Trelis/gawiki huggingface dataset:
Calgary Stampede. Féile mhór faoin aer den chineál ar a dtugtar "rodeo" is ea an Calgary Stampede, nó uaireanta Rodeo Calgary. Tionóltar é in Calgary, Alberta, Ceanada ar feadh deich lá gach bliain i Mí Iúil. Deirtear uaireanta gurb é “An seó faoin áer is mó ar Domhan” é. An t-imeacht bliantúil is mó i gCeanada atá ann.
Le linn seachtain an Stampede bíonn comórtaisí rodeo, seónna, ceolchoirmeacha, comórtaisí talmhaíochta, taispeántais chultúr na mBundúchasach, rásaí veaineanna bia ("chuck wagons") agus bricfeastaí pancóige ar fud na cathrach. Sa bhliain 2005, d'fhreastail 1,242,928 duine ar an Stampede. Bíonn paráid ann ar chéad lá na féile, ceann de na traidisiúin is faide siar de chuid an Stampede. Téann an pharáid 4.5 ciliméadar trí lár na cathrach, agus bíonn amach is isteach le 350,000 duine ann ag féachaint air. Craoltar ar an teilifís é freisin, é feicthe ag dhá mhilliún duine. Caitheann lucht Calgary éadaí den stíl Western le linn na féile agus maisítear na siopaí agus na hoifigí dá réir.
Cuireadh aonach ar siúl in Calgary den chéad uair sa bhliain 1884. Iarracht leis an chathair a chur chun cinn a bhí i gceist. Theip ar na hiarrachtaí den shaghas sin, áfach, go dtí an bhliain 1912, nuair a spreag fiontraí agus fear mór seó Meiriceánach darbh ainm Guy Weadick bocs móra na cathrach chun an chéad Stampede a chur ar siúl. Tháinig daoine le chéile ó na Stáit Aontaithe, Ceanada agus Meicsiceo chun cultúr agus saol an Iarthair a thaispeáint os comhair an tsaoil.
An Lombairdis. Is teanga í an Lombairdis (nó "Lombard") a labhraítear sa Lombaird, san Iodáil, agus in dhá réigiúin san Eilvéis. Teanga Rómánsach is ea í, agus labhraíonn 3.5 milliún duine an teanga sa dá thír. Níl sí ina teanga oifigiúil san Iodáil ná san Eilvéis.
Owain Lawgoch. Bhí Owain Lawgoch ina shaighdiúir Breatnach a throid sa Spáinn, sa Fhrainc, san Alsáis agus san Eilvéis. Throid sé le Comhlacht Saor ar son na Fraince i gcoinne airm Shasana sa Chogadh Céad Bliain.
Llywelyn Fawr.  Bhí Llywelyn Fawr nó Llywelyn ab Iorwerth, (c. 1172- 11 Aibreán 1240) ina Phrionsa Gwynedd i dtuaisceart na Breataine Bige agus ar deireadh thiar ina rialtóir 'de facto' ar an chuid is mó den Bhreatain Bheag. Mar thoradh ar chogaidh agus taidhleoireacht, bhí sé in ann ceannasaíocht na tíre a bhaint amach ar feadh daichead bliain.
Le linn a óige, rialaigh dhá cheann dá uncail Gwynedd, agus bhí an ríocht scoilte eatarthu, i ndiaidh seanathar Llywelyn bás a fháil, sa bhliain 1170. Bhí éileamh an-láidir ag Llywelyn
bheith ina rialtóir dlisteanach agus thosaigh sé feachtas chun cumhacht a bhaint amach dó féin nuair a bhí sé measartha óg. Bhí sé ina aon-rialtóir ar Ghwynedd ón bhliain 1200 ar aghaidh agus sa bhliain chéanna, shocraigh sé conradh le Rí Eoin Shasana. Ina dhiaidh sin, lean caidreamh maith idir Llywelyn agus an Rí Eoin ar feadh deich mbliana. Phós sé iníon nádúrtha Eoin Joan, sa bhliain 1205, agus nuair a ghabh Eoin Gwenwynwyn ab Owain, rialtóir Powys Wenwynwyn, sa bhliain 1208, thapaigh Llywelyn an deis chun Powys Wenwynwyn a nasc-ghabhadh. Sa bhliain 1210, chuaigh a chaidreamh in olcas, agus d'ionsaigh Eoin Gwynedd sa bhliain 1211. Bhí iachall ar llywelyn géilleadh don Rí agus a tháilte uilig taobh thoir den Abhainn Conwy a thabhairt suas, ach bhí sé in ann, i gcomhaontas le phrionsaí eile de chuid na Breataine Bige, na tailte seo a bhuachaint ar ais Thaobhaigh sé le chomhghuaillíocht na mbarúin a chur iachall ar Eoin an Magna Carta a shíniú, sa bhliain 1215. Faoin bhliain 1216, bhí cumhacht cheannasach aige ar an Bhreatain Bheag, agus é i mbun comhairle sa bhliain sin ag Aberdyfi, le tailte a chionroinnt ar an phrionsaí eile.
Hubert de Givenchy. Uaslathaí agus dearthóir faisin ón Fhrainc is ea Hubert James Marcel Taffin de Givenchy. (Rugadh 21 Feabhra 1927 - bás 10 March 2018).
Dána agus dearthóireacht radharcach. Is éard atá i gceist leis na Dána agus dearthóireacht radharcach ná ealaíona agus dearadh físiúil.
Fredericton. Príomhchathair New Brunswick, cúige de chuid Cheanada, is ea Fredericton. Le cois rialtas an chúige, tá dhá ollscoil i bhFredericton, móide roinnt foras cultúir a leithéidí an Gailearaí Ealaíne Beaverbrook, Músaem York Sunbury agus The Playhouse, a dhéanann freastal ar lucht na n-ealaíon léirithe. Bíonn féile cheoil bhliantúil ann, mar atá an Harvest Jass &amp; Blues Festival, agus tá ráth ar cheoltóirí indie rock ann.
Tá Fredericton suite i lár thiar theas New Brunswick, ar an Abhainn St. John. Tá an rannóg phoiblí tábhachtach i ngeilleagar na cathrach mar gheall ar a stádas mar phríomhchathair an chúige ach tá an rannóg trádálach agus teicneolaíocht faisnéise láidir chomh maith. De réir an daonáirimh sa bhliain 2021, bhí 63,166 duine ina gcónaí i bhFredericton féin agus 108,610 i mórcheantar na cathrach. Is é Fredericton an tríú cathair is mó sa chúige: tá Saint John agus Moncton níos mó ná é.
Bhí Indiaigh de na treibheanna Mi’kmaq agus Maliseet ina gcónaí sa réigiún sular tháinig na hEorpaigh go dtí an áit. Bhí sórt príomhbhaile ag na bundúchasaigh seo cúpla míle slí níos faide thuas an Abhainn St. John, baile beag ar ar tugadh Aucpaque. Lonnaigh Acadaigh san áit freisin sna 1730idí ach chuir na Briotanaigh a sráidbhaile le tine sa bhliain 1762. Chuir Dílseoirí fúthu sa bhliain 1783 agus iad ar teitheadh ón Réabhlóid Mheiriceánach. Fuair cuid acu bás mar bhí geimhreadh na bliana úd thar a bheith fuar. Rinneadh cathair den bhaile sa bhliain 1785 leis an ainm Fredericton.
Inbhir Anainn. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Inbhir Anainn.
Dùn Phris. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Dùn Phris.
Langaim. Is baile i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh na hAlban é Langaim (Béarla: "Langholm"; "Muckle Toun" go neamhfhoirmeálta).
Locarbaidh. Is baile i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh, in iardheisceart na hAlban, é Locarbaidh (nó Logarbaidh). Tá an baile 20 míle slí ón teorainn le Sasana agus 75 míle ó Ghlaschú. Ar an 21 Nollaig, 1988, fuair 11 duine ar an mbaile bás nuair a phléasc gníomhairí Libiacha Eitilt 103 de chuid Pan Am agus an t-eitleán os cionn Locarbaidh. Fuair gach duine ar an eitleán bás. "Feirm Locker" an chiall atá le hainm an bhaile i dteanga na Lochlannach a chuir fúthu i Locarbaidh. Tá iarsmaí de champa Rómhánach timpeall is míle ón mbaile. Bhí 4,009 duine ina gcónaí i Locarbaidh sa bhliain 2001.
Am Magh Fada. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é am Magh Fada. Tá isteach is amach ar 2,500 duine ina gcónaí ann.
An t-Seann Chathair. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é an t-Seann Chathair.
Cille Chonbhaill. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Cille Chonbhaill.
Cille Mhìcheil. Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Áir a Deas í Cille Mhìcheil.
Bósón Higgs. Cáithnín fonúicléach, a ainmníodh as an bhfisiceoir Albanach Peter Higgs, is ea an bósón Higgs. Mhol Higgs agus dornán eolaithe eile mar mhíniúchán ar an mais atá ag cáithníní áirithe. 
De réir an bhundéanta, is bósón mórmhaise scálach é bósón Higgs nach bhfuil guairne ar bith, lucht leictreach ar bith ná lucht datha ar bith aige. 
Tá bósón Higgs thar a bheith éagobhsaí chomh maith, nó is dual dó titim as a chéile ar an toirt.
Cúlra.
Cé go raibh eolas ag na heolaithe ar fhormhór na gcáithníní sa 20ú haois (thug siad leictreoin, prótóin agus neodróin mar ainmneacha orthu), bhí a fhios acu go raibh cáithnín amháin ar iarraidh. Thug siad ‘Bósón Higgs’ mar ainm ar an gcáithnín sin. Gan na cáithníní seo uile ag greamú dá chéile, ní bheadh dada ann sa domhan. Ní bheadh cathaoireacha, ná boird, ná bia, ná éadaí ann. Ní bheadh réaltaí ná pláinéid ann agus ní bheadh an bheatha ann mar is eol dúinn í. Ach cé go raibh eolas ag na heolaithe ar fhormhór na gcáithníní, bhí a fhios acu go raibh cáithnín amháin fós ar iarraidh.
Tarlaíonn briseadh spontáineach na siméadrachta nuair a bhíonn siméadracht an staid is lú fuinnimh sa chóras níos lú ná an t-idirghníomhú a rialaíonn an córas.
Tugtar meicníocht Higgs ar nochtadh bhriseadh na siméadrachta i réimsetheoiric chandamach, agus taispeánann sí conas a leanann cáithníní maisiúla i ndiaidh briseadh na siméadrachta, ní hionann is gnáthréimsetheoiric nach réamhinsíonn ach cáithníní gan mhais. 
Bhain Weinberg is Salam feidhm as meicníocht Higgs chun maiseanna an W-cháithnín is an Z-cháithnín a réamhinsint ina dteoiric ag aontú an idirghníomaithe laig is an idirghníomhaithe leictreamaighnéadaigh. 
Fo-tháirge ar an mais bhreise a fhaigheann na cáithníní seo is ea cáithnín Higgs. 
1954.
Fuair an bósón a ainm ó Pheter Higgs. Sa bhliain 1964 d'fhoilsigh Higgs agus cúigear eolaithe eile saothar taighde faoi mheicníocht Higgs, agus is éard a bhí i gceist leis an meicníocht seo ná an chúis leis go bhfuil mais ag cáithníní áirithe. Gné den mheicníocht seo é bósón Higgs. (Bíonn cúiseanna éagsúla leis go bhfuil mais ag cáithníní, ach bhíodh sé thar a bheith deacair míniú cuimsitheach a thabhairt ar an mais mar airí de chuid na gcaithníní.) Go bunúsach bhí cáithnín gan ghuairne, bósón a chomhlíonfadh éilimh na teoirice, ag teastáil le go mbeadh an mheicníocht inchreidte mar theoiric, agus baisteadh "bósón Higgs" ar an gcaithnín teoiriciúil seo. 
2012.
Ba dhúshlán tábhachtach é i bhfisic na gcáithníní an bósón Higgs a aimsiú is fianaise thurgnamhach a fháil air. Theip ar chuid mhaith iarrachtaí costasacha roimh 2012.
Sa bhliain 2012 aithníodh cáithnín fo-adamhach a chomhlíon na héilimh seo le linn na dturgnamh úd ATLAS agus CMS leis an Imbhuailteoir Mór Hadróin i saotharlann CERN in aice leis an nGinéiv san Eilvéis. D'fhógair CERN ar 4 Iúil 2012 gur tháinig na heolaithe ann ar an mbósón Higgs.
Deimhníodh ina dhiaidh sin gur tháinig airíonna an cháithnín seo agus saintréithe teoiriciúla bhósón Higgs le chéile.
Bronnadh an Duais Nobel san Fhisic ar Peter Higgs agus François Englert sa bhliain 2013.
Bàrr na Driseig. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Bàrr na Driseig.
Greatna. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Greatna.
Na Pùballan (baile).  
Is baile suite i gComhairle na gCríoch, in Albain é na Púballan.
Cille Bhrìghde, Na Pùballan. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Cille Bhríghde.
An Sruthan Fuar. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é an Sruthan Fuar.
Cille Bhrìghde an Ear. Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Deas é Cille Bhrìghde an Ear.
Tobar na Màthar. Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Lannraig a Tuath, i lár theas na hAlban, é Tobar na Màthar. Bhí 30,311 duine ina gcónaí ann de réir dhaonáireamh na bliana 2001.
Whitehorse, Yukon. Príomhchathair Yukon, Ceanada, agus an chathair is mó sa chríoch is ea Whitehorse. Tá an chathair suite ar bhruacha na hAbhann Yukon, ar chiliméadar 1476 ar Mhórbhealach Alasca. Fuair Whitehorse a ainm ó na heasa a bhíodh san abhainn chéanna sular bádh iad i ndiaidh an abhainn a dhambadh sa bhliain 1958. Cheaptaí go raibh cuma mhoing chapaill ar na huiscí bána. Bíonn an aeráid níos séimhe i gcomparáid le pobail eile i gciantuaisceart Cheanada mar gheall ar shuíomh na cathrach i ngleann na habhann. Bíonn na laethanta gearr sa gheimhreadh agus bíonn solas ann suas le 20 uaire a chloig sa lá sa samhradh. Fuair daonáireamh na bliana 2011 23,276 duine ina gcónaí in Whitehorse.
Cogadh agus Síocháin. Is leabhar é Cogadh is Síocháin (Rúisis Réamhchaighdeánaithe: "Война и миръ", "Voyna i mir") a scríobh Leo Tolstoy. Rinne Sergei Prokofiev ceoldráma as, agus bhí Audrey Hepburn mar phríomh-aisteoir sa scannán.
Leabhar.
"Mháirseáil na Rúisigh ar feadh dhá mhí le bheith gualainn le gualainn leis na hOstairigh. Dhá scór mhíle Rúisigh lán mustair is gairdis ach bróga briste futha i ndiaidh an aistir. Bhris Napoléon, lena 150 000 fear, ar na hOstairigh agus na Rúisigh fós ar gcúl. Ghabh sé Vín le cleas chogaidh is theith an tArdDhiúc is a rítheaghlach roimhe.Thug na Rúisigh, in éineacht leis na hOstairigh aghaidh ar Napaileoin arís taobh le Austerlitz. Ach briseadh orthu arís." (Cogadh agus Síocháin, leabhar a trí, le Leo Tolstoy)
Stampa poist. Is éard is stampa poist ann ná blúire beag páipéir a cheannaítear agus a chuirtear ar chárta, litir nó pacáiste mar dhearbhú gur íocadh as an bpostas air. Go hiondúil, déantar stampaí as páipéar speisialta a mbíonn ainm na tíre agus luach éigin ar thaobh amháin agus guma greamaitheach ar an taobh eile. Ceannaítear iad ó sheirbhísí poist nó óna ngníomhairí, agus úsáidtear iad le híoc as costais iompar an phoist nó seirbhísí eile mar árachas agus clárú. Sir Rowland Hill a cheap an córas poist ina mbaintear úsáid as stampaí.
Páirtí an Réasúin. Páirtí polaitíochta Gearmánach is ea Páirtí an Réasúin (An Ghearmáinis:Partei der Vernunft). Tá breis is ~1000 ball ann. Is é Oliver Janich ceannaire an pháirtí.
Radio Studio 54 Network. Is é Radio Studio 54 Network stáisiún raidió i Locri in Iodáil.
Hamhaig. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Hamhaig.
Cealsaidh. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Cealsaidh.
Ruail Bheathaig. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Ruail Bheathaig.
Bràigh Mhàrr. Is baile suite i gComhairle Shiorrachd Obar Dheathain é Bràigh Mhàrr (nó Baile Chaisteil).
Eaglais Ruail. Is baile suite i gComhairle nan Críochan í Eaglais Ruail.
Baile Mhacais. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Baile Mhacais.
Cille Bhoisil. Is baile suite i gComhairle nan Críochan, i ndeisceart na hAlban, í Cille Bhoisil (Béarla: St Boswells). Bhí 1,086 duine ina gcónaí i gCille Bhoisil sa bhliain 2001.
Ceann Tìobhiot. Is baile suite i gComhairle nan Críochan é Ceann Tìobhiot.
Kamloops. Cathair i ndeisceart na Colóime Briotanaí, Ceanada is ea Kamloops. Tá an baile i ngleann na hAbhann Thompson, 370 ciliméadar thoir-thuaidh ó Vancouver, agus é suite ar Mhórbhealach Cheanada. Fuair daonáireamh na bliana 2006 80,376 duine ina gcónaí in Kamloops.
Suíomh.
Tá Kamloops san áit a dtagann dhá chraobh na hAbhann Thompson le chéile, mar atá an Abhainn Thompson Thuaidh agus an Abhainn Thompson Theas. Tá Loch Kamloops ar an taobh thiar den chathair. Bíonn an aeráid séimh i gceantar Kamloops. Faigheann an chathair 2,500 uair de sholas gréine sa bhliain agus gan ach beagán báistí (330 ml sa mhí). Ní bhíonn mórán laethanta seaca ann. Fásann cachtais agus an scuab sáiste ann.
Stair.
Bunaíodh Kamloops agus na hEorpaigh ag taiscéaladh iarthar Cheanada san 19ú haois. Éireannach darbh ainm John O’Connor an chéad duine le dul chun cónaí san áit. Tháinig daoine eile, Béarlóirí agus a líonta tí sa chuid ba mhó, ina dhiaidh, agus de réir a chéile d’fhás pobal ann. Díorthaíodh an t-ainm "Kamloops" ó "Tk'əmlúps", focal sa teanga Indiach Shuswup a chiallaíonn 'teacht le chéile na n-uiscí'. Tá caomhnú Shuswup ar chríoch thuaidh na cathrach, agus labhraítear Shuswup sa cheantar i gcónaí.
Yolngu Matha. Tugtar Yolŋu Matha ("yolŋu" = daoine; "matha" = teanga) mar ainm coiteann ar theangacha na Yolngu (Yolŋu), Bundúchasaigh Thír Arnhem in oirthuaisceart na hAstráile. Tá na teangacha seo ar na cinn is láidre de na teangacha Bundúchasacha, agus tá baint acu le cultúr bríomhar a chuireann sé féin in iúl trí dheasghnátha agus ealaín ar leith. 
Cineálacha agus canúintí.
Tá isteach is amach le sé theanga in Yolngu Matha agus tuiscint ag a gcuid cainteoirí ar a chéile. Tá na teangacha roinnte i dtimpeall tríocha cineál agus, b’fhéidir, dhá chanúint déag a bhfuil a ainm féin ar gach ceann acu. Deir Dixon go bhfuil an méid a leanas ann:
Deir Bowern (2011) gur teangacha ar leith iad na cinn atá idir lúibíní.
Focail, fuaimniú agus comhréir.
Gutaí.
Córas trí ghuta atá ag Yolŋu Matha, mar is coitianta i dteangacha Bundúchasacha.
Consain.
Córas casta consanach atá ag Yolŋu Matha. Tugtar suntas do "rr" (/r/), consan nach rolladh fada é ach cnag. 
Réimniú.
Tá ceithre réimniú ag na briathra. Is é an bhunfoirm an aimsir chaite. Nasctar na réimnithe seo lena lán míreanna eile chun córas casta na n-aimsirí, na modhanna agus na ngnéanna a chruthú. Is féidir an dara foirm a úsáid mar ordú. Úsáidtear an tríú foirm le haghaidh gníomhartha a tharla cheana agus an ceathrú foirm mar ghnáthláithreach. Athraíonn an dara foirm, an tríú foirm agus an ceathrú foirm de réir dheireadh na bunfoirme, mar a leanas: 
Forainmneacha.
Tá mórán iarmhíreanna ann. Ag seo roinnt acu: 
Ní dhéanann na briathra tagairt don aimsir iontu féin. Cuirtear an láithreach in iúl le "yukurra" agus an fáisteanach le "yurru".
Tá solúbthacht ag baint leis an gcomhréir:
Focail.
Roinnt focal a thugann léargas ar shaol agus mheon na Yolngu:
Dail Beithich. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Dail Beithich.
Caisteal Dhùghlais. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Caisteal Dhùghlais.
Cille Chùithbeirt. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh í Cille Chùithbeirt.
Taigh a' Bhothair. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Taigh a' Bhothair.
Gall-Ghàidhealaibh Nuadh. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Gall-Ghàidhealaibh Nuadh.
Cars Feàrna. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Cars Feàrna nó an Còrsa Feàrna.
Achadh nan Càrn. Baile beag tuaithe in aice le Cille Chuithbeirt ar ard iardheisceart na hAlban is ea Achadh nan Càrn (nó Achadh a' Chàirn). Tá sé suite ag 18m os cionn leibhéal na farraige, ,i gcroílár réigiún Dhùn Phris is Gall-Ghaidhealaibh (Siorrachd Chille Chuithbeirt roImh 1975), idir Dhùn Droighnein agus Palnackie, ag inbhear na haillte Achadh nan Càrn, áit a sreabhann sé go Bhàgh Achadh nan Càrn, san Linne Shalmhaigh. Tá sé 33km ó Dhùn Phris, 113km ó Ghlaschú, 74km ón t-Sròn Reamhar agus 131km ó Dhún Éideann, príomhchathair na tíre. Níl ach 425 duine ina gcónaí sa bhaile agus is é an Béarla an chéad teanga ag formhór mhuintir na háite, cé go raibh an Ghaeilge fós beo roimh 1700. Tá geilleagar an bhaile ag brath go mór ar thalmhaíocht agus ar thurasóireacht.
Stair.
Tá fothracha sa cheantar seo ón gClochaois, ach tá an chéad taifead scríofa ar Achadh nan Càrn le fáil ó 1305 i gcairt de chuid Éadbhard I Shasana ina bhfuil ‘"Aghencarne"’ liostaithe i measc na dtailte ar leo ab Mhainistir Dhùn Droighnein, nuair a tháinig an t-ainm Achadh Carna le feiceáil mar bhábhún a bhain le mainistir Dhún Droighnín. Níor fhás an baile go dtí gur tógadh muileann plúir sa cheantar ag tús an 17ú hAois. Bunaíodh eaglais anseo sa bhliain 1856. Bhí smuigleáil an-choitianta sa dara leath den 17ú hAois agus is é an "Smugglers' Inn" an t-ainm atá ar theach tábhairnee an bhaile go dtí an lá atá inniu ann. Bhí coigealacha ar an mbaile ar feadh míonna fada i 1695. Fear darbh ainm Andrew Mackay ab ea príomh-íobairt na muice.tháinig forbairt ar bhaile go dtí gur tógadh muileann plúir sa cheantar ag tús an 17ú hAois. Bunaíodh séipéal anseo sa bhliain 1856.[5] Bhí smuigleáil an-choitianta sa dara leath den 17ú hAois agus tugtar an Smugglers’ Inn ar theach tábhairne an bhaile fós.[6] Bhí an baile céasta ag hcoigealacha ar feadh míonna fada sa bhliain 1695. Fear darbh ainm Andrew Mackay ab ea príomh-íospartach na taibhse.
Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012. Tionóladh Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2012 nó Cluichí an Tríochadú Oilimpiaid i Londain, sa Ríocht Aontaithe, ó 27 Iúil go 12 Lúnasa 2012. Ba é seo an chéad uair a bhí na cluichí ar siúl trí huaire in aon chathair amháin mar tionóladh i Londain iad dhá uair roimhe, sna blianta 1908 agus 1948.
Chuír 204 coiste Oilimpeach náisiúnta lúthchleasaithe chuig cluichí Londan, an líon coistí céanna agus a bhí páirteach i gCluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 2008, i mBéising. Díscaoileadh Coiste Oilimpeach Aintillí na hÍsiltíre ó shin ach ghlac coiste Bhrúiné páirt sna cluichí an uair seo. Níl coiste Oilimpeach ag an tSúdáin Theas go fóill. Bhí trí lúthchleasaí as oileáin Aintillí na hÍsiltíre agus duine amháin as an tSúdáin Theas páirteach i Londain, mar sin féin, agus iad ag glacadh páirte faoi bhratach an Choiste Oilimpigh Idirnáisiúnta. 
Bhí breis agus 10,000 lúthchleasaí páirteach sna cluichí. Ba í Foireann na Breataine Móire an fhoireann bhaile agus an fhoireann is mó, agus 541 lúthchleasaí ar an bhfoireann céanna. Is í an t-aon fhoireann a raibh na baill páirteach i ngach ceann de na 26 spórt Oilimpeach. "An Bhreatain Mhór" a roghnaíodh, seachas "an Ríocht Aontaithe", cé go raibh daoine as Tuaisceart Éireann, Oileán Mhanann, Geirsí agus coilíneachtaí thar lear ar an bhfoireann. Ag na Stáit Aontaithe an dara foireann ba mó agus 530 lúthchleasaí uirthi.
Bhí 66 duine ar Fhoireann Phoblacht na hÉireann agus iad ag iomaíocht i 14 spórt. Fuair baill na foirne 5 bhonn i Londain: Fuair Katie Taylor bonn óir i gcomórtas dornálaíochta na mban, agus fuair John Joe Nevin bonn airgid in dornálaíocht na bhfear. Fuarthas 3 bhonn umha chomh maith: dhá cheann ar son dornálaíochta agus ceann amháin ar son eachaíochta.
Ardeaglais Concepción, an tSile. Is ardeaglais Chaitliceach suite in Concepción na Sile í Ardeaglais Concepción ("Catedral de la Santísima Concepción"). Tógadh í sna blianta 1940–1950 ar shuíomh ardeaglais níos sine a ndearnadh damáiste dó i gcrith talún sa bhliain 1939.
Oliver Janich. Is polaiteoir agus iriseoir Gearmánach é Oliver Janich (rugadh i München é ar an 3 Eanáir 1973). Is ball den Partei der Vernunft (Páirtí an Réasúin) é.
Maol Chinn Tíre. Réigiún carraigeach is ea Maol Chinn Tíre in gCinn Tíre, Earra-Ghàidheal agus Bòd.
Baile Ùr nan Stiùbhartach. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Baile Ùr nan Stiùbhartach.
Taigh Mhártainn. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Taigh Mhártainn.
Baile na h-Ùige (baile). Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Baile na h-Ùige.
Àrd Bhaile. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Àrd Bhaile.
An Druim Mòr. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é an Druim Mòr.
Gleann Lus. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Gleann Lus.
Port Phàdraig. Is baile suite i gComhairle Dhùn Phris is Ghall-Ghàidhealaibh é Port Phàdraig.
Bealach an t-Suidhe. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Bealach an t-Suidhe.
Càradal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Càradal.
Claonaig. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd í Claonaig. Port mara ar son na mbád farantóireachta atá inti. Bíonn báid fharantóireachta de chuid Caledonian Mac an Bhriuthainn ag imeacht as Claonaig go Loch Raonasa in Arainn.
Druim Lèamal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Druim Lèamal.
Machaire Shanais. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Machaire Shanais.
Muasdal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Muasdal.
Sàghadal. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Sàghadal.
Ceann mu Dheas. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Ceann mu Dheas.
Hande Yener. Is pop-cheoltóir Turcach í Hande Yener, a rugadh faoin ainm Makbule Hande Özyener ar 12 Eanáir, 1973.
Sgibnis. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Sgibnis.
Am Bárr. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é am Bárr.
Baile nan Stiúbhartach. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Baile nan Stiúbhartach.
Taigh an Lòin. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in iarthar na hAlban, é Taigh an Lòin (Béarla: "Tayinloan").
An Tairbeart, Earra-Ghàidheal. Is baile stairiúil é an Tairbeart, agus é suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd, in Albain. Tá 1,338 duine ina gcónaí ann.
Glac a' Mhuilinn. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Glac a' Mhuilinn.
Cnapadal. Is ceantar suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Cnapadal.
Achadh a’ Chòis. Is baile suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é Achadh a’ Chòis.
An Apainn. Tá An Apainn ina ceantar iargúlta ("sgìre iomallach") suite i nGaeltacht na hAlban.
Tá sí suite taobh thiar ar An Linne Dhubh, ó dheas ar Loch Creurann, soir ar Latharna agus ó thuaidh ar Loch Liobhann. Tá an chuid is mó di suite in Earra-Ghàidheal, ach tá cuid acu beag, agus tá giota beag faoi Chomhairle na Gàidhealtachd
Tharla Murt na h-Apainn anseo ar an 14 Bealtaine 1752.
Bailte is mó.
Is iad na bailte is mó tá ann ná Baile a'Challois, An Dùrar, Port na Croise, an Apainn agus Port na hApann