Trelis/gawiki huggingface dataset:
Cainníochtú (eolaíocht). Sa mhatamaitic agus san eolaíocht eimpíreach, is éard atá i gcainníochtú ná an gníomh comhairimh agus tomhais a mhapálann breathnuithe agus eispéiris an duine i gcainníochtaí. Tá cainníochtú sa chiall seo bunúsach don mhodh eolaíoch.
Eolaíocht nádúrtha.
Is féidir tomhas éigin den tábhacht ghinearálta gan chonspóid a bhaineann le cainníochtú sna heolaíochtaí nádúrtha a fháil ó na tráchtanna seo a leanas:
Tagann brí an chainníochtaithe seo faoin gceannteideal pragmataic.
Eimpíreachas. San fhealsúnacht, is teoiric í an t-eimpíreachas a deir nach dtagann an t-eolas ach nó go príomha ó eispéireas céadfach . Tá sé ar cheann de roinnt tuairimí ar an eipistéimeolaíocht, mar aon leis an réasúnachas agus an sceipteachas . Cuireann an t-eimpíreacht béim ar ról na fianaise eimpírí i bhfoirmiú smaointe, seachas smaointe nó traidisiúin dúchasacha.
Babhtáil bonnrátaí. Le babhtáil bonnrátaí, malartaítear ráta comhlúthach amháin ar ráta comhlúthach a ríomhtar ar bhonn éagsúil.
Loingsech mac Cinn Étig. Rí Ulad de Dhál Araí ba ea Loingseach mac Cinn Éidigh (Sean-Ghaeilge Loingsech mac Cinn Étig meic Lethlobair) (bás 932). Tríú is tríocha rí Dál nAraidi ón mbliain 904 agus naoú is tríocha rí Ulad ón mbliain 925 ba ea é. Sinsear eapainmneach chlann Uí Loinsigh ba ea é.
Ba bhall de phríomhchlann Dhál Araí, mar a bhí Uí Chaolbhadh ("Uí Chóelbad"), lonnaithe taobh thoir de bhaile Aontroma. Ceann Éidigh mac Leathlobhair (bás 900), iar-rí Dhál Araí agus leath-rí Ulad, ba ea a athair. De réir an Leabhair Laighnigh, tháinig sé i gcomharbacht ar a dheartháir, Bécc Ua Lethlobair mar rí Dhál Araí.
Feictear Loingseach sna hannála Éireann don chéad uair don bhliain 912. I mí an Mheithimh, tháinig Niall mac Aodha Fhionnliath, Rí Ailigh, le slua mór i nDál Araí isteach. Chuaigh Loingseach i ngleic le Niall ag "Freghabhail" (Contae Aontroma), ach cloíodh é. Maraíodh a dheartháir, "Flathrua", i rith an chatha. Chuaigh ansin Aodh mac Eochagáin, rí Ulad i dteannta le Loingseach ar tóir Néill go dtí Carn Éireann. Chloígh Niall arís iad, gortaigh go holc Dubhghall mac Aodha agus maraíodh mórán fir nUlad. Rinneadh suíocháin ansin i mí na Samhna ag Tealach Óg, idir Niall agus Aodh.
Sa bhliain 925, maraíodh "Dubgall mac Áeda", rí Ulad, ag a mhuintir féin, agus rinneadh rí Ulad de Loingseach ansin. Bhí sé i réim le seacht mbliana dar le "Mac Firbis" (fol. 481) agus fuair sé bás sa bhliain 932. D'éirigh ansin Eochaidh mac Conaill de Dhál ina rí Ulad le Dhál Araí, dar le leis an Leabhar Laighneach.
Rinneadh rí Dhál Araí agus Ulad dá mhac, Aodh. Muintir Loingsigh nó Uí Loingsigh Uladh ba ea ainm a shliochtaigh.
Aodh mac Loingsigh. Rí Ulad de Dhál Araí ba ea Aodh mac Loingsigh (Sean-Ghaeilge Áed mac Loingsig) (bás 972). Loingseach mac Cinn Éidigh (bás 932) ba ea a athair, iar-rí Dhál Araí agus na nUlad Bhí sé i réim mar 37ú rí Dhál Araí ón mbliain 941 agus rí Ulad ón mbliain 971 go dtí 972.
De réir an Leabhair Laighnigh, ina dtugtar réimeas cúig bliana dó, tháinig sé i gcomharbacht ar "Cellachu mac Bécce". Insítear i nAnnála na gCeithre Máistrí don bhliain 941 maraíodh Ceallacha ag a mhuintir féin..
Sa bhliain 971, maraíodh rí Ulad de Dhál iomaíochta Fhiatach, Niall mac Aodha, agus rinneadh rí d'Aodh an ach go bhfreasúra, is dócha cothaithe ag nianna Néill. Bliain i ndiaidh sin, tharla cath idir an dá thaobh agus maraíodh Aodh ag Eochaidh mac Ardail ("Eochaid mac Ardgail"), mac iar-rí na nUlad de Dhál Fhiatach, Ardal mac Madadáin, agus nia Néill. Rinneadh rí Ulad ansin d'Eochaidh. D'éirigh "Lethlobar ua Fiachna" (bás 977) de bhunús anaithnid ina rí Dhál Araí.
Sinsear is ea Aodh de chlann Uí Loingsigh. Rinneadh ríthe Dhál Araí de roinnt dá shliochtaigh, san áireamh a mhic, Flathri (bás 985) Donnchad (bás 1003).
Saotharlann. Is saoráid í saotharlann a sholáthraíonn dálaí rialaitheina inar féidir taighde eolaíoch nó teicneolaíoch, turgnaimh, agus féadfar tomhas a dhéanamh. Cuirtear seirbhísí saotharlainne ar fáil i suíomhanna éagsúla: oifigí lianna, clinicí, ospidéil, agus ionaid atreoraithe réigiúnacha agus náisiúnta.
Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin ar íospartaigh an Uileloiscthe. Ceiliúrtar an Lá Idirnáisiúnta Cuimhneacháin ar íospartaigh an Uileloiscthe, ar an 28 Eanáir gach bliain, ag comóradh an lae, sa bhliain 1945, a shaor an tArm Dearg campa géibhinn Auschwitz-Birkenau.
Próiseas Hall–Héroult. Príomhphróiseas tionsclaíoch chun chun alúmanam a bruithniú is ea an Próiseas Hall–Héroult. Is éard atá i gceist leis ocsaíd alúmanaim (alúmana) a thuaslagadh (a fhaightear go minic ó bháicsít, príomh-mhianach aluminium, trí phróiseas Bayer) i gcrióitít leáite, agus an folctha salann leáite a leictriú, de ghnáth i gcill saintógtha.
Triomú. Is próiseas traschur maise é triomú arb éard atá ann uisce nó tuaslagóir eile a bhaint trí ghalú ó sholad, leathsholadach nó leacht. Úsáidtear an próiseas seo go minic mar chéim dheiridh táirgeachta sula ndéantar táirgí a dhíol nó a phacáistiú.
Le go measfar go bhfuil rud "triomaithe", caithfidh an táirge deiridh a bheith soladach, i bhfoirm leatháin leanúnaigh (m.sh., páipéar), píosaí fada (m.sh., adhmad), cáithníní (m.sh., gráin arbhair nó calóga arbhair) nó púdar (m.sh., gaineamh, salann, púdar níocháin, púdar bainne). Is minic a bhíonn foinse teasa agus gníomhaire ann chun an gal a tháirgeann an próiseas a bhaint. I mbiththáirgí cosúil le bia, gráin agus cógaisíocht cosúil le vacsaíní, is uisce i gcónaí an tuaslagóir atá le baint.
Dínéaltóir (gal). Gléas a fheistítear go minic ar dheighilteoirí ghaile-leachta chun fáil réidh le braoiníní leachta atá ar bhord i sruth gaile. D'fhéadfadh dínéaltóirí bheith ina mogalra de chineál comhtháthóra, pacáiste eití nó déanmhas eile atá beartaithe chun an ceo a chomhiomlánú i bbraoiníní atá trom go leor le scaradh ón sruth gaile.
Scinceáil. Is próiseas é scinceáil chun meascáin de leachtanna domheasctha, nó de leacht agus de mheascán soladach, amhail fuaidreán a scaradh óna chéile. Déantar an ciseal is gaire do bharr an choimeádáin - an ceann is dlúithe den dá leacht, nó an leacht as a bhfuil an deascán nó an dríodar socraithe - a dhoirteadh, ag fágáil an chomhpháirt eile nó an leacht níos dlúithe den mheascán taobh thiar de. Feictear scaradh neamhiomlán le linn scaradh dhá leacht dhomheasctha. Chun é a chur ar bhealach simplí is éard is scinceáil ann ná tuaslagán domheasctha a scaradh trí chiseal barr an tuaslagáin a aistriú go coimeádán eile.
Próiseas Bayer. Is é próiseas Bayer an príomhbhealach tionsclaíoch chun báicsít a scagadh go hocsaíd alúmanaim agus agus d’fhorbair Carl Josef Bayer é. Níl ach 30-60% ocsaíd alúmanaim (Al 2 O 3 ) i mbáicsít, an méine alúmanaim is tábhachtaí, agus an chuid eile ina meascán de shilice, ocsaídí iarainn éagsúla, agus dé-ocsaíde tíotáiniam. Caithfear an ocsaíd alúmanaim a íonú sular féidir é a scagadh go miotail alúmanaim.
Lá um Chosaint Sonraí. Is é an 28 Eanáir an Lá um Chosaint Sonraí (ar a dtugtar an Lá um Príobháideachas Sonraí taobh amuigh den Eoraip). 
D'oscail Comhairle na hEorpa an conradh, 'Coinbhinsiún 108' lena shíniú ar an 28 Eanáir 1981.
Infheistíocht dhíreach eachtrach. Is éard atá is infheistíocht dhíreach eachtrach (IDE) ná infheistíocht i bhfoirm úinéireachta rialaithe i ngnó i dtír amháin ag eintiteas atá lonnaithe i dtír eile. Mar sin déantar idirdhealú idir í agus Infheistíocht phunann eachtrach ag coincheap rialaithe dírí.
Jacob Ramsey. Peileadóir proifisiúnta Sasanach é Jacob Ramsey (rugadh é 28 Bealtaine 2001) a imríonn í lár páirce do chlub Premier League Aston Villa. 
Gairm proifisiúnta.
Chuaigh Ramsey isteach in acadamh óige Aston Villa ag aois 6. Ar 15 Eanáir 2019, shínigh Ramsey conradh gairmiúil le Aston Villa. Rinne sé a chéad ghairm ghairmiúil le Aston Villa i gcaillteanas Championship 2–0 do West Bromwich Albion an 19 Feabhra 2019.
An 1 Bealtaine 2019, ag gradaim Deireadh Séasúir Aston Villa, ainmníodh Ramsey mar “Imreoir Acadamh den Séasúir 2018–19”.
An 31 Eanáir 2020, shínigh Ramsey do Doncaster Rovers ar iasacht don chuid eile den séasúr 2019–20. An lá céanna, shínigh sé conradh nua trí bliana go leith le Aston Villa. Ar 4 Feabhra 2020, rinne Ramsey a chéad chluiche Doncaster, i mbua 3–0 as baile ar Tranmere Rovers, inar scóráil sé a chéad dá chúl sa pheil shinsearach. Mar sin féin, cuireadh séasúr Sraith a hAon EFL ar atráth agus, an 9 Meitheamh 2020, tháinig deireadh leis mar gheall ar phaindéim COVID-19 sa Ríocht Aontaithe agus tháinig Ramsey isteach arís i scuad Aston Villa sular atosaíodh an Premier League. An 15 Meán Fómhair 2020, tugadh an chéad tús riamh do Ramsey do Aston Villa, i mbua 3-1 ar Burton Albion i gCorn an EFL.
An 12 Nollaig 2020, chuir Ramsey tús lena chéad chluiche sraithe do Villa i mbua 1-0 as iomaitheoirí Iarthar Lár na Tíre Wolverhampton Wanderers.
Gairm idirnáisiúnta.
Rinne Ramsey ionadaíocht ar Shasana Faoi-18í ag Corn Slabhra Spóirt UAE i Márta 2019 agus Corn na Slóvaice i mBealtaine 2019.
An 5 Meán Fómhair 2019, rinne Ramsey a chéad chluiche faoi Shasana faoi-19í le linn bua 3-1 ar an nGréig i bPáirc Naomh Seoirse.
An 13 Deireadh Fómhair 2020, rinne Ramsey a chéad chluiche do Shasana Faoi 20 agus scóráil sé le linn bua 2-0 ar an mBreatain Bheag i bPáirc Naomh Seoirse.
Cicely Tyson. Aisteoir Meiriceánach ab ea Cicely Tyson (19 Nollaig 1924 - 28 Eanáir 2021). In Harlem, i gCathair Nua-Eabhrac, a rugadh agus a tógadh í.
Oxford English Dictionary. Is é an foclóir is mó i mBéarla an Oxford English Dictionary, a foilsíodh sa bhliain 1884 don chéad uair. Tháinig an dara heagrán amach sa bhliain 1989 (21,728 leathanach agus 20 imleabhar), agus foilsithe ag an Oxford University Press.
Stair.
Thosaigh an taighde sa bhliain 1857. Tháinig a chéad imleabhar amach mar an "New English Dictionary" sa bhliain 1897, a d'éirigh an "Oxford English Dictionary", níos déanaí.
Foilsíodh ar an 29 Eanáir 1884 an chéad fhascúl (nó mír) den "Oxford English Dictionary" (A go Ant). Thóg sé níos mó ná ceithre bliana is daichead ar an gcéad eagrán den fhoclóir a chur i gcrích, nuair a foilsíodh an fascúl a chlúdaigh Wise go dtí an deireadh.
An OED in Éirinn.
Is minic a dhéantar tagairtí don "Oxford English Dictionary" (thar aon fhoclóir eile) sna cúirteanna in Éirinn (cé go mbíodh drogall ar na cúirteanna go hiondúil an-bhéim a chur ar shainmhíniú foclóra agus ciall á baint acu as reachtaíocht). Ó 1922 luadh níos mó ná céad uair an OED i gcúirteanna na hÉireann, gan trácht ar chúirteanna ar bith eile, agus níos mó agus níos mó atá tagairt á déanamh dó.
Morgan Sanson. Peileadóir próifisiúnta Francach é Morgan Sanson (rugadh é 18 Lúnasa 1994) a imríonn mar imreoir lár páirce do chlub Premier League Aston Villa. 
Gairm club.
Le Mans.
Roimh shéasúr 2012-13, chuir an bainisteoir Denis Zanko ardú céime ar Sanson ar an bhfoireann shinsearach Le Mans agus sannadh léine uimhir 25 dó. Rinne sé a chéad chluiche prófesíunta an 3 Lúnasa 2012 i gcluiche sraithe i gcoinne Dijon, ag cur in áit Idrissa Sylla gan ach deich nóiméad le himirt. Scóráil sé a chéad sprioc sraithe an 22 Nollaig 2012 i gcoinne Monacó i gcaillteanas baile 2-3.
Montpellier.
Ar 12 Meitheamh 2013, shínigh Sanson conradh ceithre bliana le Montpellier ar tháille tuairiscithe de €700,000.Rinne sé a chéad chluiche don chlub an 14 Meán Fómhair 2013, i dtarraingt 0–0 i gcoinne Stade de Reims.
Marseille.
An 17 Eanáir 2017, chuaigh Sanson le Marseille trí chonradh ceithre bliana go leith a shíniú, ar tháille tosaigh a mheastar a bheith €9 milliún, móide €3 mhilliún i mbónais. An 5 Márta 2017, scóráil sé cúl sa 56ú nóiméad i mbua 4-1 Ligue 1 as baile i gcoinne Lorient -a chéad sprioc Ligue 1 do Marseille.
An 3 Bealtaine 2018, d’imir sé i mbabhtaí leathcheannais Sraith Europa ar shiúl go FC Red Bull Salzburg mar d’imir Marseille caillteanas 1–2 as baile ach bua comhiomlán 3–2 chun áit a bhaint amach i gCluiche Ceannais Sraith Europa UEFA 2018 a bhí d’imir sé ag an Parc Olympique Lyonnais áit nár éirigh lena fhoireann i gcoinne Atlético Madrid.
Aston Villa.
An 26 Eanáir 2021, shínigh Sanson do thaobh Premier League Shasana, Aston Villa, ar chonradh ceithre bliana go leith ar tháille a chreidtear a bheith £14 milliún, le £1.5 milliún i mbreiseáin.
Gairm idirnasiúnta.
Is idirnáisiúnta do dhaoine óga na Fraince é Sanson a rinne ionadaíocht ar a náisiún ag leibhéal faoi-19 agus faoi-21.
Staitisticí.
"Ón 16 Eanáir 2021"
Gibson EB-0. Is dordghiotár é an Gibson EB-0 a thug an comhlacht Gibson isteach sa bhliain 1959. Nuair a cuireadh deireadh lena tháirgeadh sa bhliain 1979, tógadh 20,844 ionstraim san iomlán.
Frédéric Guilbert. Peileadóir proifisiúnta Francach é Frédéric Guilbert (rugadh é 24 Nollaig 1994) a imríonn mar chúlaí deas do chlub Ligue 1 RC Strausbourg ar iasacht ón club Premier League Aston Villa.
Gairm club.
Bordeaux.
Chuaigh Guilbert go Girondins de Bordeaux in 2014 ó AS Cherbourg. Rinne sé a chéad chluiche Ligue 1 an 5 Aibreán 2015 i mbua 2-1 sa bhaile i gcoinne RC Lens in áit Thomas Touré tar éis 79 nóiméad.
SM Caen.
An 28 Iúil 2017, d’aistrigh Guilbert go SM Caen tar éis dó seal iasachta a chríochnú le linn shéasúr 2016–17. Bhí aithne ar Guilbert as a bheith ina thacálaí láidir agus crua le 3.1 imréiteach ar an meán agus 2.9 taclaí in aghaidh an chluiche faoi seach i rith a shéasúir deiridh leis an gclub. Chríochnaigh sé a chuid ama le Caen tar éis 106 láithriú a déanamh thar thrí shéasúr.
Aston Villa.
Ar 31 Eanáir 2019, shínigh Guilbert d’Aston Villa ar tháille neamhnochta, ach d’fhanfadh sé ag Caen ar iasacht go dtí deireadh an tséasúir.Scóráil sé a chéad sprioc do Villa i gcluiche comhionannas vótaí i gCorn EFL i gcoinne Crewe Alexandra an 27 Lúnasa 2019. Scóráil sé a dhara sprioc d’Aston Villa i gcluiche leathcheannais Chorn EFL i gcoinne Leicester City F.C an 8 Eanáir 2020.
Isacht go RC Strasbourg.
Ar 31 Eanáir 2021, d’fhógair bainisteoir Aston Villa, Dean Smith, go raibh Guilbert ag imeacht ar iasacht do chlub Fraincis Ligue 1 RC Strasbourg go dtí deireadh an tséasúir. Mhínigh sé go ndearnadh an cinneadh mar nach dócha go bhfaigheadh Guilbert mórán ama imeartha i gcomparáid leis na cosantóirí eile Matty Cash agus Ahmed Elmohamady.
Staitisticí gairme.
"Ón 4 Lúnasa 2020 amach"
Onóracha.
Aston Villa
Keinan Davis. Peileadóir prófesiúnta Sasanach é Keinan Vincent Joseph Davis (rugadh 13 Feabhra 1998) a imríonn mar tosaí do chlub Premier League Aston Villa. Tar éis geasa na hóige ag Stevenage agus Biggleswade Town bhog sé go hacadamh Aston Villa ag aois 17 i mí na Nollag 2015 agus rinne sé a chéad chluiche foirne díreach os cionn bliain ina dhiaidh sin i gcoinne Tottenham Hotspur i gCorn an FA i mí Eanáir 2017.
Gairm club.
Gairm go luath.
D’fhás Davis aníos i Stevenage agus chuaigh sé ar Scoil Nobel. Thosaigh sé a ghairm bheatha peile laistigh den Stevenage F.C. acadamh ach scaoil an cóitseálaí Darren Sarll leis in 2015. Chuaigh sé isteach i Biggleswade Town ina dhiaidh sin tar éis dó a bheith roghnaithe ag cóitseálaí faoi-18 Dave Northfield.
Aston Villa.
Shínigh Davis conradh gairmiúil 18 mí le Aston Villa i mí na Nollag 2015 tar éis triail 4 seachtaine tar éis dó a bheith scabhtáil le haghaidh i gcairdeas idir Biggleswade Town faoi 18 agus foireann Óige Aston Villa. Tar éis dó síniú le haghaidh Aston Villa, dúirt Northfield: "Is leaid óg iontach é Keinan, imreoir cumasach a bhfuil an dara seans tuillte aige. Roinnt míonna ó shin scaoil Stevenage FC é, ag teacht go Biggleswade mar bhuachaill óg ag mothú go raibh todhchaí aige, ach níl raibh sé cinnte cén treo atá le glacadh. D'ardaigh obair chrua agus fíor-thallann an buachaill óg, agus léirigh sé go bhfuil todhchaí iontach aige". Cúpla mí ina dhiaidh sin in 2016 bhog Northfield taobh Biggleswade U18 chun Biggleswade a fhoirmiú agus a bheith ina gcomhbhainisteoir air. Thug an bainisteoir Steve Bruce tús do Davis ar Villa an 8 Eanáir 2017, ag teacht amach ón mbinse i gcoinne Tottenham Hotspur i gCorn an FA, chaill Villa 2–0. Tugadh a chéad chluiche sraithe do Davis an 14 Eanáir 2017 i gcoinne Wolverhampton Wanderers. Scóráil Davis a chéad sprioc ghairmiúil ar shiúl go Barnsley an 16 Meán Fómhair 2017.
An 22 Meán Fómhair 2020, tugadh síneadh nua conartha Aston Villa do Davis chun é a choinneáil leis an gclub go dtí 2024.
Statistící gairm.
"Ó 24 Meán Fómhair 2020"
Máirseáil an tSalainn. Tharla Máirseáil an tSalainn, nó Dandi Satyagraha, san India le linn 12 Márta - 5 Aibreán 1930, Sheol an gníomhaí síochána, Mahatma Gandhi "satyagraha" i gcoinne na gcánacha ar shalann a bhí i bhfeidhm. D'fhág an mháirseáil Ahmedabad ar 12 Márta, agus shiúil Gandhi agus a lucht leanúna 400 ciliméadar go dtí Dandi sa Ghúisearáit, áit a shroich siad ar 5 Aibreán 1930. Shiúil na mílte Indiach in éineacht le Gandhi chun na farraige, mar ghníomh dúshlánach in aghaidh Rialtas na Breataine. Ba é ba chuspóir leis an Mháirseáil ná athshealbhú a dhéanamh ar shalann na hIndia do mhuintir na hIndia.
Bhí Gandhi ag iarraidh cearta sibhialta agus neamhspleáchas na hIndia a bhaint amach do na hIndiaigh. Chuir an Bhreatain breis agus 60,000 duine i bpríosún mar thoradh air. Ach bhí an feachtas 'Satyagraha' i measc na bhfeachtas ba rathúla maidir le smacht na Breataine ar an India a laghdú
New Castle County Council. Is gníomhaireacht rialtais contae í New Castle County Council i a fheidhmíonn mar bhrainse reachtach New Castle County, Delaware. Cuimsíonn an chomhairle 13 ball tofa, lena n-áirítear uachtarán na comhairle. Tá sé de chúram ar an gcomhairle dlíthe a dhréachtú agus seirbhísí rialtais contae, deasghnátha sláinte poiblí, úsáid talún, iompar agus criosú a bhainistiú.
Comhairleoir. Is ball de chomhairle rialtais áitiúil i roinnt tíortha (m.sh. Éire) é comhairleoir. San Fhionlainn is teideal onóra é a bhronnann an rialtas ar roinnt catagóirí Fionlannaigh.
Síocháin Westfalen. Sa bhliain 1648, síníodh Síocháin Westfalen agus cuireadh deireadh leis an gCogadh Tríocha Bliain.
Ar 30 Eanáir 1648, thángthas ar shocrú maidir le téarmaí Shíocháin Münster, trínar thug an Spáinn aitheantas foirmiúil do Phoblacht na hÍsiltíre mar stát neamhspleách. Is é seo an chéad cheann de na conarthaí a rinneadh sa bhliain 1648 ar a dtugtar Síocháin Westfalen i dteannta a chéile.
Bhí caibidlí ar siúl in Osnabrück agus Münster i Westfalen. 
Fuair na Sualannaigh airgead, agus smacht ar iarthar Pomerania, Bremen agus Verden, agus fuair na Francaigh Alsace. Cuireadh deireadh le smacht an Impire ar phrionsaí na Gearmáine.
Dlí idirnáisiúnta.
Meastar go hiondúil gurb é Síocháin Westfalen bunús na bprionsabal go bhfuil na stáit ceannasach agus nach féidir le stát amháin a ladar a chur isteach gnóthaí baile aon tíre eile. Is orthusan atá an dlí idirnáisiúnta bunaithe go fóill.
Jean-Joseph Sanfourche. Péintéir, file, dearthóir agus dealbhóir Francach ab ea Jean-Joseph Sanfourche, ar a dtugtar Sanfourche (25 Meitheamh 1929 i Bordeaux - 13 Márta, 2010 i Saint-Léonard-de-Noblat).
Chleachtaigh sé "ealaín ón imeall" nó "art brut". Ba chara é le Gaston Chaissac, Jean Dubuffet, agus Robert Doisneau.
Anne Frater. Is file Ghaeilge na hAlban agus léachtóir i gColaisde a' Chaisteil í Anne Frater.
Rugadh i Steòrnabhagh agus tógadh i Uarach, Leòdhas í. Bhain sí céim amach sa Cheiltis agus sa Fhraincis ó Ollscoil Ghlaschú. Scríobh sí a tráchtas, “Scottish Gaelic Women's Poetry up to 1750” in Ollscoil Ghlaschú faoi stiúir Kenneth MacDonald.
An Gàidheal. Iris Ghaeilge ba ea An Gaidheal a bhí ar fáil in Albain, arna fhoilsiú ag An Comunn Gàidhealach .
Óengus mac Óengobann. Easpag, leasaitheoir agus scríbhneoir Éireannach ba ea Óengus mac Óengobann, ar a dtugtar Naomh Óengus Tamhlachta, nó Óengus Chéile Dé, a tháinig chun cinn sa chéad ráithe den 9ú haois. 
Meastar go raibh sé ina údar ar "Fhélire Óengusso Céileí Dé" (), agus b’fhéidir freisin "Martarlaig/Féilire Thamhlachta" ("The Martyrology of Tallaght").
Naomhsheanchas. Is éard is naomhsheanchas ann ná beathaisnéis ar naomh nó ceannaire eaglasta, agus dá réir sin, beathaisnéis adhartha agus idéalaithe de bhunaitheoir, naomh, mhanach, bhean rialta nó íocón in aon cheann de reiligiúin an domhain
Fatou Bensouda. Is Príomhionchúisitheoir na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta í Fatou Bensouda (a rugadh ar 31 Eanáir 1960 sa Ghaimbia).
Saol.
Duine de bhunadh na Gaimbia is ea Bensouda. Sa Nigéir a cuireadh oideachas ollscoile agus oiliúint ghairmiúil uirthi, in Ollscoil Ife agus Scoil Dlí na Nigéire. Tá máistreacht sa dlí muirí idirnáisiúnta agus dlí na farraige aici.
Gairm.
Bhí Bensouda ina hArd-Aighne agus Aire Dlí agus Cirt ar an nGaimbia ó 1998 go 2000. 
Ina dhiaidh sin, bhí sí ag obair mar chomhairleoir dlí le Binse Coiriúil Idirnáisiúnta maidir le Ruanda, áit a raibh sí ina Comhairleoir Dlí Sinsearach agus Ceannaire ar an Aonad um Chomhairle Dlí ó 2002 go 2004. 
Sa bhliain 2004, rinneadh Leas-Ionchúisitheoir a Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta di. Tháinig Bensouda in áit Luis Moreno Ocampo mar Phríomhionchúisitheoir sa bhliain 2012.
Ina theannta sin, bhí Bensouda ina bainisteoir ginearálta ar mhórbhanc tráchtála sa Gaimbia.
Fuair Bensouda duaiseanna líonmhara as a cuid oibre ar son na síochána agus na córa tríd an dlí coiriúil idirnáisiúnta.
Bensouda agus Éire.
Sa bhliain 2013, chas Bensouda le príomhlucht déanta dlíthe agus phlé sí an tslí is féidir le hÉirinn cabhrú leis an gCúirt chun cearta daoine agus riail an dlí a chur chun cinn go hidirnáisiúnta.
Pearsanta.
Tá Bensouda póstta le Philip Bensouda, fear gnó, agus triúr clainne acu.
Garrán Duckett. Is teach mór ón 17ú haois é Garrán Duckett nó Duckett's Grove atá suite timpeall ciliméadar amháin ón sráidbhaile Na Cnoic Arda. Cuireadh tús leis sa bhliain 1745 agus críochnaíodh é i 1825. Ba le John Duckett an teach, fear saibhir ó Shasana. Tá sé suite ar shuíomh le breis is 4,500 heicteár agus le garraí daingean.
Faraor, scrios tine an teach sa bhliain 1933 agus níl aon duine ina chónaí ann ó shin. Feictear an damáiste inniu sa ‘Grove’ ach cuidíonn feighlithe an teach agus na gairdíní a choinneáil álainn sa lá atá ann inniu. 
Fuair Comhairle Contae Cheatharlach na cearta le haghaidh Ducketts Grove sa bhliain 2005. Fostaíonn siad triúr garraíodóir agus feighlithe lánaimseartha anois.
Palaitínigh. Is daoine de chuid an Phalaitíneacht, sa Ghearmáin, na Palaitínigh. 
Rinneadh géarleanúint reiligiúnach orthu sa 17ú agus 18ú haoiseanna. Thaistil siad ansin chuig áiteanna ar fud an domhain, Sasana agus Éire go háirithe, agus na Stáit Aontaithe níos déanaí. 
Na Palaitínigh in Éirinn.
Bhog thart ar 100 acu go Ceatharlach. Tháinig na chéad Palaitínigh go dtí Na Cnoic Arda sa bhliain 1711 agus bhunaigh siad an sráidbhaile "Palatine".
Morgan Llwyd. Bard, scríbhneoir próis agus seanmóirí Piúratánach ab ea Morgan Llwyd (1619 - 3 Meitheamh 1659).
Beathaisnéis.
Rugadh Morgan i Cynfal-fawr (míle ó dheas ó Ffestiniog) i bparóiste i seanchontae (ó dheas de Gwynedd anois). Saighdiúir gairmiúil ba ea a sheanathair, Huw Llwyd, agus bhí sé suntasach mar fhile Breatnaise, agus bhí cáil air freisin mar réalteolaí agus mar dhraíodóir. Cuireadh oideachas ar Morgan Llwyd i Wrecsam, áit a raibh múscailt reiligiúnach aige faoin seanmóirí Piúratánach Walter Cradock, a lean sé go Llanfaches chun a bheith mar chuid d’eaglais Phiúratánach. Le linn Chogadh Cathartha Shasana, d’fhóin sé mar shéiplíneach in arm "Chromail" , agus sa bhliain 1644 d’fhill sé ar an mBreatain Bheag, ar dtús mar sheanmóirí, agus i 1650 mar Ceadaitheoir faoin Acht um Fhorleathadh an tSoiscéil sa Bhreatain Bheag. Sa bhliain 1656 shocraigh sé síos mar mhinistir i Wrecsam, áit a bhfuair sé bás i 1659, agus tá sé curtha i Reilig na nEasaontóirí i Rhos-ddu. Creidtear gurb é Morgan Llwyd an chéad aire Neamhaontach i Wrecsam. Ainmnítear Ysgol Morgan Llwyd, ardscoil na Breatnaise i Wrecsam, ina dhiaidh.
Fíachna Lonn mac Cóelbad. Rí Dhál Araí ba ea Fiachna Lonn mac Caolbhadh (Sean-Ghaeilge Fíachna Lonn mac Cóelbad) (beo 482). Chaolbhadh mac "Cruind Ba Druí", rí Ulad agus Ardrí Éireann ba ea a athair, agus Sárán agus Connla, iar-ríthe Dhál Araí roimhe, a dheartháireacha.
I roinnt annál, deirtear go raibh sé ar an bhfód ag Cath Ochae (Faughanhill, gar do Cheanannas) sa bhliain 482, inar chuir Ardrí Ailill Molt na gConnacht ar cumhacht. Glaoitear mac rí Dhál Araí i nAnnála Uladh, cé go nglaoitear rí Dhál Araí air i n-annála níos deireanaí amhail is Chronicum Scotorum call him .
Ba í muintir a dhearthár, Connla, a d'éirigh ina rítheaghlach Uí Chaolbhadh, príomhchlann Dhál Araí.