Trelis/gawiki huggingface dataset:
Tonn fhuaimiúil.  
Is cineál forleata fuinnimh iad tonnta fuaimiúla trí mheán trí luchtú agus díluchtú aidiabatach . I measc na gcainníochtaí tábhachtacha chun cur síos a dhéanamh ar thonnta fuaimiúla tá brú fuaimiúil, treoluas cáithnín, díláithriú cáithníní agus déine fuaimiúil. Taistealaíonn tonnta fuaimiúla le treoluas fuaimiúil sainiúil a bhraitheann ar an meán a bhfuil siad ag dul tríd. Samplaí de thonnta fuaimiúla is ea fuaim inchloiste ó chainteoir (tonnta ag taisteal tríd an aer ar luas fuaime), tonnta seismeacha (creathanna talún ag taisteal tríd an domhan), nó ultrafhuaim a úsáidtear le haghaidh íomháithe leighis (tonnta ag taisteal tríd an gcorp).
Airíonna tonn.
Cothromóid tonnta fuaimiúla.
Déanann an chothromóid tonnta fuaimiúla cur síos ar iomadú na dtonnta fuaime. Tugtar an chothromóid tonnta fuaimiúla do bhrú fuaime i toise amháin leformula_1áit 
hTá an cruth céanna ag an gcothromóid toinne do threoluas cáithníní agus tugtar í leformula_6áit
Maidir le meáin chaillteacha, ní mór samhlacha níos casta a chur i bhfeidhm chun maolú atá spleách ar an mhinicíocht agus céim luais a chur san áireamh. Áirítear le samhlacha den sórt sin cothromóidí tonnta fuaimiúla a ionchorpraíonn téarmaí díorthacha codánacha, féach freisin an t-alt maolúchán fuaimiúil .
Thug D'Alembert an réiteach ginearálta don chothromóid tonnta caillteacha. Le haghaidh brú fuaime, bheadh an réiteachformula_8áit
Le haghaidh formula_13 bíonn an tonn ina tonn taistil ag gluaiseacht ar dheis, le haghaidh formula_14 déantar tonn taistil den tonn ag gluaiseacht ar chlé. Is féidir tonn sheasta a fháil trí formula_15 .
Céim.
I dtonn taistil tá brú agus treoluas na gcáithníní i gcéim, rud a chiallaíonn gurb í an phasuillinn idir an dá chainníocht ná nialas.
Is féidir é seo a chruthú go héasca ag baint úsáide as dlí an gháis idéalaighformula_16áit
Meas toirt formula_18. De réir mar a fhorleathann tonn fuaimiúil tríd an toirt, tarlaíonn comhbhrú agus dí-chomhbhrú aidiabatach. Maidir le hathrú adiabatach bíonn an coibhneas seo a leanas idir toirt formula_18 de dháileacht sreabháin agus seasann an brú formula_2 ann.formula_25san áit formula_26 an t-innéacs aidiabatach gan aonad, agus a chiallaíonn an foscríbhinn formula_27 meánluach na hathróige faoi seach.
De réir mar a fhorleathann fuaimthonn trí thoirt, tarlaíonn díláithriú cothrománach an cháithníní formula_28 feadh treo forleata na toinne.formula_29áit
Ón gcothromóid seo is féidir a fheiceáil nuair a bhíonn brú ar a uasleibhéal, go sroicheann díláithriú na gcáithníní ón meánsuíomh nialas. Mar a luadh cheana, is féidir an brú ascalach do thonn ata ag taistil ar dheis a thabhairt leformula_31Ós rud é go bhfuil an díláithriú uasta nuair a bhíonn an brú náid, tá pasdifríocht 90 céim, mar sin tugtar díláithriú tríformula_32
David Crosby. Amhránaí agus giotáraí ba ea David Crosby (14 Lúnasa 1941 – 18 Eanáir 2023), ball den sárghrúpaí "The Byrds" (1964-1967) agus ansin "Crosby, Stills, Nash and Young" (1968-1971 srl), agus samhailchomhartha na 1960idí agus gluaiseacht na hipithe. Bhí an scannán "Easy Rider" ó 1969, le Dennis Hopper, bunaithe ar David Crosby.
Saol.
Ba chineamatagrafaí a athair, Floyd Crosby, a bhuaigh Oscar le haghaidh "High Noon".
Thosaigh Crosby amach leis "The Byrds" i 1964, agus caitheadh amach é trí bliana ina dhiaidh sin.
D’aimsigh sé Joni Mitchell ag imirt i gclub i bhFlorida i 1967, agus chabhraigh sé léi conradh taifead a fháil agus léirigh sé a céad albam, "Song to a Seagull". Bhí caidreamh rómánsúil acu le chéile. 
Sa bhliain 1968, bhunaigh Crosby agus Stephen Stills agus Graham Nash "Crosby, Stills &amp; Nash". Dhíol siad na milliúin cóip dá gcéad albam, Crosby, Stills &amp; Nash. Bliain ina dhiaidh sin tháinig Neil Young isteach leo agus dhíol an t-albam a rinne an ceathrar acu, "Déjà Vu", an bhliain dár gcionn, na milliúin freisin.
Faoi lár na 1970idí, bhí Crosby tugtha do chócaon agus hearóin araon.
Duine cancrach
Bhí sé doiligh cur suas le Crosby agus bhí teannas i gcónaí sna bannaí.Sa bhliain 2019 chuir feisire Byrds Roger McGuinn síos ar Crosby agus a chuid óráidí polaitiúla ar an stáitse mar ‘insufferable’, agus dúirt ball eile den bhanna, Chris Hillman, go raibh ‘coimpléasc uaisleachta’ aige.
In 2021 rinne Crosby cur síos ar Graham Nash mar ‘mo namhaid’ agus Neil Young mar ‘an duine is féinlárnacha, féinghafa, agus leithleach is eol dom’.
Bás.
Bhí Crosby 81 nuair a bhásaigh sé ar 18 Eanáir 2023. Maireann a bhean chéile Jan Dance agus a mhac James Raymond, mac eile, Django (le Jan Dance), iníon (Erika, leJackie Guthrie) agus iníon eile (Donovan le Debbie Donovan) .’
Ach d'éirigh sé beagnach chomh cáiliúil as a chionta drugaí agus a chuid ceoil.
Simon Ó Faoláin. File, seandálaí agus aistritheoir é Simon Ó Faoláin a saolaíodh i mBaile Átha Cliath agus a tógadh in Iarthar Dhuibhneach ón uair a bhí sé seacht mbliana d’aois. Rugadh Ó Faoláin sa bhliain 1973. Dhein sé staidéar ar an tseandálaíocht agus chaith sé blianta fada ag obair san earnáil phríobháideach mar stiúrthóir tochailte agus i gcúrsaí acadúla sa Léann Ceilteach, é ina údar nó ina chomhúdar ar roinnt leabhar acadúil. Rinneadh é a oiliúint ina sheandálaí in ollscoileanna na Gaillimhe agus Aberystwyth sa Bhreatain Bheag. Is scríbhneoir agus aistritheoir Gaeilge lánaimseartha é anois. Foilsíodh ceithre chnuasach filíochta dá chuid, agus tá dhá leabhar d'aistriúcháin liteartha foilsithe aige, leis.
Duaiseanna.
I measc na ngradam atá buaite aige dá chuid scríbhneoireachta tá Duais Glen Dimplex, Duais Strong, Duais Bhaitéar Uí Mhaicín, Duais Cholm Cille agus Duais Foras na Gaeilge. Tá cuid mhaith spárántachtaí bronnta air ag An Chomhairle Ealaíon agus eagrais eile. Tá sé ina stiúrthóir ar An Fhéile Bheag Filíochta, féile dhátheangach ealaíne bhliantúil ar an mBuailtín, agus ina eagarthóir ar an iris liteartha Gaeilge Aneas.
Bhuaigh a chéad chnuasach filíochta, Anam Mhadra (Coiscéim, 2008) Duais Glen Dimplex na Gaeilge agus Duais Eithne agus Rupert Strong. Tá Duais Cholmcille agus Duais Fhoras na Gaeilge araon buaite aige fé dhó. Bhuaigh sé Duais Bhaitéar Uí Mhaicín 2010 ó Thaibhdhearc na Gaillimhe dá chéad dráma, An Poll. Sa dara leabhar filíochta uaidh, As Gaineamh (Coiscéim, 2011), deirtear go raibh tionchar a ghairme mar sheandálaí agus a thaithí mar athair le brath go mór ar a chuid filíochta. Dúradh freisin go raibh ceisteanna faoi iontaoibh radharc ár súl agus ár gcuimhne i dtreis go mór ina thríú cnuasach, Fé Sholas Luaineach (Coiscéim, 2014).
Leabharliosta.
Leabhair eile le Simon Ó Faoláin
Leabhrán Maisithe.
Baile do Bhí/A Home That Was, Púca Press, 2014
Robert Byrne (easpag). Is easpag Caitliceach Rómhánach Briotanach ar scor é Robert Byrne, C.O. (a rugadh 22 Meán Fómhair 1956). Ó 2019 go dtí gur éirigh sé as in 2022, bhí sé ina 14ú hEaspag ar Hexham agus Newcastle. Roimhe seo bhí sé ina easpag cúnta ar Ard-Deoise Birmingham agus ina easpag teidealach ar Cuncacestre. Is é an chéad Oratórach a ceapadh ina easpag i Sasana ó 1874. 
Beathaisnéis.
Luathshaol.
Rugadh Byrne ar an 22 Meán Fómhair 1956 i Manchain Shasana. Cuireadh oideachas air i gColáiste Naomh Bede, Manchain, scoil neamhspleách Chaitliceach. Rinne sé staidéar i gColáiste an Rí, Londain agus in Ollscoil Phontaifiúil Naomh Tomás Acain sa Róimh.
An tSagartacht agus an Saol Reiligiúnach.
Chuaigh Byrne isteach in Aireagal Birmingham i 1980. Ar an 5 Eanáir 1985, oirníodh ina shagart é ag Maurice Couve de Murville, Ardeaspag Birmingham ag an am. Sa bhliain 1990, bhog sé go hOxford, áit ar bhunaigh sé an Oxford Oratory. Ó 1990 go 1999, bhí sé ina Shagart Paróiste i bParóiste St Aloysius, Oxford. Ó 1993 go 2011, bhí sé ina Phropast tofa ar Oxford Oratory. 
Easpag cúnta Birmingham.
I mí an Mhárta 2014, cheap an Pápa Proinsias é mar Easpag Cúnta ar Ard-Deoise Birmingham. Mar sin, ba é an chéad Oratóir é a ceapadh ina easpag i Sasana ó 1874 nuair a ceapadh Edward Bagshawe ina Easpag Nottingham. Ar an 13 Bealtaine 2014, coisriceadh é don Easpagóideach mar Easpag Teidealach Cuncacestre. Ba é Bernard Longley, Ard-Easpag Birmingham an príomh-Choisneoir, agus b'iad Michael C. Barber SJ, easpag Oakland, agus Philip Pargeter, a réamhtheachtaí mar Easpag Cúnta Birmingham, na comhchosantóirí.&lt;ref name="Catholic-Hierarchy"&gt; Clúdaíonn a cheantar tréadach laistigh d’Ard-Deoise Birmingham sé dhéantús : Ardeaglais Birmingham, Birmingham Thuaidh, Birmingham Theas, Birmingham Thoir, Kidderminster, agus Worcester.
H. B. Higgins. Dlíodóir, polaiteoir agus breitheamh Éireannach-Astrálach Henry Bournes Higgins (30 Meitheamh 1851 – 13 Eanáir 1929). Ba mhórphearsa na heite clé san Astráil é le linn na 1880idí - 1920idí.
Saol.
Rugadh Higgins mBaile Nua na hArda, Contae an Dúin, ar 30 Meitheamh 1851.I gColáiste Wesley i mBaile Átha Cliath a cuireadh oideachas air. 
Chuaigh sé ar imirce chun na hAstráile lena thuismitheoirí sa bhliain 1870. Rinne sé a chuid staidéir ar an dlí sa Scoil Dlí in Ollscoil Melbourne agus glaodh chun Bharra Victoria air sa bhliain 1876 agus chun an Bharra Laistigh sa bhliain 1903. 
Polaitíocht.
Bhí Higgins ina fhorásaí polaitiúil agus chun tosaigh i measc lucht tacaíochta Rialtas Dúchais na hÉireann. 
Sa bhliain 1894 toghadh Higgins chun Chomhthionól Reachtaíochta Victoria (seomra íochtarach Pharlaimint Victoria) agus sa bhliain 1897 chun Choinbhinsiún Bunreachtúil na hAstráile. Bhí sé i gcoinne Bunreacht Chomhlathas na hAstráile a ghlacadh, ar an mbonn go raibh sé ró-choimeádach agus i gcoinne na páirte a ghlac na hAstráile i nDara Cogadh na mBórach; chaill sé an suíochán a bhí aige sa Chomhthionól mar gheall air sin, sa bhliain 1900. 
Bhí sé ina bhall de Theach na nIonadaithe ó 1901 go 1906 agus - d'ainneoin go raibh sé ina Chosantaí in áit a bheith ina fheisire de chuid Pháirtí an Lucht Oibre - roghnaíodh mar Ard-Aighne é sa chéad rialtas feidearálach de chuid Pháirtí an Lucht Oibre, a bhí in oifig ar feadh seal gairid sa bhliain 1904, ó ba rud é go raibh sé i bhfabhar chearta na n-oibrithe, idirghabháil an stáit sa gheilleagar agus an vóta a thabhairt do mhná, le blianta fada.
Breitheamh.
Ceapadh an tUiginneach ina bhreitheamh d'Ard-Chúirt na hAstráile sa bhliain 1906 agus bhí sé ina Uachtarán ar Chúirt an Chomhlathais um Réiteach agus Eadráin (institiúid a mhol sé go diongbháilte sna díospóireachtaí a bhí ann sna 1890í) ó 1907 go 1920. 
Sa cháilíocht sin, bhí sé meáite ar chothrom na Féinne a thabhairt do na fostóirí agus do na hoibrithe araon, ar thaobh amháin trí bhunús dlí don íosphá maireachtála a leagan síos agus, ar an taobh eile, trí chur in éadan an dúshláin a rinne roinnt ceardchumann míleatach do bhreithiúnais na Cúirte. 
Lean sé ar aghaidh mar bhreitheamh den Ard-Chúirt ar feadh níos mó ná ocht mbliana tar éis dó éirí as mar bhall de Chúirt an Chomhlathais. Fiú sa lá atá inniu ann, is mórphearsa na heite clé san Astráil é fós.
Soinéad.  &lt;ns&gt;0&lt;/ns&gt;
 &lt;revision&gt;
 &lt;parentid&gt;1124970&lt;/parentid&gt;
 &lt;timestamp&gt;2023-01-26T14:50:07Z&lt;/timestamp&gt;
 &lt;contributor&gt;
 &lt;username&gt;Eomurchadha&lt;/username&gt;
 &lt;/contributor&gt;
 &lt;model&gt;wikitext&lt;/model&gt;
 &lt;format&gt;text/x-wiki&lt;/format&gt;
Is éard is soinéad ann ná dán ceithre líne dhéag agus na rímeanna ann socair de réir rialacha áirithe. Ón bhfocal Iodáilise "sonetto" (lit. "amhrán beag", a dhíorthaítear ón bhfocal Laidine "sonus", a chiallaíonn "fuaim") a thagann sé. Faoin 13ú haois ba dhán ceithre líne déag a bhí san fhoirm a lean scéimre agus struchtúr docht ríme.
Dar le Christopher Blum, le linn an Renaissance, ba é an soinéad rogha na bhfilí mar fhoirm chun an grá rómánsúil a chur in iúl.
Eorabharaiméadar. Sraith suirbhéanna at thuairimí an phobail is ea Eorabharaiméadar a dhéantar go rialta thar ceann an Choimisiúin Eorpaigh agus Institiúidí eile an AE ó 1973. Pléann na suirbhéanna seo réimse leathan saincheisteanna tráthúla a bhaineann leis an Aontas Eorpach ar fud na mballstát.
Foilsíonn Ard-Stiúrthóireacht Cumarsáide an Choimisiúin Eorpaigh torthaí Eorabharaiméadair. Tá a bhunachar sonraí ó 1973 ar cheann de na cinn is mó ar domhan.
Réamhtheachtaí Eorabharaiméadair.
Sa bhliain 1970 agus 1971, rinne an Coimisiún Eorpach suirbhéanna ar na sé bhallstát (an tráth sin) den Chomhphobal Eorpach (an Bheilg, an Fhrainc, Iarthar na Gearmáine, an Iodáil, Lucsamburg agus an Ísiltír). Rinne na suirbhéanna sin measúnú ar thuairimí an phobail maidir le tosaíochtaí náisiúnta aonair, chomh maith le feidhmeanna agus eagraíochtaí Eorpacha comhtháite, lena n-áirítear an Comhmhargadh (Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa).
Cuireadh tús le pobalbhreitheanna rialta leathbhliantúla na mballstát - an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe san áireamh anois - i Meán Fómhair 1973, agus tugadh an t-ainm Eorabharaiméadair (Béarla: Eurobarometer) ar an tsraith suirbhéanna ar dtús i 1974. Rinneadh an obair allamuigh le haghaidh an Eorabharaiméadar 1 idir Aibreán agus Bealtaine na bliana sin, agus foilsíodh na torthaí i mí Iúil.
Crith talún Shaanxi, 1556. Ar 23 Eanáir 1556 bhuail crith talún Jiajing sa cheantar Huaxian nó Xi'an (华县大地震), i Cúige Shaanxi, an tSín, nuair a bhí ríshliocht Ming i réim.
Maraíodh thart ar 100,000 duine go díreach mar gheall ar an gcrith talún. Agus b’fhéidir, fuair 700,000 eile bás den ghorta nó d’fhág siad an Cúige. Dúradh ag an am gur bhásaigh 830,000.san ollthubaiste. 
Rinneadh damáiste don arm terracotta (cré bhruite) de chuid Qin Shi Huang (210 RC) agus na 'Kaicheng Stone Classics' go háirithe.
Joey Merlino. Is drongadóir Meiriceánach-Iodálach é Joseph Salvatore "Skinny Joey" Merlino (rugadh 13 Márta, 1962) agus tá cáil air mar cheann feadhna de theaghlach coireachta Philadelphia. Más fíor, tháinig sé i gcumhacht i lár na nóchaidí tar éis dó cogadh a throid ar son rialú na heagraíochta coiriúla. Threoraigh sé an teaghlach coireachta i gcearrbhachas, in iasachtú airgid, i ngáinneáil ar dhrugaí, agus i sracaireacht. I gcomparáid le ceannairí traidisiúnta eile a sheachain an phoiblíocht, d’idirghníomhaigh Merlino go rialta leis na meáin agus leis an bpobal, go minic ag soláthar carthanachta go hoscailte agus ag óstáil imeachtaí ar mhaithe le daoine dúchasacha in Philadelphia, ag tarraingt comparáidí leis an saoiste coireachta i Nua-Eabhrac John Gotti. Is mac é leis an bhfocheannasaí ón teaghlach coireachta Philadelphia Chuckie Merlino atá básaithe.
Le cabhair ó cheann feadhna a bhí ina bhrathadóir ag na póilíní Ralph Natale, ciontaíodh Merlino i roinnt cúisimh RICO lena n-áirítear cambheartaíocht, cearrbhachas mídhleathach, agus sracaireacht, in 2001, agus gearradh 14 bliana sa phríosún air. Ó scaoileadh saor ón bpríosún é in 2011, creideann an FBI agus tuairisceoirí coiriúlachta eagraithe go leanann sé ar aghaidh i mbun an Mhafia Philadelphia-South Jersey. Séanann Merlino é seo, ag rá go bhfuil sé scortha ó shaol na coireachta. Ó 2015, roinneann Merlino a chuid ama idir Florida Theas agus Philadelphia.
Luathshaol.
Rugadh Merlino ar 13 Márta, 1962, i Philadelphia do thuismitheoirí Iodálacha-Mheiriceánach Salvatore "Chuckie" Merlino agus Rita Giordano. Tógadh Merlino i Philadelphia Theas agus Ventnor City, New Jersey. Is nia é freisin le Lawrence “Yogi” Merlino nach maireann, drongadóir de theaghlach coireachta Philadelphia, a bhí ina fhinné rialtais. Bhí deirfiúr Joey, Maria, geallta ar feadh tamaill le Salvatore Testa.
Bhí sé cairdiúil le fear déanta (Béarla: "made man") i dteaghlach coireachta Philadelphia Michael "Mikey Chang" Ciancaglini agus a dheartháir Joseph "Joey Chang" Ciancaglini Jr., ó d'fhreastail sé ar bhunscoil St Thomas Aquinas i gcomharsanacht Point Breeze, Philadelphia. Bhí an 9M Bar i Southwark ag athair Mherlino agus a d'úsáid Nicky Scarfo mar a cheanncheathrú coiriúil le linn dó iarracht a dhéanamh a bheith ina shaoiste nua ar theaghlach coireachta Philadelphia.
Phineas agus Ferb. Is sraith theilifíse Mheiriceánach é Phineas and Ferb, le Dan Povenmire agus Jeff Marsh.
Mai Zetterling. B'aisteoir agus léiritheoir scannán as an tSualainn í Mai Elisabeth Zetterling ( 24 Bealtaine 1925 - Londain, 17 Márta 1994). Tá clú agus cáil uirthi lasmuigh dá tír mar gheall ar na scannáin a rinne sí le Ingmar Bergman, díreach tar éis an chogaidh: "Hets" (1945), "Frieda" (1947), agus "Dead Lovers" (1948). Rinne sí go leor do chearta na mban i saol na scannán. 
Luathshaol.
Rugadh Zetterling i Västerås, an tSualainn do theaghlach den lucht oibre. Thosaigh sí a gairm mar aisteoir ag 17 mbliana d'aois ag Dramaten, amharclann náisiúnta na Sualainne, i scannáin le linn an dara cogadh domhanda..
Gairmréim.
Bhí Zetterling le feiceáil i léiriúcháin scannán agus teilifíse a chuimsíonn sé scór bliain ó na 1940idí go dtí na 1990idí. Bhain sí cáil amach di féin sa scannán "Hets" (Gaeilge:"Céasadh") a scríobh Ingmar Bergman di sa bhliain 1944, ina raibh ról conspóideach aici mar chailín siopa cráite. Go gairid ina dhiaidh sin bhog sí go Sasana agus bhain sí rath amach ar an toirt ansin agus a ról i "Frieda" faoi stiúr Basil Dearden (1947) ag aisteoireacht in éineacht le David Farrar.
Tar éis filleadh gairid ar an tSualainn inar oibrigh sí le Bergman arís ina scannán "Musik i mörker" (1948) (Gaeilge: "Ceol sa dorchadas"), d'fhill sí ar an mBreatain agus ghlac sí páirt i roinnt scannán sa Ríocht Aontaithe, ag aisteoireacht in éineacht le príomhfhir mar Tyrone Power, Dirk Bogarde, Richard Widmark, Laurence Harvey, Peter Sellers, Herbert Lom, Richard Attenborough, Keenan Wynn, Stanley Baker agus Dennis Price.
I measc cuid dá scannáin shuntasacha mar aisteoir tá "Quartet" (1948), scannán bunaithe ar chuid de ghearrscéalta W. Somerset Maugham, "The Romantic Age" (1949) faoi stiúir Edmond T. Gréville, "Only Two Can Play" (1962) le comh - réalta Peter Sellers agus faoi stiúir Sidney Gilliat, agus "The Witches" (1990), athchóiriú ar leabhar Roald Dahl faoi stiúir Nicolas Roeg. Tar éis cáil a bhaint amach mar shiombail ghnéasach i ndrámaí agus scéinséirí, bhí sí chomh héifeachtach céanna i ngeamaireachtaí, agus bhí sí gníomhach i dteilifís na Breataine sna 1950idí agus sna 1960idí.
Thosaigh sí ag stiúradh agus ag foilsiú úrscéalta agus neamhfhicsin go luath sna 1960idí, a cuid scannán ag tosú le cláir faisnéise pholaitiúla agus gearrscannán dar teideal "The War Game" (1963), a ainmníodh do ghradam BAFTA, agus a bhuaigh "Leone d'argento" ("Leon airgid") san Veinéis, don Ghearrscannán is Fearr. Cuireadh cosc ar a céad phríomhscannán "Älskande par" (1964, "Lánúineacha Grámhara "), bunaithe ar úrscéalta Agnes von Krusenstjerna, ag Féile Scannánsíochta Cannes as a gnéis gháirsiúlacht agus a nochtacht. Thug Kenneth Tynan ó The Observer "one of the mostbitious debuts since Citizen Kane" air ina dhiaidh sin. Níorbh é an t-aon scannán é a rinne sí a tharraing conspóid as a chuid collaíochta oscailte.
Triath nan Eilean. Teideal uaisleachta na hAlban le fréamhacha stairiúla taobh amuigh de Ríocht na hAlban sa Mheánaois ab ea Triath nan Eilean nó Rìgh Innse Gall.
Somhairle Mac Gille Brìdhde.
Sa 12ú haois, bhí Somhairle Mac Gille Brìdhde (?1117-1164) ina thiarna cogaidh tábhachtach. De réir na béalaithrise, ba Lochlannach é athair Shomhairle, ach ba bhean Ghaelach a mháthair. Sa bhliain 1140, phós Somhairle Raghnailt, iníon Olaf Ruaidh, rí Oileán Mhanann agus na nOileán. Sa bhliain 1156, bhuaigh Somhairle ar Ghoraidh Dubh, mac Olaf Ruaidh agus rí Lochlannaigh nan Eilean, agus fuair sé Inse Gall agus Eilean Mhanainn faoi smacht. Ach bhí Somhairle ag iarraidh fearann ar an mórthír freisin. Sa bhliain 1164, bhí Somhairle i mbun feachtais in Earra-Ghàidheal agus bheartaigh sé ionsaí a dhéanamh ar an Rinn Friú, ach d'fheall agus maraíodh Somhairle ag a dhámhach féin. Nuair a d’éag Somhairle fuair mac Shomhairle, Dùghall agus a bheirt gharmhac, Ruairidh agus Dòmhnalll, an ríocht agus bhunaigh gach duine acu a chlann féin: fuair Dòmhnall agus a chlann Ìle, agus sa 14ú haois ba iad Clann Dòmhnaill an cine ba thábhachtaí.
Blàr na Leargaidh Gallda (1263).
Bhí Aonghas Mòr MacDhòmhnaill, garmhac Shomhairle, i láthair ag an ócáid a bhí thar a bheith tábhachtach i stair na Ríochta agus na hAlban trí chéile: Blàr na Leargaidh Gallda, idir Alastar III, Rí na hAlban, agus Haakon, Rí na hIorua. Ba é Alasdair an buaiteoir sa chath agus chaill na hIoruaigh a sheilbh ar Albain. Níor chaill Angus Mòr a ríocht, toisc gur ghlac sé mionn dílseachta don Rí Alastar, ach ba é Rí na hAlban an tiarna uachtarach ar Tighearnas nan Eilean ina dhiaidh sin.
Peter Krause. Is aisteoir, stiúrthóir agus léiritheoir Meiriceánach é Peter William Krause / / ˈkr aʊzə / ̈(a rugadh ar 12 Lúnasa 1965).
Saol.
Rugadh Krause ar 12 Lúnasa 1965, in Alexandria, Minnesota. Múinteoirí i Minnesota ab ea a thuismitheoirí, Wanda Marie Krause ("née" Johnson) agus William Popham "Bill" Krause. Tógadh i Roseville, Minnesota é, bruachbhaile de chuid St. Paul, agus tá beirt deirfiúracha aige, Amy agus Michael.
Pobal Gearmánach na Beilge. Tá an Pobal Gearmánach (Gearmáinis: "Deutschsprachige Gemeinschaft", nó DG; Fraincis: "Communauté germanophone"; Ollainnis: "Duitstalige Gemeenschap"), ar a dtugtar freisin ón mbliain 2017 an Bheilg Thoir (Gearmáinis: Ostbelgien), ar cheann de thrí phobal cónaidhme na Beilge. 
Ag clúdach achar 854 km2 (330 méadar cearnach) laistigh de Chúige Liège sa Vallóin, san áireanh tá naoi gcinn den aon bhardas déag de Eupen - Malmedy. Cainteoirí traidisiúnta de chineálacha den Dietsch-Íseal, "Ripuaris", agus Francóinis "Mhosel", an daonra áitiúil 77,949 - thart ar 7.0% de Chúige Liège agus thart ar 0.7% den iomlán náisiúnta.
Scaollcheannach. Is éard atá i gceist le scaollcheannach ná bealach ag duine atá faoi imní iarracht a dhéanamh déileáil leis an gcontúirt ar bhealach éigin – bheith faoi réir roimh an anachain agus chun táirgí áirithe a cheannach.
Christabel Pankhurst. Ba ghníomhaí polaitiúil agus sufraigéid Sasanach Dame Christabel Harriette Pankhurst (22 Meán Fómhair 1880 in Manchain – 13 Feabhra 1958). B'iníon í le Emmeline Pankhurst. ceannaire an ghluaiseacht sufraigéid Briotanach. 
D'éirigh sí sna 1920idí ina Ateachtach an Seachtú Lá i gCalifornia. Fuair sí bás tobann ar 13 Feabhra 1958.
Edith Anne Stoney. Fisiceoir Éireannach ba ea Edith Anne Stoney (6 Eanáir 1869 i mBaile Átha Cliath – 25 Meitheamh 1938). 
Saol &amp; Gairm bheatha.
Óige agus Oideachas.
Rugadh Stoney i mBaile Átha Cliath ar 6 Eanáir 1869. Fisiceoir iomráiteach ba ea a hathair. Bronnadh OBE ar a dheirfiúr, Florence, an chéad raideolaí sa Ríocht Aontaithe. Margaret Stoney ab ea a máthair agus George Johnstone Stoney ab ea a hathair. Bhí cúigear páistí acu, agus mhúin siad na páistí sa bhaile.
Bhuaigh Stoney scoláireacht chuig Newham College Cambridge in 1893. Ag an am sin, níor tugadh céimeanna do mhná go hoifigiúil. Blianta ina dhiaidh sin, bronnadh BA agus MA uirthi ó Trinity College.
Teaghlach.
D’oibrigh an Dr. Johnstone Stoney (1826-1911), athair Stoney, mar chúntóir réalteolaí d’athair Charles Parsons, William. Níos déanaí ina shaol, mhúin sé Charles Parsons i gColáiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath. Fisiceoir iomráiteach ba ea a hathair. Tá cáil air mar an duine a chum an téarma ‘leictreon’.