Tim2190/kaz-rag-search-benchmark huggingface dataset:
Қазақ (айрық)
Қазақ сөзі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін: Қазақтар — этникалық қауым. Қазақ (этноним) – Қазақстан Республикасы жергілікті халқының атауы. Қазақтар (этногенез) Қазақтар диаспорасы Қазақ — Ақмола облысы Жақсы ауданындағы ауыл. Қазақ — Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл. Қазақ (қала) — Әзірбайжандағы қала. Қазақ ауданы (Әзірбайжан) — Әзірбайжанның ауданы. Басқа мағыналар: Қазақ (үнқағаз) — қоғамдық, саяси және әдеби үнқағаз. Қазақ шығанағы — Каспий теңізіндегі Маңғыстау түбегі жағалауындағы шығанақ. Қазақ – Қазақ радиолары ЖШС-не қарасты, Қазақстан тұрғындарына, ТМД елдерінде және шет елдерде тұратын қазақ тыңдармандарына хабар тарататын радио желісі.
Көптік жалғау
Көптік жалғау — жалғанған сезіне көптік мағына беретін қосымша. Көптік жалғауының дыбыс үндестігіне қарай алты варианты қолданылады: -лар, -лер, -дар, -дер, -тар, -тер(қала-лар, мекеме-лер, ғалым-дар, езен-дер, ат-тар, шөп- тер). Көптік ұғымды білдіру үшін жалғанатын бұдан басқа екі түрлі морфологиялық форма бар. Оның бірі -ыз (-із, -з) формасы қазіргі тілімізде кене заманнан қалған сарқыншақ ретінде бірен-саран сөздерде кездеседі. Мысалы, "мен" сөзінің көпше түрі "біз" есімдігіндегі -з формасы сөздің бөлінбейтін бөлшегіне айнапған. Екіншісі жүрді-к, айтты-қ, кетті-к, жетті-к дегендегі -к, -қ формасы да ерте кездегі көптік мағынаны білдерген қосымшалар. Көптік жалғау көптік мағынаға қосымша мынандай әр алуан ұғымды білдіреді.
Көптік жалғау көптік мағынаға қосымша мынандай әр алуан ұғымды білдіреді. Біртекті нәрселердің жиынтығын, белгілі бір адамдар тобын (мектеп-тер, үй-лер, жас-тар''); Сын есім мен есімшені субстантивтендіреді (жақсы-ларды, ақылды-ларды, оқыған-дарды); Сан есімге, мезгіл үстеуге жалғанып, болжалдау, шамалау, мелшерлеуді білдіреді (жасы отыз-дарда, са-ғат үш-терде, былтыр-лар); Бір нәрсенің жалпыға бірдей ортақтығын, меншіктеуші адамның көптігін білдіреді (жалғыз қыз-дарың, Сапар әке-лерің, мектеп-терің). Көптік жалғау бірыңғай мүшенің соңғысына ғана жалғанады. Көптік мағына Көптік жалғауның қатысынсыз лексикассыз, морфологиясыз, синтаксистік тәсілдер арқылы берілетін сөздер де бар (түз, ұн, құрт-құмырсқа, мәдениет, феодапизм, ақыл, достық, бала-шаға, кәрі-жас, жолдас-жора, ыдыс-аяқ). Көптік ұғымның сөз тіркесінен аңғарылатын тұстары аз емес.
Көптік ұғымның сөз тіркесінен аңғарылатын тұстары аз емес. Мысалы, онсыз да көптік ұғымды білдіретіндіктен: барлық, көптеген, қанша, әр, бірнеше, сантүрлі, санмың, біраз сөздерімен, сондай-ақ сан есіммен тіркәсіп келгенде көптік жалғауы қажет болмайды: 5 адам, барлық адам, көп адам.
Тәуелдік жалғау
Тәуелдік жалғау, әдетте, бір заттың басқа бір затқа тәуелді екенін білдіретін қосымша. Негізінде зат есімге тән қосымша бола тұрса да, зат есім қызметін атқаратын, демек, субстантивтенетін (заттанатын) сөздердің барлығына да жалғана береді. Мысалы: әкем, дәптерім деген сөздер зат болса, Түйенің үлкені өткелде таяқ жейді (мақал) деген сөйлемдегі үлкені сын есімі субстантивтеніп тұр. Ердің екі сөйлегені - өлгені; еменнің иілгені - сынғаны (мақал) дегендегі сөйлегені, өлгені, иілгені, сынғаны деген сөздер - зат есім орнына қолданылып тұрған есімше формалар. Жақ-жақтың көрсеткіші ретінде қызмет ететін тәуелдік жалғау қосымшалары мыналар: Бұл қосымшалар жалғанған сөздер, әдетте, өздерінен бұрын ілік септік жалғауда тұрып тіркесетін жіктеу есімдіктермен тікелей байланысты болады. Сол себептен тәуелдеулі сөздің жақ жалғаулары да жіктеу есімдіктерінің жақтарына сәйкес келіп отырады.
Сол себептен тәуелдеулі сөздің жақ жалғаулары да жіктеу есімдіктерінің жақтарына сәйкес келіп отырады. Мысалы: менің қаламым; сенің қаламың; сіздің қаламыңыз, оның қаламы. Жекеше түр мен көпше түрдің тәуелденуі Сөз жекеше түрде де, көпше түрде де тәуелденеді. Егер сөз (зат) жекеше түрде тәуелденіп тұрса, бір зат бір адамға (я затқа) тән екендігі білінеді. Ал, сөз (зат) көпше түрде тәуелденіп тұрса, көп зат я бір тектес бірнеше зат бір адамға (я затқа) ғана меншікті екендігі білінеді. Тәуелдіктің бұл түрі оңаша тәуелдеу деп аталады. Мысалы: Бірдің тәжірбиесі - көптің игілігі (мақал); Байлықтың атасы - еңбек, анасы - жер (мақал) деген сөйлемдердегі тәуелдік жалғауының қосымшалары жалғанған сөздерді тәуелдік жалғауларынсыз қолданса, сол сөйлемдердегі сөздердің қиюлары кетіп, олар өз ара үйлеспей, қисындаспай тұрады. Оңаша тәуелдеудің үлгісі мынадай: А.
Менің Қазақстаным (ән)
«Менің Қазақстаным» — 1956 ж. жазылған отаншыл ән. Қазақстан Республикасының Әнұранының негізіне алынған. Әні: Шәмші Қалдаяқов; Сөзі: Жұмекен Нәжімеденов; Алтын күн аспаны, Алтын дән даласы, Думанды бастады, Кең екен Жер деген, Жерге дән шықты ғой, Дән егіп терлеген Қазағым мықты ғой! Менің елім, менің елім Гүлің болып егілемін, Жырың болып төгілемін, елім! Туған жерім менің — Қазақстаным! Айнала қарасам, Асықты жүрегім. Заманға жарасам, Жарасып тұр елім. Біздің ел орденді Көтерді туларын, Желмен ол тербелді, Тербеле жырладым. Менің елім, менің елім Гүлің болып егілемін, Жырың болып төгілемін, елім! Туған жерім менің — Қазақстаным! Сағымды далам бар, Сабырлы көлім бар. Қараңдар, жараңдар Осындай елім бар. Қарсы алған уақытты Ежелгі досындай, Біздің ел бақытты, Біздің ел осындай!.
Қараңдар, жараңдар Осындай елім бар. Қарсы алған уақытты Ежелгі досындай, Біздің ел бақытты, Біздің ел осындай!. Менің елім, менің елім, Гүлің болып егілемін, Жырың болып төгілемін, елім! Туған жерім менің — Қазақстаным! Менің Қазақстаным (әнұран)
Мағауия Хамзин
Мағауия Хамзин (29 желтоқсан 1927 жылы, қазіргі Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қоңырат кенті - 2000) - домбырашы, күйші-композитор, шертпе күйді шебер орындаушылардың бірі. Қазақстанның халық артисі (1979). Әкесі Хамза мен ағасы Әшімтай ғажайып музыканттар болды. Арғын тайпасы Тобықты руының дадан бөлімінен шыққан. Күйшілік өнерге баулыған әкесі Хамза және Сатан, Хамит, Әшірбек сияқты әнші-күйшілер болды. Ұстазы Аққыздан үйренген Тәттімбеттің "Сары жайлау","Сылқылдақ" күйлерін көркем өнерпаздар үйірмесінде шебер орындап, көзге түсті. 1949 жылы Алматы музыкалық училищесін бітірді. 1944 жылы Қарағанды филармониясына қабылданды. Осы кезеңде күйші домбыра өнерінің қыры мен сырын жете меңгерді. 1949 - 1952 және 1958 - 1961 жылдары Қазақтың халық аспаптар оркестрінде қызмет етті. 1952 - 1957 жылдары Балқаш мыс қорыту зауытының көркемөнерпаздар ұжымын басқарды. 1961 жылдан "Қазақконцертте" жеке домбырашы.
1952 - 1957 жылдары Балқаш мыс қорыту зауытының көркемөнерпаздар ұжымын басқарды. 1961 жылдан "Қазақконцертте" жеке домбырашы. Хамзиннің репертуарында Тәттімбет, Тоқа, Дайрабай, Әбді, Аққыз, т.б. халық композиторларының күйлері бар. М.Хамзин бірнеше тамаша күйлердің авторы. Ол қазіргі заман тақырыбына арнап: "Қосбасар" (2 нұсқасы) "Амангелді туралы күй" "Белгісіз солдат" "Тоқырауын толғауы" "Жас қазақ", т.б. күйлерін шығарды. Мағауия 10 жасынан-ақ күйшіліктің жолына түседі. Жылдар өте ол орындаушылықтың өзіндік үлгісін танытады күйшілікті әбден меңгеріп домбыраның құлағында ойнау дәрежесіне жетеді. Ә.Хасенов пен Т.Момбековтерге қарағанда оның домбырашылығы басты негізгі кәсібі болды. 1979 жылы майталман күйшіге Қазақ КСР-інің халық әртісі құрметті атағы берілді.
1979 жылы майталман күйшіге Қазақ КСР-інің халық әртісі құрметті атағы берілді. 1998 жылы Құрманғазының туғанына 175 жылдық торқалы тойына арналған «Құрманғазы және Ұлы Дала сазы» атты түркі халықтарының дәстүрлі сазына арналған Халықаралық фестивалінде М.Хамзин әйгілі домбырашы төкпе күйші Рысбай Ғабдиев екеуі «Дәстүрлі музыка өнеріне сіңірген аса зор үздік еңбегі үшін» атты жүлдеге ие болды. 29 желтоқсанда туғандар 1927 жылы туғандар Ақтоғай ауданында (Қарағанды облысында) туғандар 2000 жылы қайтыс болғандар Қазақстан сазгерлері Қазақконцерт тұлғалары Қазақстан халық әртістері
Әбікен Хасенов
Әбікен Хасенов (1897, қазіргі Қарағанды облысы Шет ауданы - 30.10.1958, Алматы) - қазақтың күйші-домбырашысы, шертпе күйдің шебері, актер, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген артисі (1945). Домбырашылық өнерге баулыған әкесі Хасен, немере ағасы Мақаш Садуақасұлы және Ақмолда Дүйсенұлы болды. Кейіннен ол белгілі күйші-домбырашылар Баубек пен Қыздарбектен Тәттімбеттің күйлерін үйренеді. 1934 жылдан қазіргі Қазақ академиялық драма театрында қызмет етті. Xасенов театр сахнасында Құнанбай (М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абайында"), Қараменде (Әуезовтің "Еңлік - Кебегінде"), Қодар, Балта (Ғ.Мүсіреповтің "Ақан сері - Ақтоқтысында"), Мұса (С.Мұқановтың "Шоқан Уәлихановында"), Тайман (Ә.Тәжібаевтың "Майрасында"), т.б. образдар жасады. Сонымен қатар ол Тәттімбеттің "Сарыжайлау", "Көкейкесті", "Сылқылдақ", "Бес төре", "Азамат", "Қосбасар" (бірнеше түрі), т.б. күйлері пластинкаға түсірілді. Оның өзі шығарған "Қоңыр" атты күйі бар.
күйлері пластинкаға түсірілді. Оның өзі шығарған "Қоңыр" атты күйі бар. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Кәрсон бұтағынан шыққан. Ол дәстүрлі музыкалық ортада, күй өнерін құрметтейтін қадірлей білетін елде өсті. Оның алғашқы ұстазы өз ағасы Мақаш. Аттары аңыз болған домбырашылар Баубек, Қыздарбек, Әбді, Ақмолда, Итаяқтардың есімдері елге кең жайылған аса қадірлі қасиетті өнерпаздар осында өмір сүрді. 1934 жылы Әбікен қазақ әдебиетінің классигі жазушы Сәкен Сейфуллиннің көмегі тиіп Қазақтың драма театрына жұмысқа алынып өмірінің соңына дейін сонда істейді. Әбікен көптеген батырлар мен билердің бейнесін сахнаға шығарды. Бірақ Әбікен өміріндегі ерекше орын алатын қасиеті әрине күйшілігі.
Әбікен көптеген батырлар мен билердің бейнесін сахнаға шығарды. Бірақ Әбікен өміріндегі ерекше орын алатын қасиеті әрине күйшілігі. Оның домбырасының қоңыр үні жүректегі қыл сезімдерді қозғап көңілдегі шерді дөп басатын сиқырлы сазымен со кездегі қазақтың зиялы қауымының әртістерінің ақын-жазушыларының ғалымдарының ұйып тыңдайтын көңілдерінің қошы бола білді. Бақытымызға орай Әбікеннің көзі тірісінде оның орындауындағы Тәттімбет пен Әбдінің күйлері саз табақшасына түсіріліп, өзі шығарған «Қоңыр» күйіне ән де жазылып қалды. Қазақстан актерлері Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген əртістері Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры актерлері Қазақстан театр актерлері
Естай Беркімбайұлы
Естай Беркімбайұлы (1874 жыл, қазіргі Павлодар облысы, Екібастұз ауданы, қарасты Ақкөл ауылы – 15 наурыз, 1946 жыл) — қазақтың көрнекті әншісі, ақын-сазгері, ҚазССР-нің еңбек сіңірген өнер қайраткері (1939). Ол кедей отбасында туған. Естай әндік-ақындық ортада өскен, анасы Күлипа мен ағасы Байтолым белгілі әншілер болған. Естай олардан жыр, дастандар мен толғауларды орындау мәнерін үйренген. 16 жасында халық әндерін талантты орындаушы, халықтық музыка дәстүрін жалғастырушы тұлға. 20 жасында Ертіс атырабына белгілі әнші болды. Осы өнердің арқасында көп жерлерді (Қараөткел, Семей, Кереку, Зайсан, Тарбағатай, Жетісу) аралайды. Сұлу Көкше мен Баянға барады. Бұл сапарында Біржанмен кездесіп, оның өнерінен тәлім алды.
Сұлу Көкше мен Баянға барады. Бұл сапарында Біржанмен кездесіп, оның өнерінен тәлім алды. Әнші-сазгерлер Біржан, Ақан сері мен Жарылғапбердінің өнер-өнегесінен сусындаған Естай олардың тек әншілік-орындаушылық өнерін ғана емес, сазгерлік өнерін де ілгері дамытты: көптеген әндер ("Бір мысқал", "Майда қоңыр", "Ашу – пышақ", "Шоқ қара ағаш") шығарды. Естайдың әнші-ақындық, сазгерлік талантын бүкіл қазақ сахарасына мәшһүр еткен әні – "Қорлан". Осы шығармасымен классик сазгерлердің қатарынан орын алды. "Қорлан" – Естай шығармаларының шыңы, жүрегі (Жұбанов А., Замана бұлбұлдары, А., 1963, 248-бет). "Қорлан" әнін М. Төлебаев "Біржан-Сара" операсында, Е. Г. Брусиловский "Ер Тарғын" операсында, С. И. Шабельский мен Л.М.Шаргородский "Қобыз бен оркестрге арналған концертінде" (2-бөлімінде) шығармашылықпен пайдаланды. Жаңа өмір жайында "Туды күнім", "Өмір" атты әндер шығарды.
Жаңа өмір жайында "Туды күнім", "Өмір" атты әндер шығарды. 1939 жылы Алматыға келіп, көп әндерін нотаға түсіртті. Әншілік ақындық сайыстарға қатысып, Жамбылмен неше рет кездесті. Сол жылы Қазақстан Жазушылар Одағының ІІ сьезіне қатысты. Ұлы Отан соғысы жылдарында мәдени-үгіт бригадасында әсем әнімен, жалынды жырымен халықты жеңіске жігерлендірді. 1945 жылы Абайдың туғанына 100 жыл толу мерекесіне қатысты. Мұнда Нартай, Нұрлыбек т.б. ақындармен айтысқа түсті. Оған арнап М. Әлімбаев "Естай-Қорлан" поэмасын (1968) жазды. 1939 жылы қыркүйегінде "Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері" деген құрметті атақ берілді. 1940 жылы Қазақстан Композиторлар одағына мүше болып қабылданды. «Хұсни-Хорлан»- Әні мен сөзі Естайдікі, орынд. Р. Абдуллин Екібастұзда туғандар Қазақстан әншілері Қазақстан сазгерлері Қазақстан ақындары Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткерлері
Текелі
Текелі — Қазақстан Республикасы, Жетісу облысына бағыныстағы қала (1952 жылдан). Талдықорған қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км қашықтықта орналасқан. Аумағы 0,1 мың шаршы км (61,33 га). 2010 жылғы деректер бойынша 26,9 мың тұрғыны бар. Қала Текелі өзенінің сол жағалауында, Жетісу Алатауының батыс сілемдері шатқалының бірінде, теңіз деңгейінен 950-1600 м биіктікте орналасқан. Оған Рудничный кенті қарайды (тұрғыны 1000 адам). Текелі қаласының басшылары Әжіғұлов Қанатбек Бәзілжанұлы Бескемпіров Серікжан Исламұлы (27.09.2005 — 25.01.2012 лауазымынан босатылды);. Айтжанов Қаныбек Құлжабайұлы (25.01.2012 — 27.06.2013 лауазымынан босатылды). Қайнарбеков Талғат Қанатоұлы (27.06.2013 — 09.11.2016 лауазымынан босатылды). Өнербаев Бақтияр Алтайұлы (09.11.2016 — 21.09.2020 отставкаға өтініш берді).
Өнербаев Бақтияр Алтайұлы (09.11.2016 — 21.09.2020 отставкаға өтініш берді). Молдахметов Батыр Қаиркенұлы (21.09.2020 — 05.09.2022 лауазымынан босатылды). Әділ Алмас Ғабдолұлы (05.09.2022) 1911 жылы іргесі қаланып, 1927 жылы кент дәрежесіне көтерілді. 1933 жылы инженер-геологтар М. Юдичев пен М. Қаділбековтің зерттеу-барлау жұмыстарының нәтижесінде Текелі өзенінің оң жағалауынан қорғасын, мырыш, күміс, кадмий, германий кендері табылды. 1937 жылы Текелі қорғасын-мырыш басқармасының құрылысы басталып, 1942 жылы қорғасын-мырыш комбинаты құрылды. 1939 жылы емхана салынды, 1941 жылы бірінші орта мектеп ашылды. 1942 жылы Жоңғар тауларының етегінде Текелі қорғасын-мырыш комбинаты және оның жанында жұмыс поселкісі құрылды. Кәсіпорын Текелі, Көксу және Тұйық кен орындарын өндірді.
Кәсіпорын Текелі, Көксу және Тұйық кен орындарын өндірді. Екінші дүние жүзілік соғыс уақытында соғыс кезіндегі атылған оқтың әрбір сегізіншісі осы комбинатта жасалды. Текелінің климаты континенттік, қысы суық, жазы жылы. Қаңтар айының жылдық орташа температурасы −11-13С, шілденікі — 20-22С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 650-1900 мм. Қаланың маңында, Қора өзеңінің шатқалында биіктігі 90 метр болатын Бұрқанбұлақ атты сарқырама бар. Қалаға жақын әсем тау шатқалдарында Жетісубақа тісі (тритон), марал, таутеке, елік, қоңыр аю, борсық, күзен, суыр, түлкі, қасқыр, тиін, сілеусін, қоян, жабайы шошқа, т.б. аңдар кездеседі. Сондай-ақ, мұнда шырша, қайың, терек, тал, көктерек, қарағай, алма ағашы, т.б. жалпақ жапырақты орман қалыптасқан.
аңдар кездеседі. Сондай-ақ, мұнда шырша, қайың, терек, тал, көктерек, қарағай, алма ағашы, т.б. жалпақ жапырақты орман қалыптасқан. Қаланың көрнекі орындары Текелі қаласында бірнеше көрнекі жерлер бар, атап айтқанда: Дінмұхамед Қонаев атындағы ұзындығы 38 км болатын көше. Ресми түрде Қазақстанның ең ұзын көшесі болып саналады. «Келіншектас», "Будда тасы - Қазақстан аумағындағы көне будда ескерткіші. "Бұрханбұлақ" - Қазақстанның ең үлкен су сарқырамасы, Текелі қаласынан жоғары Қора өзені шатқалының етегінде орналасқан. Үш өзен қосылатын қаланың орталығында орналасқан Ұлы Отан соғысына арналған ескерткіш-тас (1941—1945 жж.) Текелі қаласы жайлы сайт
Адырна
қазақтың көп ішекті шертпелі аспабы. Аспаптың шанағы қуыс, беті көн терімен қапталады. Б.з.б. аңшылар ұстанған көне аспап саналады. Оның көне үлгісі әуелде садақ тәріздес болған. Кейін бұғы, марал, киік, бөкен тәрізді аңдарға ұқсастырып жасап, мүйіз бен құйрықтың екі арасына ішектер тартып ойнаған. Адырнаны тізенің үстіне қойып, басын иыққа тіреп, ішектерін іліп тартып кейде шертіп ойнайды. Адырнаның ішегі шуда жіптен немесе тарамыстан тағылады, аспаптың тұрқы 48-50 см., қалыңдығы 8-10 см, 7-ден 13-ке дейін ішектер тағылады. Адырна қазіргі кезде фольклорлық әуендер мен шағын күйлерді орындауға қолданылады. Адырнаның Д. Шоқпарұлы, А. Құмаровтар жасаған бірнеше нұсқасы Ықылас атындағы қазақ саз аспаптары мұражайында сақтаулы. “Адырна” аталатын көне аспаптар ансамблі бар. Жақтың (садақтың) негізгі бөлігінің атауы.
“Адырна” аталатын көне аспаптар ансамблі бар. Жақтың (садақтың) негізгі бөлігінің атауы. Ағаштан, сүйектен, мүйізден иіп құрастырады. Адырнаға қайыстан, тарамыстан немесе жібектен керме жіп-кіріс байлайды. Адырна ның иіні, екі басы, белі әртүрлі ағаштан жасалып, иіні серпінді болу үшін мүйіз, белі берік болу үшін сүйек қабаттастырылып, өнбойы тарамыспен шандып байланады, сырты қайыңның тозымен қапталады. Адырна кері иіліп жасалады да, кіріс тағылғанда оған қарсы бағытта иіліп тұрады. Қатты серпінді адырналардан оқ атқанда шектей тартылған кірістің дірілінен гуілдеп дыбыс шығатындықтан, тілімізде “адырнасын ала өгіздей мөңіреткен” деген сөз тіркесі қалыптасқан. Пішіні садақ адырнаға ұқсатылып жасалған, бірнеше шекті көне музыкалық аспап. Музыкалық аспаптар Қазақтың саз аспаптары
Қылқобыз
Қылқобыз — екі ішекті, ыспaлы музыкалық аспап. Қылқoбыз – қазақ халқының ұлттық аспаптарының ішіндегі ең көне аспап. 9-10 ғасырларда өмір сүрген Қорқыт ата дәуірінен бері қылқобыздың сарыны үзілмей келеді. Жалпы, ұлттық аспaптардың ішінде қобыз үнге бай, киелі, қасиетті деп танылады. Сонымен қaтaр, қанша ғасырлар қойнауынан жетсе де қoбыздың бұрынғы түрі мен қазіргі түріндегі үні бір сарынды. Сeбебі, оның ішегі ықылым заманнан бері жылқының қылынан тартылып келді, ысқышы да. Оның қылқoбыз аталуы да сондықтан. Қылқобыздың ішіндегі ең үлкен түрі – «нар қобыз». Қылқобызды хaлқымыз киелі аспап ретінде қастерлейді. Қазақ қобыздың үні шыққан жерге жын - шайтан жоламайды деп ырымдайды. (үнтаспа «Қылқобыз сарыны») Қазақ халқы қыл қобыздарға өте бай болып келеді.Солардың бірі осы қылқобыз болып табылады.
(үнтаспа «Қылқобыз сарыны») Қазақ халқы қыл қобыздарға өте бай болып келеді.Солардың бірі осы қылқобыз болып табылады. Қазақ халқы үшін ұлттық аспаптардың маңызы өте зор болып табылады.Қазақ халқы күй атасы-Құрманғазы десе,қобыз атасы-Қорқыт деп санаған Қазақ халқының аспабтары туралы жинақ. Қазақтың саз аспаптары
Библия
Библия, немесе Киелі Кітап (, tà biblía, «кітаптар»), — христиан дінінің киелі, қасиетті делінген кітаптарының жиынтығы. Онда Құдай мен адамның байланысы түсіндіріліп, христиандар, яһудилер, самариялықтар және растафарилер айтылған. Библия екіге бөлінеді: яһудилер мен христиандарға ортақ Көне келісім (яһудилікте — Танах) және тек христиандар мойындайтын Жаңа келісім. Қазақша аудармаға сәйкес Киелі Кітап Тәурат, Пайғамбарлар Жазбалары (1-б.), Забур, Пайғамбарлар Жазбалары (2-б.) және Інжіл деп бөлінеді. Көне келісім көне иврит тілінде жазылды, бірақ кейбір бөліктері арамей тілінде жазылған-ды, ал Жаңа келісім толығымен көнегрек тілінде (койне грекше түрінде) жазылды. XIII ғасырда Стефан Лэнгтон Киелі Кітапты бөлімдерге, ал XVI ғасырда Роберт Этьенн оны жолдарға бөлді. Киелі Кітап әлемдегі ең сатылатын кітап, жыл сайын оның 100 миллион көшірмесі сатылады.
Киелі Кітап әлемдегі ең сатылатын кітап, жыл сайын оның 100 миллион көшірмесі сатылады. Оның тағы басқа рекордтары да бар: ең көп шығарылатын кітап — жыл сайын 32 876 дана шығарылады; ең аударылған кітап — ол 2036 тілге аударылды; ең ұзақ жазылған және жиналған кітап — Киелі Кітап кітаптарының бірі Әйүп кітабы б.з.б. 1521 жылы жазылса, Жохан аяны б.з. 96 жылы жазылды; авторлары ең көп кітап — ресми деректер бойынша кітапты 31 автор жазды; Киелі Кітаптағы кітаптар саны христиандық тармақтарда әртүрлі: протестантизмде — 66, католицизмде — 73, православиеде — 77, ал Эфиоптық православ шіркеуінде — 81. Киелі кітаптардың тізімі Яһудилер Көне келісімнің тек 39 канондық кітабын Танах кітаптары ретінде мойындайды.
Киелі кітаптардың тізімі Яһудилер Көне келісімнің тек 39 канондық кітабын Танах кітаптары ретінде мойындайды. Мұсылмандар Тәуратты, Забурды және Інжілді Алла Тағаланың сөздері деп санайды, бірақ олар Киелі Кітап құрамына бұрмаланып кірген деп есептейді.
Ашық Тізімдеме Жобасы
Ашық Тізімдеме Жобасы (). Басқа атаулары: ODP, DMoz (D — , Moz — Mozilla) — Netscape иелі көп тілді Интернет сілтемелерінің ашық тізімдемесі. Құрылтайшылары және сүйемелдеушілері ерікті өңдеушілер шартты қауымы деп есептеледі. Тізімдеме 1998 ж. бастап іске кірген. Ағымдық 2006 ж. 1 маусымында тізімдеменің жария бөлшегінінің 708 584 астам төменгі бөлшектерінде 4 769 732 астам тораптар сипатталған, 78 тіл тарауы құрылған және толықтырылған, тағы 99 саны даяр кезеңінде боп тұр, жобаның болмысының бүкіл уақытында 72 729 өңдеуші қатысқан, оның ішінде 7 495 өңдеуші ағымда белсенді өңдеумен шұғылданып тұр. 2006 ж. 12 мауысымында тізімдеменің жария бөлшегінде қазақша торап бөлімі орналастырылған. Сыртқы сілтемелер Ашық Тізімдеме Жобасы Жария алқасы — Ашық Тізімдеме Жобасы Жария алқасының қазақша тарауы — Ашық Тізімдеме Жобасы Санақтар — Ашық Тізімдеме Жобасы Ұнқағаз — Ашық Тізімдеме Жобасы
Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі
Футболдан әлем чемпионаты 2006 (немесе ФИФА Әлем Кубогы 2006) — 9 маусым 2006 — 9 шілде 2006 уақыт аралығында өтеді. Әлем чемпионы деген аса бағалы атақты кім ұтатыны финалдық матчта анықталды. 2006 жылғы чемпионатының соңғы турын өткізуге бәсекелескен 5 елдің (Германия, Англия, Бразилия, Марокко және Оңтүстік Африка) ішінен 2000 жылы маусым айында Германия жеңімпаз боп тағайындалды. Ұлттық құрамалар 2006 жылдан бастап, ФИФА-ның жаңа ережелеріне сай алдыңғы чемпионат жеңімпазы да финалдық турға өту үшін іріктеу ойындарына қатысуы қажет болды; еш іріктеусіз финалдық кезеңге шығу құқығы тек чемпионатты өткізетін ел үшін ғана қалдырылды. Финалдың кезеңге өткен елдердің тізімі төменде беріліп тұр. Барлығы 32 команда. Чемпионат 12 қалада өткізіледі. Стадиондардың көрсетілген сиымдылығы отыратын орындардың саны боп табылады. Кейбір стадниондардың аттары чемпионат кезеңіне өзгертілген.
Чемпионат 12 қалада өткізіледі. Стадиондардың көрсетілген сиымдылығы отыратын орындардың саны боп табылады. Кейбір стадниондардың аттары чемпионат кезеңіне өзгертілген. Бүкіл уақыт жергілікті Үшінші орын үшін Бомбардирлер сайысы Лукас Подольски Фернандо Торрес Аугустин Дельгадо Андрей Шевченко Бастиан Швайнштайгер Марко Матерацци Ресми демеушілер Төменде Әлем кубогының ресми демеушілері көрсетілген: Deutsche Telekom Сыртқы сілтемелер ФИФА Әлем Кубогының ресми сайты Әлем Чемпионаты стадиондарының ресми тізімі ФИФА күнтізбесі Official World Cup Charity Спорт Ашық Тізімдеме Жобасы (ODP) 2006 жылғы футбол Футболдан 2006 жылғы әлем біріншілігі
Медеу
Медеу спорт кешені — жасанды мұз айдыны бар дүние жүзіндегі ең ірі спорт кешені. Алматы қаласынан 18 км жерде, Кіші Алматы шатқалында, теңіз деңгейінен 1691,2 м биікте орналасқан. Табиғи мұз айдыны ретінде 1951 ж. пайдаланыла бастады. Медеу спорт кешені 1972 ж. тұрғызылды. Құрылысқа қатысқан архитекторлар: В.З. Кацевке, А.С.Қайнарбаевқа инженер С.Б.Матвеевке, тағыда басқа. (барлығы 10 адам) 1975 ж. КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілді. Конькишілерге арналған жасанды мұз айдынының ауданы 10,5 мың м. Жарыс жолының ені 5 м, айналымы 400 м. Айдынның ортаңғы бөлігі – хоккей ойынына және мәнерлеп сырғанауға арналған. 12,5 мың орындық кешенде 2 жүзу бассейні, спорт залы, қонақүй, асхана, кинозал, кітапхана және баспасөз орт. орналасқан. Жасанды мұз айдынының астыңғы жағындағы биікт.
орналасқан. Жасанды мұз айдынының астыңғы жағындағы биікт. 2,3 м 20 түрлі материал қабатты орасан зор темір бетон тақтаның үстіне орналастырылған. Мұнда ұзындығы 170 м-лік салқындатқыш темір құбырлар тартылған. Айдынның жарықтануын 8 тұғырға орнатылған 1600 қуатты шамдар қамтамасыз етеді. Ортадағы фотофинишпен байланыстырылған жылдам жазатын электрон таблоның 30 мыңнан астам шамы 1 мин ішінде 6 мың түрлі бейнені көрсете алады. Жасанды мұздың қалыңд. — жазда 3-4 см, қыста 10-15 см-ге дейін жетеді. Медеу спорт кешені құрамына Медеу қонақүйі кіреді. Медеу қонақүйінің бір, екі орындық және люкс бөлмелері бір мезгілде 376, ал жылына 10 мыңға жуық адамды қабылдай алады. Сенбі, жексенбі күндері Медеу мұз айдыны 9 мыңға жуық әуесқой конькишіні қабылдай алады. Медеу мұз айдынында спринтерлік және классик.
Сенбі, жексенбі күндері Медеу мұз айдыны 9 мыңға жуық әуесқой конькишіні қабылдай алады. Медеу мұз айдынында спринтерлік және классик. көпсайыстан, т.б. спорт түрлерінен әртүрлі халықар. жарыс өткізіліп, дүниежүз., еур. және ұлттық рекордтар жасалды. Медеу спорт кешені – тек спорт жарыстары үшін ғана емес, сонымен қатар қала тұрғындары мен қала қонақтарының әсем табиғат аясында демалатын орны. 1990 жылдан дәстүрлі “Азия дауысы” халықаралық ән байқауы өткізіліп келеді. Медеу – Алматының төңірегінде, Кіші Алматы өзенінің жағасында жататын мұз айдыны. Теңіз деңгейінен 1,691 метр биікте орналасып, ол әлемдегі ең атақты мұз айдындарының арасында. Медеу 10,500 ш.м. жерді алып жатады және 10,500 көрерменді сыйғызады. Әлемдегі 150-ден аса үздік спорттық рекордтар бұл мұз айдынына туғаны баршаға мәлім.
Әлемдегі 150-ден аса үздік спорттық рекордтар бұл мұз айдынына туғаны баршаға мәлім. Медеуде өткізілген ұлы чемпионаттарының соңғы - 1988 жылындағы Халықаралық Еркектер Конькимен Тез Жүгіру чемпионаты болған. 1982 жылы Қазақстан-Чехословакия киностудиялары бірігіп "Көріскенше қош бол, Медеу!" атты көркем комедиялы фильм түсірді. Алматы спорт кешендері Қазақстанның көрікті орындары
Абай
Абай сөзі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін: Абай Құнанбайұлы — қазақтың ақыны. Абай — Егіндікөл ауданындағы ауыл. Абай — Қорғалжын ауданындағы ауыл. Абай — Қарасай ауданындағы ауыл. Батыс Қазақстан облысы Абай — Бәйтерек ауданындағы таратылған ауыл. Абай — Теректі ауданындағы ауыл. Абай — Байзақ ауданындағы ауыл. Абай — Шу ауданындағы ауыл. Абай — Ескелді ауданындағы ауыл. Абай — Сарқан ауданындағы ауыл. Қарағанды облысы Абай — Абай ауданындағы қала. Абай — Ақтоғай ауданындағы ауыл. Қостанай облысы Абай — Қостанай ауданындағы ауыл. Абай — Ұзынкөл ауданындағы ауыл. Қызылорда облысы Абай — Арал ауданындағы ауыл. Абай — Қазалы ауданындағы ауыл. Абай — Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы ауыл. Павлодар облысы Абай — Железин ауданындағы ауыл. Абай — Май ауданындағы ауыл. Түркістан облысы Абай — Жетісай ауданындағы ауыл. Абай — Келес ауданындағы ауыл. Абай — Мақтаарал ауданындағы ауыл. Абай — Сауран ауданындағы ауыл. Абай — Созақ ауданындағы ауыл.
Абай — Келес ауданындағы ауыл. Абай — Мақтаарал ауданындағы ауыл. Абай — Сауран ауданындағы ауыл. Абай — Созақ ауданындағы ауыл. Абай — Төле би ауданындағы ауыл. Абай асуы — Іле Алатауындағы Кіші Алматы сілемінің Азутас жалынан өтетін асу. Абай шыңы — Іле Алатауының Кіші Алматы сілемінде орналасқан шың. Абай даласы — Теректі мен Қоржынтау жоталары арасында орналасқан Орталық Алтайдағы тау аралық даласы. Абай өзені — Көксу өзенінің саласы. Басқа мағыналар Абай даңғылы — Алматыдағы даңғыл
Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова
Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова (шын есімі Мәнсия) — 1922 ж., Орал облысы Бөкей Ордасы ауданы — 1943 ж. қазанның 16-ы — қаһарман қазақ қызы, Кеңес Одағының Батыры (1944). Шын есімі Мәнсия. Анасы еркелетіп Моншағым дей бергеннен, Мәнсияның тілі келмей өзін Мәншүк деп кеткен. Байұлы тайпасы Шеркеш рынан шыққан.. Мәншүктің өз әкесі - Жиенғали Мәметов. Бірақ Жиенғалидің інісі Ахмет Мәметовте бала болмаған соң, 1925 жылы Мәншүкті сол кісінің қолына берген. Ахмет Саратов қаласында оқып жүргендіктен, Мәншүкті өзімен бірге сол жаққа алып кетеді. Көп ұзамай аласапыран заман басталады да, Ахмет бірнеше жыл ағасымен хабар алыса алмай қалады. Кейін 1931 жылы Алматыға келгеннен соң, жылдың соңында бір-ақ естиді: ағасы Жиенғалидің аштықтан көз жұмған екен.
Кейін 1931 жылы Алматыға келгеннен соң, жылдың соңында бір-ақ естиді: ағасы Жиенғалидің аштықтан көз жұмған екен. Ахмет Мәметов - қазақтан шыққан алғашқы дәрігерлердің бірі, өзі Алашордашы, Бейімбет Майлин, Құдайберген Жұбановтармен жақын араласқан. Сондықтан да 1938 жылдың қаңтар айында ұсталып кетеді. Ахметтің әйелі Әмина Мәметова - Әбілқайыр ханның тұқымы. Атасы молда, әкесі елге сыйлы адам болған, өзі патша заманында әйелдер гимназиясында оқыған, Саратовта аспирантура бітірген, елге келген соң әдебиет пәнінің мұғалімі болып, сол кездегі газеттерге сыни мақала жазып тұрған. Ұлы Отан соғысы басталған кезде Мәншүк Алматы медициналық институтында оқып жүрді. 1942 ж. тамызда ол өз еркімен Қызыл Армия қатарына алынып, 21-нші атқыштар дивизиясының құрамында ұрысқа қатысты. Аға сержант, пулеметші Мәншүк ұрыстарда өзінің мергендігімен және тобында батылдығымен көзге түсті.
Аға сержант, пулеметші Мәншүк ұрыстарда өзінің мергендігімен және тобында батылдығымен көзге түсті. Невель қаласы үшін болған кескілескен шешуші ұрыста Мәншүк ақтық демі біткенше пулеметтен оқ боратып, қаһармандықпен қаза тапты. Оған көрсетілген құрмет Павлодар облысының колхозшылары Батыр қыздың құрметіне Мәншүк атындағы танк колоннасын құруға қаражат жинады. Туған жерінде оған ескерткіш орнатылған Невель, Алматы, Орал, т. б. қалаларда Мәншүк атында көшелер бар. Республиканың ондаған мектептері, Қызылорда қыздар педагогикалық училищесі Мәншүк есімімен аталады. Қаһарман қыздың өмірі мен өшпес ерлігі жайлы «Мәншүк туралы жыр» (авторы — А. Михалков-Кончаловский, режиссері М. Бегалин) көркем фильм түсірілді. Бөкей ордасы ауданында туғандар Германияда қайтыс болғандар Қазақстан әскерилері Кеңес Одағының батырлары Қазақстан әйелдері
Тарас Григорьевич Шевченко
Тарас Григорович Шевченко (орысша: Тарас Григорьевич Шевченко; 9 наурыз, 1814, Киев губерниясы, қазіргі Черкасск облысы Моринцы селосы – 10 наурыз 1861, Санкт-Петербург) — әйгілі Украин казак ақыны, прозаик, ойшыл, суретші, график, этнограф, қоғам қайраткері. Украинаның ұлттық қаһарманы және символы. Украин ұлттық қозғалысының қатысушысы, Кирилл-Мефодий бауырластығының мүшесі. Императорлық өнер академиясының академигі (1860). Шевченконың поэзиясында орталық рөл атқаратын әдеби мұрасы, атап айтқанда, «Кобзарь» жинағы қазіргі украин әдебиетінің және көп жағынан әдеби украин тілінің негізі болып саналады. Суретші ретінде де тарихта қалған. орыс әдебиетіне де үлес қосқан. Бірақ ең бастысы, әрине, украин әдебиетінің "жарық жұлдызы" болғаны, украин халқының санасын оятуының ұлттық нышаны болып саналады. 1838 жылы Санкт-Петербург қаласында Көркемсурет академиясына қабылданады. 1845 жылы Киев қаласына келіп, археологиялық комиссияға суретші қызметіне орналасты.
1838 жылы Санкт-Петербург қаласында Көркемсурет академиясына қабылданады. 1845 жылы Киев қаласына келіп, археологиялық комиссияға суретші қызметіне орналасты. 1846 жылы Киев қаласындағы Кирилл-Мефодий қоғамына мүше болып енді. 1847 жылы қамауға алынады. 1848 жылы А.И.Бутаковтың басшылығымен Арал теңізін зерттеу экспедициясына қатысып, 350-ден астам пейжаз, портрет салды. Мысалы, "Атқа мінген қазақ", "Арал теңізінің жағасындағы қазақтың киіз үйлері", "Қосаралдағы қазақтардың қыстаулары", т.б. 1950 жылы екінші рет қамалып, Маңғыстаудағы Новопетров қамалына (кейіннен Форт-Шевченко) жер аударылды. Оның "Киіз үйде отырған қазақтар", "Қазақ баласы от жағып жатыр", "Киіз үйде", "Келі түйіп түрған қазақ қызы", "Қазақ кызы Катя" суреттері осы кезенде салынған. Шевченко Маңғыстауда 7 жыл болып, 1857 жылы босатылды. 1857 жылы Санкт-Петербургке келеді.
Шевченко Маңғыстауда 7 жыл болып, 1857 жылы босатылды. 1857 жылы Санкт-Петербургке келеді. 1860 жылы гравюра саласында академик болып сайланады. Дәл крепостник құқығын жойылған жылы, 1861 жылы наурыздың 10-да Санкт-Петербургда қайтыс болған. Өзі крепостник шаруа болғанынан, крепостник құқығымен, Ресей империясының патша езгісімен украин халқының еркіндігі үшін күрескен. Кеңес үкіметі кезінде төңкерісшіл большевиктерге жақын идеяларының жақтанушы ретінде бағаланған. Қазір тәуелсіз Украинада украин халқының тәуелсіздігі менен ұлттық дамуы үшін күрескен қаһарман ретінде бағаланады. Халық ақыны болғандықтан, оны "ұлы кобзарь" деп атап кеткен. Патша үкіметіне қарсы шыққаны үшін, оны алдыменен Орынбор облысының Ор қамалына отырғызған, кейін сол облысқа қараған Қазақ даласына - Маңғыстауға айдап тастаған. Айдауда Гогольге, Жуковскийге шағым хаттарын жазады. Айдаудан соң, Тургеневпен жиі кездеседі.
Айдауда Гогольге, Жуковскийге шағым хаттарын жазады. Айдаудан соң, Тургеневпен жиі кездеседі. Қазақстанда оның есімімен қала, елді мекендер мен көше аттары аталады. Алматыда Шевченко атында көше және сол көшеде ескерткіш орнатылған. Черкасск облысында туғандар Санкт-Петербургте қайтыс болғандар Украина ақындары XIX ғасыр ақындары Украина жазушылары Ресей жазушылары XIX ғасыр жазушылары Украина суретшілері Украина революционерлері
PHP
PHP ( — «PHP: еренмәтінді алдын-ала үдірістегіш») — Веб-серверде HTML беттерін құру және дерекқормен жұмыс істеуге арналған скрипті бағдарламалау тілі. Қазіргі күндерде хостинг қызметін ұсынатындардың көпшілігімен қолданады. LAMP веб-торап жасауға арналған стандартты жинақталымына енеді. Тілдің оңайлығы, орындалу жылдамдығы, функциялық байлығы және PHP негізіндеге әуелгі кодтардың кеңге таралуының арқасында PHP тілі Торда программалау саласында ең белгілі тілдердің бірі боп есептелінеді (JSP мен ASP-де қолданылатын тілдермен қатар). Бұл тілдің айрықшылығы ядро мен соған қосылатын модульдарында. Соңғылары дерекқор, сокет, динамикалық графика, криптографиялық кітапханалар, PDF форматты құжаттармен және т.б. жұмыс істеуге арналған. Бұндай модульды қалаған адам дамытып қоса алады. Модульдардың саны бір неше жүз болғанымен, стандарттық жабдықтауға тек жақсы нәтиже көрсеткен бір неше оны ғана кіреді.
Модульдардың саны бір неше жүз болғанымен, стандарттық жабдықтауға тек жақсы нәтиже көрсеткен бір неше оны ғана кіреді. PHP интерпретаторы веб-серверге не арнайы сол сервер үшін жасалған модуль арқылы (мысалы, Apache әлде IIS), не CGI-қосымшасы ретінде қосылады. Бұған қоса, UNIX, Linux, Windows және Max OS X амалдық жүйелерінде әкімшілік тапсырыстарын атқаруға пайдаланылуы мүмкін. Бірақ PHP тілі бұл салада кең өріс алмаған, бұған қарағанда Perl, Python және VBScript тілдері айтарлықтай нәтиже көрсетіп отыр. Тілдің синтаксисі Си тәріздес. Ассоциаттивтік массивтар мен foreach циклі секілді кейбір элементтері Perl тілінен алынған. Қазіргі заманда PHP жүздеген мың дамытушылармен пайдалануда. Интернет желісі сайттарының 5-тен бірі осы тілде жазылған.
Қазіргі заманда PHP жүздеген мың дамытушылармен пайдалануда. Интернет желісі сайттарының 5-тен бірі осы тілде жазылған. PHP дамытушылар тобы тідің ядросы, қосымшаларымен жұмыс істейтін, соған қатар PEAR не тілдің құжаттамасы сияқты байланысты жобалармен айналысатын көптеген адамдардан тұрады. 1994 жылы даттық программист Расмус Лердорф HTML-құжаттар үлгілерін өңдейтін онлайн түйіндегі қатысушылардың шығару және енгізу үшін Perl/CGI скриптер жинағын жасады. Лердорф жинақты Personal Home Page (Жеке Үй Беті) деп атады. Уақыт келе, Perl - скрипт интепретаторының жұмыс істеуі және жылдамдығы жеткіліксіз болып, Лердорф Си тілін қолданып үлгелерінің PHP/FI (ағыл. Personal Home Page / Forms Interpreter — «Жеке Үй Беті / Формалардың Интерпретаторы») жаңа интерпретаторын енгізді. PHP -ның интерпретаторы php-файлды(*.php) орындай бастағанда төменде көрсетілгендей тегтердің арасына орналастырылған php кодын іздей бастайды.
PHP -ның интерпретаторы php-файлды(*.php) орындай бастағанда төменде көрсетілгендей тегтердің арасына орналастырылған php кодын іздей бастайды. PHP тегтері төртеу және олар былай жазылады: <?php PHP-коды ?> <script language="php" PHP-коды </script> <?php PHP-коды ?> <%php PHP-коды %> Бағдарламалық жасақтама
Фенербахче (футбол клубы)
Фенербахче СК ( — Фенербахче спорт клубы, жалпы Фенербахче атауымен белгілі) — Ыстамбұл, Түркия спорт клубы. Ыстамбұл қаласының Фенербахче деген ауданында орналасқан. Аудан және спорт клуб атауы сол аудандағы белгілі бір ақ үйден шыққан ( — «ақ үй»). Осы клубтың ең әйгілі тарауы ескі уақыттан бері келген футбол тобы болады, дегенмен клуб басқа тараулардада жарысқа шығады, атап айтқанда: баскетбол, уолейбол, есу, бокс, желкенді жарыс, атлетика, жүзу және үстел теннисі.
Футбол ардақтары Түрік Лигасының Чемпионаттары (17): 1959, 1960-61, 1963-64, 1964-65, 1967-68, 1969-70, 1973-74, 1974-75, 1977-78, 1982-83, 1984-85, 1988-89, 1995-96, 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2006-07 Түрік Кубогы (4): 1968, 1974, 1979, 1983 Балқандар Кубогы (1): Ататүрік Кубогы (2): Президент Кубогы (6): 1968, 1973, 1975, 1984, 1985, 1990 Премьер-министр Кубогы (8): 1945, 1946, 1950, 1973, 1980, 1988, 1992, 1998 1969, 1973, 1975, 1976, 1978, 1979, 1980, 1982, 1985, 1986, 1994, 1995 Түрік Футбол Чемпионаты (3): 1932-33, 1934-35, 1943-44 Флот Кубогы (4): 1982, 1983, 1984, 1985 Ыстамбұл Футбол Лигасы (11): 1911-12, 1913-14, 1914-15, 1929-30, 1932-33, 1934-35, 1935-36, 1936-37, 1943-44, 1946-47, 1947-48 Ыстамбұл Кәсіпші Лигасы (3): 1952-53, 1956-57, 1958-59 Ыстамбұл Әуесқой Лигасы (1): Ыстамбұл Жұма Лигасы (2): 1920-21, 1922-23 Ыстамбұл Кубогы (1): Ыстамбұл Қалқаны (4): 1930, 1934, 1938, 1939 Ұлттық Жүлдесі (6): 1936-37, 1939-40, 1942-43, 1944-45, 1945-46, 1949-50 Спорт Тото Кубогы (1): Сыртқы сілтемелер Ресми веб-торабы Ресми веб-торабы Фенербахче Үлкер (Үркер) баскетбол спорт клубы Фенербахче клубына қатысты тегін MP3 файлдар Түркия футбол клубтары 1907 жылы құрылған футбол клубтары tr:Fenerbahçe SK
HTML
HTML ( — «еренмәтін белгілеу тілі») — вебшолғышта көрсетілуге арналған еренмәтін мен басқа ақпараттардан тұратын веб-парақшаларды жасауға арналған белгілеу тілі. HTML (HyperTextMarkupLanguage) – бұл құжаттарды кодтау үшін қолданылатын гипермәтіндік белгілеу тілі. HTML беттер ғаламторда браузерден серверге, жай мәтін немесе жасырын символдар(шифрлар) арқылы HTTP және HTTPS хаттамаларымен жіберіледі. HTML тілін британ ғалымы Тим Бернерс-Ли 1986-1991 жылдары Женева (Швейцария) Еуропалық ядролық зерттеу орталығында жасап шығарған болатын. HTML алғашында ғылыми және техникалық құжаттарды халық арасында алмастыруға арналған тіл ретінде жасалған. HTML көмегімен әдемі жасалған құжатты оңай және тез жасауға болады. Құрамының өзгеруінен басқа HTML-ға гипермәтіндерді оқу қасиеті қосылған. Бейнематериалдық қасиеттер кейіннен қосылған. Бағдарламалар құжаттарды құрылымдау және пішімдеу, оларды байланыстыру құралдарына қайта шығару (бейнелеу) құралы ретінде құрылды.
Бейнематериалдық қасиеттер кейіннен қосылған. Бағдарламалар құжаттарды құрылымдау және пішімдеу, оларды байланыстыру құралдарына қайта шығару (бейнелеу) құралы ретінде құрылды. HTML тіліндегі белгісі бар (бұндай құжаттар әдетте .html немесе .htm форматында болады ) мәтіндік құжаттар форматталған түрде көрсететін арнайы бағдарламаларымен өңделеді. Бұндай бағдарламаларды веб-шолғыштар немесе браузерлер дейді, әдетте олар пайдаланушының талаптарын ыңғайлы интерфейспен және оларды көрумен қамтамасыз етеді. Қазіргі кездегі ең атақты веб-браузерлер: Google Chrome, Яндекс, Mozilla Firefox, Opera, Internet Explorer және Safari.
Қазіргі кездегі ең атақты веб-браузерлер: Google Chrome, Яндекс, Mozilla Firefox, Opera, Internet Explorer және Safari. RFC 1866 — HTML 2.0, стандарт ретінде 1995 жылдың 22 қыркүйегінен бері танылған; HTML 3.2[1] — 1997 жылғы 14 қаңтарда; HTML 4.0[2] — 1997 жылдың 18 желтоқсаны; HTML 4.01[3] (басты және маңызды өзгерістер) — 1999 жылдың 24 желтоқсаны; ISO/IEC 15445:2000[4] (ISO HTML деп аталатын, HTML 4.01 Strict нұскасы бойынша жасалған) — 2000 жылдың 15 мамыры. HTML 5[5] — 2014 жылдың 28 қазаны; HTML 5.1— 2012 жылдың 19 желтоқсаны. HTML-документінің құрылымы HTML-құжатты таңбалауға арналған тіл. Кез келген HTML тіліндегі құжат элементтер жиынтығын көрсетеді, әр элементтің басы мен соңы арнайы тег арқылы белгіленеді.
Кез келген HTML тіліндегі құжат элементтер жиынтығын көрсетеді, әр элементтің басы мен соңы арнайы тег арқылы белгіленеді. Одан басқа, элементтердің арнайы қасиеттері бар атрибуттары бола алады(мысалы,font-элементінің түсі немесе шрифт өлшемі). Атрибуттар ашылып жатқан тег-тің ішіне жазылады. HTML-құжатының фрагменттерінің мысалдары: Екі тег арасындағы текст - ашылған және жабылған. Бұл жерде элемент href атрибуты бар, ол гиперсілтемені білдіреді. Бос элемент мысалы: кез келген HTML-құжат HTML нұсқасының спецификациясына жауап беретін <!DOCTYPE…> жолынан тұруы қажет, ол бұлай көрсетіледі: DOCTYPE-тің HTML 5-дегі нұсқасы HTML 5-те бірақ нұсқа қолданылады: ↑ HTML 3.2 Reference Specification ↑ HTML 4.0 Specification ↑ Спецификация HTML 4.01 ↑ HTML5 (including next generation additions still in development Эд Титтел, Джефф Ноубл.
Өзбек тілі
Өзбек тілі (өз атауы — Оʻzbek tili, Ўзбек тили немесе Оʻzbekcha, Ўзбекча) — өзбектердің ұлттық және Өзбекстанның мемлекеттік тілі, түрік тілінен кейін сөйлеушілер саны ең көп түркі тілі. Дүние жүзі бойынша сөйлеушілер саны 45 миллионнан көп (2022). Көне жазба әдеби тілі XIV-XVI ғасырда қалыптасқан. Қазіргі әдеби тілі Қазан төңкерісінен кейін Ташкент-Ферғана диалектісі негізінде дамыды. Өзбек тілі басқа туыстас түркі тілдерінен сөз басында “й” дыбысын (йол – жол, йіп – жіп), сөздің ортасы мен соңында “ғ”, “г” дыбыстарын (тағ – тау, ағыз – ауыз) қолдану, сондай-ақ морфологиялық тұрғыдан көптік жалғауының тек “-лар” түрінде (сизлар, дафтарлар), ілік септігінің “-нинг”, табыс септігінің “-ни”, жатыс септігінің “-да”, шығыс септігінің “-дан” үлгілері негізінде бір ғана фонет. нұсқада қолданылуымен ерекшеленеді. А әрпі өзбек тілінде ә- дыбысын береді.
нұсқада қолданылуымен ерекшеленеді. А әрпі өзбек тілінде ә- дыбысын береді. Ал жалпы түркі тілдеріндегі а-ға өзбек тілінде о әріпі берілген. Дыбысталуы а мен о-ның арасындағы бір дыбыс. Өзбек тілінде ә әрпінің үңдестігі жақсы сақталған albatta - әлбәттә. Өзбек тіліне үндестік заңы (сингармонизм, мысалы дауыстыларды жуан-жіңішке деп бөлу) тән емес, лексикалық жағынан араб, парсы тілдерінен ауысқан сөздер көп кездеседі, грамматикалық құрылымы тұрғысынан жалғамалы (агглютинативті) тілге жатады. Өзбек тілі 3 этнос негізінде құралған 3 диалекттен тұрады: қарлұқ, қыпшақ, оғыз диалекттері. Қарлұқ диалектісі Ташкент, Бұхара маңында орналасқан және ол стандартты өзбек тілінің негізіне алынған. Қыпшақ диалектісі Өзбекстанның батысында табылады. Бұл диалект қарақалпақ, қазақ тілдеріне жақын. Оғыз диалектісі оңтүстік-батысты мекендеген оғыз тайпасының тілдік ерекшелігіне байланысты пайда болған.
Бұл диалект қарақалпақ, қазақ тілдеріне жақын. Оғыз диалектісі оңтүстік-батысты мекендеген оғыз тайпасының тілдік ерекшелігіне байланысты пайда болған. Фонетикалық ерекшелігі жағынан бұл аталған диалектілер, "о"-мен сөйлеушілер, "а"-мен сөйлеушілер деп екіге бөлінеді (охшом–ахшам). 1927 жылға дейін араб, одан кейінгі он жылдықта Яңалифке негізделген латын (1927–1938), 1939 жылдан кирилл әліпбиін қолданса, қазіргі жазуы қайтадан, жаңартылған латын әліпбиіне көшті (1994).
Уикипедия
Уикипедия (, ХФӘ: , не , немесе ) — Уики технологиясының негізінде жасалған оқырмандар мен авторлар үшін тегін және ашық, көптілді, онлайн энциклопедия. Энциклопедия Уикимедиа қорының www.wikipedia.org доменінде орналасқан. Жобаның иесі және оның дамуына жауапты Уикимедиа қоры болып саналады. Жобаның атауы «уики» немесе wiki (сайт құру технологиясы) және энциклопедия сөздерінен құрылған. Қазіргі уақытта энциклопедияның 285 тілде тараулары бар. Барлық тілдердегі мақалалардың жалпы саны 35 миллионнан асты. Уикипедия сайтына кірген кез келген тұтынушының ондағы материалдар мен тақырыптарды өзгертуге құқығы бар. Уикипедияны толықтырып, мақала жазуға қатысып отыратын тұрақты қатысушыларды «Уикипедияшылар» деп атайды. Тұңғыш рет 2001 жылдың қаңтар айында Джимми Уэйлс мен Ларри Сэнгер іске қосқан «Уикипедия» бүгінгі күні ғаламтордағы ең ірі және ең әйгілі мағлұматнама болып отыр.
Көлемі мен қамтитын тақырыптар саны жөнінен «Уикипедия» әлем тарихындағы ең толық энциклопедия болып саналады және оның үлкен ең артықшылықтарының бірі - ондағы мақалалардың әлемнің түрлі тілдерінде болуы. Уикипедия - гаваи тілінде (wiki-жылдам) деген мағынаны білдіреді. Уикипедиядағы мақалалардың мазмұны сенімсіз әрі олар нақты деректер емес. Сыншылар Уикипедия вандализмге біртабан жақын екенін айтуда және олардың пікірінше ондағы материалдар сенімсіз дереккөздерге сүйенген, жалған ақпараттар болуы мүмкін. Алайда ғылыми зерттеулер нәтижелері Уикипедияшылар тарапынан вандализмге әдетте жол берілмейтінін көрсетіп отыр. Энциклопедиялық мағлұматнама функциясын атқарумен қатар, жиі жаңартылып отыратындықтан Уикипедия желілік ақпарат тасымалдау көзіне айналды. Уики - () арнайы құралдармен сайт құрылымын әр тұтынушыға өзгертуге мүмкіндік беретінт веб-сайт.
Уики - () арнайы құралдармен сайт құрылымын әр тұтынушыға өзгертуге мүмкіндік беретінт веб-сайт. «Уики» терминін тұңғыш рет 1995 жылы сайттарды сипаттау үшін Уорд Каннингем қолданды, Wikiwikiweb деп аталатын ен алғашқы уики-жүйенің атауы гавай тілінен аударғанда «жылдам» деген мағынаны білдіреді. Уорд Каннингем және оның көмекшісі Бо Леуф өздерінің «The Wiki Way: Quick collaboration on the web» кітабында «Уики» концепциясын былай тұжырымдаған: Уики кез келген қолданушыға сайтты өзгертуге және жаңа беттер құруға мүмкіндік береді және бұл үшін қарапайым веб-браузерді қолдануға болады. Уики-жүйесі беттер арасындағы байланысты қамтамасыз етеді. Уики сайты кездейсоқ қолданушыларға емес, керісінше сайт құру процесіне үздіксіз қатысып отыратын қолданушыларды жұмылдыруға арналған. Уики-жүйесінің қасиеттері: Бір мәтінді бірнеше рет өзгертуге мүмкіндік береді.
Уики-жүйесінің қасиеттері: Бір мәтінді бірнеше рет өзгертуге мүмкіндік береді. Ерекше тіл белгілері - «уики белгілер» деп аталады, мәтін құрылымын элементтер мен гиперссылкалармен, сондай-ақ басқа да түрлі құралдар арқылы көркемдеуге боладыі. Өзгерістерді есепке алу - жаңа өзгертулер мен ескі өзгертулерді салыстыру, сонымен қатар ескі ақпаратты қайта орнына келтіруге мүмкіндік береді. Көп авторлар - сайтқа қонақ болған кез келген тұтынушы ондағы мақалаларға өзгерістер енгізіп, толықтырып немесе қысқарта алады. Уикипедия тарихы 2001 жылы құрылғандар
Аман Ғұмырұлы Төлеев
Төлеев Аман Ғұмырұлы (Аманкелді Молдағазыұлы) — (13.5.1944 жылы туған, Түрікменстан, Красноводск (қазіргі Түркіменбашы) қаласы) – саяси қайраткер, технология ғылымының докторы (2000). Байұлы тайпасының Адай руынан шыққан. Новосибирск темір жол инженерлері институтын (1973), Қоғамдық ғылымдар академиясын (1989) бітірген. Еңбек жолын 1964 жылы Кемеров облысында темір жолшы болып бастады. 1967 – 73 жылдары Новокузнецкідегі Мундыбаш станциясында кезекші, бастықтың көмекшісі, станция бастығы, 1973 – 1985 жылдары Междуреченск темір жол станциясының бастығы, Кемерово темір жолының Новокузнецк бөлімшесі бастығының орынбасары, бөлімше бастығы, 1985 – 1988 жылдары Кемерово облыстық партия комитетінде көлік және байланыс бөлімінің меңгерушісі, 1988 – 1990 жылдары Кемерово темір жолының бастығы болды.
1990 – 1993 жылдары РКФСР (кейінгі РФ) Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Кемерово облыстық халық депутаттары кеңесінің төрағасы, 1994 – 1996 жылдары Кемерово облыстық заң шығарушы жиналыстың төрағасы, 1996 – 1997 жылдары РФ-ның ТМД елдерімен қарым-қатынас министрі қызметтерін атқарды. 1997 жылдан Кемерово облысының губернаторы. 3 рет (1991, 1996, 2000) РФ Президенттігіне кандидат болып тіркелді. Төлеев “Долгое эхо путча” (1992), “Власть в руках человека и ... человек в руках власти” (1993), “На изломах жизни...” (1993), “Цена иллюзий” (1995), “Отечество – боль моя” (1995), “Судите сами” (1996) атты кітаптарын жазған. Ресейдің, Украинаның, Қазақстанның, Беларусьтің, Моңғолияның көптеген ордендерімен марапатталған. Саяси тұлға ретінде бірнеше рет Қазақстанда ресми сапармен болып қайтқан. Ресей инженерлері Ресей саясаткерлері 1944 жылы туғандар Ресей ғалымдары
UNIX
UNIX (Юникс) — көп амалды, бірнеше қолданушыларға арналған операциялық жүйе. Оны 1970 жылы алғашқы телефонды ойлап тапқан Bell Labs компаниясында Кен Томсон мен Денис Риччи бірлесе жазып шыққан. Ең басында компанияның ішкі қызметтерін қанағаттандыру мақсатында шығарылған. Кейін кең танымалдыққа ие болып Solaris, SunOS, GNU/Linux сияқты операциялық жүйлерге негіз болып, операциялық жүйе тарихына орасан зор үлес қосты. Оның басты ерекшелігі – бір уақытта еш қиындықсыз бірнеше қолданушылар жұмыс жасай алатын. Сыртқы сілттемелер Операциялық жүйелер Амалдық жүйелер