Trelis/gawiki huggingface dataset:
Erwin Bumke. Bhí Erwin Bumke (7 Iúil 1874 – 20 Aibreán 1945) i gceannas na mbreithiúna Naitsíocha, mar an uachtarán deireanach ar an Reichsgericht (1929-45). 
Thug Bumke lámh ina bhás féin ar 20 Aibreán 1945 (breithlá Hitler). Seachas sin, bheadh sé os comhair na cúirte i dTriail na mBreithiúna i 1947.
Saol.
Tar éis do Bumke gairm bheatha fhada a chaitheamh mar státseirbhíseach sa Reichsjustizamt (1907-19) agus sa Reichsjustizministerium (1919-29), ceapadh ina Uachtarán ar an Reichsgericht sa bhliain 1929. Ba é an fear deireanach sa phost sin.
Bhí Bumke ina bhall de Dhaon-Pháirtí Náisiúnta na Gearmáine (an DNVP). Bhí sé, mar aon le dlíodóirí sinsearacha eile (mar shampla Franz Gürtner agus Franz Schlegelberger0 ag comhoibriú go dílis le réimeas na Naitsithe tar éis dóibh teacht i gcumhacht i 1933; 
Chleamhnaigh Bumke leis an SS sa bhliain 1933 agus chuaigh sé isteach sa pháirtí Naitsíoch ceithre bliana ina dhiaidh sin. 
Bhí baint ar leith ag Bumke le forálacha "Rassenschande" (nó "náire chiníoch") de chuid Dlíthe Nurnberg a fhorfheidhmiú agus leis an gclár eotanáis éigeantach Aktion T4 a chur i bhfeidhm. 
Chuir Hitler fad lena théarma oifige sa bhliain 1939. 
Féinmharú.
Chuir Bumke lámh ina bhás féin ar lá breithe Hitler, 20 Aibreán 1945, go gairid tar éis d'fhórsaí de chuid na Stát Aontaithe Leipzig (ceannáras an Reichsgericht) a ghabháil.
Ba chosantóirí i dTriail na mBreithiúna ag Nurnberg roinnt de na príomhbhreithiúna Naitsíocha sa bhliain 1947. Ceapadh cuid de chomhghleacaithe Bumke ar an Reichsgericht ina mbaill den Bundesgerichtshof (an chúirt chomhionann i bPoblacht Chónaidhme na Gearmáine) nuair a tháinig ann di sa bhliain 1950, lena n-áirítear a chéad Uachtarán (1950-60), Hermann Weinkauff, a ghlac páirt i roinnt cinntí i gcásanna "Rassenschande", cé nach raibh páirt aige sa pháirtí Naitsíoch.
Airgeadas. Airgeadas is ea an cleachtas a bhaineann le hairgead a láimhseáil agus a bhainistiú. Tá trí chatagóir  ann, deirtear go minicː
Uaireanta is é an caipiteal a bhíonn i gceist i dtionscadal, go speisialta an caipiteal is riachtanach a fháil chun gnó nua a thosú. 
Uaireanta eile, is é iasacht airgid a bhíonn i gceist, le haghaidh aidhme ar leith, go speisialta iasacht ó theach airgeadais.
Deimhniú taisce. Íocann deimhnithe taisce méid úis luaite agus aibíonn siad ar dháta luaite. Ach is féidir iad a dhíol agus a cheannach go laethúil ar mhargadh tánaisteach.
Patrick Murray. Is aisteoir Sasanach é Patrick Murray a rugadh i nGreenwich, Londain ar an 17 Nollaig 1956.
Litreoir. Tugann litreoir (nó "seiceálaí litrithe" uaireanta) cabhair do dhaoine fadhbanna litrithe a aimsiú agus a cheartú ar ríomhaire, mar shampla, botúin sna claochluithe tosaigh, focail mhílitrithe, srl. Is bogearraí áirge é. 
Is féidir le roinnt ríomhchlár botúin ghramadaí a cheartú freisin. Tugtar gramadóir (nó "seiceálaí gramadaí") ar a leithéid sin.
Tá teangacha an duine i bhfad róchasta chun gur féidir le ríomhairí iad a thuiscint ina n-iomláine. Mar sin, níl aon 'litreoir' nó gramadóir foirfe, agus ba chóir an téacs a léamh go cúramach fiú tar éis dóibh dul trí litreoir/gramadóir..
Litreoirí as Gaeilge.
GaelSpell, litreoir "foinse oscailte" do Firefox agus LibreOffice.
Tá GaelSpell ar fáil saor in aisce anseo ar cadhan.com agus ón mbliain 2000 ar suíomhanna eile. 
Is ríomhchlár "foinse oscailte" é GaelSpell, ar fáil faoin cheadúnas GPLv2. Tá an bunchód go léir ar fáil ó shuíomh forbartha ag Google Code. Mar sin is féidir GaelSpell a úsáid ar gach cineál córais: Linux, Mac OS, is mar sin de. Oibríonn GaelSpell chomh maith laistigh de Mozilla Firefox, OpenOffice srl. Agus dá bhrí sin, tá na in ann úsáid a bhaint as litreoir Gaeilge i bhFirefox, agus é saor in aisce.
"Anois" (GaelSpell) do Microsoft Word ar PC.
Tá breisiú de Gaelspell ar fáil do Microsoft Word 2010 agus Windows 7 srl, "Anois", le litreoir "agus" gramadóir san áireamh. Ach níl an leagan seo saor in aisce .
MacLitriú.
Litreoir Gaeilge do Mac OS X is ea MacLitriú. Tá na foclóirí in MacLitriú bunaithe ar GaelSpell, cosúil le "Anois". Oibríonn MacLitriú i ngach feidhmchlár a bhaineann úsáid as an tseirbhís litrithe i Mac OS X. Oibríonn sé le Safari, iWork, TextEdit, iChat, srl. Níl an leagan seo saor in aisce, ach níl sé costasach.
Gramadóir, leagan líonra.
Is litreoir é freisin ach ‘sé “Gramadóir” an teideal. Tá “An Gramadóir”, bunaithe ar GaelSpell, le fáil tríd chomhéadan idirlín. Is saorbhogearra an ríomhchlár seo, agus tá sé nuashonraithe ar bhonn leanúnach.
Microsoft Word (2003).
Tá litreoir Gaeilge fós ar fáil do Microsoft Office Word 2003 agus Office XP (Office 2002). Ó 2002 an nuashonrú is deireanaí áfach. Bhí an clár seo le fáil saor in aisce ó Microsoft. Bhí an bogearraí fós le fáil ar CNET i 2020. B’fhéidir nach oibríonn an leagan seo le Office 2007 agus níos déanaí.
Stair.
Is é Kevin P. Scannell ó Ollscoil Saint Louis a scríobh GaelSpell sa bhliain 2000. Tá Gaelspell bunaithe ar fhoclóir Uí Dhomhnaill. Bhí os cionn 330,000 iontráil i GaelSpell sa bhliain 2011. 
Bhunaigh Kevin P. Scannell an chéad leagan de GhaelSpell ar chorpas Gaeilge déanta as an Peintiteoch agus as na ceithre Shoiscéal as Bíobla Maigh Nuad (a bhí le fáil ar dhlúthcheirnín). Bhain sé tairbhe freisin as téacsanna ó fhoilseacháin ar líne: An Teanga Bheo, Lá, agus Foinse.
Tábost. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tábost.
Tolm. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tolm
Ùig, Leòdhas. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Ùig.
Cníp. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Cníp.
Tolastadh bho Thuath. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tolastadh bho Thuath
A' Pháirc (Leódhas). Is ceantar ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é A' Pháirc
Sidney Poitier. B'aisteoir Bahámaíoch-Mheiriceánach é Sidney Poitier, a rugadh ar an 20 Feabhra 1927. Fuair sé bás ar 7 Eanáir 2022.
Josh Duhamel. Is aisteoir Meiriceánach é Joshua David “Josh” Duhamel a rugadh ar 14 Samhain 1972 i Minot, North Dakota do theaghlach Caitliceach de chúlra eitneach Eorpach measctha. Bhí sé ina pheileadóir ag Minot State University. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar mhainicín ar feadh tamaill, ansin chuaigh sé leis an aisteoireacht. D’éirigh leis mar aisteoir agus páirt Leo du Pres á imirt aige ar an sobalchlár "All My Children" de chuid an tslabhra teilifíse Meiriceánaigh ABC. Bhí páirt William Lennox aige sa tsraith scannán "Transformers" freisin.
Naisc sheachtracha.
Josh Duhamel ag People.com, arna rochtain ar 4 Feabhra 2012
Eoghan Ó hAnluain. Scríbhneoir, criticeoir, agus léachtóir ab ea Eoghan Ó hAnluain (18 Eanáir 1938 - 1 Feabhra 2012).
Saol.
Ba é an tríú mhac é de William Hanlon agus a bhean Mary (née Kelly), beirt as Contae Uíbh Fhailí, a chuir fúthu i gCearnóg Pharnell agus a d'aistrigh sna caogadaí go [Droichead na Dothra]]. D'fhreastail Eoghan ar Choláiste Mhuire, áit ina raibh sé, ní amháin ina scoláire coinsiasach, ach freisin, ina a iománaí sciliúil, a bhuaigh áit ar fhoireann shóisearach Chontae Bhaile Átha Cliath. Rinne sé céim sa nGaeilge agus sa Bhéarla i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath (1956-9) áit a raibh sé ina Reachtaire ar an gCumann Gaelach. Bhain sé Ard-Teastas san Oideachas amach sa bhliain 1960 agus Máistreacht sa Ghaeilge sa bhliain 1964). Bhí sé ina mhúinteoir meánscoile in Eochaill, Contae Chorcaí, i gColáiste N. Bhreandán i mBré agus i Scoil na mBráithre Críostaí, Sráid Synge, Baile Átha Cliath.
Sa bhliain 1966 ceapadh mar léachtóir é sa i gColáiste Phádraig, Droim Conrachagus ó 1969 go ndeachaigh sé ar scor bhí sé ina léachtóir i gColáiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath. 
Filíocht an ochtú céad déag, litríocht na hAthbheochana agus an Nualitríocht na Gaeilge i gcoitinne ar na príomh réimsí spéise acadúil a bhí aige; b'údar é ar nuafhilíocht na Gaeilge agus ar Mháirtín Ó Direáin go háirithe.
Meáin chumarsáide.
Tar éis bhunú Telefís Éireann, bhí baint aige leis an chlár Buntús Cainte. 
Idir 1966 agus 1970 bhí sé ina eagarthóir ar "Comhar", agus an‑rath ar an iris sna blianta sin. D'fhoilsigh sé go leor d'fhilí óga "Innti", agus eisean a mhol dóibh a n-iris éigse féin a chur ar bun. Bí sé freisin taobh thiar d'fhoilsiú "Faoistín Bhachach" (1968), and an chéad bhailiúchán de chuid an fhile Pearse Hutchinson.
Idir 1973 agus 2010 chuir sé eagar ar ocht leabhar, ar a bhfuil cnuasaigh filíochta, díolaim gearrscéalta, bailiúcháin aistí (féach thíos)
Scríobh sé caibidil thábhachtacha don eagrán leasaithe de "Gaelic Literature Surveyed" le hAodh de Blacam (1973) agus "The Field Day Anthology of Irish Writing" (1990).
Cumann Merriman.
B'é Eoghan céad rúnaí an Chumainn agus b'é a bhí ina stiúrthóir ar na Scoileanna Geimhridh ón 1969-1992. Ina Chathaoirleach ar an gCumann ó 1992 go 1997. Ó 1981-2001 ina léitheoir, in éineacht le Seán Mac Réamoinn ag Cúirteanna Éigse agus ag Léamha Clabhsúir na Scoileanna; agus ó 1991-2007 ag an Scoil Samhraidh thugadh sé sraith ranganna 'Renew Your Irish.' Bhí "Ding agus scéalta eile" (1983), cnuasach iomráiteach le Seán Mac Mathúna, ar na leabhair a mhol sé go bhfoilseofaí.
Le léamh.
• Ó hANLUAIN, Eoghan (1938–2012), AINM.e 
• Ó Caoimh, I. (2012) ‘Eoghan Ó hAnluain 1938-2012’ "Comhar" 72 (2), 3-4
Port nan Giúran. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Port nan Giúran.
Sanndabhaig. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Sanndabhaig.
Siabost. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Siabost.
Siadar an Rubha. Is sráidbhaile ar Leòdhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Siadar an Rubha.
Sgiogarstaigh. Is sráidbhaile ar Leòdhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Sgiogarstaigh.
Máire Uí Dhroighneáin. Is ban-aisteoir, agus uaireanta, amhránaí ar an sean-nós, í Máire Uí Dhroighneáin. 
Saol.
Rugadh agus tógadh Máire Uí Dhroighneáin i mBaile Nua, Cor na Rún, i gConamara. Bhain sí amach a lán duaiseanna san amhránaíocht ar an sean-nós, ag s an t-Oireachtas.
Tá Máire Uí Dhroighneáin le feiceáil sa tsraith Ros na Rún ar TG4.
Bhí Máire Uí Dhroighneáin ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 i 2011 is í cur síos ar na hamhráin is fearr léi, ar an stíl cheoil is ansa léi agus ar foinse na n-amhrán atá aici.
Físeanna.
DVD Cré na Cille - Pairt: "Bríd Thoirbhealaigh"
Tomás Ó Neachtain. Is amhránaí ar an sean-nós é Tomás Ó Neachtain.
Buaiteoir ar Chorn Uí Riada faoi dhó ba é (1980 agus 1981).
Saol.
Rugadh agus tógadh Tomás Ó Neachtain i mBaile an tSléibhe, An Spidéal i gConamara.
Tá Tomás Ó Neachtain ag casadh amhráin ó bhí sé ina bhuachaill agus chuir sí suim mhór san amhránaíocht ar an sean nós sna 1970idí nuair a chuaigh sé chuig an Oireachtas.
Buaiteoir ar Chorn Uí Riada, príomhchomórtas sean-nóis na hÉireann ag Oireachtas na Gaeilge, ba é sa bhliain 1980 agus don dara huair i 1981.
Bhí Tomás Ó Neachtain ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 le linn an dara sraith sa bhliain 2011 is é cur síos ar na hamhráin is fearr leis, ar an stíl ceoil is ansa leis agus ar foinse na n-amhrán atá aige.
Dioscliosta.
Corn Uí Riada Buaiteoirí 1972-2007
Naisc sheachtracha.
Tomás Ó Neachtain, Corn Uí Riada, 1981 ar RTÉ
Amhránaíocht. Is é amhránaíocht ná guth an chéad uirlis a bhíonn ag gach duine. Le rithim is tuin, is é amhránaíocht.
Baineann daoine pléisiúr as fuaimeanna, rithim agus ceol na bhfocal de ghnáth. 
Fiseolaíocht.
Sa duine, tagann anáil ó na scamhóga. Baineann an anáil seo athshondas as na téada gutha chun amhráin a chasadh.
Oideachas.
Is é eochair an oideachais cheoil sa seomra ranga é an amhránaíocht, dar leis an NCCA.
Comórtas.
Deirtear gurb é an comórtas an bealach is fearr leis an amhránaíocht a chur chun cinn, mar shampla ag Oireachtas na Gaeilge agus Corn Uí Riada.
Steinnis. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Steinnis.
Tunga. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tunga.
An Taobh Siar, Leódhas. Is ceantar ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Taobh Siar.
Eadar Dhá Fhadhail. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Eadar Dhá Fhadhail.
Àrnol. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Àrnol
Bail' Úr Tholastaidh. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bail' Úr Tholastaidh
Baile an Truiseil. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Baile an Truiseil.
Borghastan. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borghastan.
Borgh. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Borgh.
Bratach na Sile. Cruthaíodh Bratach na Sile sa bhliain 1818. "La Estrella Solitaria" (Gaeilge: an Réalta Aonarach) a thugtar uirthi.
Is iad na dathanna agus a siombalachas:
Talcahuano, an tSile. Cathair agus común i mórcheantar Concepción, nó Gran Concepción, is ea Talcahuano. "Spéir thoirní" an chiall le "Talcahuano" i dteanga na Mapuche, pobal Indiach sa chuid sin den tSile. Tá Talcahuano suite ar an gcósta i réigiún Bobío, i lár na tíre. Calafort mór atá ann. Bhí 171,383 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2002.
Villa Alemana, an tSile. Cathair agus común sa tSile is ea Villa Alemana. Bhí 122,806 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2002.
Breacleit. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Breacleit.
Bréibhig. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bréibhig
Bréibhig, Barraigh. Is é Bréibhig sráidbhaile beag ar an mBarraigh, Comhairle nan Eilean Siar.
Bréinis. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Bréinis
Cabharstaigh. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar na hAlban é Cabharstaigh
Calabost. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Calabost sa cheantar ar a dtugtar an Pháirc. Tá cáil ar an áit mar gheall ar áilleacht shuíomh an tsráidbhaile. Bíonn an iascaireacht flúirseach ann.
Garrabost. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Garrabost
Rèinigeadal. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Rèinigeadal
Tuimisgearraidh. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é Tuimisgearraidh.
An Cnoc Árd. Is sráidbhaile ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban é an Cnoc Árd
Pádraig Mac Suibhne. Múinteoir, aisteoir agus file Gaeilge ab ea Pádraig Mac Suibhne (a rugadh sa bhliain 1942). Rugadh agus tógadh é in Ard an Rátha, Contae Dhún na nGall.
Saol.
Chuaigh an Suibhneach le sagartacht ach d’éirigh sé as. Bhain sé amach céim sa Ghaeilge agus sa stair in Ollscoil Mhaigh Nuad.
Múinteoir iarbhunscoile agus príomhoide ab ea é. 
Phós sé sa bhliain 1967 agus bhí cúigear clainne aige ach scar sé féin agus a bhean.
Poblactánach is ea é agus coimeádadh i bPort Laoise é ar feadh tamaill.
Bhí baint mhór aige le drámaíocht agus bhíodh sé ag aisteoireacht in Amharclann an Damer i mBaile Átha Cliath. Bhíodh páirt aige sa chlár grinn Gleann Ceo ar TG4 chomh maith.
Saothar.
Tá trí chnuasach filíochta foilsithe aige agus gearrscéalta scríofa aige chomh maith. Tá an uaigneas agus an moráltacht mar théamaí ina chuid filíochta. 
I measc a chuid saothar tá na gearrscéalta "An Coinín Cliste" agus "An Mhallacht" faoin teideal "Féar na Féile Vailintin agus scéalta eile". Dar le léirmheastóirí, pléann sé cúrsaí an tsaoil i slí an-simplí ghreannmhar ina chuid litríochta. 
"Colscaradh".
Is é a chum an dán "Colscaradh" a chlúdaítear ar chúrsa na hArdteistiméireachta in Éirinn. Tagann an dán seo ón gcnuasach "Solas Uaigneach". Chum an file an dán seo tar éis dó an brón agus an briseadh croí a bhain le scarúint tuismitheoirí a fheiceáil agus é ag múineadh daltaí scoile.
Willie Penrose. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do cheantar Longphort - An Iarmhí é Willie Penrose (Gaeilge: "Liam Penrose") (rugadh é 18 Lúnasa, 1956). Rugadh é i mBaile na Carraige, Chontae na hIarmhí. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. D'éirigh sé as aoireacht an pháirtí i ngeall ar dhúnadh bheairic de chuid Arm na hÉireann.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 8.7% de na vótaí céad rogha.
Gupaí. Is iasc é an gupaí (sé ar a dtugtar uaireanta an milliún-iasc). Tá sé ina bhall den teaghlach Poeciliidae. Gupaí a choimeád go minic mar pheataí.
Cyprinodontiformes. Is iad na Cyprinodontiformes ordú na n-iasc fionnuisce beag. Iasc uisceadán go leor, mar shampla gupaithe agus beo-shealbhóirí, san áireamh.
Na Lochan a Tuath. Is ceantar ar Leòdhas na hAlban, Comhairle nan Eilean Siar, é Ceann a Tuath nan Loch (Lochanna an Tuaiscirt as Gaeilge).
Camas Úig. Is bá é Camas Úig, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Éireasort. Is bearna cósta é Camas Úig, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Loch Shiphoirt. Is loch é Loch Shiphoirt, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Gaeilge Chianach. Tugtar Gaeilge Chianach nó an Ghaeilge Ársa (Béarla: "Primitive Irish" nó "Archaic Irish") ar an bhfoirm is sine de na teangacha Gaelacha a bhí ann roimh an tSean-Ghaeilge . Tá sí ar eolas againn toisc go raibh blúirí, den chuid is mó ainmneacha pearsanta, inscríofa ar chlocha in aibítir oghaim in Éirinn agus iarthat na Breataine Móra ón 4ú go dtí an 7ú nó 8ú haois. Sa seachtú haois, tháinig an chéad leagan caighdeánaithe den Ghaeilge, an tSean-Ghaeilge (Guithealg nó Goidelc), ar an bhfód. Tugtar "Gaeilge Ársa" ar Ghaeilge na 5ú agus na 6ú haoise, agus Gaeilge réamhstairiúil ar an teanga a bhí ann roimhe sin. Bhain an Ghaeilge Chianach, idir 300-600 A.D., úsáid as an aibítir sheanda, an tOgham.
Mairéad Mhic Dhonncha. Is amhránaí ar an sean-nós í Mairéad Mhic Dhonncha. 
Saol.
Rugadh agus tógadh Mairéad Mhic Dhonncha (Nic Gearailt) i gCuas an Bhodaigh, Baile Reo, Corca Dhuibhne, ach tá cónaí uirthi le fada i Ráth Chairn i gContae na Mí.
Tá Mairéad Mhic Dhonncha ag casadh amhráin ó bhí sí ina cailín beag bídeach, is ón mBlascaod a muintir. Fuair sí a stór amhráin óna máthair, Máire Mhic Gearailt (Ní Shúilleabháin). Col ceathrar le Muiris Ó Súilleabháin ba í. 
Bhain sí amach a lán duaiseanna san amhránaíocht ar an sean nós ag féilte. Buaiteoir ar Chomórtas na mBan ba í ag an Oireachtas. Bhí an corn Pan-Cheilteach buaite aici chomh maith le Gradam Sean-Nóis Cois Life. 
TG4.
Rinneadh roinnt clár a raibh sé d'aidhm acu (ar TG4 agus ar Raidió na Gaeltachta) agus í ag casadh amhrán ar an sean-nós. Thar na blianta, tháinig Mairéad Mhic Dhonncha ar mórán chláir teilifíse mar aoi-amhránaí. Bhí Mairéad Mhic Dhonncha ina aoi-amhránaí ar Amhráin is Ansa Liom ar TG4 le linn an dara sraith sa bhliain 2011 is í cur síos ar na hamhráin is fearr léi, ar an stíl ceoil is ansa léi agus ar foinse na n-amhrán atá aici.
Dioscliosta.
Up Cuas, 1990.
Sa bhliain 1990, d’eisigh Mairéad Mhic Dhonncha a chéad cheirnín, 'Up Cuas!' (Cuas an Bhodaigh, Baile Reo, Corca Dhuibhne). Tá 12 amhráin in iomlán ar an sean nós ar an albam seo.
Bun an Bhaile.
Tá amhráin Chorca Dhuibhne ar an diosca an seo, mar shampla Éamon Mhagáine, Beauty Deas an Oileáin, agus Bruach na Carraige Báin.
Tertullian. Údar bisiúil luath-Críostaí ón Chartaiga i gCúige Rómhánach na hAfraice ab ea Quintus Septimius Florens Tertullianus, nó Tertullian (c. 160 -. C 225 AD), Is é an chéad údar Críostaí é a tháirg corpas fairsing de litríocht na Críostaíochta as Laidin. Bhí sé ina luath-chosantóir suntasach Críostaí agus ina phoileimiceoir i gcoinne eiriceachta. Tugtar "athair na Críostaíochta Laidiní" agus "bunaitheoir dhiagacht an Iarthair" air.
Langabhat. Is loch é Langabhat, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Port Stoth. Is bearna cósta é Port Stoth, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
An Rubha. Is leithinis é an Rubha, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Loch Róg. Is loch é Loch Róg, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
Fionnuisce. Is éard is fionnuisce ann ná uisce nádúrtha a fhaightear ar dhromchla an Domhain in oighearchlúideacha, in oighearchaidhpeanna, in oighearshruthanna, i bportaigh, i locháin, i locha, in aibhneacha agus srutháin, agus faoi thalamh mar screamhuisce in uiscígh agus sruthanna faoi thalamh. De ghnáth, bíonn tiúchan íseal salainn thuaslagtha agus solad tuaslagtha ar fáil ann. Go sonrach, ní chuirtear san áireamh sáile agus uisce goirt leis an téarma 'fionnuisce', cé go mbíonn uiscí mianraí-shaibhir, mar shampla fuaráin iarnachcha san áireamh. Baintear úsáid as an téarma "uisce milis" chun cur síos ar uisce úr i gcodarsnacht le salann goirt.
Rimini. Is cathair í Rimini (Laidin: Ariminum) in Emilia-Romagna san Iodáil. Tá cónaí air 142,579 daoine inti. Is í príomhchathair Chúige Rimini í. Tá sí lonnaithe ar an gcósta ag Muir Aidriadach, idir na habhainn Marecchia agus Ausa. Tá clú air mar ionad turasóireachta le trá 15 cm ar fhad agus na mílte óstáin. Bhunaigh na Rómhánaigh í sa bhliain 268 RC, bhí sí tábhachtach ó thaobh teagmháil a choinneáil idir tuaisceart agus deisceart na tíre. Thóg na himpirí séadchomharthaí ar nós Airse Augustus agus Droichead Tiberius ann.
Ravenna. Is é Ravenna (Romagnol: "Ravêna") príomhchathair chúige Ravenna in Emilia-Romagna san Iodáil. Is é an dara común is mó sa tír ó thaobh achar de, le 652.89 km2. Ba é príomhchathair Impireacht na Róimhe Thiar ón mbliain 402 go deireadh na hImpireachta sa bhliain 476. Níos déanaí, bhí sí ina phríomhchathair ag na hOstrógotaigh.
Cé gur cathair intíre é Ravenna, tá bealach chuig Muir Aidriad aici trí Chanáil Candiano. Tá ocht suíomh UNESCO ann chomh maith.
David Kelly. Ba aisteoir Éireannach é David Kelly a rugadh ar an 11 Iúil 1929 agus a fuair bás ar 12 Feabhra 2012. Rinne sé aisteoireacht ar an stáitse agus ar chláir teilifíse is scannáin. Tá clú ar leith air as léirithe ar nós "Strumpet City", "Fawlty Towers", agus "Charlie and the Chocolate Factory".
Steall Abhainn na Cloich. Is eas é Steall Abhainn na Cloich, ar Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, na hAlban.
An Cuan Sgitheanach. Is caolas é An Cuan Sgitheanach nó an Cuan Sgìth nó Cuan na Hearadh nó A' Mhaoil, idir Leòdhas agus an t-Eilean Sgitheanach na hAlban.
Beárnaraigh Beag. Is oileán é Beárnaraigh Beag, i ngar do Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Gníomhaíocht na nOibrithe agus na nDífhostaithe. Eagraíocht pholaitiúil Éireannach é Gníomhaíocht na nOibrithe agus na nDífhostaithe nó GOD, ( nó "WUAG") atá lonnaithe i gCluain Meala agus an sprioc atá aici ná cur i gcoinne na dífhostaíochta i limistéar Dheisceart Thiobraid Árann. Cuireadh ar bun í sa bhliain 1985. Ar na baill tá Séamus Healy agus a dheartháir Paddy Healy.
Ruairí Ó Brádaigh. Ba phoblachtóir Éireannach é Ruairí Ó Brádaigh (2 Deireadh Fómhair 1932 – 5 Meitheamh 2013). Is iarcheann foirne ar Óglaigh na hÉireann (IRA), iaruachtarán ar Shinn Féin agus iaruachtarán de chuid Shinn Féin Poblachtach a bhí ann. Rugadh i gContae an Longfoirt é.
Tacsón. Is éard is tacsón ann ná aonán nó grúpa tacsanomaíoch, nó an téarma a sainíodh ar ghrúpa tacsanomaíoch i gcóras foirmiúil ainmníocht. De ghnáth, tugtar ainm agus rang do thacsón, cé nach bhfuil ceachtar acu riachtanach. De ghnáth, bíonn tacsanomaí freagrach as cad a bhaineann nó nach mbaineann le ghrúpa tacsanomaíoch a shainmhíniú. Corruair, tarlaíonn sé nach mbíonn tacsanomaí ar aon intinn lena chéile faoi cé go díreach a bhaineann le thacsón faoi leith nó cén critéir a ba chóir a úsáid leis an orgánach a chur san áireamh ann.
Tacsanomaíocht (ginearálta). Is éard is tacsanomaíocht (ón nGréigis Ársa:τάξις "taxis" "socrú" agus νομία "nomia" "modh") ann ná an eolaíocht a bhaineann le haithint agus le hainmniú speiceas, agus le hiad a shocrú in aicmiú faoi leith.
Baineann réimse na tacsanomaíochta, uaireanta dá ngairtear "tacsanomaíocht na bitheolaíochta", le cur síos agus úsáid na n-aonad tacsanomaíoch, ar a dtugtar 'tacsóin' (uatha:"tacsón"). Bíonn tacsanomaíocht ar leith mar thoradh ar an phróiseas ("an tacsanomaíocht de ..."), eagraithe i struchtúr ordlathach nó scéim rangúcháin. 
Próiseas.
Cuirtear síos ar orgánaigh bheo, a n-ainmnítear is a rangaítear iad, de réir a gcosúlachtaí is a n-éagsúlachtaí, a gcarachtar deilbheolaíoch is a ngaolta éabhlóideacha. 
Eagraíocht.
Is sampla de rangú nua-aimseartha an ceann a foilsíodh sa bhliain 2009 ag an nGrúpa Fhíligineacht Angaispeirmeach do gach beo-theaghlach de phlandaí bláthanna (an córas APG III).
Bearasaigh. Is oileán é Bearasaigh, i ngar do Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Campaigh. Is oileán é Campaigh, i ngar do Leòdhas, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.