Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ola Majekodunmi. Craoltóir, Gaeilgeoir, scríbhneoir agus léiritheoir Nigéarach-Éireannach is ea Ola Majekodunmi.
Saol.
Rugadh Majekodunmi in Lagos, an Nigéir. D'aistrigh an teaghlach go hÉirinn chun tearmann a iarraidh agus í seacht míonna d'aois. D'fhreastail sí ar Ghaelscoil Lios na nÓg agus ar Choláiste Íosagáin. Tá céim sa Bhéarla, na meáin agus staidéar cultúrtha aici agus fuair sí Máistreacht sa Léiriúchán Craolacháin Digiteach in Institiúid Ealaíona, Dearadh agus Teicneolaíochta Dhún Laoghaire.
Thosaigh sí ag obair mar láithreoir raidió ar Raidió na Life in 2014 ar an gclár "Seinnliosta an tSathairn". Anois cuireann sí an clár "Afra-Éire" i láthair agus tá sí ina haoichuiditheoir ar RTÉ Raidió na Gaeltachta, RTÉ a Dó agus RTÉ 2XM. Tá sí ar na daoine is mó a sholáthraíonn ábhar don phodchraoladh Motherfoclóir a chuireann Darach Ó Séaghdha amach, agus bhí sí ar an gclár "Pantisocracy" ar RTÉ a hAon le Panti.
In 2018 stiúir sí an gearrscannán "What does Irishness Look Like?" chun léargas a thabhairt ar chlaontuairimí agus ar cheisteanna féiniúlachta in Éirinn. Is comhbhunaitheoir í de "Beyond Representation", tionscadal chun mná de chine daite a thabhairt le chéile agus aitheantas a thabhairt dóibh. 
Tá trácht déanta ag Majekodunmi ar fhadhbanna ciníochais in Éirinn agus ar théarmaí míchuí i nGaeilge ar dhaoine gorma.
Turas Rothaíochta Nocht Domhanda. Is gluaiseacht agóidíochta é an Turas Rothaíochta Nocht Domhanda a bhíonn á reáchtáil gach bliain i gcaitheamh mhí an Mheithimh go hiondúil, i mbreis agus 30 tír ar fud an domhain. Díríonn an fhéile idirnáisiúnta aird ar shábháilteacht bhóthair go háirithe.
Stair.
Cuireadh tús leis an fhéile in Zaragoza na Spáinne sa bhliain 2001, nuair a maraíodh seisear rothaithe i dtimpistí bóthair éagsúla. Tá an ghluaiseacht agóidíochta tar éis spréadh amach ar fud an domhain ó shin.
Sábháilteacht ar bhóithre.
Imeacht spraíúil spleodrach is ea é, ach is é an teachtaireacht dháiríre taobh thiar de, a spreag an ghluaiseacht agóidíochta dhomhanda seo. Léiríonn an corp nocht cé chomh leochaileach is atá rothaithe ar na bóithre, gan aon chosaint acu mar a bhíonn ag tiománaithe i ngluaisteáin. Is é an smaoineamh ná go dtabharfaidh tiománaithe na rothaithe nochta faoi deara lá amháin sa bhliain, agus go gcuimhneoidh siad orthu i gcaitheamh na bliana ansin.
Tá na rothaithe lomnocht go hiondúil agus a gcraiceann péinteáilte le dathanna spleodracha den uile chineál, mar aon le daoine ar scátaí rollála, scútair agus cláir scátála. Is é an éagsúlacht daoine, an t-ilchultúrachas agus féith ealaíne na rannpháirtithe, atá ag cur le hiomrá an imeachta seo ar an ardán idirnáisiúnta.
Éire.
Bhí an turas rothair nocht á reáchtáil ar bhonn bliantúil le 12 bliana anuas i gcathair Chorcaí, roimh an phaindéim Covid-19  sa bhliain 2020. Tá ainm in airde ag Turas Rothaíochta Nocht Chorcaí mar gheall ar an gcruthaíocht, an léiriú ealaíonta agus an tiomantas atá ag na daoine a bhíonn páirteach ann, chun teachtaireacht an chóimheasa a chur chun tosaigh go láidir ar bhealach spraíúil tarraingteach.
John David Washington. Is aisteoir Meiriceánach é John David Washington a rugadh ar an 28 Iúil 1984 i Los Angeles, California.
Ron Stallworth. Is póilín Meiriceánach é Ron Stallworth, a rugadh ar an 18 Meitheamh, 1953 i Chicago, Illinois.
David Duke. Is iar-Grand Wizard na Knights of the Ku Klux Klan agus feileon ciontaithe Meiriceánach é David Ernest Duke, a rugadh ar an 1 Iúil, 1950 i dTulsa, Oklahoma.
Spike Lee. Is stiúrthóir scannán é Shelton Jackson "Spike" Lee a rugadh ar an 20 Márta, 1957 in Atlanta, Georgia.
Jasper Pääkkönen. Is aisteoir Fionlannach é Joona Jasper Pääkkönen a rugadh ar an 15 Iúil 1980 i Heilsincí, an Fhionlainn.
An Bhanna (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Bhanna air:
Liosta de na limistéir bhithgheografacha. Is éard is limistéar bithgheografach ann ná foroinn bhitheolaíoch ríochtaí. D'fhorbair Miklos Udvardy an liosta seo a leanas de limistéir bhithgheografacha sa bhliain 1975, arna hathrú ina dhiaidh sin ag údair eile.
Coimhlint Iosrael–Gaza 2014. i gcoimhlint Iosrael–Gaza sa bhliain 2014, maraíodh 2,100̹̟+ Palaistíneach ar taobh amháin agus ar an taobh eile, 71 Iosraelach.
Cúlra.
I mí Aibreáin 2014, bhí an sprioc am a bhí socruithe ag Meiriceá d'Iosrael agus don Phalaistín le comhaontú síochána a bheith déanta sa Meán Oirthear caite gan aon réiteach a bheith déanta.
Foréigean seicteach agus fánach.
Ar 12 Meitheamh 2014,  fuadaíodh agus dúnmharaíodh triúr déagóirí Iosraelacha i Heabrón (is in Heabrón atá an choilíneacht mhíchlúiteach Kiryat Arba). Dúirt rialtas na hÉireann ag an am, “Is den tábhacht freisin é go mbeadh na húdaráis freagrach agus srianta ina bhfreagra agus nach mbeadh aon íospartach neamhurchóideach eile mar thoradh ar an gcoir uafásach seo.”
Mhúscail an drochscéal seo conspóid agus thionscain sé ráig foréigin. Is lú ná fríd máthair an oilc, deirtear. 
Dúirt Príomh-Aire Iosrael Benjamin Netanyahu go n-imreofar an lámh láidir ar Phalaistínigh mar gheall ar an ionsaí. Ar 8 Iúil 2014, chuir Iosrael tús le hionsaithe aeir agus talún ar stráice Ghaza. Sa chogaíocht a lean, maraíodh 2,100+ Palaistíneach ar taobh amháin agus ar an taobh eile, 71 Iosraelach. Tharla ionsaithe gan ábhar is cosúil, sárú ar chearta an duine. 
Fógraíodh an Éigipt sos comhraic don chéad uair ar 14 Iúil.
Thosaigh cainteanna idir Iosrael agus Hamas i gCaireo ar 12 Lúnasa. D'fhógair Iosrael ar 19 Lúnasa go raibh sos lámhaigh thart. Stop na hionsaithe faoi dheireadh ar 26 Lúnasa 2014.
Níos déanaí.
Níos déanaí, ar 18 Samhain 2014, maraíodh ceathrar Iosraelach agus gortaíodh ochtar eile nuair a rinne beirt fhear ionsaí ar shionagóg in iarthar Iarúsailéim. Bhí gunna, sceana agus tua ag an mbeirt. Mharaigh póilíní Iosraelacha an bheirt. Dúirt an eagraíocht thuata Fronta Pobail i gcomhair Shaoirse na Palaistíne gurb iad a bhí freagrach as an ionsaí. 
In Éirinn.
Vótáil an Dáil ar 10 Nollaig 2014 ar son rún ó Shinn Féin le haitheantas mar stát a thabhairt don Phalaistín. Tugadh aitheantas sa rún freisin do cheart mhuintir na Palaistíne a dtodhchaí féin a roghnú. Dá bharr, d'éirigh Éire an 135ú tír a thug aitheantas mar stát don Phalaistín.
Caladónaigh. Ba chónaidhm treibhe iad na Caladónaigh ( nó "" ; An tSean-Ghréigis Καληδῶνες, "Kalēdōnes) a labhair" an Bhriotainic in Albain mar atá anois ann le linn "ré" na hIarannaoise agus na Róimhe . D'eascair an t "-" ainm "Caledonia" as fhoirm na Gréigise den ainm treibhe. Measadh gur grúpa Briotanach iad na Caladónaigh, ach ina dhiaidh sin, tar éis choncas na Róimhe i leath theas na Breataine, rinneadh idirdhealú ar áitritheoirí an tuaiscirt mar Cruithnigh, a cheaptar gur daoine gaolmhara iad a mbeadh ag labhairt na Briotainice freisin. Mar sin ba naimhde Impireacht na Róimhe iad na Briotanaigh Chaledónacha, a bhí mar fhórsa forghabhála ag riaradh an chuid is mó den Bhreatain Mhór mar chúige Rómhánach "Britannia" . 
Tógálaithe dúnta cnoic agus feirmeoirí iad na Caledónaigh, cosúil le go leor treibheanna Ceilteacha sa Bhreatain a threascair na Rómhánaigh agus a bhí treascartha ag na Rómhánaigh arís agus arís eile. Níor fhorghabh na Rómhánaigh an Chaladón go hiomlán, cé go ndearnadh siad roinnt iarrachtaí. Tá beagnach an fhaisnéis uile atá ar fáil faoi na Caledónaigh bunaithe ar fhoinsí Rómhánacha den chuid is mó, a d’fhéadfadh a bheith claontacht. 
Glacann Peter Salway leis gur treibheanna Cruithneacha a bheadh sna Caledónaigh ag labhairt teanga a bhfuil dlúthbhaint aici leis an Bhriotainic Choiteann nó craobh di arna mhéadú ag trodaithe frithsheasmhachta Cruithneacha eile a teitheadh ó "Bhritannia" . Tá conspóid faoin tuairim seo, áfach, de réir an leabhair "Vita sancti Columbae (Adomnán) ", go raibh ateangaire ag teastáil ag teachta na hÉireann chun labhairt leis an rí Cruithneach nó duine áirithe a thiontú chun na Críostaíochta. B’fhéidir go raibh treibheanna i dtuaisceart lár na hAlban ceangailte leis an treibh Chaledónach, as a n-ainmnítear Cónaidhm stairiúil na Caledóine ina dhiaidh sin, mar na Vacomagi, Taexali agus Venicones a thaifead Tolamaes. B’fhéidir go raibh treibheanna i dtuaisceart lár na hAlban ceangailte leis an treibh Chaledónach, a n- ainmnítear Cónaidhm stairiúil na Caledóine ina dhiaidh sin, mar an Vacomagi, Taexali agus Venicones a thaifead Tolamaes. Tháinig na Rómánaigh ar chomhréiteach le treibheanna Cruithneach a leithéid agus na Votadini a ghníomhaigh mar stát eadrána.
Éirí amach Zanj. Tharla Éirí amach Zanj i gcoinne na hAbasaigh (An Araibis: ثورة الزنج‎ Thawrat al-Zanj / Zinj) sna blianta 869 go dtí 883. Thosaigh sé in aice Basra, i ndeisceart na hIaráice an lae inniu, faoi cheannas 'Ali ibn Muhammad. Creidtear go traidisiúnta go raibh roinnt sclábhaithe a labhair Bantúis (Zanj) páirteach ann (gabhadh iad ar dtús ar chósta Oirthear na hAfraice agus iompraíodh iad go dtí an Meánoirthear).
Lá an Daonlathais sa Nigéir. Ceiliúrtar Lá an Daonlathais sa Nigéir ar an 12 Meitheamh. Cothrom an lae seo sa bhliain 1993, toghadh an taoiseach MKO Abiola ina Uachtarán ar an Nigéir. Go dtí sin, bhí rialtas míleata i gceannas ar an tír, faoi stiúir an Ghinearáil Ibrahim Badamasi Babangida (nó IBB)
Bogadh Lá an Daonlathais sa bhliain 2019 ó 29 Bealtaine go 12 Meitheamh. Bhí an 29 Bealtaine ag comóradh thús théarma oifige Olusegun Obasanjo sa bhliain 1999 mar an gcéad Uachtarán a toghadh go daonlathach.
Thug MKB Abiola an daonlathas ar ais chuig an tír mar a dhearfá!, ach cara le IBB ba ea é. Níl an daonlathas  sa Nigéir ach ina thús fós.
Lá Loving. Is ceiliúradh ar an ilchiníochas "Lá Loving", ar an 12 Meitheamh gach bliain.   
Tá an lá dírithe ar phósadh idirchiníoch mhuintir Loving in Virginia sna seascaidí. Bhí an pósadh idirchiníoch mídhleathach i Virginia na linne, mar a bhí in áiteanna eile, agus tharraing an bheirt srathair (muintir Loving) na hainnise orthu féin nuair a d’fhilleadar ar an bhfód dúchais tar éis pósadh in Washington DC. 
Sheas siad an fód agus chuaigh an cás a fhad le cúirt uachtarach Mheiriceá. Ar 12 Meitheamh 1967, sa chás "Loving v. Virginia," rialaigh an chúirt go raibh deighilt ar bhonn cine i stáit áirithe ag teacht salach ar an bhunreacht.
An Caisleán Riabhach (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Caisleán Riabhach air:
Clár Erasmus. Is é Clár Erasmus an clár atá ag an Aontas Eorpach chun tacú leis an oideachas tríú leibhéal, an oiliúint, an óige agus an spórt, go háirithe, san Eoraip. Bhí buiséad €16.4 billiún ag an gclár sa ó 2014 go dtí 2020. Leis an maoiniú sin, tabharfar caoi ná milliún Eorpach dul thar lear, ag déanamh staidéir nó ag obair srl.
Tá deiseanna ann d’oibrithe deonacha, oiliúnaithe gairmoideachais, agus foghlaimeoirí fásta beag beann ar an aois atá acu, agus do go leor leor eile.
Stair.
Bunaíodh an clár ar 13 Meitheamh 1987 agus thosaigh mic léinn ag staidéar in ollscoil thar lear mar chuid de chlár Erasmus an AE.
Ó 1987 go dtí 2017, bhí 9 milliún duine tar éis páirt a ghlacadh i malartú ar an gcoigríoch, ó gach cearn den Eoraip.
Tréithe.
Ní do mhic léinn amháin a chuireann clár "Erasmus+" deiseanna ar fáil. Is cumasc é de sheacht gclár a bhíodh ann cheana, agus tá deiseanna ann do raon leathan daoine aonair agus eagraíochtaí.
Scéim bhreá Erasmus a thugann deis do mhic léinn na hEorpa an méid nach ndéanfadh siad sa bhaile a dhéanamh abhus, agus a athrach sin timpeall.
Ceolaire Cetti. Is éan é an ceolaire Cetti. Is baill d'fhine na Cettiidae iad.
Ceolaire Savi. Is éan é an ceolaire Savi ("Locustella luscinioides"). Is baill d'fhine na Locustellidae iad.
Ceolaire cíbe. Is éan é an ceolaire cíbe. Is baill d'fhine na Acrocephalidae iad.
Nicolas Kiefer. Iar-imreoir leadóige is ea Nicolas Kiefer. Rugadh i Holzminden, an Ghearmáin é ar an 5 Iúil 1977.
Le Marais. Is ceantar stairiúil é le Marais i bPáras sa Fhrainc. Tá go leor foirgneamh agus ailtireacht a bhfuil tábhacht mhór stairiúil leo ann. 
Tá an ceantar faiseanta anois agus tá go leor músaem, dánlann ealaíne agus díol spéise do thurasóirí ann.
Ó na 1980idí tá an ceantar i gcroílár an chultúir LADT i bPáras.
Charlie Munger. Ba fhear gnó agus billiúnaí Meiriceánach é Charlie Munger (1 Eanáir 1924 - 28 Samhain 2023). Ba leaschathaoirleach an chomhlachta Berkshire Hathaway agus daonchara é chomh maith. Ba cara agus comhpháirtí gnó le Warren Buffett é Charlie le blianta fada.
Bhí suim láidir ag Charlie Munger i samhlacha meabhracha.
Idirghabhálacha Leighis Idirghnéasacha. Is éard atá i gceist le hidirghabhálacha leighis idirghnéasacha ná idirghabhálacha máinliachta, hormónacha, agus leighis eile a dhéantar chun baill ghiniúna débhríocha nó aitíopúla, nó saintréithe gnéas eile a mhodhnú. Baineann conspóid le stair na máinliachta idirghnéasaí mar gheall ar thuairiscí gur féidir le máinliacht cur isteach ar fheidhm ghnéasach agus ar bhraith, agus saincheisteanna sláinte ar feadh an tsaoil a chruthú.
Moltke Moe.  
Scoláire béaloidis agus gníomhaí teanga ón Iorua a bhí in Ingebret Moltke Moe, a tháinig chun saoil i Krødsherad, cúige Viken, ar an 19 Meitheamh 1859 agus a fuair bás in Kristiania (inniu Oslo) ar an 15 Nollaig 1913. 
Saol.
Ministir Protastúnach agus bailitheoir mór béaloidis a bhí ina athair féin, agus ní raibh i Moltke Moe óg ach stócach ocht mbliana déag d'aois nuair a thosaigh sé ag tionlacan a athar ag bailiú seanscéalta i gceantar Telemark.
Bhí Moe ina Ollamh le Béaloideas roimh aon duine eile i gCríoch Lochlann. Bhain sé amach an gradam seo sula raibh tríocha bliain d'aois nó céim ollscoile aige. 
Cúrsaí teanga.
I gcúrsaí teanga, bhí Moe barúlach gur chóir dhá chaighdeán scríofa na hIoruaise, an "Bokmål" agus an "Nynorsk", a thabhairt in araicis a chéile. Ghlac sé páirt i ndréachtáil cheartlitriú na bliana 1907. Leis an gceartlitriú seo cuireadh caighdeán "Ioruach" in aghaidh an chaighdeáin "Dhanmhargaigh" don "Bokmål": le fírinne d'athraigh ainm na teanga sin ó "Riksmål" go "Bokmål" san am.
Béaloideas.
Béaloideasaí ab ea é.
Tionchar.
Tháinig an teangeolaí agus Reidar Th. Christiansen, mac léinn Moe, go hÉirínn sa bhliain 1920.
Zainab Boladale. Is láithreoir teilifíse, gníomhaí Gaeilge agus file Éireannach í Zainab Boladale. Ba í an chéad bhean ón Nigéir a d’oibrigh i seomra nuachta RTÉ.
Gairm.
Bhí an chéad phost ag Boladale san "Irish Independent" i 2017 mar iriseoir. Ansin thosaigh sí ag obair mar dhuine de láithreoirí chlár leanaí "news2day" ar RTE teilifís - an chéad duine d’oidhreacht na hAfraice a bheith ina ancaire nuachta ar RTÉ. D’fhan sí ar an seó sin ó 2017 go 2019, agus i 2019 bhog sí go "Nationwide".
Labhair Boladale faoina heispéiris, ag fáil ráitis agus litreacha ciníocha ó ghlac sí a post in RTÉ. Bhí a lán den ábhar maslach díriú uirthi agus tháinig an formhór trí chainéal YouTube. Mar gheall ar seo, d’iarr RTÉ ar na meáin shóisialta níos mó gníomhaíochta a dhéanamh chun dul i ngleic le cainéil maslacha. Cuireadh an cainéal as feidhm tar éis an clúdach nuachta ar eispéiris Boladale. Bhí Boladale ar cheann de na príomhchainteoirí ag an eachtra "Beyond Representation" i Meán Fómhair 2019.
Saol pearsanta.
Rugadh Boladale i Lagos, an Nigéir. Nuair a bhí sí ceithre bliana d'aois, bhog sí go hInis, Contae an Chláir, Éire lena máthair agus lena deartháir ná deirfiúr níos óige. D’fhreastail sí ar Scoil Chríost Rí, An Chloch Liath agus Gaelcholáiste an Chláir, Inis. Bhain sí céim BA amach san Iriseoireacht ó Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i 2017. Bhuaigh sí Iriseoir na Bliana sa Dámhachtainí Hibride Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath i 2017
Banc Idirnáisiúnta Athfhoirgníochta agus Forbartha. Is eagraíocht airgeadais idirnáisiúnta é an Banc Idirnáisiúnta Athfhoirgníochta agus Forbartha (BIAF). Bunaíodh an banc sa bhliain 1944 chun cabhrú le forbairt eacnamúil trí iasachtaí a sholáthar do thíortha.  
Tá an CFA cleamhnaithe leis an Comhlachas Forbartha Idirnáisiúnta agus an Banc Domhanda.    
Bíonn gach ball den CAI ina gcomhaltaí chomh maith den Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta (IMF), agus vice versa.
An Cheathrú Bheag. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cheathrú Bheag air:
An Cheathrú Bhán. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cheathrú Bhán air:
An Cheathrú Chaol (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cheathrú Chaol air:
An Choill Gharbh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Choill Gharbh air:
An Cillín. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Cillín air:
An Coillín. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Coillín air:
Luther Vandross. Amhránaí Meiriceánach Afracach ab ea Luther Ronzoni Vandross Jr. a rugadh ar 20 Aibreán, 1951 i Manhattan Nua-Eabhrac agus a fuair bás ar an 1 Iúil, 2005.
Ceolaire goirt ríse. Is éan é an ceolaire goirt ríse ("Acrocephalus agricola").
Ceolaire Blyth. Is éan é an ceolaire Blyth. Is baill d'fhine na Acrocephalidae iad.
Buamáil Mhanchain (1996). Ar an 15 Meitheamh 1996, phléasc buama leoraí (1,500 cileagram) ollmhór i Manchain. Scriosadh limistéar mór i lár na cathrach. 
Is cúis iontais é nár maraíodh aon duine. Ach gortaíodh 212 agus rinne damáiste ollmhór do struchtúr na bhfoirgneamh i gcathair Mhanchain
Ghlac na Sealadaigh freagracht as. B'é an t-ionsaí buamála ba mhó i stair na Breataine Móire i ndiaidh an Dara Cogadh Domhanda.
Bhí na seirbhísí éigeandála an-ghasta ag freagairt don réamhrabhadh teileafóin a tugadh don stáisiún áitiúil teilifíse, agus cé go rabhthas in ann líon na dtaismeach a íosmhéidiú, gortaíodh breis is dhá chéad duine mar sin féin, agus cuid acu taobh amuigh den teorainn slándála a cuireadh ar bun timpeall ar an áit dhainséarach.
Cúlra.
Ní raibh dhá bhliain imithe ó shíniú an tSos Cogaidh, nuair a chuir an tIRA ar ceal é ar an 9 Feabhra 1996. Níos deireanaí ar an lá céanna, phléasc buama leath-thonna i gceantar Canary Wharf i Londain.
Níos déanaí.
D'fhógair an IRA sos comhraic nua ar 19 Iúil 1997.
Jo Cox. Ba Fheisire Parlaiminte í Jo Cox de chuid Pháirtí an Lucht Oibre sa Bhreatain, a rugadh ar 22 Meitheamh 1974 . Feallmharaíodh í ina toghcheantar féin, i mBirstall, Yorkshire Thiar, tamall gearr roimh an reifreann ar imeacht na Ríochta Aontaithe as an Aontas Eorpach. 
Bhéic an t-ionsaitheoir,Thomas Mair, na focla "Túsáite don Bhreatain" nó 'Britain First' agus é á hionsaí. Chaith sé trí philéar leis an bhfeisire óg sular sháigh sé cúig uaire déag í. Maraíodh í taobh amuigh den leabharlann ina raibh sí ag casadh le muintir an toghcheantair tráthnóna.
Ní raibh de chúis ag Mair an mháthair óg a ionsaí go fíochmhar le gunna agus scian ach gur theastaigh uaidh go bhfágfadh an Bhreatain an tAontas Eorpach agus go raibh an reifreann sin ar siúl ag an am. Bhí caint ainmheasartha san aer ag an am ag brú miotas na ríochta uilechumhachtaí agus bhí tionchar aige sin ar mheon an dúnmharfóra gan dabht.
Gairm.
Toghadh Cox i dtoghchán na bliana 2015. D’fhreastail sí ar Ollscoil Cambridge agus bhíodh sí ina comhairleoir ag Sarah Brown, deirfiúr an iarPhríomh-Aire Gordon Brown, agus an Banbharún Kinnock sular toghadh ina feisire í.
Bhí an feisire Cox ar dhuine den bheagán a labhair amach go hoscailte, bríomhar faoi na buntáistí a bhain an Bhreatain as inimirce. 
Chaith Cox a saol i mbun seirbhíse &amp; feachtais ar son daoine eile sa bhaile agus i gcéin. Polaiteoir óg, ar sheol na braiche, máthair beirt chlainne, ba ea Cox. Bean 41 bhliain a bhí í Jo Cox a bhí pósta le Brendan Cox.
Colúr coille. Is éan é an colúr coille nó colm coille. Is baill d'fhine na Columbidae iad.
Mórcheolaire giolcaí. Is éan é an mórcheolaire giolcaí. Is baill d'fhine na Acrocephalidae iad.
Ceolaire cuaráin. Is éan é an ceolaire cuaráin. Is baill d'fhine na Acrocephalidae iad.
Uí Eineachghlais. Rítheaghlach in Éirinn sa 5ú haois ba ea Uí Eineachghlais (Meán-Ghaeilge Uí Enechglaiss), a sholáthraigh roinnt luathríthe na "Laigean".
Stair.
Bhí Uí Eineachghlais bunaithe ar dtús ar mhánna Chill Dara that timpeall an Náis, ach cuireadh an ruaig orthu soir thar Shléibhte Chill Mhantáin sa céad leath den 6ú haois, de bharr ionraí agus concas Uí Néill. D'éirigh siad ina ndream neamhthábhachtach ó thaobh na polaitíochta de, suite idir an Dál Messin Corb agus Uí Dega, ar chósta Chill Mhantáin thart timpeall An Inbhir Mhóir. San 11ú haois, thug a dtaoisigh orthu féin an sloinne Ó Fiachraí
Críocha.
Creideann Devane: go raibh:
Deir sé fosta, faoi réir na bhfoinsí:
Pearsana mór le rá.
Rí na "Laigean" ba ea Mac Cairthinn mac Coelboth, agus ar duine desna ríthe stairiúla is luaite a ndearnadh tagairt air. Maraíodh é i gCath "Fremen" sa bhliain 446.
File de bhunadh Guaire ba ea "Dubhthach moccu Lughair" (cé go raibh sé ar marthain seasca bliain roimh theacht Uí Eineachghlais sa cheantar).
Clanna.
Is iad a leanas roinnt clann Ui Eineachghlais:
Mac Cairthinn mac Coelboth. Rí Laigean ba ea Mac Caorthainn mac Caolbhadha (Meán-Ghaeilge Mac Cairthinn mac Coelboth) (?-446?-530?) de mhuintir Uí Eineachghlais.
Stair.
Is é Mac Caorthainn ar dhuine desna ríthe is luaite arb fhéidir é a fhíorú. Cé nach bhfaightear é in aon ghinealach ar bith atá ar marthain, tá taifead le feiceáil i nAnnála Inis Faithlinn, ag tuairisciú a bháis ag Cath Mhaigh "Femin" sa bhliain 446. Go sách uathúil, tugtar tacú leis an tagairt neamh-indeimhnithe ach ab é sin ag inscríbhinn Oghaim, ar cloch gar do Bhaile Shláine ach suite i gContae Lú. Léitear ann MAQI CAIRATINI AVI INEQAGLAS, 'sé sin "[cloch] Mhic Cairthinn Uí Eineachghlais." Dá mb'fhíor é, ar chomhaois le Níall Noígíallach ba ea é. 
Insítear i n-annála Éireann, agus Cath Maigh "Femen" á taifeadadh acu, gur de shliocht na gCruithne é Mac Caorthainn. Is amhlaidh áfach go bhfuil an maíomh seo bunaithe ar mhíthuiscint gur shinsear eapainmneach Uí Chaolbhadha an "Dáil Araidi" ba ea a athair. Is dóigh gur nasc foinsí déanacha agus neamhiontaofa eile Mac Caorthainn le hUí Néill, agus ag insint gurbh é Caolbhadh, mac Néill, a athair.
De réir Dháibhí Uí Chróinín, cuireann é seo uile in iúl cé chomh fad ó thuaidh a théadh tráth éilimh chríocha na "Laigean", agus go ndeachaigh na "Laigin" agus Uí Néill i mbun comhraic i dtuaisceart na Breá agus ar mhánna chontaetha na Mí agus na hIarmhí mar atá inniu ann. Chaill na "Laigin" na críocha úd do mhuintir Uí Néill san aois dár gcionn
Dáta Chath Maigh "Femin".
Tugtar mar dháta do Chath Mhaigh "Femin" an bhliain 446 i nAnnála Uladh agus 447 i nAnnála Inis Faithlinn.
Molann Devane ámh, go ndearnadh míléamh ar dháta an chatha, mar thoradh, go bhféadfadh é gur tharla é sa bhliain 530, rud a thugfadh tacú den tuairim gurbh é mac nó mic Chairbre, agus ní Cairbre féin, a chloígh Uí Eineachghlais.
Dál Messin Corb. Rítheaghlach na "Laigean" ba ea Dál Messin Corb, i dteannta le Dál Chormaic. De shliocht "Messin Corb" ba ea iad, agus daoine deireanacha desna Fir Domhnann. Sa cúigiú agus séú haoiseanna, cuireadh an ruaig orthu as a gcuid críoch ar an Life agus i gContae Chill Mhantáin isteach.
Uí Garrchon ba ea príomhghéag an rítheaghlaigh. Deirtear go raibh Naomh Caoimhín de Ghleann Dá Loch síolraithe ó Uíbh Náir, mionghéag an dreama úd.
Uí Gharrchon. Príomh chlann an "Dál Messin Corb", rítheaghlach na "Laigean" le linn na 5ú haoise, ba ea Uí Gharrchon (níos sine Uí Garrchon). Ba iad Uí Néill ag teacht chun cinn a bpríomhchéile comhraic laistigh den chúige. 
I measc a ríthe aitheanta tá a leanas:
Fionchadh mac Garrchon. Rí na "Laigean" ba ea Fionnchadh mac Garrchon (Meán-Ghaeilge Fincath mac Garrchu nó Findchad mac Garrchon) (bás 485). Bunaitheoir mhuintir Uí Gharrchon, príomhchlann an "Dáil Messin Corb" ba ea a athair.
Ní luaitear é mar rí sa Leabhar Laighneach, ach tuigtear an teideal úd do i nAnnála Inis Faithlinn. Cloíodh agus maraíodh é sa chéad Chath Ghránaird, i gContae an Longfoirt, ag Uí Néill sa bhliain 485. Tugtar mar bhuaiteoir an chatha sna hannála nó Cairbre mac Néill nó Muircheartach mac Earca. Is dóigh é go raibh Cairbre an fíorbhuaiteoir, i rith chonas tuaisceart Tethbae.
Tháinig a mhac Fraoch i gcomharbacht air.