Hipotiroidi nedir? Belirtileri ve tedavisi nelerdir?

Hipotiroidi , tiroid bezinin tiroid hormonlarını yeterince üretemediği bir durumdur. Çoğu olgunun nedeni bağışıklık sisteminin tiroid bezine saldırdığı otoimmün bir durumdur. Diğer nedenlerden bazıları iyot alımında yetersizlik ve hipertiroidi ya da tiroid kanseri için uygulanan bazı tedavilerde ortaya çıkan tiroid hasarıdır. Tiroid hormon eksikliğinde yaygın olarak görülen belirtiler tiroid bezinde büyüme, yorgunluk, kilo alımı ve depresyondur. Rahatsızlık günlük hormon tabletleri ile başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.
Hipotiroidi nedir?
Hipotiroidi, tiroid bezinin vücut için yeterli miktarda tiroid hormonu üretemediği bir sağlık sorunudur. Tiroid hormonları metabolizmayı veya vücudun enerjiyi kullanma şeklini düzenler. Tiroid bezinin az çalışması sonucunda tiroid hormon seviyeleri düşerse vücut fonksiyonlarının çoğu yavaşlar. Tiroid bezi boynun ön tarafında gırtlağın altında bulunur ve yemek borusunu her iki tarafında birer tane olmak üzere iki lobdan oluşur. Hormon yapmak için özelleşmiş hücrelerden oluşan endokrin bir bezdir. Hormonlar; metabolizma, büyüme ve ruh hali gibi süreçleri kontrol etmek için organ ve dokulara bilgi ileten kimyasal habercilerdir. Tiroid hormonlarının üretimi, beyinde bulunan hipofiz bezinin salgıladığı tiroid uyarıcı hormon (TSH) ile düzenlenir.
Hipotiroidi belirtileri nelerdir?
Hipotiroidide görülebilen belirti ve şikâyetleri hormonlardaki eksikliğin ciddiyetine bağlı olarak değişiklik gösterir. Belirtiler başlangıçta belli belirsizdir ve birkaç yılda yavaş yavaş belirgin hale gelir.
İlk başta, yorgunluk ve kilo alımı gibi spesifik olmayan belirtilere rastlanır. Tiroid hormonlarının eksikliğine bağlı olarak metabolizma hızındaki yavaşlama belirgin hale geldiğinde aşağıdaki belirti ve bulgular gözlemlenebilir:
Hipotiroidi varlığında çocuk veya ergenlerde görülen belirti ve bulgular yetişkinlerle benzerdir. Fakat aynı zamanda şu belirtiler de eşlik edebilir;
- Büyümede yavaşlama
- Diş gelişiminde gecikme
- Zihinsel gelişimde gerilik
- Gecikmiş ergenlik
Hipotiroidi neden olur?
Hipotiroidi çok farklı nedenlerle gelişebilir. Otoimmün hastalıklar , hipertiroidizm tedavileri, radyasyon tedavisi, tiroid cerrahisi ve bazı ilaçlar da dahil olmak üzere rahatsızlığın birçok nedeni olabilir. Hipotiroidinin en yaygın nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
Hipotiroidi çeşitleri nelerdir?
Hipotiroidi primer, sekonder ve tersiyer olmak üzere üç farklı şekilde sınıflandırılır. Primer hipotiroidide tiroid bezi TSH hormonu ile düzgün şekilde uyarılır. Ancak tiroid bezinde vücudun gereksinimini karşılayacak yeterli tiroid hormonu üretilemez.
Sekonder hipotiroidi durumunda tiroid bezinin kendisi normaldir, ancak hipofiz bezinden tiroid uyarıcı hormon (TSH), salgılanmasındaki yetersizlik nedeniyle yeterince uyarılmaz.
Tersiyer hipotiroidizmde ise hipotalamustan tirotropin salgılattırıcı hormonun (TRH) yetersiz salgılanması, TSH'nin yetersiz salınmasına yol açar ve bu da yetersiz tiroid stimülasyonuna neden olur.
Hipotiroidi tedavisi nasıl yapılır?
Hipotiroidizm tedavisi, en sık olarak hastaya tiroid hormonunu desteği verilmesi şeklinde yapılır. Bu amaçla levotiroksin isimli ilaç kullanılır. Doz ayarlaması için başlangıçta ara ara kan testleri yapılması gerekir. Bu ayarlama işi biraz zaman alabilir.
Çocuk sahibi olmayı düşünen kadınlarda; kendileri ve bebeklerinin sağlığı için hamile kalmadan önce hipotiroidinin uygun şekilde tedavi edilmesi önemlidir. Bu nedenle hamileler ve hamilelik planı olanlar hipotiroidi hastası iseler bu durumu mutlaka doktora bildirmelidir.
İyot eksikliğinden kaynaklanan hipotiroidi olgularında yeterince iyot alımının sağlanabilmesi için diyete iyot bakımından zengin gıdalar eklenir.
Hipotiroidi beslenme nasıl olmalı?
Tek başına diyet hipotiroidizmi tedavi etmez. Bununla birlikte, doğru besinler ve ilaçların kombinasyonu tiroid fonksiyonunu geri kazanmaya ve belirtileri en aza indirmeye yardımcı olabilir.
Hipotiroidi hastası olan bireyler genellikle daha yavaş bir metabolizmaya sahiptir. Araştırmalar aerobik egzersizin tiroid hormon seviyesini yükseltmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Ek olarak, daha fazla protein tüketmek metabolizma hızını artırır.
İyot eksikliği varsa, öğünlerde iyotlu sofra tuzu kullanmak veya deniz yosunu, balık, süt ve yumurta gibi iyot bakımından zengin yiyecekler yemek faydalı olur. Diyetle yeterli miktarda iyot alabileceği için iyot takviyesi gerekli değildir. Bazı çalışmalar çok fazla iyot alımının da tiroid bezine zarar verebileceğini göstermiştir.
Selenyum vücudun tiroid hormonlarını aktive etmesine yardımcı olur, böylece hormonlar vücut tarafından kullanılabilir. Bu esansiyel mineral, antioksidan özelliği ile serbest radikal adı verilen moleküllerin tiroid bezine zarar vermesini engeller. Selenyum bakımından zengin ton balığı, sardalya, yumurta ve baklagiller gibi yiyecekler tüketmek hipotiroidi tedavisine destek sağlar. Selenyum gibi çinko da tiroid hormonu aktivasyonu için gereklidir. Nohut, kaju, ıspanak, sığır eti, tavuk gibi yiyecekler çinko açısından zengindir.