Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cúige Kaliningrad. Is cúige, nó 'oblast', de chuid na Rúise é Cúige Kaliningrad. Is é Kaliningrad an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1946.
Dá Rúisí iad muintir Kaliningrad áfach, is amhlaidh go bhfuil an áit corradh is 500 ciliméadar ó mhórthír na Rúise. Anuas air sin, is iad an Pholainn agus an Liotuáin atá mar chomharsana bhéal dorais ag Kaliningrad, rud a fhágann go bhfuil an réigiún Rúiseach seo crioslaithe ag an Aontas Eorpach. Ciallaíonn sé seo go mbíonn ar shaoránaigh Kaliningrad cur isteach roimh ré ar dhoiciméid taistil speisialta má bhíonn fonn orthu triall de thalamh ar áit éigin eile ina dtír dhúchais.
Stair.
Ba leis na Gearmánaigh Kaliningrad roimh an Dara Dogadh Domhanda agus Konigsberg ab ainm dó. Ba in Konigsberg a saolaíodh is a cuireadh oideachas ar an bhfealsamh Immanuel Kant.
Ghabh na Rúisigh seilbh ar Kaliningrad sa bhliain 1945 agus rinneadh Gearmánaigh a mharú nó a ruaigeadh. Ba jab críochnúil a rinne an Rúis agus na Gearmánaigh á ndíbirt acu Tugadh isteach daoine ó cheann ceann an Aontais Shóivéadaigh ina n-ionad. Baisteadh Sovetsk ar an mbaile Tilsit is Svetlogorsk ar Rauschen, mar shampla.
Ba é Kaliningrad a tugadh ar Konigsberg sa bhliain 1945 agus an t-ainm seo ag tagairt don oblast ar fad chomh maith leis an bpríomhchathair. Ba é Mikhail Kalinin a bhí mar uachtarán ag na Rúisigh ag an am agus tá roinnt mhaith bustaí de fós le feiceáil ann.
Sna blianta a lean an cogadh ba chrios míleata speisialta í Kaliningrad agus suas le 250,000 trúpa ann, rud a chuaigh chun sochair an gheilleagair. Tá Cabhlach Baltach na Rúise fós lonnaithe in Kaliningrad 
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Kaliningrad suite i gcrios ama Oirthir na hEorpa (EET/EEST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 13 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Kaliningrad".
Cúige Bryansk. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Bryansk. Is é Bryansk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Bryansk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Bryansk".
Cúige Kaluga. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Kaluga. Is é Kaluga an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Kaluga suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Kaluga".
Cúige Oryol. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Oryol. Is é Oryol an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Oryol suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Oryol".
Cúige Thambov. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Thambov. Is é Tambov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Thambov suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 23 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Thambov".
Cúige Shakhalin. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Shakhalin. Is é Yuzhno-Sakhalinsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1947.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 17 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Shakhalin".
Críoch Kamchatka. Is "críoch" de chuid na Rúise í Críoch Kamchatka. Is é Petropavlovsk-Kamchatsky an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 2007 de réir chumaisc idir Ceantar Féinrialaitheach na gCoiriaiceach agus Cúige Kamchatka.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Críoch Kamchatka suite i gcrios ama Kamchatka (PETT/PETST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an chríoch roinnte ina 11 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chríche Kamchatka".
Ceantar na gCoiriaiceach. Is "ceantar" de chuid na Chríche Kamchatka sa Rúis é Ceantar na gCoiriaiceach nó "Чав’чываокруг" i gCoiriaicis. Is é Palana an phríomhchathair.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Ceantar na gCoiriaiceach suite i gcrios ama Kamchatka (PETT/PETST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 4 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Cheantair Fhéinrialaithigh na gCoiriaiceach".
Críoch Khabarovsk. Is "críoch" de chuid na Rúise í Críoch Khabarovsk. Is é Khabarovsk an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 1938.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Críoch Khabarovsk suite i gcrios ama Vladivostok (VLAT/VLAST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an chríoch roinnte ina 17 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chríche Khabarovsk".
Cúige Luhansk. Is cúige (oblast) de chuid na hÚcráine é Cúige Luhansk.
Críoch Phrimorsky. Is "críoch" de chuid na Rúise í Críoch Phrimorsky. Is é Vladivostok an phríomhchathair. Bunaíodh an chríoch sa bhliain 1938.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Críoch Phrimorsky suite i gcrios ama Vladivostok (VLAT/VLAST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an chríoch roinnte ina 22 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chríche Phrimorsky".
Cúige Arkhangelsk. Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Arkhangelsk. Is é Arkhangelsk an phríomhchathair.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Arkhangelsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá Cúige Arkhangelsk roinnte ina 20 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Arkhangelsk".
Cúige Mhurmansk. Is cúige de chuid na Rúise é Cúige Mhurmansk. Is é Murmansk príomhchathair an chúige.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Mhurmansk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá Cúige Mhurmansk roinnte ina 5 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Mhurmansk".
Cúige Ivanovo. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Ivanovo. Is é Ivanovo an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1936.
Tíreolaíocht.
Tá an cúige suite timpeall 300 km thoir thuaidh ó Mhoscó
Crios Ama.
 Tá Cúige Ivanovo suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 21 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Ivanovo".
Cúige Kostroma. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Kostroma. Is é Kostroma an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Tíreolaíocht.
Tá an cúige suite timpeall 300 km thoir thuaidh ó Mhoscó
Crios Ama.
 Tá Cúige Kostroma suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Is iad an Volga agus an Kostroma na príomhaibhneacha sa chúige.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Kostroma".
Cúige Thula. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Thula. Is é Tula an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Thula suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Tá níos mó ná 1,600 abhainn sa chúige. Is iad na príomhaibhneacha:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 23 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Thula".
Cúige Ryazan. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Ryazan. Is é Ryazan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1937.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Ryazan suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Lochanna.
Is iad na príomhlochanna ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 25 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Ryazan".
Titus Oates. Bhí Titus Oates (Meán Fómhair 15, 1649 – Iúil 12/13, 1705) ina éitheoir Sasanach a chum bréaga faoi chomhcheilg Chaitliceach i Sasana chun rí na linne, Seárlas II, a mharú. Thosaigh ráig ghéarleanúna nua i gcoinne na gCaitliceach mar gheall air seo agus ba é an tArdeaspag Éireannach, Oilibhéar Pluincéid, a bhí ar an duine deireanach a cuireadh chun báis mar gheall ar eagla na comhcheilge.
Mionnú éithigh. Tugtar mionnú éithigh ar fhianaise bréige os comhair na cúirte faoi mhionn. Is cion ionchúisithe é an mionnú éithigh i dtíortha an Dlí Choitinn. Tugtar "éitheoir" ar an duine a bhfuil an choir seo déanta aige.
Eoghan Rua Mac an Bhaird. File as Cill Bharúin i gContae Dhún na nGall ab ea Eoghan Rua Mac an Bhaird (c1570-c1630) a thaistil go dtí an Mhór-Roinn le Ruairí Ó Domhnaill i 1607 san eachtra ar a dtugtar fós Teitheadh na nIarlaí agus a chum caointe ar mhór-uaisle na nGael a cailleadh ann.
Tír Chonaill.
Ba i gCill Bharúin i dTír Chonaill thart faoin mbliain 1570 a saolaíodh Eoghan Rua Mac an Bhaird de shliocht filí an Bhaird, filí oidhreachtúla Uí Dhomhnaill. Cailleadh a athair, Uilliam Óg Mac an Bhaird, sa bhliain 1576, agus chum sé an dán 'Rob soraidh t'eachtra a Aoidh Ruaidh' nuair a d'imigh Ó Domhnaill chun na Spáinne ag iarraidh cabhrach i 1602. Phós sé Máire Ní Chléirigh, agus bhí sé féin ar dhuine den teaghlach a fuair pardún ó Shasana nuair a tháinig deireadh le Cogadh na Naoi mBliana i 1603.
An Mhór-Roinn.
D'imigh sé thar sáile i gcuideachta Uí Dhomhnaill (Ruairí) agus Uí Néill (Aodh Mór) i Meán Fómhair na bliana 1607. Chuaigh sé ó Fhlóndras go dtí an Róimh, agus as sin ar ais go Flóndras. Bhí sé sa Róimh arís idir 1613-1625. Ar an Mór-Roinn chaoin sé Ruairí agus Cafarr Uí Dhomhnaill sa dán a chum sé dá ndeirfiúr Nuala 'A bhean fuair faill ar an bhfeart', agus ceaptar gur aistrigh sé leabhar ar chúrsaí míleata d'Aodh mac Ruairí mar chuid den fheachtas chun ionsaí a dhéanamh ar Éirinn as an Ísiltír i 1625-27.
Mac leis ab ea an sagart Proinsiasach Aodh Buí Mac an Bhaird (c1591-1635) a bhí ina ghairdian ar Choláiste na nGael (Coláiste Naomh Antaine i Lobháin). Bhí mac eile leis freisin sna Proinsiasaigh, Fearghal Óg Mac an Bhaird a crochadh in Éirinn i 1642.
Eoghan Rua Mac an Bhaird sa Litríocht.
Déantar léiriú ficseanúil ar Eoghan Rua Mac an Bhaird agus ar a mhac, Aodh Buí, in "An Cléireach", úrscéal le Darach Ó Scolaí.
Ritchie Jones. Is peileadóir sacair é Ritchie Jones. Imríonn sé faoi láthair le Oldham Athletic. Bhí sé ag imirt le Manchester United nuair a bhí sé níos óige.
Cúige Vladimir. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Vladimir. Is é Vladimir an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1944.
Tíreolaíocht.
Tá an cúige suite timpeall 200 km thoir ó Mhoscó.
Crios Ama.
 Tá Cúige Vladimir suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Lochanna.
Is iad na príomhlochanna ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 16 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Vladimir".
Cúige Chelyabinsk. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Chelyabinsk, suite i réigiúin iargúlta i Sibéir na Rúise. Is é Chelyabinsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Chelyabinsk suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Chelyabinsk".
Cúige Sverdlovsk. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Sverdlovsk. Is é Yekaterinburg an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Sverdlovsk suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 30 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Sverdlovsk".
Cúige Kurgan. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Kurgan. Is é Kurgan an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1943.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Kurgan suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 24 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Kurgan".
Cúige Orenburg. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Orenburg. Is é Orenburg an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Orenburg suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha.
Is í an Úrail an phríomhabhainn sa chúige.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 35 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Orenburg".
Críoch Pherm. Is "críoch" de chuid na Rúise í Críoch Pherm. Is é Perm an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 2005 de réir chumaisc idir Cúige Pherm agus Ceantar Féinrialaitheach Choimí-Pheirmiaiceach.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Críoch Pherm suite i gcrios ama Yekaterinburg (YEKT/YEKST).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Achmhainní Nádúrtha.
Sa chríoch úsctar ola, gás nádúrtha, gual, ór, diamaint agus a leithéid.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an chríoch roinnte ina 33 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chríche Pherm".
Cúige Shamara. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Shamara. Is é Samara an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1928.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Shamara suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Eolaíocht agus oideachas.
In 2019, thar ceann Gobharnóir Réigiún Samara Dmitry Azarov, osclaíodh an REC "Innealtóireacht na Todhchaí". Sa lá atá inniu aontaíonn sé níos mó ná 40 institiúid ardoideachais, fiontair agus ionaid eolaíochta agus oideachais.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 27 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Shamara".
Cúige Sharatov. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Sharatov. Is é Saratov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Sharatov suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 38 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Sharatov".
Cúige Ulyanovsk. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Ulyanovsk. Is é Ulyanovsk an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1943.
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Ulyanovsk suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 21 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Ulyanovsk".
Cúige Volgograd. Is "cúige" de chuid na Rúise é Cúige Volgograd. Is é Volgograd an phríomhchathair. 
Tíreolaíocht.
Crios Ama.
 Tá Cúige Volgograd suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Is iad na príomhaibhneacha sa chúige ná:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 33 réigiún. Féach "Aonaid Riaracháin Chúige Volgograd".
Cúige Shumy. Is "cúige" de chuid na hÚcráine é Cúige Shumy.
An Chrimé. Is "poblacht fhéinrialaitheach" de chuid na hÚcráine í an Chrimé. Tá an phoblacht suite i leithinis na Crimé ar chósta thuaidh na Mara Duibhe. 
Is iomaí treibh a ghabh is a d'athghabh an Chrimé i rith na staire. Ina measc siúd, bhí na Gréagaigh, na Gotaigh, na hIaránaigh, na Hunaigh, na Casáraigh, Rúisigh Chív, na Biosantaigh, na Cipseácaigh, agus na Mongólaigh. Ceann de na ríochtaí ba thábhachtaí i stair na Crimé ab ea Cánacht na Crimé. Ina dhiaidh sin, thit an leithinis le himpireacht na Tuirce, agus san ochtú haois déag, shealbhaigh Impireacht na Rúise í. Ní ba déanaí, tháinig an tAontas Sóivéadach in áit na Rúise Impiriúla, agus nuair a bhain na poblachtaí Sóivéadacha amach a neamhspleáchas, b'í Poblacht na hÚcráine a choinnigh an Chrimé.
Is iad na Tataraigh Chriméacha muintir dhúchasach na Crimé, ach inniu, is mionlach beag iad: Tataraigh iad 13 % de dhaonra na poblachta féinrialaithí. Nuair a bhí Stailín ag rialú an Aontais Shóivéadaigh, ruaigeadh na Tataraigh Chriméacha ar fad go dtí an Chasacstáin, agus níor tháinig siad ar ais ach le déanaí. 
Is í an Úcráinis an teanga oifigiúil, ach is tromlach iad na Rúisigh sa phoblacht, agus cé go bhfuil scéimeanna athbheochana Úcráinise á gcur chun cinn sa Chrimé, dealraíonn sé nach bhfuil fonn ar bith ar na Rúisigh malairt teanga a tharraingt orthu féin. Mar sin, is í an Rúisis caint na sráide i gcónaí. Is iomaí Úcráineach eitneach a bhfuil a chuid Rúisise níos líofa ná a chuid Úcráinise, agus de réir an daonáirimh, tá an Tatairis Chriméach féin níos coitianta mar theanga dhúchais sa Chrimé ná an Úcráinis. 
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an phoblacht roinnte ina 25 réigiún.
Carraig Mhachaire Rois. Baile i gContae Mhuineacháin is ea Carraig Mhachaire Rois ("Carrickmacross" as Béarla). Bhuaigh sí comórtas "Tidy Towns" do bhailte móra cúpla bliain ó shin. Tá an fhoireann peile sa tsraith idirmheánach. Bunaíodh an club peile sa bhliain 1887 agus caitheann siad na dathanna buí agus glas. Tá Carraig Mhachaire Rois nasctha le baile Carhaix, an Bhriotáin.
Stair.
Is baile margadh í a d'fhás timpeall caisleán a thóg an tIarla Essex in 1630. Seasann Clochar St Louis anois ar shuíomh bunaidh an chaisleáin, mar gur scriosadh an caisleán féin go déanach sa 17ú haois le linn Chogadh an Dá Rí. D'fhorbair an baile níos mó go dtí gur tharla an Gorta Mór. Ansin thosaigh meath ar dhaonra na háite.
Cúige Cherkasy. Is "cúige" de chuid na hÚcráine é Cúige Cherkasy.
Tíreolaíocht.
Aibhneacha.
Seo iad príomhaibhneacha an chúige:
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte i 20 réigiún.
Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann). Tugtar Óglaigh na hÉireann ar fhórsaí cosanta Phoblacht na hÉireann, ina n-áirítear an tArm, an tAerchór, an tSeirbhís Chabhlaigh, agus na hÓglaigh Cúltaca. "Defence Forces" a thugtar orthu as Béarla.
Is é misean na nÓglach na slándáil an stáit a chinntiú don trí chríocha na tíre a chosaint faoi stiúir Rialtas na hÉireann. Príomhchuspóirí na nÓglach ná:
Arm.
Is é Arm na hÉireann an brainse is mó de na hÓglaigh, agus ocht míle go léir de shaighdiúirí ar fiannas ansin. Tá trí bhriogáid cos-slua ann faoi láthair, is é sin, 
Cabhlach.
Tá ceanncheathrú na Seirbhíse Cabhlaigh suite in Inis Sionnach i gCuan Chorcaí. Tá 1,144 mairnéalach ar fiannas sa tSeirbhís Chabhlaigh, agus ocht long ann ar fad. Is iad na longa ná LÉ Emer (P21), LÉ Aoife (P22), LÉ Aisling (P23), LÉ Eithne (P31), LÉ Orla (P41), LÉ Ciara (P42), LÉ Niamh (P52), agus LÉ Róisín (P51).
Aerchór.
Is é Aerchór na hÉireann aerfhórsa Bhuan-Óglaigh na hÉireann, agus é lonnaithe in Aerfort Mhic Easmainn, i gContae Átha Cliath. Tá thart ar 850 duine ar fiannas san Aerchór i láthair na huaire.
Mairéad Ní Mhaonaigh. Is amhránaí agus fidléir í Mairéad Ní Mhaonaigh (a rugadh sa bhliain 1962) as Gaoth Dobhair, Dún na nGall, Éire. Tá clú agus cáil ar Mhairéad mar cheoltóir aonair agus mar bhall ar an grúpa Altan. 
Beathaisnéis.
Tógadh í féin, a deartháir Gearóid agus a deirfiúr Anna i gCois Claidí i nGaoth Dobhair, agus d'fhreastail sí ar Phobalscoil Ghaoth Dobhair. 
D'fhoghlaim sí a cuid amhrán agus ceoil óna hathair Proinsias (Francie) Ó Maonaigh agus a máthair Cití Ní Ghallchóir. Múinteoir agus príomhoide bunscoile ba ea a hathair i scoil an Luinnigh. Bhí cáil air mar fhidléir agus mar dhrámadóir (scríobh sé geamaireachtaí d'Amharclann Ghaoth Dobhair ar feadh na mblianta) agus mar chumadóir an amhráin 'Gleantán Glas Ghaoth Dobhair. 
D'fhoghlaim Mairéad an ceol óna hathair agus ón fhidléir cáiliúil Dinny McLaughlinn (a raibh an grúpa traidisiúnta Aileach aige).
Casadh an ceoltóir Frankie Kennedy uirthi nuair a bhí sí cúig bliana déag d'aois agus chuaigh siad beirt le bunmhúinteoireacht i mBaile Átha Cliath. Chaith siad cúpla bliain ag seinm le chéile agus phós siad sa bhliain 1981. 
Tar éis tamall de bhlianta d'éirigh siad as an mhúinteoireacht agus thosaigh ag seinm go lánaimseartha lena ngrúpa Altan. Fuair Frankie bás go hóg sa bhliain 1994. Ach lean Mairéad agus an grúpa ar aghaidh agus bhain cáil agus gradam idirnáisiúnta amach.
Sa bhliain 2008, tháinig "Imeall" amach, a céad albam aonarach.
Tá iníon ag Mairéad, Nia Byrne, fidléir agus amhránaí den scoth chomh maith.
Tiësto. Is é Tiësto (rugadh mar Tijs Michiel Verwest ar 17 Eanáir, 1969 i Breda, Brabant Thuaidh, An Ísiltír) ceann de na DJanna is cáiliúla ar domhan i gceol trance.
Chuir sé DJ Tiësto ar féin ach dá chúpla albam deiridh d’fhág sé an focal DJ amach agus thosaigh sé ag glaoch Tiësto amháin ar féin. Roghnaíodh é mar an DJ is fearr ar domhan 3 uair ina dhiaidh a chéile, in 2002, 2003 agus in 2004 sa chomórtas "Djmag".
Cathal Buí Mac Giolla Ghunna.  Duine de na filí ba cháiliúla i gCúige Uladh ab ea Cathal Buí Mac Giolla Ghunna. (c. 1680 - c. 1756). Rugadh é timpeall 1680 i bhFear Manach, chaith sé seal ina ábhar sagairt, ach chuaigh le filíocht agus le cairréireacht ina dhiaidh sin. Is é An Bonnán Buí amhrán magúil faoi bhás éin den tart, an saothar is cáiliúla dá chuid agus bíonn leaganacha de á gcanadh go fóill ar fud na hÉireann. 
D'fhoilsigh an scoláire Breandán Ó Buachalla bailiúchán dá shaothar: "Cathal Buí: Amhráin" sa bhliain 1975.
Ficsean.
Tá Cathal Buí mar charachtar san úrscéal "Rún an Bhonnáin" le Proinsias Mac a' Bhaird a foilsíodh sa bhliain 2010.
Cúige Kherson. Is "cúige" de chuid na hÚcráine é Cúige Kherson.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 18 réigiún.
Cúige Zaporizhia. Is "cúige" de chuid na hÚcráine é Cúige Zaporizhia. Is é Zaporizhia an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige seo sa bhliain 1939.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá an cúige roinnte ina 20 réigiún.
Bráithre Críostaí. Bhunaigh Éamann Iognáid Rís Ord na mBráithre Críostaí (go hoifigiúil sa Laidin "Congregatio Fratrum Christianorum") sa bhliain 1802 i bPort Láirge. Bhí sé mar phríomhaidhm ag na horduithe Caitliceacha seo san oideachas agus laistigh de roinnt blianta bhí scoileanna acu i gCarraig na Siúire, Dún Garbhán, Corcaigh, agus Baile Átha Cliath. 
Sa lá inniu tá scoileanna acu ar fud na tíre in Éirinn, agus san Astráil, sa Ríocht Aontaithe, san Nua-Shéalainn (agus roinnt tíortha eile) freisin.
Le déanaí in Éirinn d'fhógair na Bráithre Críostaí go bhfuil siad ag éirí as an ról bainistíochta scoile a bhíodh acu. Tá an ról sin acu ó bunaíodh an t-Ord, ach níl go leor Bráithre inniu chun bainistíocht a dhéanamh ar na scoileanna. Tá "Iontaobhas Scoile Éamonn de Rís" (nó "The Edmund Rice Schools Trust") á bhunú acu agus is é an t-Iontaobhas seo a eagróidh bainistíocht na scoileanna as seo amach.
Dáithí Ó hÓgáin. Ollamh le Béaloideas na hÉireann i gColáiste na hOllscoile Baile Átha Cliath ba ea Dáithí Ó hÓgáin MA PhD. Rugadh é sa Bhrú i gContae Luimnigh agus ba scríbhneoir é i mBéarla agus i nGaeilge chomh maith le bheith ina scoláire. Bhásaigh sé ar 11 Nollaig na bliana 2011 i mBré, Co. Chill Mhantáin.
Is iomaí leabhar atá scríofa aige – lena n-áirítear sé chnuasach filíochta agus trí chnuasach gearrscéalta, ocht leabhar taighde, deich n-eagrán agus saothair níos éadroime – chomh maith le mórán altanna taighde faoi litríocht, béaloideas, stair agus sanaseolaíocht in irisí léinn agus i gciclipéidí. Sé leabhar déag atá scríofa aige i nGaeilge, seacht gcinn is fiche i mBéarla, agus dhá leabhar dhátheangach, agus tá eagráin éagsúla dá chuid leabhar foilsithe i dtíortha ar leith. Is san idirphlé idir béaloideas agus litríocht is mó atá a spéis chomh maith le léiriú na staire i bhfoinsí béaloidis agus an saibhriú a dhéanann an béaloideas ar an samhlaíocht aonair agus ar an gcultúr cruthaitheach.
Ghnóthaigh sé céim BA sna Nuatheangacha i gColáiste na hOllscoile, BÁC, MA i dTeanga agus Litríocht na Gaeilge agus PhD sa Bhéaloideas (Ollscoil na hÉireann). Bhí sé ina reachtaire ar an gCumann Gaelach agus é i gCOBÁC. Bhí baint lárnach aige le dréachtaí mholtaí UNESCO faoi chosaint bhéaloideas an domhain i 1987, agus bhí sé ina chomhbhunaitheoir ar an Ionad Eorpach do Chultúr Traidisiúnta i mBudapest i 1994. Thug sé léachtaí agus léigh sé a chuid filíochta ar fud na hÉireann agus i dtíortha eile, ina measc Sasana, Alba, an Fhrainc, Monaco, an Bheilg, an Ghearmáin, an Pholainn, an Liotuáin, an Eastóin, an Rúis, an Ungáir agus an Íoslainn. Bhí aithne air mar chraoltóir raidió agus teilifíse, agus léiríodh ceithre dhráma raidió dá chuid.
Lios na gCearrbhach. Is cathair í Lios na gCearrbhach ar an taobh thiar-theas de Bhéal Feirste i dTuaisceart Éireann. Tugtar "Lisburn" ar i mBéarla de ghnáth, ach úsáidtear an t-ainm "Lisnagarvey" uaireanta freisin in ainmneacha scoileanna, clubanna spóirt agus do phearsaí poiblí mór le rá. 
Tá sé suite ar dhá thaobh abhainn an Lagáin agus mar sin roinnte idir dhá chontae, An Dún agus Aontrom. Dar le daonáireamh 2001 bhí 71,465 duine i Lios na gCearrbhach. 
Rinneadh cathair de go hoifigiúil i 2002 mar chuid de cheiliúradh órga Bhanríon na Ríochta Aontaithe. Cé gur tugadh stádas cathrach dó níl ann dáiríre ach baile mór tuaithe. 
Stair.
Bunaigh Louis Crommelin agus inimircigh eile Úgónach an tionscal lín i Lios na gCearrbhach sa bhliain 1698 Tá iarsmalann lín ar fáil i seanteach an Mhargaidh i gcearnóg an Mhargaidh.
Phléasc na sufraigéidí buama i Lios na gCearrbhach sa bhliain 1914,