Trelis/gawiki huggingface dataset:
Ferdinand de Saussure. Ba theangeolaí Eilvéiseach é Ferdinand de Saussure (26 Samhain 1857 - 22 Feabhra 1913). Rugadh sa Ghinéiv é. B’as a chuid smaointe a tháinig bunús na bhforbairtí tábhachtacha sa teangeolaíocht san fhichiú haois. Dar lena lán daoine, ba Saussure a bhunaigh teangeolaíocht na fichiú haoise agus an tséimeolaíocht agus tá an-tionchar ag a chuid smaointe ar na daonnachtaí agus na heolaíochtaí sóisialta. 
Saol.
Saolaíodh Ferdinand Mongin de Saussure sa Ghinéiv sa bhliain 1857. Agus é fós ina óige, ba léir go raibh tallann ar leith agus an-chumas intleachtach aige. I ndiaidh bliain a chaitheamh ag déanamh staidéir ar an Laidin, ar an nGréigis agus ar an Sanscrait, i measc ábhair eile, ag Ollscoil na Ginéive, thosaigh sé ag déanamh staidéar iarchéime ag Ollscoil Leipzig i 1876. Dhá bhliain ina dhiaidh sin agus é 21 bliain d’aois, rinne Saussure staidéar ar feadh bliana i mBeirlín, áit ar scríobh sé an t-aon saothar iomlán a bhí aige, "Mémoire sur le système primitif des voyelles dans les langues indo-européennes" (Tráchtas ar Bhunchóras na nGutaí sna Teangacha Ind-Eorpacha). 
D’fhill sé ar Leipzig agus bronnadh céim dhochtúra air sa bhliain 1880. Go luath ina dhiaidh sin, d’aistrigh sé go Páras, mar ar theagasc sé teangacha ársa agus nua. Mhúin sé i bPáras ar feadh aon bhliain déag sular fhill sé ar an nGinéiv in 1891. Thug sé léachtaí ar an Sanscrait agus ar an Ind-Eorpais in Ollscoil na Ginéive go deireadh a shaoil. Níor thosaigh sé ag teagasc Chúrsa na Teangeolaíochta Ginearálta go dtí 1906, ábhar ar a ndíreodh sé an chuid is mó dá aird go dtí a bháis sa bhliain 1913 in Vufflens-le-Château, VD san Eilvéis.
Ba iad Charles Bally agus Albert Sechehaye, iarmhic léinn de chuid Saussure, a d’fhoilsigh an saothar is tábhachtaí dá chuid, "Cours de linguistique générale" (Cúrsa sa Teangeolaíocht Ginearálta), sa bhliain 1916, trí bliana tar éis a bháis. Bhunaigh siad an leabhar ar nótaí ar léachtaí a thug Saussure i bPáras. Tá Cúrsa sa Teangeolaíocht Ginearálta ar cheann de na saothair theangeolaíocha is cumhachtaí agus is tábhachtaí sa fichiú haois, den chuid is mó mar gheall ar an gcur chuige ceannródaíoch a d’úsáid sé agus é ag plé na bhfeiniméan teangeolaíoch, seachas ábhar an leabhair féin. Is é sin le rá go raibh a lán dá smaointe le fáil roimh ré i saothair de chuid teangeolaithe eile na fichiú haoise.
Is éard an príomhsmaoineamh atá le fáil sa saothar seo gur féidir teanga a mhiondealú mar chóras foirmiúil d’eilimintí difreálacha, diomaite de dhialachtaic phraiticiúil na hurlabhra agus na tuisceana. I measc samplaí de na heilimintí seo, tá a choincheap den chomhartha teangeolaíoch, rud a dhéantar as comharthóir ("signifiant") agus as comharthach ("signifié").
Sular cailleadh é, bhí Saussure i mbun a chuid léachtaí a chur le chéile. Aimsíodh lámhscríbhinn den saothar seo sa bhliain 1996 agus foilsíodh é faoin teideal "Writings in General Linguistics". Tugann an saothar seo léirithe tábhachtacha ar na bearnaí a bhíodh ann.
Cluiche cártaí. Is cluiche le haghaidh aon imreoir nó níos mó é cártaí (nó cluiche cártaí) a imrítear le culaith imeartha le ceithre dhath: hairt, muileataí, spéireataí, agus triufanna. Is ionann na cártaí a "dhéanamh" agus iad a chur i gcarn, iad a shuathadh, iad a ghearradh, agus iad a roinnt amach idir na himreoirí.
Snap. Is cluiche cártaí do bheirt imreoirí nó níos mó é Snap. Is ceann de na cluichí cártaí is éasca atá ann é. Déantar na cártaí agus roinntear iad ar gach imreoir. Cuireann gach imreoir a gcártaí féin, iompaithe síos, i gcarn os a gcomhair. Iompaíonn gach aon imreoir an cárta ar bharr an chairn ina gceann agus ina gceann le go mbeidh siad iompaithe aníos i lár an bhoird, áit a mbeidh carn nua. Má bhíonn cárta mar a chéile leis an gcárta díreach faoi, gnóthóidh an chéad duine a déarfaidh "snap" an carn iomlán i lár an bhoird. Cuireann siad iad seo, iompaithe síos, ag bun a gcarn féin. Is é an duine a ghnóthaíonn an carn a thosaíonn arís. Leantar ar aghaidh mar seo go dtí go ritheann imreoir éigin amach as cártaí agus tá an duine sin amuigh as an gcluiche. Is é an duine deiridh sa chluiche an buaiteoir.
Bogearraí fiontair. Is é atá i gceist le bogearraí fiontair ná bogearraí a úsáidtear chun comhlachtaí a bhainistiú, ach go háirithe comhlachtaí móra. I measc na saghsanna bogearraí atá le fáil sa réimse seo, seasann na cinn seo a leanas amach:
Bogearraí áirge. Is saghas bogearraí ríomhaireachta é bogearraí áirge a dearadh chun cabhrú le bainistíocht an trealamh ríomhaireachta, an chórais oibriúcháin nó feidhmchlár. Láimhseálann siad tasc amháin nó tascanna áirithe teoranta, i gcomparáid le feidhmchláir a eagraítear de ghnáth i sraith feidhmchlár.
Teanga Struchtúrtha Iarratas. Is í an Teanga Struchtúrtha Iarratas, nó SQL (ón mBéarla Structured Query Language), an teanga ríomhaireachta is mó a bhfuil gean uirthi le haghaidh sonraí a chruthú, a athrú is a aisghabháil ó chórais bainistíochta bunachar sonraí. Tá sé anois ina teanga chaighdeánach idirnáisiúnta le hiarratais a chumadh i gcomhair bunachair choibhneasta sonraí.
Fuaimniú.
Tá difríochtaí ann idir dhá fhuaimniú an acrainm, mar na litreacha aonair nó mar fhocal amháin, "saoi-cual".
Stair.
D'fhorbair an comhlacht IBM é Glacadh le SQL mar chaighdeán ag ANSI i 1986 agus ISO i 1987. Leathnaíodh an teanga chun sainmhíniú struchtúr an bhunachair a chuimsiú.
Eochairfhocail SQL.
Is féidir eochairfhocail SQL a roinnt i ngrúpaí éagsúla.
Aisghabháil sonraí.
Is í an oibríocht chun sonraí a aisghabháil an oibríocht is coitianta i mbunachair shonraí le haghaidh idirbheart.
SELECT (roghnaigh)
 "Sampla 1:"
 SELECT * FROM leabhair
 WHERE praghas &gt; 100.00 and praghas &lt; 150.00
 ORDER BY teideal
Seo sampla ab fhéidir a úsáid le haghaidh liosta leabhar costasach a fháil. Aisghabháiltear na taifid ón tábla "leabhair" a bhfuil réimse "praghas" acu atá níos mó ná 100.00 agus níos lú ná 150.00. Sórtáiltear an toradh in ord aibítre de réir teideal an leabhair. Ciallaíonn an réiltín (*) go dtaispeántar na colúin go léir ón tábla "leabhair". Is féidir colúin áirithe a ainmniú chomh maith.
 "Sampla 2:"
 SELECT leabhair.teideal, count(*) AS Údair
 FROM leabhair
 JOIN leabhar_údair
 ON leabhair.uimhir_leabhair = leabhar_údair.uimhir_leabhair
 GROUP BY leabhair.teideal
Seo sampla de chomhcheangal idir dhá thábla ag a bhfuil luach coiteann.
Ionramháil sonraí.
Is fo-thacar den teanga í teanga ionramhála sonraí, DML (ón mBéarla "Data Manipulation Language"), a úsáidtear chun cur leis na sonraí nó le haghaidh sonraí a nuashonrú nó a scrios. 
 "Sampla INSERT:"
 INSERT INTO mo_thábla (réimse1, réimse2, réimse3) VALUES ('teist', 'N', NULL);
 "Sampla UPDATE:"
 UPDATE mo_thábla SET réimse1 = 'luach nuashonraithe' WHERE réimse2 = 'N';
 "Sampla DELETE:"
 DELETE FROM mo_thábla WHERE réimse2 = 'N';
Sainiú sonraí.
Úsáidtear an dara grúpa eochairfhocal, Teanga Shainithe Sonraí nó DDL ("Data Definition Language"), chun táblaí nua nó eilimintí a bhaineann le sin a shainmhíniú.
Córas bainistíochta bunachar sonraí coibhneasta. Is córas bainistíochta bunachar sonraí coibhneasta é córas bainistíochta bunachar sonraí atá bunaithe ar an samhail choibhneasta a dhearaigh Edgar F. Codd.
Edgar F. Codd. Ba ríomheolaí Briotanach é Edgar F. "Ted" Codd (23 Lúnasa, 1923 – 18 Aibreán, 2003) a leag amach bunchoincheapanna bhunachar sonraí choibhneasta. Dhearaigh sé an tsamhail choibhneasta do bhainistiú bhunachar sonraí agus é ag obair le IBM. 
Beathaisnéis.
Rugadh Edgar Frank Codd i Portland, Dorset, i Sasana. Rinne sé staidéar ar matamaitic agus ceimic in Ollscoil Oxford
IBM. Is comhlacht ríomhaireachta é International Business Machines, nó "IBM" mar a thugtar air de ghnáth. Déantúsaíonn agus díolann an comhlacht crua-earraí ríomhaireachta, bogearraí, agus seirbhísí comhairleacha. Faoi seo soláthraíonn IBM bainistíocht áiseanna chun seirbhísí tacaíochta a thabhairt do chomhlachtaí eile maidir le forbairt is feidhmeanna na ríomhaireachta. 
Tá a cheanncheathrú lonnaithe in Armonk, Stát Nua-Eabhrac i SAM. 
Stair.
Bhunaigh Herman Hollerith an comhlacht IBM sa bhliain 1924. Ba innealtóir Meiriceánach de phór na Gearmáine é Herman Hollerith (1860-1929). Dhear sé meaisín táblúcháin le haghaidh an daonáirimh 1890 sna Stáit Aontaithe. Bhunaigh sé an comhlacht "Computing Tabulating Recording Corporation". B'é a chomhlacht réamhtheachtaí IBM. Athainmníodh an CTRC mar IBM sa bhliain 1924. 
Sna 1950-1990idí, bhí IBM an comhlacht ba rathúla ar domhan nuair a tháirg sí mór-ríomhairí. 
I 1983 lainseáil IBM an ríomhaire pearsanta. Tháinig na ríomhairí seo chun níos mó ná 85% de mhargadh na ríomhairí a ghabháil. Ach bhí na PC déanta ag comhlachtaí eile freisin, agus de réir a chéile, d'éirigh cuid acu a níos mó ná IBM (tháinig Microsoft chun cinn nuair a dhear is a sholáthraigh sé an córas oibriúcháin MS-DOS i gcomhair ríomhairí pearsanta IBM).
Bhí IBM an comhlacht ríomhaireachta is mó ar domhan go dtí na 2000idí. 
Aireagáin.
D'athraigh na haireagáin seo an domhan:
AJAX. Is teicníc le haghaidh forbairt Gréasáin é Asynchronous JavaScript And XML, nó a acrainm AJAX, a úsáidtear chun feidhmchláir Ghréasáin idirghníomhacha a chruthú. Is é a chuspóir ná an lód a bhogadh ón bhfriothálaí go dtí ríomhaire an scimeálaí. 
Stair.
Chum Jesse James Garrett an téarma "Ajax" in alt a foilsíodh ar láithreán idirlín "Adaptive Path" i bhFeabhra 2005. Ní teicneolaíocht nua a bhí ann ach acrainm ghairid le haghaidh modhanna ríomhchlárúcháin a bhí á úsáid go forleathan le feidhmchláir idirlín idirghníomhacha a chruthú.
Teicneolaíochtaí a úsáidtear.
Is teaglaim ceithre theicneolaíocht atá ann fós í AJAX: 
Ar nós DHTML, LAMP nó SPA, ní teicneolaíocht í AJAX seachas téarma a úsáidtear le haghaidh cur síos ar ghrúpa teicneolaíochtaí a oibríonn le chéile.
Eolaíocht pholaitiúil. Is brainse den eolaíocht shóisialta í an eolaíocht pholaitiúil a bhaineann le teoiric polaitíochta.
Marlon Brando. B'aisteoir Meiriceánach é Marlon Brando, Jr. (3 Aibreán, 1924 – 1 Iúil, 2004), buaiteoir Oscar, a bhfuil aithne go forleathan air mar cheann de na haisteoirí ab fhearr den 20ú haois. 
Chuir sé teicnící an chórais Stanislavski i bhfeidhm, ar ar tugadh an "modh aisteoireachta", sna scannáin "A Streetcar Named Desire" agus "On the Waterfront", stiúrtha ag Elia Kazan sna 1950í luatha. 
Mar gheall ar a stíl aisteoireachta agus a íomhá mar reibiliúnaí i Hollywood na 1950í, bhí an-tionchar aige ar ghlúin aisteoirí cosúil le James Dean agus Paul Newman, agus ina dhiaidh sin, ar Robert De Niro agus Al Pacino.
Eolaíocht shóisialta. Is iad na heolaíochtaí sóisialta réimse disciplíní acadúla a dhéanann staidéar ar ghnéithe daonna an domhain. Ina measc tá na cinn seo a leanas:
Stair na heolaíochta agus na teicneolaíochta. Is corpas eolas eimpíreach an eolaíocht, pobal domhanda scoláirí, agus teicnící a bhfuil aithne orthu faoin ainm an "modh eolaíoch". Déanann stair na heolaíochta staidéar ar na feiniméin seo, siar ar ais go dtí an réamhstair.
Raidió. Is é atá i gceist le raidió ná tarchur chomharthaí gan sreang le modhnú tonnta leictreamaighnéadacha le minicíochtaí faoi mhinicíochtaí an tsolais. 
Is saghas radaíocht leictreamaighnéadach iad tonnta raidió. 
Tá saghsanna eile radaíochta leictreamaighnéadaí ann le minicíochtaí níos airde ná tonnta raidió - infridhearg, solas infheicthe, ultraivialait, X-ghathanna agus gáma-ghathanna.
Shelley Winters. Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í Shelley Winters (18 Lúnasa 1920 – 14 Eanáir 2006), buaiteoir Oscar. Rugadh mar Shirley Schrift í in East St. Louis, Illinois, iníon tuismitheoirí Giúdacha. Bhí sí pósta ceithre huaire. Bhí sí gníomhach mar aisteoir ar feadh 70 bliain, mar atá 1936–2006.
Wilson Pickett. Ba amhránaí Meiriceánach é Wilson Pickett (18 Márta, 1941 – 19 Eanáir, 2006), a raibh aithne air mar gheall ar a stíl paiseanta. Bhí an-tionchar aige ar chur chun cinn an ceol "Soul".
Súnámaí. Is sraith tonnta é súnámaí (nó tonn taoide) a chruthaítear nuair a easáitítear uisce i loch nó san fharraige go tobann ar scála ollmhór. Is féidir le creathanna talún, sciorradh talún, brúchtadh bolcáin agus bualadh dreigíte móire súnámaí a chruthú.
Tagann an téarma "Súnámaí" ón tSeapáinis, a chiallaíonn "cuan" ("tsu", 津) agus "tonn" ("nami", 波 nó 浪). Úsáidtear an focal céanna don uimhir uatha is iolra as Seapáinis. Rinneadh léirscrios agus cailleadh na mílte daoine i dteagmhais mar seo thar na blianta timpeall an Aigéin Chiúin go háirithe.Ar an 5 Samhain gach bliain, ceiliúrtar an Lá Domhanda Feasachta ar Shúnámaithe (lá a tharla an “Inamura - no-hi”, in oileán Honshu na Seapáine ar an 5 Samhain 1854).
Eolaíocht.
Tarlaíonn muirbhrúcht nó súnámaí, tonn sa bhfarraige le tréimhse fhada de bharr gluaiseachtaí móra an ghrinnill de thoradh crith talún, brúchtadh pléascach bolcáin, nó maidhm talún faoin bhfarraige. 
Is féidir le súnáimí taisteal sa bhfarraige oscailte suas le 800 km u·1 agus cladaí a bhualadh le fórsa millteach, arís is arís eile le gach buaic toinne. Is féidir go mbeidh buaic 30 m ag a leithéid. 
Is solatón an tonn taoide ar a dtugtar súnámaí, agus is féidir a leithéid a chur ar siúl in uisce canála freisin. Is mar an gcéanna na bórthonnta i mBá Fundy, agus ar abhainn na Sabhrainne idir an Bhreatain Bheag is Sasana.
Mato Grosso. Tá Mato Grosso ar cheann de na 27 aonad cónaidhmeach () sa Bhrasaíl. Tá sé suite i Réigiún an Lár-Iarthair (). Cuiabá príomhchathair an stáit, agus is é Blairo Maggi an Gobharnóir. Tá 3,3 mhilliún duine ina gcónaí sa stát (2017). Is iad Rondônia, Amazonas, Pará, Tocantins, Goiás agus Mato Grosso do Sul na stáit in aice láimhe. Le 903.000 km2, tá sé níos mó ná an Úcráin, an Rómáin agus an Mholdóiv le chéile.
Tá 1.66% de dhaonra na Brasaíle sa stát agus tá sé freagrach as 1.9% d'olltáirgeacht intíre (OTI).
Peiriú. Is tír i Meiriceá Theas í Peiriú, ar an Aigéan Ciúin. Tá sí ag críochantaíocht leis An tSile, leis an mBolaiv, leis an mBrasaíl, leis an gColóim agus le hEacuadór. 
Is í Líoma an phríomhchathair. Tá 8 milliún duine ina gcónaí i Líoma.
An Cholóim. Is tír i Meiriceá Theas í An Cholóim, le cóstaí ar an Aigéan Ciúin is ar an Aigéan Atlantach. 
Tá teorainneacha aici le Veiniséala, leis an mBrasaíl, le Peiriú, le Eacuadór agus le Panama. Is í Bogotá an phríomhchathair. Tá 49 milliún duine ina gcónaí ann.
Stair.
Bhí cogadh cathartha ar siúl sa Cholóim idir an eite dheis agus na reibiliúnaigh, ar a nglaoitear FARC ("Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia" nó Fórsaí Armtha Réabhlóideacha na Colóime). Le breis is 50 bliain bhí FARC i mbun eachtraí foréigin sa tír agus d'fhág an chogaíocht ansin breis is 250,000 duine marbh. 
Bhí an eite dheis ar thaobh an rialtais agus na reibiliúnaigh ar an eite chlé. Thacaigh rialtas SAM leis an eite dheis, i gcogadh i gcoinne na ndrugaí. 
2002-2010.
Nuair a toghadh Alvaro Uribe i réim i 2002, bhí an tír ar tí titim as a chéile. Bhí greim docht ag na treallchogaithe FARC ar chuid den tír agus bhí siad díreach tar éis ceann dá n-éachtaí ba mhó a bhaint amach: fuadach Ingrid Betancourt, duine de na hiarrthóirí sa toghchán uachtaránachta a bhuaigh Uribe. 
Le cúnamh Meiriceánach faoin b"Plean Colómach", thug Uribe faoin FARC, go díreach dá mba chrosáid phearsanta í, rud nach ionadh é toisc gur mharaigh an FARC a athair tar éis gur theip ar fhuadach i 1983. 
2010.
I mí na Bealtaine 2010, críochnóidh Alvaro Uribe a dhara téarma mar uachtarán na Colóime. Toghadh Juan Manuel Santos ina uachtarán na Colóime don chéad uair ar 7 Lúnasa 2010. Bhí polasaí níos séimhe ag teastáil ó mhuintir na tíre ag an am sin, rud a thóg an FARC isteach sa phróiseas polaitiúil. 
2016.
Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta sa bhliain 2016.
Bronnadh Duais Nobel na Síochána na bliana 2016 ar "Uachtarán na Colóime" Juan Manuel Santos dá iarrachtaí siúd an tsíocháin a chothú.
2 D.F. 2016: Vótáil móramh de phobal na tíre in aghaidh an chomhaontaithe síochána a bhí socraithe idir rialtas na tíre sin agus reibiliúnaigh an FARC. Móramh beag a bhí i gceist.
IRA.
Bhí triúr Éireannach a bhfuil ceangal acu leis an IRA ciontaithe i gcúirt sa Cholóim as tacú leis an FARC. Thréig siad an tír. Tugtar "Triúr na Colóime" orthu in Éirinn.
Ranna.
Tá an Cholóim roinnte i 32 Ranna agus Dúiche Príomhchathrach atá mar aon le roinn, cé go bhfuil Bogotá mar phríomhchathair roinne Cundinamarca. 
Tá na Ranna roinnte ina dhiaidh sin i mbardais, agus ina dhiaidh sin i "corregimientos" in áiteanna faoin tuath, agus "comunas" i gceirtleáin uirbeach. Tá rialtas áitiúil ag gach roinn le gobharnóir agus tionól, a toghfar gach ceithre bliana. Tá méara agus comhairle ag gach bardas freisin agus toghcháin áitiúil don bhord riaracháin áitiúil i ngach "corregimientos" agus "comunas".
Chomh maith leis an bpríomhchathair, tá stádas áirithe ag ceithre dúiche eile, de bharr gnéithe sainiúil áirithe; sé sin Barranquilla, Cartagena, Santa Marta agus Buenaventura.
Cathracha agus Bailte.
Is tír uirbithe í an Cholóim; tá 77.1% den daonra sa bhliain 2018 ina chónaí i limistéar uirbithe. Is iad Bogotá (7,387,400), Medellín, (2,382,399) agus Cali, (2,172,527) na cathracha is mó agus is tábhachtach sa tír.
Eacuadór. Is tír i Meiriceá Theas í Eacuadór, ar an Aigéan Ciúin. Tá teorainneacha aici le Peiriú ó theas is leis an gColóim ó thuaidh. Tá sí suite ar an Meánchiorcal. Is léi an t-oileánra Galápagos, atá suite 1000km siar amach san Aigéan Ciúin, freisin.Is í San Francisco de Quito an phríomhchathair. Tá 16 milliún duine ina gcónaí ann.
Panama. Is tír i Meiriceá Láir é Panama.
Tá teorainneacha aige le Cósta Ríce ó thuaidh agus leis an gColóim ó dheas. Is í Cathair Phanama an phríomhchathair. Tá 3 mhilliún duine ina gcónaí ann. Tá cóstaí ar an Aigéan Atlantach agus ar an Aigéan Ciúin aige agus is é an nasc idir Meiriceá Láir agus Meiriceá Theas é.
Tearmann cánach.
Is tearmann cánach é Panama inniu. Sa bhliain 2016, foilsíodh 11.5 milliún comhad a bhain le socruithe cánach do dhaoine a raibh sócmhainní thar lear acu.
Stair.
Ar an 20 Nollaig 1989, d'ordaigh Uachtarán Mheiriceá George Bush go ndéanfaí ionradh ar Phanama.
Bhris scéal mór caimiléireachta amach sa bhliain 2016...
... maidir le sceitheadh na gcomhad ó Mossack Fonseca, comhlacht dlí ó Panama inar léiríodh daoine móra le rá ag cur airgid i bhfolach leis an gcáin chuí a sheachaint.
Spórt.
D'imir Panama i gCorn FIFA an Domhain 2018, faoi Hernan Dario Gomez, an chéad uair riamh. Bhí an fhoireann eagraithe go maith, ach bhí deacrachtaí acu cúil a scóráil.
Massachusetts. Is stát SAM é Massachusetts atá suite sa réigiún "Sasana Nua" in oirthuaisceart na tíre.
Tá teorainneacha aici le New Hampshire agus le Vermont ó thuaidh, le Nua-Eabhrac ó thiar agus le Connecticut agus le Rhode Island ó theas. Is í Bostún (Béarla, Boston) príomhchathair an stáit. Sa bhliain 2017, bhí 6,859,819 duine ("meastachán daonra") ina gcónaí i Massachusetts, an 15ú stát de réir daonra. Is é an tríú stát sa tír de réir dlús daonra agus 324.1 duine sa chiliméadar cearnach.
Polaitíocht.
Ba é Deval Patrick, ball den Pháirtí Daonlathach, an chéad duine de shliocht Afracach ina ghobharnóir ar an stát (2007–2015). Is í Elizabeth Warren (Páirtí Daonlathach) an seanadóir sinsearach ag Massachusetts sa Chomhdháil i Washington, D.C.. Is é Ed Markey, ball den pháirtí chéanna, mar an seanadóir sóisearach.
Teangacha.
An Ghaelainn i Massachusetts.
De réir daonáireamh S.A.M. labhair 3,075 (aois 5+) duine an Ghaelainn sa stát. Is é Massachusetts an stát leis an líon Gaeilgeoirí is mó i S.A.M..
The Simpsons. Is é The Simpsons an tsraith bheoite Mheiriceánach is fadsaolaí riamh. Baineann sé le saol na Simpsons, teaghlach Meiriceánach a chónaíonn in Springfield, baile sna Stáit Aontaithe. Craoladh an chéad eipeasóid ar 17 Nollaig 1989 ar ghréasán Fox. Ó shin, tá breis agus 654 eipeasóid craolta. Tá an tsraith an-cáiliúil ar fud an domhain agus glacann a lán daoine cáiliúla páirt mar aoi-réaltaí. 
Meastar gurb é "The Simpsons" ceann de na sraitheanna is mó éilimh i stair na teilifíse. Tá clú ar an stíl ait ealaíne atá ann: bíonn craiceann buí agus súile móra ar na carachtair, agus ceithre mhéar ar a lámha.
Plota.
Cúigear atá i dteaghlach na Simpsons, .i. Homer, a bhean chéile Marge, agus a gclann, Bart, Lisa agus Maggie. Tá cónaí orthu ag 742 Evergreen Terrace i mbaile Springfield i SAM (ní luaitear stát leis).
Stair.
 Chruthaigh Matt Groening an clár sa bhliain 1987 nuair a iarradh air sraith chartún gearr a scríobh do "The Tracy Ullman Show" a chraolfaí ag tús agus deireadh na sosanna fógraí. Bhunaigh Groening na carachtair ar a mhuintir féin. Craoladh an chéad chartún ar 19 Aibreán 1987. Rinneadh 48 gceann de na cartúin seo san iomlán.
Sa bhliain 1989, lorg Fox séasúr de thrí heipeasóid déag, leathuair an chloig an ceann. Craoladh an chéad eipeasóid, "Simpsons Roasting on an Open Fire", ar 17 Nollaig 1989. Bhí móreileamh air láithreach bonn. B'aoir é ar shaol an lae inniu sna Stáit Aontaithe, agus é mar fhritéis don "sitcom" teaghlaigh tipiciúil Meiriceánach.
Syrtis Major. Máigh mhór mhillteanach basailt ar Mhars is ea Syrtis Major. B'é Syrtis Major an chéad mhionsonra geografach ar dhroim an phláinéid a thug aon duine faoi deara. B'é an réalteolaí Ollannach Christiaan Huygens a rinne é, thiar ins an bhliain 1694.
Ní bhfuair Syrtis Major a ainm ach dhá chéad bliain níos deireanaí, áfach. B'é an réalteolaí Iodálach Giovanni Schiaparelli a bhaist é, cosúil le cuid mhór áiteanna eile ar Mhars. Roimhe sin, ba mhinic a bheireadh na saineolaithe "Muir an Orláiste" ar Syrtis Major, ó bhí an "mhuir" ina cuidiú mór acu le tréimhse rothlaithe Mharsa a oibriú amach. Ba ghnách leis na saineolaithe a cheapadh, ar dtús, gur farraige a bhí ann, nó chonacthas dóibh go raibh Syrtis Major gorm i leith na huaine. Le fírinne, tá sé liathdhonn nó liath, ach ós rud é go bhfuil an chuid eile den phláinéad cineál flannbhuí, is é an t-imprisiún a fhágfaidh an chodarsnacht ar an mbreathnóir go bhfuil Syrtis Major gorm.
Inniu, tá a fhios againn gur cloch laibhe atá ann, nó basalt, agus é cosúil go leor leis na cineálacha basailt a d'fheicfeá ar an Domhan s’againn. Tá cuid lárnach Syrtis Major in anás cráitéar, i bhfarradh is an chuid eile den mháigh, ach tá dhá chaildéara mhóra ann. Is é is caildéara ann ná an cineál poll mór a fhágtar sa talamh i ndiaidh chráitéar an bholcáin mhúchta. Tugtar Nili Patera ar an gceann is mó acu (agus é ciliméadar is trí scór ar trastomhas), agus is é an caildéara is lú acu ná Meroe Patera (cúig chiliméadar is dhá scór ar trastomhas). "Patera" an t-ainm Laidine a bheirthear ar na caildéaraí i logainmníocht Mharsa.
Tá an chuid lárnach de Syrtis Major ag críochantacht le hIridis Planitia, ar máigh í a múnlaíodh sách déanach i stair gheolaíoch Mharsa. Tá sí suite níos ísle thíos ná Syrtis Major, fosta.
Baisteadh Syrtis Major Planum ar an chuid lárnach de Syrtis Major. Is é is brí le "planum" ná máigh nó ardchlár, ach is ar éigean is féidir clár a thabhairt ar Syrtis Major Planum, nó tá an talamh ag dul in airde i dtreo an dá chaildéara. Mar sin, creidtear gur sciathbholcán, nó iarsma sciathbholcáin, atá i Syrtis Major Planum, go bunúsach. An laibhe a bhrúcht amach as an dá cháildéara nuair a bhí siad gníomhach go fóill, shnigh sí síos na céadta ciliméadar go dtí gur shioc sí go basalt. Siúd is go bhfuil an "sciath" bhasaltach míle dhá chéad ciliméadar ar trastomhas inniu, níl sí ach dhá chiliméadar ar airde sa bhall is airde de.
Asaph Hall. Réalteolaí Meiriceánach ab ea Asaph Hall (15 Deireadh Fómhair, 1829 - 22 Samhain, 1907). B’eisean a tháinig ar ghealacha Mharsa, Phobos agus Deimos.