Trelis/gawiki huggingface dataset:
Teicnéitiam. Is é an teicnéitiam an dúil is éadroime acu siúd nach bhfuil ach iseatóip radaighníomhacha acu. Is é dúil cheimiceach uimhir a 43 é, agus é suite in aon ghrúpa leis an réiniam agus leis an mangainéis, dhá dhúil a bhfuil sé gaolmhar leo ó thaobh na ceimice de. Is é an t-iseatóp is cobhsaí dá bhfuil aige ná Tc-98, agus é 4 mhilliún agus dhá chéad míle bliain ar leathré; Tc-97, agus é 2.6 milliún bliain ar leathré; agus Tc-99, agus é 211 mhíle bliain ar leathré. Is é Tc-99 an t-iseatóp is tábhachtaí ó thaobh na teicneolaíochta agus na táirgeachta de, nó tá sé le fáil go réidh i ndramhaíl eamhnaithe na n-imoibreoirí núicléacha.
Níl an teicnéitiam ar fáil go nádúrtha sa dúlra. Ba iad na fisiceoirí Sicileacha Carlo Perrier agus Emilio Segrè a d'aithin an chéad uair é in eiseamal de thruflais radaighníomhach a fuair Segré mar bhronntanas ó Ernest O. Lawrence i ndiaidh dó cuairt a thabhairt in Ollscoil Berkeley le cioglatrón Lawrence a fheiceáil - ba é Lawrence a chéadcheap an cioglatrón. Go bunúsach, ní raibh i gceist ach páirteanna den chioglotrón nach raibh inúsáidte a thuilleadh, ó bhí siad éirithe radaighníomhach. Le cuidiú an cheimiceora Perrier, fuair Segrè amach gur dúil anaithnid ba chúis leis an radaighníomhaíocht sa sampla, agus d'iompaigh sé amach gurb é dúil uimhir a 43 a bhí i gceist - dúil a raibh tóir bhuile ag na ceimiceoirí uirthi le fada, ó bhí sliotán folamh ann di i dtábla peiriadach na ndúl. Bhaist siad teicnéitiam uirthi, is é sin, an dúil shaorga - tá gaol ag an ainm le "teicníocht", "teicneolaíocht" agus araile. Ní mó ná sásta a bhí lucht riaracháin Ollscoil Palermo leis an ainm seo, nó b'fhearr leosan "panóirmiam" a thabhairt ar an dúil nua agus ainm Palermo ("Panormus" as Laidin) a bhuanú i mbéal phobal na heolaíochta.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +IV, +V agus +VII. Cé gur miotal é an teicnéitiam, ní bhíonn sé fonnmhar chun iain dheimhneacha a dhéanamh. Ina áit sin, ceanglaíonn sé naisc chomhfhiúsacha. Tá dhá ocsaíd ag an teicnéitiam, mar atá, an heaptocsaíd détheicnéitiam Tc2O7 agus dé-ocsaíd an teicnéitiam TcO2. 
Tá ocsaigéad ag an teicnéitiam, is é sin, an t-aigéad sártheicnéatach, HTcO4, aigéad láidir a bhfuil tábhacht nach beag lena chuid salann do na ceimiceoirí. Tá struchtúr na salann seo (na sártheicnéatáití) cosúil leis na sármhanganáití, ach ní ocsaídeoirí láidre iad, nó tá an t-ian sártheicnéatáite, TcO4-, cuíosach cobhsaí. Is féidir, áfach, í a dhí-ocsaídiú go teicnéatáit, TcO42-.
Dearcealaíona. Is foirmeacha ealaíon iad na dearcealaíona nó na hamharcealaíona, a bhíonn dírithe ar saothair amharcealaíne a chruthú, fearacht líníocht,
péinteáil, grianghrafadóireacht, Scannánaíocht agus le priontaí a dhéanamh.
Glaoitear na healaíona plaisteacha ar an saothar lena mbaineann réada tríthoiseacha a chruthú, mar shampla dealbhóireacht agus ailtireacht.
Bíonn baint ag a lán disciplíní ealaíonta (na taibhealaíona, ealaíona teanga, ealaíona teicstíle, ealaíona cócaireachta) le gnéithe de chuid na ndearcealaíon agus na n-ealaíon tré chéile, mar sin níl sainmhíniú beacht nó cruinn ar na téarmaí seo.
Tulsa, Oklahoma. Is í Tulsa an dara cathair is mó i stát Oklahoma, agus an cúigiú cathair is daichead is mó sna Stáit Aontaithe. Is í príomhbhaile chontae Thulsa í.
Ba lonnaíocht de chuid na Muscógach í Tulsa sna 1830í. Tháinig an t-ainm ó "Tallasi", focal a chiallaíonn 'seanbhaile' i Muscóigis.
Go luath sa 20ú haois tugadh "Príomhchathair Ola an Domhain" ar Thulsa mar gheall ar a thionscal ola. Ins hochtóidí, áfach, tugadh an teideal do Houston i dTexas agus an ola á hídiú timpeall Thulsa féin. 
Tá iomrá ar Leabharlann McFarlin in Ollscoil Tulsa de bharr a bhfuil de bhunleaganacha shaothair James Joyce ann.
Oismiam. Is é an t-oismiam dúil uimhir a 76, agus is í an tsiombail cheimiceach a thagraíonn dó ná Os. Tá na miotail go léir i ngrúpa an phlatanaim an-trom, ach is é an t-oismiam an dúil is airde dlús ar fad, nó tá sé beagnach dhá oiread chomh trom leis an luaidhe, - tá sé 22.6 g/m3 ar dlús. Bíonn sé le fáil sa dúlra in éineacht leis an iridiam, agus is minic a thagraítear don "oismiridiam", is é sin, do chóimhiotal nádúrtha an oismiam agus an iridiam. 
Ba é an ceimiceoir Sasanach Smithson Tennant a d'aonraigh an t-oismiam an chéad uair agus a d'aithin mar dhúil ar leith é, thiar sa bhliain 1803. Eisean a d'ainmnigh é freisin.
Tá loinnir ghormgheal san oismiam, agus fuair sé a ainm ón bhfocal Gréigise a chiallaíonn "drochbholadh". Bíonn drochbholadh as an oismiam, toisc go bhfuil ocsaíd sho-ghalaithe aige, an teatrocsaíd oismiam OsO4. Bíonn ábhairín den bholadh seo le haithint as an miotal féin, agus é ag imoibriú le hocsaigin an aeir. 
Miotal crua briosc sobhriste é an t-oismiam, agus mar sin, ní furasta é a shaoirsiniú ná a mheaisíniú. Mar sin, is ar éigean a bhaintear úsáid ar bith as sa tionsclaíocht mar ghlanmhiotal. Mar chóimhiotal is mó a úsáidtear é. Luadh cheana féin gur mar chóimhiotal leis an iridiam is mó a bhíonn oismiam ar fáil sa dúlra, agus bíonn sé praiticiúil oismiam agus iridiam a mheascadh le cóimhiotal inúsáidte a fháil le haghaidh na tionsclaíochta fosta.
Tá an t-oismiam nádúrtha comhdhéanta as seacht n-iseatóp, mar atá, Os-184 (0.02 % d'oismiam an dúlra), Os-186 (1.59 %), Os-187 (1.96 %), Os-188 (13.24 %), Os-189 (16.15 %), Os-190 (16.26 %), agus Os-192 (an t-iseatóp is flúirsí, 40.78 %). Tá an chuma ar an scéal go bhfuil cuid de na hiseatóip nádúrtha seo radaighníomhach, ach má tá féin, tá an leathré chomh fada is nach féidir radaíocht ar bith a aithint ag teacht astu. Ó thaobh an ghnáthshaoil de, tá sé sábháilte a rá go bhfuil siad cobhsaí.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is coitianta a bhíonn ag an oismiam ná +2, +3, +4 agus +8. Is í an teatrocsaíd an chomhdhúil is tábhachtaí, agus tá sé de chlaonadh sna comhdhúile eile claochlú go teatrocsaíd má thagann siad i dteagmháil leis an ocsaigin. Nimh láidir dhainséarach í an teatrocsaíd oismiam.
Emilio Segrè. Fisiceoir Iodálach ab ea Emilio Gino Segrè (1 Feabhra 1905 – 22 Aibreán 1989) agus bhuaigh sé Duais Nobel sa bhliain 1959, sa bhFisic. D'aimsigh sé, in éineacht le hOwen Chamberlain, an cáithnín fo-adamhach 'an frithphrótón'. 
Beathaisnéis.
Rugadh Segrè i mbaile Tivoli, gearr don Róimh, agus chláraigh sé in Ollscoil na Róimhe 'La Sapienza', mar mhac léin innealtóireachta. D'aistrigh sé go Fisic sa bhliain 1927 agus bhain sé céim dochtúra amach sa bhliain 1928, tar éis a bheith faoi fheitheoireacht phearsanta Enrico Fermi.
Smithson Tennant. Ceimiceoir Sasanach ab ea Smithson Tennant (30 Samhain 1761 - 22 Feabhra 1815). Bhain sé clú amach os rud é gur aimsigh sé na dúile iridiam agus oismiam a bhfuair sé in iarmhair tuaslagtha de mhian phlatanaim, sa bhliain 1803. Chuir sé freisin le chruthúnas aitheantais na dúile diamant agus fioghual. Tá an mianrach Teinnintít ainmnithe ina dhiaidh.
Réiniam. Miotal trasdultach é an réiniam, arb é dúil uimhir a 75 é, agus is é an giorrúchán a sheasann dó ná Re. Miotal trasdultach geal trom é agus é ar ceann de na dúile is éagoitianta dá bhfuil ann. Tá éileamh mór agus praghas ard air dá réir sin, agus é tábhachtach san eitleoireacht, nó úsáidtear cuid mhór réiniam le haghaidh na gcóimhiotal as a ndéantar scairdinnill. Ba iad na heolaithe Gearmánacha Walter Noddack, Ida Tacke agus Otto Berg a d'aonraigh an chéad sampla réiniam sna 1920idí. D'ainmnigh siad an dúil as an Réin, abhainn mhór iarthar na Gearmáine.
Tá dhá iseatóp nádúrtha ag an réiniam, Re-185 agus Re-187. Is é Re-187 an ceann is coitianta acu, agus é níos flúirsí (62.6 % de réiniam an dúlra) ná an ceann eile. Mar sin féin, is raidiseatóp é Re-187. Radaighníomhach is mar atá sé, tá sé an-fhadsaolach, rud a fhágann nach baol don duine radaighníomhaíocht an réiniam nádúrtha. Is é an cineál meath radaighníomhach a thagann ar an gcineál seo réiniam ná béite-mheath. Mar sin, is dual do réiniam-187 leictreon a astú agus claochlú go hoismiam-187.
Tá ceimic an réiniam iontach casta, agus raon fada d'uimhreacha ocsaídiúcháin aige, ó -3 go +7. Is iad na sárréanáití, a bhfuil an t-ian sárréanáite ReO4- iontu, na comhdhúile is coitianta sa trádáil. Samplaí iad an tsárréanáit amóiniam NH4ReO4 agus an tsárréanáit sóidiam NaReO4. Is í an staid ocsaídiúcháin atá ag an réiniam sna sárréanáití ná +7. 
Is iad na clóirídí is tábhachtaí atá ag an réiniam ná an heicseaclóiríd ReCl6, an pheinteaclóiríd ReCl5, an teitreaclóiríd ReCl4 agus an tríclóiríd ReCl3. Ina lán acu seo bíonn naisc chomhfhiúsacha idir na hadaimh réiniam, rud is minic a tharlaíonn sna comhdhúile ina bhfuil uimhir ocsaídiúcháin an réiniam níos ísle ná +7. Maidir leis na hocsaídí, is í an heaptocsaíd déréiniam Re2O7 an ceann is tábhachtaí acu. Imoibríonn an heaptocsaíd go fíochmhar leis an uisce ionas go gcruthaítear tuaslagán an aigéid shárréanaigh, agus is salainn de chuid an aigéid seo iad na sárréanáití.
League of Ireland 1926/27. Ba é League of Ireland 1926/27 an séú shéasúr de Shraith na hÉireann.
Associazione Sportiva Roma. Is club peile Iodálach é Associazione Sportiva Roma, ar a dtugtar "Roma" de ghnáth, as an Róimh. Bunaíodh an Roma sa bhliain 1927. Imríonn an club i Serie A.
Molaibdéineam. Is é an molaibdéineam dúil uimhir a 42 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Mo. Ba é Peter Jacob Hjelm, an ceimiceoir Sualannach, ba thúisce a d'aonraigh ina dhúil é, thiar sa bhliain 1781. Cúpla bliain roimhe sin, áfach, d'aithin Carl Wilhelm Scheele mar dhúil ar leith é, cé nach raibh sé ábalta na comhdhúile a dhí-ocsaídiú go miotal glan. Bhí aithne ar a lán mianraí molaibdéinim i bhfad roimhe sin féin, áfach.
Ceann de na miotail trasdultacha é an molaibdéineam, agus é sa ghrúpa chéanna leis an gcróimiam agus leis an tungstan. Miotal liath é. Tá sé níos cosúla leis an tungstan, ó thaobh na ceimice de. 
Tá an t-ainm sin "molaibdéineam" bunaithe ar ainm na luaidhe sa Ghréigis. Is í an fhoinse is fearr molaibdéinim atá ar fáil sa dúlra ná an mianra ar a dtugtar molaibdéinít. Tá a fhios againn inniu gurb éard atá ann ná déshuilfíd an mholaibdéinim, MoS2, ach shíl na daoine ar feadh i bhfad gur comhdhúil de chuid na luaidhe a bheadh ann.
Tá seacht n-iseatóp nádúrtha ag an molaibdéineam, agus an chuid is mó acu cobhsaí. An cúpla ceann acu atá radaighníomhach, is follasach go bhfuil leathré an-fhada acu. Is é an t-iseatóp is flúirsí ná Mo-98, a sheasann d'aon adamh molaibdéinim as an gceathrar, beagnach (24.13 % de mholaibdéiniam an dúlra, le bheith beacht). 
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +2, +3, +4, +5, agus +6.
UEFA Champions League. Is éard atá i gceist le UEFA Champions League ("Sraith na Seaimpíní" nó "Sraith na gCuradh" mar a chloistear anois agus arís sna meáin Ghaeilge) ná ilchomórtas sacair Eorpach. Eagraíonn UEFA an comórtas ar bhonn bliantúil. Cuireadh tús leis sa bhliain 1992 nuair a tháinig sé isteach in áit Chorn na hEorpa a bhí ann ón bhliain 1955. Tá an corn dírithe ar na foirne Eorpacha is fearr ó gach tír, agus mar thoradh air sin, tá sé ar na duaiseanna is luachmhaire sa spórt. 
Is í an fhoireann Spáinneach Real Madrid an ceann is rathúla i stair an chomórtais: tá naoi gcorn bainte amach acu.
Ruitéiniam. Is é an ruitéiniam dúil uimhir a 44 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an giorrúchán a sheasann dó ná Ru. Ceann de na miotail i ngrúpa an phlatanaim é, agus ceann de na miotail trasdultacha atá ann, leis. Miotal crua geal atá ann, agus cosúil leis an oismiam, imoibríonn sé le hocsaigin an aeir, ionas go gcruthaítear teatrocsaíd - i gcás an ruitéiniam, is í teatrocsaíd an ruitéiniam í, nó RuO4. 
Is gnách úsáid a bhaint as an ruitéiniam sa chóimhiotalú. Má mheasctar iarsmaí beaga ruitéiniam tríd an tíotáiniam, cuirfidh sé go mór le díontacht an tíotáiniam ar an gcreimeadh. Maidir leis an oismiam agus leis an bplatanam, is féidir iad a dhéanamh níos crua trí ruitéiniam a chur leo. 
Ba é an t-eolaí Karl Ernst Claus a d'aithin an ruitéiniam agus a d'aonraigh an chéad smután de, thiar sa bhliain 1844 in Kazan, an Rúis. B'as an Eastóin dó, ar chúige Rúiseach í san am, agus léiríonn a ainm go raibh baint aige le seanuaisle Gearmánacha an chúige sin. Mar ba dual do Ghearmánaigh na hEastóine, áfach, bhí sé ina thírghráthóir mhór Rúiseach, agus d'ainmnigh sé an dúil nua as an Rúis - ruitéiniam. San am sin, ba ghnách úsáid a bhaint as an ainm Laidine "Ruthenia" - an Ruitéin - mar aistriúchán ar "Rus" na Rúisise, is é sin, sean-chomhainm na Rúise, na hÚcráine agus na Bealarúise. Inniu, ní gnách "Ruitéanaigh" a thabhairt ach ar threibheacha áirithe Úcránacha, go háirithe in Iarthar na hÚcráine.
Tá ruitéiniam an dúlra comhdhéanta as seacht n-iseatóp cobhsaí. Níl raidiseatóip fhadsaolacha ag an ruitéiniam a bheadh ar fáil go nádúrtha.
Tá ceimic an ruitéiniam sách cosúil le ceimic an oismiam, an teatrocsaíd ach go háirithe. Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +2, +3 agus +4, áfach. 
Níl ról ar bith ag an ruitéiniam i mbeatha an duine. A mhalairt ar fad, creidtear go bhfuil nimh ann - ar a laghad, tá an teatrocsaíd sách dainséarach, díreach cosúil le teatrocsaíd an oismiam. Carnann an ruitéiniam sna cnámha, agus is féidir go bhfuil sé in ann ailse a tharraingt ar an duine, fiú.
Iridiam. Is é an t-iridiam dúil uimhir a 77 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is í an tsiombail cheimiceach a sheasann dó ná Ir. Ceann de na miotail phlatanamchosúla é, agus é ar an miotal is fearr a sheasann creimeadh. Ba é Smithson Tennant a d'aithin an chéad uair é, sa bhliain 1803, agus d'ainmnigh sé as Iris, bandia Gréagach an bhogha báistí, é, toisc go raibh dathanna láidre ina lán salann iridiam. Níl sé le fáil sa dúlra ach go tearc, agus ní tháirgtear mórán de, ach baintear sainúsáid as i gcraobhacha áirithe tionsclaíochta. 
Miotal bán nó bánbhuí é an t-iridiam - is ar an imir bhuí is fearr a aithníonn súil an duine thar an bplatanam é. Cosúil leis na miotail eile i ngrúpa an phlatanaim, tá an t-iridiam iontach trom - beagnach chomh trom leis an oismiam.
Tá dhá iseatóp nádúrtha ag an iridiam, mar atá, Ir-191 (37.3 % d'iridiam an dúlra) agus Ir-193 (62.7 % d'iridiam an dúlra). Iseatóip chobhsaí iad - níl teacht ar aon raidiseatóp iridiam sa dúlra. 
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +3 agus +4. Is í an t-aon ocsaíd a bhfuil na ceimiceoirí eolach uirthi ná an dé-ocsaíd IrO2, ar púdar donn í. Deirtear go bhfuil seisce-ocsaíd (trí-ocsaíd dé-iridiam, Ir2O3) ann freisin, agus gur púdar dúghorm í, ach níl cur síos cuimsitheach ar fáil ar an ocsaíd seo, agus is ábhar conspóide í i gcónaí. Is féidir leis an iridiam dul i gcomhdhúile den dá chineál le dúile eile i ngrúpa na hocsaigine, áfach: d'éirigh leis na ceimiceoirí an dá chineál suilfídí (IrS2, Ir2S3), seiléinídí (IrSe2, Ir2Se3) agus teallúirídí (IrTe2, Ir2Te3) a chruthú. Tá tuairisc tugtha ar an tríshuilfíd IrS3 freisin. Tá sraith iomlán halaiginídí ann ina bhfuil an uimhir ocsaídiúcháin +3 ag an iridiam: an fhluairíd IrF3, an chlóiríd IrCl3, an bhróimíd IrBr3 agus an iaidíd IrI3. Is féidir leis an bhfluairín an t-iridiam a ocsaídiú go staid níos airde fós, agus mar sin, tá teitreafhluairíd, peinteafhluairíd agus heicseafhluairíd ann.
Platanam. Is é an platanam dúil a 78 i dtábla peiriadach na ndúl, agus is é an tsiombail a sheasann dó i bhfoirmlí ceimiceacha ná Pt. Fuair sé a ainm ó na "conquistadores" Spáinneacha a bhí ag creachadh Mheiriceá Theas ar lorg óir agus airgid ghil, agus ba nós leo "platina" nó "airgidín", "airgead beag" a thabhairt air. Ar dtús, níor thuig siad gur miotal luachmhar a bhí ann. Inniu, áfach, tá an-ráchairt ar an bplatanam, nó tá sé chomh húsáideach agus atá sé tearc sa dúlra. Úsáidtear é i ndéantús na soithí saotharlainne agus i gcatalú na n-imoibrithe ceimiceacha, nó tá sé suaithní ar fad chomh réidh is a ólann sé isteach hidrigin. Thairis sin, tá sé níos oiriúnaí don tseodóireacht ná miotail eile an ghrúpa.
Miotal geal é an platanam, agus is furasta é a shaoirsiniú, cosúil leis an ór. Ar nós na miotal platanamchosúil go léir, tá sé iontach trom, 21.45 g/cm3 ar dlús. Tá sé díonta go leor ar a lán ocsaídeoirí, ach tuaslagann an t-"aqua regia" (meascán an aigéid nítrigh agus an aigéid hiodraclóraigh) é, mar a thuaslagann sé an t-ór. Nuair a imoibreoidh an platanam leis an "aqua regia", déanfar ian coimpléascach, heicseaclóraphlatanáit, de (PtCl62-) - is í an uimhir ocsaídiúcháin atá ag an bplatanam san ian seo ná +4. 
Tá an platanam nádúrtha comhdhéanta as sé iseatóp: Pt-190 (0.014 % de phlatanam an dúlra), Pt-192 (0.782 %), Pt-194 (32.967 %), Pt-195 (33.832 %), Pt-196 (25.242 %), agus Pt-198 (7.163). Raidiseatóp é Pt-190, an ceann is teirce acu, nó tagann alfa-mheath air, agus é ag claochlú go hoismiam. Tá leathré chomh fada aige agus gur féidir neamhshuim a dhéanamh dá radaighníomhaíocht - 650,000,000,000 bliain. Le fírinne, is dócha go bhfuil Pt-198 radaighníomhach freisin, ach tá a leathré i bhfad níos faide fós, ionas gur féidir dearcadh air mar núiclíd chobhsaí.
Dúil iontach tearc é. Is é tiúchan an phlatanam i screamh an Domhain ná 0.005 milliúnú cuid. Go tipiciúil bíonn sé ar fáil mar mhiotal, nó mar chóimhiotal leis na dúile eile sa ghrúpa chéanna, an t-iridiam ach go háirithe. Fosuithe gláracha a bhíonn i gceist ansin, is é sin, d'fhág uiscí triomaithe na hiarsmaí platanaim seo ina ndiaidh fadó. Tá na fosuithe sa Cholóim, Meiriceá Theas, á n-oibriú ó na laethanta roimh Chríostóir Colambas anuas, agus platanam fágtha iontu i gcónaí. Fosú tábhachtach eile atá i Sléibhte na hÚraile sa Rúis. Tá speirílít - comhdhúil na harsanaice agus an phlatanaim - ar fáil i gCeanada, i gcráitéar Sudbury, Ontario. Mianra platanaim í an chúipéirít atá comhdhéanta as suilfídí an phlatanaim agus na miotal gaolmhar - mianra tearc é ach tá sé le fáil sna fosuithe i gCúige Gauteng, timpeall ar Pretoria san Afraic Theas. Ansin atá na fosuithe is saibhre platanam ar fud an domhain.
Is iad na huimhreacha ocsaídiúcháin is tábhachtaí ná +2 agus +4, ach go ginearálta, is dúil thámh í nach bhfuil araiciseach chun imoibriú leis na dúile eile. Úsáidtear an cis-phlatanam, comhdhúil choimpléascach ina bhfuil dhá mhóilín amóinia agus dhá adamh clóirín nasctha den adamh platanaim i lár an iomláin, - úsáidtear an chomhdhúil seo sa cheimiteiripe leis na cealla ailse a mharú.
Tuirse aerthurais. Tuirse aerthurais a bhíonn ar an duine i ndiaidh aerthuras fada a dhéanamh go dtí crios ama eile, ionas nach bhfuil rithimí laethúla a gcolainne bord ar bhord leis an am áitiúil. Maireann an tuirse aerthurais i bhfad ar an othar má chuir sé turas fada de - le teacht chugat féin ón tuirse aerthurais, teastaíonn lá in aghaidh gach crios ama a thrasnáil tú i rith an turais, má bhí tú ag dul soir. Má bhí tú ag dul anoir, tógann an téarnamh lá go leith ort in aghaidh an chreasa ama. Ar ndóigh, níl anseo ach treoir.
Réics Carló. Bleachtaire ficseanúil is ea Réics Carló a tháinig ó pheann an úrscéalaí Cathal Ó Sándair. Scríobh Cathal sraith fhada úrscéalta beaga faoi eachtraí Réics Carló, a iníon Fionnuala, Brian Ó Ruairc a chúntóir óg agus a phríomhnámhaid Randa Dal. In ómós do Réics Carló, tugtar Gradam Réics Carló ar an ngradam a bhronnann Oireachtas na Gaeilge ar an leabhar is fearr do dhaoine óga.
Candida albicans. Is fungas dioplóideach é Candida albicans ("cineál ghiosta"), a bhíonn i measc na n-orgánach a dhéanann atáirgeadh gnéasach, ach ní méóis. Is gníomhaire cúisíoch é, de réir mar a bhíonn caoi ann, in ionfhabhtuithe béalacha agus ginitiúla daonna. 
Tá ionfhabhtuithe sistéamacha fungasacha (fungaimí) aitheanta mar údair tábhachtacha i ngalracht agus mbásmhaireacht na n-othar 
imdhíon-shochtaithe (m.sh. SEIF, ceimiteiripe ailse, galar fungasach sistéamach, trasphlandú smeara nó orgáin)
De bhreis ar sin, is ábhar mór imní anois iad na hionfhabhtuithe bainteach le hospidéal, faighte ag othair, nár cheapadh roimhe sin go mbeadh siad i mbaol. (m.sh. othair a d'fhan san aonad dianchúram)
Ascomycota. Is Roinn/Fíleam de chuid na bhFungas, agus na foríochta Dikarya, iad na hAscomycota ("na hascaimícéití"). 
Is é seo an fíleam is flúirse de chuid na bhfungas, le níos mó ná 30,000 speiceas. Nuair a atáirgíonn na hascaimícéití go gnéasach, gineann siad spóir éagluaisteacha agus i gcill mhicreascópach ar leith, glaoite an "ascus" (ón bhfocal SeanGhréigise: ἀσκός (askos), a chiallaíonn "sac" nó "mála").
Bernadette O'Farrell. Saol.
Rugadh O'Farrell i mBiorra i gContae Uíbh Fhailí. Bhí clú agus cáil uirthi mar gheall ar a ról mar "Maid Marian" i sraith darbh ainm "Robin Hood". Phós sí stiúrthóir scannán darbh ainm Frank Launder sa bhliain 1950. Bhí cónaí orthu i Sasana, agus ansin i Monacó. Cailleadh í i mí Mheán Fómhair 1999 agus í cúig bliana is seachtó d'aois.
Scannáin agus teilifís.
... "Matinee" (Ríocht Aontaithe)
... "Rheingold Theatre" (SAM)
Emerald Green (1953) ... Molly
... Gilbert and Sullivan (SAM)
... The Great Gilbert and Sullivan (SAM)
... Scotland Yard Inspector (SAM)
... Bikini Baby (SAM)
Les Ogres de Barback. Banna is ea Les Ogres de Barback. Bunaíodh an grúpa sa bhliain 1994. Is iad Fred, Sam, Mathilde agus Alice Burguière na baill agus baint acu leis an gclann chéanna. Tá clú agus cáil orthu sa Fhrainc.
Dikarya. Foríocht de chuid na bhFungas is ea Dikarya, ar cuid de na fílim Ascomycota agus Basidiomycota, dís gur féidir leo dicaróin a tháirgeadh. Is féidir leo bheith snáithíneach nó aoncheallach, ach bíonn siad i gcónaí gan lascnaidí.
Is Dikarya iad an chuid is mó de na "hArd-Fungais", ach tá a lán speiceas anamorfach a bheadh rangaithe tráth mar chaonaigh sa litríocht stairiúil.
British Airways. Is é British Airways aerlíne náisiúnta na Ríochta Aontaithe. Foirmíodh an aerlíne sa bhliain 1974 nuair a nasc rialtas na Breataine cúpla aerlínte beaga le chéile. Inniu tá British Airways ar cheann de na haerlínte is mó ar domhan.
Is é Aerfort Heathrow príomhbhunáit British Airways ach eitileann an aerlíne go Aerfort Londain-Gatwick agus Aerfort na Cathrach Londain.
Aipindicíteas. Is riocht é an tAipindicíteas arb é is príomhthréith ann ná athlasadh na haipindice. Cóireáiltear mar éigeandáil mhíochaine é.
Bíonn sé riachtanach, sna cásanna go léir, an aipindic athlasta a bhaint amach, trí laparatóime nó laparascópacht nó ceachtar acu a dhéanamh. Neamhchóireáilte, bíonn an bhásmhaireacht ard, ach go háirithe de thoradh ar pheireatóiníteas nó chroitheadh.
B'é Reginald Fitz an chéad duine a rinne cuir síos ar an ghéaraipindicíteas agus ar an t-aipindicíteas ainsealach sa bhliain 1886, agus tá an t-aipindicíteas aitheanta mar cheann de cúiseanna is coitianta le haghaidh géarphéine troime an bhoilg, ar fud an domhain.
Cúiseanna.
De réir fianaise thurgnamhach, is de thoradh ar bhac príomhúil i lúman na haipindice a fhaightear géar-aipindicíteas. Dá thoradh sin, ionsaíonn ionfhabhtú an t-orgán agus éiríonn sé ata. 
Méadaíonn an brú istigh sa lúman agus i mballaí na haipindice, agus bíonn trombóis agus oclúid na bhfuileadán beag agus marbhántacht an tsrutha limfeach de thoradh air.
Cathain. Amhrán is ea Cathain. Chum Rónán Ó Snodaigh é.
Graham Mag Oireachtaigh. D'imir Graham Geraghty (rugadh ar an 24 Iúil 1973 é, i nDroichead Átha) peil Ghaelach le foireann na Mí ón bhliain 1991 go dtí gur éirigh sé as ag deireadh na bliana 2008. Tá dhá bhonn uile-Éireann buaite aige sna blianta 1996 agus 1999, agus bronnadh gradaim All Star air sna blianta 1994 agus 1999. D'imir sé le foireann na hÉireann in aghaidh na hAstráile i bPeil na Rialacha Idirnáisiúnta sna blianta 1999, 2000 agus 2006. 
Sheas sé mar iarrthóir Fhine Gael in olltoghchán na bliana 2006, agus níor éirigh leis suíochán a bhaint amach.
An Túr Solais. Is túr caol agus ard a sheasann i lár Bhaile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann é An Túr Solais (Béarla: "Spire of Dublin" nó "Monument of Light") mar a ghlaoitear air go hoifigiúil. Tá sé ina sheasamh ar Shráid Uí Chonaill i gcroílár na cathrach, san áit ina raibh Colún Nelson go dtí an bhliain 1966. Tá sé 121.2 méadar ar airde agus tógadh é i mí Eanáir, 2003.
Football League Championship. Is é an Football League Championship (an "Coca-Cola Championship" go hoifigiúil) an dara léig sacair is airde i Sasana faoin Premier League. Glacann 24 club páirt sa chomórtas. Téann na foirne a chríochnaigh sa chéad agus dara háit ar aghaidh chuig a Premier League, agus imríonn 3ú - 6ú áit in aghaidh a chéile chun an fhoireann dheireanach ardaithe a fháil. Íslítear na trí fhoireann dheireanaigh chuig an Football League One.
League of Ireland 1921/22. Ba é League of Ireland 1921/22 an chéad séasúr de Shraith na hÉireann.