Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cú Cherca mac Fáeláin. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Cú Chearca mac Faoláin (Sean-Ghaeilge Cú Cherca mac Fáeláin) (bás 712). Faolán mac Crunnmaoil (bás 660), iar-rí, ba ea a athair. Bhí sé i réim ón mbliain 693 go dtí 712. Tháinig sé i gcomharbacht ar Faolchar ó Maoil Ódrain
Ní thuairiscítear sna hannála Éireann ach a thásc. Rí Osraí fostaba ea a mac Anmchadh (bás c. 761). Tháinig i gcomharbacht air idir Fhlann mac Conghaile, Ailill mac Faoláin agus Cheallach mac Faolchair
Ailill mac Fáeláin. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Ailill mac Faoláin (Sean-Ghaeilge Ailill mac Fáeláin). 
Ní fios cathain a tháinig Ailill i gcoróin, ach tharla sé tar éis réimeas idir Cú Cearca mac Faoláin, a fuair bás sa bhliain 712, agus Flann mac Conghaile, nach bhfuil dáta aige. Ní fios fosta deireadh a réimis, ach faoin mbliain 728, feictear Ceallach mac Faolchair mar rí.
Tá taifead ann ar Ailill sna ríliostaí sa Leabhar Laighneach's king lists, maraon leis na sioncronachtaí le Thurneysen, Annála Mhainistir na Búille agus Annála Chluain Mhic Nóis.
Ní fheictear sna ginealaigh i Rawlinson B 502, ach meastar gurbh Fhaolán mac Crannmhaoil (bás 660) a athair, agus Cú Cherca mac Fáeláin (bás 712) a dheartháir, ríthe Osraí beirt.
Tagairtí.
&lt;/ref&gt;
Fáelán mac Forbasaig. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Faolán mac Forbasaigh (Sean-Ghaeilge Fáelán mac Forbasaig) (bás 786). Forbasach mac Ailealla (bás 740), iar-rí, ba ea a athair. Tháinig sé i gcoróin i gcomharbacht ar Dhúnghal mac Ceallaigh, agus bhí sé i réim ón mbliain 772 go dtí 786.
Tharla cath cathartha i nOsraí tar éis bhás Anmchadha mhic Con Chearca c. 761. Sa bhliain 786, tuairiscítear sna hannála gur maraíodh Faolán de bharr an achrainn seo.. Tháinig Maol Dúin mac Cumasaigh agus Fearghal mac Anmchadha i gcomharbacht air.
Fergal mac Anmchada. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Fearghal mac Anmchadha (Sean-Ghaeilge Fergal mac Anmchada) (bás 802). Anmchadh mac Con Chearca (bás c. 761), iar-rí iomaíoch, ba ea a athair. 
Tharla cath cathartha i nOsraí tar éis bhás athar Fhearghaile, taifeadta sna hannála Éireann dosna blianta 769–770 agus 784. Ní fios go cruinn cathain a tháinig sé i gcoróin. Feictear sna ríliostaí sa Leabhar Laighneach go raibh rí ann idir a Faolán mac Forbasaigh (bás 786) agus Fearghal féin, ach níl aon fhianaise le fáil dó siúd sna hannála. Tugtar réimeas cúig bliana d'Fhearghal sa liosta seo, ach dá bharr, bheadh sé i réim faoin mbliain 787 ar a laghad. Lena theacht i réim, thosaigh tréimhse chobhsaíochta sna hOsraí agus comharbacht díreach ó athair go deartháir nó mac.
Ní tuairiscítear sna hannála maidir le Fearghal ach a thásc don bhliain 802. Rinneadh rí Osraí dá mhac, Dúnghal (bás 842), mar a chomharba. Seanathair an rí chumhachtaigh Osraí, Cearbhall mac Dúnlainge (bás 888), ba ea é.
Dúngal mac Fergaile. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Dúnghal nó Dúnlang mac Fearghaile (Sean-Ghaeilge Dúngal mac Fergaile). Bhí sé i réim ón mbliain 802 go dtí a bhás in 842. 
Tháinig Dúngal i gcoróin tar éis bhás a athar, Fearghal mac Anmchadha (bás 802), díreach ag tús ré na Lochlannach. Ba chuid de thréimhse fhada cobhsaíochta polaitiúla sna hOsraí é réimeas Dhúnghaile. Bhí beirt mhac aige a bhí ina ríthe Osraí:
Bhí iníon aige fosta, Lann, bean chéile an Ardrí, Maol Seachnaill mac Maoil Rúnaí.
Riacán mac Dúnlainge. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dál Birn ba ea Riagán mac Dúnlainge nó Dúnghaile (Sean-Ghaeilge Riacán mac Dúnlainge). Bhí sé i réim ón mbliain 888 go dtí 894.
Dúnghal mac Fearghaile iar-rí, ba ea athair Riagán. Tháinig sé i gcomharbacht ar a dheartháir is sine, Cearbhall mac Dúnlainge, sa bhliain 888. Dar le William Carrigan, is dócha gur shean é Riagán ag teacht i réim, tar éis réimeas daichead bliain a dhearthár. Lann ní Dhúnghaile ba a dheirfiúr. 
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí conas a bhuaigh sé in rann na Lochlannach as Port Láirge:
Ní fios an bhfuair Riagán bás, é sin nó ar éirigh sé as de bharr a aoise. Tháinig a nia, Diarmaid mac Cearbhaill, i gcomharbacht air.
Cellach mac Cerbaill. Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Ceallach mac Cearbhaill (Sean-Ghaeilge Cellach mac Cerbaill). Bhí sé i réim ón mbliain 905 go dtí a bhás sa bhliain 908.
Gaoil ríoga.
Cearbhall mac Dúnlainge (bás c. 888), iar-rí, ba ea athair Cheallaigh. Bhí sé pósta le "Echrad" ní Madadún mhic Aodha (rí na nUlad, bás c. 950). Bhí mac acu, Donnchadh (bás c. 976), a bheadh ina rí Osraí in am trátha. Mac Aodha (bás c. 919) mhic Eochagáin mhic Aodha (bás c. 883) ba ea Madadún, athair chéile Cheallaigh. Bhí Eochagán pósta le hInderb ní Mhaoil Dúin de Chineál Eoghain. Bhí Mail Dúin (bás c. 867) agus a athair, Aodh Oirdní mac Néill (bás c. 819), ina ríthe Ailigh.
Bhí beirt mhac ag Ceallach, Cuileann agus Donnchadh.
Réimeas.
Bhí Ceallach ar an bhfód i gCath Gabhrán sa bhliain 893. Tháinig sé i gcoróin tar éis dá dheartháir níos sine Diarmaid a chur as sa bhliain 905. Maraíodh Ceallach i gCath Mhagh Ailbhe, ag troid ar son an rí-easpaig, Cormac mac Cuileannáin, sa bhliain 908. Mar a insítear i nAnnála Inis Faithlinn:
Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí ámh gur tharla an cath úd ag Bealach Múna sa bhliain 903:
Tar éis a bháis, chuir a gcol ceathrar, an tArdrí Flann Sionna, Diarmaid deartháir Cheallaigh ar ais i gcoróin. Adhlacadh é is dóigh sa reilig i Saighir.
Oidhreacht.
Sinsear na clainne meánaoisí, Mhic Giolla Phádraig is ea Ceallach, agus deirtear sa saothar Íoslannach, Landnámabók, ina dtugtar Kjallakur Kjarvalson air, gur sinsear roinnt luath-lonnaitheoirí na tíre é.
Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí). Rí na nOsraí de rítheaghlach Dhál Bhirn ba ea Diarmaid mac Cearbhaill (Sean-Ghaeilge Diarmait mac Cerbaill). Bhí sé i réim ón mbliain 894 go dtí 905, agus arís ó 908 go 928. Ní gá é a measctha leis an Ardrí darb ainm céanna, Diarmaid mac Cearbhaill.
Cearbhall mac Dúnlainge ba ea a athair, agus iníon an Ardrí, Maol Seachnaill mac Maoil Rúnaí, ba ea a mháthair. Is amhlaidh go raibh sé gníomhach go míleata tar éis bhás a athar. Sa bhliain 891, bhuaigh sé in éadan Eoghanachta na Mumhan. Tháinig sé i gcomharbacht ar a uncail Riagán mac Dúnlainge mar rí Osraí. Cuireadh ar a choróin é sa bhliain 905, agus rinne rí dá dheartháir, Ceallach, ina ionad. I ndeireadh bhás Ceallaigh sa bhliain 908, cuireadh ar ais i gcoróin é ag a chol ceathrar, an tArdrí Flann Sionna, agus bhí sé i réim le fiche bliain eile. Fuair sé bás sa bhliain 928.
Tá chur síos le fáil ar Dhiarmaid sa Bhanseanchas.
Máire Drumm. Ba pholaiteoir Éireannach í Máire Drumm (22 Deireadh Fómhair 1919 – 28 Deireadh Fómhair 1976). Ba Leas-Uachtarán ar Shinn Féin í ó 1972 go dtí 1976.
D'fheallmharaigh "cománlach sceimhlitheora" (an Red Hand Commando) Drumm ar an 28 Deireadh Fómhair 1976. Rinneadh obráid ar a súile díreach sular caitheadh í san ospidéal Mater i mBéal Feirste. Bhí Drumm ina leaba agus ag teacht chuici féin ag an am.
Seisyll ap Clydog. Ba é Seisyll ap Clydog rí na ríochta agus bunaitheoir na ríochta (bliain c. 665 - c. 740). Is beag atá ar eolas againn faoi..
Stair.
Ag tús an 8ú haois rialaigh Seisyll ap Clydog i Ceredigion. De réir na ginealais traidisiúnta ba de shliocht Ceredig ap Cunedda, bunaitheoir Ceredigion é. Timpeall 730 thóg Seisyll na trí chantref de Ystrad Tywi ó Rhain ap Cadwgan, rí Dyfed, agus chuir sé lena ríocht féin é. Athainmníodh an ríocht leathnaithe nua ina dhiaidh sin mar Seisyllwg, ach tugann staraithe le déanaí faoi deara go bhfuil an t-ainm seo le feiceáil i ndoiciméid mheánaoiseacha níos déanaí agus go dtugtar Ceredigion ar an ríocht sa chúpla foinse chomhaimseartha. Taifeadtar go bhfuair a mhac, Arthen ap Seisyll, bás i 807. Lean Seisyllwg go dtí 920 nuair a chónascadh é leis an ríocht Deheubarth .
Gory Guerrero. Iomrascálai proifisiúnta Meiriceánach-Meicsiceach agus patrarc den teaghlach iomrascála Guerrero ab ea Salvador Guerrero Quesada (11ú Eanáir 1921 — 18ú Aibréain 1990). Thugtaí Gory Guerrero air freisin.
Sléacht Rising Sun. Tharla an Sléacht Rising Sun ar an 30 Deireadh Fómhair 1993, i nGlas-stiall, Contae Dhoire. Maraíodh ochtar (seisear Caitliceach, beirt Phrotastúnach) nuair a d’ionsaigh beirt ghunnadóirí de chuid an UFF an teach tábhairne Rising Sun, laethanta th'éis don an IRA deichniúr a mharú i mbuamáil ar bhóthar na Seanchille i mBéal Feirste.
Cúlra.
Bhí caint ar shíocháin sa bhliain 1993, iarrachtaí ar siúl chun síolta phróiseas na síochána a chothú ach an tráth seo cúig bliana fichead ó shin bhíothas scanraithe gur chogadh cathartha a bhí i ndán. Buille trom do na Sealadaigh ab ea an bhuamáil agus do Gerry Adams, uachtarán Shinn Féin a bhí ag iarraidh a chur ina luí ar an mbunaíocht go raibh siad dáiríre agus inmhuiníne faoin tsíocháin.
Ach tharla Buamáil na Seanchille ar an 23 Deireadh Fómhair 1993, nuair a phléasc buama i siopa ar Bhóthar na Seanchille i mBéal Feirste. Mharaigh an IRA naonúr de mhuintir na háite, agus gortaíodh 57. Bhí ionsaí buamála an IRA ar shiopa éisc Frizzell ar cheann de na heachtraí ab uafásaí le linn na dTrioblóidí. Chuir buamáil na Seanchille tús le seachtain inar maraíodh triúr is fiche ar fud an tuaiscirt.
Cúpla lá níos déanaí, d’iompair Gerry Adams cónra bhuamadóir na Seanchille, Thomas Begley. Maíodh go raibh sé riachtanach chun na paraimíleataigh a bhreith leis ar bhealach na síochána.
Iarmhairtí.
Bhí sé deacair síocháin a shamhlú sna laethanta i ndiaidh an ionsaithe. Ach "bhí comharthaí dóchais ann inn ainneoin tormán an díoltais agus an tseicteachais. Nuair a bhris ar a ghol ar John Hume ag sochraid sa Ghlas-Stiall, d’achainigh gaolta na marbh air treisiú ar a iarrachtaí chun stop a chur leis an ár. Ina theannta sin, shín cuid d’íobartaigh na Seanchille lámh chuig muintir Ghlas-Stéille agus d’fhreastail roinnt ar a sochraidí."
Gabhadh ceathrar ó Chumann Cosanta Uladh (an tUDA), Stephen Irwin, Jeffrey Deeney, Brian McNeill agus Torrens Knigh go gairid ina dhiaidh an ionsaithe. Scaoileadh amach iad ón bpríosún sa bhliain 2000 faoi Chomhaontú Aoine an Chéasta.
Inchinn Dhaonna.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2020-10-30T09:00:12Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;TGcoa&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Bhog TGcoa an leathanach Inchinn Dhaonna go Inchinn dhaonna&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Ruaraidh Arascain is Mhàirr. Náisiúnach Albanach, scríbhneoir agus gniomhaí teanga ab ea Ruaraidh Arascain is Mhàirr (15 Eanáir 1869, Brighton, Sasana - 5 Eanáir 1960).
Rugadh Ruaraidh i Brighton mar "Stuart Richard Erskine". Bhí a athair, William Macnaghten Erskine, san arm. Mar bhuachaill, bhí an teaghlach ina chónaí i nDún Éideann. Ba é an Béarla a chéad teanga, ach d’fhoghlaim sé Gaeilge ó bhuime as . . 
Bhí spéis mhór aige in Éirinn, go háirithe maidir le polaitíocht agus athbheochan chultúr Gaelach na hÉireann agus cultúr dúchasach na hÉireann. Bhí aithne aige arPádraig Mac Piarais
Thacaigh Ruaraidh go láidir le neamhspleáchas na hAlban agus rinne se iarracht Gaeilge na hAlban a chur chun cinn - ar an gcúis seo chuir sé cúig iris ar fáil thar na blianta: "Am Bàrd", "Alba", "Guth na Bliana", "An Scéalaí", agus "An Phaidrín" .
Scríobh sé aistí, gearrscéalta, drámaí, agus leabhair staire.
Buama an tSáir. An buama núicléach is mó riamh i stair an domhain ab ea an RDS-220, nó an "Tsar Bomba" nó Buama an tSáir Phléasc An tAontas Sóivéadach an "Tsar Bomba" ar an 30 Deireadh Fómhair 1961 in aice le Novaya Zemlya, sa Rúis. Caoga milliún tonna TNT a fhuinneamh pléasctha (caoga meigeathonna).
Cháin an domhan mór an tástáil núicléach na Rúise ag an am. Bhí an Cogadh Fuar faoi lán seoil. Bhris Géarchéim na nDiúracán i gCúba amach an bhliain dár gcionn
Mícheál de Staíneas.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;timestamp&gt;2020-10-30T22:10:08Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Billinghurst&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;redirect&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Mando Guerrero. Is iariomrascálaí gairmiúil agus éachtóir Hollywood é Armando Guerrero Llanes (a rugadh 9 Meitheamh 1950), nó Mando Guerrero mar ba fhearr aithne air. Bhí sé ina thraenálaí ar na Gorgeous Ladies of Wrestling (GLOW), tionscnamh iomrascála gairmiúla do mhná. Is ball den chlann iomrascála Guerrero é.
Maura Higgins. Is mainicín, tionchaire, agus réalta teilifíse réaltachta í Maura Higgins. Bhain sí cáil amach mar iomaitheoir sa chlár teilifíse réaltachta darb ainm Love Island in 2019 agus is fearr aithne uirthi as a bheith ina bean mhuiníneach, fhíorghreannmhar agus cheanúil, atá an-mhórtasach as a dúchas Éireannach. Tá blas láidir Éireannach ar a cuid cainte agus tharraing a canúint aird na ndaoine le linn a cuid ama sa villa, d’insíodh sí d’aon duine a bhí sásta éisteacht gur as Contae an Longfoirt di. Rugadh í i Longfort ar an 25 Samhna 1990 agus tógadh í i bhForgnaí. Is é Sagittarius a réaltchomhartha agus rugadh í i mbliain an chapaill. D’fhreastail Maura ar Ghairmscoil Bhaile Uí Mhatháin agus chinn sí staidéar a dhéanamh ar an ngruagaireacht tar éis di an scoil a chríochnú, d’fhág sí an ghairm seo ina diaidh nuair a thosaigh sí ag obair mar mhainicín in Éirinn agus sa Ríocht Aontaithe. 
Sa chlár teilifíse Love Island, ina raibh sí páirteach, bhain sí féin agus a stócach Curtis Pritchard an ceathrú háit amach. D’éirigh an lucht féachana doirte do Maura agus a béasa agus mar sin níorbh aon ionadh é go bhfuair sí dhá mhilliún leantóir roimh dheireadh na sraithe. Ina theannta sin, tugadh ardmholadh di mar “mhórphearsa fheimineach nua-aoiseach” mar gheall ar a dearcadh díreach ionraic, agus a dílseacht dá cairde. Fad is a bhí siad sa villa, tharraing siad clú orthu féin mar lánúin dheas, álainn agus ba léir do gach breathnóir gur réitigh siad go breá le chéile. Is damhsóir bálseomra é Curtis agus bhain sé an anáil de Maura le linn a gcuid ama sa villa. Lean siad ar aghaidh ag dul amach lena chéile ar feadh ocht mí go dtí gur chinn siad scaradh ó chéile i mí an Mhárta 2020. D’fhógair siad é seo ar Instagram agus bhí go leor leantóirí in ísle brí an drochscéala a chloisteáil.
Bhain Maura sult as toradh a saothair ó d’fhág sí an villa agus bíonn go leor tionscadail oibre ar siúl aici. Bhí sí ina hiomaitheoir ar chomórtas scátála oighir do cheiliúráin, Dancing on Ice in 2020. Níor leag sí cos ar oighear riamh agus ní raibh aon taithí aici mar rinceoir ach an oiread, mar sin bhí lúcháir an domhain uirthi an séú háit a bhaint amach. Ina theannta sin, bhí a clár féin aici ar Virgin Media darb ainm You’re joking me! agus chomh maith leis sin chuir sí Gradaim Theilifíse Náisiúnta i láthair in 2020, lena buachaill Curtis.
Bhain sí post amach freisin mar chomhairleoir croí chráite ar chlár a bhfuil an-chlú agus cáil air sa Ríocht Aontaithe, This Morning. Ar an gclár, thug sí comhairle ionraic, dhíreach do dhaoine, díreach mar a rinne sí nuair a bhain sí cáil amach ar an gclár Love Island. Ina theannta sin, chomhoibrigh Maura le go leor lipéad agus tithe faisin, tá sí tar éis a réimse féin d’éadaí a sheoladh le déanaí freisin. Lainseáil sí a bailiúchán smididh le mórchomhlacht scéimhe Inglot agus bhain sí neart socruithe urraíochta amach le brandaí móra eile. Creidtear gurb é glanfhiúchas Maura ná £1 milliún. Tá cónaí uirthi anois in árasán galánta, sómasach i lár Londan.
Dochtúir Diadhachta. Sealbhóir ardchéime nó oinigh acadúil sa diagacht is ea Dochtúir Diadhachta (DD; ).
Codarsnacht le céimeanna reiligiúnacha eile.
Níor chóir Dochtúir Diadhachta (DD) a mheascadh le Dochtúir Diagachta, (DTh) sealbhóir dochtúireachta taighde sa diagacht a bhronnann ollscoileanna agus scoileanna diagachta, mar shampla Ollscoil Roehampton Sasana agus a leithéid eile. Mar sin féin, bronnann a lán ollscoileanna PhD seachas DTh ar chéimithe clár ardleibhéil staidéir reiligiúnaigh. 
An Eaglais Chaitliceach.
San Eaglais Chaitliceach, is gnách go mbíonn céim oinigh ag Dochtúir Diadhachta, go minic ag léiriú ordaithe mar easpag . 
[ "lua ag teastáil" ]
95 Théis Mhártan Liútar. Ar an 31 Deireadh Fómhair 1517, d’fhoilsigh manach óg, Mártan Liútar, cáipéis inar cháin sé díol na loghanna agus míchleachtais eile san Eaglais Chaitliceach. Na Cúig Théis is Nócha a thugtar ar an gcáipéis sin.
D'fhoilsigh Liútar na nócha is a cúig téis i Wittenberg na Gearmáine. Scríobh sé 95 téis in iomlán, agus b'fhéidir gur chroch sé iad ar dhoras na hArd-Eaglaise agus ar dhoirse eile a bhí ann (ní heol dúinn go cinnte gur chroch sé iad ach foilsíodh iad ar aon nós).
Scríobh an manach óg litir lena a mhíshásamh a chur in iúl. Bhí Liútar ar mhalairt tuairime leis an Eaglais i dtaobh ceisteanna a bhain le míorúiltí agus comaoineach srl. Cheistigh Liútar údarás an Phápa. B'iad seo a phléigh sé ina chuid Téiseanna – 95 díobh san iomlán. Bhí siad scríofa i Laidin, teanga na scoláirí.
Sleachta as 95 Théis Mhártan Liútar.
De bharr grá agus ag iarraidh na fírinne táim á gcrochadh seo ionas gur féidir iad a phlé in Ollscoil Whittenburg. Aon duine nach mbeidh i láthair iarraim orthu aon rud atá le rá acu a chur i scríbhinn chugam.
Níl an chumhacht ag an bPápa leigheas a chur ar aon rud go bhfuil baint ag Dia leis.
Níl sé ceart ná cóir le rá go dtéann an t-anam ó phurgadóir díreach isteach go neamh an nóiméad a bhuaileann airgead ciste na hEaglaise.
Gach duine a chreideann go bhfuil slí acu díreach isteach go neamh mar gheall ar logha a cheannach, ní fheicfidh siad ná a gcuid múinteoirí neamh. 
Tá cead ag gach Críostaí páirt a ghlacadh san Eaglais agus is é Dia amháin a thugann an cead sin dó. 
Ba cheart a mhúineadh do Chríostaithe go bhfuil sé níos fearr airgead a thabhairt do na bochtáin nó daoine atá tinn seachas a bheith ag ceannach loghanna.
36. Tá an ceart ag aon Chríostaí, a bhfuil fíor-aithrí air, ar mhaithiúnas iomlán ó aon phionós agus ó aon chiontacht, fiú gan litreacha logha.
47. Táthar chun Críostaithe a mhúineadh go bhfuil ceannach na loghanna ina ábhar saor-rogha, nach n-ordaítear d’aon duine.
49. Táthar chun Críostaithe a mhúineadh nach bhfuil loghanna de chuid an Phápa tairbheach ach amháin mura gcuireann daoine a n-iontaoibh iontu, ach an-díobhálach má chailleann siad eagla Dé dá mbarr.
53. Is naimhde Chríost agus an Phápa iad sin a chuireann cosc go hiomlán ar theagasc Bhriathar Dé i roinnt eaglaisí chun gur féidir loghanna a theagasc in eaglaisí eile.
54. Déantar dochar do Bhriathar Dé nuair a thugtar, sa seanmóir chéanna, oiread ama, nó níos mó, do loghanna seachas don Bhriathar.
62. Is é an soiscéal rónaofa de ghlóire agus de ghrásta Dé fíorsheoid na heaglaise.
Ceannaire an Fhreasúra (Tuaisceart Éireann). Go teoiriciúil ba é Ceannaire an Fhreasúra i dTuaisceart Éireann ceannaire an pháirtí ba mhó i dTeach na dTeachtaí i dTuaisceart Éireann nárbh é an rialtas é. Cuireadh deireadh leis an bpost i 1972 nuair a cuireadh deireadh le Parlaimint Stormont agus cuireadh riail dhíreach as Londain ina áit.
Riosca airgeadas. An méid a chuireann sócmhainn le luaineacht punainne. is ea riosca airgeadas.
Is ea aicme rioscaí deighilt a dhéantar san uilethacar de thomhais riosca, ionas gur féidir tionscadail atá san aicme chéanna rioscaí a bheith comparáideach.
Yell. Is oileán in Oileáin Shealtainn é Yell (Ioruais: "Jala", Béarla: "Yell"). Tá sé gar do Unst agus Fetlar. Sa bhliain 2011, bhí 966 duine ina gcónaí ar an oileán.
Tá teach solais ar Bagi Stack i Yell.
Artturi Ilmari Virtanen. Ceimiceoir Fionlannach ab ea Artturi Ilmari Virtanen ( 15 Eanáir 1895 - 11 Samhain 1973). D’fhreastail sé ar Ollscoil Heilsincí agus d’oibrigh sé ag Valio, comharchumann déiríochta inar cheap sé modhanna chun farae agus im a chaomhnú agus cineál nua sadhlais.. Rinne sé staidéar ar bhaictéir sna 1920idí freisin.
Urraim.
Bhuaigh sé Duais Nobel sa Cheimic i 1945 as a chuid taighde sa talmhaíocht agus sa bhitheolaíocht, go háirithe caomhnú farae. Ainmníodh institiúid in Ollscoil Oirthear na Fionlainne in éineacht le baictéar a fuarthas in eorna brataithe air.
James Daly. Saighdiúir singil sna Connaught Rangers ab ea James Daly (24 Nollaig 1899 – 2 Samhain 1920), as Bealach an Tirialaigh i gContae na hIarmhí. Cuireadh Daly chun báis (lámhachadh é) mar gheall ar an pháirt a ghlac sé i gceannairc na Connaught Rangers san India sa bhliain 1920.
Imeachtaí.
Ar 27 Meitheamh 1920, i Jullundur i bPuinseáb, tháinig dream saighdiuirí óna Connaught Rangers le chéile agus chinneadar ar agóid a dhéanamh i gcoinne eachtraí rialtas Shasana in Éirinn. Míshástacht lena gcás féin (bhí a gcuid dálaí maireachtála go hainnis) agus nuacht chorraitheach as Éirinn (ionsaithe na nDúchrónach go háirithe) a d’fhág gur dhiúltaigh roinnt mhaith Rangers déanamh de réir orduithe, gur chaith siad suaitheantais Sinn Féin agus gur chuir siad bratach na hÉireann ar foluain.
Chuir na saighdiúirí i Jullundur teachtairí le scéala chun na Rangers i Jutogh agus Solon (i Himachal Pradesh) ag iarraidh orthu cabhrú leo. Níor thug an dream i Jutogh aon aird orthu. Ach i measc na bhfear sa bheairic i Solon, bhí James Daly. Bhí cúrsaí in Éirinn ag cur isteach air freisin. Shocraigh James agus a chomrádaithe ar agóid a dhéanamh láithreach agus chuadar ar stailc.
Níor mhair an cheannairc i bhfad ámh. D’ionsaíodar an áit a raibh siad agus scaoil na hoifigigh fúthu. Maraíodh beirt de na Rangers, Patrick Smythe agus Peter Sears. Faoi cheann trí lá tháinig dreamanna saighdiúirí dílse agus ghabhadar na hagóideoirí ar fad. D’adhmhaigh Daly gurbh é a bhí i gceannas i Solon -"If you want to know who the leader is, I am — James Daly, number 35025 of Tyrellspass, Co. Westmeath." Níor shéan sé riamh go ndúirt sé é.
Ciontaíodh 61 de na Rangers i bpáirt a ghlacadh in aighneas agus daoradh 14 acu chun báis; níor tharla ach aon duine amháin, Daly, a chur chun báis i nDagshai, Himachal Pradesh. Gearradh tréimhsí fada príosúnachta ar an gcuid eile.
Tá Daly curtha inniu i gContae na hIarmhí. I 1970 tugadh corp James Daly agus coirp na beirte a maraíodh san ionsaí abhaile. Cuireadh James i mBealach an Tirialaigh agus an bheirt eile i nGlas Naíon. Labhair Joseph Hawes ag uaigh an Dálaigh an lá san. Ag trácht ar Daly dúirt sé gurbh é an fear ba chróga é a sheas riamh ós comhair scuad lámhaigh.Tá leacht cuimhneacháin le fáil i nGlas Naíon.
Sally Hayden. Is iriseoir is scríbhneoir Éireannach í Sally Hayden as Baile Átha Cliath.
Michelle Fairley. Is aisteoir í Michelle Fairley. Tá clú aici mar Catelyn Stark as "Game of Thrones".
Innéacs Aarne-Thompson. Is catalóg de chineálacha scéalta béaloidis é Innéacs Aarne-Thompson ina n-aithnítear móitífeanna coitianta i seanscéalta idirnáisiúnta. Foilsíodh an t-innéacs in "The Types of Folktale" (1928), agus tháinig leagan athbhreithnithe amach in 1961.
Úsáid.
San innéacs Aarne-Thompson, tá cineálacha agus fochineálacha scéalta ann, cuir i gcás
Innéacs Aarne-Thompson in Éirinn.
Bunaithe ar obair Aarne-Thompson, foilsíodh catalóg náisiúnta "The Types of the Irish Folktale" (1967) le Seán Ó Súilleabháin, cláraitheoir Choimisiún Béaloideasa Éireann, agus Reidar Th. Christiansen. Nuair a bhí Scéim na Scol á cur le chéile ag an Choimisiún, bhí Ó Súilleabháin lárnach sna hullmhúcháin don scéim agus bhí an-bhaint aige leis na treoirleabhair a cuireadh amach chuig na scoileanna ina bhfuil cur síos ar 55 ábhar aiste do na daltaí atá mar bhunús leis an Chuardach Topaicí ar dúchas.ie.
Ag deireadh na scéime, tar éis d’fhoireann an Choimisiúin na haistí ar fad a scagadh agus a chur in ord de réir scoile agus contae, chruthaigh siad clár ábhar do thaighdeoirí bunaithe ar na haistí sin.