Tatoeba sentences — language code: ota
Bu kasabada pek çok gül yetişir. Mevsiminde bülbülleri pek çokdur.
Velhâsıl ... kasabası küremizin cennetlerinden biridir.
Kasabaya muvâsalatımızda evvelce de birkaç kere misâfiri kaldığımız bir zât tarafından istikbâl edildik.
O geceyi dostumuzun hânesinde geçirerek ertesi günü ales-sabâh, "Subaşı" denilen mevkie gitdik.
Müteaddid yerlerden kaynayarak tabiî bir havuzda birikdikden sonra müteaddid kollara münkasım olub akan suların şırıldısı latîf bir âhenk gibi sâmiâ nüvaz idi.
En güzel mevkii intihâb etdik, lâkin o mevkide bizden evvel gelmiş iki kişi var idi.
Bu iki kişiyi gördüğümüz vakit, beherimizin ağzımızdan çıkan sözler, bunların kim olduğunu anlatır. İşte o sözler: İki serseri, iki dilenci, iki sarhoş, iki derviş.
Filhakîka pejmürde kıyâfetli bu iki adam, ihtimâl ki bu sıfatlatın hepsini câmi idi.
Biz de oturduk. Pejmürdeler, bize zerre kadar ehemmiyet vermediler.
Yekdiğeriyle konuşmakda idiler, güyâ biz hayâlât kabîlinden imişiz gibi bu iki devletlinin bir nazar-ı dikkatine bile hedef olamadık.
Hattâ arkadaşlardan birinin "es-selâmu aleyküm"ü bile havaya gitdi.
Arkadaşlardan her biri, birer şeyle iştigâle başladı.
Kimi yemek tabhıyla, kimisi meze tedârikiyle meşgul oldu.
Ben de hasırlının başına geçerek dimâğımı uyuşdurmağa karar verdim.
Tesâdüfen pejmürdelerin yanına düşmüş dim. Bunlar konuşuyorlardı, ben de dinliyordum.
Elli yaşında zannedilen birisi söylüyor, daha genç olan dinliyor, bâzen soruyordu.
Bunların musâhabesinden evvelâ deli olduklarına hükmetdim.
Hakîkaten deli idiler. Lâkin delilerin meczûb denilen nev'inden.
Garibdir ki bu iki pejmürdenin delice konuşduğu mebâhis, beni öteden beri işgâl eden şeyler idi.
Yaşlı deli genç deliye diyordu ki: "Bu âlemde ne varsa, benim sıfatımdır. Ben olmasam, bir şey olmazdı. Ben hepim, yâhud hiçim. Ben hiçim, yâhud hepim. Zâten hiç ile hep ayn-ı vâhid, şey-i vâhiddir! Lâkin cehl-i fark bir şeyi iki adla yâd ediyor..!"
Mebâhisin âtisi de buna kıyas edilsin.
Müteaccib oldum, bilâirâde söze karışdım: "Acayib! Varla yok müsâvi olur mu? Meselâ ben şimdi varım, yarın yok olacağım. Bu iki hâl arasında fark yok mu?" dedim.
Deli başını çevirdi. Kahkahauyı kopardı. "Vay! Sen varsın ha!" dedi. "Acaba var mısın..?"
Bu mühim suâli kendi kendime pek çok kere sormuş idim.
Bu suâl nazar-ı sathî önünde bîmânâ ve müstehakk-ı istihzâ görülür. Fakat değildir.
Eğer var isem niçin yok olacağım? Yok olmayacağım, rûhum bâkî mi kalacak? İşte ejderhâ-yı raybın yetişdiği kısım, muadelenin bu son kısmı idi.
Rûhum bâkî kalacak mı? Rûh nedir? Bizâtihi hassas mıdır? Hüviyetini bilir mi? Var ise kalıbdan infikâkında ne gibi bir hâl ile hâllenecekdir?
İşte cevâbsız birçok suâl.
Deli ilâve etdi: "Ancak ben varım, zirâ ki hiçim, yokum. Vücûdum mutlakdır. Fenâ mukayyede vardır. Mutlak vücûddur. Mevcûddur."
Bundan sonra deli susdu, her ne söyledimse, cevâb alamadım.
Nihâyet suâllerimle bîzâr oldu.
Arkadaşına: "Haydi gidelim, bu hayvân bizi zevkimizden alıkoydu" dedi. Kalkıb gitdiler. Ne garib hâl!
Mükemmel tahsîl görmüş olmak da'vâsında bulunan bir insana pejmürde bir deli, hayvân diyordu!