Trelis/gawiki huggingface dataset:
Sevilla. Príomhchathair chomhphobal féinrialaitheach na hAndalúise, i ndeisceart na Spáinne is ea Sevilla. De réir na bhfinscéalta, ba é Earcail, an laoch Gréagach, a bhunaigh Sevillla. Thug na Rómhánaigh "Hispalis" ar an gcathair agus ina dhiaidh sin athraíodh an t-ainm go "Isbiliya" ag na Múraigh. 
Tá Sevilla ar bhruacha abhainn an Guadalquivir agus tá sí ar cheann de na hionaid stairiúla is tábhachtaí san Eoraip. Timpeall milliún duine atá inti faoi láthair, an ceathrú cathair is mó sa Spáinn. Is ann atá Cartlanna na nIndiacha, mar a bhfuil na cáipéisí stairiúla faoi ghabháil Mheiriceá. Tá an-chuid foirgneamh fíor-álainn ann, La Giralda, túr Múrach, agus ceann de na hardeaglaisí is mó ar domhan, a tógadh thar tréimhse 118 mbliain tar éis do na Críostaithe an chathair a ghabháil ó ríocht Mhúrach Cordóba. 
Tá an chathair fada go leor ón bhfarraige, ach bhí sí ina calafort an-tábhachtach fadó nuair a bhí níos mó uisce san abhainn. Ba go Sevilla a tugadh formhór an airgid a ghoid lucht an choncais i dtíortha as Meiriceá Láir agus Meiriceá Theas, agus is aisti a sheoil cabhlach taiscéalaíochta Magellan. Chuaigh na longa sin timpeall an domhain, ach níor fhill ar Sevilla ach árthach amháin a bhí luchtaithe le spíosraí. 
Bhí na Liobrálaigh i gceannas ar Sevilla le linn an chogadh cathartha a bhí sa Spáinn idir 1829 agus 1832. I gCogadh Cathartha na Spáinne sa bhfichiú haois, ní raibh moill ar Franco an chathair a ghabháil lena arm as an Afraic. 
Bíonn Sevilla an-te i rith an tsamhraidh, agus an teocht thar 50 céim C. Tá an-cháil ar amhráin agus ar dhamhsaí an réigiúin.
Ralf Schumacher. Is tiománaí Foirmle a hAon é Ralf Schumacher. Rugadh sa Ghearmáin é ar an 30 Meitheamh, 1975. Is deartháir é do Michael Schumacher, tiománaí cáiliúil Foirmle a hAon. I 2006, beidh Ralf ag glacadh páirt i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon leis an bhfoireann Toyota.
Jarno Trulli. Is tiománaí Foirmle a hAon Iodálach é Jarno Trulli. Rugadh é i bPescara, Iodáil é ar an 13 Iúil, 1974. Chuaigh sé in iomaíocht i gCraobh Dhomhanda Foirmle a hAon ó 1997 go 2010. Thiomáin sé le Minardi, Prost, Jordan, Reanult, Toyota agus Lotus.
Saol Pearsanta.
Tá sé pósta le Barbara. Tá beirt pháistí acu.
Virginia Thiar. Is stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá í Virginia Thiar, arb í Charleston a phríomhchathair agus an chathair is mó ansin. Fuair Virginia Thiar scaradh ó Virginia le linn Chogadh Cathartha Mheiriceá, agus chuaigh sí san Aontas mar stát ar leith sa bhliain 1863.
Wisconsin. Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea Wisconsin. Tá teorainneacha ag Wisconsin freisin leis na stáit eile Illinois, Iowa, Minnesota agus Michigan, í atá suite ar thaobh eile Loch Superior. Is í Madison an phríomhchathair agus Milwaukee an chathair is mó. Is cathair mhór eile í Green Bay freisin, baile dúchais na Green Bay Packers, an fhoireann peil Mheiriceánach cáiliúil.
Stáit Mheiriceá. Aontas feidearálach is ea na Stáit Aontaithe agus tá caoga ballstat ann. Is iad na 13 stát bunaidh na 13 coilíneacht a chuaigh chun ceannairce ar riail Shasana. Maidir le na stáit eile, fuair rialtas Mheiriceá iad trí chogadh nó cheannach, ach amháin Vermont, Texas, agus Haváí mar poblachtaí neamhspleácha a bhí iontu. I dtús stair na tíre, cruthaíodh 3 stát as críoch stát eile: Kentucky as Virginia; Tennessee as Carolina Thuaidh; agus Maine as Massachusetts. I rith an chogaidh carthartha, roinneadh Virginia Thiar ó Virginia. Rialaigh Cúirt Uachtarach Mheiriceá nach bhfuil ceart ag na stáit an t-aontas a fhágáil. Tá limistéir eile ina mbaill den tír, sin iad Ceantar Columbia (an ceantar feidearálach ina bhfuil an phríomhchathair, Washington, suite); agus Sceir Palmyra, críoch san Aigéan Ciúin atá neamháitrithe ach corpraithe. Tá cúig mórchríoch ag na Stáit Aontaithe le pobail dúchasacha: Puerto Rico agus Ógh-Oileáin na Stát Aontaithe i Muir Chairib; agus Samó Mheiriceánach, Guam agus Oileáin Mariana Thuaidh san Aigéan Ciúin. Tá saoránacht sna Stáit Aontaithe ag na daoine a bheirtear sna críocha sin ach amháin Samó Mheiriceánach.
Is iad na Stáit seo a leanas ballstáit Stát Aontaithe Mheiriceá:
Utah. Stát i Meiriceá is ea Utah, atá suite in iarthar na tíre. Is í Cathair Salt Lake an phríomhchathair agus an chathair is mó. 
Stair.
Tá Meiriceánaigh dhúchasacha ina gcónaí sa cheantar le fada an lá. Bhí daoine in Utah 10,000 go 12,000 bliain ó shin, dar leis na seandálaithe.
Vermont. Is stát de chuid na Stát Aontaithe é Vermont, agus é suite i Sasana Nua, réigiún in oirthuaisceart na tíre. Is é Vermont an dara stát is lú de réir daonra. Is é Montpelier an phríomhchathair agus is é Burlington an chathair is mó. Tá Vermont ag críochantacht le Massachusetts ó dheas, New Hampshire soir, Nua-Eabhrac siar, agus leis an gcúige Ceanadach Québec ó thuaidh.
Teangacha.
Is í Béarla an phríomhtheanga do fhórmhór dhaonra Vermont, agus is í Fraincis an phríomhtheanga do 2.54% agus Spáinnis do 1% de dhaonra Vermont.
Mark Webber. Is tiománaí Foirmle a hAon ón Astráil é Mark Alan Webber. Rugadh é i Queanbeyan, New South Wales ar an 27 Lúnasa, 1976. Faoi láthair, tá sé ina chónaí in Aylesbury, Buckinghamshire, Sasana. Thosnaigh sé ag tiomáint go hiomaíoch sna cartanna, go dtí gur bhog sé suas go Foirmle Ford i 1995, áit gur bhuaigh sé roinnt rásanna. I 1996 chuaigh sé le foireann Van Diemen, agus chuaigh sé ag rásaíocht i bhFoirmle Ford sa Bhreatain Mhór. I 1997, bhog sé go Foirmle a Trí le foireann Alan Docking. 1998 agus d'aistrigh sé go dtí an Craobh GT FIA le AMG. Sa bhliain 2000, chuaigh sé go dtí an Craobh F3000 le foireann Paul Stoddart.
Ag gluaiseacht i dtreo F1.
Níos déanaí sa bhliain fuair sé triail tiomána trí lá le Benetton ag Estoril sa Phortaingéil, áit ar imigh sé níos tapúla ná Giancarlo Fisichella agus Ralf Schumacher. Toisc seo fuair sé an post mar thriail tiománaí oifigiúil don fhoireann Benetton don bhliain 2001. Sa bhliain chéanna, chríochnaigh sé sa dara háit i gCraobh Idirnáisiúnta Foirmle 3000 FIA leis an bhfoireann Supernova. 
A chéad bhliain in F1.
Tar éis an gaiscíocht go léir sa bhliain roimhe sin, ghnóthaigh sé tiomáint leis an bhfoireann Minardi i bhFoirmle a hAon. Ina chéad rás, mar a tharlaíonn sé san Astráil, i Melbourne, críochnaigh sé sa chúigiú háit, le carr i bhfad níos moille ná na cinn eile timpeall air. Thug sé seo dhá phointe don craobh dó, agus b'shin iad na céad pointí gur fuair Minardi ón bhliain 1999. Ag geall leis gach rás, chuaigh sé níos tapúla ná a bheirt comráid fhoireann, Alex Yoong agus Anthony Davidson ag amanta difriúla.
Ag Jaguar.
Don séasúr 2003 bhog sé go Jaguar Racing. Bhí sé mar príomh tiománaí an fhoireann, agus rinne sé 17 den 18 bpointe a scóráil an fhoireann a scóráil é féin. Níor éirigh chomh maith leis sa bhliain 2004, i gcoiteanna toisc nach raibh an carr, an R4, maith go leor. Ach i gcóir 2005 bhog sé go Williams.
Ag Williams.
Tar éis dó trí shéasúr a ghlacadh i gcarranna moille, cheap Mark go mbeadh seans aige cúpla rásanna a bhuachaint le Williams i 2005, ach bhí mí-ádh leis arís. Ní raibh an carr tapaidh go leor, agus bhí an tinneall ó BMW síos ar cumhacht i gcomparáid leis an gcuid eile do na foirne. Bhí sé ag tiomáint taobh le Nick Heidfeld, agus don cuid is mó done séasúr, bhíodar taobh le taobh, sular ghortaigh Nick é féin ag rothaíocht, agus bhí air tarraingt amach ón cúig rás deirigh den séasúr. Ar deireadh, críochnaigh sé sa deichiú háit, sé pointe chun cinn ar Heidfeld, agus tar éis rostram amháin.
I 2006, bhí sé ag tiomáint le Williams arís, ach an uair seo beidh Nico Rosberg mar a comráid foirne. Mar aon le sin, beidh soláthraí inneall agus boinn difriúil acu, le Cosworth agus Bridgestone faoi seach, ag tógaint áit BMW agus Michelin.
An tSúlúis. Ceann de na teangacha i gcraobh Nguni na dteangacha Bantúcha í an tSúlúis, nó isiZulu, mar a deir lucht labhartha na teanga féin. Tá sí ó dhúchas ag deich milliún duine, an chuid is mó acu san Afraic Theas, go háirithe i gCúige KwaZulu-Natal. Glactar leis, áfach, go bhfuil duine as gach beirt san Afraic Theas in ann adhmad éigin a bhaint as caint Súlúise. Sa bhliain 1994, bronnadh stádas oifigiúil ar an tSúlúis san Afraic Theas in éineacht le deich dteanga eile.
Tá an tSúlúis ar an dara ceann is mó a labhraítear de na teangacha Bantúcha. Níl ach an teanga Shona, príomhtheanga na Siombáibe, níos mó ná an tSúlúis ó thaobh líon na gcainteoirí de. Leis na litreacha Laidineacha a scríobhtar an tSúlúis, agus cosúil leis na teangacha Bantúcha eile san Afraic Theas, bhí sí go mór mór faoi thionchar na teanga Xhosa.
Tá an tSúlúis réasúnta cosúil leis na teangacha Bantúcha eile, is é sin, tá réimír rangúcháin i dtús gach ainmfhocal, agus cuirtear an réimír chéanna leis na haidiachtaí agus na foirmeacha briathair atá faoi réir an ainmfhocail san abairt:
Corca Dhuibhne. Corca Dhuibhne a thugtar ar an leithinis díreach laistiar de Thrá Lí i gContae Chiarraí, agus ar an mbarúntacht atá suite ar an leithinis. Is é An Daingean nó Daingean Uí Chúis príomhbhaile na leithinse agus ceantar oifigiúil Gaeltachta is ea an chuid den leithinis laistiar do Lios Póil agus den tSráidbhaile. 
Iontais.
Tá Corca Dhuibhne ar cheann desna hionaid is breátha in Éirinn don té a bhfuil suim aige dul ag dreapadh nó dul ag siúl cois trá, cois na haille nó ar cheann de bhealaí siúlóide aitheanta na tíre. 
Dosna cuairteoirí a thabharfaidh aghaidh ar Iarthar Dhuibhneach is féidir tabhairt fé Chnoc Bréanainn, an dara cnoc is airde i gCúige Mumhan, fé cheann de mhullaigh Shliabh Mis os cionn na farraige, fé Chosán na Naomh nó fé Shlí Chorca Dhuibhne, dhá cheann desna siúlóidí náisiúnta is áille sa tír.
Tá Cnoc Bréanainn in iarthuaisceart na leithinse ina dheighilt nádúrtha idir an dá chuid stairiúla de Chorca Dhuibhne, mar atá, Duibhneach, laistiar agus laisteas den chnoc agus Leitriúch lastoir de. 
Amach ó Dhún Chaoin sa chuid is siar siar atá na Blascaodaí, scata oileán arbh astu do Pheig Sayers, Thomás Ó Criomhthain a scríobh an leabhar cáiliúil An tOileánach, Muiris Ó Súilleabháin, údar Fiche Bliain ag Fás agus roinnt scríbhneoirí eile.
&lt;br&gt;
Suíomh Oidhreachta Domhanda. Chuir Eagraíocht na Náisiún Aontaithe UNESCO ar bun chun oidhreacht nádúrtha agus cultúrtha an domhain a chosaint agus a chaomhnú. Aithníodh go raibh séadchomharthaí ann a bhí chomh luachmhar sin gur bhain siad le pobal an domhain uile, agus tugadh Suíomh Oidhreachta Domhanda ar shuíomh dá leithéid. Spreagadh UNESCO chun na hoibre seo nuair a cinneadh Damba ollmhór a thógáil ar an Níl, abhainn mhór na hAfraice. Chruthófaí tascumar ollmhór uisce i ngleann Abu Simbel na hÉigipte, áit a raibh teampaill ársa. Bunaíodh feachtas idirnáisiúnta chun tochailt sheandálaíoch a dhéanamh sa cheantar i 1959, agus baineadh teampaill Abu Simbel agus Philae as a chéile chun iad a atógáil ar thalamh tirim. Chosain an feachtas timpeall US$80 milliún ag an am, agus rinne timpeall 50 tír maoiniú air. 
As sin tháinig feachtais chosainte eile, sa Veinéis mar shampla, cathair álainn Iodálach atá i mbaol a báite, sa Phacastáin agus san Indinéis, agus tá liosta fada ionad, idir cheantair leochaileacha nádúrtha agus suíomhanna cultúrtha, ainmnithe anois mar shuíomhanna oidhreachta domhanda. 
In Éirinn tá Séadchomharthaí cheantar seandálaíoch na Bóinne, Sceilg Mhíchíl agus Clochán na bhFomórach ar an liosta oidhreachta. Tá ocht suíomh déag i Stáit Aontaithe Mheiriceá, 38 sa Spáinn, agus os cionn dhá scór san Iodáil
Liosta : Suíomhanna Oidhreachta Domhanda
Cathal Mac Riabhaigh. Polaiteoir Éireannach is ea Cathal Mac Riabhaigh (Béarla: Charles McCreevy, nó Charlie McCreevy de ghnáth) ; rugadh sna Solláin, Contae Chill Dara i Meán Fómhair 1949). D'fhreastail sé ar an scoil chónaitheach proinsiasach, Rinn Mhic Gormáin, Contae na Mí, idir 1966 agus 1968, an bhliain ina rinne sé an Scrudú Árd Teistiméarachta. D'imir sé peil ghaelach le foireann na scoile sna blianta sin. Cáileadh mar chuntasóir é i ndiaidh sin. Toghadh é mar Theachta Dála go Dáil Éireann mar bhall den pháirtí Fianna Fáil i 1977, agus d'fhan sé sa Dáil go dtí 2004. Idir 1977 agus 2004, d'obair sé mar Aire Leasa Shóisialaigh (1992-1993), Aire Turasóireacht agus Trádála (1993-1994) agus Aire Airgeadais (1997-2004). I 2004, d'éirigh Mac Riabhaigh as an Dáil agus ghlac sé post mar choimisinéir leis an Aontas Eorpach. Bhí sé ina Choimisinéir Eorpach don Mhargadh Inmhéanach agus do Sheirbhísí sa Choimisiún Barroso.
Donald Rumsfeld. Polaiteoir Meiriceánach, thar a bheith conspóideach, ba ea Donald Henry Rumsfeld (a rugadh in Evanston, Illinois ar 9 Iúil 1932 - 29 Meitheamh 2021). 
Saol.
Ba é Rumsfeld an 13ú Rúnaí Cosanta i rialtas Gerald R. Ford, idir 1975 agus 1977.
Gríosóir cogaidh.
Sna 1990idí, bhi Freedom House, meitheal mhachnaimh, gafa ag na nua-choimeádaigh, gafa Donald Rumsfeld san áireamh. Bhí siad ag pleanáil an ionraidh mhídhleathaigh ar an Iaráic, ó 1998 ar aghaidh ar a laghad, chun "saoirse" agus "daonlathas" a thabhairt chun na tíre sin.
I 1998, scríobh baill den 'Project for the New American Century', Donald Rumsfeld ina measc, chuig an Uachtarán Clinton ag moladh dó deireadh a chur le réimeas an Uachtaráin Saddam Hussein san Iaráic. Scríobh William Kristol sa *Weekly Standard* ba riachtanas é fórsaí Mheiriceá a chur ar an talamh sa Meánoirthear, fiú in éagmais Saddam, chun srian a chur ar Iaráin.
21ú Rúnaí Cosanta SAM.
Ar 20 Eanáir 2001, ghlac Rumsfeld post i rialtas George W. Bush mar 21ú Rúnaí Cosanta Stáit Aontaithe Mheiriceá.
Chuir 'Rummy' amach go raibh airm ollscriosta san Iaráic sa bhliain 2002-2003, rud nach raibh fíor, ach scaip na ráflaí ina loscadh sléibhe. Ba leor an neamhaird a thug Saddam Hussein ar chigirí airm na Náisiún Aontaithe, a úsáid mar leithscéal don ionradh sa bhliain 2003.. 
Cogadh na hIaráice.
Ba iad George W. Bush (leasainm Dubya), Dick Cheney agus Donnie Rumsfeld a fuair ‘faisnéis’ go raibh airm ollscriosta san Iaráic, rud a shaothraigh leithscéal dóibh ionradh a dhéanamh ar an tír sin, Saddam Hussein a mharú agus na mílte mílte eile de bhunadh na tíre sin a shíobadh chun na síoraíochta.
Bhí an ‘fhaisnéis’ a bhí ag Rumsfeld chomh lochtach le Emmental, agus fuarthas amach nach raibh aon airm ollscriosta san Iaráic. 
Ba é plean an Rúnaí Cosanta seilbh a ghlacadh ar an Iaráic go tapaidh, an tír a chur ar ais ar a bonnaí le hairgead ola, agus síol an daonlathais a chur i lár gharraí an Mheánoirthir. Ach ní raibh Rumsfeld ag súil le cogadh cathartha, gan go leor trúpaí aige chun smacht a choinneáil ar an tír.
Céasadh.
Chreid Rumsefeld go raibh sé inghlactha daoine a chéasadh, rud a tharla sa Phríosún Abu Ghraib san Iaráic, Guantanamo agus áiteanna eile. 
Iarradh ar Rumsfeld éirí as oifig sa bhliain 2004 is cosúil, tar éis fhoilsiú phictiúir Phríosún Abu Ghraib.
Fealsúnacht Rumsfeld.
Dúirt Rumsfeld féin go raibh iomarca rudaí ag baint leis nach eol dúinn ag an am, faoi mar a deirtear, na 'unknown unknowns'; níl ár ndóthain ar eolas againn faoi, nó 'go leor rudaí i gceist i gcásanna mar seo, rudaí is eol dúinn iad agus gur eol dúinn gur eol dúinn iad, rudaí is eol dúinn nach eol dúinn iad agus rudaí nach eol dúinn agus nach eol dúinn nach eol dúinn iad'.
'Generals' Revolt'.
D'éirigh Rumsfeld as an post (ar iarratas ón uachtarán is cosúil) ar 8 Samhain 2006. Ruaigeadh as oifig é, is cosúil agus na Ginearáil san airm thar a bheith míshásta le Rumsfeld ('the Generals' Revolt'). Tháinig Robert Gates isteach ina áit.
Pearsanta.
Phós Rumsfeld Joyce Pierson i 1954.
Colin Powell. Polaiteoir Meiriceánach ab ea an Ginearál Colin Luther Powell (5 Aibreán 1937 sa Bhronx - 18 Deireadh Fómhair 2021). 
Cheap George H. W. Bush Powell mar ghinearál, i mbun FORSCOM, in Arm na Stát Aontaithe sa bhliain 1989.
Ó 20 Eanáir 2001, go dtí 23 Eanáir 2005, b'é Powell 65ú Rúnaí Stáit na Stát Aontaithe, i rialtas George W. Bush. B'é Powell an chéad pholaiteoir Afrai-Mheiriceánach sa phost seo. 
Conspóid.
Ba é Powell a thug an óráid maidir le 'hairm ollscriosúla' na hIaráice do na Náisiúin Aontaithe ar an 5 Feabhra 2003. Maidir le hábhar núicléach, ní bhfuarthas Ó thaobh airm a scaipfeadh galair mharfacha de, mhaígh Colin Powell os comhair cruinniú de Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe go raibh 18 saotharlann ar rothaí ag Saddam Hussein chun na hairm seo a fhorbairt. Ní bhfuarthas oiread is ceann amháin díobh riamh. Ní bhfuarthas ach an oiread aon diúracán fadraonach ar nós Scud. 
Bréaga ollmhóra agus tubaisteacha a bhí ann. B'shin óráid a mbeadh "aithreachas" air faoi ar ball.
Conspóid sna Náisiún Aontaithe.
Tá taipéis a léiríonn macasamhail "Guernica" in oifigí Chomhairle Slándála na Náisiún Aontaithe. Cuireadh i bhfolach é nuair a bhí toscairí an Tí Bháin, le Colin Powell i mbun, ag déanamh cur síos ar na cúiseanna a bhí ag na Stáit Aontaithe dul chun cogaidh leis an Iaráic.
Spreag an eachtra seo míshásamh agus fearg i measc an phobail a bhí ag cur i gcoinne an chogaidh. Dúirt taidhleoirí gur chuir rialtas SAM brú ar na Náisiúin Aontaithe an taipéis a chlúdach le linn óráidí na Meiriceánach.
Níos déanaí.
Thóg Condoleezza Rice an post nuair a d'éirigh Powell as. 
Fuair Powell bás den Covid ar 18 Deireadh Fómhair 2021.
Condoleezza Rice. Polaiteoir Meiriceánach is ea Condoleezza Rice, Ph.D. (rugadh Birmingham, Alabama ar 14 Samhain, 1954). Ar 26 Eanáir 2005, ghlac Rice áit Colin Powell mar Rúnaí Stáit na Stát Aontaithe, an 66ú rúnaí. Is í freisin an dara duine Afrai-Mheiriceánach a thóg an post, tar éis Powell.
Séasúr Foirmle a hAon 2007. Bhí an Séasúr Foirmle a hAon 2007 mar an ochtú craobh is caoga, agus bhí sé mar an ceann deirineach faoin Comhaontú Concorde is déanaí. Bhuaigh Kimi Räikkönen agus Ferrari an comórtas.
Athuraithe.
I 2007, imeoidh Michelin mar soláthreoir boinn, ag fágaint Bridgestone chun an spórt ar fad a sholáthrú. Athróidh ainm oifigiúil McLaren go Vodafone McLaren Mercedes do 2007, tar éis dóibh uríocht a fháil ón comhlacht ag deireadh 2005.
Stopfaidh an comhlacht Seapánach tobac Mild Seven ag déanamh uraíocht ar Renault toisc na dlíthe nua Aonsas Eorpaigh atá tar éis teach isteach. Stopfaidh Lucky Strike ag déanamh urraíocht ar Honda, ag fágaint Honda ag lorg príomh-urraitheoir freisin.
Torthaí.
Tiománaithe.
Is iad seo a leanas na tiománaithe a ghlac páirt i gCraobh Dhomhanda FIA Foirmle a hAon 2007.
Fóirne.
Is iad seo a leanas na foirne a ghlac páirt i gCraobh Dhomhanda FIA Foirmle a hAon 2007.
Harare.  Príomhchathair na Siombáibe í Harare. Tá daonra de timpeall milliún go leith duine sa chathair seo, lárionad riaracháin, tráchtála agus cumarsáide na tíre. 
Chuir fórsaí amhas faoi cheannas Cecil Rhodes an chathair ar bun sa bhliain 1890, agus tugadh "Salisbury" mar ainm uirthi, mar ómós do phríomhaire de chuid na Breataine. D'fhás an chathair mar lárionad tráchtála agus riarachán don choilíneacht ar ar tugadh "Federation of Rhodesia and Nyasaland" agus tá cuma ghrástúil shaibhir Eorpach ar lár na cathrach i gcónaí.
Tar éis neamhspleáchas a bhaint amach don tSiombáib, tugadh ainm nua don chathair, i gcuimhne ar thaoiseach de chuid na Shona. Le tamall de bhlianta anuas tá an tír agus a príomhchathair ag meath mar gheall ar dheachtóireacht Robert Mugabe.
Gabriel Rosenstock. Rugadh Gabriel Rosenstock i gCill Fionnáin i gContae Luimnigh sa bhliain 1949, mac le dochtúir Gearmánach as Schleswig Holstein. Banaltra as Gaillimh ó dhúchas ab ea a mháthair. Ba é an tríú duine clainne as seisear agus an chéad pháiste a rugadh don lánúin in Éirinn. Rinne sé staidéar i gColáiste Ollscoile Chorcaí, áit a raibh sé ina bhall de "Innti", grúpa filí óga a chuir iris amach agus a chuaigh ar fud na tíre ag léamh a gcuid saothair. Tá an-chuid filíochta agus leabhair do pháistí scríofa agus aistrithe go Gaeilge aige.
Chaith sé seal ag obair leis an tsraith theilifíse `Anois is Arís' ar RTÉ, agus tamall leis an nuachtán Anois. Chaith sé formhór a shaoil sa Ghúm agus nuair nach bhfuair sé ardú céime ar bith ann chinn sé ar éirí sé as chun dul i mbun pinn go lánaimseartha. Bhí sé ina Chathaoirleach ar Poetry Ireland / Éigse Éireann agus is iomaí duais liteartha atá bronnta air: sparántachtaí ón gComhairle Ealaíon agus an Irish-American Cultural Foundation Award mar shampla. Tá baint lárnach aige leis an bhféile litríochta IMRAM. Tá ballraíocht shaoil aige i gCumann na nAistritheoirí agus na dTeangairí. Is ball d'Aos Dána é.
Is nia leis é Mario Rosenstock, agus ball den chúigread traidisiúnta Téada is ea a mhac Tristan Rosenstock.
Saothair.
Filíocht.
Guthanna Beannaithe an Domhain (Coiscéim, 2008)
Tuairiscíonn Krishnamurphy ó Bagdhad (Coiscéim, 2007)
Bliain an Bhandé/Year of the Goddess (Dedalus Press, 2007) [téacs dátheangach]
I met a man-: luminous lines concerning real people from real places (Doghouse, 2005)
Rogha Dánta /Selected Poems (Cló Iar-Chonnachta, 2005)
Forgotten Whispers/ Cogair dhearúdta (Anam Press, 2003) [téacs dhátheangach i gcomhar le John Minihan]
Eachtraí Krishnamurphy (Coiscéim, 2003)
Krishnamurphya ambaist (Coiscéim, 2004) 
Eile.
Dialann anama: dialann idirghníomhach agus ábhar machnaimh le haghaidh 52 seachtain (Coiscéim, 2007)
Ólann mo mhiúil as an nGainséis (Cló Iar-Chonnachta, 2003
Aistriúcháin.
An tAonú Aithne déag: rogha dánta (Coiscéim, 2008) [aistriúchán ar Das elfte Gebot: ausgewählte Gedichte le Michael Krüger]
Agallamh an tseanóra lena anam: dánta (Coiscéim, 2007) [aistríchán ar Der alte Mann spricht mit seiner Seele le Günter Kunert] 
Crann almóinní milis agus searbh: rogha dánta (Coiscéim, 2006) [aistriúchán ar Bittersüsser Mandelbaum: ausgewählte Gedichte le Hilde Domin] 
Daoine óga.
Daoine Óga
An tOllamh Folamh (Cois Life, 2009). Thugas an ghealach ag siúl (An Gúm, 2007) [aistriúchán ar I took the Moon for a Walk le Carolyn Curtis] 
Na daoine dalla: saorchóiriú ar scéal béaloidis (An Gúm, 2007)
Clann na nÉan: úrscéal gairid do dhéagóirí (Comhar Teoranta, 2005) 
Scuabtha chun siúil (An Gúm, 2002) [aistriúchán ar Room on the Broom le Julia Donaldson]
Paddy Bushe. File Éireannach is ea Paddy Bushe a rugadh i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1948. Scríobhann sé i mBéarla agus i nGaeilge, agus tá sé ina chónaí i mBaile na Sceilge, Ciarraí. Bhronn an Chomhairle Ealaíon sparánacht air chun cnuasach dátheangach a chumadh a bhaineann le taisteal sa Chianoirthear. 
Rinne Bushe scannán cáipéise dar theideal "The Truth About Kathmandu", a taispeánadh den chéad uair i bhFómhar na bliana 2009. Freagra a bhí ann ar an scannán "Fairytale of Kathmandu", a chuir tús le conspóid faoi Chathal Ó Searcaigh, file. I scannán Bushe cuireadh agallamh in athuair ar roinnt fear óg a bhí in "Fairytale" agus dearcadh níos báúla i leith Uí Shearcaigh ann.
Pádraig Ó Snodaigh. Rugadh Pádraig Ó Snodaigh i gCeatharlach sa bhliain 1935. Chaith sé tamall ag obair do Bhord Soláthair an Leictreachais, agus ansin san Iarsmalann Náisiúnta. Bhí sé seal ina Uachtarán ar Chonradh na Gaeilge. 
Bhunaigh Pádraig Ó Snodaigh an comhlacht foilsitheoireachta Coiscéim.ie atá breis is míle cúig chéad leabhar Gaeilge foilsithe aige. Tá filíocht, úrscéalta agus aistí staire dá chuid féin foilsithe chomh maith. 
Tá sé pósta leis an dealbhadóir scríbhneoir agus ealaíontóir Cliodhna Cussen. Tá triúr mhac le Pádraig sa bhanna cheoil Kíla, Rossa, Rónán agus Colm. Is mac eile leis Aengus Ó Snodaigh, Teachta Dála de chuid Shinn Féin.
Iostanbúl. Is í Iostanbúl an chathair is mó sa Tuirc, a bhfuil 13.26 milliún duine ina gcónaí inti (mí na Nollag 2010). Tá sí suite ar chaolas an Bhosparais. 
Stair.
An Bhiosáint agus Constaintín nó Cathair Chonstaintín na hiar-ainmneacha di. 
Bhog Constaintín ardchathair na hImpirí Rómhánaigh as an Róimh go dtí an Bhiosáint. Bunaíodh an chathair sa bhliain AD 324. Tiomnaíodh í ar 11 Bealtaine 330 agus athainmníodh an chathair, Cathair Chonstaintín, in ómós don impire.