Tatoeba sentences — language code: ota
Bir mikdâr tefekkürden sonra peydâ olan hâhişi men' edemeyerek dedim ki: "Azîzim, erbâb-ı kemâlden olduğunuz meydândadır. Böyle iken kemâlinizi bu gârib kıyâfet altında setr etmenizin sebebini anlayamıyorum." — "Hâlbuki bu pek basitdir. -Kahveyi pişirerek fincânımı doldurdukdan sonra- Herkes süse meraklıdır. Herkes birçok para sarf ederek dürlü dürlü elbiseler yapdırıyor. Ben de bu şekil elbiseden hazzederim."
Bu cevâb hem mâkûl hem değil idi. Hasb-el muhâkeme fikrimce gayr-ı mâkul buldum. Ve kendine fikrimi söyledim.
Cevâb verdi ki: "Bu da'vâmı gayr-i makûl buluyorsunuz, hâlbuki değildir. Elli yaşında bir adamın dânesini on beş bâzen yirmi kuruşa alıb boynuna takdığı ve ismine boyunbağı dediği bir yuları mâkul gördüğünüz hâlde külâhıma takdığım ayna parçaları neden gayr-ı mâkûl olsun! Tutalım ki: Her ikisi beşerin münâsebetsizliğine, cinnetine delâlet etsin, şu hâlde bile benim cinnetim daha parlak, daha muvâfık-ı mantıkdır."
Birdenbire bana parlak bir fikir sânih oldu, mecnûn kıyâfetine girmiş bir hakîm olmak ihtimâli bulunan Aynalı Dede ile ciddiyât hakkında görüşmek istedim.
Dedim ki: "Sultânım sen virânede medfûn bir hazînesin, ben ise müştâk-ı hikmet bir âvâreyim, lütfen istifâde etmeme müsaade eder misin ver elini öpeyim." — "El öpmek -taaccüble- niçin? İstersen konuşalım lâkin sözden ne çıkar! Şimdiye kadar kim bilir kaç hayvân yükü kitab okudun. Ne anladın? Hiç değil mi? İnsanların mâlûmâtı nedir? İhtiyâc-ı zevk ve enâiyetleri olan sanâyie âit bulunanları bir şeydir. Lâkin Hak ve hakîkate dâir ne bilirler? Hiç! Muâdele-i akliye ile Hakk'ı îtirâf mümkündür, fakat bilmek anlamak mümkün mü? Ne konuşalım! Terkîb-i hurûf ile nokta-i hikmet bilinir mi?"
Bu anda garîb bir hâl hissediyordum.
Koca bir medeniyetin, yedi bin senelik mesâi-yi insâniyenin mahsulü olan ma'ârifi tahkîr eden bu garîb-ül kıyâfe mecnûnun sözlerindeki büyüklük, bana pek büyük bir küçüklük vermiş idi.
Pek mütevâzı pek hakîr idim. Şakk-ı şefeye muktedîr olamayarak gözlerimi müsterhimâne, istimdadkârâne kendisine dikdim.
Mütebessimâne dedi ki: "Yorucu faraziyâtı bırakalım da biraz bîhûş olalım, olmaz mı?"
Aynalı Baba ile birer kahve daha içdik...
معارف بشری تكاملك اك اعلى دوستيدر .
Maârif beşerî tekâmülün en âlâ dostudur.
Kahveleri içtikden sonra Aynalı Baba kulübeden bir "ney" çıkardı, hafif ve latîf sûretle âhenge başladı.
Makberenin sükûneti, neyin sadâ-yı hazîni bana garib bir zevk veriyordu.
Şübhesiz gitdikce sînemden bâzen hüznâver, bâzen ferâhnâk âhlar çıkaracak kadar şiddetlenen bu zevk-i garibde kahvenin de dahli var idi.
Kendimde tebeddülât-ı acîbe hissediyordum.
Güyâ taşımağa mahkûm olduğum bir bâr-ı sakîl üzerimden alınmış idi. Kendimde büyük bir hafiflik duyuyordum.
Aynalı Baba, ney ile taksimini bitirdikden sonra hafif ve dâvudî bir sesle okumağa ve sonradan ney ile âhenge başladı. Okuyordu.
Bu fenâ mülküne ibretle nazar kıl ey cân, / Gafleti eyle hebâ, hâli değildir meydân, / Kanı Sultan Süleymân, kanı İskender Han, / Sadhezâr ömrü sürûr ile geçirsen, bir ân, / Ne güle bülbüle bâki, a gözüm bağ-ı cihân, / Kime yâr oldu? Murâdınca felek-i devr-i zamân.
Bu gazelde ne mühim bir te'sîr var idi.