Trelis/gawiki huggingface dataset:
Diarmaid Dian. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt, ba ea Diarmaid Dian mac Airmeataigh (Sean-Ghaeilge Diarmait Dian mac Airmetaig, nó "Diarmait Guthbinn") (bás 689). Conall Guthbinn mac Suibhne (bás 635), iar-rí, ba ea a sheanathair. Maraíodh a athair Airmeatach Caoch ag Cath Mag Rath sa bhliain 637. Bhí Diarmaid i gcoróin ón mbliain 653 go dtí 689.
Tháinig an t-achrann idir Clann Cholmáin agus Saol Aodha Sláine go luath sa seachtú haois chun críche nuair a bhain Síol Aodha an lámh in uachtar amach. Bhí siadsan ansin i gceannas mar Ardríthe le linn dara leath na 7ú haoise. Thosaigh achrann cathartha eatarthu siúd áfach, agus tarraingíodh Clann Cholmain ann chomh maith. Sa bhliain 662, maraíodh Faolchú mac Maoil Umha de Chlann Cholmáin Bhig ag Cath Ogamain, ag tús ar son Chonaing Choirre mhic Conghaile agus Blathmhaic mhic Aodha Sláine (bás 665) in éadan lucht leanúna Dhiarmada mhic Aodha Sláine (bás 665).
Maraíodh Diarmaid féin sa bhliain 689 mar thoradh seanachrainn ag Aodh mac Dlúthaigh (bás 701) d'Fhir Chúl Bhreá. Bhí seanathair Aodha, grandfather Ailill Cruitire mac Áedo Sláine, maraithe i mbun chatha ag seanathair Dhiarmada, Conall Guthbhinn sa bhliain 634. Dar leis an Leabhar Laighneach, mharaigh Conall Guthbhinn ag an Ardrí Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha (bás 695) as Breá.
I measc mhac Dhiarmada, bhí a leanas: 
Ardrí Éireann ba ea garmhac Dhiarmada, Domhnall ba Mí mac Murchadha (bás 763).
Murchad Midi. Rí Uisnigh de Chlann Cholmáin, géag d'Uí Néill an Deiscirt ba ea Murchadh na Mí mac Diarmada (Sean-Ghaeilge Murchad Midi mac Diarmato) (died 715). Tháinig sé i réim i gcomharbacht ar a athair, Diarmait Dian sa bhliain 689.
Beatha.
Measadh gurbh fhíor-lár na tíre é Cnoc Uisnigh. Bhíodh Clann Cholmáin de shliocht Colmáin Mór mac Dhiarmada mhic Cearbhaill, i gceannas ann. Sa 7ú haois, bhíodh a ngaoil comhraic, Síol Aodha Sláine as Áth Cliath agus an Mí, ina bpríomhchlann i measc Uí Néill an Deiscirt. Roghnaítí an Ard-ríogacht eatarthu agus a ngaoil tuaisceartach, Cineál Chonaill.
Bhí Murchadh ina ráthóir "Cháin Adhamhnáin" socraithe ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697. Seachas sin, is beag tuairiscí atá le fáil faoi Murchadha sna hannála Éireann. Mharaigh a dheartháir, "Bodbchad" sa bhliain 704 i gCath Claenath gar do Chlaonadh, Contae Chill Dara, ag troid in éineacht le Fógartach mac Néill in éadan, Cheallaigh Chualann, rí Laigean.
Sa bhliain 714, tharla Cath Bile Tened gar do Maigh nEalta idir Clann Cholmáin, faoi cheannas Murchadha, agus Síol Aodha Sláine. Maraíodh deartháireacha Murchadha, Aodh agus Colga, sa chéad bhabhta. Maraíodh Fhan Aodha, rí "Fir Cúl" Bhreá de Síol Dlúthaigh, sa dara babhta. Sean-achrann a bhí ann. Bhí Diarmaid athair Murchadha maraithe ag Aodh athair Flainn sa bhliain 689. Ar an lá céanna, bhuaigh fir na Mí in éadan mhuintir Uí Fhailí agus mharaigh a rí, Forbasach ó Conghaile.
Go gairid i ndiaidh sin, cuireadh an ruaig ar thaoiseach Shíol Aodha Sláine, Fógartach mac Néill, agus cúrsaí go dtí an Bhreatain". Dar le roinnt foinsí nua deireanaí, chuir an tArdrí Fearghal mac Maoil Dúin amach é. Dar le roinnt eile, bhí sé féin ina Ardrí. Is amhlaidh ámh gurbh é Murchadh a chuir Fógartach as a choróin.
Bás.
Maraíodh Murchadh sa bhliain 715 ag uncail Fógartaigh, Conall Grant. Tugtar an teideal neamhghnách "rí Uí Néill" dó i nAnnála Uladh agus i nAnnála Tiarnaigh. Is dócha go dtagann an teideal úd le "rí an Tuaiscirt" a thugtaí do Ríthe Uí Néill an Tuaiscirt mar áiríodh mar ardríthe, agus go gcuireann seo uile in úil go raibh Murchadh ina ionadaí an Ardrí, Fearghal, a deisceart.
Clann.
Bhí beirt mhac ar a laghad ag Murchadh: Domhnall na Mí, Ardrí; agus Cairbre, a fuair bás sa bhliain 749. D'fhéadfadh é gurbh é Breasal, maraithe sa bhliain 764, mac eile leis. Rinneadh rí Uisnigh de Domhnall, ach tháinig Fógartach ar ais ón mBreatain sa bhliain 716 agus is léir gur phríomhrí Uí Néill an Deiscirt ba ea é.
Marianus Scottus. Manach agus croiniceoir Gaelach ab ea Marianus Scottus (Gaeilge: "Muiredach mac Robartaig"); (1028- circa. 1081) a bhunaigh an mhainistir Kloster Weih Sankt Peteri (Mainistir Naomh Peadar) i Ratisbona. Scríobh sé féin a leasainm le dhá t ("Scottus", cf. Vín, Leabharlann Náisiúnta na hOstaire, Cod. 1247).
Luathshaol.
Is dócha gurb in iarthuaisceart Uladh a rugadh é, agus gur bhain sé leis an teaghlach 'Maic Robartaig', a bhí ina chomharba eaglasta agus ina choimeadaithe oidhreachtúla Chathach Cholm Cille.
Chuaigh sé isteach i mainistir Mhagh Bhile, (i mBaile Nua na hArda, Contae an Dúin) nuair a bhí sé 24 bliana d’aois.
Oilithreacht.
Sa bhliain 1067 d’fhág sé a thír dhúchais, agus é ar oilithreach le beirt chompánach darb ainm Johannes agus Candidus chun na Róimhe.
Ar an mbealach ansin ina ionad sin chinn sé ar dhul isteach i mainistir Michelsberg in aice le Bamberg mar Bheinidicteach. Tuairiscítear go hanacronachas gur spreag an tEaspag Otto von Bamberg é féin agus a chompánaigh chun páirt a ghlacadh ann. Bhog Marianus go Regensburg ar a dhéanaí i 1074, áit a bhfuair sé lóistín i mainistir mná Niedermünster i dtosach (b’fhéidir roimhe sin freisin i mainistir mná Obermünster) agus tháirg sé lámhscríbhinní le haghaidh maireachtála.
Sa bhliain 1075/1076 bhronn máthairab Obermünster Eaglais Choiscthe Naomh Peadar air, áit ar shocraigh sé agus ar bhunaigh sé pobal mainistreach sa deireadh, a mhéadaigh go tapa ag oilithrigh Éireannacha eile agus bhí sé i gceannas ar mhodh aba (go hoifigiúil bhí sé i seilbh na hoifige mar ab).
De réir a chéile ba núicléas do mhainistreacha na nGael iad, mainistir Weih Sankt Peter agus mainistir Éireannach Naomh Jakob, a bunaíodh i Regensburg go luath ina dhiaidh sin (cé gur tar éis bhás Marianus atharla sin). 
Mastar gurb é Marianus athair bunaitheach na mainistreacha Gaelacha ("Schottenkloster") seo amháin.
A dhearbhú ina bheannaitheach.
Ag tús na 1080idí, is dócha i 1081, d’éag Marianus. Tar éis a bháis, beannaíodh é agus ceiliúrtar a lá féasta an 17 Aibreán, nó, de réir na Bollandistes, an 9ú Feabhra.
Saothair.
Scríobh Marianus "Cronica Clara", a mhaíonn gur 'stair uilíoch' í, ó chruthú an domhain go dtí an bhliain 1082. Faightear dé-chóras uimhrithe bunaithe ar míthuiscint go ndearna Dionysius Exiguus botún 22 bliain ina chuid socruithe. An-mór le rá a bhí an croinic le linn na meánaoise agus, i Sasana, baineadh an-úsáid as, ag John of Worcester agus scríbhneoirí eile. Foilsíodh é ar dtús i mBasel sa bhliain 1559 agus d'eagraigh Georg Waitz é le réamhrá ar son "Monumenta Germaniae Historica: Scriptores", iml. V.
Tíreachán. Scríbhneoir agus easpag Éireannach den 7ú haois ba ea Tírechán (Sean-Ghaeilge Tírechán). Ba as Cuan Chill Ala, Contae Mhaigh Eo é. Tá clú aige as a shaothar “Bailiúcháin,” scríbhinní maidir le Naomh Pádraig caomhnaithe i Leabhar Ard Mhacha.
Eachtra Palomares (1966). Tharla Eachtra Palomares ar an 17 Eanáir 1966 nuair a thuairteáil eitleán buamála “B-52” de chuid na Stát Aontaithe i bPalomares, i gcúige Almería san Andalúis, an Spáinn, agus buamaí núicléacha ar bord. 
Thit cuid den phálásta in aice le Palomares agus phléasc na lánáin phléascacha (mar a bheadh pléascadh "buama salach" ann. Bhí an ithir éillithe ag radaighníomhaíocht. Tá truailliú radaighníomhach ann fós.
Aodh mac Dlúthaigh. Rí "Fir Cúl", fo-ríocht Bhreá, de shliocht Síol Dlúthaigh de Shíol Aodha Sláine, ba ea Aodh mac Dlúthaigh (Sean-Ghaeilge Áed mac Dlúthaig) (bás 701). Ailill Cruitire mac Áedo Sláine (bás 634), iar-rí Bhreá, ba ea a sheanathair.
Beatha.
Le linn a shaoil, bhí achrann ar leith idir Síol Dlúthaigh agus muintir Uí Chonaing as Cnóbha agus iad in iomaíocht le Síol Aodha Sláine, Uí Chearnaigh as Loch Gabhair san áireamh.
Bhí Aodh rannpháirt in dhá dhúnmharú. Sa bhliain 689, mharaigh sé Diarmaid Dian mac Airmeataigh Chaoich, rí Uisnigh de Chlann Cholmáin. Sean-achrann a bhí ann. Bhí seanathair Aodha, Ailill Cruitire (bás 634), maraithe ag seanathair Dhiarmada, Conall Guthbhinn (bás 635).
Agus sa bhliain 695, bhí Aodh agus Conghalach mac Conaing Choirre (bás 696) Uí Chonaing ciontach i mbás an Ardrí, Fíonsneachta Fleách, agus a mhic Breasal, ag "Grellaigh Dollaith". De réir Annála Tiarnaigh, tharla seo i rith chatha, ach insítear i nAnnála Easpacha na hÉireann gur maraíodh Fíonsneachta ina phobal.
Feictear Aodh mar ráthóir Cháin Adhamhnáin le Naomh Adhamhnán, socraithe ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697.
Clann.
I measc a mhac, bhí a leanas:
Flann mac Aodha. Rí "Fir Cúl", fo-ríocht Bhreá, de shliocht Síol Dlúthaigh de Shíol Aodha Sláine, ba ea Flann mac Aodha (Sean-Ghaeilge Flann mac Áedo) (bás 714). Aodh mac Dlúthaigh (bás 701), iar-rí "Fir Cúl", ba ea a athair, agus Ailill Cruitire mac Aodha Sláine (bás 634), iar-rí Bhreá, a shin-seanathair.
Le linn a shaoil, bhí achrann ar leith idir Síol Dlúthaigh agus muintir Uí Chonaing as Cnóbha agus iad in iomaíocht le Síol Aodha Sláine, Uí Chearnaigh as Loch Gabhair san áireamh. Bhí achrann freisin idir Síol Dlúthaigh agus Clann Cholmáin as Uisneach. Bhí Diarmait Dian mac Airmeataigh Caoich, rí Uisnigh maraithe ag Aodh athair Fhlainn sa bhliain 689.
"Sa bhliain 711, chloígh agus mharaigh an tArdrí, lFearghal mac Maoil Dúin (bás 722) de Cineál Eoghain, deartháir Fhlainn, Cú Raoi, ag Cath Sliabh Fuaid (Contae Ard Mhacha),i dteannta le rí Uí Mhéith. 
Sa bhliain 712, chuaigh an achrann idir Síol Aodha Sláine in olcas nuair a chloígh agus a mharaigh Flann Maine mac Néill Uí Chearnaigh. Sa bhliain 714, throid Flann i gCath Bile Tened (gar do Maigh nEalta, Contae na Mí) in éineacht le Clann Cholmáin faoi cheannas Murchadha na Mí (bás 715). Sa chéad bhabhta, maraíodh beirt deartháireacha Fhlainn, agus sa dara, maraíodh Flann féin.
Maraíodh deartháir ríthe le Flann, Gormghal, i gCath Cheanannais ag troid ar son Amhalaí mhic Conghalaigh Uí Chonaing (bás 718) in éadan Chonaill Ghraint Uí Chearnaigh. Rinneadh rí "Fir Cúl" dá mac son, Dúnghal (bás 747).
Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh). Timire, scríbhneoir agus ollamh Éireannach ab ea Donnchadh Ó Laoghaire (21 Eanáir 1877 - 3 Aibreán 1944).
I nDoire an Chuilinn, Baile Bhuirne, a rugadh Donnchadh ar 21 Eanáir 1877. Le Gaeilge amháin a thóg a thuistí, Donnchadh Ó Laoghaire agus Peig Ní Bhuachalla, é. D’fhreastail sé ar Bardinch National School (Gaeilge: Scoil Bharr Duínse) áit ar múineadh daltaí go heisiach trí mheán an Bhéarla.
Bhí feirm bheag ag a mhuintir agus d'obair sé ann go dtí 1899 ach ó 1898 i leith bhí sé ag cur suime i scríobh na Gaeilge.
Fuair sé post sclábhaí i gCorcaigh le muintir Dwyer, Beamish &amp; Crawford. B’fhéidir gurbh é Seán Ó Faoláin (Johnny Wayland), an píobaire cáiliúil a bhunaigh Cumann Píobairí Chorcaí in 1898, a d’áitigh air aistriú go Corcaigh. Ó Sheán a d’fhoghlaim sé an phíb uilleann. Ceoltóir maith a bhí ann. Sheinn sé ag Coirm Cheoil na Féile Pádraig i Halla na Banríona, Londain, in 1907. Ba mhaith a sheinneadh sé ar an gcláirseach agus ar an bhfliúit freisin. D’oireadh sé dá ghnó go minic dreas a sheinm i ndiaidh óráide ag feis nó le linn dó bheith ag timireacht. Bhí sé sách maith chun go n-iarrfaí go minic air craoladh ar Radio Éireann ó 1926 i leith.
I measc na leabhar a d’aistrigh sé ó Bhéarla go Gaeilge tá: "Eachtraí an Ghiolla Mhóir" (1936) (Swift); "an Impire agus a chuid éadaigh" (1939) (Grimm agus Anderson); agus "Ceol" (1939) (Anderson); "An Fáinne Draoidheachta" (1939); agus "Lios na Sídhe" (1939).
D'aistrigh sé "La Perle noir" le Victorien Sardou ón bhFraincis go Gaeilge (1952).
Morris Travers.  Ceimiceoir Sasanach ab ea Morris William Travers, FRS (24 Eanáir 1872 - 25 Lúnasa 1961) a d’oibrigh le Sir William Ramsay chun xeanón, neon agus crioptón a fhionnadh. Thuill a chuid oibre ar roinnt de na gáis neamhchoitianta an t-ainm "Rare gas Travers" i gciorcail eolaíochta. Bhí sé ina stiúrthóir bunaitheach ar Institiúid Eolaíochta na hIndia 
Luathshaol.
Rugadh Travers i Kensington, Londain, mac le William Travers MD, FRCS (1838-1906), luathcheannródaí ar theicnící máinliachta aiseipteacha. Ba í Anne Pocock a mháthair. Chuaigh Travers ar scoil i Ramsgate, Woking agus i Scoil Blundell 
Gairmréim.
Ansin chuaigh sé go Coláiste na hOllscoile, áit ar thosaigh sé ag obair le Sir William Ramsay. Chabhraigh Travers le Ramsay airíonna na ngás an argóin agus an héiliam gáis a bhí nua-aimsithe a fháil amach. Théigh siad mianraí agus dreigítí freisin agus iad ag cuardach tuilleadh gás, ach níor aimsigh siad aon cheann. Ansin i 1898 fuair siad cuid mhór d’aer leachtach agus cuireadh é faoi dhriogadh codánach.
Diablo Velasco. Iomrascálaí proifisiúnta agus traenálaí iomrascála proifisiúnta Meicsiceach ab ea Cuahutémoc Velasco Vargas (28 Aibreán 1919- 13 Méitheamh 1999) mar is fearr aithne air faoina ainm fáinne Diablo Velasco. Chuir Velasco oiliúint ar go leor iomrascálaithe mór le rá, Gory Guerrero, Perro Aguayo, Essa Rios, Mil Máscaras, Raul Armas agus Los Hermanos Crucero san aíreamh. In 2001, ionduchtaíodh Velasco i Halla na Laochra Wrestling Observer mar aitheantas ar a gairm mar iomrascálaí agus a thionchar ar Lucha Libre mar thoradh ar oiliúint a chur ar go leor dá phríomh lúthchleasaithe.
Gairm iomrascála proifisiúnta.
Chuir Velasco tús lena ghairm iomrascála í 1937 tar éis dó oiliúint a fháil ar feadh dhá bhliain faoi theagasc Raúl Romero, agus an t-ainm "Telmo Velazco" á úsáid aige. Mar gheall ar a stádas réasúnta gearr, níor tháinig sé chun bheith ina príomhoirfideach riamh, ach measadh go raibh sé mar oibrí teicniúil a bhféadfaí brath air chun cluiche iontach lárchárta a chur ar siúl. I 1942, tar éis cúig bliana san iomaíocht faoi bhun an priomhimeacht, D'éirigh sé as ag iomaíocht chun bheith ina thraenálaí iomrascála. I 1959, bheag sé go dtí an Aréine Coliseo de Guadalajara, ceann de na scoileanna iomrascála is mó sa tír, le bheith mar phríomh-trainálai. 
Le linn a shlí bheatha mar oiliúnóir, chuir sé oiliúint ar go leor lúthchleasaithe a rachadh ar aghaidh chun bheith ina n-ainmneacha tí i Lucha Libre, Gory Guerrero, patriarch den Teaghlach iomrascála Guerrero san áireamh. Measadh oiliúnaithe Vargas go bhfuil ionchais maith le haghaidh a ngairmeacha beatha iomaíoch agus Vargas tógtha cáil ar a bheith ina thraenálaí premier. Tar éis gortú cromáin, chuir Vargas deireadh le hoiliúint phraiticiúil léi mhic léinn, ach lean sí ag gníomhú mar mheantóir agus chóitseálaí.
Reáchtáil Vargas a scoil iomaíochta go dtí gur scoir sé den tionscal sa deireadh i 1997, ag c.78 bliain d’aois.
Bás.
Fuair Vargas bás ar 13 Meitheamh 1999, ag 80 bliana d'aois, dhá bliana tar éis a scor.
Samó Mheiriceá. Críoch de chuid na Stát Aontaithe is ea Samó Mheiriceá, an limistéir Meiriceánach is faide ó dheas. Tá sé suite i lár an Aigéin Chiúin, soirdheas ó Shamó, tír neamhspleách. Tá Samó Mheiriceá taobh thoir den Dátlíne Idirnáisiúnta, agus Samó taobh thiar de.
Tá 55,212 duine ina gcónaí i Samó Mheiriceá. Tá an chuid is mó den daonra dátheangach idir 
Samóis agus Béarla. Is é Pago Pago príomhchathair na críche.
Aonad fístaispeána. Is éard is aonad fístaispeána (AFT) ná gléas le scáileán a thaispeánann carachtair nó grafaicí a ghineann ríomhaire nó feiste leictreonach eile. Is minic a úsáidtear an téarma AFT go comhchiallach le monatóir, ach is féidir leis tagairt a dhéanamh freisin do chineál eile taispeána, mar theilgeoir digiteach. Féadfaidh AFT a bheith ina ghléas imeallach nó féadfar é a chomhtháthú le comhpháirteanna eile.
Tugadh 'aonad fístaispeána' (AFT) ar mhonatóir ríomhaire roimhe seo, ach bhí an téarma seo imithe as úsáid faoi na 1990idí den chuid is mó.
Bord Iascaigh Mhara. Is é Bord Iascaigh Mhara nó BIM an ghníomhaireacht rialtais a bhfuil freagracht uirthi tionscail iascaireachta mara agus dobharshaothraithe na hÉireann a fhorbairt. 
Bunaíodh an eagraíocht ar dtús faoin Acht Iascaigh Mhara, 1952, agus soláthraíonn an eagraíocht acmhainní don tionscal iascaireachta, go háirithe sa dobharshaothrú, chomh maith le comhéadan a sholáthar don tomhaltóir trí fhaisnéis a sholáthar agus trí bhia mara chur chun. Go stairiúil d’oibrigh sé i mbun bádchlós i nDún na Séad, sa Daingean agus sna Cealla Beaga.
Tá ceanncheathrú BIM lonnaithe i nDún Laoghaire, Contae Bhaile Átha Cliath faoi láthair .
Údarás Oideachais. Is comhlacht neamhrannach é an tÚdarás Oideachais (Béarla: The Education Authority) atá urraithe ag an Roinn Oideachais i dTuaisceart Éireann. Bunaíodh é faoin Acht Oideachais (Tuaisceart Éireann) 2014 (c. 12) a rith Tionól Thuaisceart Éireann. Tháinig an t-údarás i bhfeidhm an 1 Aibreán 2015.
Freagrachtaí.
Tá an tÚdarás Oideachais freagrach as a chinntiú go bhfuil seirbhísí oideachais bunscoile agus meánscoile éifeachtúla agus éifeachtacha ar fáil chun freastal ar riachtanais leanaí agus daoine óga, agus tacaíocht chun seirbhísí óige éifeachtacha agus éifeachtacha a sholáthar. Chuir na cúig Bhord Oideachais agus Leabharlainne (BOLanna) na seirbhísí seo ar fáil roimhe seo. Tá gach ceann de na hiar-BOLanna anois ina bhfo-réigiún den Údarás Oideachais:
Bord an Údaráis Oideachais.
Tá 20 ball ar Bhord an Údaráis Oideachais móide an Cathaoirleach. Ina measc seo tá:
Jyoti Basu. Dlíodóir agus ceannaire Cumannach de chuid na hIndia ab ea Jyoti Basu (8 Iúil 1914 – 17 Eanáir 2010).
Céimí de chuid Ollscoil Calcúta, glaodh chun an Bharra air sa Teampall Láir sa bhliain 1939. Cláraíodh mar abhcóide in Ard-Chúirt Chalcúta é an bhliain dár gcionn. 
Mar sin féin, ní dheachaigh sé leis an dlíodóireacht sa ghnáthchiall riamh, ós rud é gur chuaigh sé isteach sa Pháirtí Cumannach nuair a bhí sé i Londain agus dhírigh sé ar chúnamh dlí pro bono a thabhairt don Pháirtí Cumannach agus dá cheardchumainn agus eagraíochtaí eile gaolmhara. 
Ag am na scoilte i bPáirtí Cumannach na hIndia sa bhliain 1964, bhí Basu i measc na ndaoine a bhunaigh Páirtí Cumannach na hIndia (Marxach). Bhí sé ina bhall de Chomhthionól Reachtaíochta Bheangál Thiar ó 1952 go 1972 agus ó 1977 go 2001 agus ina Phríomh-Aire ar an Stát ó 1977 go 2000. 
Is dócha go ndéanfaí Príomh-Aire na hIndia de sa bhliain 1996 murar shocraigh Politburo PCI(M) go bhfanfadh an páirtí amach as rialtas an Fhronta Aontaithe.
D'éag Basu ar 17 Eanáir 2010 agus é cúig bliana is nócha d'aois
Gallagher. Is teagascóir corpacmhainne agus pearsa theilifíse Meiriceánach é Leo Anthony Gallagher, Jr., a rugadh sa bhliain 24 Iúil 1946 in Fort Bragg, Carolina Thuaidh.
Ainmhí clóis. Is ainmhí atá oiriúnaithe le saol an cine daonna é ainmhí clóis. Ciallaíonn sé sin go bhfuil an t-ainmhí seo. Tá beithíoch agus peataí i gceist le hainmhithe clóis. 
Tá Ba, Sicín, Muca, Madraí agus Cait i measc ainmhithe clóis coitianta.
The Sailor who fell from Grace with the Sea. Is úrscéal de chuid Yukio Mishima The Sailor who fell from Grace with the Sea, foilsithe i Seapáinis sa bhliain 1963.
Scéal.
Scéal Ryuji, mairnéalach, a thiteann i ngrá le bean darb ainm Fusako. Is baintreach í le siopa éadaí rathúil agus páiste amháin aici, garsún darb ainm Noburu agus é trí bliana déag d'aois.
Is ball é Noburu de dhrong ógánach a bhfuil gráin acu ar dhaoine fásta, den tuairim go bhfuil an saol folamh, fimíneach agus gan chúis.
Nuair a phósann Ryjiu agus Fusako, tá Noburu an-tógtha leis an socrú ar dtús. Ach nuair a fhágann Ryuji slán leis an mhuir agus lena shaol mar a bhí, tagann athrú intinne ar Noburu. 
Déanann Rujiu chuile iarracht muinín an bhuachaill óg a sholáthair, ach ní éiríonn leis. 
Tá baint láidir idir an mac agus an mháthair ach faigheann sí amach go bhfuil an t-ógánach ag cúlchoimhéad orthu, trí pholl sa bhalla, idir na seomraí codlata. Ceapann Norubu nach ceart dá mháthair caidreamh a bheith aici le fear den saghas sin. Déanann seisean agus a chomrádaí plean chun fáil réidh le Ryuji.
Al-Shafiʽi. Diagaire agus dlíodóir Ioslamach sa 8ú/9ú haois ab ea Abū ʿAbdillāh Muhammad ibn Idrīs al-Shāfiʿī (Araibis: أَبُو عَبْدِ ٱللهِ مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ ٱلشَّافِعِيُّ‎, 28 Lúnasa 767– 20 Eanair 820), duine de na pearsana is tábhachtaí i bhforbairt an dlí Ioslamaigh.
Saol.
I nGaza a rugadh é agus rinne sé staidéar ar sharia i Meidíne (áit a raibh bhí sé ina dhalta ag Malik ibn Anas, a bhunaigh ceann eile de na gluaiseachtaí dlí Ioslamaigh i measc na Sunnaíoch) agus i mBagdad (áit a raibh bhí sé faoi thionchar na gluaiseachta Hanafi). 
Tar éis dó tréimhsí a chaitheamh ag teagasc i Meice, i mBagdad arís agus san Éigipt, fuair sé bás sa tír sin agus é dhá bhliain is caoga d'aois, sa bhliain 820 (9204AH).
Smaointeoireacht agus tionchar.
Tá a chuid tuairimí maidir leis an dlí Ioslamach mar bhunús na gluaiseachta Shafi`i - ceann de na ceithre ghluaiseacht atá chun tosaigh i measc na Moslamach Sunnaíoch. Tá a tionchar is treise sa lá atá inniu ann san Afraic Thoir agus i roinnt ceantar de chuid réigiún Cugais, na hÁise Thiar agus na hÁise Theas. Bhí Al-Ghazali i measc na smaointeoirí Ioslamacha ina dhiaidh sin a bhí go mór faoina anáil.
Bhíodh tionchar ní b'fhorleithne ag an ngluaiseacht Shafi`i uair amháin. Ach de bharr phátrúnacht na nOtamánach ar scoláirí Hanafi, tháinig an ghluaiseacht sin ina háit i go leor codanna den domhan Ioslamach.
You Xie. Is polaiteoir, iriseoir, agus údar Gearmánach é You Xie (謝盛友) (rugadh 1 Deireadh Fómhair, 1958 i Hainan na Síne). Bhí sé ina iarrthóir i dtoghchán Pharlaimint na hEorpa in 2019.
Katie McGreal. Is scríbhneoir agus iriseoir as Baile Átha Cliath í Katie McGreal atá cónaí uirthi i mBéal Feirste.
Bhí an bua aici anuraidh ag Féile na Meán Ceilteach, san rannóg don Aip is fearr, i gcóir an áis litríochta Ghaeilge, Léigh Linn, a chruthaigh sí le Declan McGrath. Oibríonn sí le Raidió Fáilte mar iriseoir.
Is múinteoir míúin/machnamh í agus tá comhlacht aici darbh ainm Solas Relaxation. Tá sí mar bhall den ghrúpa feimineachais Ghaeilge i mBéal Feirste agus is ball den Dream Dearg í freisin, an grúpa atá ag lorg Acht Teanga ó Thuaidh.
Cáin Adomnáin. Is conradh dlí é Cáin Adhamhnáin (Sean-Ghaeilge Cáin Adomnáin), aitheanta fosta mar "Lex Innocentium" (dlí na ndaoine neamhchiontacha) um mná agus neamhthrodaí a chosaint in aimsir chogaidh. Glaoitear "Comhaontuithe na Ginéive" na nGael ársa air as ucht na cosanta seo, ag leathnú go sibhialtaigh Cáin Phádraig, a thug cosaint do mhanaigh. Ainmníodh é as an té a spreag é, Naomh Adhamhnán, naoú Abb Í Cholm Cille i ndiaidh Naomh Cholm Cille féin. Cuireadh i bhfeidhm é ag tionól Gael, Dál Riada and Cruithneach ag Sionad Bhiorra sa bhliain 697. Spreag Adhamhnán an sionad tar éis aislinge inar thug a mháthair íde béil dó faoina theip mná agus linbh na hÉireann a chosaint.
Stair.
Idir na blianta 697 agus 887, cuireadh naoi gcáin éagsúla i bhfeidhm taifeadta sna hannála Éireann. Caomhnaítear an téacs de thrí dóibh, Cáin Adhamhnáin ina measc.
Dar le D.N. Dumville, meastar gur mhol Adhamhnáin an cháin seo sa bhliain 697 um bhás Cholm Cille a cheiliúradh. Mar chomharba Cholm Cille, bhí dóthain gradaim ag Adhamhnán chun an tionól a shocrú ag Biorra le 91 taoiseach agus eaglaiseach as Éirinn, Dál Riada agus na Cruithnigh i láthair. Le cois an mhainistir shuntasach ann, bhí Biorra ar thalamh sách neodrach gar den teorainn idir Uí Néill ó thuaidh agus ríthe na Mumhan ó dheas.
Meastar go raibh cúiseanna éagsúla eile ann chun Adhamhnán a spreagadh, san áireamh deabhóid Mhuire agus dea-shampla Cholm Cille féin. Aitheanta ar dtús mar "Lex Innocentium", ainmníodh í as Adhamhnán agus í á athnuachan sa bhliain 727.
Oidhreacht.
Is amhlaidh go raibh tionscnamh Adhamhnáin ar cheann den chéad iarrachtaí i measc Chríostaithe chun brúidiúlacht cogaidh a laghdú, gaisce suntasach do dhuine ar imeall iargúlta na hEorpach. Thug sé sampla áitiúil, i gcomhthéacs nósanna dlí na nGael, do ghluaiseacht Chríostaí níos leithne chun foréigean a chosc. Sampla de dhlí idirnáisiúnta atá ann, curtha i bhfeidhm in Éirinn agus in Albain.
Maraon le hiarrachtaí eile amhail is Síocháin agus Sos Dé sa Fhrainc mhílaoiseach, b'fhéidir é nach raibh ach éifeachtacht teoranta ag an gCáin. Tugann Fergus Kelly faoi ndeara nach bhfuil cás ar bith caomhnaithe maidir leis. Ní fios dá bharr ar cuireadh a chuid pionós crua i bhfeidhm, in aghaidh éirim an tSeanchais Mhóir mar a bhí.
Steanóis phíolórach. I steanóis phíolórach, tiúsaíonn na matáin phíolóracha agus éiríonn siad thar a bheith mór, ag cur bac ar bhia an stéig bheag a bhaint amach.