Trelis/gawiki huggingface dataset:
Aonchont. Is Cill (bitheolaíocht) eocarótach aon-lascaideach í an t-Aonchont nó an Unikont ("iolra= Unikonta").
Is baill iad de na Unikonta, an grúpa tacsanomaíocht molta ag an t-eolaí Thomas Cavalier-Smith.
San áireamh sa ghrúpa seo tá cealla eocarótacha aon-lascaideacha, ar a laghad ag a sinsear níos faide siar. Tugann roinnt taighde le fios dúinn gurb í an t-aonchont an sinsearach coiteann a bhí ag na hOpisthokonts (Ainmhí, Fungais agus saghsanna gaolmhara) agus Aiméibí, agus go raibh an Déchont ina shinsear d'Archaeplastida (Plándaí agus a ngaolta), Excavata, Rhizaria, agus Chromalveolata.
Tá comhtháthú géin thriarach ag na haonchoint, próiseas nach mbíonn ar siúl ag na bichoint.
Ionchódaíonn na trí ghéin atá comhtháite le chéile ag na haonchoint thriaracha (ach ní na baictéir ná na bicoint) einsímí le haghaidh núicléitíd pirimidín a shintéisiú: carbamoyl fosfáit synthase, dihydroorotase, aspartate carbamoyltransferase (Cavalier-Smith 2006).
Taispeánannn an crann fíliginiteach seo a leanas na gaolmhaireachtaí idir na príomhghrúpaí d'Eocarót, de réir moltaí Cavalier-Smith.
Tá ceintrín amháin ag na haonchoint (Cavalier-Smith, 2002, 2006). Tá dhá cheintrín ag roinnt aonchoint ach tá bunadh fhoráis difriúil acu ó na déchoint a thaispeánann go raibh éabhlóid choinbhéirseach ar siúl (Cavalier-Smith 2006).
Archaeplastida. Is príomh-líne de shliocht na n-eocarót í na hArchaeplastida atá comhdhéanta de phlandaí talaimh, algaí glasa agus dearga, agus grúpa beag eile glaoite glúcaifíti.
Tá plastaidí le dhá scannán mórthimpeall orthu ag na horgánaigh seo go léir, a mholfadh gur d'eascair siad go díreach ó 
chianbaictéir inshiombóiseacha.
I ngach grúpa eile, tá trí nó a ceathair scannán timpeallaithe ar na plastaidí agus bhí siad faighte go tánaisteach ó algaí glasa agus dearga.
Státrúnaí Lánchumhachtach na Fionlainne. Ba é an Státrúnaí Lánchumhachtach (Fionlainnis: "ministerivaltiosihteeri". Sualainnis: "ministerstatssekreterare") an státseirbhíseach Fionlannach i gCathair Pheadair a chuirfeadh cúrsaí na Fionlainne faoi bhráid an Impire, nuair a bhí an Fhionlainn ina cuid d'Impireacht na Rúise, mar Ard-Diúcacht.
De réir an dlí, ní fhéadfadh ach saoránach Fionlannach bheith ina Státrúnaí Lánchumhachtach. Sna fiche bliain dheireanacha i stair na hArd-Diúcachta, bhí na Rúisigh ag iarraidh an Fhionlainn a thabhairt chun Rúiseachais, agus iad ag ceapadh Rúisigh ina Státrúnaithe Lánchumhachtacha beag beann ar an dlí.
Bhí an Coiste um Chúrsaí na Fionlainne ag cuidiú leis an Státrúnaí Lánchumhachtach ina chuid oibre.
Maidir leis an bhfocal "ministeri" nó "minister" i dteideal an Státrúnaí, ní thagraíonn sé don Aire Rialtais, ach don "mhinistre" sa tseanchiall taidhleoireachta Fraincise - is é sin, "ministre plenipotentiaire", nó ionadaí lánchumhachtach a fhéadann, cuir i gcás, conarthaí a shíniú thar cionn a rialtais. Sin é an fáth a n-aistrítear an teideal mar Státrúnaí Lánchumhachtach anseo.
Ní raibh an leagan seo in úsáid, áfach, ach ón mbliain 1835 ar aghaidh. Roimhe sin, ní thugtaí ach "státrúnaí" ar an státseirbhíseach seo.
Mise Éire (scannán). Scannán faisnéise é Mise Éire a thugann cur síos ar imeachtaí staire na hÉireann sna blianta 1896-1918, idir fhorbairt an náisiúnachais in Éirinn, Éirí Amach na Cásca, agus bhua Shinn Féin i dtoghchán na bliana 1918.
Rinne George Morrison an stiúrthóireacht, agus chum Seán Ó Riada an ceol don scannán. B'iad Pádraig Ó Raghallaigh agus Liam Budhlaeir na tráchtairí. B'é Seán Mac Réamoinn a scríobh téacs na tráchtaireachta. B'é Gael-Linn a léirigh an scannán.
Léiriú.
Seanábhar scannáin atá i "Mise Éire" ó thús deiridh. Trí úsáid a bhaint as nuachtscannáin, nuachtríleanna, grianghraif na linne agus ábhair chomhaimseartha eile, ríomhann "Mise Éire" stair na tréimhse 1896-1918.
Feictear  i "Mise Éire", cur síos ar na mór-imeachtaí i ndáil le hÉirí Amach 1916, ar an méid a tharla lena linn agus faightear radharc ar na mórphearsana a ghlac páirt, ina measc, Ó Coileáin, de Valera agus Carson.
Tá "Mise Éire" ar cheann de na chéad scannáin fhaisnéise riamh a cuireadh i dtoll le chéile as an gcineál seo pictiúirí. Chuaigh Morrison ar lorg ábhar pictiúirí de na daoine a bhí sáite sna himeachtaí seo ina lán cartlanna. D'éirigh leis, mar shampla, an beagán de na pictiúirí beo a bhí tógtha de Thomás Ó Cléirigh riamh a shuí sa scannán.
Fuair an scannán a ainm ó dhán cáiliúil Phádraic Mhic Phiarais, "Mise Éire".
Dáileadh.
Chuaigh "Mise Éire" ar an scáileán an chéad uair ag Féile na Scannánaíochta i gCathair Chorcaí ar 29 Meán Fómhair 1959. Tharla an chéad léiriú scannáin poiblí 5 Feabhra 1960 Bhí glacadh an-mhaith leis ag an am agus chuaigh ceol Sheáin Uí Riada i bhfeidhm go mór ar dhaoine.
Tar éis "Mise Éire", léirigh Gael Linn agus George Morrison scannán eile den chineál chéanna faoi na himeachtaí staire in Éirinn ina dhiaidh sin, mar atá, "Saoirse?". I 1966 tháinig scannán staire eile amach - An Tine Bheo. Mar chuid de chomóradh Éirí Amach 1916 a rinneadh an ceann áirithe seo. Lean Gael Linn agus an Riadach orthu leis an réabhlóid cheoil - ceol na scannán, "Mise Éire", "Saoirse?", agus "An Tine Bheo", a luaitear mar chloch mhíle i bhforbairt an cheoil Ghaelaigh.
Sa bhliain 2006, d'eisigh Gael-Linn an scannán ina dhiosca digiteach (DVD). Tá leabhrán mínithe leis anseo, mar aon le  hábhar scannánaíochta sa bhreis, an gearrscannán "An Tine Bheo" agus le nuachtscannán sa tsraith "Amharc Éireann," a thugann cur síos ar an dóigh a ndearnadh an scannán.
Páirc Chnocán Uí Dhálaigh. Is í Páirc Chnocán Uí Dhálaigh ("Dalymount Park" as Béarla) staid na foirne sacair Bohemian F.C., atá suite i Baile Átha Cliath, Poblacht na hÉireann. Is é 7,955 toilleadh an staid.
Antóin de Nais. Iománaí is ea Antóin de Nais ("Anthony Nash" as Béarla). As Ceann Toirc, baile i gContae Chorcaí, dó agus imríonn sé le foireann a chontae. Is cúl báire é.
Rugadh de Nais i gCeann Toirc i 1985. Fuair sé a oideachas sa cheantar áitiúil agus in Institiúid Teicneolaíochta Chorcaí. D’imir sé i gCraobh Iomána Sinsearach na hÉireann den chéad uair sa bhliain 2007.
Bhain sé gradam 'all star' amach sa bhliain 2012 agus 2013.
Mícheál Ó Conaill. Is iar-pheileadóir é Mícheál Ó Conaill (4 Eanáir 1937-), nó Mick O'Connell mar a ghlaoitear air as Béarla. Ciarraíoch is ea é agus d'imir sé le foireann a chontae ó 1956 go 1973. Lúaitear é mar dhuine de na peileadóirí is fearr riamh.
Saol pearsanta.
As Oileán Dairbhre do Mhícheál Ó Conaill. Rugadh é sa bhliain 1937. Iascaire agus feirmeoir ab ea a athair. Tá Ó Conaill pósta, agus tá mac darbh ainm Diarmuid orthu. Scríobh sé a dhírbheathaisnéis, "A Kerry Footballer", sa bhliain 1974.
Peil.
D’imir Ó Conaill i gCraobh Peil Sinsearach na hÉireann 
don chéad uair i 1956. Bhuaigh sé Craobh na Mumhan i 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968, 1969, 1970 agus 1972. agus craobh na hÉireann i 1959, 1962, 1969 agus 1970.
An Caisleán Nua, Contae Luimnigh. Is baile i gContae Luimnigh é An Caisleán Nua (nó An Caisleán Nua Thiar; Béarla: "Newcastle West"). Tá an baile suite in iarthar na hÉireann, 21 km (13 míle) ó Mhainistir na Féile ar an N21, an príomhbhóthar ó Luimneach go dtí Trá Lí. Tá níos mó daoine ina gcónaí sa Chaisleán Nua ná in aon bhaile eile sa chontae ach amháin Luimneach.
Incertae sedis. Incertae sedis — “ar ionad (suíochán) neamhchinnte” — Téarma in úsáid le haghaidh grúpa tacsanomaíoch a sainmhíniú nuair nach bhfuil a ghaolmhaireacht leathan ar eolas.
Lios Tuathail. Is baile margaidh stairiúil i gContae Chiarraí é Lios Tuathail. Tá an baile suite in iarthar Éireann, 28 km (17 míle) ó Thrá Lí. 4,832 an daonra a bhí ag an mbaile sa bhliain 2011.
Corticata. Is grúpa tacsanomaíochta é Corticata ("ceann le coirtéis") i rangú na n-eocarót, a mhol an t-eolaí Cavalier-Smith. Cuimsítear na sárghrúpaí eocarótacha Archaeplastida agus Chromalveolata ann. Níl sé soiléir go fóill gur clád é "Corticata" (is é sin, go bhfuil gach orgánach ann síolraithe ó shinsearach coiteann).
Baile Uí Thaidhg. Is baile beag i gContae Chiarraí é Baile Uí Thaidhg (Béarla: "Ballyheigue/Ballyheige"). Tá an baile suite in iarthar na hÉireann ar chósta an chontae.
Cill Orglan. Is baile i gContae Chiarraí í Cill Orglan. Tá an baile suite i ndeisceart an chontae.
Stair.
1916.
Tharla eachtra ar Aoine an Chéasta 1916, a deir go leor staraithe a bhí ar an gcéad tubaiste den Éirí Amach 1916. Báthadh triúr d'Óglaigh na hÉireann nuair a d'imigh a ngluaisteán den déanamh Briscoe de ché Bhaile Uí Chíosáin agus isteach in Abhainn na Leamhna in aice le Cill Orglan i gCo Chiarraí.
Bhí an triúr, Con Keating, Donal Sheahan agus Charlie Monahan ar a mbealach go Cathair Saidhbhín le teagmháil raidió a dhéanamh le Ruairí Mac Easmainn agus an long Ghearmánach, an Aud, a bhí le gunnaí a thabhairt i dtír don Éirí Amach.
Fuarthas corp Donal Sheahan agus Con Keating dhá lá ina dhiaidh sin. Bhí corp Charlie Monahan ar iarraidh ach 6 mhí i ndiaidh don Aud dul go grinneall, tháinig cnámharlach gan cloigeann ná cosa i dtír ar bhruach na Leamhna. Bhí éadaí maithe ar an chnámharlach. Fuarthas dhá leathshabhrán óir agus dornán de nótaí fliucha airgid i bpóca - níos mó airgid tirm ná a bheadh ag an ngnáthdhuine ag an am. hAithníodh ar deireadh gur corp Charlie Monahan a bhí ann.
B'as Cathair Saidhbhín do Con Keating, b'as Béal Feirste do Charlie Monahan agus b'as an gCaisleán Nua Thiar do Donal Sheahan. Tá an bheirt dheireanach sin curtha sa reilig i gCill Orglan agus tá Con Keating curtha i gCathair Saidhbhín.
Oileán Ciarraí. Is baile beag i gContae Chiarraí é Oileán Ciarraí (Béarla: "Castleisland"). Tá an baile suite in iarthar Éireann i dtuaisceart an chontae.
Cill Flainn. Is baile beag i gContae Chiarraí í Cill Flainn (Béarla: Kilflynn). Tá an baile suite i dtuaisceart an chontae, i ngar don bhóthar N69 ó Lios Tuathail go Trá Lí.
Neidín. Is baile beag i gContae Chiarraí é Neidín. Tá an baile suite in iarthar Éireann ar chósta an chontae.
An Coireán. Is sráidbhaile beag i gContae Chiarraí é An Coireán. Tá an sráidbhaile suite in iarthar Éireann i ndeisceart an chontae. Bhí cónaí ar 465 dhuine sa Choireán sa mbliain 2011. Bhí an Gaoluinn ag 51.3% don daonra ag an am. As an mbaile seo do Mhícheál Ó Duibhir.
Muiris Mac Gearailt. Iar-pheileadóir Éireannach is ea Muiris Mac Gearailt, nó "Maurice Fitzgerald" mar atá aithne air as Béarla. 
Rugadh i gCathair Saidhbhín, Contae Chiarraí é. Imreoir an-rathúil agus an-cháiliúil ab ea é mar thosaí le foireann idirchontae Chiarraí. Bhuaigh sé Craobh Shinsear Peile na hÉireann i 1997 agus i 2000.
Séamas Ó Muíneacháin. Iar-pheileadóir Éireannach is ea Séamas Ó Muíneacháin, nó "Seamus Moynihan" mar atá aithne air as Béarla. 
Rugadh é i gContae Chiarraí. Imreoir an-rathúil agus an-cháiliúil ab ea é mar chosantóir leis an bhfoireann idirchontae Ciarraí. Bhuaigh sé Craobh Peil Sinsearach na hÉireann i 1997, i 2000, i 2004 agus i 2006.
Oibiacht (ríomhaireacht). Is éard is oibiacht ann ná ásc áirithe d'aicme éigin (ríomhchlárú bunaithe ar oibiachtaí).
Jimmy O'Brien Moran. Is píobaire uilleann, amhránaí agus saineolaí sa dtradisiún Gaelach é Jimmy O'Brien Moran.
Cabozoa. Mhol an t-eolaí Cavalier-Smith an tacsón Caboza i rangú na n-eocarót (orgánaigh beo le cillnúicléis).
Is clád é comhdhéanta de na Rhizaria agus na Excavata. Níl sé cinnte dearfa go bhfuil na Caboza monaifíléiteach.
Opisthokonta. Is grúpa leathan Eocarótach iad na opisthokonts (SeanGhréigis: "οπίσθω- (opisthō-)" = "cúl, deiridh" + "κοντός (kontos)" = "cuaille" i.e. lascaid), lena n-áirítear Ríocht na nAinmhithe agus Ríocht na bhFungas, maille leis an fíleam Choanozoa agus Mesomycetozoa i "ríocht" na bprótaisteach. Tugann staidéir le fios gur grúpa monaifíléiteach iad.
Ailbheolach. Is grúpa prótaisteach iad na hailbheolaigh ("le cuasáin") a chuimsíonn an clád tábhachtach agus forfhíleam Alveolata taobh istigh de Eukaryota. Tá trí fhíleam atá an-éagsúil nó eisréimneach i bhfoirm óna chéile ann, ach tá fianaise ann go bhfuil garghaol acu lena chéile, bunaithe ar chomhchosúlachtaí sárstruchtúracha agus géiniteacha.
Aerfort Da Nang. Aerfort idirnáisiúnta is ea Aerfort Da Nang. Tá sé suite i lár Da Nang, Vítneam. D'oscail sé mar "Aerfort Tourane" sna 1930idí. I 2007 bhain 1.45 milliún duine úsáid as an aerfort.
Liosta na réaltaí is gaire don Domhan. Liosta na réaltaí is gaire don Domhan:
Pete Seeger. Ceoltóir agus gníomhaí polaitiúil Meiriceánach ab ea Peter "Pete" Seeger (3 Bealtaine 1919 – 27 Eanáir 2014). Rugadh i gCathair Nua-Eabhrac é. Bhí Seeger i lár na gluaiseachta ar a dtugtar Athbheochan Cheoil Tíre Mheiriceánach sa 20ú haois. 
Cé gur bhain sé rath amach mar bhall den bhanna The Weavers sna 1940idí, cuireadh srianta air mar gheall ar an bhaint a bhí aige leis an gcumannachas. Tháinig sé ar ais ar a bhfód sna 1960idí, mar cheannródaí an amhráin agóide. Cailleadh é as cúiseanna nádúrtha in ospidéal i gCathair Nua-Eabhrac ar an 27ú lá d'Eanáir, 2014.
Liosta Bithmhóilíní. Is í an aidhm atá leis an liosta seo ná bithmhóiliní a thuairisciú.
L.
For substances with an l- or L- prefix such as L-alanine or DL-alanine, please see the parent page (in this case alanine).
Nótaí.
Beidh an leagan Béarla ar dtús agus an leagan Gaeilge ina dhiaidh. Nuair atá Leagan Gaeilge ann beidh an leagan sin chun tosaigh ar an leagan Béarla.
Aigéad eatánóch. Is aigéad carbocsaileach é an t-aigéad eatánóch , nó an t-aigéad aicéiteach, arb é is cúis le blas searbh agus le boladh géar an fhínéagair. CH3COOH is foirmle cheimiceach dó. Aigéad réasúnta lag atá ann, cosúil leis na haigéid alcánacha eile, ach mar sin féin, tá an t-aigéad glan sách dainséarach, agus é in ann craiceann a chreimeadh. Imoibrí agus ceimiceán tábhachtach é an t-aigéad aicéiteach a úsáidtear go forleathan mar amhábhar sa tionsclaíocht. 
Tugtar aicéatáití ar shalainn an aigéid aicéitigh.
Carbaihiodráit. Is comhdhúile iad carbaihiodráití comhdhéanta de Charbón, Hidrigin agus Ocsaigin. Tá an Hidrigin agus an Ocsaigin i láthair sa choibhneas céanna agus atá in uisce, 2:1.
Tá na carbaihiodráití (ó 'hiodráití charbóin') nó siúicríde (Sean-Ghréigis σάκχαρον de bhrí "siúcra") i measc na ceithre grúpaí is líonmhaire de mhóilíní, agus tá próitéiní, lipidí, agus aigéid núicléasacha san áireamh.
Frithghníomhuithe fuilaistrithe. I míochaine nó leigheas, is éard is frithghníomhaithe fuilaistrithe ann ná freagairt gan choinne san othar atá bainteach le fuilaistriú fola nó comhábhar fola. Chun go n-íoslaghdófaí an baol nó an contúirt a bhaineann le fuilaistriú, moltar gan an chóir leighis a thabhairt ach de réir mar is gá.
Cineálacha frithghníomhaithe.
Frithghníomhuithe Géara Fuilaistrithe (FGF).
Ar na frithghníomhuithe géara tá:
Frithghníomhuithe Haemalaíocha Géara Fuilaistrithe (FHGF).
Is é an sainmhíniú ar FHGF, frithghníomhuithe a tharlaíonn taobh istigh de 24 uair a chloig i ndiaidh fuilaistriú agus gnéithe cliniceacha agus/nó saotharlainne den haemalú i láthair (Grúpa Oibre ISBT Capetown, 2006).
Ar na cúiseanna leis an haemalú géar tá neamh-chomhoiriúnacht ABO, neamh-chomhoiriúntacht antaigine eile e.g. Rh D, Kell nó tosca neamh-dhíonacha ar nós tuaslagáin hipeartonacha/hipeatonacha nó táirgí míochaine a meascadh leis an gcomhábhar fola.
Úsáideann an tAontas Eorpach an córas rangaithe seo a leanas:
Frithghníomhuithe Ailléirgeacha &amp; Anaifiolachtacha Géara Fuilaistrithe (FAAGF).
Tarlaíonn Anaifiolachtacht/Hipiríogaireacht le hothar a réamhíograíodh le haillérigin agus a athnochtar don antaigin airithe sin arís. Tá beagán othar ann a bhfuil dian-easpa IgA orthu agus a fhorbraíonn antasubstaintí do IgA. D'fhéadfadh dian-anaifiolachtacht a bheith ar roinnt de na hothair sin má nochtar le IgA iad trí fhuilaistriú (McClelland, 2001)
Frithghníomhuithe Neamh-Ghéara Fuilaistrithe (FNGF).
Frithghníomhuithe Haemalaíocha Moillithe Fuilaistrithe (FHMF).
An sainmhíniú ar FHMF, gur fianaise atá ann ar ghnéithe cliniceacha nó saotharlainne an haemalaithe a tharlaíonn breis agus 24 uair fichead agus suas le 38 lá i ndiaidh le fianaise shéireolaíoch an antasubstaintí. (Buíon Oibre ISBT, Capetown, 2006)
An Aeinéid. Dán is ea an Aeinéid (Laidin: Aeneis). Scríobh an file Rómhánach Publius Vergilius Maro (Veirgil) í sa chéad aois RC. Sé laoch an dáin ná an Traíoch Aeinéas. Dhá leabhar déag de dhánta atá san Aeinéid agus b'eipic náisiúnta na hImpireachta Rómhánaigh í. Chreid na Rómhánaigh gurbh é Aeinéas a sinsearach.
Bradford. Cathair sa Bhreatain is ea Bradford, Yorkshire Thiar. Tá an chathair suite i dtuaisceart Shasana.
Stair.
Tharla Tubaiste Bradford City ar an 11 Bealtaine 1985. Maraíodh 56 duine nuair a chuaigh staidiam sacar Bradford City trí thine. Chaith fear bun toitín uaidh agus agus cuireadh carn páipéar faoi bharr lasrach. Leath an tine go tapa agus bhí cuid den lucht tacaíochta sáinnithe; bhí na doirsí éalaithe agus na geataí go léir faoi ghlas.
Briostó. Cathair agus contae sa Bhreatain is ea Briostó (Béarla: Bristol). Tá an chathair suite in iarthar Shasana gar d'abhainn an Avon (An Abhainn). Tá clú agus cáil ar an gcathair mar gheall ar an innealtóir cáiliúil Isambard Kingdom Brunel a thóg droichead trasna An Avon lasmuigh den chathair agus a thóg an long mór "SS Great Britain". Tá an long le feiceáil i mBriostó anois agus tugann na mílte daoine cuairt air gach bliain.
Stair.
Ar an 4 Bealtaine 1699 i mBriostó, chroch Lemuel Gulliver suas a chuid seolta móra geala ar bord na loinge "Antalóp".
Coventry. Cathair sa Bhreatain is ea Coventry. Tá an chathair suite sa Lár-Réigiún Thiar i Sasana.
Leeds. Cathair sa Bhreatain is ea Leeds. Tá an chathair suite ar an Abhainn Aire i Yorkshire Thiar Shasana.
Newcastle upon Tyne. Cathair sa Bhreatain is ea Newcastle-upon-Tyne ("An Caisteal Nuadh" i nGaeilge na hAlban). Tá an chathair suite i dTyne and Wear, oirthuaisceart Shasana. Tá breis is 250,000 duine ina gcónaí i Newcastle. Is í Newcastle United an phríomhfhoireann sacair áitiúil.
Eabhrac. Cathair mhúrtha stairiúil is ea Eabhrac ag cumar na haibhneacha Ouse agus Foss i ndeisceart Yorkshire Thuaidh i Sasana.
Is é Eabhrac an príomhbhaile contae dá réir seanchais den chontae stairiúil de Yorkshire ar a dtugann sé a ainm. Tá oidhreacht saibhir ag an gcathair agus chuir sé ar fáil an cúlbhrat do chúrsaí móra polaitiúla i Sasana i rith mórán den dá mhíle bliain dá shaol.
An Lár-Réigiún Thiar. Réigiún is ea An Lár-Réigiún Thiar i Sasana. Is iad Birmingham, Coventry, Stoke-on-Trent agus Wolverhampton na bailte is mó ann.
Wolverhampton. Cathair sa Bhreatain is ea Wolverhampton suite i Staffordshire Sasana. Tá an chathair suite sa Lár-Réigiún Thiar i Sasana. Bhí 249,470 ina gcónaí sa chathair dar leis daonáireamh 2011 na tíre.
Tá campas lárnach Ollscoil Wolverhampton agus Staid Molineux staid bhaile Wolverhampton Wanderers nó "Wolves" lonnaithe sa chathair.
Cáil.
D'imir an peileadóir cáiliúla Billy Wright le Wolverhampton Wanderers nó "Wolves" idir 1939 and 1959. 
Bhí Enoch Powell mar Fheisire do Wolverhampton Thiar-Theas idir 1950 agus 1974 sular toghadh mé mar Fhesire do An Dún Theas.
Stoke-on-Trent. Cathair sa Bhreatain is ea Stoke-on-Trent. Tá an chathair suite sa Lár-Réigiún Thiar i Sasana.
Yorkshire agus an Humber. Réigiún is ea Sír Eabhrac agus an Humber i Sasana. Is iad Leeds, Sheffield, Kingston upon Hull agus Eabhrac na bailte is mó ann.
Sheffield. Cathair sa Bhreatain is ea Sheffield. Tá an chathair suite i Sír Eabhrac agus an Humber i Sasana.
An Lár-Réigiún Thoir. Réigiún is ea An Lár-Réigiún Thoir i Sasana. Is iad Nottingham, Leicester, Lincoln, Derby, Northampton, Mansfield agus Chesterfield na bailte is mó ann.
Derby. Cathair sa Bhreatain is ea Derby. Tá an chathair suite i nDerbyshire i Sasana.
Nottingham. Cathair sa Bhreatain is ea Nottingham. Tá an chathair suite sa Lár-Réigiún Thoir i Sasana.
Leicester. Cathair sa Bhreatain is ea Leicester. Tá an chathair suite sa Leicestershire, i Sasana.
Sasana Thoir. Réigiún is ea Sasana Thoir i Sasana. Is iad Peterborough, Luton agus Southend-on-Sea na bailte is mó ann.
Oirthuaisceart Shasana. Réigiún is ea Oirthuaisceart Shasana i Sasana. Is iad Newcastle agus Sunderland na bailte is mó ann.
Iarthuaisceart Shasana. Réigiún is ea Iarthuaisceart Shasana i Sasana. Is iad Manchain agus Learpholl na bailte is mó ann.
Oirdheisceart Shasana. Is réigiún í Oirdheisceart Shasana i Sasana. Is í príomhchathair an réigiúin ná Guildford.
Iardheisceart Shasana. Réigiún is ea Iardheisceart Shasana i Sasana. Is iad Briostó agus Plymouth na bailte is mó ann.
Plymouth. Cathair Bhriotanach in Devon, Sasana, is ea Plymouth. Tá an chathair suite in Iardheisceart Shasana. Tá Plymouth suite 190 míle (310 km) siar ó dheas ó Londain, ar chósta theas Devon idir béil aibhneacha Plym agus Tamar. Sa bhliain 2011 bhí cónaí ar 256,600 duine ann.
Kingston upon Hull. Cathair i Sasana is ea Kingston upon Hull (nó Hull de ghnáth). Tá an chathair suite in East Riding of Yorkshire. Sa bhliain 2017, bhí sí mar Chathair Chultúir na Ríochta Aontaithe.
Norwich. Cathair Briotanach sa Norfolk, Sasana is ea Norwich. Tá an chathair suite i Sasana Thoir.
Géaghortú Scamhóige Bainteach le Fuilaistriú (GGSBF). Ceann de na príomhchúiseanna le básmhaireacht bainteach le fuilaistriú is ea Géarghortú Scamhóige bainteach le Fuilaistriú (GGSBF). Roinntear GGSBF ina 'Géarghortú Scamhóige bainteach le Fuilaistriú' (GGSBF) agus ina 'Géarghortú Scamhóige bainteach le Fuilaistriú Féideartha' (GGSBFF).
Seo a leanas sainairíonna GGSBF:
Gnaeus Pompeius Magnus. Ba cheannaire míleata agus polaitiúil de chuid na Poblachta Rómhánaí é Gnaeus Pompeius Magnus, nó Poimpéas (29 Meán Fómhair, 106 RC – 29 Meán Fómhair, 48 RC).
De facto. Is leagan cainte é ón Laidin an frása De facto. Is í an chiall atá leis ná "de réir chleachtais" nó "ó ghníomh" ach ní de réir dlí.
Reachtanna Chill Chainnigh. B'é a bhí i Reachtanna Chill Chainnigh (Statutes of Kilkenny) ná sraith de chúig reachta tríochad, rite i gCill Chainnigh sa bhliain 1367 (1366 luaite go minic ... féach thíos). Ba í an aidhm taobh thiar díobh ná srian a chur ar mheath na nGael-Normannach i dTiarnas na hÉireann.
Dlíthe.
Bhí Gall-Ghaeil na hÉireann deighilte ina dhá ndream, 'tiarnaí na dteorann', nó na Sasanaigh mheata', agus an dream dílis a bhí fós sna bailte agus sna 'Contaetha Umhla'. Den dream dílis sin rinne Fear Ionad an Rí, Lionel, (an dara mac an Rí Éadbhard III) taca. B'é a sprid siúd, sprid ainGhaelach, a tháinig in uachtair i bparlaimint Chill Chainnigh.
Bhí an móramh ag lucht na Páile agus b'e an dream sin a ndear spiorad ghallda na reachtanna. Mar shampla, cuireadh cosc ar an nGaeilge sa chóras cúirteanna agus i gcúrsaí tráchtála, agus cuireadh cosc ar iománaíocht a imirt faoi Reachtanna Chill Chainnigh.
Teangacha.
Bhí na Dlíthe scríofa  i bhFraincis ag Lionel d'Anvers, agus bunaithe ar rialacháin a cuireadh i bhfeidhm sa bhliain 1351.
Bhí sé de chuspóir ag Reachtanna Chill Chainnigh i 1366, i measc rudaí eile, iallach a chur ar Shasanaigh na tíre Béarla a fhoghlaim. 
Bhí na Dlíthe éifeachtach ach ar éigean. Dhá chéad bhliain níos déanaí, cé gur de bhunadh na Normainne nó Shasana gach duine de na piaraí a d’fhreastail ar pharlaimint Bhaile Átha Cliath sa bhliain 1541, níor thuig ach duine amháin acu Béarla.
Dáta.
"Ritheadh na Reachtanna ar 18 Feabhra 1366" nó sin atá scríofa go minic. Ach chas Lionel d'Anvers leis an bparlaimint i gCill Chainnigh ar Chéadaoin an Luaithrigh. Agus de réir na foinsí ag an am, bhí Éadbhard III Shasana 40 bliain i gcoróin. Sin 18 Feabhra 1367, agus ritheadh na Dlíthe ar 5 Márta 1367 b'fhéidir. 
Foinsí.
Seo mar a bhí an réamhráiteas a bhí leis na cúig reachtanna tríochad;