Trelis/gawiki huggingface dataset:
Éamann Iognáid Rís. Bhunaigh Éamann Iognáid Rís (Béarla: Edmund Ignatius Rice; 1 Meitheamh 1762 – 29 Lúnasa 1844) Bráithre na Toirbhirte (ca 1802-8) agus Ord na mBráithre Críostaí (ca 1820). 
Beatha.
Rugadh an Ríseach ar an 1 Meitheamh 1762 i gCallainn, Contae Chill Chainnigh. Feirmeoirí ab ea a thuismitheoiri, Roibéard Rís agus Margaret Tierney.
Ord na mBráithre Críostaí.
Fuair a bhean bás óg agus ansin dhíol an Ríseach a raibh aige agus rinne a shaol a thíolacadh d’oideachas na mbocht. Chun a aidhm a chur chun cinn bhailigh an Ríseach gasra fear a bhí ar aon aigne leis le chéile agus thóg siad móideanna creidimh go saothróidís le chéile ag cur oideachais ar bhuachaillí Caitliceacha. Ansin scaip an gluaiseacht ar fud na hÉireann, agus ar fud an domhain,  go háirithe na daoine ba bhoichte. 
Is eiseamláir é de dhuine a ghlacann go gealgháireach foighneach le cibé cros a thugann Dia dó le hiompar, ba aspal tuata é go firinneach, agus duine a bhí tíolachta go daingean don bheatha rialta.
Deireadh a shaoil.
Fuair sé bás i gCnoc Sióin, Port Láirge agus in aois 76 bliana dó.
Foinsí.
Nollaig Ó GADHRA - "Éamann Iognáid Rís" (1977)
Wir sind Helden. Is banna popcheoil iad Wir sind Helden (AIF: [vɪɐ zɪnt hɛldn], "Is laochra sinn"). Is as an Ghearmáin dóibh.
Ulbha. Is oileán Albanach é Ulbha (Béarla: "Ulva"), in aice le hOileáin Muile. 12 chiliméadar ar fhad atá sé, le 16 áitritheoir.
Cill Airne. Baile i gContae Chiarraí in Éirinn is ea Cill Airne. Tá an baile suite ar bhruach thiar thuaidh Loch Léin, cuid de Pháirc Náisiúnta Chill Airne. Is iomaí nithe is díol spéise atá sa bhaile agus sa cheantar máguaird amhail Ardeaglais Mhuire, Caisleán an Rois, Teach Mhucrois, Lochanna Chill Airne, Na Cruacha Dubha, Dún Lóich agus araile.
Baile Turasóireachta.
Is í Cill Airne an t-ionad turasóireachta is cáiliúla agus is mó a bhfuil forbairt thráchtála déanta air in Éirinn. Is baile margaidh í atá lonnaithe san áit a dtagann bóithre Luimnigh-Bheanntraí agus Chorcaí-Thrá Lí le chéile agus is í baile ardeaglaise dheoise Chaitliceach Chiarraí í. Tá clú is cáil ar fud na cruinne ar na radhairc rómánsúla de lochanna is de shléibhte atá le feiceáil sa cheantar. Tá iomrá ar shaibhreas, éagsúlacht agus raidhse fhlóra an cheantair chomh maith (ina measc "Arbtus unedo" agus an raithneach thearc úd "Trichomanes radicans") Tá roinnt séadchomharthaí ársa inspéise ann chomh maith. Sa bhaile féin is é an t-aon fhoirgneamh arbh fhiú trácht air ná Ardeaglais Naomh Muire (1842-55), a dhear Augustus Welby Pugin; tá sé seo ar cheann de na heiseamláirí is fearr sa tír de shéipéil a tógadh i stíl na hAthbheochana Gotaí. 
Stair.
Bhí na chéad lonnaíocht san àit timpeall na bliana 640, ar an oileàn Inis Faithlinn i Loch Léin. Bhí sé lonnaíocht reiligiúnach, mainistir a bhunaigh "Naomh Finian Lobhar."
CLG Áth an Mhuilinn (Luimneach). Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Áth an Mhuilinn.
Suíomh.
Tá an club bunaithe i bparóiste Mhuire Cúnamh na gCríostaithe timpeall Ollscoil Luimnigh i mbruachbhailte Caladh Uí Threoigh agus Áth na Coite ar thaobh thoir Cathair Luimnigh idir abhainn na Grúdan, na Sionainne agus na Maoilchéirne agus Bóthar Bhaile Átha Cliath. Toisc ná fuil ach daonra beag áitiúil sa pharóiste anois, tagann an-chuid dá imreoirí as contaetha eile.
Cluichí.
Bhí traidisiun na hiomána níos láidre sa cheantar ó bhunú CLG suas go dtí blianta na 1970í nuair a leathnaigh bruachbhailte na cathrach amach chuig Calaidh Uí Threoigh. Imrítear peil agus iomáint ach tá an pheil níos láidre sa chlub.
Stair.
Tá tagairtí ann faoi chluiche iomána a imríodh sa pharóiste i bpáirc in aice Crosbhóthar Chill Mhuire (san áit a bhfuil an "Kilmurry Lodge Hotel" suite anois) sa bhliain 1887 idir Máigh Rua agus Béal Átha Shiomóin. Bhí club ar leith darbh ainm "Cill Mhuire" sa cheantar le linn blianta tosaigh CLG agus bhí club eile as Áth na Coite ag imirt faoin ainm "Craobh Emmet" san am chéanna. Tá tuairiscí ann i nuachtáin an tráth sin faoi na sluaite móra a tháinig chun féachaint ar chomórtaisí peile agus iomána a d'eagar Cill Mhuire le linn blianta na 1890í. 
Maraon lena lán clubanna eile sa chontae, thit an dá chlub as a chéile le linn an an Chéad Chogaidh Dhomhanda agus blianta na dTrioblóidí. Is é cluiche iomána a imríodh sa bhliain 1909 an tagairt deireanach a bhfuil ann anois do Chill Mhuire agus níl aon tuairisc faoi Chroabh Emmet níos déanaí ná comórtas iomána sóisear inar ghlacadar páirt i Mí Meán Fómhair na bliana 1919.
Le linn an tréimhse ò bhlianta na 1920í suas go dtí an bhliain 1957 nuair athbhunaíodh Móin a' Lín, d'imir iománaithe agus peileadóirí na háite le Átháin nó le Naomh Pádraig
Ós rud é nár scoilt paróiste Mhuire Cúnamh na gCríostaithe ó pharóiste Mhóin a' Lín go dtí an bhliain 1980, is é Áth an Mhuilinn an club is óige sa chontae faoi láthair. Cuireadh tús le foirne na n-óg sa bhliain 1999 agus le foirne sinsear sa pheil sa bhliain 2002 agus san iomáint sa bhliain 2004. Sular bhunaíodh an club, d'imir formhór iománaithe agus peileadóirí an pharóiste le Móin a' Lín.
Shroich Áth an Mhuilinn cluiche leathcheannais Peile Sóisear B Chontae Luimnigh i ndiaidh dóibh buachaint ar Phailís Chaonraoí i gcluiche ceannais na cathrach sa bhliain 2005 agus chailleadar cluiche ceannais Peile Sóisear A na Cathrach i gcoinne Na Piarsaigh sa bhliain dár gcionn.
Páirc Imeartha.
D'imir an club ar dtús in Ollscoil Luimnigh ach tá a bpáirc féin, Faiche na Rós, ar chíos acu ar bhruach na Sionainne i bPáirc Teicneolaíochta Plassey ón mbliain 2003. Ceaptar gur imríodh na céad cluichí Gaelacha sa cheantar ar an suíomh céanna ag deireadh an 19ú haois.
Imreoirí Cáiliúla.
Imríonn Gearóid Óg Ó Coileáin ("Ger Collins"), ball d'fhoireann peile sinsir Luimnigh faoi láthair, le Áth an Mhuilinn agus ghlac iar-pheileadóirí an chontae le linn blianta na 1980í, Gearóid Ó Coileáin ("Gerry Collins") agus Seosamh Ó Roideacháin ("Joe Redington") páirt i mbunú an chlub.
Seanchill.  i ndeisceart chontae Bhaile Átha Cliath is ea Seanchill ("Shankill" as Béarla). Is bruachbhaile é agus tá sé suite gar do Bhré (Cill Mhantáin) agus Dún Laoghaire.
Ráth Michíl. Bruachbhaile i mBaile Átha Cliath is ea Ráth Michíl atá suite i ngar do Sheanchill agus Baile Mhic Fheorais.
Stair.
Tá fothrach de séipéal agus cloigtheach suite i ngar do ráth, a raibh ceann de cinn is mó in Éirinn.
Deilginis. Fobhaile de chuid Bhaile Átha Cliath is ea Deilginis ("Dalkey" as Béarla). Baile stairiúil rachmasach cois farraige atá ann. Tá timpeall is 8,000 duine ina gcónaí ann.
CLG Craobh Chumhra. Is club Cumann Lúthchleas Gael i gContae Luimnigh é CLG Craobh Chumhra .
Suíomh.
Tá sé bunaithe i leath-pharóistí Craobh Chumhra, an chuid theas de pharóiste Mungairit/Craobh Chumhra i lár Chontae Luimnigh, 10km siar ó dheas ó lár Chathair Luimnigh. Tagann formhór dá imreoirí as sráidbhaile Craobh Chumhra agus na ceantracha tuathe máguaird ar nós Léim an Fhia, Cill Pheacáin agus An Sceachánach, ach is féidir le gach peileadóir agus iománaí as paróiste uile Mungairit/Craobh Chumhra imirt le Craobh Chumhra. Tagann chuid dá imreoirí as Mainistir chomh maith, paróiste ar thaobh theas Craobh Chumhra ná fuil aon club CLG ann.
Cluichí.
Imríonn Craobh Chumhra an pheil agus an iomáint ach bhí béim an chlub dírithe i gcónaí go láidir i dtreo na hiomána.
Stair.
Cé gur bhnaíodh club iomána i gCraobh Chumhra sa bhliain 1885, dúnadh agus ath-eagraíodh é ar roinnt ócáid on am sin i leith. Tá tuarisc ann ón mbliain 1885 faoi chomórtas iomána a imríodh i mBaile an Fhaoitigh inar bhuaigh Saor Theas thar Naomh Mícheál, Na Seamróga agus Craobh Chumhra. 
Sna blianta ná raibh an club gníomhach, d'imir iománaithe na háite le club eile an pharóiste Mungairit, Saor Theas nó Feadamar. Bhí club dá chuid féin ag paróiste Mainistir ó am go ham le linn blianta tosaigh CLG. Tá cuntas ann ó Mhí Samhna na bliana 1895 faoi chluiche a chailleadar i gcoinne Saor Theas i mBaile Uí Shíoda agus bhíodar ag glacadh páirt i gcomórtaisí iomána i lár agus oirthear an chontae suas go dtí An Chéad Chogadh Domhanda.
D'imir Craobh Chumhra in éineacht le Mungairit mar "Mungairit/Craobh Chumhra" idir na blianta 1961 agus 1968. Nuair a scrios an club sin, bunaíodh an club Craobh Chumhra atá sa lá inniu ann.
Ba chlub beag sóisear é Craobh Chumhra suas go dtí an bhliain 2001 nuair a bhuadar Craobh Iomána Sóisear B na Cathrach i ndiaidh an lámh in uachtar d'fháil ar Sháirséiligh na Mainistreach sa chluiche ceannais. Dhá bhliain ina dhiaidh sin, d'éirigh leo Baile Bricín a shárú chun Craobh Iomána Sóisear B Chontae Luimnigh a bhuachaint. Sa bhliain 2007, shroicheadar cluiche leathcheannais Craobh Iomána Sóisear A an chontae.
Ós rud é go raibh club peile sinsear sa pharóiste le linn blianta na 200í, mealladh na himreoirí ab fhearr chuig Mungairit agus bhí blianta ann nuair ná raibh aon fhoireann dá chuid féin ag Craobh Chumhra i gCraobh Peile Sóisear B na Cathrach.
Páirc Imeartha.
Nuair a ath-bhunaíodh Craobh Chumhra, d’imríodar ar thailte a bhí ar chíos acu ó fheirmeoir na háite ach, nuair a fuair sé bás, ní raibh aon páirc imeartha ar feadh roinnt blianta. Sa bhliain 1988, cheannaíodar páirc i Sceach an Átha, lámh le sráidbhaile Craobh Chumhra ach atá suite i bparóiste Mainistir, agus osclaíodh í sa bhliain 1991.
Imreoirí Cáiliúla.
Ba é Pádraig Mac Aodha ("Patsy Keyes") an chéad imreor as Craobh Chumhra a d’imir do chontae nuair a roghnaíodh é ar fhoireann peile Luimneach sa bhliain 1995.
Grozny. Is í Grozny (Rúisis: Грозный; Seisnis: Соьлжа-ГIала, Sölƶa-Ġala) príomhchathair na Seisnia. Tá an chathair suite i ndeisceart na Rúise, cois Sunzha. Dar le daonáireamh na bliana 2002, bhí cónaí ar 210,720 daoine sa chathair. Sa bhliain 2008 bhí 226 101 duine ina gcónaí i nGrozny.
Stair.
Dún.
Bhunaigh na Rúisigh an chathair sa bhliain 1818 mar dhún cogaíochta. Tar éis an chogaidh fuair an áit stádas baile. Tháinig na mílte daoine go dtí an baile ar thóir ola. In 1897 ní raibh ach 15,600 ina gcónaí sa bhaile ach i 1913 bhí níos mó ná 30,000 ann.
Príomchathair réigiúin.
Bhunaíodh cúige féinrialaitheach na Seisniach ar 30 Samhain 1922, agus roghnaíodh Grozny mar phríomhchathair uirthi. Ba Rúisigh iad formhór mhuintir Grozny, ach bhí líon na Seisniach ann ag méadú agus iad ag teacht isteach ón réiigiún máguaird. Thóg na húdaráis a lán tithe sa chathair agus osclaíodh ollscoil agus aerfort. Faoi 1989 bhí breis is 400,000 duine ina gcónaí sa chathair.
Ballaonaid Chónaidhm na Rúise. Tá Cónaidhm na Rúise comhdhéanta as cúig bhallaonad is ceithre scór, agus beirt ionadaithe ag gach aonad riaracháin den chineál sin i gComhairle na Cónaidhme, arb é teach uachtarach na Parlaiminte sa Rúis. Is féidir na haonaid seo a aicmiú ina sé chatagóir, mar atá, poblachtaí, cúigí - "область/oblast´" an téarma Rúisise, críocha ("край/krai" an téarma Rúisise), cúigí féinrialaitheacha ("автономная область/avtonomnaya oblast"' an téarma Rúisise), ceantair fhéinrialaitheacha (Rúisis: "автономный округ/avtonomnyi okrug") agus Cathracha Cónaidhme.
Teangacha Tuircice. Grúpa tábhachtach teangacha is ea na teangacha Turcacha nó na teangacha Tuircice a labhraítear sa Mhion-Áise agus i Lár na hÁise. Tá teangacha Tuircice ó dhúchas ag 180 milliún duine. 
Bhí an tuairim ag a lán teangeolaithe sna laethanta a bhí go raibh a leithéid d'fhine teangacha ann agus na teangacha Altaecha, agus d'áirigh siad na teangacha Tuircice agus éagsúlacht teangacha eile san Áise san fhine seo: na teangacha Mongólacha, an Chóiréis, an tSeapáinis, na teangacha Tungúsacha, ach go háirithe. Ní raibh siad ar aon fhocal faoi na teangacha go léir a d'aicmeofaí sa ghrúpa: d'fhágfadh duine acu an Chóiréis ar lár, d'fhágfadh an duine eile an tSeapáinis ar lár, agus mar sin de.
Inniu, ní bhíonn na teangeolaithe cinnte a thuilleadh, an féidir gaol a aithint idir na teangacha Tuircice agus na teangacha Mongólacha féin, cé go raibh an dá ghrúpa seo curtha san áireamh sa chuid is mó de na teoiricí Altaecha. Maidir leis na teangacha Tuircice féin, tá siad chomh gaolmhar le chéile is gur féidir leis an neamh-theangeolaí féin na cosúlachtaí a aithint. 
Is iad na príomhthréithre is dual do na teangacha seo go léir ná comhcheol na ngutaí agus an táthú. Is éard atá i gceist le comhcheol na ngutaí ná go mbíonn gutaí den chineál chéanna (gutaí cúil nó gutaí tosaigh) le cloisteáil ar fud an fhocail go léir, agus caithfidh gutaí na n-iarmhíreanna a bheith ar aon chineál le gutaí an tamhain. Is é is brí leis an táthú, arís, go gcuirtear iarmhír i ndiaidh a chéile leis na focail sna teangacha seo, agus ciall nó tasc ar leith ag dul le gach iarmhír. Mar shampla, sa Tuircis féin, deirtear
Tabhair faoi deara, anois, gurb ionann -"lar"- agus -"ler"-, mar shampla, ó thaobh an tasc de atá acu sa ghramadach: seasann an dá iarmhír seo don uimhir iolra, ach braitheann sé ar an gcineál gutaí atá i dtamhan an fhocail féin, cé acu leagan den iarmhír seo a úsáidtear. San fhocal "çocuk", níl ach gutaí cúil ann, agus mar sin, cuirtear an leagan -"lar"- leis, ós guta cúil é [a], ach san fhocal "gülüş", níl ach gutaí tosaigh ann, agus mar sin, is é an leagan -"ler"- a chuirtear leis.
Cuir sonrú sa litir aisteach sin ı. Fuaimnítear í cosúil leis an gcomhcheangal litreach úd /ao/ sa Ghaeilge, is é sin, mar ghuta cúil a fhreagraíonn don ghuta tosaigh "i". Sa Tuircis, tá sé riachtanach an dá chineál "i" a aithint thar a chéile, agus mar sin, is comharthaí do ghutaí difriúla iad an t-i gan ponc (I ı) agus an t-i faoi phonc (İ i). Anois, agus na teangacha Tuircice iar-Shóivéadacha ag éirí as an aibítir Choireallach, is minic a bhaineann siad úsáid as an nós céanna le difríocht an dá ghuta seo a chur in iúl. 
Is iad na teangacha Tuircice is tábhachtaí ná:
An tSuvaisis. Teanga Tuircice is ea an tSuvaisis a labhraítear taobh thiar de na Sléibhte Úralacha i lár na Rúise. Tá sí ina teanga oifigiúil i bpoblacht fhéinrialaitheach na Suvaise, arb í Cheboksary a príomhchathair, agus í suite idir Kazan agus Nizhniy Novgorod. Tugann lucht a labhartha "Чӑвашла" nó "Čăvašla" ar a dteanga féin. Níl na tuairiscí ag teacht le chéile faoi líon na gcainteoirí, ach is féidir glacadh leis go bhfuil an tSuvaisis ag níos mó ná aon mhilliún duine. Tá stór focal na Suvaisise breac le hiasachtaí ón Rúisis, ó na teangacha Finne-Úgracha agus ó na teangacha Iaránacha, agus is í an aibítir Choireallach a úsáidtear le hí a bhreacadh síos. Tá an tSuvaisis an-difriúil leis na teangacha Tuircice eile, agus í dothuigthe ag a gcainteoirí. An chuid eile de na teangacha Tuircice, bíonn siad sách intuigthe ag cainteoirí a chéile, agus mar sin, is féidir a rá nach teanga Tuircice í an tSuvaisis sa ghnáthchiall, ach gur chóir grúpa níos sine a phostaláidiú a mbeadh an tSuvaisis agus an tSean-Tuircic ina mbaill de. Is é sin, d'fhorbair na teangacha Tuircice eile as an tSean-Tuircic, ach cé go bhfuil an tSuvaisis gaolmhar leis an tsean-Tuircic, ní aisti a d'fhorbair sí. D'fhéadfá a rá, más deirféaracha dá chéile iad na teangacha Tuircice eile, gurb í an tSuvaisis an aintín.
Críostaithe is ea na Suvaisigh de ghnáth, má tá aon chreideamh ar leith acu. Mar sin, ní raibh gá acu leis na téarmaí Moslamacha a bhíonn le fáil sna teangacha Tuircice eile. Agus an méid sin ráite, tá cuid mhaith focal Araibise agus Peirsise i ngnáthúsáid sa tSuvaisis.
Muircheartach Ua Briain. Ba é Ardrí na hÉireann, go bhfreasúra, (ó 1101 go dtí 1118) é Muirchertach Mac Toirdelbach Mór Ua Briain (t. 1050 – t. 10 Márta 1119).
Mac le Toirdhealbhach Ua Briain (Ard-Rí na hÉireann ó 1055 go 1086 agus garmhac Brian Bóirmhe) ab ea Muircheartach. Ó ríshliocht Dál gCais a bhí sé, agus rugadh é in aice le gCill Dá Lua i gContae an Chláir. Ghabh sé ríocht Áth Cliath sa bhliain 1075 i rith ard-ríocht a hathar. Fuair Toirdhealbhach bás sa bhliain 1086 agus roinntear Mumhan i trí chuid idir Muircheartach, Tadhc agus Diarmaid, a thrí mhic. Fuair Tadhc bás go luath, áfach, agus dhíbir Muircheartach Diarmaid as an cúige chun cumhacht a ghlacadh dó féin.
Chuaigh Muircheartach ar ruathar go Mide agus Laighean sa bhliain 1089 agus ghlac sé ríochta Laighean agus Áth Cliath. Sa bhliain 1093, ghéill a dheartháir Diarmaid dó i gCaiseal, agus ghéill Domhnaill mac Flainn Ua Maíl Shechnaill, rí Uí Néill Teamhrach freisin.
Insíonn Annála Inis Faithleann faoi "cogadh mór" a tharla idir Muircheartach agus ríthe Leath Cuinn le tacaíocht Gofraid, rí Lochlannaigh Átha Cliath. Chuaigh Muircheartach ar mórshiúil chuig Baile Átha Cliath. Dhíbir sé Gofraid as an gcathair agus mharaigh sé Domhnaill mac Flainn Ua Maíl Shechnaill.
Sa bhliain 1101, ghlac sé ardríocht na hÉireann agus chuaigh sé ar "turas an rí" timpeall na cúigí chun géilleadh na ríthe ruireach a dhaingniú. Bhí tionóil mór ag Muircheartach inar bhronnaigh sé dún Caiseal don Eaglais. An bhliain ina dhiaidh sin, rinne sé comhaontas le Magnus III an tIorua de bharr pósadh Sigurd mac Magnus leis a hiníon.
D'éirigh Muircheartach tinn sa bhliain 1114 agus ghabh Diarmaid ríocht Mumhan ó Muircheartach. Dhíbir sé as cathair Luimnigh é agus thóg sé níos mó ná bliain go dtí go raibh neart a dhóthain ag Muircheartach cumhacht a ghlacadh ar ais. Bhí sé i gcoimhlint le Diarmaid ó 1114 ar aghaidh maidir le ríocht an cúige.
Fuair Muircheartach Ua Briain bás sa bhliain 1118.
Makka Sagaipova. Amhránaí Seisniach í Makka Umarovna Sagaipova (Seisnis: Макка Умаровна Сагаипова). Rugadh Makka Sagaipova ar an 14 Feabhra 1987 i nGrozny na Seisnia. Tá amhráin scríofa aici i Rúisis agus i Seisnis. Tá an-ghnaoi ag na daoine óga uirthi mar úsáideann sí tacanna nua-aimseartha le seantéacsanna ina cuid amhrán. Is damhsóir í fosta i ngrúpa ceoil darb ainm Lovzar.
Beathaisnéis.
Is iníon an cheoltóra cairdín Úmar Sagaidhpóv í. Thosaigh sí ag canadh nuair a bhí sí 6 bliana d'aois, agus bhain sí páirt i ngrúpa ceoil Lovzar amach nuair a shroich sí 8 mbliana d'aois. Tá cónaí uirthi anois i Moscó. Téann sí go Coláiste Snagcheoil agus Popcheoil Moscó agus go Dámh Eacnamaíochta in Ollscoil an Stáit, Moscó. Tá dhá dhlúthdhiosca curtha amach aici.
An Abcáisis. Is í an Abcáisis ceann amháin den dá theanga oifigiúil san Abcáis sa Seoirsia. Tugann an mhuintir "Аҧсуа" ar a dteanga féin. 
Chuir Peter von Uslar an aibítir Choireallach le 37 litir ar an teanga sa bhliain 1862. Sa bhliain 1909 cuireadh aibítir Choireallach le 55 litir ar an teanga. Ó 1926 go 1928 thug Nícolaidh Marr an aibítir Laidineach don teanga. Arís sa bhliain 1938, fuair an teanga aibítir nua - an Aibítir Sheoirseach an ama seo agus bhí an aibítir seo ar úsáid go dtí bás Stailín. Ansin cuireadh an aibítir Choireallach i bhfeidhm ar an teanga arís, agus tá an teanga fosta scríobhtha san aibítir seo go dtí an lá atá inniu ann.
Sampla.
Dearbhú Uile-Choiteann Cearta an Duine, Airteagal a hAon as Abcáisis:
Dioscó. Sé ceol dioscó ceol a sheinntear sna clubanna oíche. Tá an saghas ceoil seo comónta i measc daoine óga. D’fhás na clubanna seo sna seachtóidí i gcomparáid leis na ‘hops’ fadó. D’éirigh leis an gceol seo go mór mar bhí an lucht óga ag éirí as na slithe traidisiúnta. Bhí tionchar mór ag ceol dioscó ar an-chuid saghsanna ceol ina ndiaidh, mar shampla ceol damhsa leictreonach, popcheol agus ceol R&amp;B.
Elliot Minor. Is banna rac-cheoil é Elliot Minor (roimhe seo "The Acadamy") as Sasana, An Ríocht Aontaithe. Bhain a gcéad trí amhráin áiteanna san 'UK Top 40'. Is iad Alex Davies (canadh, giotár, pianó agus scríbhneóir), Ed Minton (canadh/giotár), Dan Hetherton (canadh/drumaí), Ali Paul (méarchlár), agus Ed 'Teddy' Hetherton (dordghiotár).
Stair.
Blianta Luath.
Thosaigh Elliot Minor mar bhanna fuaimiúil le Alex Davies agus Ed Minton sna blianta 2004 go 2005. In a mbliain deireanach ar scoil, rinne siad stiúideo taifeadta in a n-árasán. Chaith siad a gcuid ama ansin ag scríobh amhráin, á thaifeadadh agus ag comhall. Bhí ag éirigh go híontach leobh, ach bhí fadhb amháin acu. Bhí drumadóir de dhíth orthu.
Deireadh Fómhair 2005, bhuail Alex Davies le Dan Hetherton sa Minster School in Eabhrac, an áit céanna mar ar bhuail siad le chéile den chéad uair blianta roimhe. Sheinn Dan leis an banna agus go luath glacadh leis mar bhall nua.
Dá gceolchoirm, bhí dordgiotáraí agus seinteoir mhéarchláir uathu. Chun na bearnaí seo a líonadh, ghlac Ed Hetherton, deartháir Dan, agus Ali Paul, cara Alex, páirt sa bhanna.
Samhain 2006, is ea a thosaigh siad ag taifeadadh i Los Angeles.
2007.
Thosaigh siad ag seoladh Webisodes gach Luan ar Youtube.
Sheol siad trí shingil i mbliana. Sheoladar Parallel Worlds ar 8 Aibreán, Jessica ar 6 Lúnasa agus The White One Is Evil ar 29 Deireadh Fómhair.
Bhí siad ag teastail agus ag seinm ceoil ó Mharta an bhliain seo. Sheinn siad go rímhinic sa Ríocht Aontaithe agus in Éirinn, mar aon le Whelans, i mBaile Átha Cliath.
B'iad an banna tacaíochta le McFly ar a dturas airéine i rith Samhain agus Nollaig 2007.
2008.
Bhí turas An Ríocht Aontaithe agus Éire acu ón Eanáir go dtí mBealtaine.
An tSuvais. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an tSuvais. Tá an phoblacht suite i gceartlár na Rúise Eorpaigh. I 2002 bhí cónaí ar níos mó ná 1,300,000 duine. Tá teorainn aici leis an Mhordóiv theas, Tatarstáin thoir agus Mairí El thuaidh. Is é Cheboksary an phríomhchathair agus é suite timpeall 650km thoir ó Moscó.
An Tatarstáin. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Tatarstáin. Tá an phoblacht suite i gceartlár na Rúise Eorpaigh idir an Vólga agus an Cama. Tá teorainn aici leis an Udmuirt, an tSuvais, Mairí El agus Baiscíria. Sa bhliain 2022 bhí níos mó ná 4 000 084 duine ina gcónaí sa phoblacht. 
Tíreolaíocht.
Tá an phoblacht suite timpeall 800 km thoir ó Mhoscó. Tá sí suite idir aibhneacha Volga agus Kama. Téann sí a fad le Sléibhte na hÚraile.
Crios Ama.
Tá an Tatarstáin suite i gcrios ama Moscó (MSK/MSD).
Aibhneacha.
Seo iad príomhaibhneacha na poblachta(ainmneacha Tataracha i lúibíní):
Lochanna.
Is iad na taiscumair is mó i dTatarstáin ná:
Is é Qaban an loch is mó sa phoblacht.
Acmhainní nádúrtha.
Tá ola, gás nádúrtha, gipseam agus a leithéid le fáil sa Tatarstáin. Meastar go bhfuil níos mó ná billiún tonna de chuid stocanna ola sa phoblacht.
Na hAonaid Riaracháin.
Tá Poblacht na Tatarstáine roinnte ina 43 réigiún. Féach Aonaid Riaracháin na Tatarstáine.
An Udmairt. Poblacht chónaidhme de chuid na Rúise is ea an Udmairt. Tá an phoblacht suite in oirthear na Rúise Eorpaigh.
An Túvais. Teanga Tuircice is ea an Túvais. Tá an teanga á labhairt i dTúva na Rúise, taobh thuaidh den Mhongóil. Thairis sin, tá canúintí Túvaise á labhairt ag dreamanna beaga sa Mhongóil agus sa tSín. Tá sí ó dhúchas ag 200,000 duine, a bheag nó a mhór, agus í ina teanga oifigiúil i dTúva chomh maith leis an Rúisis. Níl sí ina teanga scríofa ach ón mbliain 1930, nó roimhe sin, ba nós le muintir Thúva a gcuid scríbhneoireachta a dhéanamh trí mheán na Mongóilise. 
Murab ionann agus na teangacha Tuircice eile, ní bhfuair an Túvais mórán focal ar iasacht ón Araibis ná ón bPeirsis. Ní raibh na Túvaigh riamh ina Moslamaigh, nó is iad an Búdachas agus an Seamanachas reiligiúin thraidisiúnta na dTúvach. Fuair siad an Búdachas ón Tibéid tríd an Mongóil, agus mar sin, bhí an Mhongóilis an-tábhachtach mar fhoinse focal iasachta. Le déanaí, is iomaí téarma Rúisise a chuaigh in úsáid sa Túvais, go háirithe sa téarmaíocht nua-aimseartha.