Trelis/gawiki huggingface dataset:
Robert Recorde. Ba dhochtúir agus matamaiticeoir Angla-Breatnach é Robert Recorde (c.  1512 – 1558). Cheap sé an tsín chothroime (=) agus chuir sé an comhartha suimithe (+) a bhí ann roimhe seo isteach do chainteoirí Béarla sa bhliain 1557.
Beathaisnéis.
Rugadh Robert Recorde timpeall na bliana 1512, agus ba é an dara mac agus an ceann deireanach é ag Thomas agus Rose Recorde as "Dinbych-y-pysgod", Sir Benfro, sa Bhreatain Bheag . 
Chuaigh Recorde isteach in Ollscoil Oxford thart ar 1525, agus toghadh é ina Chomhalta de Choláiste na Marbh Uile (Laidin: Collegium Omnium Animarum Fidelium Defunctorum de Oxonia) ansin é sa bhliain 1531 . Tar éis dó an leigheas a ghlacadh mar ghairm, chuaigh sé go dtí Ollscoil Cambridge chun an chéim MD a dhéanamh i 1545. D’fhill sé ina dhiaidh sin ar Oxford, áit ar mhúin sé an mhatamaitic go poiblí, mar a bhí déanta aige sula ndeachaigh sé go Cambridge. Cheap sé an an tsín chothroime. Dealraíonn sé go ndeachaigh sé go Londain ina dhiaidh sin, agus gur ghníomhaigh sé mar dhochtúir don Rí Éadbhard VI agus don Bhanríon Muire, dá bhfuil cuid dá leabhair tiomnaithe dóibh. Bhí sé ina Ard-reachtaire Mionta agus Airgead in Éirinn. Tar éis do namhaid polaitíochta é a agairt mar gheall ar chlúmhilleadh, gabhadh é mar gheall ar fhiacha agus fuair sé bás i bPríosún Binse an Rí, Southwark, faoi lár mhí an Mheithimh 1558 .
Foilseacháin.
D’fhoilsigh Recorde roinnt saothar ar ábhair matamaitice agus leighis, go príomha i bhfoirm idirphlé idir máistir agus scoláire, mar a leanas:
Scríobhadh an chuid is mó de na saothair sin i bhfoirm caiticeasma. Tá roinnt leabhar a bhfuil a n-údar anaithnid curtha i leith dó: "Cosmographiae isagoge", "De Arte faciendi Horologium" agus "De Usu Globorum et de Statu temporum".
Jean-Luc Godard.  
Stiúrthóir scannán ba ea Jean-Luc Godard (3 Nollaig 1930 - 13 Meán Fómhair 2022), ar dhuine de na stiúrthóirí is tábhachtaí i stair na scannánaíochta. Bhunaigh sé an ghluaiseacht 'Nuathonn na Fraince" agus an-tionchar aige. 
Beatha.
Rugadh Godard san Eilvéis sa bhliain 1930. Tá clú ar Godard de bharr a chuid scannán ó na seascaidí, go háirithe na scannáin "À Bout de Souffle", "Le Mépris" agus "Pierrot le Fou".
Ba stiúrthóir turgnamhach é Godard, díreach go dtí deireadh a shaoil; mar shampla, bhuaigh sé an duais in Cannes dá scannán "Adieu au Langage" agus é ceithre bliana is ochtó d’aois. Dúirt Martin Scorcese gur athraigh Godard an smaoineamh a bhí againn faoi scannáin agus nach raibh stiúrthóir ar bith chomh misniúil is a bhí Godard.
Eotanáis.
Chinn Godard lámh a chur ina bhás féin san Eilvéis ar 13 Meán Fómhair 2022. Fuair sé bás trí fhéinmharú cuidithe.Dúirt a theaghlach go raibh sé ag fulaingt mar gheall ar thinnis iomadúla.
Teirmifileach. Is éard is teirmifileach ann ná orgánach a fhásann os cionn 40 °C, agus a bhfuil na teochtaí fáis is fearr acu idir 50 °C agus 55 °C.
Fásann na teirmifiligh is foircní ag teochtaí arda suas go 122°C, ar a dtugtar "Methanopyrus kandleri" .
Is Aircéigh (archaea) iad go leor teirmifileach, cé gur féidir baictéir nó fungais a bheith iontu. Moltar go raibh eobaictéir theirmifileacha i measc na mbaictéar ba thúisce.
Faightear teirmifiligh i réigiúin éagsúla den Domhan a théitear go geoiteirmeach, ar nós fuaráin te mar iad siúd i bPáirc Náisiúnta Yellowstone (féach an íomhá) agus graois hidreiteirmeacha domhainmhara, chomh maith le hábhar plandaí atá ag lobhadh, mar phortaigh mhóna agus múiríní .
Is féidir le teirmifiligh maireachtáil ag teochtaí arda, ach dhéanfaí damáiste do bhaictéir eile nó d'aircéigh agus uaireanta maraíodh iad dá nochtfaí iad do na teochtaí céanna.
Feidhmíonn na heinsímí i dteirmifiligh ag teochtaí arda. Úsáidtear cuid de na heinsímí seo i mbitheolaíocht mhóilíneach, mar shampla an polaiméaráis Taq a úsáidtear in imoibriú slabhrúil polaiméaráise (ISP). Díorthaítear "teirmifileach" ón ("thermotita" ), a chiallaíonn teas, agus ("philia" ), grá .
Aicmiú.
Is féidir na teirmifiligh a rangú ar bhealaí éagsúla. Déanann aicmiú amháin na horgánaigh seo a shórtáil de réir a gcuid teochtaí fáis optamacha: 
In aicmiú gaolmhar, sórtáiltear teirmifiligh mar seo a leanas::
Féile Idircheilteach Lorient. Is féile bhliantúil Cheilteach í Féile Idircheilteach Lorient (Briotáinis: Emvod Ar Gelted An Oriant; Breatnais: Gŵyl Ryng-Geltaidd An Oriant), atá suite i gcathair Lorient, sa Bhriotáin. Bhunaigh Polig Monjarret í sa bhliain 1971.
Bíonn an fhéile bhliantúil seo ar siúl i gcroílár na cathrach gach Lúnasa agus tá sí tiomnaithe do thraidisiúin chultúrtha na náisiún Ceilteach, ag cur béime ar cheol agus agus damhsa Ceilteach agus ag cur ealaíona eile san áireamh freisin, a leithéid agus péintéireacht, grianghrafadóireacht, drámaíocht, dealbhóireacht, ceardaíocht thraidisiúnta chomh maith le spórt agus gastranamaíocht.
Is as an mBriotáin, Éire, Albain, an Corn, an Bhreatain Bheag, Cumbria, Oileán Mhanann, Oileán Chléire, an Ghailís, an Astúir, an Acaid, agus an diaspóra Ceilteach ar fad.
Maidin Dé Domhnaigh bíonn Paráid Mhór na Náisiún Ceilteach ar siúl le breis agus 3,500 ceoltóir, amhránaí, píobaire agus damhsóir ó gach cearn den domhan Ceilteach ag spaisteoireacht trí shráideanna na cathrach i bhfeisteas náisiúnta.
Bíonn cluichí ceannais Chraobh Náisiúnta Bagadoù ar siúl sa Parc de Moustoir le linn an chéad deireadh seachtaine den fhéile. Chomh maith leis sin bíonn comórtais aonair ar siúl do phíobairí.
Bíonn máistir-ranganna ar siúl gach maidin. I measc na n-imeachtaí tráthnóna, bíonn ceolchoirmeacha ceoil tíre agus traidisiúnta agus taispeántais rince, ceolchoirmeacha ceolfhoirne, ceolchoirmeacha rac-cheoil agus "Nuits Magiques", taispeántais de bhannaí píb, damhsóirí, cóir agus tinte ealaíne.
I rith na féile bíonn an "Village Celtique" (fr) nó "Marc'had Etrekeltiek" (br) ar oscailt i lár na cathrach ag tairiscint bia, ceoil agus litríochta, éadaí agus ceardaíochta.
Ar an Satharn deiridh den fhéile bíonn ceoltóirí tíre agus rac-cheoltóirí ag casadh ag an gcuan iascaireachta don Nuit de Port de Pêche.
Bíonn go leor gníomhaíochta ar imeall na féile freisin, le ceoltóirí ag seinm saor in aisce i go leor beár agus tithe tábhairne na cathrach gach tráthnóna go dtí go déanach.
Tá lucht eagraithe na féile tar éis dul i mbun fiontair chomhchosúla le déanaí mar cheolchoirm na Féile Pádraig i bPáras na Fraince, a mheallann slua de 70,000 lucht féachana agus ceolchoirm Celtica i Nantes.
Clár imeachtaí.
Tá príomhláithreacha na féile suite fud fad na cathrach, agus imeachtaí níos foirmiúla ar siúl ag an "Palais des Congrès", "Grand Théâtre" nó "Église Saint Louis". Bíonn na himeachtaí móra ar siúl ag an "Parc du Moustoir" (baile Chlub Peile Lorient a bhfuil suas le 10,000 lucht féachana in ann a bheith ann), sa "Port de Pêche" nó i marquees móra.
Tosaíonn an fhéile leis an "" (fr) nó "Kaoteriad" (br), suipéar bia mara traidisiúnta na Briotáine, a bhíonn ar siúl i gceantar cuain Port de Pêche (fr) nó Porzh Pesketa (br) le rabhcáin mhara agus ceol mara traidisiúnta na Briotáine.
Keltia Rok. Is fadcheirnín (FC) é Keltia Rok, a eisíodh ar an lipéad Breatnach Recordiau Sain. Tá sé suntasach toisc gurb é seo an chéad fadcheirnín (go dtí 2020 an t-aon fadcheirnín) a chuimsigh popcheol agus rac-cheol comhaimseartha i ngach ceann de na sé theanga Cheilteacha. Is ann atá na chéad rac-amhráin a eisíodh san Choirnis agus san Mhanainnis. Eisíodh an taifead i gcomhthráth leis an Eisteddfod Náisiúnta i bPorthmadog i mí Lúnasa 1987. Dáileadh an taifead mar FC vinile (Audio 1412M) agus mar chaiséad (Audio C612N) ag Revolver / ó Bhriostó.
Cúlra agus taifeadadh.
Ba é Davyth Fear, a bhí ina Ard - Rúnaí ar an Aontas Ceilteach ag an am, a chóirigh an taifead. Bhí roinnt fógraí ar an gclúdach cúil d’eagraíochtaí Ceilteacharud a chabhraigh le híoc as an gclódóireacht. Ar an gclúdach tosaigh bhí íomhá de Lwybr Llaethog, grúpa rap Breatnach, a thaifead do Recordiau Sound freisin.
Léirmheasanna.
Rinne roinnt irisí agus páipéir ceoil athbhreithniú ar an dtaifead. Ba é tuairim Dulais Rhys ón nuachtán seachtainiúil ‘ Y Faner ’ gur rogha spéisiúil a bhí ann le clúdach den scoth. Thug Adrian Tierney-Jones chun suntais san NME go raibh an taifead comhaimseartha, le roinnt amhrán ‘"warming the cockles of the Celtic heart"’.’ I ndeireadh na dála dúirt sé, ‘the significance of the record is that these languages ​​are alive and not in museums' ’ Dar le ‘Keltoi – a Pan-Celtic Review’, chabhraigh foilsiú an taifid le gluaiseachtaí Ceilteacha a nascadh. Dar leis an iris ‘Welsh Music History’, ba chéim mhór chun cinn é do chultúr an cheoil chomhaimseartha sna náisiúin Cheilteacha.
Rialtas na Breataine Bige. Is é Rialtas na Breataine Bige ( ) rialtas cineachta na Breataine Bige. Tá an rialtas comhdhéanta d’airí, a fhreastalaíonn ar chruinnithe comh-aireachta, agus leas-airí nach bhfreastalaíonn, agus freisin d’Ard-Abhcóide . Tá sé faoi stiúir an chéad aire, de ghnáth ceannaire an pháirtí is mó sa Senedd (Parlaimint na Breataine Bige; Breatnais: Senedd Cymru), a roghnaíonn airí agus leas - airí le faomhadh an Senedd.. Tá an rialtas freagrach as beartas i réimsí cineachta (cosúil le sláinte, oideachas, forbairt eacnamaíoch, iompar agus rialtas áitiúil)a chur a chur faoi bhráid na parlaiminte (parlaiminte) agus le cur i bhfeidhm na mbeartas atá ceadaithe aige.
Comórtas Náisiúnta Treabhdóireachta.  
Dírítear sa gComórtas Náisiúnta Treabhdóireachta (CNT) ar threabhdóireacht, ar chúrsaí feirmeoireachta, ar ghnó talmhaíochta, ar an saol tuaithe, ar bhia agus ar chúrsaí faisin. Tá an CNT ar cheann de na himeachtaí faoin aer is mó san Eoraip. Reáchtáltar an táispeántas i mí Meán Fómhair, ar cheann na himeachtaí is tábhachtaí san fhéilire náisiúnta.
In 2022, bhí an seó ar siúil i Ráithín an Uisce i gContae Laoise. (Cuireadh an ócáid ar ceal i 2020 agus 2021 de bharr na paindéime Covid). Bhí 1,700 seastán trádála curtha in airde ar an suíomh 900 acra. Rith an cosán treabhdóireachta 37 ciliméadar ar fad. D'fhreastail timpeall 300,000 duine ar an ócáid.
Seanachaidh. Tá níos mó ná áit amháin in Éirinn a bhfuil an t-ainm Seanachaidh air:
Alan R. Pearlman. Innealtóir leictreonach, aireagóir agus fear gnó ab ea Alan Robert Pearlman. Rugadh é ar 7 Meitheamh 1925 i Nua Eabhrac, sna Stáit Aontaithe. Bhunaigh sé an comhlacht ARP Instruments sa bhliain 1969.
Cailleadh é ar 5 Eanáir 2019 in Newton, Massachusetts, tar éis galar ghearr.
Llyfr Coch Hergest. Is lámhscríbhinn ársa í Llyfr Coch Hergest (Gaeilge: Leabhar Dearg Hergest) sa Bhreatnais, a scríobhadh timpeall 1382 -1410. Tá sí ar cheann de na príomhfhoinsí d'fhinscéalta an Mabinogi agus tá roinnt téacsanna próis Meán - Bhreatnaise eile agus mír thábhachtach de dhánta ann freisin. Tá an saothar eagraithe go han-mhaith agus cuimsíonn sé Prós, filíocht, saothair dhúchasacha, oiriúnuithe ó theangacha eile agus aistriúcháin.
Tagraítear dó mar 'an cnuasach lámhscríbhinní aonair is saibhre de litríocht mheánaoiseach na Breataine Bige' (Lewis 1971: 481), 'leabharlann in aon imleabhar amháin ', agus gan amhras an ceann is troime de na leabhair mheánaoiseacha sa Bhreatnais, an ceann is mó ó thaobh toisí de... agus is tibhe Huws (2000: 82). (Béarla: '"the richest single manuscript compilation of medieval Welsh literature' (Lewis 1971: 481), a 'one-volume library', and 'by far the heaviest of the medieval books in Welsh, the largest in its dimensions... and the thickest"' Huws (2000: 82).) 
Ba lámhscríbhinn i bpáirt é Leabhar Bán Hergest a scríobh Lewis Glyn Cothi, ach sa bhliain 1810 scriosadh é i dtine. 
Bhí sé i seilbh an duine uasal agus pátrún Hopcyn ap Tomas ó Ynysforgan agus Ynysdawe ag tús an 15ú haois. Is eol go raibh seilbh aige ar Llyfr Coch Hergest mar go bhfuil taifid ann mar gheall air leis an athscríobhaí gairmiúil Hywel Fychan ap Hywel Goch ó Fuellt, agus is féidir gur do Hopcyn ap Tomas ab Einion as Ynysforgan i g"Cwm Tawe" a dhréachtaigh an lámhscríbhinn sin. Is cosúil go ndearna sé go leor oibre do Hopcyn agus níl níos lú ná cúig óid do Hopcyn sa Leabhar Dearg chomh maith le saothar le: Llywelyn Goch ap Meurig Hen, Dafydd y Coed, Madog Dwygraig, Meurig ab Iorwerth agus Ieuan Llwyd ab Gargam. Ina theannta sin, tá Óid ag Y Proll dá mhac Tomas ap Hopcyn, é féin ina phátrún ar fhilí cáiliúla.
Tagann ainm an leabhair as an bhfíric go bhfuil sé ceangailte le leathar dearg, agus a nasc le aige le Plas Hergest i (Béarla: "Herefordshire"). Is cosúil gur tháinig sé i seilbh John Vaughan, as Dre-tŵr sa bhliain 1465 agus go ndeachaigh sé as sin go Hergest. Bhí sé i seilbh an teaghlaigh go dtí tús an 17ú haois agus is é sin an fáth a fuair sé an t-ainm. Thug an tUrr. Thomas Wilkins an leabhar do Choleg Yr Iesu (Gaeilge: Coláiste Íosa), Oxford sa bhliain 1701, agus tá sé ar coimeád i Leabharlann "Bodley, Ollscoil Oxford", agus tá sé digitithe faoi cheadúnas oscailte.
Sléacht Charn an Bhua, 1798. Ar an 25 Bealtaine 1798, chuir fórsaí na Breataine 28 príosúnach chun báis i gCarn an Bhua, Loch Garman. Bhí amhras ann go raibh siad sna hÉireannaigh Aontaithe. Bhí siad á gcoinneáil gan triail. Lámhachadh iad go léir i gcúirt liathróid láimhe, sa phinniúr. 
"Beart coisctheach' a bhí ann; bhí an t-arm ag iarraidh ceacht a mhúineadh don phobal. Tháinig an pobal ar thuairim eile ar fad, agus bhris an réabhlóid amach i Loch Garman an lá dár gcionn, ag cur iontas ar an rialtas.
An lá céanna, ar 26 Bealtaine, tharla sléacht eile i nDún Luáin, Contae Chill Mhantáin. Cuireadh 36 príosúnach chun báis.
Glenn Marine Group. Is soláthraí seirbhísí muirí atá bunaithe i Singeapór é Glenn Marine Group, lena n-áirítear lóistíocht chabhlaigh agus oibriú tacaíochta ar an gcladach lena n-áirítear críochfoirt mhara agus oibríochtaí calafoirt.
Stair.
Bunaíodh an chuideachta mar Glenn Marine Enterprise i 1946 i Penang, an Malae, ag soláthar seirbhísí loinge do longa bhí ag baint úsáide as Cé Swettenham..
"Glenn Defense Marine Asia".
I mí Mheán Fómhair 2013, tháinig fochuideachta de chuid na cuideachta, an conraitheoir tacaíochta long "Glenn Defense Marine Asia" (GDMA), díríodh aird an phobail ar imscrúdú leanúnach ar scannal éillithe laistigh de Chabhlach na SA. In 2010, Bhí oifigigh an Chabhlaigh in amhras go raibh cuid de na billí a chuir cuideachta GDMA ón Téalainn stuáilte. De réir ionchúisitheoirí a bhí ag fiosrú an cháis, ghearr an chuideachta an iomarca airgid ar an gCabhlach as earraí agus seirbhísí de mhéid a sháraigh 20 milliún dollar. Líomhnaítear gur earcaigh príomhfheidhmeannach, uachtarán agus cathaoirleach na cuideachta, Leonard Glenn Francis, ar a dtugtar ‘ Fat Leonard ,’ líonra brathadóirí laistigh den "United States Seventh Fleet" de chuid an "Naval Criminal Investigative Service" (NCIS), a sholáthródh dó faisnéis rúnda faoi sceidil oibriúcháin long an Chabhlaigh, agus foláireamh a thabhairt dó nuair a rinne iniúchóirí cabhlaigh iarracht idirbhearta gnó amhrasacha a imscrúdú le Glenn Marine. Mar mhalairt air sin, d’éiligh ionchúisitheoirí go gcuirfeadh Francis striapacha, costais taistil agus buntáistí eile ar fáil d’oifigigh an chabhlaigh.
CLG Domhnach Mór/Cill Dhéagláin. Is club Chumann Lúthchleas Gael é Domhnach Mór/Cill Dhéagláin atá ionnaithe i mbaile Chill Dhéagláin i gContae na Mí. Bíonn an club san iomaíocht i gcomórtais na Mi. Bunaíodh an fhoireann sa bhliain 1923 faoin ainm Domhnach Mór ach athainmíodh í go Domhnach Mór/ Cill Dhéagláin sa bhliain 1996 mar léiriú ar an líon méadaithe imreoirí agus lucht tacaíochta ó Chill Dhéagláin. Tá trí chraobh shinsir peile buaite ag an gclub. 
Stair.
Bunaíodh an club faoin ainm Donaghmore I 1923 sa bhaile fearainn 3km ó dheas ó Chill Dheaglaín. Bhuaigh an club trí chraobh shinsear Peile in 1927, 1928 agus 1942. Le tamall anuas d’éirigh go maith leis an gclub ag leibhéil sóisear agus idirmheánach agus faoi láthair tá 45 fhoireann san iomaíocht ag Peil, Iománaíocht, Peil na mBan, agus Camógaíocht. 
Imreoirí suntasacha.
Buaiteoir Uile-Éireann Ned Durnin i 1954 le Buaiteoirí Sóisearacha na Mí, Eugene Hickey agus Timmy O Regan Laighean - Mort Sullivan Buaiteoir Laighean Faoi 21, Craobh Laighean Mionúir Bryan Menton (2008) agus craobh shinsir Laighean (2010). Eoin Reilly, Andrew Tormey, David Morgan agus Cormac McGill.
Cwm Penmachno. Is seanbhaile cairéil i bpobal Bro Machno, Bwrdeistref Sirol Conwy (Gaeilge: "contaebhuirg Conwy"), sa Bhreatain Bheag é Cwm Penmachno (ar a dtugtar go stairiúil Tre-Gynwal). Tá sé ainmnithe i ndiaidh an ghleanna den ainm céanna (SH755474). Tá sé ag barr an ghleann, roinnt míle siar ó dheas ó shráidbhaile Penmachno. 
Stair.
Tógadh an sráidbhaile sna 1860í mar lonnaíocht chairéil. Bhí cairéal Penmachno díreach ó dheas agus os cionn na lonnaíochta. Níos airde suas an gleann bhí cairéal slinne Rhiwbach, a bhí nasctha roimhe seo ag Trambhealach Rhiwbach le hIarnród Ffestiniog ag Blaenau Ffestiniog. Sreabhann sruthanna ón ngleann géar-thaobhach, ag cruthú foinse na habhann Afon Machno, a théann trí Phenmachno, sráidbhaile níos mó, sula dtéann sé isteach san abhainn Afon Conwy ó dheas de Bheitws-y-Coed.
Áiseanna.
Meallann an sráidbhaile turasóirí, go háirithe rothaithe sléibhe, cadhcálaithe, canúálaithe agus siúlóirí. Tosaíonn 'Conair Rothar Sléibhe Penmachno' ag an gcarrchlós, atá suite idir Cwm Penmachno agus Penmachno.
Tá ionad pobail agus Seomra Oidhreachta sa sráidbhaile ag iar-Shéipéal Shiloh.
Suite in aice le deireadh an ghleanna tá ionad lasmuigh "The Latymer School," Ionad Gníomhaíochtaí Allamuigh Scoil Latymer (ar a bhfuil foirgnimh na hiarbhunscoile). Reáchtálann an scoil turais chónaithe gach bliain do dhaltaí bhliain 7 agus 9, chomh maith le turais éagsúla Tíreolaíochta agus Corpoideachais. Cheannaigh Scoil Latymer an t-ionad seo i bParc Cenedlaethol Eryri (Gaeilge: "Páirc Náisiúnta Eryri") le go bhféadfadh na daltaí aithne níos fearr a chur ar a chéile agus a gcuid scileanna aonair a fháil amach.
Front Line Defenders. Eagraíocht um chearta an duine atá bunaithe in Éirinn is ea Front Line Defenders' (Gaeilge: "Cosantóirí Tosaigh"), nó The International Foundation for the Protection of Human Rights Defenders" a bunaíodh i mBaile Átha Cliath, Éire sa bhliain 2001 chun iad siúd a oibríonn go neamhfhoréigneach chun seasamh le cearta daonna daoine eile a chosaint mar atá leagtha amach sa doiciméad seo. Dearbhú Uilechoiteann um Chearta an Duine .
Stair.
Ba í Mary Lawlor, iar-stiúrthóir ar Rannóg na hÉireann de Amnesty International, a bhunaigh an eagraíocht le síntiús US$3 milliún ón bhfear gnó agus ón daonchara Denis O'Brien. Tá Stádas Comhairliúcháin Speisialta ag Cosantóirí Tosaigh le Comhairle Eacnamaíoch agus Sóisialta na Náisiún Aontaithe, agus Stádas Breathnóra ag Coimisiún na hAfraice um Chearta daonna agus ciníocha
Sa bhliain 2006 bhunaigh Cosantóirí Tosaigh oifig an Aontais Eorpaigh sa Bhruiséil .
Fuair na Cosantóirí Tosaigh Duais Forbartha Idirnáisiúnta an Rí Baudouin sa bhliain 2007 agus Duais na Náisiún Aontaithe i Réimse Chearta an Duine in 2018. An 3 Iúil 2014, bhronn Ambasadóir na Fraince, an tUasal Jean-Pierre Thebault, Ord Chevalier den Léigiún Onórach air Lawlor thar ceann rialtas na Fraince.
Is é sprioc fhoriomlán na gCosantóirí ná chumas cosantóirí chearta an duine, mar phríomhghníomhairí um athrú sóisialta, leanúint dá gcuid oibre gan riosca ciaptha, imeaglaithe nó gabhála.
Obair shuntasach.
I mí Dheireadh Fómhair 2021, fuair na Cosantóirí Tosaigh fianaise go raibh spiaireacht déanta ag an gcuideachta teicneolaíochta Iosraelach, NSO Group, ar shaoránaigh Phalaistíneacha éagsúla a bhain le grúpaí chearta an duine.
Dámhachtain na gCosantóirí Tosaigh do Chosantóirí Cearta Daonna i mBaol.
Sa bhliain 2005, bunaíodh an dámhachtain seo, a bhronntar, de réir shuíomh gréasáin na heagraíochta, ar chosantóir um chearta an duine "atá, trí obair neamhfhoréigneach, ag cur go misniúil le cur chun cinn agus cosaint cearta daonna daoine eile, agus iad go minic i mbaol mór pearsanta dóibh féin" (Béarla: "who through non-violent work, is courageously making an outstanding contribution to the promotion and protection of the human rights of others, often at great personal risk to themselves").Tarraingíonn an gradam aird idirnáisiúnta ar chúis a fhaighteora, agus duais airgid 15,000 euro. 
Is iad seo a leanas faighteoirí na ndámhachtainí seo ó cuireadh tús leis:
Francisco de Cuellar. Sa bhliain 1588, scrios stoirmeacha fíochmhara Armáid na Spáinne amach ó chosta na hÉireann. Tháinig an captaen, Francisco de Cuellar (1562-1607) slán as. Bhí aidhm amháin aige - éalú ó na Sasanaigh - agus na hÉireannaigh -agus filleadh ar ais go dtí an Spainn lena bheatha. Rinne an t-oifigeach Spáinneach, Francisco de Cuellar, cur síos ar a eachtraí in Éirinn..
Oireicsin. Is néaraipheiptíd í oireicsin, ar a dtugtar hipichreitin freisin, a rialaíonn dúiseacht, múscailteacht, agus goile. Is é tíopa-1 an fhoirm is coitianta de narcailéipse, ina mhothaíonnan duine aonair caillteanas gearr teannais mhatánaigh ("ionsaithe titime" nó cataipléis), agus is é is cúis leis seo ná easpa oireicsinse san inchinn mar gheall ar dhíothú na gceall a tháirgeann é. Tá sé ann i bhfoirmeacha Oireicsin-A agus Oireicsin-B .
Níl ach 10,000-20,000 néaróin a tháirgeann oireicsin san inchinn dhaonna, atá lonnaithe go príomha sa limistéar perifornical agus hipeatalamas cliathánach. Teilgean siad go forleathan ar fud an lárchórais néaróg, ag rialú na múscailteachta, an bheathaithe agus iompraíochtaí eile. Tá dhá chineál peiptíd oireicsine agus dhá chineál gabhdóir oireicsine ann.
Príosún Chill Mhantáin. Iarsmalann i mBaile Chill Mhantáin is ea Príosún Chill Mhantáin. 
Stair.
Príosún.
Tógadh príosún ar an suíomh ag deireadh an ochtú haois déag. Coinníodh príosúnaigh ann le linn Éirí Amach 1798 agus an Ghorta Mhóir.
Méadaíodh an príosún sa bhliain 1822 agus arís in 1842-3, díreach in am don Ghorta. 
Dúnadh an príosún in 1900. Athosclaíodh é le linn Chogadh Saoirse na hÉireann agus Cogadh Cathartha na hÉireann. Ar deireadh d'fhág na príosúnaigh deiridh i 1924.
Músaem.
Osclaíodh an músaem in 1998.
Bhí an príosún le feiceáil in "Ghost Hunters International" (2009).
Cath Chill Ala, 1798.  
Troideadh Cath Chill Ala ar 23 Meán Fómhair 1798, le linn Éirí Amach 1798 ; an cath deireannach i gCúige Chonnachta a bhí ann le linn 'Bliain na bhFrancach'.
Cúlra.
I mí Lúnasa 1798, tháinig arm Francach leis an nGinearál Humbert i dtír chun cabhair a thabhairt do na hÉireannaigh Aontaithe. Tháinig 1,000 saighdiúirí Francacha, faoin Ghinearál Humbert, i dtír ar an 22 Lúnasa 1798 i gCill Chuimín (Cill Ala).
An cath.
D'éirigh go maith ar dtús leis an gcomhaontas, mar shampla ag Rásaí Chaisleáin an Bharraigh. Fógraíodh "Poblacht Chonnacht" agus ceapadh tiarna áitiúil, John Moore, ina uachtarán air.
Ach ina dhiaidh sin, buaileadh na Francaigh i gcath i mBéal Átha na Muc, Co Longfoirt ar 8 Meán Fómhair agus rinneadh scrios ar Ghaeil agus ar Fhrancaigh.
An cath deireannach i gCill Ala.
Troideadh Cath Chill Ala ar 23 Meán Fómhair 1798. Ní raibh ach ceathrar oifigeach Francach fágtha ar an lá seo (ghéill an chuid is mó de na Francaigh ag Cath Bhéal Átha na Muc.
Tháinig deireadh leis an Éirí Amach 1798 i gCúige ChonnachtaːBhí darna cath eile eadar Ros Eirc agus Mainistir na Maighne ’nnsin agus fuair 600 Gaedheal ’s Franncach bás ann, ach fuair 3,000 Gall bás ann freisin. I ndhiaidh sin, d’éalaigh na Gaedheil ’s na Franncaigh amuigh as Cill Ala go faoin tuath agus throid siad treall-cogadh an-fada in éadan na Gall go dtí 1808 leis díoltas mhór orthu...
Dacia Sandero. Is carr fíorbheag é Dacia Sandero a tháirgeann an monaróir Rómánach Dacia. Seoladh in 2007 é, agus tá sé ina thríú glúin faoi láthair. Margaítear é mar an Renault Sandero freisin i margaí áirithe, mar shampla an Rúis, Meiriceá Laidineach, an Iaráin, an Éigipt agus an Afraic fho-Shahárach.
Curaíocht. Is éard atá i gceist le curaíocht nó curadóireacht ná briseadh, triomú agus leasú talún chun barra a fhás.
Stair.
Ba iad na príomhbharra a cuireadh in iarthar na hEorapa ná cruithneacht agus coircre. Cheap Sasanach darbh ainm Jethro Tull gléas an-simplí sna 1730idí a chuidigh go mór leis an churaíocht.