Trelis/gawiki huggingface dataset:
Hidriceifealas. Is éard is hidriceifealas ann ná carnadh mínormálta sreabháin cheirbreadhromlaigh taobh istigh den chóras méadailíneach san inchinn. Tarlaíonn sé de bharr ráta mínormálta déanta sreabháin, nó bac ar a shreabhadh amach as an inchinn. Féadfaidh a leithéid tarlú ar chúiseanna éagsúla: éalanga ó bhroinn, siadaí inchinne, rith fola san inchinn, nó ionfhabhtuithe an néarchórais lárnaigh (mar shampla, meiningíteas). Mar thoradh, borrann an inchinn, agus má tharlaíonn sé i naíonán, borrann an bhlaosc freisin.
Hiodrachás. Struchtúr buan chun uisce nó talamh bhog a choimeád amach as láithreán ina bhfuil dúshraith foirgnimh á leagan. Cineálacha éagsúla in úsáid: an hiodrachás oscailte atá oscailte ag a bharr is ag a bhun, an hiodrachás bosca atá oscailte ag a bharr is iata ag a bhun, agus an hiodrachás neomatach ina bhfuil seomra oibre le haer comhbhrúite ann chun an t-uisce a choinneáil amach.
Hiodragrafaíocht. Eolaíocht a bhaineann le mapáil na réigiún ar Domhan atá clúdaithe le huisce, fairsinge, imeallbhoird, doimhneacht, salandacht, íonacht, soladacht is leachtacht, soghluaisteacht, acmhainní iasc, loingeas is loingseoireacht, aeráid is aimsir, agus airíonna uile eile na réigiún uisciúil a thomhas, a chinntiú is a thuiscint.
Hiodrainsia. Tom síorghlas nó duillsilteach nó dreaptha le fréamhacha aerga é an hiodrainsia, dúchasach don Áise agus Meiriceá Thuaidh is Theas. Na duilleoga ubhchruthach i bpéirí urchomhaireacha. Na bláthanna i gcinn, na cinn bheaga torthúil is na cinn mhóra seasc. Dhá shaghas an-choitianta mar mhaisiúchán: láschaipíní le cinn le bláthanna móra seasca timpeall ar na cinn torthúla, agus mapachaipíní le cinn le bláthanna móra seasca amháin. Táirgeann an dá shaghas bláthanna gorma nuair a bhíonn an ithir fúthu aigéadach, agus bláthanna bándearga nuair a bhíonn sí alcaileach.
Hiodráit. Comhdhúil a chuimsíonn uisce, agus an t-uisce inti i bhfoirm uisce chriostalúcháin de ghnáth, mar atá i ngipseam, CaSO4.2H2O, hiodráid sulfáit chailciam. Ach is féidir an t-uisce a chomhshnaidhmeadh isteach sa mhóilín, mar a tharlaíonn i hiodráit chlórail, CCl3CH(OH)2, ó chlóral, CCl3CHO. Is comhdhúil réasúnta cobhsaí í an hiodráit chlórail, agus sna laethanta a bhí, d'úsáidtí mar dhruga ainéistéiseach í.
Hiodráitiú. Is éard is hiodráitiú ann ná imoibriú ábhair le huisce chun aducht a chruthú. Mar shampla, tugann hiodráitiú eitiléine, CH2 = CH2, eatánól, CH3 = CH2OH. Go minic, is hiodráit é táirge an imoibrithe.
Hiodrálaic. Staidéar ar chórais le leachtanna statacha nó faoi ghluaisne, chun fórsa a tharchur. Go minic, is uisce nó ola an leacht tarchuir. Baineann aon inneall a úsáideann, a rialaíonn nó a choinníonn leacht feidhm as prionsabail na hiodrálaice. Tagann feidhmeanna na hiodrálaice i gceist in uisciú, soláthar uisce do theach nó ionad oibre, cumhacht hidrileictreach, agus dearadh dambaí, canálacha is píobán. Bíonn córais hiodrálacha coscán sa chuid is mó d'fheithiclí bóthair. Braitheann an fáisceán hiodrálach ar fhórsa beag, f, a chur i bhfeidhm ar fhairsinge bheag, a, le bru a chruthú: p = f/a. De réir prionsabal Pascal, tarchuirtear an brú seo trí phíobáin chuig fairsinge níos mó, A, áit a bhfeidhmíonn an fhairsinge sin fórsa, F, ionas gur F/A = p, agus mar sin F = (f/a) A = (A/a) f. Is iolraitheoir agus tarchuradóir fórsa é an fáisceán brú.
Hiodrálais. Saghas orgáin ársa a thóg an ceapadóir Gréagach Teisibias sa 3ú céad RC. Bhain sé feidhm as uisce chun brú tairiseach a choinneáil sna píopaí. Glactar leis mar shinsearach ar orgán an lae inniu.
Duillárthach. Soitheach í duillárthach ar féidir a thoillíocht (an toirt uisce a thógann nó a dhíláithríonn sé chun a bhuacacht a chinntiú) a laghdú trína ardú amach as an uisce tar éis luas áirithe a bhaint amach. 
Bíonn scragaill gléasta ar thaobhanna an tsoithigh níos doimhne ná doimhneacht na cabhlach, ionas go mbíonn siad mar eiteoga san aer agus an soitheach ag cúrsáil. 
Rinneadh trialacha ar a leithéid de shoitheach san Iodáil i 1906, ach níor cuireadh i seirbhís chumarsáideach é go dtí na 1950idí. Éiríonn leis na hárthaí seo ar locha agus farraigí mar a mbíonn na huiscí socair an chuid is mó den am.
Hiodrocsaíd. An t-ian OH-, nó aon chomhdhúil ina bhfuil sé. Níl ach hiodrocsaídí na miotail alcaile, i measc na hiodrocsaídí miotalacha uile, intuaslagtha in uisce. Tá tuaslagthacht hiodrocsaídí cailciam, strointiam is bairiam in uisce i bhfad níos lú ná tuaslagthacht na hiodrocsaídí miotalacha alcaile. Is bunanna láidre iad a tháirgeann tuaslagán le luach ard pH.
Hioparcas. Réalteolaí a rugadh i Nícé ar oileán Ródas ab ea Hioparcas (2ú céad RC). Thiomsaigh sé catalóg d'ionaid 850 réalta, agus rinne amach fad cruinn na bliana (ceart laistigh de 7 nóiméad).
Hiopnóis. Staid neamhbhuan, cosúil le támhnéal, is féidir a ionduchtú i nduine trí inmheabhrú. Sa staid seo is féidir feiniméin áirithe (athruithe cuimhne, inmheabhraitheacht mhéadaithe) a ionduchtú mar fhreagairt ar spreagthaí béil nó eile. Níl aon ghaol idir támhnéal hiopnóiseach agus codladh, ach bíonn cúngú freagairtí sa duine faoi hiopnóis. Níl sí iontaofa mar mhodh cóireála ar riochtaí. Baineann othair áirithe torthaí an-mhaithe aisti, ach ní bhaineann othair eile toradh ar bith. Baintear feidhm as hiopnóis chun iompair andúileacha a laghdú (mar shampla, caitheamh toitíní) agus imní a mhaolú. Mesmer sa bhFrainc a bhain feidhm aisti ar dtús, agus cheap an máinlia Briotanach James Braid (1795-1860) an téarma hiopnóis.
Hiopnóisigh.  Drugaí a chuireann codlatacht is codladh chun cinn. Ina measc tá beinsidhé-asaipíní is barbatúráití. Úsáidtear dáileoga ísle díobh mar shuaimhneasáin.
Hipea. Is éard is hipea ann ná ainm coitianta ar thiasulfáit sóidiam (a dtugtaí hipeasulfáit uirthi in earráid — is é sin foinse an ainm “hipea”), an tuaslagán fosúcháin i bpróiseáil grianghrafadóireachta.
Hipeacoindre. Cúram iomarcach intinne ar shláinte fhisiciúil agus eagla iomarcach faoi ghalair is ea hipeacoindre nó galareagla. 
Ceapann an hipeacoindreach gur` toradh ar ghalair throma a bhíonn i siomptóim choitianta fhisiciúla (mar shampla, gur siad inchinne is bun le tinneas cinn). 
Is féidir go gcuirfidh an eagla roimh ghalair (galareaglach) isteach ar ghnáthchúrsaí an lae, le scrúduithe fánacha dochtúra agus laghdú muiníne as dochtúirí. Fadhb shláinte agus riocht síciatrach is ea hipeacoindre, i gcomparáid leis an lucht "buartha folláin".
Hipearbóil. Sa mhatamaitic, lócas pointe a ghluaiseann ionas gur tairiseach difríocht na bhfad uaidh go dtí dhá phointe fhosaithe (na fócais). Is féidir í a shainmhíniú freisin mar ghearradh trí chón dúbailte, nó lócas pointe a ghluaiseann ionas go bhfuil a fhad ó fhócas amháin i gcomhréir lena fhad ó líne fhosaithe dhíreach (an treoirlíne), agus an tairiseach comhréire níos mó ná 1. Gluaiseann cuid de na cóiméid i bhfithisí hipearbóileacha, agus úsáidtear an cuar go mionmhinic san ailtireacht.
Hipiglicéime. Is éard atá i gceist le hipiglicéime ná leibhéal siúcra sa bhfuil níos lú ná an leibhéal normálta. Is annamh é ach i ndiaibéitigh a thógann an iomarca insline de dhearmad. Lagaíonn sé duine ar dtús, le cur allais is mearbhall, agus is féidir go leanfaidh titim i bhfanntais is cóma. Is féidir an leibhéal ceart siúcra a aischothú trí shiúcra a thabhairt le n-ithe nó instealladh infhéitheach.
Hipirchiúb (ríomhaireacht). Sa ríomhaireacht, ceangal roinnt ríomhairí i bhfoirm ciúibe, a cheanglaítear le chéile ó thaobh teileachumarsáide de chun gur féidir leis na ríomhairí uile feidhmiú i dtreocheangal ar ghnéithe difriúla de chlár an-chasta ag an am céanna agus réitigh a aimsiú go tapa. Is féidir líon na ríomhairí a mhéadú chun clár níos casta a phróiseáil nó clár ar leith a phróiseáil níos tapa.
Hipirchiúb (matamaitic).  Sa mhatamaitic, analóg cheathairthoiseach ciúib. I gciúb tagann 4 aghaidh chearnach le chéile ag gach stuaic, ach i hipirchiúb tagann 4 chiúb le chéile ag gach stuaic. Chun ciúb a tharraingt ar páipéar, is gá an ciúb tríthoiseach a léiriú ar dhromchla déthoiseach. Chun hipirchiúb a tharraingt ar páipéar, is gá an hipirchiúb ceathairthoiseach a léiriú ar pháipéar déthoiseach. Sa léiriú seo, tugann gach ciúb aghaidh ar 6 cinn eile, agus tagann 4 chiúb le chéile ag gach stuaic. Sa léiriú bíonn ciúb amháin mór, ciúb eile beag, agus cuma pirimidí barrscoite ar na 4 cinn eile.
Hipirghníomhaíocht. Is éard atá i gceist le hipirghníomhaíocht ná iompar róghníomhach neamhrialaithe, in eindí le heasnamh airde agus dianmhachnaimh ar thasc ar leith. Feictear níos minice i measc leanaí ná daoine fásta í, agus tugtar "neamhord hipirghníomhaíochta easnamh airde (ADHD)" uirthi. Is féidir go mbeidh sí mar thoradh ar ghortú inchinne. Braitheadh í i bpáistí uathacha, páistí imníocha, páistí le hipirtíoróideacht, daoine le scitsifréine chatatónach, agus daoine a d'fhulaing einceifilíteas san eipidéim a tharla díreach i ndiaidh an chéad chogadh domhanda.
Hipirglicéime. Is éard atá i gceist le hipirglicéime leibhéal siúcra sa bhfuil os cionn an uasleibhéil normálta, is é sin, 160 mg i 100 ml fola.
Hipirmheáin. Is éard atá i gceist le hipirmheáin ná foirm cháipéise is féidir a stóráil i ríomhaire, a chuimsíonn gnéithe téacs, fuaime is seicheamh físe, agus cláir ríomhaire, atá nasctha le chéile ionas gur féidir le húsáideoir lascadh anonn is anall idir na gnéithe go héasca. Is féidir an clár ríomhaire a ghníomhachtú taobh istigh den cháipéis, agus an cháipéis a athrú. Nuair a dhéantar na hoibríochtaí seo taobh istigh de bhunachar nach bhfuil ann ach téacsanna, tugtar "hipirtéacs" air.
Hipirteirme. Úsáid fiabhrais shaorga chun galar a chóireáil. Is féidir an fiabhras a ionduchtú le teas, hidriteiripe (le gal nó tumadh i bhfolcadh te), diaiteirme, nó instealladh le próitéiní coimhthíocha. De bhrí gur freagairt nádúrtha na colainne ar ionfhabhtú nó galar eile an fiabhras, samhlaítear go mb'fhéidir go mbeidh toradh fónta ar fhiabhras saorga. Is í an aidhm ná an teocht i gcroílár an colainne a choinneáil ag 40 °C ar feadh uaire, rud a mhéadaíonn tréscaoilteacht na gceall, a mhéadaíonn cuid de na freagairtí imdhíonacha, agus a chuireann le díothú ceall atá íogair don téamh (miocrorgánaigh ina measc). Is féidir go mbeidh a leithéid de theiripe baolach do pháistí is seandaoine, mar nach mbíonn meicníochtaí téagartha rialaithe teochta acu siúd, agus d'othair atá buailte le galair chairdiashoithíocha. Baineadh feidhm as an teiripe le haghaidh raon leathan riochtaí, ailse, SEIF, agus gortuithe spóirt ina measc.
Hipirtheannas. Riocht ina mbíonn an brú fola siostólach is an brú fola diastólach ardaithe thar na leibhéil normálta. Is hipirtheannas urchóideach é nuair a bhíonn an brú diastólach os cionn 130 mmHg, agus is garbhaol báis é sin. Déanann aon leibhéal os cionn an leibhéil normálta damáiste éigin do na fuileadáin ar fud na colainne. Is iad na fuileadáin san inchinn, na súile, an croí agus na duáin is leochailí. Mar thoradh ar hipirtheannas, is féidir go bhfaighidh duine stróc, drochradharc súl, galar corónach croí, agus cliseadh na nduán. Ní fios go cruinn cad a chuireann tús le hipirtheannas in an-chuid cásanna, ach is eol go gcuireann raimhre is caitheamh toitíní leis. I gcásanna ar leith, cosúil le siondróm Cushing agus galar na nduán, mar a mbíonn tál na hormón suaite, is eol go gcuireann a leithéid tús le hipirtheannas.
Hipiteirme. Teocht 35° C go domhain sa cholainn, tomhaiste le teirmiméadar sa reicteam. Tarlaíonn sí tar éis don cholainn a bheith tumtha in uisce fuar, nochtaithe do theocht íseal comhshaoil, neamh-chomhfhiosach nó daingnithe doghluaiste le fada (i nimhiú alcóil, hipitíoróideacht, tar éis stróic nó taom croí). Bíonn naíonáin is seandaoine leochaileach go háirithe. Is é crith an chéad fhreagairt ar laghdú teocht na colainne. Ina dhiaidh sin cuirtear isteach ar mhatáin an chroí, rud a mhoillíonn bualadh an chroí, a laghdaíonn brú na fola, agus a chuireann tús le heaspa rithime i mbualadh an chroí. Cuirtear isteach ansin ar fheidhmiú meabhrach, agus leanann mearbhall, díchuimhne, cailliúint comhfheasa, is bás. Chun cóireáil ar dhuine le hipiteirme, is gá é a théamh de réir a chéile. Tá riochtaí ann a gcabhraíonn sé lena mbainistiú teocht an othair a choinneáil rialaithe ag luach íseal.
Hipparcos. Satailít a lainseáil an ESA i 1989 is ea Hipparcos arb é a mhisean ionad, gile, fad is gluaiseacht na réaltaí a thomhas cuid mhaith níos cruinne ná mar is féidir le teileascóip ar Domhan, mar a gcuireann neamhshocracht an atmaisféir isteach go mór ar na braistintí is na tomhais. Mar thoradh, foilsíodh catalóg nua Hipparcos i 1997, le sonraí ar 100,000 réalta.
Hipparion. Capall a thosaigh i Meiriceá Thuaidh timpeall 15 milliún bliain ó shin is a scaip go forleathan ar thalamh féaraigh an tSeandomhain. Chuaigh sé i léig sa ré Phléisticéineach, agus fuarthas iontaisí de. Patrúin chasta cruain ar fhiacla na ngiall, agus na méara coise cliathánacha laghdaithe go mór.
Hipsiméadar. Ionstraim chun airde a thomhas trí iarmhairt na hairde ar fhiuchphointe leachta a bhrath. De bhrí go mbraitheann an fiuchphointe ar an mbrú, laghdaíonn sé le méadú airde.
Hiostaimín. Is éard is hiostaimín ann ná díorthaíoch d'aimíonaigéad a dtáltar méid an-bheag de go nádúrtha ag an gcolainn. Méadaíonn an tál nuair a spreagtar an córas imdhíonach chun tuilleadh gníomhaíochta i gcás an fhiabhras léana nó aon fhrithghnímh ailléirgigh. Cuireann an hiostaimín breise tús le sraothartach, tochas, íth, sileadh súile, agus siomptóim mhíchompórdacha eile. Baintear feidhm as raon drugaí a dtugtar "na hantaihiostaimíní" orthu chun hiostaimín a chealú. Nuair a tharlaíonn gortú d'orgán ar bith sa cholainn táltar an-chuid hiostaimín, rud a chuireann tús le leathnú na bhfuileadán agus a laghdaíonn an brú fola ar an gcaoi seo.
Histéire. Sa ghnáthchaint, téarma dímheasúil ar iompar gáifeach. Sa tsíceolaíocht, is téarma é ar ghalar néaróiseach nó siomptóm ina bhfuil léiriú nó dífheidhmiú fisiciúil gan cúis orgánach inaimsithe. Úsáidtear an téarma freisin ar ghrúpa staideanna comhfheasa athraithe (mar shampla, cás inar féidir d'othar dul ar fán go tobann ón rud a bhí ar siúl aige agus aimnéise air ina leith ina dhiaidh). Sa tsícanailís, úsáidtear an téarma do phatrún sícphaiteolaíoch ina mbíonn an brú faoi mar phríomh-mheicníocht cosanta.
Histeolaíocht. Is éard is histeolaíocht ann ná staidéar micreascópach ar fhíocháin an orgánaigh bheo. Tá bealaí ruaimnithe tábhachtach chun saghsanna éagsúla ceall agus codanna éagsúla na gceall a aithint.
Histiceimic. Ceimic na bhfíochán bitheolaíoch beo. An-tábhachtach i staidéar ar an bhfreagairt imdhíonach (mar shampla, i máinliacht ionchlannú organ).
Histireachtóime. Obráid ina dtógtar an bhroinn amach. Gá léi i gcás ailse urchóideach na broinne, fáis éadroim (fiobróidigh) nuair a éiríonn siad rómhór, agus rith doshrianta fola sa bhfaighin le linn míostraithe nó tar éis breithe.
Histiréis leaisteach. Airí ábhar ar leith, cosúil le rubar, nuair is mó an straidhn de bharr struis ar leith nuair a bhíonn an strus á mhéadú ná nuair a bhíonn sé á laghdú. I ngraf an struis i gcoinne na straidhne, nuair a mhéadaítear an strus de réir a chéile is a laghdaítear é de réir a chéile ansin, faightear lúb, agus bíonn fairsinge na lúibe i gcomhréir leis an bhfuinneamh a ídítear san ábhar sa phróiseas inchúlaithe sin. Más mór fairsinge na lúibe, dhéanfadh an t-ábhar sin maolaire maith turrainge.
Histiréis mhaighnéadach. In ábhair fhearómaighnéadacha, cosúil le hiarann, spleáchas an fhloscdhlúis mhaighnéadaigh ar an déine mhaighnéadach agus a mhaighnéadú roimhe sin. Is modh suntasach cailliúint fuinnimh í i mótair is trasfhoirmeoirí.
George Hitchings. Ceimicí a rugadh i Hoquiam, Washington ab ea George Herbert Hitchings (18 Aibreán 1905 – 27 Feabhra 1998). Chomhoibrigh sé le Gertrude Elion i bhforbairt drugaí do chomhlacht Burroughs Wellcome. 
Roinn siad Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1988 le Elion agus James Whyte Black as prionsabail thábhachtacha a chruthú i gcomhair cóireáil druganna, i gcás Hichings as a chuid oibre ar cheimiteirpe.
Hocas gairdín. Planda débhliantúil nó ilbhliantúil, dúchasach don tSile ach an-choitianta i gcuid mhaith tíortha mar phlanda gairdín. Fásann an gas suas le 3 m sa dara bliain. Na duilleoga 30 cm ar leithead, cruinn le maotháin thanaí. Na bláthanna 6-7 cm ar leithead i raon leathan dathanna, ag déanamh spíce fhada.
Alan Lloyd Hodgkin. Fiseolaí agus bithfhisicí a saolaíodh i mBunbury Shasana ab ea an Ridire Alan Lloyd Hodgkin (5 Feabhra 1914 – 20 Nollaig 1998). Rinne sé taighde ar radar. Rinne sé staidéar ar sheoladh bíog leictreach ar feadh snáithíní néarógacha, agus bhuaigh Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1963 lena chomhghleacaí sa taighde seo, Andrew Huxley, agus John Carew Eccles.
Dorothy Hodgkin.  
Ceimicí Sasanach a rugadh i gCaireo na hÉigipte ab ea Dorothy Mary Hodgkin (née Crowfoot) (12 Bealtaine 1910 – 29 Iúil 1994). Le criostalagrafaíocht X-ghathach, rinne sí struchtúr móilíní ar leith amach, ina measc peinicillin, inslin is vitimín B12. Bhuaigh sí Duais Nobel na Ceimice i 1964 as.
Jacobus Henricus van't Hoff. Ceimicí, i measc bunaitheoirí na ceimice fisiciúla is na steiréiceimice, a rugadh i Rotterdam na hOllainne ab ea Jacobus Henricus van 't Hoff (30 Lúnasa 1852 – 1 Márta 1911). Rinne sé an tairiscint go bhféadfadh nádúr neamhshiméadrach a bheith ag naisc le hadaimh carbóin. Chuir sé airíonna teirmidinimiciúla imoibrithe ceimiceacha san áireamh den chéad uair riamh. Chruthaigh sé gur athraigh an brú osmóiseach go díreach leis an dearbhtheocht. Rinne sé taighde ar fhoirmiú salann dúbailte. Bhuaigh sé an chéad Duais Nobel na Ceimice sa bhliain 1911.
Wilhelm Hofmeister. Luibheolaí a rugadh i Leipzig na Gearmáine ab ea Wilhelm Friedrich Benedikt Hofmeister (18 Bealtaine 1824 – 12 Eanáir 1877). Rinne sé taighde bunúsach ar shutheolaíocht plandaí agus moirfeolaíocht chomparáideach plandaí.
Hoiméabosca. Sa ghéinitic, seicheamh de timpeall 180 núicléitíd a chódaíonn do réigiún de 60 aimíonaigéad i bpróitéiní a mbíonn baint acu le rialú an tras-scríofa. Fuarthas ar dtús é i nDrosophila, an chuil torthaí, ach faoi seo tá a leithéid aimsithe i ngéinte na ngnéithe eocarótacha uile (ina bhfuil an núicléas taobh istigh dá scannán féin taobh istigh den chill). De réir dealraimh, soláthraíonn siad eolas ar shuíomh atá riachtanach i gcomhair forbairt ordúil an tsutha. Tá fianaise ann i gcásanna áirithe go bhfuil ionad an hoiméabhosca ar feadh an chrómasóim gaolmhar go líneach lena chur i bhfeidhm sa phróiseas forbartha, is é sin, go mbíonn na géinte leagtha amach san ord ina gcuirtear i bhfeidhm iad i spás agus am san orgánach.
Hoiméapaite. Cleachtadh míochaine a shaothraigh an lia Gearmánach Samuel Hahnemann go luath sa 19ú céad, ar na prionsabail go leigheasann rud riocht cosúil leis féin, agus go bhfeabhsaítear iarmhairt druga trí chaolú. Mar sin, dá dtabharfadh ródháileog druga ar leith siomptóim áirithe do dhuine, bheadh an druga sin, caolaithe go mór, oiriúnach d'othar leis na siomptóim chéanna. Níl aon fhianaise eolaíoch go n-éiríonn leis an gcur chuige seo.
Hoiméastáis. Is téarma Hoiméastáis a úsáidtear chun cur síos ar chobhsaíocht nó foistine fheiceálach an tsreabháin sheachtarcheallaigh i nduine sláintiúil, agus na bealaí a gcoinníonn an cholainn an chobhsaíocht seo. Úsáidtear é i leith ainmhithe eile freisin. Má shuaitear toirt, comhdhéanamh nó teocht (in ainmhí aonteasach) an tsreabháin sheachtarcheallaigh, is féidir go ndéanfar damáiste dá shláinte, agus fiú go marófar é. Mar sin, bíonn cuid mhaith den fhiseolaíocht ag déanamh staidéar ar na meicníochtaí a thagann i bhfeidhm chun an sreabhán a choinneáil taobh istigh de theorainneacha cruinne an t-am ar fad. Mar shampla, coinnítear teocht na mamach aonteasach trí mheicníochtaí gníomhacha meitibileachta, cosúil le crith nuair a thiteann an teocht ró-íseal, nó cneadach nuair a éiríonn sí ró-ard.
Holagrafaíocht. Teicníocht chun íomhá thríthoiseach (holagram) a dhéanamh, a athraíonn de réir mar a athraíonn treo na féachana. Mar shampla, nuair a ghluaiseann an féachadóir ó dheas go clé, athraíonn an íomhá ó amharc éadain go dtí amharc imlíne. Ar dtús íomhánna statacha a bhíodh i gceist, ach tá íomhánna holagrafacha dinimiciúla á saothrú le blianta. Tá holagrafaíocht bunaithe ar thrasnú solais agus na patrúin trasnaíochta is féidir a chruthú le solas monacrómatach. Chun holagram a dhéanamh, ar dtús deighiltear léas léasarsholais ina dhá leathléas chomhoiriúnaithe. Frithchaitear léas amháin díobh, A, le scáthán ar an bhfrithne atá le híomháú, agus uaidh sin ar scannán neamhnochtaithe fótagrafach. Frithchaitear an léas eile, B, le scáthán go díreach ar an scannán fótagrafach céanna. Mar sin, titeann patrún trasnaíochta ar an scannán agus nochtaítear an scannán don phatrún sin. Bíonn an holagram ar an scannán nuair a réaltar é. Chun an holagram a léiriú, lonraítear an scannán le leathléas A agus measctar an léas a thagann amach as leis an leathléas eile, B. Feictear an íomhá thríthoiseach san aer mar a dtrasnaíonn an dá léas seo.
Robert Holley. Bithcheimicí a rugadh in Urbana, Illinois ab ea Robert William Holley (28 Eanáir 1922 – 11 Feabhra 1993). Ar an bhfoireann a shintéisigh peinicillin don chéad uair sna 1940idí. I 1962 d'aithin sé dhá RNA traschuir don chéad uair, agus go luath ina dhiaidh sin d'aonraigh sampla de RNA traschuir íon don chéad uair. 
Sa bhliain 1965 d'fhoilsigh sé struchtúr an aigéid núicléasaigh seo, atá bunúsach i ndéanamh na bpróitéiní sa chill. 
Le Har Gobind Khorana is Marshall Nirenberg, bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1968 as an saothar seo.
Fred Hollows. Oftailmeolaí a rugadh i nDunedin na Nua-Shéalainne ab ea Frederick Cossom Hollows (9 Aibreán 1929 - 10 Feabhra 1993). Bhí saoránacht na Nua-Shéalainne agus na hAstráile araon aige. 
Bhí cáil air as a shaothar ar ionfhabhtuithe dallta sna súile i measc bundúchasaigh na hAstráile, muintir na hEiritré agus Vítneam.
Gustav Theodore Holst. Cumadóir ceoil a rugadh i Cheltenham Shasana ab ea Gustav Theodore Holst (1874-1934). Sárshaothar uaidh ab ea an tsraith 7 ngluaiseacht "The Planets" (Na Pláinéid, 1914-1916). I measc a shaothar eile tá "The Hymn of Jesus" (Iomann Íosa, 1917) agus an tondán ceolfhoirneach Egdon Heath (1927).
Homaighnéasacht. Is ionann homaighnéasacht agus foirm gnéasachta ina mbíonn aomadh gnéasach idir baill den ghnéas céanna. Tá teoiricí síceolaíocha is socheolaíocha ann a dhéanann iarracht í a mhíniú. Is ábhar cuid mhaith conspóide polaitiúla freisin é, agus tá cead pósta idir cúpla den ghnéas céanna, a cheadaítear i dtíortha áirithe, i measc na bpointí is conspóidí le blianta anuas.
Leithcheal.
Is minic a dhéantar leithcheal ar dhaoine atá homaighnéasach. Cosnaíonn na dlíthe i dtíortha áirithe ar leithcheal ar bhonn gnéis nó claonadh gnéis. Tá eagraíochtaí cosúil le ICCL nó "An Comhairle um Chearta Daonna", ag obair ar mhaithe le deireadh a chur le leithcheal.
Homainid.  
An aicme de phríomhaigh a d'fhorás go dtí an duine nua-aoiseach ("Homo sapiens"). 
Ag pointe le linn na héabhlóide, scoilt fréamh amháin de na príomhaigh ina dhá phobal. Rinne géag amháin forás go dtí na hápaí nua-aoiseacha, agus an ghéag eile go dtí na daoine nua-aoiseacha. 
Tugtar homainid ar gach indibhid ar an ngéag dhaonna. Mar sin, ní de shliocht na n-ápaí daoine, ach de chomhshinsear leis na hápaí. 
Tugtar "Australopithecus afarensis" ar an homainid shoiléir is luaithe, 3½ milliún bliain iontaisithe d'aois. Is den aicme seo an iontaise Lucy a fionnadh san Aetóip.
Homalógacht. Sa bhitheolaíocht, an gaol idir struchtúir is tréithe coibhéiseacha in orgánaigh bheo, a dhíorthaítear ón gcuid chéanna den suth ach i riochtaí difriúla in orgánaigh ghaolmhara is ea homalógacht . Mar shampla, is struchtúir homalógacha iad cos thosaigh an chapaill, sciathán an éin, agus géag uachtarach an phríomhaigh, mar tagann siad ón gcuid chéanna den suth ach cuma an-difriúil orthu.
Homoptera. Ord mór feithidí ina bhfuil níos mó ná 45,000 speiceas—ina measc an píobaire fraoigh, an míol seile cuaiche, an lingire duille, an aifid, an fheithid ghainneach, an fhríd phlúrach agus eile — ina mbíonn na géaga cúil oiriúnaithe chun léime. Itheann siad plandaí, agus bíonn codanna an bhéil athraithe i gcomhair pollta nó diúil.