Trelis/gawiki huggingface dataset:
An Chongóis. Tá an Chongóis ar cheann de na teangacha Bantúise a labhraíonn an grúpa eitneach a bhfuil cónaí orthu i bPoblacht Dhaonlathach an Chongó, i bPoblacht an Chongó, i Angóla agus sa Ghabúin. Is teanga tonúil í. Bhí sí á labhairt ag go leor acu siúd a tógadh ón réigiún agus a díoladh mar sclábhaithe i Meiriceá. Ar an ábhar sin, cé go bhfuil An Chongóis fós á labhairt sna tíortha thuasluaite, tá foirmeacha criólaithe den teanga le fáil i gcaint dheasghnách na reiligiúin Afra-Mheiriceánacha, go háirithe sa Bhrasaíl, i gCúba, i bPórtó Ríce, sa Phoblacht Dhoiminiceach agus i Háítí. Tá sí freisin ar cheann d'foinsí an Ghullá agus an Phalenquero, teanga chriólach na Colóime. Cónaíonn formhór mór cainteoirí an lae inniu san Afraic. Tá timpeall seacht milliún cainteoir dúchais na Congóise ann, agus b’fhéidir dhá mhilliún eile a úsáideann í mar dhara teanga .
Bantúigh. Is cúpla céad grúpa eitneach iad na Bantúigh, a labhraíonn teangacha Bantúise, scaipthe thar limistéar mór ón Afraic Láir, go dtí Oirdheisceart na hAfraice, agus go Deisceart na hAfraice.
An Aird Thiar. Baile fearainn in Iorras Aithneach, Contae na Gaillimhe is ea An Aird Thiar, cúpla míle siar ó shráidbhaile Charna.
Tá traidisiún amhránaíochta sean-nóis an-láidir sa gceantar, agus is as an Aird Thiar beirt de mhóramhránaithe sean-nóis na 20ú haoise, Seán 'ac Dhonncha (“Johnny Joe Pheaitsín”, 1919–1996) agus Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha (1943–2017).
Tá scoil náisiúnta ann (Scoil na hAirde Thiar) agus cé chloiche ar an taobh thoir den bhaile fearainn a tógadh thart ar 1895. I ngar don phointe is faide ó dheas sa mbaile fearainn, tá tobar beannaithe darb ainm Tobar Cholm Cille ann, in aice le góilín beag a dtugtar Béal an Chalaidh air. Deirtear go mbíodh claibín cloiche mar chlúdach ar an tobar lá den saol, agus dá gcaithfí san fharraige é, d'fhillfeadh sé as a stuaim féin.
An Aird Mhór. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Aird Mhór air:
Froig (bandia). Bandia de chuid chreideamh na Lochlannach ba ea Froig (Sean-Lochlainnis: "Frigg"), ar bhean chéile an phríomhdhé Óidin í. Adhradhadh í ina lán treibheanna Gearmánacha eile chomh maith, mar shampla, tugadh "Frīja" uirthi sa tSean-Ghearmáinis Ard, "Frīg" sa Sean-Bhéarla, agus "Frīa" sa tSean-Fhreaslainnis. Ná measctar Froig agus Frae le chéile; is bandia Lochlannach ar leith í Frae a shíolraigh ó mhuintir na Vanir ó dhúchas, agus baineann Froig le muintir na nÆsir. Fós féin, meastar go bhfuil ceangal éigin acu beirt lena chéile, mar gheall ar na cosúlachtaí idir a n-ainmneacha agus a róil. 
Dar le foinsí Lochlannacha, bhí baint ag Froig leis an bpósadh, leis an bhfáistine agus le máithreachas. Tá clú agus cáil uirthi mar gheall ar an móid ar chuir sí gach uile rud ar domhan fúithi, nach ngortóidís a mac Baldar. Rinne Froig dearmad ar an drualus nuair a bhí sí ag cur na móide, áfach, agus sa deireadh thiar mharaigh an dia dall Hód Baldar le saighead drualusa.
An Aird Thoir. Baile fearainn in Iorras Aithneach, Contae na Gaillimhe is ea An Aird Thoir, in aice leis an Aird Thiar agus cúpla míle siar ó shráidbhaile Charna. Uaireanta tugtar Aird an Chaisleáin ar an gceantar mar gheall ar sheanchaisleán (Caisleán na hAirde) a bhíodh suite ar an teorainn idir an Airde Thoir agus an Airde Thiar. 
Ba as an Aird Thoir Seosamh Ó hÉanaí, an t-amhránaí sean-nóis mór le rá, agus tá saibhreas ar leith sa gceantar ó thaobh amhránaíochta agus scéalaíochta leis na glúnta. I léirmheas de chuid "Musical Traditions" sa bhliain 2000, dúradh “gur dócha gurb é an Aird Thoir an pobal amhránaíochta a bhfuil an cháil is mó air in iarthuaisceart na hEorpa”.
Camille Desmoulins. Ba iriseoir, polaiteoir Francach agus phearsa thábhachtach i rith Réabhlóid na Fraince é Lucie-Simplice-Camille-Benoît Desmoulins (2 Márta 1760 – 5 Aibreán 1794).
Xeirxéas I. Ba é Xeirxéas I (Sean-Pheirsis:𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠, "Xšayār̥šā"), ar a dtugtar freisin Xeirxéas Mór, ceathrú Rí na Ríthe de chuid na hImpireachta Acaeiméiní agus a bhí ina réim ó 486 go 465 RCR. Ba mhac le Dáirias Mór agus comharba air é agus ba Atossa í a mháthair, iníon le Cíoras Mór. Ar nós a athar, rialaigh sé nuair a bhí an impireacht ina bhuaic.
Dáirias Mór. Ba é Dáirias I (Sean-Pheirsis:𐎭𐎠𐎼𐎹𐎺𐎢𐏁, "Dārayavaʰuš"), ar a dtugtar freisin Dáirias Mór, tríú Rí na Ríthe ar an Impireacht Acaeiméineach, ina réim ó 522 go 486 RCR. Rialaigh sé nuair a bhí an impireacht ina bhuaic.
Ionsaí diúracán ar ionad siopadóireachta in Kremenchuk. Bhuail dhá dhiúracán de chuid Arm na Rúise ionad siopadóireachta i gcathair Kremenchuk i lár na hÚcráine ar 27 Bealtaine 2022 (Tá os cionn 200,000 duine ina gcónaí in Kremenchuk atá suite ar abhainn na Dnípire.). Scaoil buamadóirí Tu-22M3  de chuid na Rúise dhá dhiúracán de shaghas Kh-22.
Fuair b'fhéidir 50 bás in iomlán san ionsaí, cuid acu ar iarraidh. 
Níl aon ionad míleata i ngar ná i ngaobhar don ionad siopadóireachta, a mhaígh na hÚdaráis san Úcráin. Ach bhí monarcha in aice leis agus bualeadh an mhonarcha ag an am céanna.
Atossa. Ba bhanimpire Acaeiméineach í Atossa (Sean-Pheirsis:"Utauθa", nó Sean-Iaráinis: "Hutauθa"; 550–475 RCR). Ba iníon le Cíoras Mór í agus bean chéile Dháirias Mór a bhí inti.
Peter McReynolds. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Peter McReynolds (). Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2022 ar aghaidh .
David Brooks. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é David Brooks (). Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2022 ar aghaidh .
Fís Éireann. Is í Fís Éireann (nó Bord Scannán na hÉireann roimh 2018), gníomhaireacht stáit Phoblacht na hÉireann don tionscal scannánaíochta, teilifíse agus beochana in Éirinn. Tugann sé tacaíocht airgid chun scannáin faisnéise, gearrscannáin, sraitheanna beochana teilifíse agus sraitheanna drámaíochta teilifíse a fhorbairt, a tháirgeadh agus a dháileadh.
Stair.
Bhí Bord Scannán na hÉireann (Béarla: Irish Film Board) i mbun oibre ó 1980 go 1987. Le linn na tréimhse sin, léirigh nó comhléirigh an Bord "Eat the Peach", "Anne Devlin", "The Outcasts (1982)", agus "Angel". Tar éis gur dúnadh é, d'éirigh go breá le roinnt scannán Éireannach a fuair maoiniú seachtrach, mar shampla "My Left Foot", "The Crying Game" agus "The Commitments", rud a spreag brústocairí áitiúla chun athbhunú an bhoird a éileamh. Sa bhliain 1993, d’athbhunaigh an tAire Ealaíon, Cultúir agus Gaeltachta, Mícheál D. Ó hUigínn, an bord faoi chathaoirleacht Lelia Doolan.
Ar 10 Aibreán 2018, ag preasagallamh le haghaidh foilseacháin “Infheistíocht inár gCultúr, inár dTeanga, &amp; inár nOidhreacht 2018–2027” (mar chuid de Thionscadal Éireann 2040), d'fhógair An tAire Cultúir, Oidhreachta agus Gaeltachta, Josepha Madigan, go dtabharfaí "Fís Éireann" (Béarla: "Screen Ireland") ar an ngníomhaireacht ón 18 Meitheamh 2018 ar aghaidh. Ba í an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta, Heather Humphreys, a d'fhógair an cinneadh chomh fada siar le 2015.
Artaixeirxéas I.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1053722&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-09-15T05:10:16Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Seachránaí&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;comment&gt;Catagóir:Farónna&lt;/comment&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Ba é Artaixeirxéas I (Sean-Pheirsis: 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂𐎠, "Artaxšaçāʰ", An tSean-Ghréigis: Ἀρταξέρξης) cúigiú Rí na Ríthe ar an Impireacht Acaeiméineach, ina réim ó 465 go 424 RCR. Ba mhac le Xeirxéas I é.
Ard-Mhúsaem na hIaráine. Tá Ard-Mhúsaem na hIaráine ( Mūze-ye Melli-ye Irān) lonnaithe i dTehran, an Iaráin. Is institiúid í atá comhdhéanta de dhá choimpléasc; Músaem na Sean-Iaráine agus Músaem na Seandálaíochta Ioslamach agus Ealaín na hIaráine, a osclaíodh sna blianta 1937 agus 1972, faoi seach.
Joanne Bunting. Is polaiteoir aontachtach í Joanne Bunting (a rugadh ar an 7 Meitheamh 1974). Is ball í de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thoir, ó 2016 ar aghaidh .
Ríocht na Macadóine. Is stát ársa Gréagach í Ríocht na Macadóine (san tSean-Ghréigis Μακεδονία / Makedonía), atá suite i dtuaisceart na Sean-Ghréige, a fhreagraíonn inniu go príomha don Mhacadóin Ghréagach sular leathnaigh sí amach. Shín sé thar oirthuaisceart leithinis na Gréige, críochantacht le hÉpeírou ar an taobh thiar, An Phaionía ó thuaidh, An Tráicia ar an taobh thoir agus an Teasáil ó dheas. Cruthaíodh í ina ríocht san Ré Ársa, agus d'fhás sé ina ríocht ceannasach sa tréimhse Heilléanach.
An Épeírou (Cúige Rómhánach). Cúige nó proibhinse de chuid Impireacht na Róimhe ab ea An Épeírou (Laidin : "Provincia Epiri", An tSean-Ghréigis : Ἐπαρχία Ἠπείρου /" Eparphía Ēpeírou" ), a chlúdaíonn réigiún na Sean-Épeírou. D'ionghabh an Róimh an réigiún den chéad uair sa bhliain 167 R.Ch., i ndiaidh an Tríú Cogadh Macadónach, agus ar dtús chuir sí an réigiún isteach i gcúige Rómhánach níos mó, sé sin An Mhacadóin, a chlúdaigh an domhan Heilléanaíoch ar fad ar mhórthír na hEorpa ag an am. Sa bhliain 27 R.Ch., scar An Épeírou agus Acháia ón Mhacadóin agus cuireadh le chéile iad i gcúige seanadóiriúil na hAcháia, cé is moite den chuid is faide ó thuaidh, a d'fhan mar chuid de Chúige na Macadóine. Faoin Impire Tráián, am éigin idir 103 agus 114 AD, rinneadh cúige ar leith d'Épeírou, faoi "procurator Augusti". Shín an cúige nua ó Mhurascaill Aulón (Vlorë) agus na Sléibhte Ceraunacha sa tuaisceart go dtí cúrsa íochtair Abhainn Achélós sa deisceart, agus chuimsigh sé na hOileáin Iónacha thuaidh de Chorfú, Leucáda, Iotaca, Cefaloniá, agus Zacintos .
Valentin Serov. Ba phéintéir Rúiseach é Valentin Alexandrovich Serov (Rúisis: Валенти́н Алекса́ндрович Серо́в; 19 Eanáir 1865 – 5 Nollaig 1911). Bhí sé ar dhuine de na portráidithe is fearr lena linn.
Ida Rubinstein. Ba damhsóir, aisteoir, pátrún ealaíne agus pearsa Belle Époque Rúiseach í Ida Lvovna Rubinstein (Rúisis: И́да Льво́вна Рубинште́йн; 3 Deireadh Fómhair [ Seanstíl 21 Meán Fómhair] 1883 – 20 Meán Fómhair 1960).
Fuadach. Is éard atá i gceist le fuadach ná tógáil duine nó ruda chun bealaigh le fórsa.
Bruidhean Chéise Corainn. Scéal de chuid na Fiannaíochta is ea Bruíon Chéis Chorainn (Meán-Ghaeilge Bruidhean Chéise Corainn). Feictear an scéal i Leabhar Bhriain Mhe Guidhir, caomhnaithe i gColáiste na Tríonóide.
Insítear sa scéal conas ar gabhadh Fionn mac Cumhaill ag na Tuatha Dé Danann agus ar cuireadh é i ngéibheann i nUaimheanna Chéis Chorainn.
Brian Kingston. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Brian Kingston (). Rugadh é ar 22 Feabhra 1966. Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thuaidh, ó 2022 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sé pósta le Eileen. Tá triúr páistí acu.
Bruidhean Bheag na hAlmhaine. Scéal na Fiannaíochta is ea Bruíon Bheag na hAlúine (Meán-Ghaeilge Bruidhean Bheag na hAlmhaine nó Bruiden Bheg na hAlmaine).
Insítear sa scéal go raibh fós ar a chumas ag Fionn mac Cumhaill gaiscí crógachta a dhéanamh i dteannta lena fhionnóí, Eachtach agus Iollan.
Phillip Brett. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Philip Brett (). Is ball é de Pháirtí Aontachtach Daonlathach. Is Comhalta den Tionól Reachtach é do Bhéal Feirste Thuaidh, ó 2022 ar aghaidh .
An Ghréigis choitianta. Is éard a bhí sa Ghréigis choitianta (nó Gréigis koiné, IPA: /ˈkɔɪniː/, Nua-Ghréigis: Ελληνιστική Κοινή) ná an fhoirm fhor-réigiúnach choitianta den Ghréigis a labhraíodh agus a scríobhadh le linn na tréimhse Heilléanaí, Impireacht na Róimhe agus an luath-Impireacht Bhiosántach. Tháinig sí chun cinn ó leathadh na Gréigise tar éis gabháltas Alastair Mhóir sa cheathrú haois R.Ch., agus bhí sí ina "lingua franca" i gcuid mhór de réigiún na Meánmhara agus an Mheánoirthir sna céadta bliain ina dhiaidh sin. Bhí sé bunaithe go príomha ar Ghréigis na hAtaice agus ar fhoirmeacha cainte Iónacha gaolmhara, agus rinneadh breismheascadh trí leibhéaladh canúintí éagsúla.
Leibhéaladh canúintí. Is éard atá i leibhéaladh canúintí ná próiseas ina ndéantar laghdú ar na difríochtaí nó ar éagsúlacht na ngnéithe idir dhá (nó níos mó) chanúint. Go hiondúil, tarlaíonn sé seo trí chanúintí áirithe a chomhshamhlú, a mheascadh, nó a chumasc, go minic trí phróiseas chaighdeánaithe. Tá sé le feiceáil i bhformhór na dteangacha a bhfuil líon mór cainteoirí acu i ndiaidh tionsclú agus nua-aoisiú na gceantar ina labhraítear iad.
Nuala McAllister. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann í Nuala McAllister (). Is ball í de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Is Comhalta den Tionól Reachtach í do Bhéal Feirste Thuaidh, ó 2022 ar aghaidh .
Saol pearsanta.
Tá sí i gcaidreamh le Sam Nelson. Tá beirt pháistí acu. Is aindiachaí í .
Patrick Brown. Is polaiteoir de chuid Thuaisceart Éireann é Patrick Brown (). Is ball é de Pháirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann. Ba Chomhalta den Tionól Reachtach é don Dún Theas, ó 2022 go 2024. D'éirigh sé ar 23 Aibreán 2024
Rí Eric na Sualainne. Ba é Eric XIV na Sualainne (Sualainnis: "Erik XIV"; 13 Nollaig 1533 – 26 Feabhra 1577) Rí na Sualainne ó 1560 go dtí gur cuireadh ó choróin é sa bhliain 1569. Ba é an mac ba shine le Gustav I (1496–1560) agus Catherine de Saxe-Lauenburg (1513–1535). Bhí sé ina rialtóir ar an Eastóin freisin, tar éis gur chloígh an tSualainn an tír sin sa bhliain 1561.
Nessa Ní Shéaghdha. Scoláire Léinn Cheiltigh ba ea Nessa Ní Shéaghdha (14ú Márta 1916 – 11ú Aibreán 1993). 
Beatha.
Rugadh Nessa Ní Shéaghdha ar an 14ú Marta 1916 ag 20 Bóthar Aran, Droim Conrach, Áth Cliath. Pádraig Ó Séaghdha agus Kitty Nic Caochlaoich ba ea a tuistí. Fear gnó agus náisiúnaí ba ea a hathair. Bhí deartháir agus ceathrar deirfiúracha ag Ní Shéaghdha Nessa.
D'fhreastail sí ar Scoil Bhríde agus Scoil Chaitríona stíle ndeachaigh sí go Coláiste na hOllscoile, Baile Átha Cliath sa bhliain 1936. Rinne sí staidéar faoi Osborn Bergin and Gearóid Ó Murchadha. Bhain sí bunchéim sa tSean-Ghaeilge amach, agus céim mháistir faoi stiúir Bhergin.
Chuaigh sí ann obair le "Leabhair ó láimhsgríbhinigh", tionscadal a bunaíodh sa bhliain 1937 chun tascanna nua a chur ar fáil do léitheoirí na Gaeilge. Le hÓ Murchadha agus Máire Ní Mhuirgheasa, d'fhoilsigh Ní Shéaghdha na dara is tríú imleabhar den sraith "Trí bruidhne", 1941. Chuir sí in eagar le Máirín Ní Mhuiríosa na teidil "Bruidhean Chéise Corainn", "Bruidhean Bheag na hAlmhaine" agus "Bruidhean Chaorthainn", an baint leas as lámhscríbhinní san National Library of Scotland. Sampla eile dá chuid is ea "Tóraíacht Diarmada agus Ghráinne".
Chaith Ní Shéaghdha tamall i nDún Éideann áit a bhuail sí agus rinne cairdeas le Sorley MacLean. Thit seisean i ngrá léi agus ba í a spreag roinnt dá chuid dánta.
D'fhreastail Ní Shéaghdha ar an Scoil Léinn Cheiltigh ag Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath ón mbliain 1950 go dtí 1954. Chuaigh sí ar scor sa bhliain 1981 agus í ina scoláire agus taighdeoir. Lean sí léi ag 
cuir lámhscríbhinní Éireannacha i gcatalóg, ag tabhairt léachtaí agus ag feidhmiú mar scrúdaitheoir seachtrach.
Beatha pearsanta.
Phós Ní Shéaghdha le David J. Doran sa bhliain 1939. Bhí mac agus triúr iníonacha acu. Bhí cónaí orthu "Corca Dhuibhne", Droim Conrach.
Agus a chlann tógtha aici, dc obair sí ar bhonn páirtaimseartha, Fuair sí bás ar an 11ú Aibreán 1993. Adhlacadh í i nÁth na Sceire, Contae Chill Mhantáin.
Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg. Scéal de chuid na Fiannaíochta is ea Bruíon Eochaidh Bhig Dheirg (Meán-Ghaeilge Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg).
Argas, an Pheilipinéis. Is cathair suite san Argolis é Argas (Gréigis: Άργος [ˈarɣos]; Sean-Ghréigis: Ἄργος [árɡos]).
Mark Meadows. Is polaiteoir Meiriceánach é Mark Randall Meadows (rugadh 28 Iúil 1959). Is fearr aithne air as a sheirbhís mar an 29ú ceann foirne sa Teach Bán ó 2020 go 2021. Is ball den Pháirtí Poblachtach é, agus bhí sé ina ionadaí SAM ar an 11ú ceantar comhdhála de chuid Carolina Thuaidh ó 2013 go 2020 . Le linn a thréimhse in oifig, bhí Meadows ina chathaoirleach ar an gCácas Saoirse ó 2017 go 2019. Measadh go raibh sé ar cheann de na comhghuaillithe is gaire don Uachtarán Donald Trump sa Chomhdháil sular ceapadh é ina cheann foirne.
Fritz Bauer. Dlíodóir agus breitheamh Gearmánach ab ea Fritz Bauer (16 Iúil 1903 – 1 Iúil 1968).
Saol.
Giúdach agus homaighnéasach gníomhach, chuaigh Bauer ar imirce sa Danmhairg sa bhliain 1936. Phós sé Anna Maria Petersen i gCóbanhávan i i gcaitheamh mhí an Mheithimh 1943, pósadh áisiúlachta D'éalaigh sé ó na Naitsithe i mí Dheireadh Fómhair 1943 agus theith sé go dtí an tSualainn. 
D'fhill Bauer ar an nGearmáin i 1949. Rinneadh ionchúisitheoir de sa Phoblacht Chónaidhme. 
Bhí ról mór ag Bauer i ngreim a fháil ar choirpigh chogaidh Naitsíocha, go háirithe sna trialacha Auschwitz i bhFrankfurt (1963-65) agus i gcomhoibriú leis na hIosraelaigh agus iad ag gabháil Adolf Eichmann (ar phríomheagraithe an Uileloscaidh), chun é a chur faoi thriail in Iarúsailéim.
Labhair Bauer go bríomhar ar bhealach teilifíse Gearmánach sa bhliain 1964 maidir leis an mbaol dianseasmhach do dhaonlathas naGearmáine ó antoiscigh den eite dheas agus maidir le ról an dlí mar chosaint ar an mbaol sin.
Tionchar.
Déanann an Institiúid Fritz Bauer a shaothar saoil a chomóradh.
Phan Thị Kim Phúc. Is gníomhaí Vítneamach - Ceanadach í Phan Thị Kim Phúc a bhfuil aithne ar fud an domhain uirthi air mar "chailín" Chogadh Vítneam, a bhí le feiceáil i ngrianghraf cáiliúil a ghlac Nick Ut a a craoladh timpeall an phláinéid agus air a bhronnadh Duais Pulitzer.
The Weeknd. Is amhránaí is scríbhneoir agus léiritheoir ceirnín Ceanadach é Abel Makkonen Tesfaye (a rugadh ar 16 Feabhra, 1990), nó The Weeknd mar is fearr aithne air.
Nechtan Scéne. Sa Rúraíocht i miotaseolaíocht na nGael, máthair triúr gaiscíoch, Fannell, Foill agus Tuchell, ab ea Neachtan Scéine (Meán-Ghaeilge Nechtan Scéne). Tá sé ráite faoin triúr seo go raibh leath d'fhir na nUladh maraithe acu. Insítear in Macghníomhartha Chú Chulainn conas a mharaigh Cú Chulainn iad leis an sleá Del Chliss le Nechtan.
Poblacht na Veinéise. Ba stát ceannasach agus poblacht mhuirí í Poblacht na Veinéise (Iodáilis: "Repubblica di Venezia"; Veinéisis: "Repùblega de Venèsia") nó an Phoblacht Veinéiseach. Is é La Serenissima (Iodáilis: "Serenissima Repubblica di Venezia"; Veinéisis: "Serenìsima Repùblega de Venèsia") an t-ainm traidisiúnta a bhí air.
Dúnmharú Sarah Everard. Dúnmharaíodh Sarah Everard (a rugadh 30 Samhain 1989) ar 4 Márta 2021 i Kent, Sasana. Fuadaíodh í ag Poynders Court Londain agus trácht coisithe go leor ann.
Imeachtaí.
Chonacthas Sarah Everard den uair dheiridh ag siúl abhaile ó árasán chara léi i ndeisceart Londain ar 3 Márta 2021. Tachtaíodh í cúpla uair níos déanaí in aice le Dover.
Thángthas ar na taisí daonna i gceantar coille in Ashford, Kent ar 12 Márta. Bhí Everard ar iarraidh le 8 lá.
Tugadh póilín, Wayne Couzens, os comhair cúirte i Londain ar 13 Márta maidir le dúnmharú Everard. Cúisíodh é as Everard a fhuadach agus a dhúnmharú. Gearradh príosúnacht saoil air níos déanaí.
Conspóidí.
Ar 13 Márta 2021, tharla achrann  idir na póilíní agus daoine a bhí i láthair ag bigil neamhoifigiúil ag Clapham Common, Londain. Theastaigh ón lucht eagraithe go gcuirfí an bhigil ar ceal mar gheall ar shrianta COVID-19, ach  níor tharla sé sin.
Bhí cáineadh géar déanta ar phóilín faoin mbealach ar laimhséail siad an cuimhneachán, a bhí eagraithe i gcuimhne ar Sarah Everard. Dúradh go raibh ar na póilíní gníomhú ar mhaithe le daoine a choinneáil slán sábháilte.
Cáineadh na póilíní i Londain go minic le linn 2021-2022 as an dóigh a caitheadh le mná, agus an cultúr nimhiúil san fhórsa maidir le gnéasachas agus ciníochas. D'éirigh Cressida Dick, Coimisinéir na bPóilíní i Londain, as a post i rith 2022.
Pearsantacht (na healaíona). I bhficsean, is éard is pearsantacht nó carachtar (nó reacaire, san fhilíocht) ann ná duine nó neach in insint (amhail úrscéal, dráma, sraith raidió nó teilifíse, ceol, scannán, nó físchluiche). Féadfaidh an phearsantacht a bheith go hiomlán ficseanúil nó bunaithe ar dhuine fíor, agus sa chás sin is féidir idirdhealú a dhéanamh idir pearsantacht nó carachtar “ficseanúil” agus “fíor”.
Blàr Chàirinis. Cath chlanna Albanacha a bhí i mBlàr Chàirinis, a troideadh in Uibhist a Tuath sa bhliain 1601. Bhí sé mar chuid de bhliain achrannach idir Clann MhicLeòid "Dhùn Bheagain" agus Clann Ùisdein Shlèite, a chríochnaigh le bua na nDomhnallach agus le síocháin éigeantach curtha i bhfeidhm.
Cúlra.
Sa bhliain 1601, dhiúltaigh Dòmhnall Gorm Mor MacDhòmhnall a bhean chéile, deirfiúr le Ruaraidh MacLeòid as Na Hearadh agus Dùn Bheagain. D’fhreagair MacLeòid an masla seo trí leithinis Thròndairnis i dtuaisceart an Eilein Sgitheanaich, a mhilleadh, rud a thug ar an Dòmhnallach ionsaí a dhéanamh ar fhearann ​​MhicLeòid sna Hearadh.
An cath.
Ina dhiaidh sin thug MacLeòid ruathar ar Uibhist a Tuath, ag cur 40 fear faoina chol ceathrar, Dòmhnall Glas MacLeòid, chun earraí a chuir muintir na háite ar mhaithe le sábháilteacht i dTeampall na Tríonóide i gCáirinis a ghabháil. Ar a chlos sin do chruinnigh Domhnall Mac Iain ’Ic Sheumais de Chlann Raghnaill a 12 GilleMhoire agus "chuaidh go" Cáirinis. Ar a bhealach, méadaíodh a fhórsa go 15. Shroich siad go luath ar maidin agus d'éirigh leo teacht aniar aduaidh ar na creachadóirí agus iad ag féasta sa séipéal. Níor mhair ach beirt Mhac Leòid; Bhí Dòmhnall MacLeòid i measc na marbh. D’fhulaing Domhnall Mac Iain ’ic Sheumais créacht thromchúiseach saighde, ach tháinig sé slán gan mhoill. De réir seanchais, chum a mháthair altramais an t-amhrán ‘ Ic Iain’ Ic Sheumais chun a phian a mhaolú. 
Deirtear gurbh é Blàr Chàirinis an troid dheireanach a troideadh le boghaí agus saigheada sa Bhreatain Mhór nó in Éirinn, cé go mb’fhéidir gur tharla a leithéid de chomhrac i Sasana sa bhliain 1642.
Reebok. Is déantóir éadaigh Meiriceánach é Reebok International Limited. Bunaíodh i Sasana sa bhliain 1958 é.
Vans. Is déantóir éadaigh Meiriceánach é Vans a bunaíodh in Anaheim, California sa bhliain 1966.
Hiroshi Suzuki (trombónaí). Ba trombónaí snagcheoil Seapánach Meiriceánach é Hiroshi Suzuki (12 Samhain 1933 – 16 Eanáir 2020).
Calvin Klein. Is teach faisin é Calvin Klein Inc. a bunaíodh i Stáit Aontaithe Mheiriceá sa bhliain 1968.
An Tulach (idirdhealú). Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm An Tulach air:
Gerda Stevenson. Is aisteoir,stiúrthóir agus scríbhneoir Albanach í Gerda Stevenson. Chuir "The Scotsman" síos uirthi i 1999 mar “an t-aisteoir is fearr in Albain” (Béarla:"Scotland's finest actress" ). Bhí go leor páirteanna aici san amharclann, lena n-áirítear an phríomhpháirt in aistriúchán Béarla a rinne Edwin Morgan ar Phèdre agus Lady Macbeth. (Chum Jean Racine an tragóid drámata Phèdre i véarsaíocht shiollach "alexandrine").
Bhí Gerda le feiceáil i go leor drámaí teilifíse. Ba í máthair Murron MacClannough í sa scannán Braveheart de chuid Mel Gibson, agus tá aithne ag éisteoirí raidió na Breataine Móire ar a guth, mar léitheoir gearrscéalta agus oiriúnuithe. Go háirithe, léirigh sí roinnt dánta agus amhrán le Robert Burns don BBC.
Tá sí pósta ag an fhile Ghaeilge Aonghas Dubh MacNeacail.