës (Albáinis: "Qarku i Kukësit"). Tá na ceantair, Has, Kukës agus Tropojëatá suite ann. Is é Kukës an phríomhchathair.
Dolores Ibárruri. Ba bhean pholaitiúil Spáinneach í Dolores Ibárruri Gómez, a raibh aithne uirthi faoin leasainm La Pasionaria (rugadh 12 Samhain 1895 agus a bhásaigh 9 Nollaig 1989). 
Ba rúnaí ginearálta an Pháirtí Chummanaigh Spáinnigh nó "Partido Comunista Español" (PCE) í idir 1944 agus 1960, agus uachtarán an PCE idir 1960 agus 1989. 
Tá aithne uirthi mar gheall ar a ról i gCogadh Cathartha na Spáinne agus na hóráidí a thug sí chun fórsaí na Poblachta a spreagadh, a thuill a leasainm di.
William Harvey. Lia ab ea William Harvey (a rugadh ar an 1 Aibreán 1578 i Kent, Sasana agus a d'éag ar an 3 Meitheamh 1657 i Hampstead, Sasana). Rinne sé cur síos ceart ar shlí rith na fola.
Eolaí.
Feidhmíonn an croí, dar le Harvey, mar chaidéal chun imshruthú na fola a choimeád ar siúl. Imshruthaíonn an fhuil ón méadailín ar an taobh dé tríd an gcolainn agus ar ais trí na féitheacha go dtí an t-aitriam deas. 
Ansin imshruthaíonn an fhuil ón méadailín deas trí na scamhóga agus ar ais go dtí an t-aitriam clé. Buaileann an dá mhéadailín in éineacht. 
Sa bhliain 1628, d’fhoilsigh Harvey leabhar, iomráiteach inniu, faoin teideal "Exercitatio Anatomica de Motu Cordis et Sanguinis in Animalibus" (Ar Ghluaiseacht an Chroí is na Fola in Ainmhithe) nó "De Motu Cordis". I gceist, bhí cur síos ann ar an gcóras imshruthaithe seo agus conas a fhreagraíonn sé do shonruithe seachtracha. 
Bhí clú air ar fud na hEorpa tar éis an fhoilseacháin seo. Ach bhí conspóidí ann freisin. D'fhreagair duine de thacaithe Galen go diúltach é i bhfoilseachán sa bhliain 1649. Ní raibh dearcadh Harvey cruthaithe go dtí go dtáinig an micreascóp solais ar an saol.
Bhí roinnt eile fionnachtain ag Harvey, an ceann ba fhiúntaí ná go raibh sé den tuairim gur fhás chuile chuid den cholainn as bunchill fhréamhach, coincheap a bhí coimhthíoch faoin am sin agus nár cruthaíodh faoi dheireadh go dtí 1796.
Ceann de na buanna ba mhó a bhí ag Harvey ná gur thuig sé go soiléir an idir-dheighilt idir tuairimí agus lom na fírinne. Ba eisean an chéad lia a bhain úsáid as teoiricí matamaitice sa bhitheolaíocht.
Saol.
Bhí a athair ina shiopadóir. Oileadh i dtús i gCanterbury é agus rinne sé staidéar ar teangacha clasaiceacha, Sa bhliain 1597 cáilíodh é le céim BA ó Ollscoil Cambridge. I ndiaidh sin bhain sé amach céim sa leigheas in Ollscoil Padua san Iodáil, ceann de na hollscoileanna leighis ba chlúití san am sin.
D’fhill sé ar Shasana, áit ar thosaigh sé ag cleachtadh leighis. Phós sé Elizabeth Brown, iníon phríomhlia na banríona Éilis a haon. 
Rinneadh ball de Choláiste Ríoga na Lianna é sa bhliain 1607, agus an bhliain dár gcionn, glaodh chuig cúirt an Rí Séamus a haon é. Agus tar éis bás Shéamuis 1 1625, ainmniú é mar phríomhlia do Rí Séarlas a haon. Bhí dlúthchairdeas eatarthu agus thug an Rí urraíocht ollmhór dó is é ag déanamh a chuid taighde. 
Fuair Harvey bás de bharr stróc in aois naoi mbliana is seachtó dó.
Contae Lezhë. Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Lezhë (Albáinis: "Qarku i Lezhës"). Tá na ceantair, Kurbin, Lezhë agus Mirditë suite ann. Is é Lezhë an phríomhchathair.
Contae Shkodër. Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Shkodër (Albáinis: "Qarku i Shkodrës"). Tá na ceantair, Malësi e Madhe, Pukë agus Shkodër atá suite ann. Is é Shkodrër an phríomhchathair.
Contae Tiranë. Contae atá suite i dtuaisceart na hAlbáine is ea Contae Tiranë (Albáinis: "Qarku i Tiranës"). Tá na ceantair Kavajë agus Tiranë suite ann. Is é Tiranë an phríomhchathair.
Baile Nua na hArda. Is baile mór i gContae an Dúin é Baile Nua na hArda (Newtownards) in Uladh. Tá sé suite in aice le Loch Cuan thart fá 15 ciliméadar ó Bhéal Feirste. Bhí 27,821 duine ina gcónaí i mBaile Nua na hArda, de réir daonáireamh na Ríochta Aontaithe in 2001. 
Stair.
Bhunaigh na hAngla-Normannaigh Baile Nua na hArda. Chan fhuil mórán fágtha ón tseanaois seachas iarsmaí prióireachta Doiminicí a bhunaigh an Normannach Sir Robert Savage sa bhliain 1244. 
Féach freisin.
Rugadh an tiománaí Foirmle a hAon, Eddie Irvine, agus Leifteanantchoirnéal Paddy Mayne, i mBaile Nua na hArda.
Nâdiya. Is amhránaí Francach í Nâdiya (19 Meitheamh, 1973).
Rugadh i Tours, an Fhrainc i dteaghlach Ailgéarach Nadia Zighem. Bhí sí ina crann cosanta ag foireann na Fraince i rás 800 méadar sa bhliain 1989. D'fhág sí a teaghlach agus an lúthchleasaíocht agus bhog sí go Páras nuair nach raibh sí ach fiche bliain d'aois.