Trelis/gawiki huggingface dataset:
Córas dathanna Munsell. Córas chun dathanna a thomhas is a ainmniú a shaothraigh an t-ealaíontóir Meiriceánach Albert Munsell (1858-1918). Cuimsíonn an "Munsell Book of Color" (Leabhar Dathanna Munsell, 1929 ar aghaidh) 1,200 sampla, rangaithe de réir na n-idirchéimeanna is lú fordhatha, sáithithe is gléigile.
Ferid Murad. Cógaseolaí Meiriceánach a rugadh i Whiting, Indiana, ar 14 Meán Fómhair 1936, is ea Ferid Murad. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1998 lena chomhghleacaithe Robert Furchgott is Louis Ignarro as a gcúnamh i léiriú feidhm ocsaíd nítrigine mar mhóilín comharthaíochta sa chóras cardashoithíoch.
Albánach ón Mhacadóin a athair. Meiriceánach Críostaí a mháthair, agus tógadh mar Chríostaí é.
Cógaseolaí Meiriceánach a rugadh i Whiting, Indiana, ar 14 Meán Fómhair 1936, is ea Ferid Murad. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis i 1998 lena chomhghleacaithe Robert Furchgott is Louis Ignarro as a gcúnamh i léiriú feidhm ocsaíd nítrigine mar chomharthamhóilín sa chóras cairdifeadánach.
William Murdock. Innealtóir is ceapadóir gás guail i gcomhair soilsithe ab ea William Murdock. (litrithe mar Murdoch freisin; 21 Lúnasa 1754 – 15 Samhain 1839) Rugadh gar do Shiorrachd Inbhir Àir an Earna in Albain é. Thosaigh a thionscal chun gual a dhriogadh le gás guail a dhéanamh i Resrudh sa Chorn i 1792.
Murlach. Is éard is murlach ann ná réimse tanaí sáile, scartha ón bhfarraige oscailte ag oileáin bhaic. Tarlaíonn a leithéid in áiteanna nach bhfuil mórán uisce ag taomadh ón talamh isteach sa bhfarraige. Is féidir go gcruthóidh sé sceireacha orgánacha murlaigh freisin, mar a dhéanann ataill choiréalacha is líonáin.
Múrmhaisiú. Péintéireacht nó snoíodóireacht ar bhalla. Tá a leithéid ann leis na cianta, agus úsáideadh teicníochtaí éagsúla thar na blianta. Tá cuid mhaith múrmhaisithe fós ann sa Mheánoirthear. Bhain na hÉigiptigh úsáid as leamhaol nó guais chun a dtuamaí a mhaisiú, ach bhain na Bablónaigh is na hAisiriaigh feidhm fhorleathan as snoíodóireacht rilífe ísle i gcloch. Ní mhaireann ach iarsmaí de mhúrmhaisiú na nGréagach, ach tá an-eolas ar mhúrmhaisiú na Rómhánach ón 2ú céad RC-79 AD, ó tochlaíodh Poimpé, Ercolano is Strabiae. Bhí freascónna is mósáicí acu. Bhí mósáicí an-choitianta sa ré Bhiosántach sa Róimh, agus bhí freascónna an-choitianta arís le linn na Meanaoise déanaí is na hAthbheochana. Sampla áitiúil de mhúrmhaisiú is ea saothar an dá thaobh ar bhallaí tithe i dTuaisceart Éireann, agus saothar na n-ealaíontóirí graifítí nach bhfuil teorannaithe don tír seo.
Robert Murphy. Mac gréasaí, matamaiticeoir a rugadh i Mala ab ea Robert Murphy (1806-1843). I 1824 d'fhoilsigh matamaiticeoir as Maigh Nuad réiteach ar sheanfhadhb, ciúb a aimsiú trí gheoiméadracht a bheadh ina dhúbailt ar chiúb eile, ach tharraing an t-ógánach Murphy cáil air féin trí bhotún sa réiteach a léiriú. Agus é fós ina fhochéimí in Ollscoil Cambridge d'fhoilsigh sé ailt ar mhatamaitic fheidhmeach sa bhfisic is cothromóidí ailgéabracha. D'fhoilsigh sé leabhar ar leictreachas agus sraith alt bunúsach ar anailís, inbhéartú, díbirt is suimeáil. Scríobh sé an leabhar údarásach "A Treatise on the Theory of Algebraical Equations" (Tráchtas ar Theoiric na gCothromóidí Ailgéabracha, 1839).
William Parry Murphy. Haemaiteolaí a saolaíodh i Staughton, Wisconsin ab ea William Parry Murphy (6 Feabhra 1892 - 9 Deireadh Fómhair 1987). 
Faoi anáil shaothar George Whipple ar ainéime mharfach, agus i gcomhar le Georg Minot, thug sé cothú d'ae amh isteach mar chóireáil rathúil ar an ngalar marfach seo. 
Shaothraigh sé an t-eastóscadh gníomhach ón ae a ionannaíodh mar vitimín B12. 
Bhuaigh an triúr acu Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis sa bhliain 1934 as.
Musc. Cineál "mimulus" le bláthanna buí is ea an "musc", atá dúchasach do Mheiriceá Thuaidh, ó British Columbia go California. Shaothraítí é ar son bolaidh a bhain leis na ribí greamannacha ar fud an phlanda, ach cailleadh an t-airí seo agus níl aon bholadh ag an bplanda inniu.
Muscaed. Arm tine trom, an t-arm cos-slua is tábhachtaí ó dheireadh an 17ú céad go dtí lár an 19ú céad, ceannasach i ré Napoléon. An cró mín béal-lódáilte, agus gá le cuid mhaith traenála len é a oibriú i gceart. Ní raibh sé cruinn, agus bhí gá le ranganna cruinnithe saighdiúirí lena scaoileadh i roiseanna ar ghearr-raon chun a bheith éifeachtach.
Muscdhamh. Gabharantalóp mór atá dúchasach do thundra Artach Mheiriceá Thuaidh is ea an muscdhamh ("Ovibos moschatus"). An fionnadh an-tiubh fada mosach dúdhonn, na cosa gearr donn éadrom le crúba spréite. An ceann mór, coinnithe íseal, agus adharca leata ag teacht le chéile ag lár an chinn mar a bheadh clogad iontu is na reanna cuartha chun tosaigh. Maireann sé i dtréada.
Musique concrète. Ceol a chomhdhéantar as eilimintí nádúrtha (fuaimeanna neamhleictreonacha, neamhcheolmhar den chuid is mó) a mheasctar is a láimhsítear ar téip nó le ríomhaire agus a athsheinntear trí challairí. Tháinig an próiseas is an t-ainm ón gcumadóir Francach Pierre Schaeffer (1910-1995) sna 1940idí.
Muskeg. Is éard is muskeg ann ná portach súsáin, draenáilte go dona, agus riasca a fhaightear i réigiúin tundra is taiga i dtuaisceart Cheanada. Faoina bhun tá talamh shíorshioctha, a reonn na cisil uachtaracha de sa samhradh chun coinníollacha fabhracha do phórú muiscítí a chur ar fáil.
Modest Mussorgsky. Cumadóir ceoil a rugadh i gKarevo na Rúise ab ea Modest Petrovich Mussorgsky (Rúisis: Модест Петрович Мусоргский, foghraíocht: /mɐˈdɛst pʲɪˈtrovʲɪtɕ ˈmusərkskʲɪj/; 21 Márta 1839 – 28 Márta 1881). 
Bhí sé ar dhuine den ghrúpa cumadóirí a dtugtaí "An Cúigear" orthu. 
Is é a shárshaothar an ceoldráma "Boris Godunov" (1874), agus is mór an cháil atá ar "Kartinki s vystavki" (Pictiúir ó Thaispeántas, 1874) dá chuid freisin.
Mustang. Pór capaill is ea Mustang a d'fhorbair go nádúrtha i Meiriceá Thuaidh mar chapall fiáin. De shliocht capall Spáinneach a thug na hionróirí Spáinneacha isteach. Ní raibh capaill ag Indiaigh Mheiriceá roimhe sin. 1.4-1.5 m ar airde, agus úsáidtear é chun marcaíochta.
Mustard. Planda bliantúil a fhásann díreach suas le 1 m ar airde. Na duilleoga go domhain maothánach, na bláthanna buí croischruthach. Táirgtear mustard trádálach ó shíolta a mheiltear ó dhá chineál a shaothraítear ar scála ollmhór. Tá an mustard bán dúchasach don Eoraip, agus meiltear na síolta ina phúdar mín, sin nó meiltear fliuch iad i dtaos, i gCeanada, Sasana agus oirthear na hEorpa. Ní fios cad as an mustard dubh, ach fásann sé go nádúrtha go forleathan, ag táirgeadh ola mustaird.
MX. Diúracán bailístíoch idir-ilchríochach le hairm núicléacha, a shaothraigh na Stáit Aontaithe sna 1960idí-1980idí. Dearadh é chun lainseáil ó ionaid ar tír. Lonnaíodh é i sadhlanna faoin talamh ag 100 láthair i meániarthar na Stát chun go mbeadh siad as raon diúracán ón Aontas Sóivéadach.
Myriapoda. Grúpa ilghnéitheach artrapód domhanda a chuimsíonn na mílechosaigh, na céadchosaigh is dhá rang bheaga eile, Symphyla is Pauropoda. An stoc roinnte i dteascáin, agus níl idirdhealú idir tóracs is bolg.
Nadair. Pointe ar an sféar neamhaí díreach faoi bhun an bhreathnóra, agus mar sin dofheicthe. An pointe díreach os a comhair amach, ingearach os cionn an bhreathnóra, tugtar "an bhuaic" air.
Nafta. Meascán leachtach hidreacarbón, gan dath, so-ghalaithe inlasta. Táirgtear é trí dhriogadh codánach peitriliam, tarra adhmaid nó tarra guail. Tuaslagóir orgánach a úsáidtear mar shreabhán glanta agus i ndéanamh gallúnaí is vearnaise.
Naftailéin. Solad criostalta gan dath le boladh géar. Sa mhóilín tá dhá fháinne beinséine agus 10 n-adamh carbóin ar fad. Faightear i dtarra guail í, agus is bunábhar í i ndéanamh péinteanna, feithidicídí is tuaslagóirí.
Naftól. Díorthú criostalta as naftailéin. Dhá shaghas ann, leis an bhfoirmle chéanna cheimiceach ach struchtúir éagsúla mhóilíneacha. Antaiseipteáin, atá inúsáidte i ndéanamh dathanna.
Naghas. Is éard is naghas ann ná carraig gharbh ardchaighdeáin mheiteamorfach, le cuma stríocach de thoradh leithscaradh mianraí le dathanna dorcha is dathanna mílítheacha.
Naircisíocht. Riocht ina mbíonn duine i saobhghrá leis féin. De réir dealraimh, éiríonn sí as deacrachtaí ag staid luath éigin sa bhforbairt shíceolaíoch. Is féidir go léireofar í mar fhéintaispeáint ag duine, neamhshuim i lochtú, baothdhóchas go bhfuil cearta speisialta ag dul dó, samhlú go bhfuil laochas gnéasach, intleacht nó tarraingt gan teorainn aige.
Napailm. Lón cogaidh i bhfoirm boiscíní a chaitear ó eitleán de ghnáth. Bíonn na boiscíní lán de ghlóthach peitriliam, agus nuair a thiteann siad ar thargaid — feithicil nó foirgneamh treisithe, nó daoine — briseann na boiscíní, scaipeann an glóthach a ghreamaíonn le haon dromchla a dtiteann sé air, agus téann trí thine. Is é atá sa ghlóthach ná gallúnach alúmanaim d'aigéad naftaineach is aigéad pailmíteach. D'úsáid na Meiriceánaigh go forleathan le linn an chogaidh i Vítneam í.
John Napier. Matamaiticeoir Albanach a rugadh gar do Dhún Éideann ab ea John Napier (1550 – 4 Aibreán 1617). D'fhionn sé logartaim agus d'fhoilsigh an chéad tábla logartam. Thionscain sé úsáid an phoinc dheachúil i scríobh uimhreacha, agus thóg áiritheoir meicniúil le cóir slat a dtugtaí "cnámha Napier" uirthi.
Narcaileipse. Claonadh láidir chun codlata dhomhain, go minic i gcomhar le cataipleicse: sa chás sin, déanann duine brionglóidí i dtús codlata. Tarlaíonn pairilis codlata agus mearaí. Is féidir gur fachtóir géiniteach is bun léi.
Nasc hidrigine. Aomadh idirmhóilíneach idir leictreon leictridhiúltach in adamh amháin agus núicléas leictridhearfach hidrigine in adamh eile. Is iad na naisc hidrigine ina bhfuil adaimh fluairín is láidre, ach is coitianta iad siúd ina bhfuil adaimh ocsaigine. Tá siad seo tábhachtach chun airíonna an uisce a thuiscint. Is féidir go mbeidh naisc hidrigine i bhfeidhm taobh istigh de mhóilín ar leith (mar shampla, bíonn ról mór ag naisc hidrigne inmheánacha mar seo i gcinneadh struchtúr tríthoiseach gach próitéine). Luaitear an nasc hidrigine mar cheann de na naisc thánaisteacha cheimiceacha, mar mhalairt ar na naisc phríomhúla atá níos láidre. Is é nasc van der Waals an dara ceann.
Is cineál speisialta idirghníomhú buan déphol-déphol é nascadh hidrigine a tharlaíonn idir móilíní ina bhfuil adamh hidrigine nasctha le nítrigin, ocsaigin nó fluairín. Is fórsa idirmhóilíneach é nasc hidrigine atá measartha láidir i gcomparáid le cinn eile, fórsa idir:
Nasc micreathonnach. Teileachumarsáid ag baint feidhm as tarchur raidió ag minicíochtaí os cionn 1 GHz, de ghnáth le léis an-treocha ó aeróg méise go haeróg méise eile.
Is suntasach an modh oibre seo i gcórais teileafóin, dáileadh comharthaí teilifíse, craoladh neamhbhuan seachtrach, agus staideanna buana i líonra tarchurtha.
Nascáil. Géinte a bhíonn gar go leor dá chéile ar chrómasóm, agus claonadh go dtarchuirtear le chéile le hoidhreacht iad. Tugtar "grúpa nascála" ar roinnt géinte mar seo ar chrómasóm.
Nascáil ghnéasach. Géinte a iompraíonn an X-chrómasóm is an Y-chromasóm agus na tréithe a rialaíonn siad. Tugtar "X-nasc" air freisin. I mamaigh, bíonn dhá X-chrómasóm ag an mbaineannach, agus X-chrómasóm is Y-chrómasóm ag an bhfireannach. Tarchuireann bean X-chrómasóm chuig a mac nó a hiníon, agus tarchuireann fear X-chrómasóm chuig a iníon amháin. Gné shainiúil d'oidhreacht X-nasctha is ea neamhláithreacht aon tarchur ó fhireannach go fireannach. An chuid is mó de na galair X-nasctha i ndaoine, faightear le hoidhreacht chúlaitheach iad, agus cuireann siad isteach ar na fireannaigh amháin (mar a tharlaíonn le haemifile is diostróife mhatánach Duchenne). Is beag géin fheidhmeach atá ar an Y-chrómasóm sa duine, agus mar sin glactar leis go bhfuil na téarmaí ‘nasc gnéasach’ is ‘X-nascadh’ ar comhchiall.
John Nash (ailtire). Ailtire is pleanálaí cathrach a rugadh i Londain ab ea John Nash (13 Eanáir 1752 - 13 Bealtaine 1835). Sa chathair sin dhear sé Páirc an Leasrí agus Áirse an Mharmair, d'athchruthaigh Pálás Buckingham, agus leag amach Cearnóg Trafalgar is Páirc San Séamas.
Nátalas páipéir. Iasc sliogánach muirí i bhfine na nArgonautidae, agus é cosúil le hochtapas. Dhá adharcán air is iad athraithe sa bhaineannach chun blaosc bhriosc sheachtrach uibhe a thál ("an sliogán", mar a thugtar air). An baineannach timpeall 30 cm ar fhad, an fireannach 1 cm amháin. Dáilte go forleathan sna farraigí trópaiceacha is fo-thrópaiceacha.
Nathair choiréalach. Nathair nimhiúil is ea nathair choiréalach, é dúchasach don Domhan Úr (2 ghéineas, 65 speiceas) agus iarthar na hÁise (3 ghéineas, 16 speiceas). Is baill de fhine na n"Elapidae" iad, cé nach grúpa tacsanomaíochta iad. Le bandaí géara ailtéarnacha dubha, buí is dearga de ghnáth. An nimh láidir, ach níl an nathair ionsaitheach. Ní féidir leis na goineoga gearra an nimh a instealladh go héasca. Faigheann an nathair greim ar an gcreach ina béal i ndiaidh an buille a bhualadh, nó beireann greim fiacla uirthi arís is arís eile.
Nathair choparcheannach. Nathair bhéaldearg atá dúchasach d'oirdheisceart na Stát Aontaithe. Barr an chinn scothdhearg/donn. Baineann sí greim as níos mó daoine ná aon nathair nimhiúil eile, ach is nimh lag a bhíonn aici agus is annamh a fhaigheann duine bás aisti.
An Àird, Earra-Ghàidheal. Is lomán creagach suite in Earra-Ghàidheal agus Bòd é An Àird.
Comhairle na h-Eaglaise Brice. Contae de chuid na hAlban is ea Comhairle na h-Eaglaise Brice.
Nathair eitilte. Nathair ó oirdheisceart na hÁise a théann ar foluain ó chrann go crann. Léimeann sí amach san aer, leacaíonn a colainn, agus déanann roinnt S-chuar ionas go mbíonn cuid mhaith codanna dá colainn dírithe go cliathánach i dtreo a eitilte, ag feidhmiú mar sciatháin. Is féidir léi eitilt thar 20 m mar sin.
Nathair fhaithneach. De chlann na "acrochordidae", a fhaightear ón India go dtí an Astráil. I bhfad níos oiriúnaí don uisce úr ná an tír. Lanna garbha uirthi a bhfuil cuma faithní orthu. Tugtar "nathair uisce" uirthi freisin.
Nathair nimhe. Tugtar nathair nimhe ar bhall d'fhine na "viperidae" a fhaightear san Eoraip, an Áise is an Afraic. Goineoga feadánacha aici a úsáideann sí chun an nimh a instealladh ina creach. Beireann an chuid is mó díobh áil bheo. Colainn ramhar acu le ceann leathan (na faireoga nimhe is na matáin chucu ar an dá thaobh), triantánach go minic, na goineoga ceangailte leis an ngiall uachtarach chun tosaigh, ag filleadh go maol i gcoinne an charbaid sa bhéal. Scriosann an nimh uaithi cealla is fuileadáin, agus tarlaíonn rith inmheánach fola dá barr. An t-aon nathair nimhiúil sa Bhreatain.
Nathair seandomhain bhéaldearg. Nathair ón Áise, nach bhfuil san Afraic, le sloc beag ar dhá thaobh na haghaidhe, teasíogair. Is féidir léi seilg is ionsaí a dhéanamh i ndorchadas na hoíche trí theas na creiche a bhrath. Gaolta leis an máistir díthreibhe.
Nathair shligreach. Is éard is nathair shligreach ann ná nathair atá dúchasach don Domhan Úr, suas le 28 saghas ann. An t-eireaball le sligreach roinnte i dteascáin. Tá an tsligreach seo déanta as lanna modhnaithe, teascán nua curtha leis i ngach cleiteach nuair a chailltear seanteascán. Ionsaíonn an ghoimh na cealla fola.
Nathair talún. Nathair neamhurchóideach atá dúchasach don Seandomhan, ón Eoraip go dtí oirdheisceart na hÁise, agus Meiriceá Thuaidh. Maireann sí gar d'uisce, snámhann go maith, itheann froganna den chuid is mó. Sceitheann an fhaireog thimpireach ábhar le boladh bréan nuair a thagann scaoll uirthi. Tugtar "nathair uisce" uirthi i Meiriceá.
Nathairín. Sileacáit hidriúil maignéisiam, Mg3Si2O5(OH)4, a fhaightear i gcarraigeacha doigheartha bunata is ultrabhunata, cumtha trí dhianscaoileadh olaivín is pirixín. Dhá phríomhfhoirm ann: criosaistíl (cineál aispeiste), agus aintigirít. Ábhar bog glasdubh, a úsáidtear i ndealbhóireacht mhaisiúil.
Claude-Louis Navier. Innealtóir sibhialta a rugadh i nDijon na Fraince ab ea Claude Louis Marie Henri Navier (10 Feabhra 1785 – 21 Lúnasa 1836). Rinne sé saothar ceannródaíoch ar mheicnic strúchtúr, airíonna leaisteacha ábhair tógála, agus anailís struchtúr. Freagrach as roinnt droichead grástúil trasna an Seine i bPáras. Rinne sé staidéar ar shreabhán, agus chabhraigh le díorthú chothromóid Navier-Stokes.
Cothromóid Navier-Stokes. Cothromóid chasta a chuireann síos ar dhinimic sreabháin shlaodaigh, an gaol idir athruithe i luas an tsreabháin agus athruithe sa bhrú air is sna fórsaí slaodachta. Díorthaithe ag an innealtóir Francach Claude Navier agus an matamaiticeoir Éireannach George Stokes. Ní féidir réiteach a fháil uirthi ach i gcásanna ar leith.
Neachtar. Sreabhán siúcraithe a tháltar ag faireoga ar leith, faireoga meala, agus a fhaightear i mbláthanna de ghnáth, uaireanta ag orgáin eile. Feidhmíonn sé chun feithidí pailneora a mhealladh isteach agus pailniú a dhéanamh.
Néal móilíneach. Réaltnéal idir-réaltach lán de mhóilíní (ní hionann is adaimh), a bhraitear ón radaíocht mhicreathonnach uaidh. Tá cuid mhaith néalta móilíneacha mar seo i lár ár réaltra féin agus i réaltnéal an Bhodaigh.
Néal pláinéadach. Sceall gáis bheodheirg mórthimpeall ar réalta fhorásaithe, a teilgeadh amach as an réalta. Níl aon bhaint aige le pláinéad, ach amháin go mbíonn an diosca seo cosúil sa teileascóp le dioscaí a bhíonn mórthimpeall ar phláinéid áirithe. Bíonn na réaltaí seo i bpas déanach ina n-éabhlóid, agus timpeall 1-4 oiread mhais na Gréine. Tá na mílte díobh inár réaltra.
Néalú. Sa bhfisic is an cheimic, is éard is néalú ann ná athrú ábhair ón staid sholadach díreach go dtí an staid ghalach gan dul tríd an staid leachtach. I measc na n-ábhar a néalaíonn ag gnáthbhrú an atmaisféir, tá dé-ocsaíd charbóin (oighear tirim) agus iaidín.
Neamhaidréinéirgeach neamhcholainéirgeach. Cur síos ar shnáithíní néarógacha uathoibríocha nach é noraidréinilín nó aicéitiolcoilín an néaratharchuradóir iontu. Freastalaíonn na néaróga seo ar na haerbhealaí, an lamhnán, an stéig is na baill ghiniúna. Is féidir gurb é ceann éigin de na púiríní (trífhosfáit adanóisín, mar shampla) an néaratharchuradóir NANC, nó peiptíd éigin (polaipeiptíd shoitheachghníomhach stéigeach, mar shampla).
Neamhchoinneálacht. Cailliúint éadoilteanach fuail nó faecais. Claonadh go dtarlaíonn sí nuair a mhéadaítear an brú i gcuas an bhoilg, le casacht mar shampla. Coiteann go leor i bpáistí, mar fhliuchadh leapa san oíche, fualrith oíche. Tarlaíonn sí do dhaoine aosta de bharr míbhaile ar na fáinní matánacha a dtugtar "iatóirí" orthu a rialaíonn rith an fhuail ón lamhnán agus gluaiseacht an fhaecais ón inne. Is féidir go ndéanfar dochar don iatóir fuail le linn breith clainne. Mar chóireáil, is féidir go mbeidh rath ar aclaíocht chun matáin an iatóra a neartú, athruithe cothaithe, drugaí nó máinliacht.
Neamh-chomhfhios. Sa tsíceolaíocht, is éard atá i gceist leis an neamh-chomhfhios ná mothúcháin, spreagthaí, cuimhní is coinbhleachtaí mothúcháin nach mbíonn duine feasach orthu, ach a mbíonn iarmhairt acu ar a phróisis intinne is a iompar, mar bhrionglóid, nó rith focal a chuireann fíormhothúcháin in iúl. Mar mhalairt, ciallaíonn cuimhní fo-aireachtálacha cuimhní nach bhfuil duine feasach orthu ach go doiléir, ach ar féidir leis cuimhniú orthu ach díriú air.
Neamhluail. Neamhchomhordú na ngéag uachtarach is íochtarach, mar gheall ar theip an néarchórais lárnaigh luail na matán sna géaga sin a rialú, nó de bhrí nach bhfuil an néarchóras lárnach ag fáil eolais ar ionaid na ngéag sin sa spás.
Neamhoird mheabhracha. Grúpa riochtaí le siomptóim shíceolaíocha nó iompair, agus is féidir go mbeidh feidhmiú lagaithe i gceist freisin. Is féidir go dtarlóidh a leithéid mar thoradh ar éigeandáil reatha nó galracht éigin a fhéadfaidh a bheith marfach. Is féidir go mbeidh na cúiseanna bitheolaíoch, síceolaíoch, géiniteach, sóisialta nó fisiciúil. 
I measc na siomptóim, is féidir nach dtarlóidh gnáthfhrithghníomhartha d'eachtraí léanmhara, agus iompar claonaíoch. 
Ní bhíonn teorainneacha soiléire ag na neamhoird seo, agus is féidir nach mbeidh na siomptóim chéanna ag daoine leis an neamhord céanna. 
Samplaí de neamhoird mheabhracha is ea imní, gealtachas, neamhoird ite, scitsifréine, agus neamhoird codlata. 
Déantar staidéar ar leith ar mhoilliú intinne agus neamhoird forbartha, ach ní mar neamhoird mheabhracha.
Neamhord mothachtálach séasúrach. Dúlagar geimhridh de bharr easpa sholas na Gréine is ea neamhord mothachtálach séasúrach. Bíonn tuirse is marbhántacht ar an bhfulangaí, chomh maith le dúil i gcarbaihiodráití, rud a chuireann lena mheáchan. Meastar go gcuireann an riocht seo isteach ar suas le 10% de dhaoine, a bheag nó a mhór, i rith an gheimhridh. Is eol go gcuireann solas isteach ar rithimí bitheolaíocha trí ábhair teachtaire hormónacha is néaraceimiceacha a fhuasclaíonn an fhaireog phinéalach. Is é an leigheas is fearr ná solas nádúrtha na Gréine, agus is maith d'an-chuid fulangaithe suí os comhair bosca solais ard-déine ar feadh 4-6 uair sa lá. Ní leor gnáthshoilsiú tí.
Neamhord síceasómatach. Sraith siomptóm fisiciúil (mar shampla, tinneas cinn nó hipirtheannas) a tharlaíonn de bharr fachtóirí síceolaíocha, nó a choinnítear ar siúl nó a dhéantar níos measa dá mbarr. Tugtar "neamhord sícifiseolaíoch" air freisin. Meastar go dtarlaíonn a leithéid mar gheall ar ghníomhaíocht dhian fhadtréimhseach an néarchórais uathoibríoch mar fhreagairt ar strus.
Neamhord struis iarthrámaigh. Frithghníomhú ardimní a tharlaíonn do dhaoine áirithe a d'fhulaing teagmhas coscrach, ar nós finné ar mharú, dochar suntasach, nó bagairt an bháis. Cuireann sé isteach go minic ar mharthanóirí cogaidh. Fulaingíonn duine an teagmhas coscrach arís is arís eile mar íomhánna nó smaointe ina n-athbhladhmanna, cur allais, ráta croí géaraithe, agus imní. Go minic spreagann athchuimhne ar an mbunteagmhas an fhulaingt seo, agus déanann an duine iarracht rudaí athchuimhnitheacha a sheachaint, rud a fhéadfaidh cur isteach ar a bheatha. Mar thoradh eile, bíonn claonadh ag duine i dtreo dúlagair is/nó andúile. Is féidir an neamhord a sheachaint nó a mhaolú trí chomhairleoireacht nó cabhair shíceolaíoch eile.
Neamhthorthúlacht. Éagumas coimpeartha, rud a chuireann isteach ar timpeall 10% de lánúnacha, de bharr an-chuid riochtaí a fhéadfaidh baint le ceachtar díobh. Sa bhaineannach cliseann an t-ubhsceitheadh go minic, agus sa chás sin is féidir na hubhagáin a spreagadh chun na hubháin a thál le hormóin ghónadatrófacha nó drugaí a fheidhmíonn ar an dóigh chéanna sa cholainn. Is féidir go gcuirfidh ionfhabhtú don cheirbheacs, bac sna feadáin útaracha (fallópacha) nó mínormáltachtaí sa bhroinn le cliseadh ubhsceite freisin. I measc na bhfachtóirí sa bhfireannach a chuireann isteach ar choimpeart, tá easpa nó táirgeadh easpach speirmeacha, agus gleanúint na speirmeacha de bharr a soghluaiseacht a bheith lagaithe go mór ag antasubstaintí frithspeirmeacha i séiream an fhireannaigh.
Néarahormón. Teachtaire ceimiceach a thálann néarchealla is a iompraíonn imshruthú na fola chuig na cealla targaide, mar a gcuireann sé a fheidhm i ngníomh. Mar shampla, tálann an néaraihipifis (bailiúchán néaraitheirminéal) sa bhfaireog phiotútach dhá cheann: an hormón antafhualach a chuireann asú uisce sna duáin ar aghaidh, agus ocsatóicin a chabhraíonn chun an bainne a chur amach as na cíocha.
Néarailge. Pian a éiríonn i néaróg chéadfach is a mhothaítear ar fud na coda de dhromchla na colainne a bhaineann leis an néaróg. Sa saghas is coitinne, daitheacha cinn, tarlaíonn pianta diana ina míthaomanna ar fud an chlár éadain, na haghaidhe, nó an ghéill, a bhfreastalaíonn brainsí den 5ú néaróg chráiniach ar na réimsí seo den chraiceann. Ní fios conas ná cén fáth a dtarlaíonn sé seo, ach tá seans go spreagann urlabhra, ithe nó gluaisní eile na haghaidhe é. Tá néarailge iarheirpéach ann a tharlaíonn tar éis ionfhabhtú heirpéis (an deir), agus néarailge bhracach a bhaineann le néaróga an bhacán láimhe (an mogalra bracach) is a léiríonn mar chráphian is pian thar na guaillí is síos na géaga. Éiríonn sí go minic as brú mínormálta ar néaróga dromlaigh sa mhuineál.
Neuroptera. Is ord feithidí bunúsacha sciathánacha iad na Neuroptera. De réir cineáil, dhá phéire sciathán le féitheacha cosúil le lása, agus dá bharr seo, tugtar "lásóga" orthu go coitianta (Béarla: "lacewings"). Na béil simplí is oiriúnach chun greim a thógáil. Itheann na feithidí fásta is na larbhaí feithidí a shúnn súlach.