Trelis/gawiki huggingface dataset:
Simon Harris. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Chill Mhantáin é Simon Harris (a rugadh ar an 17 Deireadh Fómhair 1986). Síomón Ó hEarchaí a thugtar air as Gaeilge. 
Is iar-aire sláinte é Harris agus tá sé ina Aire Breisoideachais agus Ardoideachais faoi láthair. Is minic an tAire Ardoideachais á cháineadh le roinnt míonna faoina mheon agus meon a Roinne i leith na Gaeilge. Is é ceannaire Fhine Gael é agus toghfar ina Thaoiseach é i gcomharbacht ar Leo Varadkar.
Teachta Dála.
Toghadh Harris chun na Dála sa bhliain 2011 don chéad uair, le 11% de na vótaí céad rogha. Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 16% de na vótaí céad rogha.
Aire Ardoideachais.
I mí Lúnasa 2023, sheol Harris Plean Printíseachta na Seirbhíse Poiblí; sa phlean, leagadh amach réimsí éagsúla ina dtiocfaidh méadú ar líon na gclárúchán printíseachta sa tseirbhís phoiblí agus in údaráis áitiúla.
Léirigh Harris tacaíocht d’ollscoil i nDoire, togra a bhfuil dúil mhór ann taobh thiar den Bhanna.
Conspóid.
Nuair a foilsíodh in 2021 ceannteidil an bhille, "Bille an Údaráis um Ard-Oideachas, 2022", rinneadh cáineadh láidir ar Harris, an tAire Breisoideachais agus Ardoideachais ag an am, toisc nach raibh tagairt ar bith don Ghaeilge iontu. Mhol Harris go mbainfí tagairt láidir do "chosaint na Gaeilge" ó acht agus go gcuirfí tagairt ghinearálta do "chúrsaí cultúrtha" ina háit. Ach rinneadh cáineadh láidir ar Harris. Deirtear anois sa Bhille go bhfuil sé mar chuspóir ag an Údarás tacú leis na hinstitiúidí tríú leibhéal atá faoina chúram an Ghaeilge a úsáid agus a chur chun cinn. Dúirt Harris ag an am go raibh “réimse leathan” cúrsaí ar fáil i nGaeilge agus dóthain acu ann chun freastal ar aon éileamh breise ar Ghaeilgeoirí a bheadh ann amach anseo de thoradh an Bhille Teanga.
Gaeilge.
Dúirt Harris sa bhliain 2022 go raibh sé ag iarraidh níos mó Gaeilge a labhairt ach, cosúil le go leor eile, nach bhfuil an mhuinín aige, agus go raibh i gceist aige tabhairt faoi ranganna Gaeilge.
Pearsanta.
D'fhreastail Harris ar an Institiúid Teicneolaíochta Átha Cliath agus d'éirigh sé as a chúrsa sa chéad bhliain agus chuaigh sé ag obair le Frances Fitzgerald.
Phós Harris Caoimhe Wade in 2017. Tá beirt clainne orthu.
Tá Galar Crohn ar Harris.
Martin Heydon. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Dheisceart Chill Dara é Martin Heydon. Tá sé ina bhall de Fine Gael. Sheas Heydon in Olltoghchán 2016 agus d'éirigh leis le 21.3% de na vótaí céad rogha.
Michael Healy-Rae. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Dheisceart Chiarraí é Michael Healy-Rae. Tá sé ina pholaiteoir neamhspleách. Is é an mac is óige atá ag an bpolaiteoir Jackie Healy-Rae. Sheas Healy-Rae in Olltoghchán 2016 agus bhain a dheartháir Danny Healy-Rae suíochán chomh maith.
Phil Hogan. Is polaiteoir Éireannaché Phil Hogan, as Cill Chainnigh ó dhúchas. Tá sé ina bhall d'Fhine Gael.
Aire rialtas.
Bhí Hogan ina Aire Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil ó 2011 go dtí 2014. D’fhógair an t-aire sa bhliain 2013 go gcuirfí tús le lonnú méadar uisce taobh amuigh de thithe in 2013, agus go ngearrfaí táillí ó 2014. 
Theip go dona ar a phlean. Dúirt Hogan i 2014 nár thuigeadar cé chomh goilliúnach gortaithe a bhí daoine faoi chiorruithe agus táillí uisce agus maoine agus ciorruithe eile déine.
Coimisinéir Eorpach.
Bhí Hogan ina Choimisinéir Eorpach um Talmhaíocht agus Forbairt Tuaithe idir 2014 agus 2019, faoi stiúir Jean-Claude Juncker. 
Sa bhliain 2019, ceapadh mar Choimisinéir Trádála é faoi stiúir Ursula von der Leyen.
An bhliain dár gcionn, bhí Hogan éirithe as a phost mar Choimisinéir Trádála an Aontais Eorpaigh mar gheall ar an gconspóid faoin gcuairt a thug sé ar Éirinn i Lúnasa 2020. Dúradh gur sháraigh sé treoirlínte Covid-19 an Rialtais nuair a bhí sé in Éirinn.
Eoghan Murphy. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Bhaile Átha Cliath Thoir Theas ón mbliain 2011 é Eoghan Murphy (Gaeilge: "Eoghan Ó Murchú") (rugadh é Aibreán 1982). Tá sé ina bhall d'Fhine Gael. Roimhe sin bhí sé ina chomhairleoir de chuid Comhairle Cathrach Bhaile Átha Cliath sna blianta 2009-2011. 
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 16.5% de na vótaí céad rogha.
Nora Barnacle. Bean chéile agus bé an scríbhneora chlúitigh Éireannaigh James Joyce ab ea Nora Barnacle. (Márta 1884 - Aibreán 1951) Iníon báicéara as Conamara na Gaillimhe a bhí inti, a chas ar Joyce den chéad uair i mBaile Átha Cliath ar an 10 Meitheamh 1904. Bhunaigh Joyce a shárshaothar Ulysses ar an 16 Meitheamh 1904, an lá ar chuir an bheirt tús lena gcaidreamh rómánsach. Ach níor thaitin an leabhar conspóideach léi. Tharraing a gcuid litreacha gnéis follasacha aird fhorleathan, go háirithe mar d'easaontaigh Joyce le teanga gháirsiúil de ghnáth. Is minic a dhíoltar iad ar phraghsanna arda ag ceantanna. Díoladh litir earótach ó Joyce go Barnacle ag Sotheby's ar £240,800 sa bhliain 2004. 
Tá go leor suime ag an bpobal i saol Barnacle agus Joyce le chéile. Léiríodh dráma, "Nora Barnacle" le Maureen Charlton, faoina gcaidreamh sa bhliain 1980. Scríobh Brenda Maddox beathaisnéis uirthi darb ainm "Nora: A Biography of Nora Joyce", i 1998 agus cuireadh an leabhar in oiriúint don scáileán mar scannán Éireannach, darbh ainm Nora, Pat Murphy a stiúraigh agus ba iad Susan Lynch agus Ewan McGregor na príomhcharachtair.
Gioghaigh. Is oileán é Gioghaigh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, i gComhairle nan Eilean Siar.
Theiliseigh. Is oileán é Theiliseigh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Derek Keating. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála é Derek Keating. Tá sé ina bhall de Fine Gael ó 2008 i leith.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Colm Keaveney. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Oirthear na Gaillimhe é Colm Keaveney. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Is as tuaisceart na Gaillimhe dó.
Sheas sé san Olltoghchán 2016, ach chaill sé a shuíochán.
Seán Kenny. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Baile Átha Cliath Thoir Thuaidh é Seán Kenny. Tá sé ina bhall de Pháirtí an Lucht Oibre. Is as Gaillimh dó.
Níor ghlac sé páirt san Olltoghchán 2016.
Newt Gingrich. Is polaiteoir, údar agus staraí Meiriceánach é Newton Leroy "Newt" Gingrich (a rugadh mar Newton Leroy McPherson ar 17 Meitheamh 1943). Iartheachta ó Georgia i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe (1979-1999) é Newt Gingrich. Faoi láthair tá sé ar lorg ainmniúchán uachtaránachta an Pháirtí Phoblachtaigh i dtoghchán na bliana 2012. 
Rugadh agus tógadh Newt in aice le Harrisburg, Pennsylvania. D'fhreastail Gingrich ar Ollscoil Emory agus fuair sé a dhochtúireacht ó Ollscoil Tulane. Teagascóir staire agus tíreolais ag West Georgia College a bhí ann sna 1970idí. I ndiaidh cúpla iarracht gan rath, d'éirigh le Newt Gingrich suíochán a bhaint amach i dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe sa toghchán i Mí na Samhna, 1978.
Naomh Cilian. Naomh Éireannach ba ea Cilian (nó Cillian nó Chillenus), a rugadh sa Mhullach i gContae an Chabháin tuairim is 640 agus cuireadh chun báis in Würzburg na Gearmáine é ar 8 Iúil 689.
Saol.
I bparóiste an Mhullaigh i gContae an Chabháin i ndeoise Chille Móire a rugadh Naomh Cillian, de réir dealraimh. Oileadh Cilian ina mhanach agus oirníodh é ina easpag i lár na seachtú aoise. 
In éineacht le haon chompánach déag, d’fhág sé Éire (mar aon leis An Dá Aspal Déag) agus chas sé leis an bpápa sa Róimh. Le himeacht aimsire shroich sé Würzburg sa Ghearmáin, áit ar cuireadh fáilte chroíúil roimhe ag an Diúc Gozbert. Rinne sé soiscéalaíocht fud fad an cheantair tuairim is 686. Thugtaí aspal Thuringia agus Franconia Thoir air (i dtuaisceart Bhaváir na Gearmáine anois). 
Finscéal.
Thiontaigh taoiseach na Francóine, Gosbert, ina Chríostaí agus lean cuid mhaith dá phobal le báisteach. Dá ainneoin sin, bhí Cilian míshásta le caighdeán moráltacht chúirt an Diúic, rud a chuir sé in iúl go poiblí. 
Ach bhí Gosbert pósta le baintreach a dhearthár, Gailana. Bhí Gailana i gcoinne dlí na heaglaise agus d'ordaigh Cilian do Gosbert scaradh uaithi. Ach mar gheall ar seo, shocraigh Gailana Cilian agus a chomhoibrithe Colmán (nó Colonan nó Kolonat) agus Totnán a chur chun báis. Baineadh an ceann de na fir (b'fhéidir), timpeall 689.
Tionchar.
Tá deabhóid mhór do Naomh Cilian go fóill in Würzburg, áit ina bhfuil a chorp adhlactha, agus ar fud cheantar na Baváire chomh maith.
Déantar comóradh ar Naomh Cilian, Colmán agus Totnán ar 8 Iúil agus tugtar onóir dóibh mar aspail na Francóine.
Peadar Tóibín. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do iarthar na Mí é Peadar Tóibín. Is ceannaire Aontú é. Bhíodh sé ina bhall de Sinn Féin ach d'fhág sé Sinn Féin tar éis conspoíd maidir leis an 8ú leasú. Is cainteoir Gaeilge é. Is cathaoirleach é ar an ngrúpa "Feachtas le hOspidéal na hUaimhe a Shábháil" ().
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 24.5% de na vótaí céad rogha. D'fhág sé Sinn Féin ar an 15 Samhain 2018. Bhunaigh sé Aontú i mí Eanáir 2019.
Thomas Pringle. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Dhún na nGall é Thomas Pringle () rugadh sa bhliain 1967 é. Bhíodh ina bhall de Sinn Féin ach is teachta neamhspleách anois é.
Sheas sé san Olltoghchán 2016 agus toghadh é le 8.5% de na vótaí céad rogha.
Hobart's Funnies. Is é Hobart's Funnies (Gaeilge:"Greannáin Hobart") an leasainm a thugtar ar roinnt sainfheithiclí troda armúrtha, a díorthaíodh ó thancanna amfaibiacha, agus a d'úsáid aonaid den 79ú Rannán Armúrtha d'Arm na Breataine nó speisialtóirí ó na hInnealtóirí Ríoga le linn an Dara Cogadh Domhanda.
Bhíodar an-úsáideach ar "D-Day" (Ionradh ar an Normainn) sa bhliain 1944, agus b'iad ceann de na cúiseanna gur bhuaigh na Comhghuallaithe an cogadh i gcoinne na Naitsithe.
Naomh Cathal. Naomh Éireannach, a rugadh i Lios Mór, Co Phort Láirge tuaraim is 400, is ea Naomh Cathal. 
Ba cara é le Pádraig Naofa. Bhí sé i measc na mac léinn ag an ab Naomh Carthach agus d'oirnigh Naomh Pádraig é ina shagart agus níos déanaí, ina easpag. 
Chuaigh Cathal ar oilithreach go dtí an Talamh Naofa. 
Ag filleadh ar an mbaile, tháinig sé i dtír i Taranto na hIodáile, áit a fuair sé bás ar 8 Márta 480. 
Déantar comóradh air i dTaranto go dtí an lá inniu. Ceiliúrtar Lá Fhéile Cathal ar an 10 Bealtaine,
Cé Maoildeirge. Glaoitear Céanna Maoildeirge (ainmnithe as an sméar "Maoildearg") ar na cuanta saorga a d'úsáid na Comhghuaillithe sa Dara Cogadh Domhanda. Tarraingíodh iad trasna Muir nIocht ionas go mbeadh sé éasca tancanna agus feithiclí millteacha eile a iompar isteach ar an mórthír.
Hiroshima. Cathair sainithe de chuid na Seapáine is ea Hiroshima (広島市). Is é is ciall le hainm na cathrach ná "Oileán Leathan".
Tá an chathair suite i ndeisceart Honshu. Príomhchathair Mhaoracht Hiroshima atá ann. 
Bhí 1,173,980 duine ina gcónaí i Hiroshima sa bhliain 2010 (daonáireamh 2010). 
Stair.
Buamáladh an chathair le linn an Dara Cogadh Domhanda ag Meiriceá. Ach ar an 6 Lúnasa 1945, baineadh feidhm as an mbuama adamhach chun Hiroshima a scriosadh. Scaoil an t-eitleán "Enola Gay" an "Buachaill Beag".  Bhí Hiroshima an chéad chathair ar domhan a scriosadh le buama adamhach.
Mharaigh an buama timpeall 45,000-70,000 duine i nóiméad amháin. Bhásaigh a oiread eile daoine arís mar gheall ar nimhiú radaíochta. Maraíodh idir 95,000 agus 146,000 duine in iomlán le linn 1945 – tá sé deacair figiúr deimhneach a fháil.
Scaoil na Stáit Aontaithe buamaí adamhacha anuas ar dhá chathair sa tSeapáin, Hiroshima agus Nagasaki, i mí Lúnasa 1945. Ghéill an tSeapáin ar an 15 Lúnasa agus chuir sé sin deireadh leis an gcogadh.
Le linn an chomórtha sa bhliain 2015, buaileadh cloig sa chathair, d'umhlaigh na daoine i mbun paidreoireachta, agus tionóladh nóiméad ciúinis ag 8.15 ar maidin am na Seapáine. In Éirinn tá searmanas bliantúil ar an 6 Lúnasa á reáchtáil ag an bhfeachtas ar son na dí-armála núicléiche i gCearnóg Mhuirfean i mBaile Átha Cliath.
Ar 27 Bealtaine 2016, leag Uachtarán na Stát Aontaithe Barack Obama bláthfhleasc i Hiroshima. Thug sé cuairt ar an bpáirc cuimhneacháin a tóigeadh le comóradh a dhéanamh ar na daoine a bhásaigh de bharr an bhuama in éindí le Príomhaire na Seapáine Shinzo Abe.
Sudetenland. Is ceantar a bhí sa tSeicslóvaic é Dúiche na Sudetenland (nó an "Suidéit" mar leagan Gaeilge tagtha ón Laidin "Sudetia"). Rinne Hitler ionradh uirthi roimh thús an Dara Cogadh Domhanda chun "Lebensraumm" (Gaeilge: "spás cónaithe") a fháil dá impireacht Naitsíoch.
Orasaigh. Is oileán é Orasaigh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Maol Dómhnaich. Is oileán é Maol Dómhnaich, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Naomh Saidhbhín. Mairtíreach is ea Naomh Saidhbhín (Laidin: "Sancta Sabina") a bhí cónaí uirthi san impire Rómhánach ag deireadh na céad aoise agus tús na dara aoise. Duine den uasaicme ba ea í - ba bhaintreach leis an Seanadóir Vailintín í agus iníon le Hearóid Mellatarius. 
Thiontaigh sí ina Críostaí trí thionchar a cara, Naomh Serapia. Cúisíodh Serapia as ucht í a bheith ina cailleach agus baineadh an ceann di. Ghabh Saidhbhín ar chorp a cara agus d'adhlacadh í an corp san uaigh a bhí ullmhaithe di ag a clann. Cúisíodh í a bheith ina Críostaí agus cuireadh chun báis í tuaraim is 125.
Oidhreacht.
D'adhradh í mar naomh. Ceiliúrtar a féile ar 29 Lúnasa. Tuaraim is 430, tógadh a corp go dtí cnoc Aibhintín na Róimhe agus adhlacadh iad i mbaislice in ómós do Saidhbhín agus Serapia. 
San lae inniu, cuirtear Sancta Sabina ag an teampall sin atá i gcúram na nDoiminiceach. 
Faightear an ainm Saidhbhín nó Sabina ag cailíní in Éirinn atá baint ag a gclann leis an ord Doiminiceach.
Leictream. Is éard atá sa leictream ná meascán airgid ghil agus óir a bhíonn ar fáil go nádúrtha sa dúlra. Bíonn iarsmaí copair agus miotail eile ann chomh maith. An leictream a fhaightear sa Mhion-Áise inniu, tá sé an-saibhir in ór (70-90 %), ach, san am chéanna, ní bhíonn ach 45-55 % sna seanbhoinn Lidiacha a dtagann lucht seandálaíochta trasna orthu sna bólaí céanna. 
San tseanaois, bhítí ag déanamh soithí agus boinn airgid as an leictream, agus mhaisíodh na sean-Éigiptigh na tuamaí sna pirimidí le leictream fosta.
Leictreachas.
Seoltóir maith leictreachais é an leictream, ach ní as-san a fuair an leictreachas a ainm. Ba nós an t-ainm céanna a thabhairt ar an ómra, a bhfuil saintréithe leictreastatacha ar leith aige, agus ba as an ómra go bunúsach a d'ainmnigh na fisiceoirí an leictreachas.
Toisc riosca. Is éard is toisc riosca san eipidéimeolaíocht ann ná athróg a bhfuil baint aici le riosca ardaithe galair nó tinnis.
Paiteolaíocht. Is éard is Paiteolaíocht nó galareolaíocht ann ná speisialtacht leighis a bhíonn ag plé le staidéar agus diagnóis a dhéanamh ar ghalair éagsúla. 
Is staidéar eolaíochtúil atá ann ar cad as do ghalair, conas mar a fhorbraíonn siad is a dtarlaíonn dá mbarr.
Péidiatraic. Is éard is Péidiatraic ann ná speisialtacht leighis a bhíonn ag plé le diagnóis agus cúram a thabhairt do ghalair éagsúla a bhaineann de linbh, pháistí óga agus dhéagóirí.
Leigheas análaithe. Is éard is Leigheas análaithe ann ná speisialtacht leighis a bhíonn ag plé le diagnóis agus cúram a thabhairt do ghalair éagsúla a bhaineann de chóras riospráide an duine.
Leigheas seanaoise. Is éard is leigheas seanaoise nó geiriaitric (ón nGréigis γέρων nó "geron" a chiallaíonn "seanfhear" agus ιατρός nó "iatros" a chiallaíonn "lia") ná staidéar ar riachtanais míochaine seandaoine agus soláthar na riachtanas sin. Is é sin an speisialtacht leighis a bhíonn ag plé le diagnóis agus cúram a thabhairt do ghalair éagsúla a bhaineann de dhaoine atá dulta in aois. 
I dtíortha an iarthair, tá líon na seandaoine ag dul i méid ón mbliain 1990, agus leanfaidh an claonadh seo, rud a éilíonn is a éalóidh breis seirbhísí speisialta sláinte is sóisialta dóibh. 
Tá galair ar leith a chuireann isteach ar sheandaoine amháin, ach den chuid is mó fulaingíonn siad roinnt neamhord ainsealach ag an am céanna. 
Mar thoradh orthu seo, buaileann míchumais a laghdaíonn a n-ábaltacht cúram a thabhairt dóibh féin sa bhaile, agus mar sin is mó ná riamh an gá le seirbhísí cosúil le 
Is gá lóistín institiúideach a sholáthar do sheandaoine nach féidir leo maireachtáil go neamhspleách sa bhaile. 
Seaneolaíocht. Baineann geiriaitric le staidéar ar an bpróiseas aoisithe freisin, a dtugtar "seaneolaíocht" air.
Lipeafuiscionóisí Céiriúla Néarónacha. Is éard is Lipeafuiscionóisí Céiriúla Néarónacha (LCN) ann ná ainm ginearálta ar ghrúpa de ar a laghad ocht ngalar néarmheathlúcháin atá deighilte go géiniteach, a éiríonn as bailiú iomarcach de lipi-líocha (lipeafuiscin) i bhfíocháin na colainne. Is é Galar Batten an cineál is comónta LNC atá ann.
Ionchlannán. Is éard is Ionchlannán ann ná gléas leighis a tháirgítear le dul in áit stuchtúir atá bitheolaíoch, nó le tacú le struchtúr mar é, nó le cur le stuchtúr atá ann cheana.
Poncloscadh. Is éard is poncloscadh (nó forloscadh nó loscadh) ann ná cleachtas nó teicníc leighis chun cuid de chorp a dhó, chun cuid de a bhaint nó chun cuid de a dhúnadh. Scriosann sé roinnt fíocháin chun an fhuiliú a stopadh agus damáiste a mhaolú, fás nach rabhthas á iarraidh a bhaint, nó díobháil leighis fhéideartha eile a íoslaghdú, mar shampla ionfhabhtuithe nuair nach bhfuil antaibheathaigh ar fáil.
Bhí an cleachtas forleathan tráth chun cóireáil a dhéanamh ar chréachtaí. Sularbh ann d'antaibheathaigh bhí sé éifeachtach ar dhá bhealach éagsúil:
Culaith uisce. Is éard is culaith fhliuch (nó culaith uisce) ann ná culaith a chaitear san uisce le duine a choinneáil te. Cosaint theirmeach a thugann siad. Coinníonn siad teas an duine isteach trí chiseal uisce a choinneáil san ábhar atá buailte le colainn an duine, téann colainn an duine an t-uisce seo. Is as cúr-neoipréin a dhéantar iad de ghnáth. Baineann lucht surfála, tumadóirí, lucht canú agus daoine eile a bhíonn ag dul do spórtanna uisce úsáid astu. Braitheann insliú na cúr-neoipréine ar bholgáin gháis atá ceaptha san ábhar - rud a laghdaíonn seoladh an teasa tríthi. Fágann na bolgáin go mbíonn dlús íseal ann - rud a fhágann snámh áirithe ann san ábhar a chabhraíonn le lucht a n-úsáidte san uisce dóibh.
Brian Stanley. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Laois-Uíbh Fhailí é Brian Stanley () (rugadh é 1961). Tá sé ina bhall de Sinn Féin. 
Sheas Stanley in Olltoghchán 2016 tráth ar éirigh arís leis le 21.2% de na vótaí céad rogha.
Jonathan O'Brien. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála do Chorcaigh Thuaidh Láir é Jonathan O'Brien (Gaeilge: "Seánatan Ó Briain", rugadh é i mí Nollaig 1971). Tá sé ina bhall de Sinn Féin. Tháinig sé ag barr na ballóide i gCorcaigh sa bhliain 2011.
Sandra McLellan. Is polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála d'Oirthear Chorcaí í Sandra McLellan (rugadh í 1961). Tá sí ina ball de Sinn Féin. Is as Corcaigh di agus bhíodh sí mar mhéara ar Eochaill.
Níor ghlac sí páirt san Olltoghchán 2016.
Grianstad an gheimhridh. Is éard is grianstad an gheimhridh ann ná an pointe nuair a thagann stad ar ghiorrú na laethanta sa gheimhreadh. "Meán geimhridh" a thugtar air freisin i dteangacha éagsúla.
Tarlaíonn grianstad an gheimhridh idir 21 agus 23 Nollaig i leathsféar thuaidh an domhain, agus idir 20 agus 23 Meitheamh sa leathsféar theas. 
Tarlaíonn grianstad an gheimhridh ar phláinéad ar bith nuair a bhíonn claonadh ais an phláinéid ag an bpointe is faide agus is féidir ón réalta a ndéanann sé fithis timpeall air.
Nicholas M. Wolf. Scoláire Meiriceánach is ea an Dr Nicholas Wolf. Is Gaeilgeoir é agus tá obair shuntasach déanta aige i gcúrsaí léinn Éireannaigh.
Scoláire.
Ollamh cúnta in Virginia Commonwealth University is ea Nicholas Wolf. Fuair sé PhD ó Ollscoil Wisconsin-Madison sa bhliain 2008. Tá suim ar leith aige i stair chultúrtha na hËireann sa 19ú haois agus sna torthaí éagsúla a bhí ar mheath na Gaeilge. 
Tá a lán deontas agus comhaltachtaí faighte aige, agus bhí sé ar an mbeirt a fuair Duais Adele Dalsimer um Thráchtas Dearscnaitheach sa bhliain 2009 ó Chomhdháil Mheiriceánach an Léinn Éireannaigh. Ba é a thráchtas-san "Language Change and the Evolution of Religion, Community, and Culture in Ireland, 1800-1900". 
Tá an Dr Wolf ar dhuine de na scoláirí atá chun tosaigh sa taighde nua atá á dhéanamh ar léamh agus scríobh na Gaeilge sa 19ú haois agus ar an mbaint a bhí aige sin le litríocht na linne. Tá ailt leis le fáil ar "New Hibernia Review", ar an "Journal of British Studies", agus ar "Power and Popular Culture in Modern Ireland" 
Fuair an Dr Wolf comhaltacht ón Lárionad Léinn Choláistí Mhuire agus Newman, Ollscoil Melbourne, le haghaidh na bliana 2012. Bhí sé ag déanamh taighde ar bhailiúchán Niocláis Uí Dhomhnaill, cnuasach fíorthábhachtach téacsanna de chuid na hAthbheochana.
Áitiú.
Áitíonn Nicholas Wolf go raibh an Ghaeilge fite fuaite i nuachóiriú na hÉireann sa 19ú haois i gcúrsaí creidimh, dlí agus polaitíochta. Fágann sé sin go raibh an t-aistriú ó Ghaeilge go Béarla sa 19ú haois níos casta agus níos neamhdhírí ná mar a deirtear go minic. 
Tá feidhm bainte aige as foinsí a dhéanann léiriú díreach ar dhearcadh an ghnáthphobail i leith na Gaeilge, go háirithe Cnuasach Bhéaloideas Éireann. Is é a thuairim go dtugtar an iomarca airde ar dhearcadh úrscéalaithe meánaicmeacha, filí agus scríobhaithe Gaeilge, náisiúnaithe agus lucht riaracháin i leith na Gaeilge. Maíonn sé go ndeachaigh leas aicme, cuspóirí pearsanta agus imirt na cumhachta i bhfeidhm ar an dearcadh úd. 
Ní thig Wolf leo siúd a deir gur neartaíodh úsáid an Bhéarla de bharr leasú nósanna adhartha agus bhuanú an cheartchreidimh nua iar-Thriontaigh. A bharúil gur minic a d'éascaigh an socrú nua úsáid na Gaeilge. Thug cuid de na heaspaig iarracht ar shagairt le Gaeilge a sholáthar do phobail Ghaeilge agus mhol siad úsáid na teanga sa séipéal. 
Ní fíor ach oiread, dar le Wolf, go raibh lagú na teangan ag brath, a bheag nó a mhór, ar stádas íseal lucht a labhartha, ó tá déanta amach aige go raibh miondifríochtaí tábhachtacha sóisialta i bpobail a bhí ag tiontú ar an mBéarla.
Niall Ó Ciosáin. Tá an Dr Niall Ó Ciosáin ar na scoláirí is suntasaí in Éirinn ina réimse féin. Tá iomrá leis de bharr an taighde atá déanta aige ar chúrsaí teanga, clódóireachta agus gnáthchultúir in Éirinn sa 19ú haois, agus tá rian an taighde sin le fáil anois ar shaothar staraithe eile.
Fuair sé BA ó Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath agus PhD ó Institiúid Eorpach na hOllscoile i bhFlórans. Tá sé ina léachtóir in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh.
I measc rudaí eile, tá léargas déanta aige ar cá mhéad leabhar agus eile a bhí á bhfoilsiú i nGaeilge sa chéad chuid den 19ú haois déag agus ar úsáid an litrithe foghraíochta ag an am. Tá sé áitithe aige gur féidir litearthacht i dteanga amháin a chur chun tairbhe i dteanga eile agus gur tháinig méadú ar lucht léite na Gaeilge dá bharr roimh an Drochshaol.
Sa bhliain 2011 bhí sé ina chomhalta de chuid Lárionad Léinn Choláistí Mhuire agus Newman, Ollscoil Melbourne, rud a chuir ar a chumas taighde a dhéanamh ar théacsanna Gaeilge de chuid bhailiúchán Uí Dhomhnaill.
Tarnobrzeg. Is cathair í Tarnobrzeg atá suite ar abhainn Wisła in iarthar na Polainne.
Drualus. Ainm coitianta é Drualus ar scata plandaí a fhásann mar sheadáin ar sceacha nó crainn. Baineann an duine úsáid as an lus go háirithe um Nollaig. Tá de nós i roinnt traidisiún san Iarthar go gcrochtar an lus i bhfoirgnimh agus go bpógann beirt má chasann siad ar a chéile faoina bhun (fear agus bean go traidisiúnta). Tháinig an nós seo chun cinn le linn ré na Críostaíochta agus faoi dheireadh na hochtú haoise déag bhíodh sé coitianta i measc searbhóntaí i Sasana.
Fiaraidh. Is oileán é Fiaraidh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar,Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Lingeigh. Is oileán é Lingeigh, gar do Bharraigh sna hOileáin Siar, Comhairle nan Eilean Siar, in Albain.
Wapping. Is baile é Wapping atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir. I ndaonáireamh na bliana 2011 fuarthas 12,411 duine ina gcónaí ann.
Millwall. Is baile é Millwall atá suite sa bhuirg Tower Hamlets, Londain Thoir.