Trelis/gawiki huggingface dataset:
Bukayo Saka. Peileadóir gairmiúil Sasanach é Bukayo Ayoyinka T. M. Saka (rugadh 5 Meán Fómhair 2001) a imríonn mar chliathánaí, cúlaí ar chlé, nó imreoir i lár na páirce don chlub Arsenal i bPríomhroinn Shasana agus d'fhoireann náisiúnta Shasana. Tá aithne ar Saka mar gheall ar a ghríosacht ionsaitheach agus a chruthaitheacht, is minic a mheastar é ar cheann de na himreoirí peile óga is fearr ar domhan. Is de bhunadh na Nigéire é Bukayo.
Uí Bhroin. Clann de shliocht Bhrain mac Maoil Mhórdha, rí Laighean, ball d'Uíbh Fhaoláin Uí Dhúnlainge is ea Uí Bhroin. Le linn ionradh na Normannach ar Éirinn lonnaigh siad i gContae Chill Mhantáin.
Stair.
Bhí lárionad na géige is tábhachtaí de chuid Uí Bhroin suite ag Baile na Corra Thuaidh/Theas, agus na críocha thart timpeall "Críoch Branach", faoina smacht.
Le linn Éirithe Amach Dheasmhumhan, thug an gaiscíoch Aodh Ó Broin tacaíocht d'Iarla Dheasmhumhan, agus d'éag sé i rith an dara héirí amach. Tháinig a mhac Fiach i gcomharbacht air agus i dteannta le tiarna na Páile lord James Eustace, choinnigh siad orthu in éadan na Sasanaigh. Cuireadh arm mór faoi Fhear Ionad na hÉireann, Iarla Grey de Wilton, chun iad a chur faoi chois, ach rinneadh luíochán rompu agus cloíodh iad i gCath Ghleann Molúra ar an 25ú Lúnasa 1580, inár cailleadh 800 fear. Thug Fiach cuidiú d'Aodh Rua Ó Domhnaill chun éalú as Caisleán Átha Cliath sa bhliain 1591. D'fhan Aodh Rua le Fiach ag Baile na Corra.
Sa bhliain 1595, forghabhadh Baile na Corra ag garastún Túdarach, ach chuir Fiach an ruaig orthu agus dhóigh sé an dún. Rinneadh feall ar Fhiach agus maraíodh é ag fórsaí an Fhear Ionaid ag Fán an Iarainn ar an 8ú Bealtaine 1597.
Bronnadh críocha a athair ar mhac Fhéich, Féilim, le litreacha paitinne ag Eilís I tar éis dó géilleadh di. Chaill sé a chríocha, any, faoi Shéamas I. Bhí sé ina theachta Parlaiminte do Contae Chill Mhantáin sa bhliain 1613. Fuair sé bás sa bhliain 1630.
Tá garghaol go deo idir Uí Bhroin agus Uí Thuathail.
Tiomsaíodh an Leabhar Branach, cnuasach dánta in ómós Uí Bhroin, go luath sa 17ú haois.
Ispín faoi fhuidreamh. Is éard atá in ispín faoi fhuidreamh ná ispín (brocaire te, de ghnáth) ar mhaide faoi bhrat tiubh fuidrimh déanta as min arbhair, agus domhainfhriochta. Tháinig sé chun cinn sna Stáit Aontaithe agus tá sé le fáil go coitianta i mbia Meiriceánach.
Tá sé curtha síos d’inimircigh Ghearmánacha a leaindeáil i dTexas, lucht déanta ispíní a fuair amach nach raibh an pobal áitiúil róthógtha lena gcuid ispíní, gurb iad an dream a thug an t-ispín faoi fhuidreamh isteach sna Stáit Aontaithe (cé gur tháinig an maide níos déanaí).
Is minic a dhíoltar ispíní faoi fhuidreamh mar bhia sráide nó mar mhearbhia. Is féidir an t-ullmhúchán is fearr agus is úire a bhaint amach trí na hispíní a thumadh agus a fhriochadh díreach sula riartar iad.
Stíleanna gruaige Rómhánacha. Bhí faisin ag athrú i gcónaí sa tSean-Róimh, go háirithe le linn na ré impiriúil. Cruthaíonn scoláirí croineolaíocht leis na stíleanna sainiúil.Thug Publius Titinius Menas bearbóirí isteach sa Róimh den chéad uair sa bhliain 209 nó 300 RCR. Rathaigh an gairm seo le linn na ré impiriúil.
Tábhacht.
Ar chuma an lae inniu, bhí gruaig an-tábhachtach i gcomhair léiriú pearsanta. Léirigh sí stádas agus ról i sochaí.
Ceannbhearta.
Cailleacha.
B'fhéidir mar go bhfuil an ceangal earótach aici, bhí nasc idir gruaig agus modhúlacht bhaineann. Bhí na cailleacha fíorthábhachtac sa chás seo. 
Bréagfhoilt.
Tá fíorbheagán bréagfhoilt a maireann inniu ar gheall ar an aeráid thais san Impireacht na Róimhe.
Fíonsaothrú in Éirinn. Táirgtear fíonta Éireannacha go príomha in oirdheisceart na hÉireann, ach tá cúpla fíonghort in áiteanna eile freisin. Measann an Coimisiún Eorpach gur táirgeoir fíona í Éire, ach tá an tionscal an-bheag ansin faoi láthair.
Aeráid.
De bharr na haeráide, ní hí an tír is fearr í Éire le fíniúnacha a shaothrú inti. Mar sin féin, d’fhéadfadh athrú aeráide é seo a athrú.
Fíonta torthaí.
Chomh maith le fíonchaora, déantar fíonta as torthaí eile in Éirinn freisin, mar shampla sméara dubha, sútha talún, sútha craobh agus cuiríní dubha nó dearga.
Lámhach Marjory Stoneman Douglas High School. Lá 'le Vailintín 2018 a thug iarscoláire 19 mbliana déag faoi ruathar lámhaigh ar Marjory Stoneman Douglas High School, ardscoil i bParkland, Florida (thart ar 80 ciliméadar ó thuaidh de Mhiami). Maraíodh seacht nduine dhéag de bharr a gcaite (14 dalta agus triúr den bhfoireann) agus gortaíodh go leor eile san ionsaí; maraíodh an cóitseálaí peile san eachtra.
Bhí Adelina Hurley, déagóir 16 bliana d'aois arb as Éirinn í, i  measc na ndaltaí a bhí sáinnithe sa sléacht. Bhí cuimhne ag Adelina ar an scanradh a bhí ar gach duine, ar an screadaíl, ar na gcaoineadh a bhí gach áit agus an fonn a bhí ar gach duine rith leis ngunnadóir a sheachaint.
Bhí an t-ionsaitheoir, Nikolas Cruz, curtha ar fionraí ag an scoil de bharr a chuid iompair, ar chúiseanna a bhain le cúrsaí smachtaithe, nuair a bhí sé ag freastal uirthi. Dúirt lucht na scoile gur cadhan aonair ba ea Nikolas Cruz.
Bhí póílín ar gharda sa scoil, Scot Peterson, agus gunna aige, ach d'fhan sé amuigh. Sa bhliain 2019, cuireadh faillí ina leith.
Oidhreacht.
Tá cáil ar na marthanóirí ó shin as an bhfeachtasaíocht agus stocaireacht a dhéanann siad in aghaidh fhoréigean gunnaí.
Trevor Clarke. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Trevor Clarke, a rugadh ar an 28 Iúil, 1967. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Theas, ó 2007 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Phós sé Linda Clarke.
Titinia gens. Ba mhion-theaghlach pleibeach é an gens Titinia sa tSean-Róimh.
Praenomina.
Ba "Marcus" agus "Gaius" iad na praenomina príomha na Titinii i rith an Phoblacht.
Pleibigh. Ba comóntaigh iad na pleibigh sa tSean-Róimh.
Tithíocht.
Bhí conai ar an aicme seo sna arsáin darbh ainm 'Insulae'. Ní raibh an chuid is mó de na hárasáin seo tógtha go maith. Baineadh úsáid as ábhair ar dhroch-chaighdeán agus mar thoradh air sin dhófaidís go héasca. Mar thoradh air sin ba iad na seomraí ba chóngaraí don urlár bun an ceann ba chostasaí. Ní raibh na seomraí inslithe go maith ach an oiread agus bhí siad siad reoite i rith an gheimhridh agus ró-thé i rith an samhraidh. Bhí gach duine sa teaghlach ina gcónaí in aon seomra amháin agus mar sin bhí sé plódaithe. Thiocfadh teaghlaigh isteach trí dhréimirí ón taobh amuigh.
Ach bhí na pleibigh a bhí níos saibhre in ann 'insulae' níos fearr a fháil nó teach singil darbh ainm 'Domus'
Eadaí.
De ghnáth caith siad Tuineach. Ba píosa eadach é atá cosuil le t-léine sa lá atá ann. Caith na fir, mná, paistí é tríd an blian uilig. Ach ní raibh siad maith ag coinneal teas isteach i rith an geimhreadh. Caith siad cuaráin mar bhrogaí.
Bia.
Bhí bia na ndaoine bochta níos simplí. D’ith siad anraith lintilí, anraith eorna, feoil shaor a bhí brúite I bhfínéagar. Thug an rialtas amach arbhar saor in aisce do na daoine ba bhoichte agus rinne siad leite agus arán leis. Tugadh dól ar an arbhar sin. Ní raibh áiseanna cócaireachta ag cuid mhaith de na Rómhánaigh ba bhoichte agus bhí orthu bia a fháil ó na stallaí nó na tabhairne nó ón thermopholia. Cheannaigh siad píoga blasta teo a bhí an-chosúil le píotsa. 
Saol páiste Pleibigh.
Níor tháinig an meán-phlódánach isteach i dteaghlach saibhir; b'ionann na huaisle a bhí gníomhach go polaitiúil ina n-iomláine agus cuid an-bheag den daonra iomlán. Bhíothas ag súil go rachadh an meánpháiste plebeiach isteach sa lucht saothair ag aois óg. Ba le haicme shocheacnamaíoch ní b'ísle ná a gcomhghleacaithe Patrician a bhí na Pléiteoirí go hiondúil, ach bhí pátraicigh bhochta agus daoine saibhre ag an bPoblacht nach maireann.
Bhí an t-oideachas teoranta don mhéid a mhúinfeadh a dtuismitheoirí dóibh, rud nach raibh ann ach bunghnéithe na scríbhneoireachta, na léitheoireachta agus na matamaitice a fhoghlaim. Bhí na pobail níos saibhre in ann a bpáistí a chur chuig na scoileanna nó teagascóir príobháideach a fhostú.
Michelle Nic Pháidín. Rugadh Michelle i nGlaschú, Albain ach tógadh í i nGaoth Dobhair. Bhí cónaí uirthi i mBaile Átha Cliath ar feadh roinnt blianta. Le linn na tréimhse sin, rinne sí staidéar ar an iriseoireacht in Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Cliath, Sráid Aungier.
Scríobh Michelle le "Foinse" agus "Lá" nuair a thosaigh sí ag obair mar iriseoir. Chaith sí tréimhsí ag obair don "Irish Daily Mirror" agus don "Star on Sunday" agus tá obair mar shaorisireoir déanta aici don "Irish Times", don "Irish Independent" agus don "Irish Examiner" thar na blianta. Is iriseoir ilghnéitheach í faoi láthair agus tá a lán oibre déanta aici le stáisiúin raidió agus teilifíse. Ba í a rinne an clár teilifíse "Éagóir" de TG4 a chur i láthair idir 2011 agus 2014. Tá sí ag obair mar iriseoir sinsearach leis an "Donegal Democrat" faoi láthair. Tá suim mhór ag Michelle i gcúrsaí teanga agus bhí sí ina cathaoirleach ar Choiste Comhairleach na nÓg agus ina ball de Coimisiún na Gaeltachta. Bhain sí an dara háit i gcomórtas liteartha Oireachtas na Gaeilge in 2004 leis an ngearrscéal ‘Baile na mblaincéad.’ Bhain sí Corn Mháire Nic Dhonnachadha don amhránaíocht ar an sean-nós an bhliain chéanna. D’fhoilsigh Cois Life a céad saothar ficsin, úrscéal dar teideal "An tIriseoir" in 2016.
Tá cónaí ar Michelle i mbaile Leitir Ceanainn.
Farandól. An chiall le farandole, nó farandól, ná damhsa bríomhar ó Provence na Fraince (i gcomparáid le damhsaí Proibhinseacha eile in am débhuilleach, mar shampla an rigaudon agus an tambourin). 
Sa damhsa seo bíonn sé de nós ag ceoltóirí siúl os comhair na ndamhsóirí agus é ag seinm píbe (ar a dtugtar galoubet) agus druma (ar a dtugtar tambór). Crochtar an dá uirlis timpeall mhuineál an cheoltóra. 
De ghnáth bíonn an farndole in 6/8.
An Eilreig. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh í An Eilreig.
William J. Burns. Is taidhleoir agus ambasadóir gairme Meiriceánach é William Joseph Burns (rugadh 4 Aibreán 1956) atá ina stiúrthóir ar an Lár-Ghníomhaireacht Faisnéise ón 19 Márta 2021 i leith. Leas-rúnaí stáit na Stát Aontaithe a bhí ann roimhe sin ó 2011 go 2014, agus in 2009 d’fhóin sé mar Rúnaí Gníomhach Stáit sular dhaingnigh an Seanad Hillary Clinton sa phost sin. D’éirigh sé as Seirbhís Eachtrach na Stát Aontaithe in 2014 tar éis gairmréim taidhleoireachta 32 bliain. Ó 2014 go 2021, bhí sé ina uachtarán ar an Carnegie Endowment for International Peace.
Uí Fhaoláin. Rítheaghlach na Laighean de mhuintir Uí Dhúnlainge ba ea Uí Fhaoláin (Meán-Ghaeilge Uí Fáeláin).
Stair.
Faolán mac Murchadha (bás 738) duine de thriúr mac Mhurchadha mhic Bhrain Mut, ba ea sinsear eapainmneach Uí Faoláin. Idir na blianta 776 agus 1018, rinneadh rí Laighean de naonúr dá chlann, ar seal lena ngaoil Uí Mhuireadhaigh agus Uí Dhúnchadha.. 
Roimh an 12ú haois, bhí lárionad a gcuid críoch suite ag "Nás na Ríogh" (an Nás) ar mhachaire na Life, i dtuaisceart Chontae Chill Dara. Bhí na barúntachtaí An Nás Thuaidh, An Léim Theas, Claonadh, Uí Chéithigh agus Uachtar Fhine ann, chomh maith le codanna de bharúntachtaí eile sa cheantar.
Le linn ionradh na Normannach ar Éirinn, b'éigean do chlann Uí Bhroin, géag Uí Fhaoláin, a n-áit a fhágáil agus Sléibhte Chill Mhantáin a lonnú, i n-iar-ríocht Uí Fhearghail Uí Gharrchon. Glaodh Crioch Bhranach ar an tuath, agus ann san áireamh an bharúntacht An Caisleán Nua i dteannta le codanna na mbarúntachtaí Baile na Corra Thuaidh/Theas agus an tInbhear Mór. 
Filí ó oidhreacht i bhfostú Uí Bhroin ba ea clann Mhic Eochaidh.
Ginealach.
Dar le Rawlinson B 502, is é seo a leanas ginealach Uí Fhaoláin le cúig ghlúin déag:
Uí Mhuireadhaigh. Rítheaghlach na Laighean de mhuintir Uí Dhúnlainge ba ea Uí Mhuireadhaigh / Mhuirí (Meán-Ghaeilge Uí Muiredaig).
Stair.
Muireadhach mac Murchadha de chlann Uí Dúnlainge (bás 760), duine de thriúr mac Murchadha mhic Bhrain Mut ba ea sinsear eapainmneach Uí Mhuireadhaigh. Idir na blianta 785 agus 1042, rí Laighean de ceathrar duine déag dá chlann, ar seal lena ngaoil Uí Fhaoláin et Uí Dhúnchadha.
Bhí a lárionad acu ag Mullach Maistean i ndeisceart Contae Chill Dara. Bhí ann ina gcuid críoch na barúntachtaí Cill Chá agus Maoin, An Fhorrach agus an Réabán Thiar agus Thoir, cuid de Connail agus níos déanaí, et críocha Uí Mháil. Cuireadh an ruaig uirthi as a gcríocha le linn ionradh na Normannach ar Éirinn agus lonnaigh siad i sléibhte Chill Mhantáin chomh maith lena ngaoil, Uí Fhaoláin.
Ginealach.
Dar le Rawlinson B 502, is é seo a leanas ginealach Uí Mhuireadhaigh le seacht nglúin déag:
Uí Dhúnchadha. Rítheaghlach na Laighean de mhuintir Uí Dhúnlainge ba ea Uí Dhúnchadha (Meán-Ghaeilge Uí Dúnchada).
Stair.
Dúnchad mac Murchadha mhic Bhrain Mut (bás 728) is ea sinsear eapainmneach na clainne. Idir na blianta 760 agus 1003, rinneadh rí Laighean de deichniúr dóibh, ag dul ann ar seal lena ngaoil Uí Fhaoláin agus Uí Mhuireadhaigh. 
Bhíodh lárionad na clainne ag Cnoc Liamhna, ar an teorainn idir Contae Bhaile Átha Cliath agus Contae Chill Dara. Meastar gur shín a gcuid críoch go teorainn Chill Mhantáin idir an Life agus Sléibhte Átha Cliath.
I lár na 11ú haoise, ghlac Mac Gilla Mo-Cholmóg an sloinne FitzDermot.
Ginealach.
Dar le Rawlinson B 502, is é seo a leanas ginealach Uí Dhúnchadha le ceithre ghlúin déag:
Pam Cameron. Is polaiteoir aontachtach í Pam Cameron (a rugadh ar an 30 Nollaig 1971, ar a dtugtaí Pam Lewis tráth, née Pamela Brown). Is ball í de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach í d'Aontroim Theas, ó 2011 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Michael Cameron. Bhí sí pósta le Ian Lewis roimhe sin.
Stewart Dickson. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Stewart Dickson. Rugadh é ar 8 Nollaig 1950 i gCarraig Fhearghais. Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thoir, ó 2011 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sí pósta le Sandra. Is Preispitéireach é.
Naisc sheachtracha.
Paitrígh (an tSean-Róimh). Ba aicme cheannais iad na paitrígh sa tSean-Róimh ar dtús. Bhí an t-idirdhealú an-suntasach sa Ríocht Rómhánach agus an Phoblacht luath ach mheath a thábhacht i ndiaidh an Coimhlint n-Aicmí (494 RCR go 287 RCR). Bhí ballraíocht ach tábhacht ainmniúil faoin am an Phoblacht dhéanach agus an Impireacht.
Anraith cainneann. Is éard is anraith cainneann (Breatnais: "cawl cennin" ) ann ná anraith atá bunaithe ar phrátaí, cainneanna, brat (sicín de ghnáth), agus uachtar trom. Is féidir úsáid a bhaint as comhábhair eile, a leithéid agus salann, piobar, agus spíosraí éagsúla. 
Go ginearálta díslítear na prátaí agus cócaráiltear iad i mbrat, agus gearrtar agus sótáiltear na cainneanna agus sótáiltear iad. Tar éis seo, cuirtear na comhábhair go léir le chéile agus corraítear iad. Is féidir síobhais a úsáid le haghaidh gairnise.
Is gnách go mbíonn baint ag anraith cainneann leis an mBreatain Bheag, agus is mír thábhachtach é de chócaireacht na Breataine Bige. Sa Rómáin, tá an-tóir ar an anraith seo agus tugtar "Ciorbă de praz" air, agus sa Fhrainc tugtar "Soupe aux poireaux" air. Rogha eile d'anraith cainníneach is ea "vichyssoise", a fhreastalaítear fuar go hiondúil.
Conradh na bhFórsaí Núicléacha le Meánraon. Shínigh an An tAontas Sóivéadach agus na Stáit Aontaithe an comhaontú Conradh na bhFórsaí Núicléacha le Meánraon' ar 8 Nollaig 1987. Cuireadh as feidhm na mílte arm núicléach. Chuir an conradh seo stop leis an Tionscnamh Straitéiseach Cosanta (an clár "Star Wars"' nó "'Cogadh na Réaltaí") chomh maith.
Cúlra.
Chuir an tUachtarán Reagan tús leis an Tionscnamh Straitéiseach Cosanta sa bhliain 1983, plean go saothródh na Stáit Aontaithe teicneolaíochtaí chun sciath arm cosanta a leagan amach i sraitheanna, amuigh sa spás den chuid is mó, ábalta diúracáin bhalaistíocha ionsaitheacha a mhilleadh is a chur anuas.
Faoi dheireadh, drogall polaitíochta an fáth nár tháinig an Tionscnaimh chun críche riamh. Bhí an taighde ina chomhair fíorchostasach; chosain Star Wars na billiúin dollar agus roimh i bhfad bhí deacrachtaí ag geilleagar SAM. Bhí an cás níos measa fiú sa Rúis.
An Abhainn Dubh (Ceanannas). Abhainn a ritheann trí chontaetha an Chabháin agus na Mí in Éirinn is ea An Abhainn Dubh. Is fo-abhainn de chuid na Bóinne í a ritheann isteach i Muir Éireann ag Droichead Átha. (Is é seo ceann de dhá “Abhainn Dubh” a ritheann isteach sa Bhóinn i gContae na Mí — éiríonn an ceann eile i gContae Chill Dara).
Tá foinse na habhann suite i ndeisceart Chontae an Chabháin, i ngar do Choill an Chollaigh. Ritheann sé trí Loch Ramhar ag Achadh an Iúir, Contae an Chabháin, thar Ceanannas, Contae na Mí, sula dtéann sí isteach sa Bhóinn san Uaimh, Contae na Mí.
Danny Donnelly. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Danny Donnelly. Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thoir, ó 2022 ar aghaidh .
David Hilditch. Ba pholaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é David Hilditch (11 Nollaig, 1963 - 5 Samhain 2023). Ba bhall é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Ba Chomhalta den Tionól Reachtach é d'Aontroim Thoir, ó 1998 go 2023 . 
Ghairmréim pholaitiúil.
Toghadh ar Comhairle Baile Charraig Fheargais é i 1991. Bhí sé leasmhéara i 1995 agus mhéara ó 1997 go 1998 agus ó 2004 go 2008. 
Toghadh ar Tionól Thuaisceart Éireann é d'Aontroim Thoir i 1998. D'éirigh sé in 2023 mar chúiseanna slainte. Tháinig Cheryl Brownlee in ionad é
Saol pearsanta.
Rugadh sé i gCarraig Fhearghais. D'oibrigh sé i dtionscal na tógála agus do Royal Mail roimhe sin. Fuiar a mhac, Stewart, bás in 2019 mar Mialóma. Ba bhall é de Printísigh Dhoire.
Fuair sé bás ar 5 Samhain 2023 le hailse .
An Leabhar Branach. Cnuasach dánta sa Nua-Ghaeilge Mhoch, a tiomnaíodh go luath sa 17ú haois, is ea an Leabhar Branach. Tá ann filíocht molta do chlann Uí Bhroin, agus tuath acu darbh ainm "Gabhal Raghnaill" i gContae Chill Mhantáin. Scríobhadh na dánta féin idir na blianta 1550 agus 1630, tréimhse achrainn i nÉirinn le hÉirithe Amach Dheasmhumhan, Cogadh na Naoi mBliana agus Éirí Amach Uí Dhochartaigh ar siúl.
Léirmheas.
Dar leis an scoláire Seán Mac Airt, a d'fhoilsigh leagan den chuntas sa bhliain 1944:
Abair.
Scríobhadh na dánta go formhór ag filí Mhic Eochaidh/Eochadha. Scríobhadh roinnt acu ag Eochaidh Ó hEodhasa.
Tá roinnt desna dánta tiomanta do Fhiach mac Aodha Ó Broin (1534–1597). Deirtear gurbh í a bheadh chéile Róis Ní Thuathail:
Lámhscríbhinní.
Tá an bhunlámhscríbhinn anois caillte. Rinneadh cóip di sa bhliain 1622 ag an bhfile, Brian Mac Giolla Phádraig, agus is a bhuí leis go maireann na dánta fós. Rinne Hugh O'Daly cóip de leagan Bhriain, agus caomhnaítear seo i gColáiste na Tríonóide. Tá cóip eile déanta ag Mícheál Ó Broin sna 1720í le fáil anois san Houghton Library, Harvard University.
Comhdhúil dhénártha. In eolaíocht na n-ábhar, is comhdhúil cheimiceach í comhdhúil dhénártha nó pas dénártha ina bhfuil dhá dhúil éagsúla ann.
Is féidir comhdhúile ceimiceacha neamhorgánacha a rangú go ginearálta in dhá ghrúpa: comhdhúile ianacha agus comhdhúile móilíneacha. Is éard atá i struchtúr na gcomhdhúl ianach go léir ná sraith thríthoiseach leathnaithe d'iain dhearfacha agus dhiúltacha ailtéarnacha. Ós rud é nach bhfuil comhdhúile ianach i bhfoirm móilíní aonaracha, déantar iad a léiriú le foirmlí eimpíreacha.
Comhdhúile Móilíneacha.
Is comhdhúile neamhorgánacha iad comhdhúile móilíneacha atá i bhfoirm móilíní scoite. I measc na samplaí tá substaintí aithnidiúla mar uisce (H2O) agus dé-ocsaíd charbóin (CO2). Tá na comhdhúile seo an-difriúil ó chomhdhúile ianacha cosúil le clóiríd sóidiam (NaCl). Déantar comhdhúile ianacha nuair a chailleann adaimh miotail ceann amháin nó níos mó dá leictreoin go adaimh neamh-mhiotail. Aomtar na caitiain agus na n-ainiain dá bharr go leictreastatach dá chéile. Mar sin, cad a choinníonn adaimh móilín le chéile? Seachas iain a fhoirmiú, roinneann adaimh móilín a bhfiúsleictreoin sa chaoi is go bhfoirmíonn nasc idir péirí adamh. I móilín dé-ocsaíd charbóin, tá dhá cheann de na naisc seo, gach ceann acu ag tarlú idir an adamh carbóin agus ceann amháin den dá adamh ocsaigine.
Ainmníocht na ceimice neamhorgánacha de réir AIGCF. San ainmníocht cheimiceach, is modh córasach é ainmníocht i gcomhair AIGCF chun comhdhúile ceimiceacha neamhorgánacha a ainmniú, mar a mholann Aontas Idirnáisiúnta na Glan-Cheimice agus na Ceimice Feidhmí (AIGCF). Tá sé foilsithe in "Nomenclature of Inorganic Chemistry" (ar a dtugtar an Leabhar Dearg (Béarla:the Red Book) go neamhfhoirmiúil). Go hidéalach, ba cheart go mbeadh ainm ag gach comhdhúil neamhorgánach ónar féidir foirmle gan athbhrí a chinneadh. Tá ainmníocht AIGCF ann don cheimic orgánach freisin.
An córas.
Léiríonn na hainmneacha " caiféin " agus " 1,3,7-trímheitil--3,7-déhidreac-1H-púirín-2,6-dé-ón " an chomhdhúil cheimiceach céanna. Ionchódaíonn an t-ainm córasach struchtúr agus comhdhéanamh an mhóilín caiféin go mion, agus soláthraíonn sé tagairt gan athbhrí don chomhdhúil seo, ach ní thugann an t-ainm "caiféin" ach ainm air. Is léir mar sin go mbíonn buntáistí i bhfad níos ar fáil trí leas a bhaint as an modh córasach nuair is gá soiléireacht iomlán agus cruinneas. Mar sin féin, ar mhaithe le gontacht, úsáidfidh fiú poitigéirí gairmiúla an t-ainm neamhchórasach beagnach an t-am ar fad, toisc gur ceimiceán coitianta aitheanta é caiféin le struchtúr uathúil. Ar an dul céanna, is minic a thugtar uisce ar H2O i nGaeilge, cé go bhfuil ainmneacha ceimiceacha eile ann .
Vladimir Pozner (scríbhneoir). Vladimir Solomonovich Pozner ( Scríbhneoir Francach agus aistritheoir de bhunadh na Rúise-Giúdach ab ea é 5 Eanáir 1905 i bPáras – 19 Feabhra 1992 i bPáras. Theith a theaghlach ó na pograim chun cónaí sa Fhrainc. Mhéadaigh Pozner ar an sóisialachas cultúrtha a fuair sé le hoidhreacht chun ceangal a dhéanamh idir an scríbhneoireacht agus an pholaitíocht le grúpaí frith-faisisteacha agus cumannacha sa tréimhse idir an chogaidh. Bhí tábhacht lena chuid scríbhneoireachta toisc go ndearna sé cairdeas le léiritheoirí a raibh cáil idirnáisiúnta orthu ar chumannachas crua, agus é ag diúltú cos ar bolg na Sóivéadach.
Óige.
Rugadh i bPáras é, do thuismitheoirí Rúiseacha-Ghiúdacha i 1905, tar éis teip ar an gcéad Réabhlóid Boilséiveach, ba staraí agus fhuascailtí gníomhach a athair, Solomon Pozner. Comrádaí de ghrúpa Rosa Lucsamburg é, spreag sé rannpháirtíocht na nGiúdach i sochaí na Rúise, nuair is féidir. Thosaigh sé leis an gCumann Saothair Ceardaí (ar a dtugtar an ORT, an t-acrainm Rúisise) agus an Cumann um Scaipeadh na hEagnaíochta. Ba í Esther Siderski a mháthair, a chuaigh isteach sna grúpaí seo freisin. Rugadh deartháir, George, a bhí ina Ollamh le hÉigipeolaíocht sa bhliain 1908. An bhliain dár gcionn thug pardún ginearálta deis don teaghlach filleadh ar Chathair Pheadair, rud a athainmníodh ina n-éagmais mar Petrograd.
Ceann na Fine. Is é Ceann na Fine ceannaire aitheanta go cuí de chlann nó fine i nÉirinn agus i nAlbain.