ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Λ. Μεσογείων 85, 115 26 Αθήνα ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 253001000 (πρώην ΑΡ. Μ.Α.Ε. 6044/06/Β/86/142) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ χρήσης 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 και τις επ’ αυτού εκτελεστικές Αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς [Η παρούσα σελίδα έχει αφεθεί σκοπίμως κενή] ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ I. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ......................................................... 7 II. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2019 ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ............................................ 9 Α. Χρηματοοικονομικές Εξελίξεις και Επιδόσεις Χρήσης 2019 ........................................................ 9 Β. Σημαντικά γεγονότα για τη χρήση 2019 .................................................................................... 10 Γ. Σημαντικά Γεγονότα μετά τη λήξη της περιόδου 01.01 – 31.12.2019 .......................................... 18 Δ . Παράγοντες Κινδύνου και Αβεβαιότητες .................................................................................. 28 Ε. Εναλλακτικοί Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης (ΕΔΜΑ) .................................................................. 32 ΣΤ. Έκθεση πληρωμών προς κυβερνήσεις..................................................................................... 37 Ζ. Έκθεση μη χρηματοοικονομικής πληροφόρησης 2019.............................................................. 37 Η. Προβλεπόμενη πορεία και Εξέλιξη ........................................................................................... 62 Θ. Ίδιες Μετοχές............................................................................................................................ 65 Ι. Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη ............................................................................................ 66 ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ............................................................................................ 73 ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 ΤΟΥ Ν. 3556/2007 ............................................................................................................................. 83 III. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή.................................................................... 85 IV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (1 Ιανουαρίου ‐ 31 Δεκεμβρίου 2019) .......................................... 91 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 201993 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ......... 95 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019............................. 97 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ...... 99 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ........................................................................ 102 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ...................................................... 102 2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ........................................................ 104 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ............................................ 113 3.1 Σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης ............................................................................................... 113 3.2 Αβεβαιότητα εκτιμήσεων και παραδοχές ................................................................................... 114 4. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ........................................................................... 118 4.1 Βάση ενοποίησης ........................................................................................................................ 118 4.2 Επιχειρηματικές Συνενώσεις ....................................................................................................... 121 4.3 Μετατροπή σε ξένο νόμισμα....................................................................................................... 122 4.4 Λειτουργικοί τομείς ..................................................................................................................... 123 4.5 Υπεραξία ...................................................................................................................................... 123 3 4.6 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού .................................................................................................. 124 4.7 Ενσώματα πάγια .......................................................................................................................... 126 4.8 Κόστος δανεισμού ....................................................................................................................... 127 4.9 Απομείωση αξίας μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού (υπεραξία, άυλα στοιχεία του ενεργητικού και ενσώματα πάγια /επενδύσεις σε ενοποιούμενες εταιρείες) .................... 128 4.10 Επενδυτικά ακίνητα ..................................................................................................................... 129 4.11 Αποθέματα .................................................................................................................................. 129 4.12 Χρηματικά διαθέσιμα .................................................................................................................. 130 4.13 Χρηματοοικονομικά μέσα ........................................................................................................... 130 4.13.1Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης ..................................................................................... 130 4.13.2 Ταξινόμηση και αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού........ 130 4.13.3 Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού .................... 131 4.13.4 Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού ............................................... 132 4.13.5 Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων ......................................... 133 4.13.6 Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και λογιστική αντιστάθμισης...................................... 136 4.13.7 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων .............................................................................................................................. 138 4.14 Απαιτήσεις από ενσωματωμένα παράγωγα ............................................................................... 138 4.15 Συμφωνίες παραχώρησης του δικαιώματος παροχής υπηρεσιών ............................................. 139 4.16 Παροχές στο προσωπικό ............................................................................................................. 140 4.17 Μισθώσεις ................................................................................................................................... 142 4.18 Κρατικές επιχορηγήσεις .............................................................................................................. 145 4.19 Προβλέψεις, Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες απαιτήσεις ...................................... 145 4.20 Έσοδα ........................................................................................................................................... 146 4.21 Φόρος εισοδήματος .................................................................................................................... 151 4.22 Κέρδη ανά μετοχή ....................................................................................................................... 152 4.23 Μετοχικό κεφάλαιο, αποθεματικά και διανομή μερισμάτων .................................................... 152 5. ΔΟΜΗ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ .................................................................................................... 154 6. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ................................................................................................................. 165 7. ΣΥΝΕΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ‐ ΥΠΕΡΑΞΙΑ ..................................................................................... 170 8. ΑΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ .......................................................................................................... 174 9. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΓΙΩΝ ..................................................................................................... 178 10. ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ........................................................................................................ 180 11. ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ................................................................................................................. 186 12. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ..................................................................................................... 190 13. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ........................................................................................................ 196 14. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑΤΑ ΥΠΟ ΚΟΙΝΟ ΕΛΕΓΧΟ ....................................................................... 197 15. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ – ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ .......................................... 201 4 16. ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ................................................................................... 203 17. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ............................................................................................................................... 204 18. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ .............................................................................................................. 205 19. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ/ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ ......................................................... 208 20. ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ................................................................................... 210 21. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ ................................................................................. 213 22. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΑΞΙΑ ΜΕΣΩ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ....................................................................................................................... 213 23. ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ .............................................................................................................. 214 24. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ ........................................................................................................ 214 25. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ .................................................................................................... 220 26. ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΕΞΟΜΟΙΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .......... 222 27. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ........................................................................... 225 28. ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ................................................................................................................... 227 29. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ............................................................................................................................ 228 30. ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ............................................................................................................................ 229 31. ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ .............................................................................. 229 32. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ .......................................................................................................... 231 33. ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ ................................................................................. 232 34. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ‐ ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ ............................................................................ 236 35. ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ............................................................................................................................ 238 36. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ .......................................................... 242 37. ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ....................................................................................................................... 248 38. ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ‐ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗΣ – ΕΞΟΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ... 251 39. ΑΜΟΙΒΕΣ ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ .................................................................................................. 253 40. ΛΟΙΠΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ)................................................................................................................ 253 41. ΚΕΡΔΗ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΑΠΟ ΠΩΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΧΡΕΟΓΡΑΦΩΝ ........................................... 254 42. ΚΕΡΔΗ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΑΠΟ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΧΡΕΟΓΡΑΦΩΝ ..................................... 254 43. ΕΣΟΔΑ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΩΝ ΤΙΤΛΩΝ .................................. 255 44. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) ................................................................................... 255 45. ΚΟΣΤΟΣ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑΣ ................................................................................................................ 256 46. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ.......................................................................................... 257 47. ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ......................................................................... 258 48. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ........................................................................................................ 263 49. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ .............................................. 265 50. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ................................................................ 268 51. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ........................................................................... 269 5 52. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ... 274 53. ΕΓΚΡΙΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ..................................................................................... 285 V. EKΘΕΣΗ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ..................................................................... 287 6 7 [Η παρούσα σελίδα έχει αφεθεί σκοπίμως κενή] 8 III. Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ» Έκθεση ελέγχου επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης ∆εκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικών αποτελεσμάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η ∆εκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα ∆ιεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης ∆ιενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα ∆ιεθνή Πρότυπα Ελέγχου (∆ΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα ∆εοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου ∆ιεθνών Προτύπων ∆εοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα ∆εοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 85 Πώς αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αναγνώριση εσόδων του τομέα «Κατασκευές» Τα έσοδα του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31η ∆εκεμβρίου 2019 ανήλθαν σε € 1.155,7 εκατ. και προέρχονται από διαφοροποιημένους λειτουργικούς τομείς δραστηριότητας. Κάθε λειτουργικός τομέας περιλαμβάνει διαφορετικές πηγές εσόδων, η αναγνώριση των οποίων ενέχει διαφορετικό βαθμό πολυπλοκότητας και κρίσεων και εκτιμήσεων της διοίκησης. Από το σύνολο των εσόδων του Ομίλου, τα έσοδα του λειτουργικού τομέα «Κατασκευές» ανήλθαν για τη χρήση 2019 σε ποσό € 679,8 εκατ. και αξιολογήθηκαν ως περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος λόγω της σημαντικότητας του κονδυλίου για τις οικονομικές καταστάσεις, καθώς και του ότι η λογιστική τους αναγνώριση εμπεριέχει πολυπλοκότητα που σχετίζεται με κρίσεις και εκτιμήσεις της διοίκησης, οι οποίες ενέχουν ως ένα βαθμό αβεβαιότητα. Ειδικότερα, τα έσοδα του Ομίλου που σχετίζονται με την εκτέλεση κατασκευαστικών συμβάσεων προσδιορίζονται σύμφωνα με το ∆ΠΧΑ 15 με τη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου βάσει των εισροών (ποσοστιαία ολοκλήρωση), όπως αυτή προκύπτει από τη σχέση του πραγματοποιηθέντος κόστους ως προς το συνολικό εκτιμώμενο από τη διοίκηση κόστος μέχρι την ολοκλήρωση του έργου. Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που πραγματοποιήσαμε περιέλαβαν, μεταξύ άλλων: Κατανόηση των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου που έχουν σχεδιαστεί από τη διοίκηση και σχετίζονται με τις διαδικασίες αναγνώρισης εσόδων από κάθε λειτουργικό τομέα. Εξέταση των όρων των συμβάσεων και των προϋπολογιστικών στοιχείων που χρησιμοποιούνται για τους υπολογισμούς της αναγνώρισης του εσόδου από κατασκευαστικά έργα. Εξέταση των παραδοχών αναγνώρισης του εσόδου από την εκτέλεση κατασκευαστικών συμβάσεων, καθώς και επαναϋπολογισμός του ποσοστού ολοκλήρωσης των δεσμεύσεων εκτέλεσης στο τέλος της χρήσης που έληξε την 31η ∆εκεμβρίου 2019. Έλεγχος σε δειγματοληπτική βάση, του πραγματοποιηθέντος κόστους κατασκευής που αναγνωρίστηκε στην τρέχουσα χρήση, με τα αντίστοιχα παραστατικά. Αξιολόγηση της επάρκειας των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές αναγνώρισης των εσόδων από κατασκευαστικές συμβάσεις και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν για τα έσοδα, καθώς και η αξιολόγηση των επιπτώσεων από την εφαρμογή του ∆ΠΧΑ 15, περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3.2(i), 4.20 και 6 των οικονομικών καταστάσεων. Αξιολόγηση απομείωσης μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κατά την 31η ∆εκεμβρίου 2019, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει υπεραξία ύψους € 3,0 εκατ., άυλα στοιχεία του ενεργητικού με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή ύψους € 755 εκατ. και ενσώματα πάγια ύψους € 1.670,7 εκατ. Επίσης, κατά την 31η ∆εκεμβρίου 2019, η Εταιρεία κατέχει επενδύσεις σε θυγατρικές επιχειρήσεις ύψους € 264,7 εκατ., καθώς και επενδύσεις σε συγγενείς εταιρίες και κοινοπραξίες ύψους € 4,8 εκατ. και € 5,1 εκατ. αντίστοιχα. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ∆ΠΧΑ, για τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού με περιορισμένη ωφέλιμη ζωή, τα ενσώματα πάγια και τις επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς και κοινοπραξίες, η διοίκηση διενεργεί ελέγχους απομείωσης μόνον όποτε υφίστανται σχετικές ενδείξεις. Η παραπάνω αξιολόγηση απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης. Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που πραγματοποιήσαμε περιέλαβαν, μεταξύ άλλων: Εξέταση των διαδικασιών εντοπισμού από τη διοίκηση αναφορικά με το κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης των εν λόγω μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού. Εξέταση της διαδικασίας της διοίκησης αναφορικά με την κατάρτιση αξιόπιστων επιχειρηματικών πλάνων. Για τις Μ∆ΤΡ για τις οποίες υπήρχαν ενδείξεις απομείωσης, αξιολόγηση: (i) της καταλληλόλητας των μεθόδων για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας και (ii) της λογικότητας των βασικών παραδοχών και εκτιμήσεων της διοίκησης. Ο έλεγχος απομείωσης περιλαμβάνει τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού κάθε Μονάδας ∆ημιουργίας Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 86 Ταμειακών Ροών (Μ∆ΤΡ), ως το υψηλότερο ποσό μεταξύ της εύλογης αξίας μείον τα κόστη διάθεσης και της αξίας λόγω χρήσης. Ο υπολογισμός της εύλογης αξίας βασίζεται σε αποδεκτές μεθόδους αποτίμησης, ο δε προσδιορισμός της αξίας λόγω χρήσης, προκύπτει από τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, με βάση επιχειρηματικά πλάνα τα οποία ενσωματώνουν βασικές παραδοχές και εκτιμήσεις της διοίκησης, όπως ο ρυθμός αύξησης των εσόδων, οι κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες και τα επιτόκια προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκαν. Εξέταση της μαθηματικής ακρίβειας των μοντέλων προεξοφλημένων ταμειακών ροών. Για τις ανωτέρω διαδικασίες και όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο, ζητήθηκε η συμβολή ειδικού εμπειρογνώμονα της Grant Thornton. Αξιολόγηση της επάρκειας των γνωστοποιήσεων στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. ∆εδομένης της σημαντικότητας των εν λόγω κονδυλίων και της χρήσης παραδοχών και εκτιμήσεων της διοίκησης, θεωρούμε την αξιολόγηση απομείωσης των ως άνω μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού, ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με την λογιστική πολιτική, τις παραδοχές και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση της απομείωσης των ως άνω στοιχείων του ενεργητικού και την ανάλυση των εν λόγω στοιχείων, περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3.1(ii), 3.2 (vi), 4.9, 7.3, 8, 10, 12, 13 και 14 των οικονομικών καταστάσεων. Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις Κατά την 31η ∆εκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε πολυάριθμες και σύνθετες δικαστικές υποθέσεις και διαδικασίες διαιτησίας στα πλαίσια της λειτουργίας τους. Η αναγνώριση και επιμέτρηση των προβλέψεων, καθώς και η επιμέτρηση και γνωστοποίηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων που σχετίζονται με τις δικαστικές υποθέσεις και διαδικασίες διαιτησίας περιλαμβάνει σημαντικές κρίσεις της διοίκησης, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τις εκτιμήσεις των νομικών της συμβούλων. Οι εκτιμήσεις αφορούν τόσο στην έκβαση κάθε υπόθεσης όσο και στην πιθανή οικονομική επίπτωση για τον Όμιλο. Ως εκ τούτου θεωρήσαμε την περιοχή αυτή, ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου σχετικά με τις προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 3.2 (xii), 4.19, 28 και 51 των οικονομικών καταστάσεων. Οι βασικές ελεγκτικές διαδικασίες που πραγματοποιήσαμε περιέλαβαν, μεταξύ άλλων: Αξιολόγηση των διαδικασιών της διοίκησης αναφορικά με τη συλλογή, παρακολούθηση και αξιολόγηση της έκβασης των εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων και των προβλέψεων που αναγνωρίζονται. Εξέταση των απαντητικών επιστολών των νομικών συμβούλων και διενέργεια συζητήσεων με τη διοίκηση και τους νομικούς συμβούλους, όπου αυτό κρίθηκε σκόπιμο. Αξιολόγηση των συμπερασμάτων της διοίκησης αναφορικά με την επίδραση των εκκρεμών υποθέσεων στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Αξιολόγηση της επάρκειας των γνωστοποιήσεων που περιλαμβάνονται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, σε σχέση με το θέμα αυτό. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις ∆ηλώσεις των Μελών του ∆ιοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 87 Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. ∆εν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ∆ΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σε αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθρ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ∆ΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ∆ΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό τον σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 88 διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση ∆ιαχείρισης ∆ιοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συμβουλίου και της ∆ήλωσης Εταιρικής ∆ιακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: i) Στην Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Κ.Ν. 4548/2018. ii) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Κ.Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 89 με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31η ∆εκεμβρίου 2019. iii) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση ∆ιαχείρισης του ∆ιοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών ∆εν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία και στις θυγατρικές της, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31η ∆εκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη σημείωση 39 των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. ∆ιορισμός Ελεγκτή ∆ιοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 28/06/2017 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 3 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αθήνα, 1η Ιουνίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής ∆ήμητρα Παγώνη Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 30821 Grant Thornton Ορκωτοί Ελεγκτές Σύμβουλοι Επιχειρήσεων | Ζεφύρου 56, 175 64 Π. Φάληρο | Τ: +30 210 7280000 Φ: +30 210 7212222 | www.grant‐thornton.gr 90 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) IV. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΤΑΙΡΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΕΛΗΞΕ ΤΗΝ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (1 Ιανουαρίου ‐ 31 Δεκεμβρίου 2019) Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), ως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ την 1η Ιουνίου 2020 και έχουν αναρτηθεί στο διαδίκτυο στην ηλεκτρονική διεύθυνση http://www.gekterna.com, καθώς και στον διαδικτυακό χώρο του Χ.Α.. Οι ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις των ενοποιούμενων θυγατρικών εταιρειών , που προβλέπονται από την απόφαση 8/754/14.04.2016 του ΔΣ της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς αναρτώνται στο διαδίκτυο στην διεύθυνση http://www.gekterna.com 91 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) [Η παρούσα σελίδα έχει αφεθεί σκοπίμως κενή] 92 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΤΗΣ 31ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 Σημείωση ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Ασώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης παγίων Ενσώματα πάγια Υπεραξία Επενδυτικά ακίνητα Συμμετοχές σε θυγατρικές Συμμετοχές σε συγγενείς Συμμετοχές σε κοινοπραξίες Χρηματοοικονομικά στοιχεία Ενεργητικού‐ Παραχωρήσεις Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Απαιτήσεις από παράγωγα Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 8 9 10 7 11 5, 12 5, 13 5, 14 ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018* 31.12.2019 31.12.2018* 754.958 34.664 1.670.747 3.025 40.916 0 1.152 49.394 802.665 0 1.332.693 3.183 41.030 0 4.572 51.443 140 458 8.777 0 9.536 264.731 4.800 5.104 130 0 9.085 0 11.290 400.308 4.800 5.159 15 44.408 36.930 0 0 21 16 33 36 65.434 88.977 188.635 71.228 48.135 88.629 154.607 80.196 64.752 178.964 0 0 48.049 139.015 0 0 3.013.538 2.644.083 537.262 617.836 17 18 19 20 57.609 297.595 98.538 194.274 30.772 52.756 294.435 209.263 229.665 37.822 3.710 2.636 177 55.681 3.757 4.929 2.150 311 41.263 915 22 3.407 1.264 3.407 1.264 33 18.865 17.318 0 0 6, 23 594.671 523.242 77.939 48.323 Σύνολο κυκλοφορούντος ενεργητικού 1.295.731 1.365.765 147.307 99.155 ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 4.309.269 4.009.848 684.569 716.991 34 58.951 381.283 58.951 381.283 58.951 202.774 58.951 202.774 35 468.110 (412.423) 375.193 (329.173) 114.982 (84.721) 104.587 (69.557) 495.921 270.954 766.875 486.254 242.744 728.998 291.986 0 291.986 296.755 0 296.755 Σύνολο μη κυκλοφορούντος ενεργητικού Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Εμπορικές απαιτήσεις Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις Απαιτήσεις από φόρο εισοδήματος Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Βραχυπρόθεσμο μέρος απαιτήσεων από παράγωγα Χρηματικά διαθέσιμα ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια Κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους Μετοχικό κεφάλαιο Διαφορά υπέρ το άρτιο Αποθεματικά Κέρδη εις νέον Σύνολο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 93 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμα δάνεια Υποχρεώσεις από μισθώσεις 24 25 1.788.773 13.614 1.567.788 6.547 339.241 383 372.848 0 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις 26 324.407 138.103 0 0 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 31 75.335 93.609 13.934 12.991 Λοιπές προβλέψεις 28 35.316 43.886 0 0 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Επιχορηγήσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 27 29 33 36 7.402 154.699 202.559 41.777 8.572 162.000 177.531 45.956 164 0 0 4.838 137 0 0 5.494 2.643.882 2.243.992 358.560 391.470 30 32 264.344 130.598 285.927 125.421 1.870 0 1.376 0 Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες τους επόμενους 12 μήνες 24 105.123 150.910 12.118 15.701 Βραχυπρόθεσμο μέρος υποχρεώσεων από μισθώσεις 25 10.175 0 83 0 Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 19 203.658 301.053 564 84 26 51.365 22.287 0 0 31 99.599 121.991 19.388 10.112 33 29.578 21.311 0 0 4.072 898.512 7.958 1.036.858 0 34.023 1.493 28.766 3.542.394 3.280.850 392.583 420.236 4.309.269 4.009.848 684.569 716.991 Σύνολο μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Βραχυπρόθεσμα δάνεια Βραχυπρόθεσμο μέρος συμμετοχικών τίτλων εξομοιούμενων με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμο μέρος υποχρεώσεων από παράγωγα Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Σύνολο βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων Σύνολο Υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. 94 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 Αποτελέσματα Χρήσεως Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κύκλος εργασιών Κόστος πωλήσεων ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 1.1‐ Σημείωση 31.12.2019 31.12.2018* 6, 37 38 Μικτό κέρδος ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 1.1‐ 31.12.2019 31.12.2018* 1.155.739 (919.263) 1.402.700 (1.165.281) 5.721 (4.866) 7.433 (4.581) 236.476 237.419 855 2.852 Έξοδα διοίκησης και διάθεσης 38 (75.658) (65.287) (6.478) (7.730) Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης 38 40 (3.931) (3.162) (1.591) (5.240) (641) (1.357) 0 (3.158) 153.725 165.301 (7.621) (8.036) 44 (72.267) (108.314) (7.346) (6.159) 41 (520) 5.074 172 (380) 42 3.386 (3.227) (4.547) (9.394) Έσοδα/(ζημίες) συμμετοχών και λοιπών συμμετοχικών τίτλων 43 1.408 1.002 1.824 25.380 Κέρδη/(Ζημίες) από την ενοποίηση συγγενών επιχειρήσεων με την μέθοδο της καθαρής θέσης 13 (214) (72) 0 0 Κέρδη/(Ζημίες) από την ενοποίηση κοινοπραξιών με την μέθοδο της καθαρής θέσης 14 (7.700) 1.051 0 0 6 6, 36 77.817 60.815 (17.518) 1.411 (22.086) (24.974) 5.307 (2.270) 6 55.731 35.841 (12.211) (859) 14 16 (27) 0 0 33 (25.592) 3.263 0 0 214 (1.072) 0 0 2.751 (8.544) 0 0 (22.611) (6.380) 0 0 Λοιπά έσοδα/(έξοδα) Αποτελέσματα προ φόρων χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα) Κέρδη/(Ζημίες) από πώληση συμμετοχών και χρεογράφων Κέρδη/(Ζημίες) από αποτίμηση συμμετοχών και χρεογράφων Κέρδη προ φόρου εισοδήματος Φόρος εισοδήματος Καθαρά Κέρδη/(ζημίες) μετά φόρων Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα α) Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα που αναταξινομούνται στα Αποτελέσματα Χρήσης σε επόμενες περιόδους Αναλογία στα Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα κοινοπραξιών Αποτίμηση συμβάσεων αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού Φόρος εισοδήματος που αναλογεί στα ανωτέρω αποτελέσματα 36 95 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) β) Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα που δεν αναταξινομούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε επόμενες περιόδους Αποτίμηση επενδύσεων σε λοιπούς συμμετοχικούς τίτλους Αναλογιστικά έσοδα/(έξοδα) από προγράμματα καθορισμένων παροχών 21 16.703 607 16.703 607 27 (333) (453) (22) (39) 13 (533) (298) 0 0 14 (5) (4) 0 0 36 (2.799) 705 (3.072) 180 Καθαρά Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα (9.578) (5.823) 13.609 748 ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 46.153 30.018 1.398 (111) 23.457 4.466 32.274 31.375 Ιδιοκτήτες της μητρικής εταιρείας από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 15.487 231 Μη ελέγχουσες συμμετοχές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 30.666 29.787 Αναλογία στα Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα συγγενών Αναλογία στα Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα κοινοπραξιών Φόρος εισοδήματος που αναλογεί στα ανωτέρω αποτελέσματα Καθαρά κέρδη/(ζημίες) αποδιδόμενα σε Ιδιοκτήτες της μητρικής εταιρείας από συνεχιζόμενες δραστηριότητες, 34 Μη ελέγχουσες συμμετοχές από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Συνολικά αποτελέσματα αποδιδόμενα σε Βασικά Κέρδη/(ζημίες) ανά μετοχή (σε Ευρώ) 34 0,23937 0,04552 Μειωμένα Κέρδη/(ζημίες) ανά μετοχή (σε Ευρώ) 34 0,23937 0,04552 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 96 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΟΜΙΛΟΣ Σημείωση Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη περιόδου προ φόρου εισοδήματος Αναπροσαρμογές για την συμφωνία των καθαρών ροών από λειτουργικές δραστηριότητες Αποσβέσεις παγίων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων παγίων Προβλέψεις Απομειώσεις Λοιπά μη ταμειακά έξοδα/έσοδα Τόκοι και συναφή έσοδα Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Αποτέλεσμα από παράγωγα Αποτελέσματα από συγγενείς και κοινοπραξίες Αποτελέσματα από συμμετοχές και χρεόγραφα Αποτελέσματα από επενδυτικά ακίνητα Αποτελέσματα από πάγια Συναλλαγματικές διαφορές 1.1‐ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2018 1.1‐ 1.1‐ 31.12.2019 31.12.2018 6 77.817 60.815 (17.518) 1.411 6,8,9,10 6, 29 122.822 (8.194) 1.073 16.194 (10.468) (9.584) 127.861 (46.011) 7.914 (3.147) (1.672) 325 (1.382) 111.721 (8.106) 16.541 5.764 (2.194) (9.988) 126.609 (8.307) (979) (2.314) 5.927 (318) (1.811) 554 0 20 9.197 80 (10.080) 17.426 0 0 (5.383) (122) 1 0 429 0 24 8.050 0 (9.229) 15.388 0 0 (22.182) 1.520 0 0 0 3.328 0 3.328 273.548 296.688 (5.825) (1.262) (Αύξηση)/Μείωση σε: Αποθέματα Επενδυτικά ακίνητα ως κύρια δραστηριότητα Εμπορικές απαιτήσεις (2.248) 1.985 90.335 (3.919) (1.204) (33.543) 443 1.851 (413) (896) 0 4.240 Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις 31.848 101.391 11.718 (18.514) Προμηθευτές (43.619) (63.543) 494 (5.968) Δεδουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις (96.778) (243.156) 1.231 (6.198) (37) 49.685 0 0 Πληρωμές φόρου εισοδήματος (16.894) (5.957) (3.043) (1.633) Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες 238.140 96.442 6.456 (30.231) 44 44 44 13, 14 Κόστος εξάσκησης δικαιωμάτων προαίρεσης Λειτουργικό κέρδος προ μεταβολών του κεφαλαίου κίνησης Αύξηση/(Μείωση) σε: Είσπραξη/(επιστροφή) επιχορηγήσεων 97 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες (Αγορές) / Πωλήσεις πάγιων στοιχείων Τόκοι και συναφή έσοδα εισπραχθέντα (Αγορές) /πωλήσεις συμμετοχών και χρεογράφων (Πληρωμές)/Εισπράξεις για απόκτηση/απώλεια ελέγχου σε θυγατρικές Εισπράξεις μερισμάτων Επιστροφές/(Χορηγήσεις) δανείων Ταμειακές ροές επενδυτικών δραστηριοτήτων (186.952) (212.281) (345) (62) 2.890 (55.622) 3.599 (84.926) 9.268 1.348 241 (84.960) 0 36.137 0 0 1.426 998 16.178 12.808 0 0 64.969 9.265 (238.258) (256.473) 91.418 (62.708) (20.766) 23.954 (8.171) (2.332) (6.167) (1.686) (6.167) (1.686) Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις/(Πληρωμές) από αυξήσεις/μειώσεις μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών Αγορά ιδίων μετοχών Καθαρή μεταβολή βραχυπρόθεσμων δανείων 32 986 23.458 0 0 Καθαρή μεταβολή μακροπρόθεσμων δανείων 24 132.489 130.921 (35.956) 148.539 Πληρωμές υποχρεώσεων από μισθώσεις 25 (10.473) (4.853) (64) 0 (696) (4.059) 0 0 Τόκοι και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα πληρωθέντα (89.017) (100.403) (17.900) (14.257) Εισπράξεις / (Πληρωμές) από παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου (19.936) (22.296) 0 0 84.861 (6.157) 0 0 71.281 38.879 (68.258) 130.264 266 2.167 0 0 71.429 (118.985) 29.616 37.325 6, 23 523.242 642.227 48.323 10.998 6, 23 594.671 523.242 77.939 48.323 Μερίσματα πληρωθέντα Εισπράξεις/(πληρωμές) από συμμετοχικούς τίτλους εξομοιούμενους με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Ταμειακές ροές χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων Επίδραση μεταβολών ισοτιμιών στα χρηματικά διαθέσιμα Καθαρή αύξηση/(μείωση) χρηματικών διαθεσίμων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Χρηματικά διαθέσιμα στην αρχή της περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Χρηματικά διαθέσιμα στο τέλος της περιόδου από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). 98 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1η Ιανουαρίου 2019 Διαφορά Από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο Υπόλοιπο Κερδών Εις Νέο Αποθεματικά Σύνολο 58.951 202.774 104.587 (69.557) 296.755 0 0 0 0 0 Αναθεωρημένα υπόλοιπα 1.1.2019* 58.951 202.774 104.587 (69.557) 296.755 Συνολικά αποτελέσματα χρήσης Αγορά Ιδίων Μετοχών Σχηματισμός αποθεματικών/Μεταφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 0 0 0 58.951 0 0 0 202.774 13.609 (6.167) 2.953 114.982 (12.211) 0 (2.953) (84.721) 1.398 (6.167) 0 291.986 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1η Ιανουαρίου 2018 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική Αναθεωρημένα υπόλοιπα 1.1.2018* Συνολικά αποτελέσματα χρήσης Αγορά Ιδίων Μετοχών Διάθεση Ιδίων Μετοχών Διακοπή ενσωμάτωσης κοινής επιχείρησης Σχηματισμός αποθεματικών/Μεταφορές 31η Δεκεμβρίου 2018 Διαφορά Από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών Εις Νέο Σύνολο 58.951 0 58.951 202.774 0 202.774 68.549 (394) 68.155 (32.560) 8 (32.552) 297.714 (387) 297.327 0 0 0 0 0 0 0 0 748 (1.686) 4.325 0 (859) 0 0 (3.101) (111) (1.686) 4.325 (3.101) 0 58.951 0 202.774 33.044 104.587 (33.044) (69.557) 0 296.755 99 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Διαφορά Από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών Εις Νέο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερικό Σύνολο Σύνολο 1η Ιανουαρίου 2019 58.951 381.283 375.193 (329.173) 486.254 242.744 728.998 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική Αναθεωρημένα υπόλοιπα 1.1.2019* 0 58.951 0 381.283 0 375.193 0 (329.173) 0 486.254 0 242.744 0 728.998 Συνολικά αποτελέσματα χρήσης Μερίσματα Αγορά Ιδίων Μετοχών 0 0 0 0 0 0 (7.970) 0 (6.167) 23.457 0 0 15.487 0 (6.167) 30.666 (686) 0 46.153 (686) (6.167) Αλλαγή ποσοστού ενοποιούμενης θυγατρικής 0 0 0 343 343 (1.849) (1.506) Διακοπή ενοποίησης θυγατρικής Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Σχηματισμός αποθεματικών (σημ. 35) Μεταφορές/λοιπές κινήσεις 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 105.154 1.901 0 0 (105.154) (1.896) 0 0 0 5 (123) 204 0 (2) (123) 204 0 3 58.951 381.283 468.110 (412.423) 495.921 270.954 766.875 31η Δεκεμβρίου 2019 100 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 1η Ιανουαρίου 2018 Διαφορά Από Έκδοση Μετοχών Υπέρ το Άρτιο Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικά Υπόλοιπο Κερδών Εις Νέο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερικό Σύνολο Σύνολο 58.951 381.283 243.935 (195.288) 488.881 279.274 768.155 0 0 (393) (4.468) (4.861) 0 (4.861) 58.951 381.283 243.542 (199.756) 484.020 279.274 763.294 Συνολικά αποτελέσματα χρήσης Μερίσματα Αγορά Ιδίων Μετοχών Διάθεση Ιδίων Μετοχών 0 0 0 0 0 0 0 0 (4.234) 0 (1.686) 4.325 4.466 0 0 0 232 0 (1.686) 4.325 29.786 (2.897) 0 0 30.018 (2.897) (1.686) 4.325 Μείωση Μετοχικού κεφαλαίου με επιστροφή μετρητών σε μη ελέγχουσες συμμέτοχες 0 0 0 0 0 (36.768) (36.768) Αλλαγή ποσοστού ενοποιούμενης θυγατρικής Διακοπή ενοποίησης θυγατρικής Αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Σχηματισμός αποθεματικών (σημ. 35) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 188.548 1.231 0 0 (188.548) 1.231 0 0 0 (64.521) (3.456) 41.325 0 (63.290) (3.456) 41.325 0 Μεταφορές/λοιπές κινήσεις 0 0 (55.302) 53.434 (1.868) 0 (1.868) 58.951 381.283 375.193 (329.173) 486.254 242.744 728.998 Αλλαγή σε λογιστική πολιτική Αναθεωρημένα υπόλοιπα 1.1.2018* 31η Δεκεμβρίου 2018 Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των Ετήσιων Εταιρικών και Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων. * Ο Όμιλος και η Εταιρεία δεν προχώρησαν στην αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018 κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 2.6.3). Επίσης, ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9, αναγνώρισαν τη συνολική επίδρασή του στο κονδύλι «Υπόλοιπο κερδών εις νέο» την 01.01.2018, ενώ από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 15 την 01.01.2018 δεν είχε προκύψει επίδραση. Αναλυτικά η επίδραση από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης 2018, αναλύονται στη Σημείωση 2.6.3 των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 και οι οποίες έχουν δημοσιοποιηθεί στην ιστοσελίδα της Εταιρείας και του ΧΑ. 101 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ανώνυμη Εταιρεία Συμμετοχών, Ακινήτων, Κατασκευών» (η «Εταιρεία», ή η «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ») όπως μετονομάσθηκε η εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ανώνυμη Εταιρεία Συμμετοχών, Ακινήτων, Κατασκευών με την από 18.11.2008 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της και εγκρίθηκε με την με αρ. Κ2‐15459/23.12.2008 απόφαση του Υπ. Ανάπτυξης και δημοσιεύθηκε στο με αρ. 14045/23.12.2008 ΦΕΚ (τ. ΑΕ & ΕΠΕ), είναι εγγεγραμμένη στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) του Υπουργείου Ανάπτυξης με αριθμό Γ.Ε.ΜΗ. 253001000 και στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών του Υπουργείου Ανάπτυξης με αριθμό Μ.Α.Ε. 6044/06/Β/86/142. Η διάρκειά της έχει οριστεί για τριάντα (30) έτη, ενώ σύμφωνα με την από 26.03.1990 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της Εταιρείας, η διάρκειά της παρατείνεται έως την 31η Δεκεμβρίου του έτους 2030. Έδρα της είναι ο Δήμος Αθηναίων. Τα γραφεία της έδρας στεγάζονται επί της Λεωφ. Μεσογείων αρ. 85, Τ.Κ. 11526 Αθήνα (τηλ.: 210‐6968200), με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 14ης Μαρτίου 2003. Η Εταιρεία ιδρύθηκε το 1960 με την επωνυμία ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΡΜΗΣ Α.Ε. Στα μέσα της δεκαετίας του ’60 μετονομάστηκε σε ΕΡΜΗΣ Α.Ε. ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ με κύρια δραστηριότητα την ανέγερση οικοδομικών έργων (Μέγαρο ΕΡΜΗΣ, πολυκατοικίες και μεζονέτες σε διάφορες περιοχές της χώρας). Το 1969 η Εταιρεία εισήγαγε τις μετοχές της στο Χρηματιστήριο Αθηνών (28.08.1969). Με την Έκτακτη Γενική Συνέλευση της 4ης Αυγούστου 1999 μεταβάλλεται το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Εταιρείας. Την 16.10.2000 καταχωρείται στο Μ.Α.Ε. η υπ’ αρ. Κ2‐ 10469/16.10.2000 απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης, με την οποία εγκρίνεται η τροποποίηση, με αλλαγή της αρίθμησης και των διατάξεων των Άρθρων, και κωδικοποίηση του καταστατικού της Εταιρείας σύμφωνα με την από 17.07.2000 απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων της. Την ίδια ημερομηνία καταχωρείται στο Μητρώο Α.Ε. και ολόκληρο το νέο κείμενο του καταστατικού μαζί με τις τροποποιήσεις του. Στις 10.02.2004 ελήφθη από το Διοικητικό Συμβούλιο απόφαση συγχώνευσης με απορρόφηση της εταιρείας «Γενική Εταιρεία Κατασκευών ΑΕ». Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων τόσο της απορροφώσας όσο και της απορροφώμενης εταιρείας που έγινε στις 15.10.2004, ενέκρινε το Σχέδιο Σύμβασης Συγχώνευσης. Η συγχώνευση ολοκληρώθηκε στις 03.12.2004 με την Κ2‐13956 απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης η οποία δημοσιεύθηκε στο με αρ. 14334/03.12.2004 ΦΕΚ. Ταυτόχρονα εγκρίθηκαν η αλλαγή επωνυμίας της εταιρείας και η τροποποίηση του εταιρικού σκοπού. Την 23.12.2008 εγκρίθηκε η συγχώνευση με απορρόφηση του τμήματος των λοιπών δραστηριοτήτων της εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, με την απόφαση του Υπ. Ανάπτυξης με αριθμό Κ2‐15458/23.12.2008 και παράλληλα η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 25.386.322,56 ευρώ το οποίο συνολικά ανήλθε σε ευρώ 48.953.132,16 ευρώ διαιρούμενο σε 85.882.688 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,57 ευρώ εκάστη. Με την από 06.12.2013 απόφαση της Α’ Επαναληπτικής Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρείας, αποφασίσθηκε η αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά το ποσό των 4.890.417,60 ευρώ με καταβολή μετρητών, με την έκδοση 8.579.680 κοινών ονομαστικών μετοχών ονομαστικής αξίας 0,57 ευρώ και τιμή διάθεσης 2,5 ευρώ η κάθε μία. Η προκύπτουσα διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο ύψους 16.558.782,40 ευρώ ήχθη σε πίστωση του ειδικού λογαριασμού αποθεματικού «διαφορά από έκδοση μετοχών υπέρ το άρτιο. 102 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η αύξηση αυτή πραγματοποιήθηκε με παραίτηση του δικαιώματος προτίμησης των παλαιών μετόχων υπέρ της εταιρείας York Global Finance Offshore BDH (Luxembourg) S.a.r.l. Κατόπιν της αυξήσεως αυτής, το μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ανέρχεται σε 53.843.549,76 ευρώ, ολοσχερώς καταβεβλημένο και διαιρείται σε 94.462.368 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,57 ευρώ η κάθε μια. Την 23.12.2013 καταχωρήθηκε στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο η με αρ. Κ2 ‐7312 απόφαση του Υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας με την οποία εγκρίθηκε η ως άνω Αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου. Σε εφαρμογή της από 06.12.2013 απόφασης της Α’ Επαναληπτικής Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρείας και της απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της 27.03.2015, αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας κατά το ποσό των τριών εκατομμυρίων διακοσίων ογδόντα έξι χιλιάδων εκατόν δέκα έξι ευρώ και εξήντα εννέα λεπτών (3.286.116,69 ευρώ) με έκδοση πέντε εκατομμυρίων επτακοσίων εξήντα πέντε χιλιάδων εκατόν δέκα επτά (5.765.117) νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας πενήντα επτά λεπτών του ευρώ (0,57 ευρώ) και με τιμή διάθεσης δύο ευρώ και σαράντα τρία λεπτά του ευρώ (2,43 ευρώ) η κάθε μία, λόγω μετατροπής εκατόν σαράντα (140) συνολικά ομολογιών, ονομαστικής αξίας εκάστης εκατό χιλιάδων ευρώ (100.000,00 ευρώ) του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου της Εταιρείας, προσαυξημένων με τους συμφωνηθέντες τόκους . Εν συνεχεία και σε εφαρμογή ομοίως της προαναφερόμενης απόφασης της Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων, με την απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της 29.06.2015 αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας κατά το ποσό του ενός εκατομμυρίου εξακοσίων εξήντα δύο χιλιάδων επτακοσίων είκοσι πέντε ευρώ και ενενήντα ενός λεπτών (1.662.725,91 ευρώ) με έκδοση δύο εκατομμυρίων εννιακοσίων δέκα επτά χιλιάδων και εξήντα τριών (2.917.063) νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας πενήντα επτά λεπτών του ευρώ (0,57 ευρώ) και με τιμή διάθεσης δύο ευρώ και σαράντα επτά λεπτά του ευρώ (2,47 ευρώ) η κάθε μία, λόγω μετατροπής εβδομήντα (70) συνολικά ομολογιών, ονομαστικής αξίας εκάστης εκατό χιλιάδων ευρώ (100.000,00 ευρώ) του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου της Εταιρείας, προσαυξημένων με τους συμφωνηθέντες τόκους. Με την από 29.03.2016 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου αυξήθηκε το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας κατά το ποσό των εκατόν πενήντα οχτώ χιλιάδων οχτακοσίων ογδόντα τριών ευρώ και πενήντα ενός λεπτών (158.883,51 ευρώ) με έκδοση διακοσίων εβδομήντα οχτώ χιλιάδων επτακοσίων σαράντα τριών (278.743) νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας πενήντα επτά λεπτών του ευρώ (0,57 ευρώ) και με τιμή διάθεσης δύο ευρώ και σαράντα τρία λεπτά του ευρώ (2,43 ευρώ η κάθε μία, λόγω μετατροπής ομολογιών ονομαστικής αξίας εξακοσίων πενήντα χιλιάδων ευρώ (650.000,00 ευρώ) του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου της Εταιρείας, προσαυξημένων με τους συμφωνηθέντες τόκους. Με την μετατροπή αυτή εξοφλείται ολοσχερώς το Μετατρέψιμο Ομολογιακό Δάνειο που είχε συνάψει η Εταιρεία με την York Global Finance Offshore BDH (Luxembourg) S.a.r.l. Κατόπιν αυτών των μεταβολών το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται σε πενήντα οχτώ εκατομμύρια εννιακόσιες πενήντα ένα χιλιάδες διακόσια εβδομήντα πέντε ευρώ και ογδόντα επτά λεπτά (58.951.275,87 ευρώ) διαιρούμενο σε εκατόν τρία εκατομμύρια τετρακόσιες είκοσι τρεις χιλιάδες διακόσιες ενενήντα μία (103.423.291) κοινές με ψήφο ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας πενήντα επτά λεπτών του ευρώ (0,57 ευρώ) η καθεμία. Κύρια δραστηριότητα της Εταιρείας είναι η ανάπτυξη και διαχείριση ακινήτων, οι κατασκευές παντός είδους, η εκμετάλλευση αυτοχρηματοδοτούμενων ή συγχρηματοδοτούμενων έργων, η κατασκευή και εκμετάλλευση ενεργειακών έργων, καθώς και η συμμετοχή της σε εταιρείες με συναφή αντικείμενα. Ο Όμιλος έχει σημαντική, εξειδικευμένη παρουσία στις κατασκευές, στην παραγωγή και εμπορία ενέργειας καθώς και στην ανάπτυξη, διαχείριση και εκμετάλλευση ακινήτων με ισχυρή κεφαλαιακή βάση. 103 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι δραστηριότητες του Ομίλου διενεργούνται κυρίως στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα έχει σημαντική παρουσία στα Βαλκάνια, στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Ευρώπη και στην Βόρειο Αμερική. Η δραστηριότητα του Ομίλου επικεντρώνεται στους εξής λειτουργικούς τομείς: Κατασκευές: αφορά, σχεδόν αποκλειστικά, συμβάσεις εκτέλεσης τεχνικών έργων. Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: αφορά στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος μέσω αιολικών πάρκων, ηλιακής και υδροηλεκτρικής ενέργειας και βιομάζας. Ηλεκτρισμός από θερμικές πηγές ενέργειας και εμπορία ηλεκτρικού ρεύματος : αφορά παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με καύσιμη ύλη το φυσικό αέριο και εμπορία ηλεκτρικού ρεύματος. Βιομηχανικός κλάδος: αφορά στην παραγωγή λατομικών προϊόντων, παραγωγή λευκολίθου και μαγνησίας. Εκμετάλλευση ακινήτων : αφορά στην αγορά, ανάπτυξη και εκμετάλλευση ακινήτων καθώς και σε επενδύσεις για αποκόμιση υπεραξιών από την άνοδο των τιμών τους. Παραχωρήσεις: αφορά στην κατασκευή και λειτουργία υποδομών (π.χ. αυτοκινητόδρομοι), άλλων έργων Δημοσίου συμφέροντος (Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου και η εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων) καθώς και άλλων εγκαταστάσεων (π.χ. σταθμοί αυτοκινήτων κ.α.) με αντάλλαγμα την μακροχρόνια εκμετάλλευσή τους από παροχή υπηρεσιών στο κοινό. Συμμετοχές: αφορά στην υποστηρικτική λειτουργία των τομέων δραστηριότητας του Ομίλου και τη δοκιμαστική λειτουργία νέων λειτουργικών τομέων. Ο Όμιλος απασχολούσε στο τέλος της κλειόμενης χρήσης, παγκοσμίως, 3.878 άτομα και η Εταιρεία 21. Αντίστοιχα, στο τέλος της προηγούμενης χρήσης 31.12.2018 η Εταιρεία απασχολούσε 17 και ο Όμιλος 5.107 άτομα παγκοσμίως. Οι ενοποιούμενες εταιρείες που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις, καθώς και οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις τους, παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 01.06.2020 και υπόκεινται στην οριστική έγκριση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, είναι δε διαθέσιμες στο επενδυτικό κοινό στα γραφεία της Εταιρείας (Αθήνα, οδός Μεσογείων 85) και την ιστοσελίδα της Εταιρείας στο διαδίκτυο. 2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 2.1. Βάση Παρουσίασης των οικονομικών καταστάσεων Οι εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας της 31ης Δεκεμβρίου 2019 που καλύπτουν την ετήσια περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 είναι σύμφωνες με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), καθώς και των Διερμηνειών τους που έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Ερμηνείας Προτύπων (IFRIC) και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019. Ο Όμιλος εφαρμόζει όλα τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (ΔΛΠ), τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) και τις Διερμηνείες τους που έχουν εφαρμογή στις εργασίες του. Οι σχετικές λογιστικές πολιτικές, περίληψη των οποίων παρουσιάζεται παρακάτω στη Σημείωση 4, έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις παρουσιαζόμενες περιόδους. 104 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συνέχιση δραστηριότητας Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι η Εταιρεία και οι θυγατρικές της διαθέτουν επαρκείς πόρους που διασφαλίζουν την ομαλή συνέχιση της λειτουργίας τους ως “Βιώσιμη Οικονομική Μονάδα” (Going Concern) στο προβλέψιμο μέλλον. 2.2. Βάση επιμέτρησης Οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019, έχουν συνταχθεί βάσει της αρχής του ιστορικού κόστους, εκτός από τα επενδυτικά ακίνητα, τα παράγωγα χρηματοπιστωτικά μέσα και τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους, τα οποία επιμετρώνται στην εύλογη αξία. 2.3. Νόμισμα παρουσίασης Το νόμισμα παρουσίασης είναι το Ευρώ (νόμισμα της χώρας της έδρας της μητρικής του Ομίλου) και όλα τα ποσά παρουσιάζονται σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά. 2.4. Συγκρισιμότητα Τα συγκριτικά μεγέθη των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31.12.2018 δεν έχουν αναμορφωθεί προκειμένου να παρουσιάσουν την επίδραση του ΔΠΧΑ 16 (βλ. Σημείωση 2.6.3). 2.5. Χρήση εκτιμήσεων Η σύνταξη Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση εκτιμήσεων και την άσκηση κρίσης κατά την εφαρμογή των λογιστικών αρχών της Εταιρείας. Κρίσεις, παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης επηρεάζουν το ποσό στο οποίο αποτιμώνται ορισμένα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, το ποσό που αναγνωρίζεται κατά τη διάρκεια της χρήσης για ορισμένα έσοδα και έξοδα, καθώς και τις παρουσιαζόμενες εκτιμήσεις για τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Οι παραδοχές και οι εκτιμήσεις αξιολογούνται σε συνεχή βάση και σύμφωνα με την ιστορική εμπειρία και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων προσδοκιών για την έκβαση μελλοντικών γεγονότων που θεωρούνται λογικά κάτω από τις υφιστάμενες συνθήκες. Οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές αυτές αφορούν στο μέλλον και ως συνέπεια, τα πραγματικά αποτελέσματα είναι πιθανό να διαφοροποιούνται από τους λογιστικούς υπολογισμούς. Οι τομείς που απαιτούν τον μεγαλύτερο βαθμό κρίσης καθώς και οι τομείς στους οποίους οι εκτιμήσεις και οι παραδοχές έχουν σημαντική επίδραση στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται στη Σημείωση 3 των Οικονομικών Καταστάσεων. 2.6. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες και τροποποιήσεις Προτύπων Οι λογιστικές αρχές που εφαρμόστηκαν για την προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων είναι οι ίδιες με αυτές που ακολουθήθηκαν στην σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου και της Εταιρείας για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, εκτός από την υιοθέτηση των τροποποιήσεων ορισμένων προτύπων, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τις χρήσεις που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2019 (βλ. Σημειώσεις 2.6.1 και 2.6.2). 105 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2.6.1. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οι ακόλουθες τροποποιήσεις και Διερμηνείες των ΔΠΧΑ εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB), έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η εφαρμογή τους είναι υποχρεωτική από την 01/01/2019 ή μεταγενέστερα. ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Ιανουάριο του 2016, το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων προέβη στην έκδοση ενός νέου Προτύπου, του ΔΠΧΑ 16. Σκοπός του έργου του IASB ήταν η ανάπτυξη ενός νέου Προτύπου για μισθώσεις που καθορίζει τις αρχές τις οποίες εφαρμόζουν και τα δύο μέρη σε μία σύμβαση ‐ δηλαδή και ο πελάτης («ο μισθωτής») και ο προμηθευτής («ο εκμισθωτής») ‐ για την παροχή σχετικών πληροφοριών για τις μισθώσεις κατά τρόπο που απεικονίζει πιστά αυτές τις συναλλαγές. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού, ο μισθωτής θα πρέπει να αναγνωρίσει τα περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μίσθωση. Ο Όμιλος εξέτασε την επίδραση του νέου Προτύπου και εφάρμοσε αυτό στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Αναλυτική αναφορά σχετικά, παρουσιάζεται στη Σημείωση 2.6.3. ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με Χειρισμούς Φόρου Εισοδήματος» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Ιούνιο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση μίας νέας Διερμηνείας, της ΕΔΔΠΧΑ 23. Το ΔΛΠ 12 «Φόροι Εισοδήματος» προσδιορίζει τον λογιστικό χειρισμό του τρέχοντος και αναβαλλόμενου φόρου, αλλά δεν προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας. Η ΕΔΔΠΧΑ 23 περιλαμβάνει τις επιπρόσθετες του ΔΛΠ 12 απαιτήσεις, προσδιορίζοντας τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζονται οι επιπτώσεις της αβεβαιότητας στον λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9: «Προπληρωθέντα Στοιχεία με Αρνητική Απόδοση» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 9. Βάσει των υφιστάμενων απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9, μία οικονομική οντότητα θα επιμετρούσε ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, καθώς το χαρακτηριστικό της «αρνητικής απόδοσης» θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δημιουργεί ενδεχόμενες ταμειακές ροές οι οποίες δεν αποτελούνται μόνο από πληρωμές κεφαλαίου και τόκου. Βάσει των τροποποιήσεων, οι οικονομικές οντότητες επιτρέπεται να επιμετρούν συγκεκριμένα προπληρωτέα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού με αρνητική απόδοση στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, εφόσον πληρείται μία συγκεκριμένη προϋπόθεση. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 28: «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς και Κοινοπραξίες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Οκτώβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 28. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε μία συγγενή ή κοινοπραξία – στις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης – βάσει του ΔΠΧΑ 9. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 106 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015‐2017 (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Δεκέμβριο του 2017, το IASB προέβη στην έκδοση «Ετήσιες Βελτιώσεις των ΔΠΧΑ – Κύκλος 2015‐ 2017», η οποία αποτελείται από μία σειρά τροποποιήσεων σε ορισμένα Πρότυπα και αποτελεί μέρος του προγράμματος για τις ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ. Οι τροποποιήσεις που περιλαμβάνονται στον κύκλο αυτόν είναι οι εξής: ΔΠΧΑ 3 ‐ ΔΠΧΑ 11: Συμμετοχικά δικαιώματα που κατείχε προηγουμένως ο αποκτών σε μία από κοινού λειτουργία, ΔΛΠ 12: Επιπτώσεις στον φόρο εισοδήματος από πληρωμές για χρηματοοικονομικά μέσα ταξινομημένα ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, ΔΛΠ 23: Κόστη δανεισμού επιλέξιμα για κεφαλαιοποίηση. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 19: «Τροποποίηση, Περικοπή ή Διακανονισμός Προγράμματος Καθορισμένων Παροχών» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2019) Τον Φεβρουάριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΛΠ 19, βάσει των οποίων μία οικονομική οντότητα απαιτείται να χρησιμοποιεί επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές κατά τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας υπηρεσίας και του καθαρού τόκου για την εναπομένουσα περίοδο μετά την τροποποίηση, την περικοπή ή τον διακανονισμό ενός προγράμματος καθορισμένων παροχών. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η ενίσχυση της κατανόησης των οικονομικών καταστάσεων και η παροχή περισσότερο χρήσιμων πληροφοριών στους χρήστες αυτών. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις. 2.6.2. Νέα Πρότυπα, Διερμηνείες, αναθεωρήσεις και τροποποιήσεις υφιστάμενων Προτύπων τα οποία δεν έχουν τεθεί σε ισχύ ή δεν έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τα παρακάτω νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν ακόμη τεθεί σε ισχύ είτε δεν έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην αναθεώρηση του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σκοπός της οποίας ήταν η ενσωμάτωση σημαντικών θεμάτων τα οποία δεν καλύπτονταν, καθώς επίσης και η επικαιροποίηση και παροχή διευκρινίσεων σε σχέση με συγκεκριμένες καθοδηγήσεις. Το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με την επιμέτρηση, στο οποίο αναλύεται η έννοια της επιμέτρησης, συμπεριλαμβανομένων παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή μίας βάσης επιμέτρησης, θέματα σχετικά με την παρουσίαση και γνωστοποίηση στις Οικονομικές Καταστάσεις και καθοδήγηση αναφορικά με την αποαναγνώριση στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων από τις Οικονομικές Καταστάσεις. Περαιτέρω, το αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς περιλαμβάνει βελτιωμένους ορισμούς των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθοδήγηση που υποβοηθά την εφαρμογή των εν λόγω ορισμών, επικαιροποίηση των κριτηρίων για την αναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, καθώς επίσης και διευκρινίσεις σε σημαντικούς τομείς, όπως οι ρόλοι της διαχείρισης, της συντηρητικότητας και της αβεβαιότητας κατά την επιμέτρηση στην χρηματοοικονομική πληροφόρηση. 107 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01.01.2020. Τροποποιήσεις στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2020) Τον Μάρτιο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση Τροποποιήσεων στις Αναφορές του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, σε συνέχεια της αναθεώρησής του. Ορισμένα Πρότυπα περιλαμβάνουν ρητές αναφορές σε προγενέστερες εκδόσεις του Εννοιολογικού Πλαισίου της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Σκοπός των εν λόγω τροποποιήσεων είναι η επικαιροποίηση των ως άνω αναφορών και η υποστήριξη για τη μετάβαση στο αναθεωρημένο Εννοιολογικό Πλαίσιο της Χρηματοοικονομικής Αναφοράς. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01.01.2020. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και στο ΔΛΠ 8: «Ορισμός του Ουσιώδους» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων στον ορισμό του ουσιώδους, προκειμένου να καταστεί ευκολότερο για τις εταιρείες να προβούν σε άσκηση κρίσης σχετικά με το ουσιώδες μέγεθος. Ο ορισμός του ουσιώδους βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιληφθούν στις Οικονομικές τους Καταστάσεις. Ο νέος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8. Οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν τον ορισμό του ουσιώδους και πώς αυτός θα πρέπει να εφαρμοστεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση η οποία μέχρι τώρα περιλαμβανόταν σε άλλα Πρότυπα. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01.01.2020. Τροποποιήσεις στα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: “Αναμόρφωση Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου” (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2020) Τον Σεπτέμβριο του 2019, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων σε ορισμένες απαιτήσεις συγκεκριμένων λογιστικών χειρισμών αντιστάθμισης, προκειμένου να εξομαλύνει ενδεχόμενες επιπτώσεις που προκύπτουν από την αβεβαιότητα η οποία προέρχεται από την αναμόρφωση του Σημείου Αναφοράς Επιτοκίου. Οι τροποποιήσεις σχεδιάστηκαν για να υποστηρίξουν την παροχή χρήσιμων χρηματοοικονομικών πληροφοριών από τις εταιρείες κατά τη διάρκεια της περιόδου αβεβαιότητας, η οποία προκύπτει από τη σταδιακή κατάργηση των σημείων αναφοράς επιτοκίου, όπως τα διατραπεζικά επιτόκια. Επιπλέον, οι εταιρείες απαιτείται να παράσχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές αναφορικά με τις σχέσεις αντιστάθμισης που επηρεάζονται άμεσα από τις εν λόγω συνθήκες αβεβαιότητας. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση με ημερομηνία έναρξης ισχύος την 01.01.2020. Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3: «Ορισμός μίας Επιχείρησης» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2020) Τον Οκτώβριο του 2018, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων περιορισμένου σκοπού στο ΔΠΧΑ 3 προκειμένου να βελτιώσει τον ορισμό μίας επιχείρησης. Οι τροποποιήσεις θα βοηθήσουν τις εταιρείες να προσδιορίσουν αν μία απόκτηση αποτελεί συνένωση επιχειρήσεων ή απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. 108 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο τροποποιημένος ορισμός επισημαίνει ότι η εκροή μίας επιχείρησης είναι να παρέχει αγαθά και υπηρεσίες στους πελάτες, ενώ ο προγενέστερος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις υπό τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλων οικονομικών οφελών στους επενδυτές και σε τρίτους. Επιπλέον της τροποποίησης του ορισμού της επιχείρησης, το IASB μέσω της εν λόγω έκδοσης παρέχει συμπληρωματική καθοδήγηση. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 «Ταξινόμηση Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες» (εφαρμόζεται για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 01.01.2022) Τον Ιανουάριο του 2020, το IASB προέβη στην έκδοση τροποποιήσεων του ΔΛΠ 1 που επηρεάζουν τις απαιτήσεις για την παρουσίαση των υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, οι τροποποιήσεις αποσαφηνίζουν ένα από τα κριτήρια ταξινόμησης μιας υποχρέωσης ως μακροπρόθεσμη, την απαίτηση για μία οντότητα να έχει το δικαίωμα να αναβάλει τον διακανονισμό της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την περίοδο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν: α) αποσαφήνιση ότι το δικαίωμα μίας οντότητας για αναβολή του διακανονισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς, β) αποσαφήνιση ότι η ταξινόμηση της υποχρέωσης δεν επηρεάζεται από τις προθέσεις ή προσδοκίες της διοίκησης σχετικά με την εξάσκηση του δικαιώματος αναβολής του διακανονισμού, γ) επεξηγούν πώς οι συνθήκες δανεισμού επηρεάζουν την ταξινόμηση, και δ) αποσαφήνιση των απαιτήσεων σχετικά με την ταξινόμηση υποχρεώσεων μίας οντότητας που πρόκειται να ή ενδεχομένως να διακανονίσει μέσω έκδοσης ιδίων συμμετοχικών τίτλων. Ο Όμιλος θα εξετάσει την επίπτωση όλων των παραπάνω στις Οικονομικές του Καταστάσεις. Τα ανωτέρω δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.6.3. Επίδραση από την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» την 01.01.2019 (α) Πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 κατά την 01.01.2019 Συνεπεία των αλλαγών στις λογιστικές πολιτικές, όπως αυτές περιγράφονται ανωτέρω (Σημείωση 2.6.1), ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 1η Ιανουαρίου 2019 υιοθέτησαν το ΔΧΠΑ 16, εφαρμόζοντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση. Με βάση την εν λόγω προσέγγιση, ο Όμιλος αναγνώρισε μία υποχρέωση την οποία και επιμέτρησε στην παρούσα αξία της, όπως αυτή προκύπτει από την προεξόφληση των εναπομενουσών μισθωμάτων με το επιπλέον επιτόκιο δανεισμού (incremental borrowing cost) που ίσχυε κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής του Προτύπου, ήτοι κατά την 01.01.2019. Περαιτέρω, αναγνώρισε ένα δικαίωμα χρήσης παγίου επιμετρώντας το δικαίωμα αυτό σε ένα ποσό το οποίο είναι ίσο με την αντίστοιχη υποχρέωση που αναγνωρίστηκε, προσαρμοσμένο με τυχόν προκαταβολές μισθωμάτων που υπήρχαν αμέσως πριν την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Η συγκριτική πληροφόρηση δεν αναδιατυπώθηκε, και δεν υπήρξε επίδραση της εφαρμογής του νέου Προτύπου στο Υπόλοιπο κερδών εις νέον κατά την πρώτη εφαρμογή του, ήτοι κατά την 01.01.2019. Περαιτέρω, ο Όμιλος εφάρμοσε την εξαίρεση που παρέχεται από το Πρότυπο αναφορικά με τον προσδιορισμό των μισθώσεων και πιο συγκεκριμένα, την εφαρμοζόμενη πρακτική του ΔΠΧΑ 16, σύμφωνα με την οποία δε χρειάζεται να επαναξιολογήσει εάν μία σύμβαση είναι ή εμπεριέχει μίσθωση κατά την ημερομηνία της πρώτης μετάβασης. Αυτό σημαίνει ότι, το ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκε στις συμβάσεις που έχουν ήδη αναγνωριστεί ως μισθώσεις με την εφαρμογή του ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» και της ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορίζοντας κατά Πόσο μία Σύμβαση Εμπεριέχει Μίσθωση». 109 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τέλος, ο Όμιλος χρησιμοποίησε και τις εξαιρέσεις του Προτύπου αναφορικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και τις μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας. Αναφορικά με το επιτόκιο προεξόφλησης, ο Όμιλος αποφάσισε να εφαρμόσει ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά και ανάλογα με την υπολειπόμενη διάρκεια της κάθε μίσθωσης. Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, είχε τα ακόλουθα σημαντικά αποτελέσματα για τον Όμιλο: - - - Ο Όμιλος διέθετε λειτουργικές μισθώσεις που αφορούν σε εδαφικές εκτάσεις, κτίρια, μηχανήματα και μεταφορικά μέσα. Το Πρότυπο επηρέασε τον λογιστικό χειρισμό των λειτουργικών μισθώσεων του Ομίλου. Συγκεκριμένα, κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από συμβάσεις λειτουργικών μισθώσεων εμφανίζονται ως στοιχεία του ενεργητικού (δικαιώματα χρήσης) και υποχρεώσεις από μισθώσεις στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Η αύξηση των υποχρεώσεων από λειτουργικές μισθώσεις δεν οδήγησε σε αντίστοιχη αύξηση του καθαρού δανεισμού του Ομίλου. Η φύση των εξόδων που σχετίζονται με αυτές τις μισθώσεις έχει μεταβληθεί, καθώς με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, αντικαθίσταται το λειτουργικό κόστος μίσθωσης με κόστος απόσβεσης για τα περιουσιακά στοιχεία που αφορούν δικαίωμα χρήσης και έξοδο τόκου επί των υποχρεώσεων που απορρέουν. Αυτό οδηγεί σε βελτίωση των «Λειτουργικών κερδών προ χρηματοοικονομικών και επενδυτικών δραστηριοτήτων, αποσβέσεων και απομειώσεων». Στην κατάσταση ιδίων κεφαλαίων κατά την πρώτη εφαρμογή δεν προέκυψε επίδραση, καθώς ο Όμιλος επέλεξε να αναγνωρίσει ισόποση υποχρέωση με δικαίωμα χρήσης. Στην κατάσταση ταμειακών ροών, το μέρος που αφορά στην αποπληρωμή των μισθωμάτων θα μειώσει τις ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες και δεν περιλαμβάνεται πλέον στις καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες. Επίσης οι αποπληρωμές τόκων περιλαμβάνονται στις καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες. Το ΔΠΧΑ 16 δεν έχει επιφέρει σημαντικές μεταβολές στη λογιστική των μισθώσεων από την πλευρά του εκμισθωτή, και για τον λόγο αυτό, ο Όμιλος δεν είχε σημαντικές μεταβολές από τις μισθώσεις που έχει συνάψει και στις οποίες λειτουργεί ως εκμισθωτής. Οι επιδράσεις από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 παρουσιάζονται αναλυτικά στην Σημείωση 2.6.3 (γ). (β) Νέα λογιστική πολιτική για τις μισθώσεις Μέχρι και το 2018, οι μισθώσεις ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν κατά την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη αξία που προκύπτει μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων, καθένα εκ των οποίων προσδιορίζονταν κατά την έναρξη της μίσθωσης. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των τόκων. Οι πληρωμές των λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 01.01.2019, με βάση το ΔΠΧΑ 16 καταργείται για τον μισθωτή η ταξινόμηση των μισθώσεων σε λειτουργικές μισθώσεις και χρηματοοικονομικές μισθώσεις και όλες οι μισθώσεις αναγνωρίζονται λογιστικά ως στοιχεία «Κατάστασης Οικονομικής Θέσης», μέσω της αναγνώρισης ενός «δικαιώματος χρήσης» στοιχείων του ενεργητικού και μίας «υποχρέωσης μίσθωσης». Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Κατά την ημερομηνία έναρξης μίας μισθωτικής περιόδου ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης προβαίνοντας σε επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης του στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος . 110 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το κόστος του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού περιλαμβάνει: το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης (βλ. κατωτέρω), τις τυχόν καταβολές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, μειωμένες με τα κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν, τα αρχικά άμεσα κόστη που βαρύνουν τον μισθωτή, και μία εκτίμηση των δαπανών που θα βαρύνουν τον Όμιλο κατά την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού, την αποκατάσταση του χώρου στον οποίον βρίσκεται το μισθωμένο στοιχείο του ενεργητικού ή την αποκατάσταση του στοιχείου του ενεργητικού όπως απαιτείται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για τις εν λόγω δαπάνες είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε ως συνέπεια της χρήσης του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης στην παρούσα αξία των ανεξόφλητων καταβολών μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτήν. Όταν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης είναι εφικτό να προσδιοριστεί κατάλληλα, τότε οι καταβολές μισθωμάτων θα προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση χρησιμοποιείται το οριακό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, οι καταβολές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω πληρωμές για το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου: 1. τις σταθερές καταβολές μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης, 2. τις τυχόν μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τη μελλοντική μεταβολή δεικτών ή επιτοκίων, οι οποίες επιμετρώνται αρχικά χρησιμοποιώντας την τιμή του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, 3. τα ποσά που αναμένεται να καταβάλλει ο Όμιλος ως εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας, 4. την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς εφόσον είναι ουσιαστικά βέβαιο ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα, και 5. τις καταβολές ποινών για τον τερματισμό της μίσθωσης, εάν η μισθωτική περίοδος αντανακλά την εξάσκηση του δικαιώματος του Ομίλου για τον τερματισμό της μίσθωσης. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους. Ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημιές απομείωσης και προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, 111 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: 1. αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, 2. μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και 3. επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημιές (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: 1. το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και 2. τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές. (γ) Ποσά που αναγνωρίστηκαν στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης και Συνολικού Εισοδήματος Τα δικαιώματα χρήσης και οι υποχρεώσεις από μισθώσεις που αναγνωρίστηκαν την ημερομηνία μετάβασης στο ΔΠΧΑ 16, ήτοι κατά την 01.01.2019 (αύξηση /(μείωση)), παρουσιάζονται παρακάτω: ΟΜΙΛΟΣ Ενεργητικό Δικαιώματα χρήσης παγίων (Σημείωση 9) Ενσώματα πάγια (Σημείωση 10) Σύνολο Ενεργητικού ΕΤΑΙΡΕΙΑ 37.266 (19.381) 17.885 ΟΜΙΛΟΣ Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις μισθώσεων μακροπρόθεσμο μέρος (Σημείωση 25) Δάνεια από χρηματοδοτικές μισθώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Υποχρεώσεις μισθώσεων βραχυπρόθεσμο μέρος (Σημείωση 25) Σύνολο Υποχρεώσεων 112 331 0 331 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 20.280 (6.547) 272 0 (5.335) 0 9.487 59 17.885 331 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 3. ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Η σύνταξη των Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) απαιτεί από τη Διοίκηση τον σχηματισμό κρίσεων, εκτιμήσεων και υποθέσεων οι οποίες επηρεάζουν τα στοιχεία του ενεργητικού και τις υποχρεώσεις, τις γνωστοποιήσεις των ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων καθώς και τα έσοδα και έξοδα κατά τις παρουσιαζόμενες περιόδους. Συγκεκριμένα, ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις, καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων και ως εκ τούτου τα πραγματικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από αυτά τα οποία έχουν εκτιμηθεί. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της Διοίκησης βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος και σε άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων και των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά στις συγκεκριμένες συνθήκες, ενώ επαναξιολογούνται συνεχώς βάσει όλων των διαθέσιμων πληροφοριών. Οι βασικές εκτιμήσεις και αξιολογικές κρίσεις οι οποίες αναφέρονται σε δεδομένα, η εξέλιξη των οποίων θα μπορούσε να επηρεάσει τα κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων, τους επόμενους 12 μήνες έχουν ως κάτωθι: 3.1 Σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης Οι βασικές κρίσεις της Διοίκησης κατά τη διαδικασία της εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου και της Εταιρείας, οι οποίες έχουν σημαντικότερη επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις (εκτός εκείνων που αναλύονται στη Σημείωση 3.2), αναλύονται κατωτέρω. i) Αναγνώριση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Η έκταση κατά την οποία αναγνωρίζονται αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για τις αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες βασίζεται στην κρίση αναφορικά με τον βαθμό που είναι πιθανό ότι θα υπάρξουν επαρκή φορολογητέα κέρδη που θα συμψηφιστούν με αυτές τις φορολογικές ζημίες. Για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί απαιτούνται σημαντικές κρίσεις της Διοίκησης του Ομίλου, οι οποίες βασίζονται στα μελλοντικά φορολογητέα κέρδη σε συνδυασμό με τις μελλοντικές φορολογικές στρατηγικές που θα ακολουθηθούν, αλλά και τις αβεβαιότητες που διέπουν τα διαφορετικά φορολογικά πλαίσια που δραστηριοποιείται ο Όμιλος (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 36). ii) Απομείωση μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και υπεραξίας Τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού ελέγχονται για απομείωση οποτεδήποτε γεγονότα ή αλλαγές σε καταστάσεις δείχνουν ότι η λογιστική αξία τους μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη, σύμφωνα με τη λογιστική πολιτική που περιγράφεται στη Σημείωση 4.9. 113 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) iii) Αξιολόγηση συμβάσεων που εμπεριέχουν στοιχεία μίσθωσης Στα πλαίσια συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που συνάπτει ο Όμιλος με εταιρεία παροχής ηλεκτρικής ενέργειας, ο Όμιλος αναλαμβάνει τη δέσμευση να πωλήσει το σύνολο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από μια συγκεκριμένη εγκατάσταση. Ο Όμιλος εξετάζει τις συμβάσεις πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να αξιολογήσει εάν αυτές εμπεριέχουν στοιχεία μίσθωσης ώστε να αναγνωρίσει τις σχετικές εισπράξεις σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Στοιχεία μίσθωσης θεωρείται ότι εμπεριέχονται σε μία σύμβαση όταν το σύνολο της παραγωγής ενός συγκεκριμένου αιολικού πάρκου πωλείται στον πάροχο και η συμβατική τιμή δεν είναι ούτε σταθερή, ούτε αντιπροσωπεύει την τρέχουσα τιμή της αγοράς κατά τον χρόνο παραγωγής. Η εκτίμηση των εσόδων μίσθωσης, τα οποία αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο εξαρτάται από τη μελλοντική παραγωγή του πάρκου σύμφωνα με τη δυναμικότητά του και τις ανεμολογικές μετρήσεις. 3.2 Αβεβαιότητα εκτιμήσεων και παραδοχές Συγκεκριμένα ποσά που περιλαμβάνονται ή επηρεάζουν τις Οικονομικές Καταστάσεις καθώς και τις σχετικές γνωστοποιήσεις εκτιμώνται, απαιτώντας τον σχηματισμό υποθέσεων σχετικά με αξίες ή συνθήκες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να είναι γνωστές με βεβαιότητα κατά την περίοδο σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων. Μία λογιστική εκτίμηση θεωρείται σημαντική όταν είναι σημαντική για την χρηματοοικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου και απαιτεί τις πιο δύσκολες, υποκειμενικές ή περίπλοκες κρίσεις της Διοίκησης. Ο Όμιλος αξιολογεί τέτοιες εκτιμήσεις σε συνεχή βάση, βασιζόμενος στα αποτελέσματα του παρελθόντος και στην εμπειρία, σε συσκέψεις με ειδικούς, σε τάσεις και σε άλλες μεθόδους οι οποίες θεωρούνται λογικές στις συγκεκριμένες συνθήκες, όπως επίσης και τις προβλέψεις σχετικά με το πώς αυτά ενδέχεται να αλλάξουν στο μέλλον. i) Αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικές συμβάσεις Ο χειρισμός των εσόδων και εξόδων μίας κατασκευαστικής σύμβασης, εξαρτάται από εάν το τελικό αποτέλεσμα από την εκτέλεση του συμβατικού έργου μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα (και αναμένεται να αποφέρει κέρδος στον κατασκευαστή ή το αποτέλεσμα από την εκτέλεση είναι ζημιογόνο). Όταν το αποτέλεσμα μίας κατασκευαστικής σύμβασης μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία, τότε τα έσοδα και τα έξοδα του συμβολαίου αναγνωρίζονται κατά τη διάρκεια του συμβολαίου, αντίστοιχα, ως έσοδο και έξοδο. Ο Όμιλος χρησιμοποιεί το στάδιο ολοκλήρωσης για να καθορίσει το κατάλληλο ποσό εσόδου και εξόδου που θα αναγνωρίσει σε μια συγκεκριμένη περίοδο. Συγκεκριμένα, με βάση τη μέθοδο των εισροών του ΔΠΧΑ 15, το κόστος κατασκευής κατά την εκάστοτε ημερομηνία αναφοράς, συγκρίνεται με το συνολικό προϋπολογισμένο κόστος προκειμένου να προσδιοριστεί στο ποσοστό ολοκλήρωσης. Το στάδιο ολοκλήρωσης μετράται με βάση το συμβατικό κόστος που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με το συνολικό εκτιμώμενο κόστος κατασκευής κάθε έργου. Ο Όμιλος, συνεπώς, προβαίνει σε σημαντικές εκτιμήσεις, αναφορικά με το μικτό αποτέλεσμα με το οποίο θα εκτελείται το εκάστοτε εκτελούμενο κατασκευαστικό συμβόλαιο (συνολικό προϋπολογισθέν κόστος εκτέλεσης της κατασκευαστικής σύμβασης). ii) Ωφέλιμες ζωές αποσβέσιμων στοιχείων του ενεργητικού Ο Όμιλος, για τον υπολογισμό των αποσβέσεων, εξετάζει σε κάθε περίοδο αναφοράς την ωφέλιμη ζωή και την υπολειμματική αξία των ενσώματων και άυλων στοιχείων του ενεργητικού με γνώμονα τις τεχνολογικές, θεσμικές και οικονομικές εξελίξεις, καθώς και την εμπειρία από την εκμετάλλευσή τους. Την 31.12.2019 η Διοίκηση εκτιμά ότι οι ωφέλιμες ζωές αντιπροσωπεύουν την αναμενόμενη χρησιμότητα των στοιχείων του ενεργητικού. 114 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) iii) Επιμέτρηση εύλογης αξίας επενδυτικών ακινήτων Ο Όμιλος, για την αποτίμηση της αξίας των επενδυτικών του ακινήτων, όπου υπάρχει ενεργός αγορά προσδιορίζει την εύλογη αξία τους με βάση τις εκθέσεις αποτίμησης που καταρτίζουν για λογαριασμό του ανεξάρτητοι εκτιμητές. Εάν δεν υπάρχουν αντικειμενικές πληροφορίες, ιδίως λόγω των οικονομικών συνθηκών, τότε η Διοίκηση, βασιζόμενη στην προγενέστερη εμπειρία της και, συνεκτιμώντας τις διαθέσιμες πληροφορίες, εκτιμά την εύλογή τους αξία (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 11). iv) Επιμέτρηση εύλογης αξίας Η Διοίκηση χρησιμοποιεί τεχνικές αποτίμησης προκειμένου να προσδιορίσει την εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων (όταν δεν υπάρχουν τιμές ενεργού αγοράς) και των μη χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει τη διενέργεια εκτιμήσεων και παραδοχών αναφορικά με το τίμημα που θα κατέβαλλαν οι συμμετέχοντες στην αγορά για την απόκτηση των εν λόγω χρηματοοικονομικών μέσων. Η Διοίκηση βασίζει τις παραδοχές της σε παρατηρήσιμα δεδομένα, ωστόσο αυτό δεν είναι πάντοτε εφικτό. Στις περιπτώσεις αυτές, η Διοίκηση χρησιμοποιεί την καλύτερη διαθέσιμη πληροφόρηση για τις εκτιμήσεις της, βασιζόμενη στην προγενέστερη εμπειρία της συνεκτιμώντας τις διαθέσιμες πληροφορίες. Οι εκτιμώμενες εύλογες αξίες μπορεί να διαφέρουν από τις πραγματικές αξίες που θα πραγματοποιούνταν στα πλαίσια μία συνήθους συναλλαγής κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 49). Ο Όμιλος χρησιμοποιεί τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία για τη διαχείριση μιας σειράς κινδύνων στους οποίους περιλαμβάνονται κίνδυνοι που σχετίζονται με τα επιτόκια και τις τιμές των αγαθών. Για τον καθορισμό μιας αποτελεσματικής αντισταθμιστικής σχέσης, ο Όμιλος απαιτείται αφενός να δηλώσει την στρατηγική του για την αντιστάθμιση και αφετέρου να εκτιμήσει ότι η αντιστάθμιση θα είναι αποτελεσματική καθ’ όλη τη διάρκεια του μέσου αντιστάθμισης (παραγώγου). Επιπλέον πληροφόρηση σχετικά με τη χρήση των παραγώγων παρέχεται στη Σημείωση 33. v) Αποθέματα Ο Όμιλος για την αποτίμηση των αποθεμάτων του εκτιμά, βάσει εκθέσεων αποτίμησης στατιστικών στοιχείων και των συνθηκών της αγοράς, τις αναμενόμενες τιμές πώλησης και το κόστος τελειοποίησης και διάθεσής τους, ανά κατηγορία αποθεμάτων. vi) Εκτιμήσεις κατά τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης των ΜΔΤΡ Ο Όμιλος διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης της αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές, κοινοπραξίες και συγγενείς όποτε υπάρχει ένδειξη για απομείωση, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. Εφόσον διαπιστωθεί ότι συντρέχουν λόγοι απομείωσης, απαιτείται ο υπολογισμός της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειωμένης κατά το κόστος πώλησης της κάθε Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ). Τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ καθορίζονται για σκοπούς ελέγχου απομείωσης, με βάση τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης, ο οποίος απαιτεί εκτιμήσεις. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης, οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός συντελεστή προεξόφλησης, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τη συγκεκριμένη ΜΔΤΡ. (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 12). 115 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) vii) Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού Ο Όμιλος, με βάση το ΔΛΠ 19, προβαίνει σε εκτιμήσεις των παραδοχών βάσει των οποίων υπολογίζεται αναλογιστικά η πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού. Το ύψος της πρόβλεψης για αποζημίωση προσωπικού βασίζεται σε αναλογιστική μελέτη. Η αναλογιστική μελέτη περιλαμβάνει την στοιχειοθέτηση παραδοχών σχετικών με το προεξοφλητικό επιτόκιο, το ποσοστό αύξησης των αμοιβών των εργαζομένων, την αύξηση του δείκτη τιμών καταναλωτή και την αναμενόμενη εναπομένουσα εργασιακή ζωή. Οι παραδοχές που χρησιμοποιούνται εμπεριέχουν σημαντική αβεβαιότητα και η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε συνεχή επανεκτίμησή τους (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 27). viii) Πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος Η πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος με βάση το ΔΛΠ 12 υπολογίζεται με εκτίμηση των φόρων που θα καταβληθούν στις φορολογικές αρχές και περιλαμβάνει τον τρέχοντα φόρο εισοδήματος για κάθε χρήση και πρόβλεψη για τους πρόσθετους φόρους που πιθανόν να προκύψουν σε φορολογικούς ελέγχους. Οι εταιρείες του Ομίλου υπόκεινται σε διαφορετικές νομοθεσίες φορολογίας εισοδήματος. Για τον συνολικό προσδιορισμό της πρόβλεψης για φόρο εισοδήματος όπως παρουσιάζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης απαιτούνται σημαντικές εκτιμήσεις. Για συγκεκριμένες συναλλαγές και υπολογισμούς, ο προσδιορισμός της τελικής φορολογίας είναι αβέβαιος. Ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις για προβλεπόμενα φορολογικά ζητήματα με βάση υπολογισμούς για το κατά πόσον θα προκύψει επιπρόσθετη φορολογία. Όπου το τελικό φορολογικό αποτέλεσμα αυτών των ζητημάτων διαφέρει από το ποσό που έχει αρχικά αναγνωριστεί οι διαφορές επηρεάζουν την πρόβλεψη για φόρο εισοδήματος και για αναβαλλόμενη φορολογία στην περίοδο που έγινε ο προσδιορισμός (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 36). ix) Προβλέψεις για περιβαλλοντική αποκατάσταση O Όμιλος σχηματίζει πρόβλεψη έναντι των σχετικών υποχρεώσεών του για αποξήλωση του τεχνικού εξοπλισμού των αιολικών πάρκων και αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου που απορρέουν από την κείμενη περιβαλλοντική νομοθεσία ή από δεσμευτικές πρακτικές του Ομίλου. Η πρόβλεψη αποκατάστασης περιβάλλοντος αντανακλά, κατά την ημερομηνία αναφοράς, την παρούσα αξία (βάσει του κατάλληλου προεξοφλητικού επιτοκίου) της υποχρέωσης αποκατάστασης μειωμένης με την εκτιμωμένη ανακτήσιμη αξία των υλικών που εκτιμάται ότι θα αποξηλωθούν και θα πωληθούν (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 4.19 και 28). x) Πρόβλεψη για υποχρέωση αποκατάστασης ή συντήρησης βάσει της Σύμβασης Παραχώρησης Αυτοκινητοδρόμων Στη σύμβαση παραχώρησης µε το Ελληνικό Δημόσιο εμπεριέχεται η συμβατική υποχρέωση του παραχωρησιούχου να διατηρεί την υποδομή σε ένα καθορισμένο επίπεδο παροχής υπηρεσίας λειτουργίας ή να επαναφέρει την υποδομή σε συγκεκριμένη κατάσταση πριν την παραδώσει στον παραχωρητή στο τέλος της περιόδου παραχώρησης. Ο υπολογισμός του ποσού που θα λογισθεί ως πρόβλεψη για υποχρέωση αποκατάστασης ή συντήρησης είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά το κόστος και την χρονική στιγμή εκτέλεσης των εργασιών αυτών και τα πραγματικά κόστη ενδέχεται να διαφέρουν από τα προβλεπόμενα (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 28). 116 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) xi) Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Στις ΗΠΑ ο Όμιλος έχει εκδώσει συμμετοχικούς τίτλους, στα πλαίσια προγράμματος Tax Equity Investment, οι καταβολές του οποίου εξαρτώνται από τις μελλοντικές αποδόσεις συγκεκριμένων επενδύσεων (αιολικών πάρκων) του Ομίλου. Η χρηματοοικονομική αυτή υποχρέωση αποτιμάται στο αποσβεσμένο κόστος με την μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ο υπολογισμός του πραγματικού επιτοκίου βασίζεται σε εκτιμήσεις της διοίκησης αναφορικά με τις μελλοντικές ταμειακές ροές των συγκεκριμένων επενδύσεων για όλη την αναμενόμενη διάρκεια ζωής τους (βλ. Σημειώσεις 4.13.5 και 26). xii) Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις Η ύπαρξη ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων, απαιτεί από την διοίκηση την συνεχή διενέργεια παραδοχών και αξιολογικών κρίσεων αναφορικά με την πιθανότητα μελλοντικά γεγονότα να συμβούν ή να μην συμβούν καθώς και των πιθανών συνεπειών που τα γεγονότα αυτά μπορεί να έχουν στην δραστηριότητα της Εταιρείας. Ο καθορισμός των ενδεχόμενων υποχρεώσεων και απαιτήσεων είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που περιλαμβάνει κρίσεις σχετικά με μελλοντικά γεγονότα, νόμους, κανονισμούς κτλ. Μεταβολές στις κρίσεις ή στις διερμηνείες είναι πιθανό να οδηγήσουν σε μια αύξηση ή μια μείωση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της Εταιρείας στο μέλλον. Όταν πρόσθετες πληροφορίες καθίστανται διαθέσιμες, η Διοίκηση του Ομίλου επανεξετάζει τα γεγονότα βάσει των οποίων μπορεί να οδηγηθεί και σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της (βλ. Σημείωση 51). xiii) Προβλέψεις για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες από απαιτήσεις από πελάτες Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, με την οποία, η πρόβλεψη ζημίας επιμετράται σε ποσό ίσο με τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής για τις απαιτήσεις από πελάτες και τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία. Ο Όμιλος και η Εταιρεία έχουν σχηματίσει προβλέψεις για επισφαλείς απαιτήσεις προκειμένου να καλύψουν επαρκώς τη ζημία που μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα και προέρχεται από αυτές τις απαιτήσεις. Η σχηματισθείσα πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται σε κάθε περίοδο αναφοράς, με μεταβολές επί αυτής να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα της χρήσης (περαιτέρω πληροφορίες στις Σημειώσεις 18, 19 και 20). xiv) Απόκτηση εταιρίας ή επιχειρηματικής δραστηριότητας Ο προσδιορισμός της εύλογης αξίας και της ωφέλιμης διάρκειας ζωής των αποκτηθέντων ενσώματων και ασωμάτων περιουσιακών στοιχείων, όπου απαιτείται η χρήση εκτιμήσεων. Μελλοντικά γεγονότα θα μπορούσαν να προκαλέσουν αλλαγές στις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον Όμιλο, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν επίδραση στα αποτελέσματα και στην καθαρή θέση του Ομίλου (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 7). xv) Αποτίμηση συμβάσεων αντιστάθμισης ταμιακών ροών Ο Όμιλος κάνει χρήση παράγωγων χρηματοοικονομικών προϊόντων και ειδικότερα συνάπτει συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων για την αντιστάθμιση κινδύνων που συνδέονται με τις διακυμάνσεις των επιτοκίων. Για την αποτίμηση αυτών των συμβάσεων γίνεται χρήση εκτιμήσεων της αγοράς σχετικά με την πορεία των σχετικών επιτοκίων για περιόδους έως και τριάντα ετών. Με βάση αυτά τα εκτιμώμενα επιτόκια προεξοφλούνται οι ταμιακές ροές προκειμένου να προσδιοριστεί η υποχρέωση κατά την ημερομηνία των οικονομικών καταστάσεων (περαιτέρω πληροφορίες στη Σημείωση 33). 117 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) xvi) Υποστήριξη λειτουργίας και αναγνώριση απαίτησης χρηματοοικονομικών εργαλείων Η θυγατρική εταιρεία ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕ θεώρησε τη συμβατική υποχρέωση του Ελληνικού δημοσίου για την υποστήριξη λειτουργίας ως ένα υβριδικό χρηματοοικονομικό μέσο που περιλαμβάνει ένα ενσωματωμένο παράγωγο και ένα μη παράγωγο κύριο συμβόλαιο. Εν συνεχεία, η εν λόγω θυγατρική εταιρεία του Ομίλου διαχώρισε το ενσωματωμένο παράγωγο από το κύριο συμβόλαιο και σύμφωνα με το ΔΛΠ 39 (κατά την αρχική εφαρμογή) και το ΔΠΧΑ 9, αναγνώρισε ένα παράγωγο χρηματοοικονομικό στοιχείο (απαίτηση), ήτοι το μέρος της υποστήριξης λειτουργίας που καλύπτει τις μελλοντικές πληρωμές των παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων. Ο υπολογισμός της εύλογης αξίας της απαίτησης περιλαμβάνει εκτιμήσεις σχετικά με τον πιστωτικό κίνδυνο του αντισυμβαλλόμενου (Ελληνικό Δημόσιο), εκτίμηση των μελλοντικών εκροών καθώς και ύπαρξη ενδεχόμενης χρονικής διαφοράς μεταξύ των πληρωμών των παραγώγων και της είσπραξης της υποστήριξης λειτουργίας. Οι ανωτέρω εκτιμήσεις επαναξιολογούνται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στις σημειώσεις 4.14 και 33. 4. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ 4.1 Βάση ενοποίησης Οι συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και των θυγατρικών της κατά την 31.12.2019. Η ημερομηνία κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων των θυγατρικών εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής εταιρείας. Οι ενδοομιλικές συναλλαγές και υπόλοιπα έχουν απαλειφθεί στις συνημμένες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Όπου απαιτήθηκε, οι λογιστικές πολιτικές των θυγατρικών έχουν τροποποιηθεί έτσι ώστε να διασφαλιστεί η συνέπεια με τις λογιστικές πολιτικές που υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο. Στη Σημείωση 5 παρατίθεται πλήρης λίστα των ενοποιούμενων θυγατρικών μαζί με τα σχετικά ποσοστά του Ομίλου. Οι θυγατρικές ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο Όμιλος αποκτά τον έλεγχο σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται κατά την ημερομηνία παύσης του ελέγχου αυτού. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές είναι το μέρος των ιδίων κεφαλαίων μίας θυγατρικής που δεν αναλογούν, άμεσα ή έμμεσα, στην μητρική επιχείρηση. Οι ζημίες που αφορούν στις μη ελέγχουσες συμμετοχές (μειοψηφία) μίας θυγατρικής, μπορεί να ξεπερνούν τα δικαιώματα των μη ελεγχουσών συμμετοχών στα ίδια κεφάλαια της θυγατρικής. Τα κέρδη ή οι ζημίες και κάθε συστατικό στοιχείο των λοιπών συνολικών εισοδημάτων, λογίζεται τόσο στους ιδιοκτήτες της μητρικής όσο και στις μη ελέγχουσες συμμετοχές, ακόμα και αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα ότι οι μη ελέγχουσες συμμετοχές θα παρουσιάζουν έλλειμμα. (α) Θυγατρικές Οι θυγατρικές είναι όλες οι εταιρείες στις οποίες η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να ασκεί έλεγχο επί των εργασιών τους, είτε άμεσα είτε έμμεσα μέσω άλλων θυγατρικών εταιρειών και ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση). Η Εταιρεία αποκτά και ασκεί έλεγχο κυρίως μέσω της κατοχής της πλειοψηφίας των δικαιωμάτων ψήφου των θυγατρικών επιχειρήσεων. Προκειμένου να στοιχειοθετηθεί ο έλεγχος εξετάζονται οι κάτωθι συνθήκες, όπως αυτές ορίζονται στο ΔΠΧΑ 10: 118 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) i) H μητρική Εταιρεία έχει εξουσία επί του επενδυόμενου, αφού έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τις συναφείς δραστηριότητες (λειτουργικές και χρηματοδοτικές). Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του διορισμού της πλειοψηφίας των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου και των διοικητικών στελεχών της θυγατρικής από τη Διοίκηση της μητρικής. ii) Η μητρική Εταιρεία κατέχει δικαιώματα με μεταβλητές αποδόσεις από την συμμετοχή στην θυγατρική. Οι λοιπές μη ελεγχόμενες συμμετοχές παρουσιάζουν πολύ μεγάλη διασπορά και ως εκ τούτου δεν μπορούν να επηρεάσουν ουσιωδώς την λήψη αποφάσεων. iii) Η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την εξουσία επί της θυγατρικής προκείμενου να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεών της. Αυτό είναι απόρροια της δυνατότητας που έχει στην λήψη αποφάσεων επί θεμάτων της θυγατρικής μέσω ελέγχου των οργάνων λήψης των αποφάσεων (Διοικητικού Συμβουλίου και διευθυντικών στελεχών). Μεταβολές Ιδιοκτησιακών Δικαιωμάτων σε Θυγατρικές Όταν πραγματοποιούνται μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε μία θυγατρική, τότε εξετάζεται εάν οι μεταβολές αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια του ελέγχου στη θυγατρική ή όχι. Όταν οι μεταβολές στα ιδιοκτησιακά δικαιώματα δεν έχουν ως αποτέλεσμα την απώλεια ελέγχου, τότε λογίζονται ως συναλλαγές ιδίων κεφαλαίων (δηλαδή ως συναλλαγές με ιδιοκτήτες υπό την ιδιότητά τους ως ιδιοκτήτες). Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι λογιστικές αξίες των ελεγχουσών και μη ελεγχουσών συμμετοχών προσαρμόζονται, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές στις σχετικές συμμετοχές τους στη θυγατρική. Οποιαδήποτε διαφορά μεταξύ του ποσού με το οποίο οι μη ελέγχουσες συμμετοχές προσαρμόζονται και της εύλογης αξίας του ανταλλάγματος που καταβλήθηκε ή ελήφθη, αναγνωρίζεται απευθείας στα ίδια κεφάλαια. Σε διαφορετική περίπτωση, δηλαδή όταν οι μεταβολές ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων οδηγούν σε απώλεια ελέγχου, τότε η μητρική λογιστικοποιεί τις απαραίτητες εγγραφές πώλησης και αναγνωρίζει το αποτέλεσμα από την πώληση (αποαναγνώριση των στοιχείων του ενεργητικού, της υπεραξίας και των υποχρεώσεων της θυγατρικής κατά την ημερομηνία απώλειας του ελέγχου, αποαναγνώριση της λογιστικής αξίας των μη ελεγχουσών συμμετοχών, προσδιορισμός του αποτελέσματος από την πώληση). Κατά τον προσδιορισμό του αποτελέσματος από την πώληση, κάθε ποσό που αναγνωρίστηκε προηγουμένως στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναφορικά με την εταιρία αυτή, λογιστικοποιείται με την ίδια μέθοδο που θα εφάρμοζε ο Όμιλος στη περίπτωση που θα εκποιούσε απευθείας τα στοιχεία του ενεργητικού της ή τις υποχρεώσεις της. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι τα ποσά που προηγουμένως αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναταξινομούνται στα αποτελέσματα της χρήσης. Με την απώλεια ελέγχου μίας θυγατρικής, τυχόν επένδυση που διακρατείται στην πρώην θυγατρική, αναγνωρίζεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Συμμετοχές σε θυγατρικές στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις ενοποιούμενες θυγατρικές της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. (β) Επιχειρηματικά σχήματα υπό κοινό έλεγχο Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 11 σε όλες τις από κοινού συμφωνίες στις οποίες μετέχει. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11, οι από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως κοινές επιχειρήσεις είτε ως κοινοπραξίες, ανάλογα με τα συμβατικά δικαιώματα και υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. 119 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι από κοινού ελεγχόμενες εταιρείες ενσωματώνονται με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης (αν πρόκειται για από κοινού λειτουργία) στην Εταιρεία ή με τη μέθοδο της καθαρής θέσης (αν πρόκειται για κοινοπραξία) στον Όμιλο. Από κοινού λειτουργίες: Τα σχήματα με από κοινού λειτουργία, λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης. Ειδικότερα, ο Όμιλος αναγνωρίζει στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις: (i) τα στοιχεία ενεργητικού του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιαδήποτε στοιχεία ενεργητικού του ανήκουν από κοινού), (ii) τις υποχρεώσεις του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιασδήποτε υποχρεώσεις τον βαρύνουν από κοινού), (iii) το μερίδιό του στα έσοδα από την πώληση της παραγωγής από την κοινή επιχείρηση, και (iv) τις δαπάνες του (συμπεριλαμβανομένου του μεριδίου του σε οποιεσδήποτε δαπάνες που τον βαρύνουν από κοινού). Ουσιαστικά πρόκειται κυρίως για τις φορολογικές κατασκευαστικές κοινοπραξίες (joint operations), οι οποίες δεν αποτελούν ξεχωριστή οντότητα στα πλαίσια των ΔΧΠΑ. Τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις τους ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. Κοινοπραξίες: Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδος της καθαρής θέσης. Η μέθοδος της καθαρής θέσης, προβλέπει ότι οι συμμετοχές σε κοινοπραξίες αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης και εν συνεχεία αναπροσαρμόζονται με το ποσοστό του Ομίλου πάνω στα κέρδη (ή στις ζημίες) και στα λοιπά συνολικά εισοδήματα των κοινοπραξιών. Στο πλαίσιο του προτύπου ως Κοινοπραξίες θεωρούνται εκείνα τα σχήματα από κοινού ελέγχου όπου τα μέλη έχουν δικαιώματα πάνω στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της συμμετοχής και ευθύνονται μέχρι του ποσοστού εισφοράς τους στο κεφάλαιο της εταιρείας. Εάν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες μιας Κοινοπραξίας ξεπεράσει την αξία της συμμετοχής, τότε ο Όμιλος διακόπτει την αναγνώριση περαιτέρω ζημιών, εκτός εάν έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή έχει προχωρήσει σε πληρωμές για λογαριασμό της κοινοπραξίας. Ο επιμερισμός των λειτουργικών αποτελεσμάτων και λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων γίνεται αναλογικά με το ποσοστό συμμετοχής. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις κοινοπραξίες. Επίσης απαλείφονται και οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες, εκτός εάν υπάρχουν ενδείξεις από τη συναλλαγή για την απομείωση του στοιχείου του ενεργητικού που μεταβιβάστηκε. Για την ενοποίηση λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό που κατέχει ο Όμιλος και ισχύει κατά την ημερομηνία της ενοποίησης. Η δομή του επιχειρηματικού σχήματος αποτελεί τον βασικό και καθοριστικό παράγοντα για τον προσδιορισμό του λογιστικού χειρισμού. Οι λογιστικές πολιτικές των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών είναι συνεπείς με αυτές που έχουν υιοθετηθεί και εφαρμόζονται από τον Όμιλο. Η ημερομηνία κατάρτισης των χρηματοοικονομικών καταστάσεων των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών συμπίπτει με αυτή της μητρικής Εταιρείας. Συμμετοχές σε σχήματα με από κοινού λειτουργία στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις από κοινού λειτουργίες, ενσωματώνονται στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις αναλογικά. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις τους ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. 120 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Συμμετοχές σε κοινοπραξίες στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις κοινοπραξίες της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. (γ) Συγγενείς επιχειρήσεις Πρόκειται περί επιχειρήσεων στις οποίες ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή, ωστόσο δεν ασκεί έλεγχο. Οι συμμετοχές του Ομίλου σε συγγενείς επιχειρήσεις απεικονίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν από τον Όμιλο συνιστούν ότι το κατεχόμενο ποσοστό μεταξύ 20% και 50% δικαιωμάτων ψήφου μίας εταιρείας υποδηλώνει ουσιώδη επιρροή πάνω στην επενδυόμενη οικονομική οντότητα, εκτός αν μπορεί να αποδειχθεί ξεκάθαρα ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης και κατόπιν ενοποιούνται με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσης πλέον των μεταβολών στο ποσοστό του Ομίλου στα Ίδια κεφάλαια μετά την αρχική ημερομηνία κτήσης, εξαιρουμένων τυχόν προβλέψεων για απομείωση της αξίας των συμμετοχών αυτών. Η ενοποιημένη κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων περιλαμβάνει την αναλογία του Ομίλου στα συνολικά έσοδα των συγγενών επιχειρήσεων. Εάν η συμμετοχή του Ομίλου στις ζημίες μιας Συγγενούς ξεπεράσει την αξία της συμμετοχής, τότε ο Όμιλος διακόπτει την αναγνώριση περαιτέρω ζημιών, εκτός και αν έχει καλύψει υποχρεώσεις ή έχει ενεργήσει πληρωμές εκ μέρους της συγγενούς επιχείρησης και εν γένει εκείνων που προκύπτουν από τη μετοχική ιδιότητα. Εάν μεταγενέστερα η συγγενής επιχείρηση παρουσιάσει κέρδη, η επενδύτρια αρχίζει να αναγνωρίζει εκ νέου το μερίδιό της επί των κερδών, μόνον εφόσον το μερίδιό της επί των κερδών εξισωθεί με το μερίδιο των ζημιών που δεν είχε αναγνωρίσει. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Μη πραγματοποιημένες ζημίες απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος στοιχείου του ενεργητικού. Οι λογιστικές πολιτικές που χρησιμοποιούν οι συγγενείς δεν είναι διαφορετικές από αυτές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος, ενώ η ημερομηνία κατάρτισης των Οικονομικών καταστάσεων των συγγενών επιχειρήσεων, συμπίπτει με αυτή της μητρικής. Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις Οι συμμετοχές της μητρικής εταιρείας στις ενοποιούμενες συγγενείς της αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης, εφόσον υπάρχουν. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται με βάση τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. 4.2 Επιχειρηματικές Συνενώσεις Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) με τη μέθοδο της απόκτησης από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος σε αυτές και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Η εξαγορά θυγατρικής από τον Όμιλο λογιστικοποιείται με βάση τη μέθοδο της απόκτησης. Κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η αποκτώσα επιχείρηση αναγνωρίζει την υπεραξία που προκύπτει από τη συναλλαγή της απόκτησης, ως το υπερβάλλον ποσό μεταξύ: 121 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) του αθροίσματος (i) του ανταλλάγματος που μεταβιβάστηκε αποτιμώμενο σε εύλογες αξίες, (ii) του ποσού των τυχόν μη ελεγχουσών συμμετοχών στην αποκτώμενη (αποτιμώμενων είτε στην εύλογη αξία τους είτε στο αναλογικό ποσοστό των μη ελεγχουσών συμμετοχών επί των καθαρών αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού της αποκτώμενης) και (iii) σε συνένωση επιχειρήσεων που ολοκληρώνεται σε στάδια, της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των συμμετοχικών δικαιωμάτων που κατείχε η αποκτώσα προηγουμένως στην αποκτώμενη, μείον της καθαρής εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία της απόκτησης των αποκτηθέντων αναγνωρίσιμων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων, Η υπεραξία ελέγχεται ετησίως για πιθανή απομείωση και η διαφορά μεταξύ της λογιστικής και της ανακτήσιμης αξίας της αναγνωρίζεται ως ζημιά απομείωσης, επιβαρύνοντας τα κέρδη ή τις ζημιές της περιόδου. Τα κόστη που σχετίζονται με την απόκτηση των επενδύσεων σε θυγατρικές (π.χ. αμοιβές συμβούλων, νομικών, λογιστών, εκτιμητών και άλλες επαγγελματικές και συμβουλευτικές αμοιβές), αναγνωρίζονται ως έξοδα και επιβαρύνουν τα κέρδη ή τις ζημιές της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. Σε αντίθετη περίπτωση, που η αποκτώσα επιχείρηση προβεί σε μία απόκτηση συμμετοχικού δικαιώματος στην οποία, κατά την ημερομηνία της απόκτησης, η καθαρή αξία των αποκτηθέντων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων υπερβαίνει τα ανταλλάγματα που μεταβιβάζονται, τότε πρόκειται για μία αγορά ευκαιρίας. Αφού διενεργηθούν οι απαραίτητοι επανέλεγχοι, το υπερβάλλον ποσό της παραπάνω διαφοράς αναγνωρίζεται ως κέρδος, στα κέρδη ή στις ζημιές της περιόδου. 4.3 Μετατροπή σε ξένο νόμισμα Νόμισμα λειτουργίας και παρουσίασης Οι ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου αλλά και της μητρικής Εταιρείας. Συναλλαγές και υπόλοιπα σε ξένο νόμισμα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με τη χρήση των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Τα νομισματικά στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται στο νόμισμα λειτουργίας του Ομίλου κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, χρησιμοποιώντας την ισοτιμία κλεισίματος κατά την ημερομηνία αυτή. Κέρδη και ζημίες από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών κατά τη διάρκεια της χρήσης και από τη μετατροπή των νομισματικών στοιχείων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Τα μη νομισματικά στοιχεία και υποχρεώσεις που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα και αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα του Ομίλου χρησιμοποιώντας την ισοτιμία που ισχύει κατά την ημερομηνία προσδιορισμού της εύλογης αξίας τους. Οι συναλλαγματικές διαφορές από τα μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους, θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς, καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. 122 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα κέρδη και οι ζημίες που προκύπτουν από συναλλαγές σε ξένα νομίσματα αλλά και από την αποτίμηση τέλους χρήσης νομισματικών στοιχείων σε ξένα νομίσματα που πληρούν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών, απεικονίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα και σωρευτικά στα ίδια κεφάλαια. Δραστηριότητες εξωτερικού Το νόμισμα λειτουργίας των αλλοδαπών θυγατρικών του Ομίλου είναι το επίσημο νόμισμα της εκάστοτε χώρας στην οποία λειτουργεί η κάθε θυγατρική. Για την κατάρτιση των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων, τα στοιχεία του ενεργητικού και των υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των προσαρμογών εύλογης αξίας λόγω επιχειρηματικών συνενώσεων, των θυγατρικών εταιρειών του εξωτερικού, μετατρέπονται σε Ευρώ µε βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται στο νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου με βάση τις μέσες ισοτιμίες κατά την αναφερόμενη χρήση. Όποιες διαφορές προκύπτουν από αυτή τη διαδικασία, χρεώνονται/(πιστώνονται) στο αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού, των ιδίων κεφαλαίων, ενώ αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος. Κατά την πώληση, διαγραφή ή αποαναγνώριση κάποιας θυγατρικής εξωτερικού το παραπάνω αποθεματικό μεταφέρεται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. 4.4 Λειτουργικοί τομείς Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας συνιστά τον κύριο λήπτη επιχειρηματικών αποφάσεων και ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης προκειμένου να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή πόρων. Η Διοίκηση έχει καθορίσει τους τομείς δραστηριότητας βασισμένη σε αυτές τις εσωτερικές αναφορές. Το Διοικητικό Συμβούλιο χρησιμοποιεί διαφορετικά κριτήρια προκειμένου να αξιολογήσει τις δραστηριότητες του Ομίλου, τα οποία και ποικίλουν ανάλογα με τη φύση κάθε τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε κινδύνους και τις υπάρχουσες ταμειακές ανάγκες. Ως λειτουργικοί τομείς της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ορίζονται οι τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται ο Όμιλος και στους οποίους βασίζεται το εσωτερικό σύστημα πληροφόρησης του Ομίλου (βλ. αναλυτικά Σημείωση 6). 4.5 Υπεραξία Υπεραξία (Goodwill) προκύπτει από την εξαγορά και απόκτηση ελέγχου σε μια επιχείρηση. Ως υπεραξία αναγνωρίζεται η διαφορά μεταξύ του κόστους αγοράς και της εύλογης αξίας των στοιχείων του ενεργητικού, των υποχρεώσεων και των ενδεχόμενων υποχρεώσεων της εξαγοραζόμενης επιχείρησης κατά την ημερομηνία της απόκτησης. Στην περίπτωση εξαγοράς μίας θυγατρικής επιχείρησης, η υπεραξία παρουσιάζεται ως ένα διακεκριμένο στοιχείο του ενεργητικού, ενώ στην περίπτωση εξαγοράς συγγενούς επιχείρησης η υπεραξία ενσωματώνεται στην αξία που παρουσιάζεται η επένδυση του Ομίλου στη συγγενή. Κατά την ημερομηνία της απόκτησης (ή κατά την ημερομηνία ολοκλήρωσης του σχετικού επιμερισμού του τιμήματος εξαγοράς), η υπεραξία που αποκτάται, κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, ή σε ομάδες μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών που αναμένεται να ωφεληθούν από τη συνένωση αυτή. Μετά την αρχική αναγνώριση η υπεραξία αποτιμάται στο κόστος μείον τις σωρευμένες ζημιές λόγω μείωσης της αξίας της. 123 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η υπεραξία δεν αποσβένεται, αλλά εξετάζεται για απομείωση ετησίως ή και πιο συχνά εάν τα γεγονότα ή οι μεταβολές των συνθηκών, υποδεικνύουν ότι μπορεί να έχει προκληθεί πιθανή μείωση της αξίας της (βλέπε Σημείωση 4.9 για τις διαδικασίες που ακολουθούνται για την εξέταση απομείωσης της υπεραξίας). Αν τμήμα μιας μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών στην οποία έχει κατανεμηθεί υπεραξία, πωληθεί, τότε η υπεραξία που αναλογεί στο πωληθέν τμήμα συμπεριλαμβάνεται στη λογιστική αξία του τμήματος αυτού προκειμένου να προσδιορισθεί το κέρδος ή η ζημία. Η αξία της υπεραξίας που αναλογεί στο πωληθέν τμήμα προσδιορίζεται βάσει των σχετικών αξιών του τμήματος που πωλήθηκε και του τμήματος της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών που παραμένει. 4.6 Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού του Ομίλου αφορούν i. τα δικαιώματα χρήσης λατομείων και μεταλλείων και οι δαπάνες λειτουργικής ανάπτυξης εδαφικών εκτάσεων, ii. τα δικαιώματα χρήσεως των εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα, όπου εγκαθίστανται τα Αιολικά Πάρκα, iii. τις αγοραζόμενες άδειες Αιολικών Πάρκων, το δικαίωμα που αποκτάται βάσει των συμβάσεων παραχώρησης που έχουν συναφθεί με το δημόσιο, iv. τα δικαιώματα τιμολόγησης των ληπτών των υπηρεσιών που απορρέουν από τις συμβάσεις παραχώρησης και ΣΔΙΤ (βλ. αναλυτικά Σημ. 4.15) και v. τα αγοραζόμενα λογισμικά προγράμματα. Κατά την αρχική αναγνώριση, τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού που αποκτώνται ξεχωριστά καταχωρούνται στο κόστος κτήσης τους. Τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού που αποκτώνται ως μέρος επιχειρηματικών συνενώσεων αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία εξαγοράς. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα άυλα στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται στο ιστορικό κόστος μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των άυλων στοιχείων του ενεργητικού. Το σύνολο των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου έχει πεπερασμένη ωφέλιμη ζωή. Η περίοδος και η μέθοδος απόσβεσης επανεξετάζονται τουλάχιστον στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς. Αλλαγές στην αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή από κάθε άυλο στοιχείο του ενεργητικού αντιμετωπίζονται ως μία αλλαγή σε λογιστικές εκτιμήσεις. Οι μέθοδοι απόσβεσης και οι ωφέλιμες ζωές των άυλων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου συνοψίζονται ως εξής: 124 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατηγορία Λογισμικό Άδειες παραγωγής, εγκατάστασης και λειτουργίας ενεργειακών σταθμών Δικαιώματα χρήσης λατομείων και μεταλλείων Δαπάνες Λειτουργικής Ανάπτυξης Εδαφικών Εκτάσεων Εξόρυξης Ορυκτών – Μεταλλευμάτων Παραχωρήσεις (δικαιώματα από συμβάσεις παραχώρησης) ΝΕΑ ΟΔΟΣ ΑΕ, ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕ, ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ ΑΕ, ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΑΕ, ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΣΑΡΟΚΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΑΕ Μέθοδος απόσβεσης Σταθερή Ωφέλιμη ζωή σε έτη 3 Σταθερή 25 Σταθερή 50 Σταθερή 50 Βλ. σημείωση 4.15 Με βάση τον χρόνο της παραχώρησης (20‐38) Η απόσβεση του εξαγορασθέντος δικαιώματος κατασκευαστικών συμβάσεων αποσβένεται βάσει του ρυθμού εκτέλεσης των σχετικών έργων. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προέρχονται από τη διαγραφή λόγω εκποίησης ενός άυλου στοιχείου του ενεργητικού υπολογίζονται ως η διαφορά μεταξύ των καθαρών εσόδων από την εκποίηση και της τρέχουσας αξίας του παγίου, και αναγνωρίζονται σε κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου. (α) Λογισμικό Η συντήρηση των προγραμμάτων λογισμικού αναγνωρίζεται ως έξοδο όταν πραγματοποιείται η δαπάνη. Αντίθετα, οι δαπάνες που βελτιώνουν ή επιμηκύνουν την απόδοση των προγραμμάτων λογισμικού, πέραν των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών, ή αντίστοιχα τα έξοδα μετατροπής λογισμικού, ενσωματώνονται στο κόστος κτήσης του άυλου παγίου με απαραίτητη προϋπόθεση να μπορούν να μετρηθούν με αξιοπιστία. (β) Δικαιώματα χρήσης εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα Η αξία των δικαιωμάτων χρήσεως των εκτάσεων με δασικό χαρακτήρα όπου εγκαθίστανται τα Αιολικά Πάρκα περιλαμβάνει το κόστος κτήσης των εν λόγω στοιχείων μειωμένη κατά το ποσό των σωρευμένων αποσβέσεων και τυχόν απομειώσεων της αξίας τους. (γ) Άδειες παραγωγής, εγκατάστασης και λειτουργίας ενεργειακών σταθμών Οι διάφοροι τύποι αδειών τις οποίες κατέχει ο Όμιλος, του παρέχουν τη δυνατότητα να κατασκευάσει ενεργειακές μονάδες ή το δικαίωμα να παράγει και να πωλεί ενέργεια. Οι εκάστοτε υφιστάμενες συνθήκες της αγοράς παρέχουν τις απαιτούμενες ενδείξεις αναφορικά με την ανακτήσιμη αξία των αδειών αυτών. O Όμιλος, κατά την απόκτησή τους, αναγνωρίζει τις άδειες αυτές ως άυλα στοιχεία του ενεργητικού, στην εύλογη αξία τους και κατόπιν επιμετρώνται με βάση το υπόδειγμα του κόστους, σύμφωνα με το οποίο το στοιχείο αποτιμάται στο κόστος του (το οποίο είναι η κατά την απόκτηση εύλογη αξία του) μειωμένο με τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν σωρευμένες προβλέψεις απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία ανέρχεται σε 25 έτη για τα έργα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αναφορικά με τους ελέγχους απομείωσης, βλ. αναλυτικά Σημείωση 4.9. 125 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (δ) Δικαιώματα χρήσης λατομείων και μεταλλείων Η αξία των δικαιωμάτων χρήσεως των λατομιών και μεταλλείων περιλαμβάνει το κόστος κτήσης των εν λόγω στοιχείων μειωμένη κατά το ποσό των σωρευμένων αποσβέσεων και τυχόν απομειώσεων της αξίας τους. (ε) Παραχωρήσεις Οι εταιρείες του Ομίλου ως παραχωρησιούχες εταιρείες, αναγνωρίζουν ένα άυλο περιουσιακό στοιχείο και έσοδο στο βαθμό που αποκτά δικαίωμα να χρεώνει τους χρήστες των υποδομών κοινής ωφέλειας. Η αναγνώριση του εσόδου γίνεται βάσει της μεθόδου του ποσοστού ολοκλήρωσης. Περαιτέρω, το άυλο στοιχείο υπόκειται σε απόσβεση με βάση το χρόνο της παραχώρησης και σε έλεγχο απομείωσης, ενώ τα έσοδα από τους χρήστες της υποδομής αναγνωρίζονται βάσει της αρχής του δεδουλευμένου και στο βαθμό που καλύπτουν τα λειτουργικά κόστη της Εταιρείας. Το επιπλέον μέρος αυτών καταχωρείται αφαιρετικά του άυλου στοιχείου. (στ) Δαπάνες Λειτουργικής Ανάπτυξης Εδαφικών Εκτάσεων Εξόρυξης Ορυκτών – Μεταλλευμάτων Αφορά στις δαπάνες λειτουργικής ανάπτυξης ορυχείων ‐ μεταλλείων οι οποίες περιλαμβάνουν κυρίως εργασίες αποκάλυψης, διάνοιξης στοών και απομάκρυνσης στείρων εδαφών. Κατά την διάρκεια της φάσης λειτουργικής ανάπτυξης εδαφικών εκτάσεων εξόρυξης ορυκτών‐μεταλλευμάτων (πριν την έναρξη της παραγωγής), οι δαπάνες αποκάλυψης συνήθως κεφαλαιοποιούνται ως μέρος του αποσβέσιμου κόστους ανάπτυξης και κατασκευής των ορυχείων. Η απόσβεση των δαπανών λειτουργικής ανάπτυξης εδαφικών εκτάσεων εξόρυξης ορυκτών – μεταλλευμάτων υπολογίζεται με τη μέθοδο του ποσοστού απόληψης του εμπορικά απολήψιμου κοιτάσματος. Η απόσβεση ‐ έξοδο των κεφαλαιοποιηθεισών δαπανών λειτουργικής ανάπτυξης εδαφικών εκτάσεων εξόρυξης ορυκτών – μεταλλευμάτων περιλαμβάνεται στο κόστος εξόρυξης των ορυκτών – μεταλλευμάτων. Οι δαπάνες λειτουργικής ανάπτυξης ορυχείων – μεταλλείων κεφαλαιοποιούνται εάν και μόνο εάν πληρούνται όλες οι κάτωθι προϋποθέσεις: • ο Όμιλος θα αποκομίσει τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη (βελτίωση πρόσβασης στο κοίτασμα) που συνδέονται με τη δραστηριότητα αποκάλυψης. • ο Όμιλος μπορεί να αξιοποιήσει το τμήμα του κοιτάσματος για το οποίο έχει βελτιωθεί η πρόσβαση, και • το κόστος της δραστηριότητας αποκάλυψης που συνδέεται με το τμήμα αυτό μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το περιουσιακό στοιχείο από τη δραστηριότητα αποκάλυψης προστίθεται στο κόστος του ορυχείου και συνακόλουθα αποτιμάται στο κόστος μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και οποιαδήποτε απομείωση στην αξία του. 4.7 Ενσώματα πάγια Τα πάγια στοιχεία του ενεργητικού απεικονίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις στις αξίες κτήσης τους, μείον τις σωρευμένες αποσβέσεις και τις σωρευμένες ζημίες απομείωσης των παγίων, εφόσον υπάρχουν. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτόμενες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων αυτών. 126 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από την χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Οι επισκευές και συντηρήσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. Τα στοιχεία των ενσώματων παγίων διαγράφονται κατά την πώληση ή την απόσυρσή τους ή όταν δεν αναμένονται περαιτέρω οικονομικά οφέλη από τη συνεχιζόμενη χρήση τους. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από τη διαγραφή ενός ενσώματου παγίου περιλαμβάνονται στα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία διαγράφεται το εν λόγω πάγιο. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση περιλαμβάνουν πάγια υπό εκτέλεση και απεικονίζονται στο κόστος τους. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται μέχρι να ολοκληρωθεί το πάγιο και να τεθεί σε θέση και κατάσταση λειτουργίας. Οι αποσβέσεις των στοιχείων των ενσωμάτων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο μέσα στην ωφέλιμη ζωή τους που έχει ως εξής: Ωφέλιμη ζωή (σε έτη) 8 ‐ 30 3 ‐ 25 5 ‐ 12 3 ‐ 12 Ενσώματα Πάγια Κτίρια και τεχνικά έργα Μηχανήματα και τεχνικές εγκαταστάσεις Μεταφορικά μέσα Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσωμάτων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, τότε η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα (βλ. σημείωση 4.9). Κατά την πώληση των ενσωμάτων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στα αποτελέσματα. Οι τόκοι που προέρχονται από δάνεια που συνάφθηκαν ειδικά ή γενικά για τη χρηματοδότηση της κατασκευής ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων, κεφαλαιοποιούνται στη χρήση στην οποία προκύπτουν, κατά την διάρκεια της κατασκευαστικής περιόδου των ενσώματων παγίων, εφόσον πληρούνται τα κριτήρια αναγνώρισης (βλέπε Σημείωση 4.8). 4.8 Κόστος δανεισμού Το κόστος δανεισμού το οποίο αποδίδεται άμεσα στην αγορά, κατασκευή ή παραγωγή επιλέξιμων στοιχείων του ενεργητικού για τα οποία απαιτείται σημαντική περίοδος μέχρι να είναι έτοιμα για την προστιθέμενη χρήση ή πώλησή τους, προστίθεται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων μέχρι την χρονική στιγμή που αυτά θα είναι ουσιαστικά έτοιμα για την προστιθέμενη χρήση ή πώλησή τους. Το κόστος δανεισμού στις υπόλοιπες περιπτώσεις επιβαρύνει τα κέρδη ή τις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιείται. 127 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.9 Απομείωση αξίας μη κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού (υπεραξία, άυλα στοιχεία του ενεργητικού και ενσώματα πάγια /επενδύσεις σε ενοποιούμενες εταιρείες) Για τα ενσώματα και ασώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία που υπόκεινται σε απόσβεση, πραγματοποιείται έλεγχος απομείωσης, όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η αναπόσβεστη αξία τους μπορεί να μην είναι πλέον ανακτήσιμη. Όταν η αναπόσβεστη αξία των ενσώματων και ασώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία τους, τότε το επιπλέον ποσό αφορά ζημία απομείωσης και καταχωρείται απευθείας ως έξοδο στα αποτελέσματα. Αντίστοιχα, τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού που υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης (εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις) είναι στοιχεία του ενεργητικού αποτιμώμενα στο κόστος κτήσης ή με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης (συμμετοχές σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες). Η ανακτήσιμη αξία των συμμετοχών σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες προσδιορίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως για τα λοιπά μη χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Για τους σκοπούς του ελέγχου απομείωσης, τα περιουσιακά στοιχεία ομαδοποιούνται στο χαμηλότερο επίπεδο για το οποίο οι ταμειακές ροές δύναται να προσδιοριστούν ξεχωριστά. Η ανακτήσιμη αξία ενός περιουσιακού στοιχείου είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας του περιουσιακού στοιχείου μείον των εξόδων πώλησης και της αξίας χρήσης. Για τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης η Διοίκηση εκτιμά τις μελλοντικές ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή τη μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και επιλέγει τον κατάλληλο συντελεστή προεξόφλησης για να υπολογίσει την παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό κατά το οποίο η λογιστική αξία ενός στοιχείου του ενεργητικού ή μιας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό τους. Προεξοφλητικοί παράγοντες προσδιορίζονται μεμονωμένα για κάθε Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών και αντικατοπτρίζουν τα αντίστοιχα στοιχεία κινδύνων που έχουν προσδιοριστεί από τη Διοίκηση για κάθε ένα από αυτά. Περαιτέρω χρησιμοποιούνται παραδοχές οι οποίες επικρατούν στην αγορά όπως ενδεικτικά αυτή της ενέργειας. Η περίοδος που εξετάζεται από τη διοίκηση, υπερβαίνει τα πέντε έτη, διάστημα το οποίο ενθαρρύνεται από το ΔΛΠ 36, καθώς ιδιαίτερα για τις ανανεώσιμες ενεργειακές μονάδες και τις εταιρείες παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων, ακόμα και μια μεγαλύτερη περίοδος θα κρίνεται αρκετά ικανοποιητική. Οι ζημίες απομείωσης των Μονάδων Δημιουργίας Ταμειακών Ροών μειώνουν πρώτα τη λογιστική αξία της υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί σε αυτές. Οι εναπομένουσες ζημίες απομείωσης χρεώνονται pro rata στα λοιπά στοιχεία του ενεργητικού της συγκεκριμένης Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών. Με εξαίρεση την υπεραξία, όλα τα στοιχεία του ενεργητικού μεταγενέστερα επανεξετάζονται για ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι η προηγούμενα αναγνωρισθείσα ζημία απομείωσης τους δεν υφίσταται πλέον. Πλην της υπεραξίας, ο Όμιλος δεν έχει στην κατοχή του άυλα στοιχεία του ενεργητικού με απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή που δεν αποσβένονται. Μία ζημία απομείωσης αναστρέφεται εάν η ανακτήσιμη αξία μίας Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών υπερβαίνει την λογιστική της αξία. Σε μία τέτοια περίπτωση, η αυξημένη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου, δεν θα υπερβαίνει τη λογιστική αξία, που θα είχε προσδιοριστεί (καθαρής απόσβεσης), αν δεν είχε αναγνωριστεί καμία ζημία απομείωσης, στο περιουσιακό στοιχείο, σε προηγούμενα έτη. 128 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.10 Επενδυτικά ακίνητα Επενδύσεις σε ακίνητα είναι οι επενδύσεις που αφορούν σε όλα εκείνα τα ακίνητα τα οποία κατέχονται (μέσω αγοράς ή και ανάπτυξης) από τον Όμιλο, είτε για να αποκομίζει μισθώματα από την εκμίσθωσή τους, είτε για την αύξηση της αξίας τους (ενίσχυση κεφαλαίου), είτε και για τα δύο, και δεν κατέχονται για: (α) να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγή ή στην προμήθεια υλικών / υπηρεσιών ή για διοικητικούς σκοπούς και (β) για πώληση κατά την συνήθη πορεία των εργασιών της επιχείρησης. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αποτιμώνται αρχικά στο κόστος κτήσης συμπεριλαμβανομένων και των εξόδων της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους. Η εύλογη αξία καθορίζεται από ανεξάρτητους εκτιμητές, με επαρκή εμπειρία σχετικά με την τοποθεσία και τη φύση της επένδυσης σε ακίνητα. Η λογιστική αξία που αναγνωρίζεται στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της αγοράς κατά την ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από μεταβολές στην εύλογη αξία επενδύσεων σε ακίνητα, συνιστούν αποτέλεσμα και αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται. Οι επισκευές και οι συντηρήσεις αναγνωρίζονται στα έξοδα της περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται. Σημαντικές μεταγενέστερες δαπάνες κεφαλαιοποιούνται όταν προσαυξάνουν την ωφέλιμη ζωή των ακινήτων και την παραγωγική τους δυναμικότητα ή μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους. Μεταφορές ακινήτων από την κατηγορία των επενδύσεων σε ακίνητα γίνονται μόνο όταν υπάρχει μεταβολή χρήσης αυτών, που αποδεικνύεται από την έναρξη της ιδιοχρησιμοποίησης από τον Όμιλο ή την έναρξη της αξιοποίησης με σκοπό την πώληση. Μία επένδυση σε ακίνητα αποαναγνωρίζεται (απαλείφεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης) κατά τη διάθεση ή όταν η επένδυση αποσύρεται μονίμως από τη χρήση και δεν αναμένονται μελλοντικά οικονομικά οφέλη από τη διάθεσή της. Τα κέρδη ή οι ζημίες που προκύπτουν από την απόσυρση ή τη διάθεση μίας επένδυσης σε ακίνητα, αφορούν στη διαφορά μεταξύ του καθαρού προϊόντος της διάθεσης και της λογιστικής αξίας του στοιχείου του ενεργητικού και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά την περίοδο της απόσυρσης ή της διάθεσης. Τα επενδυτικά ακίνητα που κατασκευάζονται ή αναπτύσσονται παρακολουθούνται, όπως και τα ολοκληρωμένα, στην εύλογη αξία. 4.11 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν κατασκευαζόμενα ή ακίνητα προς ανάπτυξη που προορίζονται για πώληση, εξορυχθέντα αδρανή υλικά λατομείου και μεταλλεύματα, υλικά κατασκευών, ανταλλακτικά και πρώτες και βοηθητικές ύλες. Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος των πρώτων υλών, των ημι‐έτοιμων και των ετοίμων προϊόντων προσδιορίζεται με βάση τη μέθοδο του μέσου σταθμικού κόστους. Το κόστος των ετοίμων και ημι‐ετοίμων περιλαμβάνει όλα τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν ώστε να βρεθούν στη τρέχουσα θέση, κατάσταση, και φάση επεξεργασίας και αποτελείται από πρώτες ύλες, εργατικά, γενικά βιομηχανικά έξοδα και άλλα έξοδα που επιβαρύνουν άμεσα την αγορά υλικών. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των ετοίμων προϊόντων είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης στην κανονική λειτουργία του Ομίλου μείον τα εκτιμώμενα κόστη για την ολοκλήρωσή τους και τα εκτιμώμενα αναγκαία κόστη για την πώλησή τους. 129 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των πρώτων υλών είναι το εκτιμώμενο κόστος αντικατάστασης στην κανονική λειτουργία της επιχείρησης. Κατάλληλες προβλέψεις σχηματίζονται για απαξιωμένα αποθέματα, εφόσον κρίνεται απαραίτητο. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημίες από αποθέματα αναγνωρίζονται στα κέρδη ή στις ζημίες της περιόδου στην οποία πραγματοποιούνται. 4.12 Χρηματικά διαθέσιμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν μετρητά στο ταμείο, καταθέσεις όψεως, προθεσμιακές καταθέσεις, τραπεζικούς λογαριασμούς υπερανάληψης, καθώς και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις οι οποίες είναι άμεσα μετατρέψιμες σε συγκεκριμένα ποσά ταμειακών διαθεσίμων που υπόκεινται σε μη σημαντικό κίνδυνο μεταβολής της αξίας τους. Ο Όμιλος θεωρεί τις προθεσμιακές καταθέσεις και άλλες υψηλής ρευστότητας επενδύσεις με λήξη μικρότερη των τριών μηνών ως χρηματικά διαθέσιμα, καθώς και προθεσμιακές καταθέσεις με λήξη πέραν των τριών μηνών για τις οποίες έχει το δικαίωμα πρόωρης ρευστοποίησης χωρίς απώλεια κεφαλαίου. Για τη σύνταξη των καταστάσεων ταμειακών ροών, τα χρηματικά διαθέσιμα αποτελούνται από μετρητά και καταθέσεις σε τράπεζες καθώς και χρηματικά διαθέσιμα όπως προσδιορίζονται ανωτέρω. Οι δεσμευμένες καταθέσεις του Ομίλου ανεξάρτητα από τη φύση της δέσμευσής τους δεν περιλαμβάνονται εντός του κονδυλίου των ταμειακών διαθεσίμων και ταμειακών ισοδύναμων, αλλά ταξινομούνται στο κονδύλι «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» (βλ. Σημείωση 20). 4.13 Χρηματοοικονομικά μέσα 4.13.1 Αναγνώριση και παύση αναγνώρισης Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν, και μόνον όταν, ο Όμιλος καθίσταται συμβαλλόμενος του χρηματοοικονομικού μέσου. Ο Όμιλος παύει να αναγνωρίζει ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού όταν και μόνο όταν εκπνεύσουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού ή όταν μεταβιβάσει το χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού και επί της ουσίας μεταβιβάζονται ουσιωδώς όλοι οι κίνδυνοι και τα οφέλη που σχετίζονται με τo συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού. Μία χρηματοοικονομική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται από την Κατάσταση Οικονομικής Θέσης όταν, και μόνο όταν, εξοφλείται – δηλαδή όταν η δέσμευση που καθορίζεται στη σύμβαση εκπληρώνεται, ακυρώνεται ή εκπνέει. 4.13.2 Ταξινόμηση και αρχική αναγνώριση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιλαμβάνουν ένα σημαντικό στοιχείο χρηματοδότησης και επιμετρώνται στην τιμή της συναλλαγής σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 15, τα λοιπά χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία προσθέτοντας το σχετικό κόστος της συναλλαγής εκτός από την περίπτωση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. 130 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, εκτός από εκείνα που αποτελούν καθορισμένα και αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης κινδύνων, ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος, χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των λοιπών συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικοί τίτλοι) Η ταξινόμηση κάθε χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού, προσδιορίζεται βάσει: του επιχειρηματικού μοντέλου του Ομίλου σχετικά με τη διαχείριση των χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού, και των χαρακτηριστικών των συμβατικών ταμειακών ροών τους. Όλα τα έσοδα και τα έξοδα που σχετίζονται με τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και τα οποία αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος περιλαμβάνονται στα κονδύλια «Λοιπά χρηματοοικονομικά αποτελέσματα», «Χρηματοοικονομικά έξοδα» και «Χρηματοοικονομικά έσοδα», εκτός από την απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων που περιλαμβάνεται εντός των λειτουργικών αποτελεσμάτων. 4.13.3 Μεταγενέστερη επιμέτρηση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού στο αποσβεσμένο κόστος Ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος όταν πληρούνται οι κατωτέρω συνθήκες: I. το επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού είναι η διακράτηση με σκοπό την είσπραξη συμβατικών ταμειακών ροών, II. οι συμβατικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού συνίστανται αποκλειστικά σε αποπληρωμή κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου υπολοίπου (“SPPI” κριτήριο). Μετά την αρχική αναγνώριση, τα εν λόγω χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επίδραση από την προεξόφληση δεν είναι σημαντική, η προεξόφληση παραλείπεται. Η κατηγορία επιμέτρησης στο αποσβεσμένο κόστος περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού όπως δάνεια και απαιτήσεις με σταθερές ή προκαθορισμένες πληρωμές που δεν διαπραγματεύονται σε κάποια ενεργό αγορά, καθώς επίσης τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα, καθώς επίσης και τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις. Χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού επιμετρώμενα στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. 131 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμιακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Σύμφωνα με τις σχετικές απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος δύναται αμετακλήτως να επιλέξει να παρουσιάζει στα λοιπά αποτελέσματα απευθείας στην καθαρή θέση τις μεταγενέστερες μεταβολές στην εύλογη αξία μιας επένδυσης σε συμμετοχικό τίτλο, ο οποίος δεν προορίζεται για εμπορική εκμετάλλευση. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα αποτελέσματα της χρήσης. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν ο Όμιλος επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης Η εν λόγω επιλογή πραγματοποιείται για κάθε συμμετοχικό τίτλο ξεχωριστά. Ο Όμιλος έχει επιλέξει να ταξινομήσει επενδύσεις στη συγκεκριμένη κατηγορία (βλ. Σημείωση 21). 4.13.4 Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού Η υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 οδήγησε σε αλλαγή της λογιστικής αντιμετώπισης των ζημιών απομείωσης για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς αντικατέστησε τον χειρισμό του ΔΛΠ 39 για αναγνώριση πραγματοποιηθέντων ζημιών με την αναγνώριση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών. Η απομείωση ορίζεται στο ΔΠΧΑ 9 ως αναμενόμενη πιστωτική ζημία (ECL), η οποία είναι η διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμιακών ροών που οφείλονται στον κάτοχο συγκεκριμένου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και των ταμειακών ροών που αναμένεται να εισπραχθούν, δηλαδή τα ελλείμματα μετρητών που προκύπτουν από γεγονότα αθέτησης, προεξοφλημένο κατά προσέγγιση στο αρχικό πραγματικό επιτόκιο του περιουσιακού στοιχείου. Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Ο στόχος των απαιτήσεων απομείωσης του ΔΠΧΑ 9 είναι να αναγνωρίσει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για το σύνολο της διάρκειας ζωής ενός χρηματοοικονομικού μέσου, του οποίου ο πιστωτικός κίνδυνος έχει αυξηθεί μετά την αρχική αναγνώριση, ανεξαρτήτως από το εάν η αξιολόγηση γίνεται σε συλλογικό ή εξατομικευμένο επίπεδο, χρησιμοποιώντας όλες τις πληροφορίες που μπορούν να συλλεχθούν, βάσει τόσο ιστορικών όσο και παρόντων στοιχείων, αλλά και στοιχείων που αφορούν σε λογικές μελλοντικές εκτιμήσεις της οικονομικής κατάστασης των πελατών και του οικονομικού περιβάλλοντος. Για την εφαρμογή της ανωτέρω προσέγγισης πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ: 132 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση ή τα οποία έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 1) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά για τους επόμενους 12 μήνες, των χρηματοοικονομικών στοιχείων των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος έχει επιδεινωθεί σημαντικά μετά την αρχική αναγνώριση και τα οποία δεν έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο (Στάδιο 2). Για αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά έως τη λήξη τους. των χρηματοοικονομικών στοιχείων για τα οποία υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις απομείωσης κατά την ημερομηνία αναφοράς (Στάδιο 3) και για τα οποία αναγνωρίζεται η αναμενόμενη πιστωτική ζημιά έως τη λήξη τους. Εμπορικές απαιτήσεις, λοιπές απαιτήσεις και απαιτήσεις από συμβάσεις πελάτες Ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζουν την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 για τις εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις, καθώς και για τις απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, υπολογίζοντας τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες για όλη τη διάρκεια ζωής των ως άνω στοιχείων. Στην περίπτωση αυτή, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες συνιστούν τις αναμενόμενες ελλείψεις στις συμβατικές ταμειακές ροές, λαμβάνοντας υπόψη το ενδεχόμενο αθέτησης σε οποιοδήποτε σημείο κατά τη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Κατά τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος χρησιμοποιεί έναν πίνακα προβλέψεων έχοντας ομαδοποιήσει τα ανωτέρω χρηματοοικονομικά μέσα με βάση τη φύση και ενηλικίωση των υπολοίπων και λαμβάνοντας υπόψη διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία σε σχέση με τους οφειλέτες, προσαρμοσμένα για μελλοντικούς παράγοντες σε σχέση με τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. Περαιτέρω ανάλυση παρουσιάζεται στη Σημείωση 18 και 19. 4.13.5 Ταξινόμηση και επιμέτρηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως δανειακές υποχρεώσεις, προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις, καθώς και παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα. Περιλαμβάνουν επιπλέον χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που έχουν αναγνωριστεί στο πλαίσιο λειτουργίας των αιολικών πάρκων στις ΗΠΑ υπό τη μορφή των επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους εξομοιούμενους με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις για σκοπούς φορολογικών κινήτρων (Tax Equity Investments). Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, που είναι η εύλογη αξία του ανταλλάγματος που λαμβάνεται εκτός του κόστους έκδοσης σχετικά με τον δανεισμό. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, με εξαίρεση τα παράγωγα τα οποία μεταγενέστερα επιμετρώνται στην εύλογη αξία με τις μεταβολές να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα (εκτός από τα παράγωγα τα οποία λειτουργούν ως μέσα αντιστάθμισης, βλ. Σημείωση 4.13.6). Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός εάν ο Όμιλος διατηρεί ανεπιφύλακτα το δικαίωμα να μεταφέρει την τακτοποίηση της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία αναφοράς των Οικονομικών Καταστάσεων. Πιο συγκεκριμένα: 133 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (i) Δανειακές υποχρεώσεις Οι δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος, το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία των πληρωτέων ποσών μειωμένη με τα σχετικά άμεσα έξοδα σύναψης, όπου αυτά είναι σημαντικά. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα έντοκα δάνεια επιμετρώνται στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Το αποσβεσμένο κόστος υπολογίζεται αφού ληφθούν υπόψη δαπάνες έκδοσης και η διαφορά μεταξύ του αρχικού ποσού και του ποσού λήξεως. Κέρδη και ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν οι υποχρεώσεις αποαναγνωρίζονται ή απομειώνονται και μέσω της διαδικασίας απόσβεσης. Δανειακές υποχρεώσεις με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής Στις περιπτώσεις ομολογιακών δανείων που εκδίδει ο Όμιλος, τα οποία διαθέτουν δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής, η διοίκηση αξιολογεί εάν αυτό το δικαίωμα είναι άμεσα σχετιζόμενο (closely related) με το ομολογιακό δάνειο. Το Δικαίωμα χαρακτηρίζεται ως άμεσα σχετιζόμενο όταν (α) η τιμή εξάσκησής του προσομοιάζει το αναπόσβεστο κόστος του ομολογιακού δανείου σε κάθε ημερομηνία κατά την οποία το δικαίωμα μπορεί να εξασκηθεί, ή (β) η τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αποζημιώνει το δανειστή με ένα ποσό που προσομοιάζει με την παρούσα αξία του μη ληφθέντος τόκου της εναπομένουσας διάρκειας του ομολογιακού δανείου. Όταν το δικαίωμα χαρακτηρίζεται ως άμεσα σχετιζόμενο με το ομολογιακό δάνειο, τότε αναγνωρίζεται συνδυαστικά με το ομολογιακό δάνειο ως ένα σύνθετο χρηματοοικονομικό μέσο /υποχρέωση (combined debt instrument), το οποίο επιμετράται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει του πραγματικού επιτοκίου. Συγκεκριμένα, το προαναφερθέν σύνθετο μέσο αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία προσαυξημένο με τα τυχόν άμεσα έξοδα της συναλλαγής. Για τον προσδιορισμό του πραγματικού επιτοκίου, οι αναμενόμενες ταμειακές ροές και η εκτιμώμενη διάρκεια του μέσου προσδιορίζονται λαμβάνοντας υπόψη το δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής, όπου: Αν αρχικά εκτιμάται ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί, τότε οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές θα περιλαμβάνουν τις πληρωμές κεφαλαίου και τόκου, ως την ημερομηνία εξάσκησης, καθώς και την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος, ή Αν το δικαίωμα δεν αναμένεται να εξασκηθεί, τότε οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές θα περιλαμβάνουν πληρωμές κεφαλαίου και τόκου για το σύνολο της συμβατικής περιόδου. Σε επόμενο χρόνο η εκτίμηση της πιθανότητας εξάσκησης του δικαιώματος μπορεί να αλλάξει. Αυτό θα επηρεάσει τις αναμενόμενες ταμειακές ροές και την εκτιμώμενη διάρκεια ζωής του χρηματοοικονομικού μέσου. Η μεταβολή από αυτές τις αλλαγές υπολογίζεται προεξοφλώντας τις αναθεωρημένες ροές βάσει του αρχικού πραγματικού επιτοκίου και όποια επίδραση προκύψει στην αναπόσβεστη αξία αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της οικείας περιόδου αναφοράς. (ii) Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Τα υπόλοιπα προμηθευτών και λοιπών υποχρεώσεων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και επιμετρώνται μεταγενέστερα στο αποσβεσμένο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι εμπορικές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις δεν είναι τοκοφόροι λογαριασμοί και συνήθως διακανονίζονται με βάση τις συμφωνηθείσες πιστώσεις. 134 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (iii) Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Ο Όμιλος, μέσω του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, έχει εισέλθει σε συμφωνίες με επενδυτές «Tax Equity Investors» στις ΗΠΑ.. Σύμφωνα με τις συγκεκριμένες συμφωνίες, οι χρηματορροές και τα φορολογικά οφέλη που παράγονται από τα αιολικά πάρκα, διανέμονται συμβατικά μεταξύ των επενδυτών Τax Εquity Ιnvestors (εφεξής ως «TEI») και του Ομίλου. Τα φορολογικά οφέλη περιλαμβάνουν Production Tax Credits (εφεξής ως «PTCs») και επιταχυνόμενες αποσβέσεις. Στην ουσία με βάση τα συγκεκριμένα σχήματα, οι TEI αποκτούν μία μορφή συμμετοχής στο σχήμα καταβάλλοντας μετρητά και έχοντας συμφωνήσει την αναμενόμενη απόδοση (εκτιμώμενο εσωτερικό βαθμό απόδοσης) που θα επιτύχουν κατά την περίοδο στην οποία τα αιολικά πάρκα παράγουν τα εν λόγω φορολογικά οφέλη. Η αναμενόμενη απόδοση υπολογίζεται βάσει της συνολικής αναμενόμενης ωφέλειας που οι Tax Equity Investors θα λάβουν και περιλαμβάνει την αξία των PTCs του κατανεμημένου φορολογητέου εισοδήματος ή ζημίας και των εισπράξεων σε μετρητά. Ο έλεγχος και η διαχείριση των εν λόγω αιολικών πάρκων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10 αποτελεί ευθύνη του Ομίλου και ενοποιούνται πλήρως στις οικονομικές του καταστάσεις με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Η αρχική επένδυση των ΤΕΙ αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία στο κονδύλι «Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις» και στη συνέχεια επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος. Η εν λόγω χρηματοοικονομική υποχρέωση μειώνεται κατά την αξία των φορολογικών ωφελειών και των διανομών με μετρητά που πραγματοποιούνται στους επενδυτές (Tax Equity Investors), όπως οι διανομές αυτές ορίζονται συμβατικά κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία ο ΤΕΙ πρόκειται να επιτύχει την αναμενόμενη απόδοση του. Η αξία των επιταχυνόμενων αποσβέσεων αναγνωρίζεται ως «Απόσβεση Φορολογικών Ωφελημάτων» σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα. Η αξία των μεταφερόμενων στον επενδυτή «PTCs» αναγνωρίζεται όταν αυτά παράγονται από το έργο, σε όφελος του κύκλου εργασιών. Η χρηματοοικονομική υποχρέωση αυξάνεται με χρηματοοικονομικό έξοδο που προσδιορίζεται από το υπόλοιπο των υποχρεώσεων και το πραγματικό επιτόκιο που προκύπτει βάσει της προεξόφλησης των συνολικών ταμειακών εισροών (αρχική επένδυση ΤΕΙ) και αναμενόμενων εκροών (διανομή ταμειακών ροών και φορολογικών ωφελημάτων στον ΤΕΙ) κατά την διάρκεια της σύμβασης, όπως υπολογίζεται την ημερομηνία της καταβολής της αρχικής επένδυσης από τον ΤΕΙ. Δεν υπάρχουν συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου, μέσω του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ για παροχή οποιασδήποτε μορφής οικονομικής ενίσχυσης σε περίπτωση οικονομικής δυσπραγίας ή οποιασδήποτε μορφής αδυναμίας εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της θυγατρικής TERNA ENERGY USA Holding Corporation, συμπεριλαμβανομένων και των συμβατικών υποχρεώσεων προς τον TEI. Τα βασικά χαρακτηριστικά των συναλλαγών αυτών είναι: Ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο που κατέχουν οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες, ο Όμιλος διατηρεί τον έλεγχο των αιολικών πάρκων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, και συνεπώς ενοποιούνται πλήρως στις οικονομικές καταστάσεις του ομίλου με τη μέθοδο της ολικής ενοποίησης. Οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες λαμβάνουν ένα σημαντικό μέρος των φορολογικών ζημιών και των PTCs που δημιουργούνται από τα αιολικά πάρκα καθώς και μέρος των ταμειακών ροών έως ότου επιτύχουν ένα προκαθορισμένο (κατά την αρχή της επένδυσης) ποσοστό μη εγγυημένης απόδοσης. Οι αντισυμβαλλόμενες εταιρείες παραμένουν επενδυτές στα αιολικά πάρκα μέχρι να επιτύχουν το προκαθορισμένο ποσοστό απόδοσης στην επένδυσή τους. 135 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Όταν η απόδοση της επένδυσης των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών φτάσει το προκαθορισμένο επίπεδο, ο όμιλος έχει την επιλογή να εξαγοράσει τα δικαιώματα των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών στην απόδοση της επένδυσης. Η απόδοση της επένδυσης των αντισυμβαλλόμενων εταιρειών, εξαρτάται αποκλειστικά από την απόδοση που θα έχουν τα αιολικά πάρκα. Αν και ο Όμιλος δεσμεύεται να λειτουργεί τα πάρκα αυτά με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο για την ομαλή τους λειτουργία, δεν είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει μετρητά στις αντισυμβαλλόμενες εταιρείες πλέον αυτών που απαιτούνται για την επίτευξη της προκαθορισμένης μη εγγυημένης απόδοσης της επένδυσής τους. Μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικής συμφωνημένης απόδοσης του ΤΕΙ και στην περίπτωση που ο Όμιλος δεν εξασκήσει το δικαιώματα εξαγοράς του ΤΕΙ, ο τελευταίος διατηρεί ένα μη σημαντικό ποσοστό συμμετοχής στην απόδοση του αιολικού πάρκου για την εναπομένουσα συμβατική διάρκεια. Ο Όμιλος, βασιζόμενος στην ουσία των συναλλαγών αυτών, ταξινομεί την αρχική επένδυση της αντισυμβαλλόμενης εταιρείας ως «Χρηματοοικονομική υποχρέωση» στην ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης. Η χρηματοοικονομική υποχρέωση επιμετρείται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η υποχρέωση αυτή μειώνεται με τη διανομή μετρητών που λαμβάνει ο ΤΕΙ και, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης και με την αξία των φορολογικών ωφελημάτων. 4.13.6 Παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα και λογιστική αντιστάθμισης Κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής του ΔΠΧΑ 9, όλες οι υφιστάμενες σχέσεις αντιστάθμισης του Ομίλου, μπορούν να χαρακτηριστούν ως συνεχιζόμενες και ως εκ τούτου η εφαρμογή του νέου Προτύπου δεν είχε αντίκτυπο στις οικονομικές καταστάσεις. Οι πολιτικές του Ομίλου για τη διαχείριση του κινδύνου είναι εναρμονισμένες με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου και η λογιστική αντιστάθμισης κινδύνων συνεχίζει να εφαρμόζεται. Στα πλαίσια διαχείρισης κινδύνου, ο Όμιλος χρησιμοποιεί: ‐ ‐ ‐ παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ανταλλαγής επιτοκίων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των μεταβλητών επιτοκίων δανείων που έχει συνάψει, παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα για να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (δικαιώματα προαίρεσης, προθεσμιακά συμβόλαια πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας) παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα ανταλλαγής εσόδων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των μεταβλητών εσόδων. Αυτά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της σύμβασης και μεταγενέστερα επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των παράγωγων χρηματοοικονομικών εργαλείων αναγνωρίζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς είτε στα αποτελέσματα είτε στα λοιπά συνολικό έσοδα της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος, ανάλογα με το κατά πόσο το παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο πληρεί τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων και, εφόσον αυτό ισχύει, ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου της αντιστάθμισης. 136 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατά την ημερομηνία της συναλλαγής, ο Όμιλος καταγράφει τη σχέση μεταξύ του αντισταθμιστικού εργαλείου και του αντικειμένου αντιστάθμισης, καθώς και τον σκοπό διαχείρισης κινδύνου και της στρατηγικής υλοποίησης συναλλαγών αντιστάθμισης κινδύνου. Ο Όμιλος καταγράφει επίσης, τόσο κατά τη δημιουργία της συναλλαγής αντιστάθμισης όσο και στη συνέχεια, το κατά πόσο τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις αλλαγές είναι αποτελεσματικά στο να αντισταθμίζουν διακυμάνσεις στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία αναφοράς με τις μεταβολές να αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Η εύλογη αξία των εν λόγω παραγώγων προσδιορίζεται κυρίως με βάση την αγοραία αξία και επιβεβαιώνεται από τα αντισυμβαλλόμενα πιστωτικά ιδρύματα. Εξαίρεση αποτελούν τα παράγωγα που λειτουργούν ως μέσα αντιστάθμισης σε σχέσεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών, για τα οποία απαιτείται ειδικός λογιστικός χειρισμός. Μια σχέση αντιστάθμισης είναι κατάλληλη για λογιστική αντιστάθμισης όταν πληρούνται όλα τα ακόλουθα κριτήρια: η σχέση αντιστάθμισης περιλαμβάνει μόνο επιλέξιμα μέσα αντιστάθμισης και επιλέξιμα αντισταθμισμένα στοιχεία. κατά την έναρξη της σχέσης αντιστάθμισης υπάρχει επίσημος προσδιορισμός και τεκμηρίωση της σχέσης αντιστάθμισης και του στόχου της διαχείρισης κινδύνων της οικονομικής οντότητας και της στρατηγικής της για τη διενέργεια της αντιστάθμισης. Η τεκμηρίωση περιλαμβάνει τον προσδιορισμό του μέσου αντιστάθμισης, του αντισταθμισμένου στοιχείου, της φύσης του αντισταθμισμένου κινδύνου και του τρόπου με τον οποίο η οικονομική οντότητα θα αξιολογήσει κατά πόσον η σχέση αντιστάθμισης καλύπτει τις απαιτήσεις αποτελεσματικότητας (συμπεριλαμβανομένης ανάλυσης για τις πηγές αναποτελεσματικότητας της αντιστάθμισης και του τρόπου προσδιορισμού του συντελεστή αντιστάθμισης). η σχέση αντιστάθμισης καλύπτει όλες τις ακόλουθες απαιτήσεις αποτελεσματικότητας: (α) υπάρχει οικονομική σχέση ανάμεσα στο αντισταθμισμένο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, (β) η επίδραση του πιστωτικού κινδύνου δεν υπερισχύει των μεταβολών στην αξία που προκύπτουν από αυτή την οικονομική σχέση, και (γ) ο συντελεστής αντιστάθμισης της σχέσης αντιστάθμισης είναι ο ίδιος που προκύπτει από την ποσότητα του αντισταθμισμένου στοιχείου που αντισταθμίζει στην πραγματικότητα η οικονομική οντότητα και την ποσότητα του μέσου αντιστάθμισης που χρησιμοποιεί στην πραγματικότητα η οικονομική οντότητα για να αντισταθμίσει την εν λόγω ποσότητα του στοιχείου αντιστάθμισης. Αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών Το μέρος των μεταβολών στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου αναγνωρίζεται στην καθαρή θέση. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημία απορρέει από μεταβολές στην εύλογη αξία που αναλογεί στη μη αποτελεσματική αντιστάθμιση κινδύνων, αναγνωρίζεται άμεσα στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος, στο κονδύλι «Καθαρά χρηματοοικονομικά Έσοδα/(Έξοδα)». Τα σωρευμένα ποσά στα ίδια κεφάλαια ανακυκλώνονται μέσω της Κατάστασης Συνολικού Εισοδήματος στα αποτελέσματα από λοιπά συνολικά εισοδήματα στα αποτελέσματα, στις περιόδους όπου το αντικείμενο αντιστάθμισης επηρεάζει το αποτέλεσμα (όταν δηλαδή λαμβάνει χώρα η προβλεπόμενη προς αντιστάθμιση συναλλαγή). 137 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η αντισταθμιστική λογιστική διακόπτεται όταν το αντισταθμίζον μέσο εκπνέει ή πωλείται, τερματίζεται ή εξασκείται, ή όταν η αντιστάθμιση δεν πληροί πλέον τα κριτήρια για αντισταθμιστική λογιστική. Το συσσωρευμένο ποσό των κερδών ή ζημιών που έχει αναγνωριστεί απευθείας στα ίδια κεφάλαια μέχρι την ημερομηνία αυτή παραμένει στο αποθεματικό ωσότου το αντισταθμιζόμενο στοιχείο επηρεάζει την Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. Στην περίπτωση που µια αντισταθμιζόμενη συναλλαγή δεν αναμένεται πλέον να πραγματοποιηθεί, τα καθαρά συσσωρευμένα κέρδη ή ζημίες που είχαν καταχωρηθεί στα αποθεματικά μεταφέρονται αμέσως στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος. 4.13.7 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις συμψηφίζονται και το καθαρό ποσό απεικονίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης μόνο εάν υπάρχει το παρόν νομικό δικαίωμα να συμψηφίσει τα αναγνωρισμένα ποσά και προτίθεται να τα εκκαθαρίσει σε καθαρή βάση ή να απαιτήσει το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονίσει την υποχρέωση ταυτόχρονα. 4.14 Απαιτήσεις από ενσωματωμένα παράγωγα Ο Όμιλος στα πλαίσια λειτουργίας της θυγατρικής εταιρείας Παραχώρησης ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. αναγνωρίζει απαίτηση από ενσωματωμένο παράγωγο. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 25 της Σύμβασης Παραχώρησης, από την 1 Ιανουαρίου 2016 το Δημόσιο έχει αναλάβει να παρέχει Υποστήριξη Λειτουργίας στην ΟΔΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. (εφεξής «Ε‐65») για την κάλυψη των επιλέξιμων δαπανών της σε κάθε Περίοδο Υπολογισμού, στον βαθμό που αυτές οι δαπάνες δεν καλύπτονται από ίδια έσοδα. Ως Περίοδος Υπολογισμού ορίζεται κάθε διαδοχική εξαμηνιαία περίοδος (με έναρξη 1η Ιανουαρίου και 1η Ιουλίου κάθε έτους) και η Υποστήριξη Λειτουργίας για καθεμία Περίοδο Υπολογισμού είναι η διαφορά μεταξύ του αθροίσματος των επιλέξιμων δαπανών έργου και της διανεμητέας απόδοσης βάσης αφαιρουμένων των καθαρών εσόδων της περιόδου αυτής. Το αργότερο είκοσι (20) ημέρες πριν το τέλος καθεμιάς περιόδου υπολογισμού, η Ε‐65 υποβάλλει στο Δημόσιο την Ειδοποίηση Υποστήριξης για την αυτή περίοδο υπολογισμού. Μετά την υποβολή της Ειδοποίησης Υποστήριξης, η εταιρεία δικαιούται, σε κάθε περίοδο υπολογισμού, να αναλαμβάνει άνευ όρων και περιορισμών από τον Αποδέκτη Λογαριασμό, από την αμέσως επόμενη εργάσιμη ημέρα, από την κατάθεση πληρωμών από το Δημόσιο, και εφ’ εξής, κάθε ποσού που αντιστοιχεί στα ποσά που περιγράφονται στην Ειδοποίηση Υποστήριξης, έως το ύψος του θετικού υπολοίπου του Αποδέκτη Λογαριασμού. Η κατάθεση των πληρωμών από το Δημόσιο, θα γίνεται πέντε (5) ημέρες πριν από το τέλος καθεμιάς Περιόδου Υπολογισμού, όπως ορίζεται στη Σύμβασης Παραχώρησης. Η Ειδοποίηση Υποστήριξης περιλαμβάνει τα ακόλουθα τρία διακριτά μέρη: (α) ένα μέρος που αντιστοιχεί στις επιλέξιμες δαπάνες έργου, (β) ένα μέρος που αντιστοιχεί στην διανεμητέα απόδοση βάσης και (γ) ένα μέρος που αντιστοιχεί στο πρόσθετο περιθώριο επιτοκίου, εφόσον εφαρμόζεται. Στις επιλέξιμες δαπάνες έργου, περιλαμβάνονται κυρίως οι ακόλουθες κατηγορίες: κινήσεις αποθεματικού λογαριασμού εξυπηρέτησης χρέους και βαριάς συντήρησης, λειτουργικές δαπάνες, εξυπηρέτηση χρέους, το σύνολο των οποίων αφαιρείται από τα άμεσα έσοδα με σκοπό να υπολογιστεί το ποσό υποστήριξης. Η διανεμητέα απόδοση βάσης αλλά και το πρόσθετο περιθώριο επιτοκίου περιλαμβάνονται ως επιπλέον ποσά υποστήριξης. 138 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στην κατηγορία εξυπηρέτηση χρέους, μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται οι πληρωμές που προκύπτουν από την εξαμηνιαία εκκαθάριση των υποχρεώσεων των παραγώγων χρηματοοικονομικών εργαλείων αντιστάθμισης (ανταλλαγής ροών επιτοκίων). Σύμφωνα με την παρ. 4.3.1, 4.3.3 και 4.3.4 του ΔΠΧΑ 9, ορίζεται ότι ενσωματωμένο παράγωγο είναι ένα συνθετικό στοιχείο ενός υβριδικού (σύνθετου) χρηματοοικονομικού μέσου που περιλαμβάνει και ένα μη παράγωγο κύριο συμβόλαιο με αποτέλεσμα μερικές από τις ταμειακές ροές του σύνθετου μέσου να κυμαίνονται κατά τρόπο όμοιο με ένα αυτοτελές παράγωγο. Το ενσωματωμένο παράγωγο επηρεάζει μερικές ή όλες τις ταμειακές ροές, οι οποίες διαφορετικά με βάση το συμβόλαιο θα έπρεπε να τροποποιηθούν βασιζόμενες σε ένα καθορισμένο επιτόκιο, τιμή χρηματοοικονομικού μέσου, τιμή εμπορευμάτων, συναλλαγματική ισοτιμία, δείκτη τιμών ή επιτοκίων ή άλλες μεταβλητές. Ένα παράγωγο που συνοδεύει ένα χρηματοοικονομικό μέσο αλλά που βάσει της σύμβασης μπορεί να μεταβιβαστεί ανεξάρτητα από εκείνο το μέσο ή που έχει διαφορετικό αντισυμβαλλόμενο από εκείνο το μέσο, δεν είναι ενσωματωμένο παράγωγο, αλλά διακεκριμένο χρηματοοικονομικό μέσο. Ένα ενσωματωμένο παράγωγο θα διαχωρίζεται από το κύριο συμβόλαιο και θα αντιμετωπίζεται λογιστικά ως παράγωγο (απαίτηση), μόνον και μόνον όταν πληρούνται οι ακόλουθοι όροι: i. Το ενσωματωμένο παράγωγο πληροί τον ορισμό του παραγώγου, ii. τα οικονομικά χαρακτηριστικά και οι κίνδυνοι του ενσωματωμένου παραγώγου δεν είναι στενά συνδεδεμένα με τα οικονομικά χαρακτηριστικά και τους κινδύνους του κύριου συμβολαίου, iii. το υβριδικό (σύνθετο) μέσο δεν επιμετράται στην εύλογη αξία με αναγνώριση των μεταβολών στα αποτελέσματα (ήτοι ένα παράγωγο που ενσωματώνεται σε χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή χρηματοοικονομική υποχρέωση μέσω των αποτελεσμάτων δεν είναι διαχωρισμένο). Αν ένα ενσωματωμένο παράγωγο διαχωρίζεται, το κύριο συμβόλαιο, αν είναι χρηματοοικονομικό μέσο, θα αντιμετωπίζεται λογιστικά σύμφωνα με το παρόν Πρότυπο και σύμφωνα με άλλα κατάλληλα ΔΛΠ, αν δεν αποτελεί χρηματοοικονομικό μέσο. Ο Όμιλος έχει αξιολογήσει τις ως άνω απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και θεώρησε τη συμβατική υποχρέωση του Ελληνικού Δημοσίου για την Υποστήριξη Λειτουργίας ως ένα υβριδικό χρηματοοικονομικό μέσο που περιλαμβάνει ένα ενσωματωμένο παράγωγο (το μέρος Υποστήριξης Λειτουργίας που καλύπτει τις πληρωμές των παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων) και ένα μη παράγωγο κύριο συμβόλαιο (το υπολειπόμενο μέρος της Υποστήριξης Λειτουργίας). Εν συνεχεία έχει διαχωρίσει το ενσωματωμένο παράγωγο από το κύριο συμβόλαιο και το αντιμετωπίζει λογιστικά ως παράγωγο (απαίτηση). Βλ. αναλυτικά Σημείωση 33 των οικονομικών καταστάσεων. 4.15 Συμφωνίες παραχώρησης του δικαιώματος παροχής υπηρεσιών Βάσει των όρων των συβάσεων, ο φορέας εκμετάλλευσης ενεργεί ως πάροχος υπηρεσιών. Ο φορέας εκμετάλλευσης κατασκευάζει ή αναβαθμίζει υποδομή (υπηρεσίες κατασκευής ή αναβάθμισης) που χρησιμοποιείται για την παροχή μίας υπηρεσίας κοινής ωφέλειας και ασχολείται με τη λειτουργία και τη συντήρηση της εν λόγω υποδομής (υπηρεσίες λειτουργίας) για μία καθορισμένη χρονική περίοδο. Σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, τέτοιες υποδομές αναγνωρίζονται ως χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή ως άυλα στοιχεία του ενεργητικού, ανάλογα με τους συμβατικά συμφωνηθέντες όρους. Οι εταιρείες του Ομίλου αναγνωρίζουν κατά περίπτωση, τόσο άυλο στοιχείο του ενεργητικού από τη σύμβαση παραχώρησης όσο και χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο (bifurcated model) ή αναγνωρίζουν μόνο χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο. 139 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Άυλα στοιχεία του ενεργητικού Οι εταιρείες του Ομίλου που λειτουργούν ως παραχωρησιούχοι αναγνωρίζουν ένα άυλο στοιχείο του ενεργητικού και ένα έσοδο στον βαθμό που αποκτούν δικαίωμα να χρεώνουν τους χρήστες των υποδομών κοινής ωφέλειας. Η αναγνώριση του εσόδου γίνεται βάσει της μεθόδου του ποσοστού ολοκλήρωσης. Περαιτέρω, το άυλο στοιχείο του ενεργητικού υπόκειται σε απόσβεση με βάση τον χρόνο της παραχώρησης και σε έλεγχο απομείωσης, ενώ τα έσοδα από τους χρήστες της υποδομής αναγνωρίζονται βάσει της αρχής του δεδουλευμένου. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα παραχώρησης, βλέπε Σημείωση 8. Χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού (Χρηματοδοτική συμβολή Δημοσίου) Ο εταιρείες του Ομίλου που λειτουργούν ως Παραχωρησιούχοι, αναγνωρίζουν ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού στον βαθμό που έχουν ένα ανεπιφύλακτο συμβατικό δικαίωμα να λάβουν μετρητά ή άλλο χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού από τον παραχωρητή για τις υπηρεσίες κατασκευής. Στην περίπτωση των συμβάσεων παραχώρησης, ο Παραχωρησιούχος έχει ένα ανεπιφύλακτο δικαίωμα να λάβει μετρητά, εάν ο παραχωρητής συμβατικά εγγυάται να καταβάλει στον Παραχωρησιούχο: i) συγκεκριμένα ή καθορισμένα ποσά, ή ii) το έλλειμμα που μπορεί, ενδεχομένως να προκύψει μεταξύ των ποσών που λαμβάνονται από τους χρήστες της δημόσιας υπηρεσίας και το συγκεκριμένο ή καθορισμένο ποσό που προβλέπεται από τη Σύμβαση Παραχώρησης. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τη Χρηματοδοτική Συμβολή του Δημοσίου, ως χρηματοοικονομικό στοιχείο του ενεργητικού σύμφωνα με τις διατάξεις της ΕΔΔΠΧΑ 12 «Συμφωνίες για Παραχώρηση Δικαιώματος Παροχής Υπηρεσιών». Ειδικότερα, ο Όμιλος αναγνωρίζει χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο απαίτηση και έσοδο με βάση τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης και η απαίτηση επιμετράται στο αποσβεσμένο κόστος κτήσης αφαιρουμένων τυχόν ζημιών απομείωσης. Περισσότερες πληροφορίες παρατίθενται στη Σημείωση 8. 4.16 Παροχές στο προσωπικό Βραχυπρόθεσμες παροχές: Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς τους εργαζομένους (εκτός από παροχές λήξης της εργασιακής σχέσης) σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. Τυχόν ανεξόφλητο ποσό καταχωρείται ως υποχρέωση, ενώ σε περίπτωση που το ποσό που ήδη καταβλήθηκε υπερβαίνει το ποσό των παροχών, η επιχείρηση αναγνωρίζει το υπερβάλλον ποσό ως στοιχείο του ενεργητικού της (προπληρωθέν έξοδο) μόνο κατά την έκταση που η προπληρωμή θα οδηγήσει σε μείωση μελλοντικών πληρωμών ή σε επιστροφή. Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία: Οι παροχές μετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόμενους μετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας τους. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Τα προγράμματα συνταξιοδότησης που υιοθετούνται από τον Όμιλο χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω πληρωμών σε ασφαλιστικές εταιρίες ή σε κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα. 140 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (α) Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών αφορούν την καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς, με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει νομική υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που ο Φορέας αδυνατεί να καταβάλλει την παροχή στον ασφαλιζόμενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στους Φορείς. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση μετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα της χρήσης. (β) Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών (Μη χρηματοδοτούμενο) Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεμελίωση δικαιώματος συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου μέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον την εύλογη αξία των στοιχείων του ενεργητικού του προγράμματος (αποθεματικό από τις καταβολές στην ασφαλιστική εταιρία) και τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδος (projected unit credit method). Για την προεξόφληση της χρήσης 2019 το επιλεγμένο επιτόκιο ακολουθεί την τάση των Ευρωπαϊκών Ομολόγων με 20‐ετή λήξη της 31ης Δεκεμβρίου 2019, το οποίο και θεωρείται συνεπές προς τις αρχές του ΔΛΠ 19, δηλαδή είναι βασισμένο σε ομόλογα αντίστοιχα ως προς το νόμισμα και την εκτιμώμενη διάρκεια σε σχέση με τις παροχές προς τους εργαζόμενους, όπως και ενδεδειγμένο για μακροχρόνιες προβλέψεις. Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας και ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες Καταστάσεις Αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες, ακολουθείται το αναθεωρημένο ΔΛΠ 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: i) την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά εισοδήματα και την οριστική εξαίρεση τους από τα αποτελέσματα της χρήσης, ii) τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης /(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, iii) την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στα αποτελέσματα της χρήσης την νωρίτερα εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθρωση ή η τερματική παροχή, 141 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) iv) λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. (γ) Παροχές διακανονιζόμενες με συμμετοχικούς τίτλους Ο Όμιλος παρέχει στο προσωπικό αποδοχές σε συμμετοχικούς τίτλους. Συγκεκριμένα ο Όμιλος παρέχει στο προσωπικό, βάσει εγκεκριμένου από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων προγράμματος stock option, δικαιώματα αγοράς ιδίων μετοχών της Εταιρείας. Οι αποδοχές αυτές διακανονίζονται με την πώληση των ιδίων μετοχών από τη Εταιρεία εφόσον ο εργαζόμενος εκπληρώσει κάποιους όρους κατοχύρωσης και εξασκήσει τα δικαιώματά του. Το συνολικό ποσό της δαπάνης κατά τη διάρκεια της περιόδου ωρίμανσης του δικαιώματος καθορίζεται με βάση την εύλογη αξία του προγράμματος κατά την περίοδο που προσφέρεται το δικαίωμα. Οι προϋποθέσεις που δεν σχετίζονται με την αγορά περιλαμβάνονται στις υποθέσεις για τον καθορισμό του αριθμού των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, ο Όμιλος αναθεωρεί τις εκτιμήσεις για τον αριθμό των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Αναγνωρίζει την επίδραση της αναθεώρησης των αρχικών εκτιμήσεων, εφόσον υπάρχει, στα αποτελέσματα με ανάλογη προσαρμογή των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την 31.12.2019, δεν υφίσταται ενεργό πρόγραμμα διάθεσης μετοχών της Εταιρείας και του Ομίλου (βλ. Σημείωση 34). 4.17 Μισθώσεις Μέχρι και το 2018, οι μισθώσεις ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές ή λειτουργικές σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν κατά την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη αξία που προκύπτει μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων, καθένα εκ των οποίων προσδιορίζονταν κατά την έναρξη της μίσθωσης. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των τόκων. Οι πληρωμές των λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 01.01.2019, με βάση το ΔΠΧΑ 16 καταργείται για τον μισθωτή η ταξινόμηση των μισθώσεων σε λειτουργικές μισθώσεις και χρηματοοικονομικές μισθώσεις και όλες οι μισθώσεις αναγνωρίζονται λογιστικά ως στοιχεία «Κατάστασης Οικονομικής Θέσης», μέσω της αναγνώρισης ενός «δικαιώματος χρήσης» στοιχείων του ενεργητικού και μίας «υποχρέωσης μίσθωσης». Αναγνώριση και αρχική επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Κατά την ημερομηνία έναρξης μίας μισθωτικής περιόδου ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης προβαίνοντας σε επιμέτρηση του δικαιώματος χρήσης του στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος . Το κόστος του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού περιλαμβάνει: το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης (βλ. κατωτέρω), τις τυχόν καταβολές μισθωμάτων που πραγματοποιήθηκαν πριν ή κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, μειωμένες με τα κίνητρα μίσθωσης που εισπράχθηκαν, τα αρχικά άμεσα κόστη που βαρύνουν τον μισθωτή, και μία εκτίμηση των δαπανών που θα βαρύνουν τον Όμιλο κατά την αποσυναρμολόγηση και την απομάκρυνση του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού, την αποκατάσταση του χώρου στον οποίον βρίσκεται το μισθωμένο στοιχείο του ενεργητικού ή την αποκατάσταση του στοιχείου του ενεργητικού όπως απαιτείται από τους όρους και τις προϋποθέσεις της μίσθωσης. 142 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος αναλαμβάνει την υποχρέωση για τις εν λόγω δαπάνες είτε κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου είτε ως συνέπεια της χρήσης του μισθωμένου στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια μίας συγκεκριμένης περιόδου. Αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης στην παρούσα αξία των ανεξόφλητων καταβολών μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτήν. Όταν το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης είναι εφικτό να προσδιοριστεί κατάλληλα, τότε οι καταβολές μισθωμάτων θα προεξοφλούνται χρησιμοποιώντας το επιτόκιο αυτό. Σε διαφορετική περίπτωση χρησιμοποιείται το οριακό επιτόκιο δανεισμού του Ομίλου. Κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, οι καταβολές μισθωμάτων που περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης συμπεριλαμβάνουν τις παρακάτω πληρωμές για το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού κατά τη διάρκεια της περιόδου μίσθωσης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου: 1. τις σταθερές καταβολές μείον τυχόν εισπρακτέα κίνητρα μίσθωσης, 2. τις τυχόν μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που εξαρτώνται από τη μελλοντική μεταβολή δεικτών ή επιτοκίων, οι οποίες επιμετρώνται αρχικά χρησιμοποιώντας την τιμή του δείκτη ή του επιτοκίου κατά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, 3. τα ποσά που αναμένεται να καταβάλλει ο Όμιλος ως εγγυήσεις υπολειμματικής αξίας, 4. την τιμή εξάσκησης του δικαιώματος αγοράς εφόσον είναι ουσιαστικά βέβαιο ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα, και 5. τις καταβολές ποινών για τον τερματισμό της μίσθωσης, εάν η μισθωτική περίοδος αντανακλά την εξάσκηση του δικαιώματος του Ομίλου για τον τερματισμό της μίσθωσης. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Μεταγενέστερη επιμέτρηση δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού με το μοντέλο του κόστους. Ο Όμιλος επιμετρά το δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού στο κόστος μείον τυχόν σωρευμένες αποσβέσεις και σωρευμένες ζημιές απομείωσης και προσαρμοσμένο για τυχόν μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης, Ο Όμιλος εφαρμόζει τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 16 αναφορικά με την απόσβεση του δικαιώματος χρήσης στοιχείου του ενεργητικού, το οποίο και εξετάζει για τυχόν απομείωση. Μεταγενέστερη επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος επιμετρά την υποχρέωση μίσθωσης, ως ακολούθως: 1. αυξάνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, 143 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2. μειώνοντας την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τα μισθώματα που έχουν καταβληθεί, και 3. επιμετρώντας εκ νέου την λογιστική αξία, προκειμένου να αντανακλά τυχόν επανεκτίμηση ή τροποποίηση της μίσθωσης. Το χρηματοοικονομικό κόστος μίας υποχρέωσης μίσθωσης κατανέμεται κατά τη διάρκεια της μισθωτικής περιόδου με τέτοιον τρόπο, ούτως ώστε να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο επί του ανεξόφλητου υπολοίπου της υποχρέωσης. Μετά την ημερομηνία έναρξης της μισθωτικής περιόδου, ο Όμιλος αναγνωρίζει στα κέρδη ή στις ζημιές (με εξαίρεση την περίπτωση που οι δαπάνες περιλαμβάνονται στην λογιστική αξία ενός άλλου στοιχείου του ενεργητικού για το οποίο εφαρμόζονται άλλα σχετικά Πρότυπα) και τα δύο παρακάτω στοιχεία: 1. το χρηματοοικονομικό κόστος επί της υποχρέωσης μίσθωσης, και 2. τις μεταβλητές καταβολές μισθωμάτων που δεν περιλαμβάνονται στην επιμέτρηση της υποχρέωσης μίσθωσης κατά την περίοδο που λαμβάνει χώρα το γεγονός που ενεργοποιεί τις εν λόγω καταβολές. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Ο Όμιλος εισπράττει ενοίκια από τις λειτουργικές μισθώσεις των επενδυτικών του ακινήτων. Τα έσοδα από ενοίκια αναγνωρίζονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Μισθώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 17 (συγκριτική χρήση 2018) Χρηματοδοτικές μισθώσεις Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις που μεταφέρουν στον Όμιλο ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που σχετίζονται με το μισθωμένο πάγιο, κεφαλαιοποιούνται κατά την έναρξη της μίσθωσης στην εύλογη αξία του μισθωμένου παγίου ή, αν αυτή είναι χαμηλότερη, στη παρούσα αξία των ελάχιστων μισθωμάτων. Οι πληρωμές για χρηματοδοτικές μισθώσεις επιμερίζονται μεταξύ των χρηματοοικονομικών εξόδων και της μείωσης της χρηματοδοτικής υποχρέωσης, ώστε να επιτευχθεί ένα σταθερό επιτόκιο στο εναπομείναν υπόλοιπο της υποχρέωσης. Τα χρηματοοικονομικά έξοδα χρεώνονται απευθείας στα καθαρά κέρδη. Τα κεφαλαιοποιηθέντα, μισθωμένα με χρηματοδοτική μίσθωση, πάγια αποσβένονται με την ευθεία μέθοδο κατά την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή του παγίου. Λειτουργικές μισθώσεις Μισθώσεις όπου ο εκμισθωτής διατηρεί όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας του παγίου καταχωρούνται ως λειτουργικά μισθώματα. Οι πληρωμές των λειτουργικών μισθωμάτων αναγνωρίζονται ως ένα έξοδο στα καθαρά κέρδη σε σταθερή βάση κατά την διάρκεια της μίσθωσης. Ο Όμιλος ως εκμισθωτής Ο Όμιλος εισπράττει ενοίκια από τις λειτουργικές μισθώσεις των επενδυτικών του ακινήτων. Τα έσοδα από ενοίκια αναγνωρίζονται σταδιακά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. 144 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 4.18 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους σχετικούς προβλεπόμενους όρους. Οι κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες σχετίζονται με την επιδότηση ενσώματων παγίων στοιχείων, αναγνωρίζονται όταν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και όλοι οι σχετικοί όροι θα τηρηθούν. Οι επιχορηγήσεις αυτές καταχωρούνται σε λογαριασμό αναβαλλόμενου εσόδου και μεταφέρονται στην στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου βάσει της αναμενόμενης ωφέλιμης διάρκειας ζωής του περιουσιακού στοιχείου που επιχορηγήθηκε. Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, καταχωρούνται σε μεταβατικούς λογαριασμούς και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. Ειδικά ο Όμιλος, όσον αφορά την επιχορήγηση των παραχωρήσεων των αυτοκινητοδρόμων αναγνώρισε το σύνολο της Χρηματοδοτικής Συμβολής ως χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο, που εγκρίθηκε μέσω της Σύμβασης Παραχώρησης, αφαιρετικά του άυλου περιουσιακού στοιχείου που έχει δημιουργηθεί βάσει της ίδια σύμβασης και αποσβένεται την ίδια περίοδο και με τρόπο αντίστοιχο της μεταφοράς στα αποτελέσματα της λογιστικής αξίας του άυλου στοιχείου. 4.19 Προβλέψεις, Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και Ενδεχόμενες απαιτήσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος έχει παρούσες νομικές ή τεκμαιρόμενες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, είναι πιθανή η εκκαθάρισή τους μέσω εκροών πόρων και μπορεί να πραγματοποιηθεί μία αξιόπιστη εκτίμηση του ποσού της υποχρέωσης. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων και προσαρμόζονται προκειμένου να αντανακλούν την παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να απαιτηθεί για διευθέτηση της υποχρέωσης. Όταν η επίδραση της χρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, το ποσό της πρόβλεψης αποτελεί η παρούσα αξία των εξόδων που αναμένονται να απαιτηθούν προκειμένου να τακτοποιηθεί η υποχρέωση. Αν δεν είναι πλέον πιθανό ότι θα απαιτηθεί μία εκροή πόρων προκειμένου να διακανονιστεί μια υποχρέωση για την οποία έχει ήδη σχηματισθεί πρόβλεψη, τότε αυτή αναστρέφεται. Σε περιπτώσεις όπου η εκροή οικονομικών πόρων ως αποτέλεσμα παρουσών δεσμεύσεων θεωρείται μη πιθανή, ή το ποσό της πρόβλεψης δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα, δεν αναγνωρίζεται καμία υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα εκροών πόρων οι οποίοι ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Πιθανές εισροές από οικονομικά οφέλη για τον Όμιλο που δεν πληρούν ακόμη τα κριτήρια ενός περιουσιακού στοιχείου θεωρούνται ενδεχόμενες απαιτήσεις και γνωστοποιούνται εφόσον η εισροή οικονομικών οφελών είναι πιθανή. Προβλέψεις για βαριά συντήρηση αυτοκινητοδρόμων Όσον αφορά τις προβλέψεις των παραχωρήσεων και πιο συγκεκριμένα για την πρόβλεψη για την υποχρέωση αποκατάστασης ή συντήρησης βάσει της σύμβασης παραχώρησης ο Όμιλος έχει συμβατικές υποχρεώσεις που πρέπει να εκπληρώσει ως όρο για τη λήψη της άδειάς του (α) να διατηρεί την υποδομή σε ένα καθορισμένο επίπεδο χρησιμότητας ή (β) να αποκαταστήσει την υποδομή σε μια καθορισμένη κατάσταση πριν την παραδώσει στην παραχωρούσα αρχή κατά τη λήξη της συμφωνίας παραχώρησης του δικαιώματος παροχής υπηρεσιών. 145 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αυτές οι συμβατικές υποχρεώσεις για διατήρηση ή αποκατάσταση της υποδομής αναγνωρίζονται και επιμετρώνται με βάση την καλύτερη δυνατή εκτίμηση των δαπανών που θα απαιτούνταν προκειμένου να καλυφθεί η παρούσα υποχρέωση κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων, εφόσον η υποχρέωση συντήρησης και αποκατάστασης προκύπτει ως αποτέλεσμα της χρήσης κατά τη φάση της υπηρεσίας λειτουργίας. Οι υπηρεσίες κατασκευής ή αναβάθμισης καταλογίζονται στα συμβατικά έσοδα και έξοδα. Προβλέψεις αποκατάστασης φυσικού τοπίου Στις προβλέψεις αποκατάστασης φυσικού τοπίου, O Όμιλος αναγνωρίζει τις προβλέψεις που διενεργούν οι οικονομικές οντότητες του ενεργειακού τομέα του Ομίλου για την αποξήλωση των ανεμογεννητριών από τα Αιολικά Πάρκα και την αποκατάσταση του περιβάλλοντος χώρου. Οι προβλέψεις αποξήλωσης και αποκατάστασης αντανακλούν την παρούσα αξία, κατά την ημερομηνία αναφοράς, του εκτιμώμενου κόστους, μειωμένου κατά την εκτιμώμενη υπολειμματική αξία των ανακτήσιμων υλικών. Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης και προσαρμόζονται προκειμένου να απεικονίζουν τη παρούσα αξία της δαπάνης που αναμένεται να εκταμιευθεί για την εκκαθάριση της υποχρέωσης αποξήλωσης και αποκατάστασης. Η σχετική πρόβλεψη αναγνωρίζεται σε αύξηση του κόστους κτήσης των ανεμογεννητριών και αποσβένεται με βάση τη σταθερή μέθοδο εντός της 25ετούς διάρκειας της σύμβασης παραγωγής ενέργειας. Η απόσβεση ‐ έξοδο των κεφαλαιοποιηθέντων δαπανών αποξήλωσης και αποκατάστασης περιλαμβάνεται στη κατάσταση αποτελεσμάτων μαζί με τις αποσβέσεις των Αιολικών Πάρκων. Τυχόν μεταβολές στις εκτιμήσεις αναφορικά με το εκτιμώμενο κόστος ή με το προεξοφλητικό επιτόκιο προστίθενται ή αφαιρούνται αντίστοιχα στο κόστος του παγίου. Η επίδραση της προεξόφλησης του εκτιμώμενου κόστους καταχωρείται στα αποτελέσματα ως έξοδο τόκου. Περαιτέρω, στις συγκεκριμένες προβλέψεις περιλαμβάνονται και ορισμένες προβλέψεις των οικονομικών οντοτήτων του βιομηχανικού τομέα του Ομίλου, με σκοπό την κάλυψη των δαπανών αποκατάστασης του φυσικού τοπίου, όπου εγκαθιστούν μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εκμετάλλευσης λατομείων, με το πέρας της εκμετάλλευσης, η οποία διαρκεί 20‐30 έτη, σύμφωνα με τις ληφθείσες άδειες από το κράτος. 4.20 Έσοδα Σύμφωνα με το ΔΧΠΑ 15, καθιερώνεται ένα μοντέλο πέντε βημάτων για τον προσδιορισμό των εσόδων από συμβόλαια με πελάτες: 1. Προσδιορισμός της (των) σύμβασης (συμβάσεων) με τον πελάτη. 2. Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης. 3. Προσδιορισμός της τιμής συναλλαγής 4. Επιμερισμός της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης της σύμβασης. 5. Αναγνώριση εσόδου όταν (ή καθώς) ο Όμιλος ικανοποιεί τις υποχρεώσεις εκτέλεσης. Η αναγνώριση των εσόδων γίνεται στο ποσό κατά το οποίο μία οντότητα προσδοκά να έχει ως αντάλλαγμα για τη μεταβίβαση των αγαθών ή των υπηρεσιών σε έναν αντισυμβαλλόμενο. Κατά την ανάθεση μιας σύμβασης καθορίζεται και η λογιστική παρακολούθηση των επιπρόσθετων εξόδων καθώς και των άμεσων εξόδων που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της σύμβασης αυτής. 146 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ως έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο μία οικονομική οντότητα αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη. Εάν το υποσχόμενο αντάλλαγμα σε μια σύμβαση περιλαμβάνει μεταβλητό ποσό, η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται έναντι της μεταβίβασης των υποσχόμενων αγαθών ή υπηρεσιών στον πελάτη. Το ποσό ανταλλάγματος μπορεί να μεταβάλλεται λόγω εκπτώσεων, επιδοτήσεων τιμής, επιστροφών χρημάτων, πιστώσεων, μειώσεων τιμής, κινήτρων, πρόσθετων παροχών απόδοσης, κυρώσεων ή άλλων παρόμοιων στοιχείων. Το υποσχόμενο αντάλλαγμα μπορεί επίσης να μεταβάλλεται, εάν το δικαίωμα μιας οικονομικής οντότητας επί του ανταλλάγματος εξαρτάται από την επέλευση ή μη επέλευση μελλοντικού γεγονότος. Για παράδειγμα, ένα ποσό ανταλλάγματος θα είναι μεταβλητό, εάν το προϊόν έχει πωληθεί με δικαίωμα επιστροφής ή εάν έχει δοθεί υπόσχεση σταθερού ποσού ως πρόσθετη παροχή απόδοσης για την επίτευξη συγκεκριμένου ορόσημου. Η μεταβλητότητα που σχετίζεται με το αντάλλαγμα που υπόσχεται ένας πελάτης δύναται να αναφέρεται ρητά στη σύμβαση. Η οικονομική οντότητα εκτιμά το ποσό του μεταβλητού ανταλλάγματος χρησιμοποιώντας μία από τις ακόλουθες μεθόδους, αναλόγως ποια μέθοδος θεωρεί ότι προβλέπει καλύτερα το ποσό του ανταλλάγματος που θα δικαιούται: α) Εκτιμώμενη αξία —η εκτιμώμενη αξία ισούται με το άθροισμα των σταθμισμένων βάσει πιθανοτήτων ποσών σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος. Η εκτιμώμενη αξία αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η οικονομική οντότητα έχει μεγάλο αριθμό συμβάσεων με παρεμφερή χαρακτηριστικά. β) Το πιθανότερο ποσό —το πιθανότερο ποσό είναι το μοναδικό πιθανότερο ποσό σε ένα εύρος πιθανών ποσών ανταλλάγματος (ήτοι, η μοναδική πιθανότερη έκβαση της σύμβασης). Το πιθανότερο ποσό αποτελεί κατάλληλη εκτίμηση του ποσού μεταβλητού ανταλλάγματος, εάν η σύμβαση έχει μόνο δύο πιθανές εκβάσεις (για παράδειγμα, η οικονομική οντότητα εξασφαλίζει πρόσθετη παροχή απόδοσης ή όχι). Ο Όμιλος και η Εταιρεία αναγνωρίζουν έσοδα όταν ικανοποιούν την εκτέλεση της συμβατικής υποχρέωσης, μεταβιβάζοντας τα αγαθά ή τις υπηρεσίες βάσει της υποχρέωσης αυτής. Η απόκτηση του ελέγχου από τον πελάτης γίνεται όταν έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τη χρήση και να αντλεί ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από αυτό το αγαθό ή την υπηρεσία. Ο έλεγχος μεταβιβάζεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Τα έσοδα από την πώληση αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος του αγαθού μεταφέρεται στον πελάτη, συνήθως κατά την παράδοσή σε αυτόν, και δεν υπάρχει καμία υποχρέωση που θα μπορούσε να επηρεάσει την αποδοχή του αγαθού από τον πελάτη. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο για μία δέσμευση εκτέλεσης που εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου, μόνο εάν μπορεί εύλογα να επιμετρήσει την πρόοδό της ως προς την πλήρη εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης. Ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα την πρόοδο ως προς την πλήρη εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης, όταν δεν διαθέτει τις αξιόπιστες πληροφορίες που απαιτούνται προκειμένου να εφαρμόσει την κατάλληλη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου. Σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. κατά τη διάρκεια των αρχικών σταδίων μίας σύμβασης), η οικονομική οντότητα μπορεί να μην είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα μίας δέσμευσης εκτέλεσης, ωστόσο αναμένει τουλάχιστον να ανακτήσει τα κόστη που επωμίστηκε για την εκπλήρωσή της. 147 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στις περιπτώσεις αυτές, η οικονομική οντότητα θα πρέπει να αναγνωρίσει έσοδα μόνο στην έκταση του κόστους που πραγματοποιήθηκε, μέχρι να είναι σε θέση να επιμετρήσει εύλογα το αποτέλεσμα της δέσμευσης εκτέλεσης. Τα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται την λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται και επιμετρώνται σύμφωνα με τη φύση των υπηρεσιών που θα παρασχεθούν. Η απαίτηση από τον πελάτη αναγνωρίζεται όταν υπάρχει ένα άνευ προϋποθέσεων δικαίωμα να λάβει η οικονομική οντότητα το τίμημα για τις εκτελεσμένες υποχρεώσεις της σύμβασης προς τον πελάτη. Το συμβατικό περιουσιακό στοιχείο αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρία έχει ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του προς τον αντισυμβαλλόμενο, πριν αυτός πληρώσει ή πριν καταστεί απαιτητή η πληρωμή, για παράδειγμα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου ή της Εταιρίας για την έκδοση τιμολογίου. Η συμβατική υποχρέωση αναγνωρίζεται όταν ο Όμιλος ή η Εταιρία λαμβάνει τίμημα από τον αντισυμβαλλόμενο ως προκαταβολή ή όταν διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο είναι αναβάλλετε πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης και τη μεταφορά των αγαθών ή των υπηρεσιών. Η συμβατική υποχρέωση από αναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή Όταν μία δέσμευση εκτέλεσης δεν εκπληρώνεται με την πάροδο του χρόνου (σύμφωνα με τα όσα αναφέρθηκαν ανωτέρω), τότε η οικονομική οντότητα εκπληρώνει τη δέσμευση εκτέλεσης σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Για τον προσδιορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο ενός υποσχόμενου στοιχείου του ενεργητικού και η οικονομική οντότητα εκπληρώνει μία δέσμευση εκτέλεσης, η οικονομική οντότητα εξετάζει τις απαιτήσεις για την απόκτηση ελέγχου, σύμφωνα με τα όσα αναλυτικά αναφέρονται στις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15. Οι βασικές κατηγορίες εσόδων που αναγνωρίζονται από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου, για τον Όμιλο είναι οι εξής: (i) Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες που αφορούν σε κατασκευαστικές δραστηριότητες Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Οι θυγατρικές και κοινοπραξίες που αναλαμβάνουν την εκτέλεση κατασκευών, αναγνωρίζουν τα έσοδα από τις κατασκευαστικές συμβάσεις στα φορολογικά τους βιβλία με βάση τις τιμολογήσεις που γίνονται στους πελάτες, οι οποίες προκύπτουν από σχετικές τμηματικές πιστοποιήσεις εκτέλεσης έργων που εκδίδονται από τους υπόλογους μηχανικούς και ανταποκρίνονται στις εκτελεσθείσες εργασίες έως την εκάστοτε ημερομηνία κλεισίματος. Για λόγους συμμόρφωσης με τα ΔΠΧΑ, τα έσοδα από την κατασκευαστική δραστηριότητα λογιστικοποιούνται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις σταδιακά κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της κατασκευής, με βάση τη μέθοδο επιμέτρησης προόδου βάσει των εισροών (imput method) σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από Συμβάσεις με Πελάτες». Οι μέθοδοι επιμέτρησης της προόδου βάσει των εισροών (input method) αναγνωρίζει έσοδα, με βάση τις προσπάθειες της οικονομικής οντότητας ή τις εισροές ως προς την εκπλήρωση μίας δέσμευσης εκτέλεσης (για παράδειγμα, οι πόροι που καταναλώθηκαν, οι ώρες εργασίας που δαπανήθηκαν, τα κόστη που πραγματοποιήθηκαν, ο χρόνος που δαπανήθηκε ή οι ώρες λειτουργίας των μηχανημάτων που αναλώθηκαν), σε σχέση με το σύνολο των αναμενόμενων εισροών για την εκπλήρωση της εν λόγω δέσμευσης εκτέλεσης. 148 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (ii) Πώληση αγαθών Τα έσοδα από την πώληση αγαθών, μετά την αφαίρεση των εκπτώσεων τζίρου, κινήτρων πωλήσεων και του αναλογούντος ΦΠΑ, αναγνωρίζονται όταν μεταφέρονται στον αγοραστή οι σημαντικοί κίνδυνοι και τα οφέλη που απορρέουν από την ιδιοκτησία των αγαθών. (iii) Έσοδα σταθμών αυτοκινήτων Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα έσοδα αυτά προέρχονται από τις παραχωρήσεις λειτουργίας σταθμών αυτοκινήτων. Ως έσοδα αναγνωρίζονται οι πραγματοποιούμενες εισπράξεις. (iv) Έσοδα από πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα έσοδα από πώληση Ηλεκτρικής Ενέργειας λογίζονται στη χρήση την οποία αφορούν. Κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων λογίζονται ως έσοδα εισπρακτέα μη τιμολογηθέντα, τα έσοδα από ηλεκτρική ενέργεια αγορασθείσα από τον ΛΑΓΗΕ ή άλλο πελάτη που δεν έχουν ακόμη τιμολογηθεί. Επιπλέον οι αναμενόμενες εισπράξεις από παραγωγή ενέργειας στα πλαίσια συμβάσεων πώλησης ενέργειας που εμπεριέχουν, σύμφωνα με την ΕΔΔΠΧΑ 4, στοιχεία μίσθωσης αναγνωρίζονται στα έσοδα αναλογικά κατά τη διάρκεια της σύμβασης στο βαθμό που οι εισπράξεις αυτές αφορούν την σύμβαση μίσθωσης. Μια σύμβαση πώλησης ενέργειας θεωρείται ότι εμπεριέχει όρους μίσθωσης όταν αφορά στο σύνολο της ενέργειας που παράγεται από μια συγκεκριμένη εγκατάσταση του Ομίλου και η τιμή ανά μονάδα ενέργειας δεν είναι ούτε σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια της σύμβασης, ούτε αντιπροσωπεύει την τιμή της αγοράς κατά την ημερομηνία παραγωγής. Για τα αιολικά πάρκα του Ομίλου που λειτουργούν στις ΗΠΑ και πωλούν την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια σε συγκεκριμένες αγορές ενέργειας στις ΗΠΑ (ERCOT) σε τιμές αγοράς τα έσοδα από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αναγνωρίζονται με βάση την ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που παραδίδεται σε τιμές αγοράς για συναλλαγές επί τόπου, όταν πληρούνται όλα τα κριτήρια αναγνώρισης εσόδων. Ο Όμιλος προκειμένου να μειώσει την έκθεσή του στις μεταβολές των τιμών ενέργειας στις συγκεκριμένες αγορές χρησιμοποιεί παράγωγα μέσα που περιγράφονται στη σημείωση 4.13.6 ανωτέρω. Το προϊόν της εκκαθάρισης των εν λόγω παραγώγων περιλαμβάνεται στα έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τα παράγωγα που δεν πληρούν τα κριτήρια της λογιστικής αντιστάθμισης ταμειακών ροών, αλλά που παρόλα αυτά χρησιμοποιούνται για να μειώσουν την έκθεση στον κίνδυνο μεταβολής των εσόδων, στο Κύκλο Εργασιών περιλαμβάνεται και τα μη πραγματοποιημένα κέρδη/ζημιές από την αποτίμηση της αξίας τους. Τα Πιστοποιητικά προέλευσης για την ενέργεια (Renewable Energy Credits (“RECs”)) ή /και Green Certificates αποτελούν οικονομικό όφελος που επιτυγχάνεται με τη λειτουργία ενός αιολικού πάρκου. Τα RECs δημιουργούνται από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας των αιολικών πάρκων και μπορούν να πουληθούν είτε μέσω οργανωμένων αγορών REC’s είτε απευθείας σε μεμονωμένους αγοραστές βάσει συμβάσεων. Τα RECs που διακρατούνται προς πώληση ταξινομούνται γενικά ως αποθέματα τα οποία θα αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους. Τα έσοδα από την πώληση των RECs αναγνωρίζονται στον Κύκλο Εργασιών. 149 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (v) Έσοδα από φορολογικά ωφελήματα Η αξία των φορολογικών ωφελημάτων αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης. Η αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στον Τax Equity Invenstor, αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα της χρήσης, σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα, ενώ η αξία των Production Tax Credits (PTCs), τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του αιολικού πάρκου, αναγνωρίζεται σε κάθε χρήση βάσει της πραγματικής παραγωγής σε όφελος του κύκλου εργασιών. (vi) Έσοδα από Συμβάσεις Παραχώρησης Αυτοκινητοδρόμων Τα έσοδα αναλύονται σε δύο επιμέρους υποκατηγορίες, ήτοι (α) στα έσοδα από την κατασκευή των έργων παραχώρησης και (β) στα έσοδα από την εκμετάλλευση των έργων παραχώρησης. Σύμφωνα με τις συμβάσεις παραχώρησης, εταιρείες του Ομίλου έχουν αναλάβει τη μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, λειτουργία, συντήρηση και εκμετάλλευση των έργων «Αυτοκινητόδρομος Ιονία Οδός από Αντίρριο μέχρι Ιωάννινα, ΠΑΘΕ Αθήνα (Α/Κ Μεταμόρφωσης) – Μαλιακός (Σκάρφεια) και Συνδετήριο Κλάδος του ΠΑΘΕ Σχηματάρι – Χαλκίδα» και «Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας (Ε65)». Βάσει της Διερμηνείας 12 των ΔΠΧΑ «Συμφωνίες για Παραχώρηση Δικαιώματος Παροχής Υπηρεσιών», τα έσοδα από κατασκευαστικές συμβάσεις αναγνωρίζονται σύμφωνα με τη μέθοδο επιμέτρησης της προόδου βάσει των εισροών (imput method) όπως αυτή ορίζεται στο ΔΠΧΑ 15 και αναλύεται στο σημείο (i) ανωτέρω. Τα έσοδα από την εκμετάλλευση των έργων παραχώρησης αναγνωρίζονται βάσει του μοντέλου του άυλου περιουσιακού στοιχείου και του χρηματοοικονομικού στοιχείου του ενεργητικού και αφορούν σε: (α) έσοδα από την είσπραξη διοδίων μέσω των συστημάτων χειροκίνητης ή ηλεκτρονικής πληρωμής διοδίων καθώς και (β) έσοδα από τη μίσθωση Σταθμών Εξυπηρέτησης Αυτοκινήτων (Σ.Ε.Α.) ή άλλων χώρων. Όπως ορίζεται στη Σημείωση 15, σύμφωνα με το μοντέλο του άυλου στοιχείου του ενεργητικού, ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα έσοδο, στον βαθμό που αποκτά δικαίωμα να χρεώνει τους χρήστες των υποδομών κοινής ωφελείας. Ο Όμιλος αναγνωρίζει το εισπραχθέν ή εισπρακτέο δικαίωμα εκ μέρους του φορέα εκμετάλλευσης στην εύλογη αξία του, που θεωρείται ότι είναι οι πληρωμές που έχει λάβει από τους χρήστες των υποδομών, βάσει της αρχής του δεδουλευμένου. Στις σχετικές συμβάσεις παραχώρησης αναφέρονται όλα τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις σε σχέση με τις υποδομές και τις υπηρεσίες που παρέχονται. (vii) Έσοδα από την κατασκευή και πώληση ακινήτων Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα υπό κατασκευή ακίνητα κυριότητας του Ομίλου εμφανίζονται ως αποθέματα. Από το αντίτιμο των διενεργούμενων με οριστικό συμβολαιογραφικό έγγραφο ή με συμβολαιογραφικό προσύμφωνο πωλήσεων (δεδομένου ότι οι σχετικοί κίνδυνοι στο πλαίσιο των εγγυητικών ευθυνών της εταιρείας καλύπτονται ασφαλιστικά), αναγνωρίζεται στα έσοδα κάθε χρήσης το τμήμα που αναλογεί στο πραγματοποιούμενο μέχρι το τέλος της ίδιας χρήσεως αντίστοιχο κόστος ανέγερσης του πωληθέντος κτιρίου ή τμήματός του, με βάση τη μέθοδο της τμηματικής περαιώσεως. 150 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (viii) Έσοδα από Ενοίκια Αφορά σε έσοδα από συμβάσεις με πελάτες και προκύπτουν από δεσμεύσεις εκτέλεσης που εκπληρώνονται με την πάροδο του χρόνου. Τα έσοδα από ενοίκια (λειτουργικές μισθώσεις) αναγνωρίζονται με την ευθεία μέθοδο σύμφωνα με τους όρους του μισθωτηρίου συμβολαίου. (ix) Μερίσματα Τα μερίσματα λογίζονται όταν οριστικοποιείται το δικαίωμα είσπραξής τους, είναι πιθανό ότι τα οικονομικά οφέλη που συνδέονται με τη συναλλαγή θα εισρεύσουν στην οικονομική οντότητα και το ποσό του εσόδου μπορεί να υπολογιστεί με αξιοπιστία. (x) Τόκοι Τα έσοδα τόκων αναγνωρίζονται με βάση την λογιστική αρχή του δεδουλευμένου. (xi) Έσοδα από λοιπές συμβάσεις παραχώρησης ΣΔΙΤ Κατά το στάδιο της κατασκευής, τα έσοδα αναγνωρίζονται με βάση το ποσοστό ολοκλήρωσης, σύμφωνα με την λογιστική πολιτική του Ομίλου για την αναγνώριση εσόδων από κατασκευαστικά συμβόλαια. Κατά το στάδιο της λειτουργίας, τα έσοδα αναγνωρίζονται στην περίοδο που παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες από τον Όμιλο. Στην περίπτωση που μια σύμβαση παραχώρησης περιλαμβάνει έσοδα για περισσότερες από μια υπηρεσίες, τότε το συμβατικό τίμημα κατανέμεται στις διαφορετικές υπηρεσίες με βάση τις σχετικές εύλογες αξίες των παρεχόμενων υπηρεσιών. 4.21 Φόρος εισοδήματος Η επιβάρυνση της χρήσης με φόρους εισοδήματος αποτελείται από τους τρέχοντες φόρους, τους αναβαλλόμενους φόρους και τις διαφορές φορολογικού ελέγχου προηγούμενων χρήσεων. Τρέχουσα Φορολογία Εισοδήματος Ο τρέχων φόρος υπολογίζεται βάσει των φορολογικών Καταστάσεων Οικονομικής Θέσης κάθε μιας εκ των εταιρειών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις, σύμφωνα με τους φορολογικούς νόμους που ισχύουν στην Ελλάδα ή άλλα φορολογικά πλαίσια εντός των οποίων λειτουργούν οι θυγατρικές εξωτερικού. Η δαπάνη για τρέχοντα φόρο εισοδήματος περιλαμβάνει τον φόρο εισοδήματος που προκύπτει βάσει των κερδών της κάθε εταιρείας όπως αναμορφώνονται στις φορολογικές της δηλώσεις και προβλέψεις για πρόσθετους φόρους, και υπολογίζεται σύμφωνα με τους θεσμοθετημένους ή ουσιαστικά θεσμοθετημένους φορολογικούς συντελεστές. Αναβαλλόμενη Φορολογία Εισοδήματος Αναβαλλόμενοι φόροι είναι οι φόροι ή οι φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά βάρη ή οφέλη που προκύπτουν στην χρήση αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές χρήσεις. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με τη μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. 151 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή υποχρέωσης σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της υποχρέωσης (liability method) σε όλες τις προσωρινές διαφορές κατά την ημερομηνία των Οικονομικών καταστάσεων μεταξύ της φορολογικής βάσης και της λογιστικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται για όλες τις φορολογητέες προσωρινές διαφορές. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις εκτιμώνται σε κάθε ημερομηνία οικονομικών καταστάσεων και μειώνονται στο βαθμό που δε θεωρείται πιθανόν ότι θα υπάρξουν αρκετά φορολογητέα κέρδη έναντι των οποίων μέρος ή το σύνολο των απαιτήσεων από αναβαλλόμενους φόρους εισοδήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις υπολογίζονται με βάση τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένεται να είναι σε ισχύ τη χρήση που η απαίτηση θα πραγματοποιηθεί ή η υποχρέωση θα τακτοποιηθεί, και βασίζονται στους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που είναι σε ισχύ ή ουσιαστικά ισχύουν κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας της Κατάστασης Οικονομικής Θέσης, χρήση. Ο φόρος εισοδήματος που σχετίζεται με στοιχεία τα οποία έχουν αναγνωρισθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα αναγνωρίζεται, επίσης, στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. 4.22 Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή (ΚΑΜ) υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κάθε έτους, εξαιρώντας τον μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν από τον όμιλο ως ίδιες μετοχές. Τα κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αποδίδεται στους μετόχους με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους. 4.23 Μετοχικό κεφάλαιο, αποθεματικά και διανομή μερισμάτων Οι κοινές ονομαστικές μετοχές καταχωρούνται ως στοιχεία της καθαρής θέσης. Κόστος που σχετίζεται άμεσα με στοιχείο της καθαρής θέσης καθαρό από την επίδραση φόρου, παρακολουθείται αφαιρετικά του Υπολοίπου Κερδών εις Νέο της καθαρής θέσης. Σε αντίθετη περίπτωση το εν λόγω ποσό αναγνωρίζεται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Στις περιπτώσεις που η Εταιρεία ή οι θυγατρικές της αγοράσουν μέρος του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρεία (ίδιες μετοχές), το ποσό που καταβλήθηκε συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε δαπάνης, καθαρό από φόρους, εμφανίζεται αφαιρετικά στα ίδια κεφάλαια, μέχρι ακύρωσης ή πώλησης των μετοχών. Ο αριθμός των ιδίων μετοχών που κατέχονται από την Εταιρεία δεν μειώνει τον αριθμό των μετοχών που βρίσκονται σε κυκλοφορία, ωστόσο επηρεάζει τον αριθμό των μετοχών που περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των κερδών ανά μετοχή. Οι ίδιες μετοχές που κατέχονται από την Εταιρεία δεν ενσωματώνουν δικαίωμα είσπραξης μερίσματος. Κατά την 31.12.2019 ο Όμιλος είχε στην κατοχή του συνολικά 6.111.576 ίδιες μετοχές (Σημείωση 35). 152 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ειδικότερα τα αποθεματικά διακρίνονται σε: Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό εμπορικό νόμο, οι εταιρίες πρέπει να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σε τακτικό αποθεματικό, μέχρις ότου αυτό το αποθεματικό να γίνει ίσο με το 1/3 του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Αυτό το αποθεματικό δεν μπορεί να διανεμηθεί κατά τη διάρκεια της δραστηριότητας της Εταιρείας. Αποθεματικά αναπτυξιακών και φορολογικών νόμων και λοιπά αφορολόγητα αποθεματικά Αυτά τα αποθεματικά αφορούν κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα και περιλαμβάνουν αποθεματικά τα οποία προέρχονται από φορολογημένα κέρδη και αφορούν ίδια συμμετοχή σε αναπτυξιακούς νόμους. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου ταμειακών ροών Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για τη καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών από ενσωμάτωση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εξωτερικού Συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή νομίσματος κατά την ενοποίηση των εταιρειών εξωτερικού, αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα και συσσωρεύονται στα άλλα αποθεματικά. Το σωρευτικό ποσό μεταφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων του έτους όταν οι συμμετοχές μεταβιβαστούν. Αποθεματικά για ίδιες μετοχές Η Εταιρεία έχει προβεί σε διαδοχικές αγορές ιδίων μετοχών υλοποιώντας το εγκεκριμένο πρόγραμμα αγοράς ιδίων μετοχών σύμφωνα με το άρθρο 49 του Ν.4548/18. Η συνολική αξία των αγορών αυτών εμφανίζεται στα αποθεματικά ως αφαιρετικό στοιχείο Ιδίων Κεφαλαίων. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά αποτελούνται κατά κύριο λόγο από αναλογιστικές ζημιές συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Η κατηγορία λοιπά αποθεματικά περιλαμβάνει: (1) Αναλογιστικά κέρδη /(ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών, που προέρχονται α) από εμπειρικές προσαρμογές (το αποτέλεσμα των διαφορών μεταξύ των προηγούμενων αναλογιστικών παραδοχών και αυτών που τελικά έλαβαν χώρα) και β) από αλλαγές στις αναλογιστικές παραδοχές. 153 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) (2) Μεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. Τα μερίσματα που διανέμονται προς τους μετόχους της Εταιρείας, αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις ως υποχρέωση κατά την περίοδο εκείνη στην οποία η πρόταση διανομής της Διοίκησης εγκρίνεται από την ετήσια Γενική Συνέλευση των Μετόχων. Επίσης, κατά την ίδια χρονική στιγμή απεικονίζεται στις Οικονομικές Καταστάσεις η επίδραση της εγκριθείσας από τη Γενική Συνέλευση των μετόχων διάθεσης των αποτελεσμάτων και ο τυχόν σχηματισμός αποθεματικών. 5. ΔΟΜΗ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Στους πίνακες που ακολουθούν παρουσιάζεται ανά λειτουργικό τομέα το κατά την 31.12.2019 σύνολο των συμμετοχών της μητρικής εταιρείας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ, άμεσων και έμμεσων, σε οικονομικές οντότητες οι οποίες συμπεριλήφθηκαν στην ενοποίηση ή ενσωματώθηκαν ως κοινές επιχειρήσεις. Στις περιπτώσεις έμμεσης συμμετοχής παρατίθεται η θυγατρική στην οποία γίνεται ενοποίηση της συμμετοχής. 5.1 Δομή Εταιρείας ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ 50,00 0,00 50,00 ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση ‐ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2015‐2019 ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ –ΚΟΙΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΛΤΕ Α.Τ.Ε.‐ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Ο.Ε. Κ/Ξ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ‐ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ (ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΣΣΚ) 5.2 Ελλάδα Ελλάδα 50,00 50,00 100,00 Δομή Ομίλου ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2014‐2019 Κ/Ξ EUROΙΟΝΙΑ Κ/Ξ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Ε‐65 Κ/Ξ HELLAS TOLLS Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 Ελλάδα 95,00 5,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ Ελλάδα 70,55 29,45 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΓΕΚ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΑΕΤΕ Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2014‐2019 TERNA OVERSEAS LTD Κύπρος 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2013‐2019 TERNA QATAR LLC * Κατάρ 0,00 35,00 35,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2013‐2019 TERNA BAHRAIN HOLDING WLL Μπαχρέιν 0,00 99,99 99,99 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ TERNA CONTRACTING CO WLL Μπαχρέιν 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ TERNA VENTURES WLL Μπαχρέιν 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ 154 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 0,00 60,00 60,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ TERNA SAUDI ARABIA LTD Σαουδική Αραβία Κ/Ξ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ‐ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ (ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΑΣΣΚ) Ελλάδα 50,00 50,00 100,00 Ολική AEROZEPHIROS LTD Κύπρος 0,00 100,00 100,00 Ολική Κ/Ξ J&P ΑΒΑΞ ΑΕ‐ΒΙΟΤΕΡ ΑΕ‐ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ Ελλάδα 0,00 37,50 37,50 Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ ΑΚΤΩΡ ‐ POWELL (ΜΕΤΡΟ ΧΑΙΔΑΡΙΟΥ) Ελλάδα 0,00 66,00 66,00 Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐IMPEGILO SPA (ΤΡΑΜ ) Ελλάδα 0,00 55,00 55,00 Κ/Ξ ALPINE MAYREDER BAU GmbH‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΠΑΡ. ΑΡΧΑΙΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ WAYSS (ΜΕΤΡΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 35,00 35,00 Ελλάδα 0,00 83,50 83,50 Ελλάδα 0,00 65,00 65,00 Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 49,00 49,00 Ελλάδα 0,00 25,00 25,00 Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 37,40 37,40 Ελλάδα 0,00 33,33 33,33 Κ/Ξ ΜΕΤΚΑ‐ΤΕΡΝΑ Ελλάδα 0,00 90,00 90,00 Κ/Ξ ΑΠΙΟΝ ΚΛΕΟΣ Ελλάδα 0,00 17,00 17,00 Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 33,33 33,33 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐ΤΕΡΝΑ (Έργο ΠΑΘΕ‐Στυλίδα) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ‐ΑΕΓΕΚ Κατασκευαστική (Έργο Προμαχώνα) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐ΤΕΡΝΑ (Λιμένας Πάτρας) Ελλάδα 0,00 70,00 70,00 Ελλάδα 0,00 33,33 33,33 Ελλάδα 0,00 49,00 49,00 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (Έργα λιγνίτη) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΘΡΙΑΣΙΟ Β' ΦΑΣΗ) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2015‐2019 2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ‐ΚΟΙΝΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Κ/Ξ ΕΤΕΘ‐ΤΕΡΝΑ ΑΒΑΞ ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ (ΙΠΠΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε.(ΠΕΡΙΒ. ΧΩΡΟΣ ΟΑΚΑ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΑΕ (ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΑΓΡΙΝΙΟΥ) Κ/Ξ ALPINE MAYREDER BAU GmbH‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΜΕΤΡΟ ΧΑΙΔΑΡΙΟΥ ΤΜ. Α') Κ/Ξ ALPINE MAYREDER BAU GmbH‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΑ ΤΣΑΚΩΝΑ) Κ/Ξ "ΚΞ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΔΟΜΟΤ/ΚΗ ΑΕ" ‐ ΘΕΜΕΛ/ΔΟΜΗ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΕΤΕΘ ΑΕ (ΔΗΜ. ΜΕΓ. ΘΕΣ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ‐ΑΚΤΩΡ (ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ ΣΚΑ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ (Σ.Δ. ΛΙΑΝΟΚΛΑΔΙ‐ ΔΟΜΟΚΟΣ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐THALES AUSTRIA (ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ETCS) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ J&P ΑΒΑΞ (ΠΡΟΑΣΤΙΑΚΟΣ ΤΡΕΙΣ ΓΕΦΥΡΕΣ) Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐SICES CONSTRUCTIONS (ΑΝΑΒ.ΔΥΙΛΙΣΤ. ΕΛΠΕ) Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐ΤΕΡΝΑ‐ΠΟΡΤΟ ΚΑΡΡΑΣ (Έργο Ε.Ο. Φλώρινα‐Νίκη) Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐J&P ΑΒΑΞ‐ΤΕΡΝΑ (Έργο Κορομηλιά‐ Κρυσταλλοπηγή) Κ/Ξ IMPREGILO SpA‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (Πολιτιστικό Κέντρο Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος) 155 Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2015‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ Ελλάδα 0,00 33,33 33,33 Ελλάδα 0,00 44,56 44,56 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (Θριάσιο Β’ ΕΡΓΟΣΕ) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (Κοινοπραξία ΕΡΓΟΣΕ Α.Δ. 751) Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 J/V TERNA GCC WAC Κατάρ 0,00 30,00 30,00 J/V TERNA‐CGCE (AMAS 1) Μπαχρέιν 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 50,00 50,00 Ελλάδα 0,00 25,00 25,00 J/V TERNA ‐ CGCE (AMAS 2) Μπαχρέιν 0,00 50,00 50,00 JV TERNA‐CGCE JOINT VENTURE (AMAS 3) Μπαχρέιν 0,00 50,00 50,00 JV VINCI TERNA DOO Σερβία 0,00 49,00 49,00 ΚΞ AVAX‐TERNA (MEDITERRANEAN CITY OF DREAMS) Κύπρος 0,00 40,00 40,00 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ* Ελλάδα 38,49 0,00 38,49 Ολική IWECO ΧΩΝΟΣ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΈΒΡΟΥ ΑΕ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΔΕΗ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ‐ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 19,63 19,63 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΑΧΟΥΛΑΣ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΛΕΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΦΕΡΡΩΝ ΈΒΡΟΥ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΔΕΡΒΕΝΙ ΤΡΑΪΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΝΕΑΠΟΛΕΩΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐J&P ΑΒΑΞ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (Σ.Σ. ΤΙΘΟΡΕΑ‐ΔΟΜΟΚΟΣ) Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐J&P ΑΒΑΞ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΓΕΦΥΡΑ ΣΓ26 Σ.Δ. ΤΙΘΟΡΕΑ‐ΔΟΜΟΚΟΣ) Κ/Ξ RENCO‐TEΡΝΑ (Κατασκευή σταθμών συμπίεσης TAP σε Ελλάδα και Αλβανια) Κ/Ξ J&P ΑΒΑΞ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐INTRAKAT (Τέμενος) ΕΔΡΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση Αναλογική ενσωμάτωση ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2015‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2015‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2016‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2016‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2016‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2018‐2019 ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2019 ‐ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2014‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΌ ΑΠΕ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ 156 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΙΟΛΙΚΗ ΗΛΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική EUROWIND Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΞΗΡΟΒΟΥΝΙΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΔΕΛΤΑ ΑΞΙΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 25,40 25,40 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 29,63 29,63 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΞΗΡΟΚΑΜΠΟΣ ΑΚΡΑΤΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 29,63 29,63 Ολική ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΕΝΑ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΧΡΥΣΟΥΠΟΛΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 0,00 30,79 30,79 Ολική ΔΙΡΦΥΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 19,63 19,63 Ολική ΜΑΛΕΣΙΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε. Ελλάδα 0,00 30,79 30,79 Ολική ΟΡΧΟΜΕΝΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε Ελλάδα 0,00 30,79 30,79 Ολική ΑΛΙΣΤΡΑΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Ε.Π.Ε Ελλάδα 0,00 30,79 30,79 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΪ‐ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΜΑΡΥΝΘΟΥ Α.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΙΤΟΛΩΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΒΑΘΥΧΩΡΙ ΔΥΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΞΕΡΟΒΟΥΝΙΟΥΑ.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε** Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΠΑΝΟΡΑΜΑΤΟΣ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ ΕΥΒΟΙΑΣ A.E. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική 157 ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΕΩΘΕΡΜΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 19,24 19,24 Ολική ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική EOLOS POLSKA sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική EOLOS NOWOGRODZEC sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική HAOS INVEST 1 EAD Βουλγαρία 0,00 38,49 38,49 Ολική VALE PLUS LTD Κύπρος 0,00 38,49 38,49 Ολική ECO ENERGY DOBRICH 2 EOOD Βουλγαρία 0,00 38,49 38,49 Ολική ECO ENERGY DOBRICH 3 EOOD Βουλγαρία 0,00 38,49 38,49 Ολική ECO ENERGY DOBRICH 4 EOOD Βουλγαρία 0,00 38,49 38,49 Ολική COLD SPRINGS WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική DESERT MEADOW WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική HAMMETTHILL WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική MAINLINE WINDFARM LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική RYEGRASS WINDFARM, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική TWO PONDS WINDFARM, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική MOUNTAIN AIR WIND, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική EOLOS NORTH sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική EOLOS EAST sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΑΣΤΡΑ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΕ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική JP GREEN sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική WIRON sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική BALLADYNA sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική 158 ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2015‐2019 2015‐2019 2015‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΟΛΥΚΑΣΤΡΟΥ ΟΕ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΒΕΛΑΝΙΔΙΩΝ ΛΑΚΩΝΙΑΣ Ο.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε** Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΆΡΗ ΣΑΠΠΩΝ Ο.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε** Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε** Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΕΤΡΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Ο.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΡΟΚΑΝΙ ΔΕΡΒΕΝΟΧΩΡΙΩΝ Ο.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ A.Ε** Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΑΦΗΡΕΩΣ ΕΥΒΟΙΑΣ Ο.Ε Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ ΑΙΟΛΙΚΗ ΠΡΟΒΑΤΑ ΤΡΑΪΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ VECTOR ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΕΛΛΑΔΟΣ‐ΑΙΟΛΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΤΡΟΥΛΟΣ Ο.Ε Ελλάδα 0,00 34,64 34,64 Ολική MOUNTAIN AIR PROJECTS LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική MOUNTAIN AIR INVESTMENTS LLC MOUNTAIN AIR ALTERNATIVES LLC MOUNTAIN AIR RESOURCES LLC MOUNTAIN AIR HOLDINGS LLC Η.Π.Α. Η.Π.Α. Η.Π.Α. Η.Π.Α. 0,00 0,00 0,00 0,00 38,49 38,49 38,49 38,49 38,49 38,49 38,49 38,49 Ολική Ολική Ολική Ολική FLUVANNA WIND ENERGY LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA HOLDINGS LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA INVESTMENTS LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA DEN LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA RENEWABLE ENERGY PROJECTS LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική 159 ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2014‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2011‐2019 2015‐2019 2016‐2019 2016‐2019 2016‐2019 2016‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ AEGIS RENEWABLES, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική MOHAVE VALLEY ENERGY LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA HOLDCO INC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA I INVESTOR, INC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA I HOLDING COMPANY, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA HOLDINGS 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA INVESTMENTS 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική FLUVANNA WIND ENERGY 2, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική CI‐II BEARKAT QFPF, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική CI‐II BEARKAT HOLDING B, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική SPONSOR BEARKAT I HOLDCO, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική BEARKAT I TE PARTNERSHIP, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική BEARKAT WIND ENERGY I, LLC Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ. ΑΕ Ελλάδα 0,00 19,24 19,24 Καθαρή θέση OPTIMUS ENERGY ΑΕ Ελλάδα 0,00 19,63 19,63 Καθαρή θέση ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΠΕ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΑΕ Ελλάδα 0,00 17,32 17,32 Καθαρή θέση ΑΡΜΟΝΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ελλάδα 4,81 4,81 Καθαρή θέση 5,50 5,50 Καθαρή θέση ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ 2011‐2019 2016‐2019 2016‐2019 2018‐2019 2018‐2019 2018‐2019 2018‐2019 2018‐2019 2019 2019 2019 2019 2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΌ ΑΠΕ – ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2014‐2019 2017‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΌ ΑΠΕ ‐ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ 0,00 ΑΜΑΛΘΕΙΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ Ελλάδα 0,00 160 ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2014‐2019 2019 2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ TERNA ENERGY TRADING EOOD Βουλγαρία 0,00 19,63 19,63 Ολική 2014‐2019 TERNA ENERGY TRADING DOOEL SKOPJE ΠΓΔΜ 0,00 19,63 19,63 Ολική TERNA ENERGY TRADING D.O.O BEOGRAD Σερβία 0,00 19,63 19,63 Ολική TERNA ENERGY TRADING SHPK Αλβανία 0,00 19,63 19,63 Ολική Ελλάδα 50,00 0,00 50,00 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 0,00 25,00 25,00 Καθαρή θέση ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 78,19 0,00 78,19 Ολική ‐ 2014‐2019 ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2014‐2019 ΒΙΠΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2014‐2019 ICON EOOD Βουλγαρία 83,62 16,38 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ICON BOROVEC EOOD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 Ολική ICON EOOD 2014‐2019 DOMUS DEVELOPMENT EOOD Βουλγαρία 0,00 100,00 100,00 Ολική ICON EOOD 2014‐2019 SC GEK ROM SRL Ρουμανία 0,00 100,00 100,00 Ολική ICON EOOD 2014‐2019 HERMES DEVELOPMENT SRL Ρουμανία 0,00 100,00 100,00 Ολική ICON EOOD 2014‐2019 HIGHLIGHT SRL Ρουμανία 0,00 100,00 100,00 Ολική ICON EOOD 2014‐2019 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΜΑΝΤΟΥΔΙΟΥ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 AVLAKI I BV Ολλανδια 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2018‐2019 AVLAKI II BV Ολλανδια 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2018‐2019 2015‐2019 2015‐2019 2018‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΑΠΌ ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ‐ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ Α.Ε. ΗΡΩΝ ΙΙ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ AVLAKI III BV Ολλανδια 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2018‐2019 AVLAKI IV BV Ολλανδια 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2018‐2019 KASSIOPI BV Ολλανδια 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2018‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ‐ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΕΚΡΟΨ Α.Ε. Ελλάδα 37,48 0,00 37,48 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 ΓΕΚΑ Α.Ε. Ελλάδα 0,00 33,34 33,34 Καθαρή θέση ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ Α.Ε. ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΑΕ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΣΑΡΟΚΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΑΕ Ελλάδα 99,47 0,53 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 Ελλάδα 82,81 17,19 100,00 Ολική ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ 2014‐2019 Ελλάδα 83,67 16,33 100,00 Ολική ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ 2014‐2019 HELLAS SMARTICKET Α.Ε. Ελλάδα 35,00 13,47 48,47 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ 2014‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΩΝ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ 161 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΕΔΡΑ % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΘΥΓΑΤΡΙΚΗ ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΝΕΛΕΓΚΤΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ WASTE CYCLO Α.Ε. Ελλάδα 0,00 19,63 19,63 Ολική ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Μ.Α.Ε. Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕΕΣ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική ΝΕΑ ΟΔΟΣ ΑΕ Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ‐ ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 100,00 0,00 100,00 Ολική ‐ 2014‐2019 PARKING ΟΥΗΛ Α.Ε Ελλάδα 50,00 0,00 50,00 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 ΑΘΗΝΑΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Α.Ε. Ελλάδα 25,32 0,00 25,32 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ ΑΕ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ ΑΕ POLIS PARK ΑΕ Ελλάδα 24,70 0,00 24,70 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 36,17 0,00 36,17 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΕΣ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΩΝ 2014‐2019 2015‐2019 2017‐2019 2014‐2019 ‐ Ελλάδα 28,76 0,00 28,76 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 20,00 0,00 20,00 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 31,63 0,00 31,63 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 22,91 0,00 22,91 Καθαρή θέση ‐ 2014‐2019 Ελλάδα 0,00 60,00 60,00 Καθαρή θέση ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΒΙΟΜΕΚ ΑΒΕΤΕ Ελλάδα 67,52 29,07 96,59 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΣΤΡΩΤΗΡΕΣ ΑΕΒΕ Ελλάδα 51,00 0,00 51,00 Ολική ‐ 2014‐2019 ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΕ Ελλάδα 51,02 48,98 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΜΕΤΑΛΛΩΝ ΑΕ Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 ΒΡΟΝΤΗΣ ΛΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ ΑΕ Ελλάδα 0,00 100,00 100,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2014‐2019 CEMENT PRODUCTION AND EXPORT FZC Λιβύη 0,00 75,00 75,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ MALCEM CONSTRUCTION MATERIALS LTD Μάλτα 0,00 75,00 75,00 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ 2013‐2019 QE ENERGY EUROPE LTD Κύπρος 0,00 100,00 100,00 Ολική 2013‐2019 TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION Η.Π.Α. 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA ENERGY TRANSATLANTIC sp.z.o.o. Πολωνία 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA ENERGY TRADING LTD Κύπρος 0,00 19,63 19,63 Ολική ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Μ.Α.Ε. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ Ελλάδα 0,00 38,49 38,49 Ολική GALLETTE LTD Κύπρος 0,00 38,49 38,49 Ολική TERNA ENERGY OVERSEAS LTD Κύπρος 0,00 38,49 38,49 Ολική ΤΕΡΝΑ ΑΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ ΣΜΥΡΝΗ PARK Α.Ε. ΠΑΡΚΑ ΑΝΑΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ Α.Ε. METROPOLITAN ATHENS PARK ΑΕ ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΛΑΤΟΜΕΙΩΝ‐ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ‐ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ 162 2011‐2019 2013‐2019 2015‐2019 2016‐2019 2013‐2019 2012‐2019 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στον πίνακα που ακολουθεί απεικονίζονται οι κοινοπραξίες κατασκευής τεχνικών έργων και λοιπές εταιρείες, στις οποίες συμμετέχει ο Όμιλος, έχουν ήδη περατώσει τα έργα για τα οποία είχαν συσταθεί, έχει ήδη παρέλθει ο χρόνος εγγυήσεως, έχουν εκκαθαριστεί οι σχέσεις με τους τρίτους και επίκειται η οριστική διάλυσή τους. Ως εκ τούτου δεν περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ (Έμμεσο) ΕΠΩΝΥΜΙΑ Κ/Ξ ΕΥΗΝΟΥ – ΑΕΓΕΚ ‐ ΜΕΤΩΝ ΑΕ ‐ ΤΕΡΝΑ ΑΕ ‐ ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ ΑΤΕ 33,33% Κ/Ξ ΚΥΡΙΑ ΑΡΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΩΡΥΓΑ Δ 1 75,00% Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐ΑΕΓΕΚ‐ ΤΕΡΝΑ‐ ΕΚΤΕΡ ΕΓΚΑΤ. ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟΥ ΣΠΑΤΑ 20,00% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ ΜΟΥΣΕΙΟ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ 50,00% Κ/Ξ ΕΡΓΟΥ ΔΕΠΑ 10,00% Κ/Ξ ΠΑΡΑΚΑΜΨΗ ΑΡΤΑΣ‐ΦΙΛΙΠΠΙΑΔΑΣ 98,00% Κ/Ξ ΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΠΡΑΜΟΡΙΤΣΑ 33,33% Κ/Ξ ΒΙΟΤΕΡ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ 50,00% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΑΚΤΩΡ ΑΕ‐ΕΜΠΕΔΟΣ ΑΕ‐J&P ΑΒΑΞ‐IMEC GmbH 24,00% Κ/Ξ J&P ΑΒΑΞ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ 35,00% Κ/Ξ J&P ‐ ΑΒΑΞ AE‐ΒΙΟΤΕΡ AE ‐ TEΡΝΑ ΑΕ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ ΧΩΡΙΟΥ) 37,50% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ‐ΜΟΧΛΟΣ‐ΑΚΤΩΡ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΗΡΑΓΓΑΣ ΚΙΑΤΟ‐ΑΙΓΙΟ) 35,00% Κ/Ξ J&P ΑΒΑΞ‐ΤΕΡΝΑ‐ΑΚΤΩΡ (ΚΑΤ/ΚΕΥΗ ΣΗΡΑΓΓΩΝ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΛΑΤΑΝΟΥ) 33,33% Κ/Ξ ALPINE MAYREDER BAU GmbH‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΑΝΙΣ. ΚΟΜΒ. ΠΑΡΑΔ. ΤΣΑΚΩΝΑ) 49,00% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΝΕΟΝ ΣΤΑΡ ΑΕ‐RAMA ΑΕΒΕ (Έργο ΟΠΑΠ 1) 51,00% Κ/Ξ ΑΕΓΕΚ‐ΤΕΡΝΑ (ΑΞΟΝΑΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑ‐ΚΡΥΣΤΑΛΛΟΠΗΓΗ) 45,00% Κ/Ξ ΕΜΠΕΔΟΣ‐ΠΑΝΤΕΧΝΙΚΗ‐ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ 50,10% J/V TERNA‐Al OMAIER 60,00% ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ & ΣΙΑ Ε.Ε. 26,94% Κατά τη διάρκεια της χρήσης του 2019 εκκαθαρίστηκαν οι ακόλουθες κοινές επιχειρήσεις που ήταν εκτός ενοποίησης: ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ 50,00% ΕΠΩΝΥΜΙΑ Κ/Ξ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ‐ΟΜΗΡΟΣ ΑΕ‐ ΤΕΡΝΑ ΑΕ Κ/Ξ ΑΚΤΩΡ‐ΤΕΡΝΑ (ΑΙΘΟΥΣΑ BANQUET) 50,00% Κ/Ξ J&P ΑΒΑΞ ΑΕ‐ΒΙΟΤΕΡ ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΚΑΝΟΕ ΚΑΓΙΑΚ) 33,33% Επίσης δεδομένου ότι κατά την ενοποίηση έχει μηδενιστεί η αξία της κάτωθι συγγενούς εταιρείας, δεν επιφέρει καμία επίδραση στα οικονομικά μεγέθη του Ομίλου ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ‐ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΔΡΑ ΑΤΤΙΚΑΤ ΑΤΕ Ελλάδα 163 % ΑΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ % ΕΜΜΕΣΗΣ ΣΥΜ/ΧΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜ/ΧΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ 22,15 0 22,15 Καθαρή θέση ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επίσης, εντός του 2019 εκκαθαρίστηκαν οι ακόλουθες εταιρείες και κοινές επιχειρήσεις, οι οποίες μέχρι την ημερομηνία εκκαθάρισης ενοποιούνταν, ωστόσο χωρίς σημαντική επίδραση στα οικονομικά μεγέθη του Ομίλου ΕΠΩΝΥΜΙΑ Κ/ΞΙΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ ΑΤΕ‐ΤΕΡΝΑ ΑΕ (ΣΤΑΘ. ΑΥΤΟΚ. ΘΕΣΣΑΛΟΝ) Κ/Ξ ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ‐ΚΑΣΤΑΤ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΤΕ (ΈΡΓΟ ΚΟΥΜΠΙΛΑ‐ΛΟΥΛΟΥΔΙ) Κ/Ξ THALES ATM ΑΕ‐ΤΕΡΝΑ (ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΤΑΘΜΩΝ TACAN) ΣΥΝΟΛΙΚΟ % ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ 50,00% 70,00% 50,00% GLS EOOD 50,00% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. J&P ΑΒΑΞ (ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ Η/Μ) 37,00% Κ/Ξ ΤΕΡΝΑ ΑΕ‐ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ‐J&P‐ΑΒΑΞ ΑΕ (ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΟΙΚΟΔ.) 69,00% Κ/Ξ ΤΟΜΗ ΑΒΕΤΕ‐ ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ 30,00% TERNA ENERGY UK PLC 38,49% Εντός του 2019 ιδρύθηκαν οι κάτωθι: Κ/Ξ AVAX‐TERNA (MEDITERRANEAN CITY OF DREAMS) με αντικείμενο την κατασκευή έργων καζίνο και ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ, με αντικείμενο την εκμετάλλευση παραχώρησης έργου αεροδρομίου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΔΡΟΜΟΙ ΜΑΕ, με αντικείμενο την εκμετάλλευση επενδύσεων σε εταιρείες παραχωρήσεων του Ομίλου Την 05.09.2019 ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ολοκλήρωσε την εξαγορά του αιολικού πάρκου «Bearkat» (ισχύος 196,65 MW), στο Glasscock County του Τέξας των ΗΠΑ και το οποίο ανήκει στην εταιρεία BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC με δραστηριότητα την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ (βλ. αναλυτικά Σημείωση 7.1). Εντός του Δεκεμβρίου του 2019 η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. προχώρησε στην απόκτηση του 100% του μετοχικού κεφαλαίου πέντε (5) εταιρειών με έδρα την Ολλανδία, και συγκεκριμένα των KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV (βλ. αναλυτικά Σημείωση 7.2). Οι εταιρείες, του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ. και OPTIMUS ENERGY Α.Ε. αναταξινομήθηκαν, κατά την 31.12.2019, από την κατηγορία των συγγενών στην κατηγορία των κοινοπραξιών. Πιο συγκεκριμένα, για την εταιρεία ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ., υπήρξε μεταβολή του ποσοστού ενώ για την εταιρεία OPTIMUS ENERGY Α.Ε. επαναξιολογήθηκε η άσκηση ελέγχου. (βλ. αναλυτικά Σημειώσεις 13 και 14) Τα ποσοστά δικαιωμάτων ψήφου της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. σε όλες τις ανωτέρω συμμετοχές συμπίπτουν με το ποσοστό που κατέχει επί του σε κυκλοφορία μετοχικού κεφαλαίου των εταιρειών. * Οι εταιρείες ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ και TERNA QATAR LLC ενοποιούνται ολικά ως θυγατρικές καθώς ο Όμιλος ασκεί έλεγχο σε αυτές σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10 (βλ. σημείωση 12.2). ** Εντός του 3ου τριμήνου του 2019, ολοκληρώθηκε ο μετασχηματισμός τεσσάρων θυγατρικών Ομόρρυθμων Εταιρειών του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στη νομική μορφή Ανωνύμου Εταιρείας. Οι εταιρείες πλέον μετονομάστηκαν σε ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΔΥΣΤΙΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε, ΑΙΟΛΙΚΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε, ΑΙΟΛΙΚΗ ΜΑΡΜΑΡΙΟΥ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε και ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΤΥΡΩΝ ΕΥΒΟΙΑΣ Α.Ε. Περαιτέρω, η εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΗΛΙΑΚΗ ΗΛΙΟΚΑΣΤΡΟΥ Α.Ε. μετονομάστηκε σε ΑΙΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. χωρίς μεταβολή στην μετοχική της σύνθεση και τη μέθοδο ενοποίησής της. 164 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 6. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ Ένας λειτουργικός τομέας είναι ένα συστατικό μέρος μιας οικονομικής οντότητας: α) που αναλαμβάνει επιχειρηματικές δραστηριότητες από τις οποίες δύναται να αποκτά έσοδα και να αναλαμβάνει έξοδα (συμπεριλαμβανομένων των εσόδων και εξόδων που αφορούν συναλλαγές με άλλα συστατικά μέρη της ίδιας οικονομικής οντότητας) και, β) του οποίου τα αποτελέσματα εξετάζονται τακτικά από τον επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων της οντότητας για σκοπούς λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατανομή πόρων στον τομέα και την εκτίμηση της αποδόσεώς του. Ο όρος «επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων» προσδιορίζει το Διοικητικό Συμβούλιο που είναι αρμόδιο για τη διάθεση πόρων και την εκτίμηση της απόδοσης των λειτουργικών τομέων. Ο Όμιλος παρουσιάζει χωριστά τις πληροφορίες για κάθε λειτουργικό τομέα που καλύπτει κάποια κριτήρια συγκέντρωσης χαρακτηριστικών και υπερβαίνει κάποια ποσοτικά όρια. Το ποσό κάθε παρουσιαζόμενου στοιχείου του τομέα είναι αυτό που παρουσιάζεται στον «Επικεφαλής λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων» με σκοπό τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κατανομή πόρων στον τομέα και την εκτίμηση της αποδόσεώς του. Η ανωτέρω πληροφόρηση είναι αυτή που παρουσιάζεται στις συνημμένες καταστάσεις οικονομικής θέσης, συνολικών εσόδων και ταμειακών ροών σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, ενώ δεν απαιτούνται τροποποιήσεις στους πρότερους εντοπισθέντες λειτουργικούς τομείς όπως αυτοί παρουσιάζονται στις αντίστοιχες οικονομικές καταστάσεις της προηγούμενης χρήσης. Συγκεκριμένα, ο Όμιλος αναγνωρίζει τους ακόλουθους λειτουργικούς τομείς προς αναφορά, ενώ δεν υπάρχουν μικρότερης σημασίας τομείς που θα ενοποιούνταν στην κατηγορία των λοιπών τομέων. Κατασκευές : αφορά, σχεδόν αποκλειστικά, συμβάσεις εκτέλεσης τεχνικών έργων. Ηλεκτρισμός από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας : αφορά στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από αιολική ενέργεια (αιολικά πάρκα), από υδροηλεκτρικά έργα και λοιπές ανανεώσιμες πηγές. Ηλεκτρισμός από θερμικές πηγές ενέργειας και εμπορία ηλεκτρικού ρεύματος : αφορά παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος με καύσιμη ύλη το φυσικό αέριο και εμπορία ηλεκτρικού ρεύματος. Εκμετάλλευση ακινήτων : αφορά στην αγορά, ανάπτυξη και εκμετάλλευση ακινήτων καθώς και σε επενδύσεις για αποκόμιση υπεραξιών από την άνοδο των τιμών τους. Βιομηχανία: αφορά την παραγωγή λατομικών προϊόντων και την εκμετάλλευση μεταλλείων λευκόλιθου. Παραχωρήσεις : αφορά στην κατασκευή και λειτουργία υποδομών (π.χ. αυτοκινητόδρομοι), άλλων έργων Δημοσίου συμφέροντος (Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου και η εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων) καθώς και άλλων εγκαταστάσεων (σταθμοί αυτοκινήτων κ.α.) με αντάλλαγμα την μακροχρόνια εκμετάλλευσή τους από παροχή υπηρεσιών στο κοινό. Συμμετοχές : αφορά στην υποστηρικτική λειτουργία των τομέων δραστηριότητας του Ομίλου. 165 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31.12.2019 Πωλήσεις προϊόντων και εμπορευμάτων Ηλεκτρισμός από θερμική ενέργεια και εμπορία ΗΡ Ηλεκτρισμός από ΑΠΕ Κατασκευές Εκμετάλλευση Ακινήτων Λατομεία/Βι Παραχωρήσεις ομηχανία Συμμετοχές Διατομεακές Απαλοιφές Ενοποιημένα Σύνολα 0 237.267 36.981 2.623 9.779 0 0 0 286.650 3.058 0 0 1.437 0 23.756 115 0 28.366 0 0 0 0 0 161.112 0 0 161.112 674.562 0 0 0 0 0 0 0 674.562 2.167 0 0 629 100 2.099 54 0 5.049 Συνολικά έσοδα από εξωτερικούς πελάτες 679.787 237.267 36.981 4.689 9.879 186.967 169 0 1.155.739 Διατομεακά έσοδα Συνολικά έσοδα 56.908 736.695 0 237.267 0 36.981 531 5.220 3 9.882 2.596 189.563 99 268 (60.137) (60.137) 0 1.155.739 (2.547) 119.618 1.555 755 (10.963) 51.885 (6.578) 0 153.725 1.991 (4.799) 0 230 (63.264) 6.870 0 (31) 0 106 (532) 0 0 (3.782) 0 6.200 (46.905) 39.141 1.057 (8.549) 0 0 0 0 9.584 (127.862) 46.011 0 (26) (6.671) (190) 0 (1.027) 0 0 (7.914) (200) (4) 0 0 0 0 4.477 0 4.273 (5.555) 63.424 (5.147) 139 (14.745) 49.294 (9.593) 0 77.817 (8.883) (14.939) (602) (460) (5.937) 5.035 3.700 0 (22.086) (14.438) 48.485 (5.749) (321) (20.682) 54.329 (5.893) 0 55.731 Πωλήσεις υπηρεσιών Έσοδα από εκμετάλλευση αυτοκινητοδρόμων Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Έσοδα από μισθώσεις Αποτελέσματα προ φόρων χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Έσοδα τόκων Έξοδα τόκων και συναφή έξοδα Έσοδα/(Εξοδα) αποτιμήσεων παραγώγων Αποτελέσματα από συγγενείς εταιρείες και Κοινοπραξίες Αποτελέσματα από συμμετοχές και χρεόγραφα Κέρδη προ φόρου Εισοδήματος Φόρος εισοδήματος περιόδου Καθαρά Κέρδη/(ζημίες) μετά φόρων 166 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31.12.2019 Περιουσιακά στοιχεία Ηλεκτρισμός από ΑΠΕ Κατασκευές Ηλεκτρισμός από θερμική ενέργεια και εμπορία ΗΡ Εκμετάλλευση Ακινήτων Λατομεία/Βι Παραχωρήσεις ομηχανία Συμμετοχές Διατομεακές Απαλοιφές Ενοποιημένα Σύνολα 709.318 2.010.833 10.428 102.986 115.008 1.212.211 97.939 0 4.258.723 Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις 0 67 0 1.085 0 0 0 0 1.152 Επενδύσεις σε κοινοπραξίες 0 2.869 37.890 0 2.716 5.919 0 0 49.394 Σύνολο Περιουσιακών στοιχείων 709.318 2.013.769 48.318 104.071 117.724 1.218.130 97.939 0 4.309.269 Υποχρεώσεις 620.789 1.616.529 4.909 74.346 122.755 902.766 200.300 0 3.542.394 Δανειακές υποχρεώσεις 136.245 963.905 0 61.886 81.205 632.631 155.470 0 2.031.342 Χρηματικά Διαθέσιμα 203.677 242.222 1.517 4.215 3.246 62.692 77.102 0 594.671 Καθαρό χρέος / (πλεόνασμα) (67.432) 721.683 (1.517) 57.671 77.959 569.939 78.368 0 1.436.671 6.712 260.172 0 2.001 6.842 2.491 351 0 278.569 Κεφαλαιουχικές δαπάνες περιόδου 1.1‐ 31.12.2019 Κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, ποσό 295,0 εκ. (25,43%) του κύκλου εργασιών του Ομίλου προέρχεται από έναν εξωτερικό πελάτη (Πελάτης Α) του τομέα των κατασκευών. 167 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31.12.2018 Πωλήσεις προϊόντων και εμπορευμάτων Ηλεκτρισμός από θερμική ενέργεια και εμπορία ΗΡ Ηλεκτρισμός από ΑΠΕ Κατασκευές Εκμετάλλευση Ακινήτων Λατομεία/Βιομ Παραχωρήσεις ηχανία Συμμετοχές Διατομεακές Ενοποιημένα Απαλοιφές Σύνολα 0 216.336 19.702 1.489 11.263 0 0 0 248.790 3.544 0 0 1.388 0 44.206 114 0 49.252 0 0 0 0 0 151.285 0 0 151.285 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες 944.839 0 0 0 0 0 0 0 944.839 Έσοδα από μισθώσεις Συνολικά έσοδα από εξωτερικούς πελάτες 579 948.962 0 216.336 0 19.702 6.309 9.186 100 11.363 1.493 196.984 53 167 0 8.534 1.402.700 Πωλήσεις υπηρεσιών Έσοδα από εκμετάλλευση αυτοκινητοδρόμων Διατομεακά έσοδα Συνολικά έσοδα Αποτελέσματα Προ Φόρων Χρηματοδοτικών και επενδυτικών Αποτελεσμάτων Έσοδα τόκων Έξοδα τόκων και συναφή έξοδα Έσοδα/(Εξοδα) αποτιμήσεων παραγώγων Αποτελέσματα από συγγενείς εταιρείες και Κοινοπραξίες Αποτελέσματα από συμμετοχές και χρεόγραφα Κέρδη προ φόρου Εισοδήματος Φόρος εισοδήματος περιόδου Καθαρά Κέρδη/(ζημίες) μετά φόρων 64.391 0 0 664 6 32 114 (65.207) 0 1.013.353 216.336 19.702 9.850 11.369 197.016 281 (65.207) 1.402.700 25.163 107.091 1.542 (3.587) (5.594) 48.210 (7.524) 0 165.301 2.329 929 1 8 1 5.136 1.584 0 9.988 (4.707) (58.303) (19) (2.759) (3.294) (50.549) (6.978) 0 (126.609) 0 1.088 0 0 0 7.219 0 0 8.307 0 (28) 1.189 (44) 0 (138) 0 0 979 (5) 0 0 26 (2) 0 2.830 0 2.849 22.780 50.777 2.713 (6.356) (8.889) 9.878 (10.088) 0 60.815 (23.110) (330) (13.329) 37.448 (92) 2.621 (230) (6.586) 2.456 (6.433) 10.052 19.930 (721) (10.809) 0 0 (24.974) 35.841 168 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιχειρηματικοί τομείς 31.12.2018 Περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Ηλεκτρισμός από θερμική ενέργεια και εμπορία ΗΡ Ηλεκτρισμός από ΑΠΕ Κατασκευές Εκμετάλλευση Ακινήτων Λατομεία/Βιομ Παραχωρήσεις ηχανία Συμμετοχές Διατομεακές Ενοποιημένα Απαλοιφές Σύνολα 899.110 10 1.534.222 2.741 9.142 0 116.204 1.821 110.582 0 1.207.149 0 77.424 0 0 0 3.953.833 4.572 0 0 44.565 33 2.716 4.129 0 0 51.443 Σύνολο Περιουσιακών στοιχείων 899.120 1.536.963 53.707 118.058 113.298 1.211.278 77.424 0 4.009.848 Υποχρεώσεις 795.739 1.181.440 4.412 87.811 97.549 944.155 169.744 0 3.280.850 105.173 248.261 (143.088) 768.363 135.013 633.350 0 1.674 (1.674) 75.335 27.277 48.058 64.458 2.072 62.386 695.540 61.725 633.815 141.797 47.220 94.577 0 0 0 1.850.666 523.242 1.327.424 4.233 108.062 26 2.997 9.892 29.515 46 0 154.771 Επενδύσεις σε κοινοπραξίες Δανειακές υποχρεώσεις Χρηματικά Διαθέσιμα Καθαρό χρέος / (πλεόνασμα) Κεφαλαιουχικές δαπάνες περιόδου 1.1‐ 31.12.2018 Κατά τη διάρκεια της χρήσης που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, ποσό 564,4 εκ. (40,24%) του κύκλου εργασιών του Ομίλου προέρχεται από έναν εξωτερικό πελάτη (Πελάτης Α) του τομέα των κατασκευών. 169 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Γεωγραφικοί τομείς 31.12.2019 Ελλάδα Κύκλος εργασιών από εξωτερικούς πελάτες Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία τομέα (εκτός αναβαλλόμενου φόρου και χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων) Κεφαλαιουχικές δαπάνες Γεωγραφικοί τομείς 31.12.2018 Βαλκάνια Μέση Ανατολή Ανατολική Ευρώπη Η.Π.Α. Λοιπές περιοχές Ενοποιημένα σύνολα 946.951 67.819 51.011 20.768 61.138 8.052 1.155.739 1.600.297 46.872 2.101 131.306 774.280 0 2.554.856 99.072 3.006 786 64 175.641 0 278.569 Ελλάδα Βαλκάνια Μέση Ανατολή Ανατολική Ευρώπη Η.Π.Α. Λοιπές περιοχές Ενοποιημένα σύνολα Κύκλος εργασιών από εξωτερικούς πελάτες 1.193.139 69.897 60.799 23.271 45.242 10.352 1.402.700 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία τομέα (εκτός αναβαλλόμενου φόρου και χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων) 1.600.083 72.675 2.653 96.976 462.159 1.040 2.235.585 79.760 3.156 125 47 71.665 19 154.771 Κεφαλαιουχικές δαπάνες 7. ΣΥΝΕΝΩΣΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ‐ ΥΠΕΡΑΞΙΑ 7.1 Απόκτηση του αιολικού πάρκου «Bearkat Ι» μέσω της ΤΕRΝΑ DEN LLC (θυγατρική του υπό‐ Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ) Την 05.09.2019, ο υπό‐Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ μέσω της 100% θυγατρικής του εταιρείας ΤΕRΝΑ DEN LLC (θυγατρική της TERNA ENERGY USA HOLDING CORPORATION) προέβη στην εξαγορά του 100% των εταιρικών μεριδίων Class B (membership interests) της εταιρείας BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC. Η εν λόγω εταιρεία κατέχει το 100% των μετοχών της BEARKAT WIND I LLC, η οποία κατέχει και λειτουργεί το αιολικό πάρκο «Bearkat I» στο Τέξας (Glasscock County) των ΗΠΑ, εγκατεστημένης ισχύος 196,65 MW. Η ως άνω συναλλαγή πραγματοποιήθηκε αντί συνολικού τιμήματος 119.694 (132.357 χιλ. δολαρίων Αμερικής), το οποίο κατά ποσό 58.781 (65.000 χιλ. δολαρίων Αμερικής) διακανονίστηκε ταμειακά και κατά ποσό 60.913 (67.357 χιλ. δολαρίων) μέσω της ανάληψης μακροπρόθεσμου δανεισμού 57.296 και βραχυπρόθεσμου δανεισμού 3.617 από την πωλήτρια Τράπεζα. Η οριστικοποίηση της διαδικασίας επιμερισμού του τιμήματος απόκτησης (Purchase Price Allocation) σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» θα ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών από την ημερομηνία της απόκτησης. Συνεπώς, οι προσωρινές εύλογες αξίες των στοιχείων του ενεργητικού που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2019, έχουν ως εξής: 170 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Προσωρινές εύλογες αξίες κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ενσώματα πάγια Απαιτήσεις από παράγωγα Εμπορικές απαιτήσεις 211.550 7.470 2.682 Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις 3.255 Χρηματικά διαθέσιμα 5.204 Σύνολο ενεργητικού 230.161 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές προβλέψεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Προμηθευτές Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Φόρος εισοδήματος πληρωτέος 113.685 1.370 3.050 6.613 1.819 1.335 571 Σύνολο υποχρεώσεων 128.443 Καθαρά στοιχεία του ενεργητικού που αποκτήθηκαν 101.718 Τίμημα Συναλλαγής 119.693 Μείον: ωφέλεια λόγω μείωσης επιτοκίων (17.975) Μείον: αξία των καθαρών στοιχείων του ενεργητικού κατά την ημερομηνία της απόκτησης Προσωρινή Υπεραξία (101.718) 0 Ανάλυση ταμειακής εκροής κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου: Τίμημα διακανονιζόμενο σε μετρητά Τίμημα διακανονιζόμενο μέσω της ανάληψης τραπεζικού δανεισμού Σύνολο τιμήματος εξαγοράς Μείον: Τίμημα διακανονιζόμενο μέσω της ανάληψης τραπεζικού δανεισμού Μείον: Χρηματικά διαθέσιμα που αποκτήθηκαν Σύνολο ταμειακής εκροής κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου 171 58.781 60.913 119.694 (60.913) (5.204) 53.577 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στον ανωτέρω πίνακα παρουσιάζονται οι προσωρινές εύλογες αξίες των αποκτηθέντων στοιχείων του ενεργητικού και των αναληφθεισών υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία απόκτησης του ελέγχου, ήτοι κατά την 05.09.2019. Οι εύλογες αξίες των ενσώματων παγίων ύψους 211.550 (233.932 χιλ. δολαρίων Αμερικής) έχουν βασιστεί σε έκθεση ανεξάρτητου εκτιμητή, η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί εντός 12 μηνών από την ημερομηνία της απόκτησης. Το κονδύλι «Συμμετοχικοί Τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις» προσδιορίστηκε βάσει χρησιμοποίησης τεχνικής αποτίμησης που στηρίζεται στο μοντέλο χρηματοδότησης του αιολικού πάρκου, το οποίο προβάλει τις μελλοντικές ταμειακές ροές προ φόρων, φόρους και πιστώσεις φόρων παραγωγής και εφαρμόζοντας ως συντελεστή προεξόφλησης το συμφωνηθέν με τον Tax Equity Investor, συντελεστή απόδοσης της επένδυσης IRR (βλ. αναλυτικά Σημείωση 26). Περαιτέρω, στο πλαίσιο της διαδικασίας οριστικοποίησης του τιμήματος εξαγοράς αναγνωρίστηκε ποσό 17.975 (19.878 χιλ. δολαρίων), το οποίο αφορά σε ωφέλεια από τη μείωση επιτοκίων υφιστάμενων δανείων του Ομίλου από την πωλήτρια Τράπεζα (για Fluvanna I και Gopher Greek), και η οποία και συμφωνήθηκε στο πλαίσιο της συναλλαγής. Συγκεκριμένα, βάσει των νέων μειωμένων επιτοκίων και σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, ο Όμιλος αποαναγνώρισε προηγούμενο δανεισμό ύψους 125.550 (138.833 χιλ. δολαρίων Αμερικής) και αναγνώρισε νέο δανεισμό ύψους 107.575 (118.955 χιλ. δολαρίων Αμερικής). Η αναγνώριση των δανείων έγινε στην εύλογη αξία τους, η οποία εκτιμήθηκε προσωρινά από τη Διοίκηση προεξοφλώντας τις νέες ταμειακές ροές με το αρχικό επιτόκιο προεξόφλησης των δανείων (10,38%). Η διαφορά μεταξύ του ονομαστικού ποσού των δανείων και της εύλογης αξίας αυτών, ανήλθε σε συνολικό ποσό 17.975. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9, το εν λόγω ποσό αναγνωρίζεται σε όφελος των χρηματοοικονομικών αποτελεσμάτων. Ωστόσο, και δεδομένου ότι η συγκεκριμένη ωφέλεια προέκυψε στο πλαίσιο της συναλλαγής απόκτησης, κατά τη διαδικασία επιμερισμού του τιμήματος της απόκτησης, το εν λόγω ποσό θεωρήθηκε ότι συνιστά στοιχείο του τιμήματος της συναλλαγής και κατά τη λογιστική του απεικόνιση, αναγνωρίστηκε μειωτικά αυτού. Στο πλαίσιο όλων των παραπάνω υπολογισμών και όπως φαίνεται και στον ανωτέρω πίνακα, ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει υπεραξία από την παραπάνω εξαγορά στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της 31.12.2019. Κατά την 31.12.2019, η απόκτηση του «Bearkat I» οδήγησε σε αύξηση των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων του Ομίλου κατά το ποσό των 220.903 (5,1 % επί του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου) και 108.896 (3,1 % επί του συνόλου των υποχρεώσεων του Ομίλου) αντίστοιχα. Η παραπάνω εξαγορά συνεισέφερε στον κύκλο εργασιών και στα Κέρδη χρήσης του Ομίλου της περιόδου 05.09 – 31.12.2019, το ποσό των 6.299 και 1.452 (ζημία) αντίστοιχα. 7.2 Απόκτηση των εταιρειών KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV από τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε., εντός του Δεκεμβρίου του 2019 προχώρησε στην απόκτηση του 100% του μετοχικού κεφαλαίου πέντε (5) εταιρειών με έδρα την Ολλανδία, και συγκεκριμένα των KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV. Οι εν λόγω εταιρείες δεν έχουν καμία δραστηριότητα και κατέχουν ως μοναδικό στοιχείο του ενεργητικού τους οικόπεδα στις περιοχές Κασσιόπη και Αυλάκι στην Κέρκυρα τα οποία και ενοποιήθηκαν ολικά στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Σκοπός της εν λόγω απόκτησης, είναι η εμπορική εκμετάλλευση των αποκτηθέντων ακινήτων. Κατά την εξέταση των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 3, διαπιστώθηκε ότι τα αποκτηθέντα στοιχεία του ενεργητικού και οι αναληφθείσες υποχρεώσεις των ως άνω εταιρειών δεν αποτελούν «επιχείρηση» κατά τον ορισμό του ΔΠΧΑ 3 και κατά συνέπεια δεν εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω Προτύπου, αλλά οι συγκεκριμένες συναλλαγές αντιμετωπίστηκαν λογιστικά ως απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού. 172 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το συνολικό τίμημα της εξαγοράς των ανωτέρω εταιρειών ανήλθε σε ποσό 8.700 το οποίο είναι πληρωτέο σε δέκα (10) μηνιαίες ισόποσες δόσεις αρχής γενομένης από την 02.03.2020. Το τίμημα της συναλλαγής προσδιορίστηκε με βάση την εύλογη αξία των ακινήτων, ήτοι από τη συναλλαγή αυτή αποκτήθηκαν συνολικά στοιχεία του ενεργητικού ποσού 8.700, ενώ δεν αναλήφθηκαν υποχρεώσεις καθώς οι εταιρείες είχαν ως μοναδικό στοιχείο του ενεργητικού τα ακίνητα. Από τις εν λόγω αποκτήσεις δεν προέκυψε υπεραξία. Στην ενοποιημένη Κατάσταση Αποτελεσμάτων της χρήσης 2019, δεν επήλθε καμία επίδραση από την ενοποίηση των ως άνω εταιρειών, ήτοι δεν περιλαμβάνονται αποτελέσματα από λειτουργικές δραστηριότητες, καθώς οι εν λόγω εταιρείες δεν είχαν ουδεμία δραστηριότητα μέχρι το τέλος της χρήσης. 7.3 Υπεραξία Κατά την 31.12.2019, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις υπεραξία ύψους 3.025, η οποία αφορά στον λειτουργικό τομέα «Κατασκευές» (σε προηγούμενη χρήση, ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ Α.Ε. απέκτησε το 66,7% των κατασκευαστικών κοινοπραξιών EUROIONIA και Ε‐65, με το οποίο θα εκτελούσε ένα πρόσθετο σημαντικό κατασκευαστικό αντικείμενο σε υπάρχουσες κατασκευαστικές συμβάσεις). Η ανάλυση της κίνησης της υπεραξίας κατά τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: Τομέας Κατασκευές Καθαρή λογιστική αξία την 01.01.2018 3.183 Απομείωση υπεραξίας Καθαρή λογιστική αξία την 31.12.2018 ‐ 3.183 Kαθαρή λογιστική αξία την 01.01.2019 3.183 Απομείωση υπεραξίας Καθαρή λογιστική αξία την 31.12.2019 (158) 3.025 Μικτή λογιστική αξία την 31.12.2019 Συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης 9.759 (6.734) Καθαρή λογιστική αξία την 31.12.2019 3.025 Ο έλεγχος απομείωσης βασίζεται στον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού, το οποίο έχει προσδιοριστεί με βάση την αξία λόγω χρήσης. Ο εν λόγω προσδιορισμός προκύπτει με τη χρησιμοποίηση της μεθόδου των προεξοφλημένων ταμειακών ροών με βάση το υπολειπόμενο εκτιμώμενο ύψος των ταμειακών ροών που αναμένονται μέχρι και την ολοκλήρωση του κατασκευαστικού έργου των κοινοπραξιών. Η συγκεκριμένη μεθοδολογία προσδιορισμού της αξίας χρήσης επηρεάζεται από τις εξής βασικές παραδοχές, όπως αυτές υιοθετήθηκαν από τη Διοίκηση για τον προσδιορισμό των μελλοντικών ταμειακών ροών: α) τα έσοδα που προβλέπονται με βάση τις υφιστάμενες συμβάσεις κατασκευαστικού αντικειμένου των δύο κοινοπραξιών, β) τα προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους των κατασκευαστικών έργων τα οποία υπολογίζονται με βάση και τα απολογιστικά στοιχεία των τελευταίων ετών. Με βάση τον έλεγχο απομείωσης που διενεργήθηκε στη λήξη της παρουσιαζόμενης περιόδου αναφοράς, προέκυψε ζημιά 158, η οποία και περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Λοιπά Έσοδα/(‘Εξοδα)» (σημείωση 40) της ενοποιημένης Κατάστασης Συνολικών Αποτελεσμάτων της χρήσης 2019. 173 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 8. ΑΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα ασώματα πάγια του Ομίλου και η κίνησή τους για τις περιόδους 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, που παρουσιάζονται στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Παραχωρήσεις και λοιπά δικαιώματα Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Δικαιώματα από κατασκευαστικές συμβάσεις Δαπάνες ανάπτυξης Λογισμικό Σύνολο 1.089.230 88.021 7.622 5.926 1.190.799 3.932 0 1.419 99 5.450 (97) 0 (17) 0 (114) (349) 0 (60) 0 (409) 0 0 (115) 0 (115) (5.065) 0 0 1.354 (3.711) 164 0 7 0 171 1.087.815 88.021 8.856 7.377 1.192.069 1η Ιανουαρίου 2019 (295.511) (86.160) (5.715) (748) (388.134) Αποσβέσεις χρήσης (41.796) (239) (947) (228) (43.210) 74 0 60 0 134 (612) 0 71 0 (541) (5.375) 0 65 0 (5.310) (44) 0 (7) 0 (51) (343.264) (86.399) (6.473) (975) (437.111) 2.383 6.402 754.958 Προσθήκες Μεταβολή ποσοστού ενοποίησης Πωλήσεις Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Πωλήσεις Απομειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 Αναπόσβεστη αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 744.551 1.622 174 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Παραχωρήσεις και λοιπά δικαιώματα Δικαιώματα από κατασκευαστικές συμβάσεις Δαπάνες ανάπτυξης Λογισμικό Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 1.081.517 88.021 6.799 4.808 1.181.145 7.428 0 1.028 380 8.836 Πωλήσεις (46) 0 (223) 0 (269) Διαγραφές (42) 0 0 0 (42) 0 0 2 738 740 373 0 16 0 389 1.089.230 88.021 7.622 5.926 1.190.799 1η Ιανουαρίου 2018 (252.678) (84.295) (5.059) (605) (342.637) Αποσβέσεις χρήσης Πωλήσεις (42.006) 3 (1.865) 0 (649) 10 (143) 0 (44.663) 13 (730) 0 0 0 (730) 0 0 (1) 0 (1) (100) 0 (16) 0 (116) 31η Δεκεμβρίου 2018 (295.511) (86.160) (5.715) (748) (388.134) Αναπόσβεστη αξία 31η Δεκεμβρίου 2018 793.719 1.861 1.907 5.178 802.665 Προσθήκες Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2018 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Απομειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές Οι αποσβέσεις των χρήσεων 2019 και 2018 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά 42.742 (44.423 το 2018), στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά 373 (216 το 2018), Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης 14 (14 το 2018), 0 στα Λοιπά Έσοδα/(έξοδα) (2 το 2018) και 81 στο Απόθεμα (8 το 2018). Τα άυλα πάγια της Εταιρείας, αναπόσβεστης αξίας 140 (130 το 2018), αφορούν σε λογισμικό αξίας κτήσης 536 (491 το 2018) και σωρευμένων αποσβέσεων 396 (361 το 2018). Οι αποσβέσεις της χρήσης 2019 ύψους 32 (23 το 2018), έχουν καταχωρηθεί στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης. Οι δαπάνες ανάπτυξης αφορούν κυρίως σε δαπάνες που γίνονται στα μεταλλεία λευκόλιθου. Στο κονδύλι «Παραχωρήσεις και λοιπά δικαιώματα» περιλαμβάνονται: (α) δικαιώματα από συμβάσεις παραχώρησης, τα οποία ανέρχονται σε 695.155 (745.229 το 2018), (β) αγορασμένα δικαιώματα εκμετάλλευσης λατομείων και μεταλλείων λευκόλιθου, αναπόσβεστης αξίας 26.284 (26.881 το 2018), με εκτιμώμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής 50 έτη, και (γ) καταβληθέντα δικαιώματα εγκατάστασης αιολικών πάρκων, αναπόσβεστης αξίας 23.105 (21.464 το 2018). 175 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος στην αξία του άυλου Δικαιώματος που απορρέει από τις Συμβάσεις Παραχώρησης έχει αναγνωρίσει την χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου αφαιρετικά του άυλου περιουσιακού στοιχείου που έχει δημιουργηθεί βάσει των συμβάσεων. Για την κατασκευή του Αναβαλλόμενου Τμήματος Α’ (ΑΤΑ), το Δημόσιο θα καταβάλλει ως Χρηματοδοτική Συμβολή στην θυγατρική εταιρεία ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. το συνολικό ποσό 305.735 σε ισόποσες καταβολές. Μέσα στην χρήση 2019, ο Όμιλος μέσω της θυγατρικής ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. εισέπραξε ποσό 97.962 (68.694 το 2018) το οποίο αφορά την χρηματοδοτική συμβολή του Δημοσίου, ως επιδότηση για την κατασκευή του έργου «Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδος (Ε65)» η οποία είναι υπό μορφή επιδότησης κεφαλαίου. Δεδομένων των προβλέψεων της Σύμβασης Παραχώρησης αναφορικά με την κατασκευή, λειτουργία και εκμετάλλευση του Αναβαλλόμενου Τμήματος Α’ (νότιο τμήμα Ε65 – σύνδεση αυτοκινητοδρόμου ΠΑΘΕ με Α/Κ Ξυνιάδας), με βάση τις οποίες, αφενός το έργο είναι 100% χρηματοδοτούμενο από το Δημόσιο μέσω Ευρωπαϊκών πόρων και, αφετέρου, δεν προβλέπεται απόδοση για το μέτοχο από τη λειτουργία αυτού του τμήματος, δεν αναγνωρίζεται κέρδος IFRIC 12 κατά την κατασκευή και, επιπλέον, επειδή το κόστος κατασκευαστικών υπηρεσιών καλύπτεται πλήρως από την αναλογούσα επιχορήγηση, η λογιστική αξία του δικαιώματος παραχώρησης από την κατασκευή του νότιου τμήματος Ε 65, ισούται με μηδέν. Η αναπόσβεστη αξία των δικαιωμάτων από συμβάσεις παραχώρησης ποσού 695.155 (745.229 το 2018) αναλύεται ως ακολούθως. ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΞΙΑ ΚΤΗΣΗΣ 31.12.2019 ΑΝΑΠ/ΣΤΗ ΑΞΙΑ 31.12.2019 ΥΠΟΛ/ΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΧ/ΣΗΣ ΠΑΡ/ΣΕΙΣ Ιόνια οδός και ΠΑΘΕ τμήματα Αθήνα ‐ Σκάρφεια και Σχηματάρι ‐ Χαλκίδα 576.257 307.233 18 Σε λειτουργία ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕ Αυτοκινητόδρομος κεντρικής Ελλάδος (Ε‐65) και ΠΑΘΕ τμήμα Σκάρφεια ‐ Ράχες 421.248 379.055 18 Σε λειτουργία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΑΕ Διατηρητέο "Κεραμοποιείο Τσαλαπάτα" στο Βόλο 6.672 337 10 Σε λειτουργία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων 2.916 2.118 35 Σε λειτουργία ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕ Διαχείριση απορριμμάτων στα Ιωάννινα 1.801 1.795 24 Σε λειτουργία ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων στην πλατεία Κηφισιάς 8.020 4.516 18 Σε λειτουργία ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΣΑΡΟΚΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων στην Κέρκυρα 101 101 ‐ Διακοπή ανάπτυξης 1.017.015 695.155 ΝΕΑ ΟΔΟΣ ΑΕ ΣΥΝΟΛΟ 176 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα δικαιώματα από συμβάσεις παραχώρησης την 31.12.2018, έχουν ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ ΑΞΙΑ ΚΤΗΣΗΣ 31.12.2018 ΑΝΑΠ/ΣΤΗ ΑΞΙΑ 31.12.2018 ΥΠΟΛ/ΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΠΑΡΑΧ/ΣΗΣ ΠΑΡ/ΣΕΙΣ ΝΕΑ ΟΔΟΣ ΑΕ Ιόνια οδός και ΠΑΘΕ τμήματα Αθήνα ‐ Σκάρφεια και Σχηματάρι ‐ Χαλκίδα 576.257 325.775 19 Σε λειτουργία ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΕ Αυτοκινητόδρομος κεντρικής Ελλάδος (Ε‐ 65) και ΠΑΘΕ τμήμα Σκάρφεια ‐ Ράχες 431.295 410.160 19 Σε λειτουργία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΚΙΝΓΚ ΑΕ* Διατηρητέο "Κεραμοποιείο Τσαλαπάτα" στο Βόλο 6.672 346 11 Σε λειτουργία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΚΙΝΓΚ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων στον Βόλο 2.916 2.178 36 Σε λειτουργία Διαχείριση απορριμμάτων στα Ιωάννινα 1.801 1.801 25 Σε λειτουργία ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων στην πλατεία Κηφισιάς 8.020 4.868 19 Σε λειτουργία ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΠΛ. ΣΑΡΟΚΟΥ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΑΕ Σταθμός αυτοκινήτων στην Κέρκυρα 101 101 ‐ Διακοπή ανάπτυξης 1.027.062 745.229 ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕ ΣΥΝΟΛΟ *Το τελευταίο τρίμηνο του 2018, η εταιρεία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ Α.Ε., απορρόφησε την εταιρεία ΙΩΛΚΟΣ Α.Ε., ως εκ τούτου και η σύμβαση παραχώρησης μεταβιβάστηκε στην εταιρεία ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ Α.Ε. Έλεγχος απομείωσης αποσβέσιμων άυλων στοιχείων του ενεργητικού Ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει μη αποσβέσιμα άυλα στοιχεία του ενεργητικού και για τον λόγο αυτό, η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει σε σχετικούς ελέγχους απομείωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, μόνον όταν και όπου προκύπτουν σχετικές ενδείξεις απομείωσης. Εντός της χρήσης 2019, αναγνωρίστηκαν συνολικές ζημιές απομείωσης επί της αξίας των άυλων στοιχείων του ενεργητικού ποσού 612 (31.12.2018: 763) οι οποίες και επιβάρυναν τα ενοποιημένα αποτελέσματα του Ομίλου και έχουν αναγνωριστεί στο κονδύλι «Λοιπά Έσοδα/(Έξοδα)» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων της χρήσης (Σημείωση 40). Το εν λόγω ποσό αφορά σε ζημιές απομείωσης επί άδειας αιολικού πάρκου του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στην Βουλγαρία. Για τη διενέργεια του ελέγχου των περιουσιακών στοιχείων πάρκων ενέργειας από ΑΠΕ του Ομίλου, η ανακτήσιμη αξία καθορίζεται σύμφωνα με τον υπολογισμό της αξίας χρήσης του πάρκου (value in use). Ο υπολογισμός αυτός χρησιμοποιεί προβλέψεις ταμειακών ροών, βασισμένες σε οικονομικούς προϋπολογισμούς, οι οποίοι έχουν εγκριθεί από τη διοίκηση του Ομίλου και καλύπτουν την εναπομένουσα ωφέλιμη ζωή του πάρκου. 177 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι παραδοχές των προβλεπόμενων πωλήσεων περιλαμβάνουν παραδοχές και εκτιμήσεις της Διοίκησης που έχει λάβει υπόψη ιστορικές μετρήσεις για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια και τις τιμές πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας. Η ανακτήσιμη αξία επηρεάζεται (έχει ευαισθησία) από βασικούς παράγοντες όπως οι ποσότητες πωλήσεων, οι τιμές πώλησης, το EBITDA και επιτόκιο προεξόφλησης (για την Ελλάδα 5,4% ‐ 8,17%, για την Πολωνία 5,07% ‐ 10,04% και για τη Βουλγαρία 8,58%). Αναφορικά με τα δικαιώματα που απορρέουν από τις Συμβάσεις Παραχώρησης, η διοίκηση αξιολόγησε ότι δεν υφίστανται ενδείξεις απομείωσης της αξίας τους, καθώς δεν διαπιστώνονται αποκλίσεις σε σχέση με το επιχειρηματικό πλάνο αυτών. 9. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΓΙΩΝ Τα δικαιώματα χρήσης παγίων αναγνωρίστηκαν συνέπεια της πρώτης εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 (βλ. σημείωση 2.6.3). Η ανάλυση της κίνησης τους παρατίθεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Γήπεδα ‐ Κτίρια & Οικόπεδα Εγκαταστάσεις Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Μεταφορικά Μέσα Λοιπά Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 0 0 0 Προσαρμογές από εφαρμογή νέου προτύπου (σημ.2.6.3) 5.972 8.429 1.382 2.100 2 17.885 Μεταφορές από ενσώματα πάγια λόγω εφαρμογής νέου προτύπου(σημ.2.6.3) 0 0 24.290 6.428 0 30.718 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 5.972 8.429 25.672 8.528 2 48.603 Προσθήκες 2.962 1.561 300 627 0 5.450 Τερματισμός συμβάσεων (185) (673) (81) (451) 0 (1.390) 0 0 29 0 0 29 44 16 (1) 1 0 60 8.793 9.332 25.920 8.705 2 52.753 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 0 0 0 Μεταφορές από ενσώματα πάγια λόγω εφαρμογής νέου προτύπου(σημ.2.6.3) 0 0 (8.469) (2.868) 0 (11.337) Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις 178 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 0 0 (8.469) (2.868) 0 (11.337) Αποσβέσεις χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές (767) (1) (2.948) 1 (1.774) 1 (1.262) 0 (2) 0 (6.753) 1 31η Δεκεμβρίου 2019 (768) (2.947) (10.242) (4.130) (2) (18.089) 8.025 6.385 15.678 4.575 0 34.664 Αναπόσβεστη αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Γήπεδα ‐ Κτίρια & Οικόπεδα Εγκαταστάσεις Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Μεταφορικά Μέσα Λοιπά Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 0 0 0 Προσαρμογές από εφαρμογή νέου προτύπου (σημ.2.6.3) 0 331 0 0 0 331 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 0 331 0 0 0 331 Προσθήκες 0 194 0 6 0 200 31η Δεκεμβρίου 2019 0 525 0 6 0 531 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 0 0 0 Αποσβέσεις χρήσης 0 (72) 0 (1) 0 (73) 31η Δεκεμβρίου 2019 0 (72) 0 (1) 0 (73) 0 453 0 5 0 458 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Αναπόσβεστη αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 Οι αποσβέσεις του Ομίλου της χρήσης 2019 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά 4.263, στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά 1.829, στα Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης 5 και στα Λοιπά έσοδα/(έξοδα) 553 και στο απόθεμα 103. Οι αποσβέσεις της Εταιρείας της χρήσης 2019 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά 14, στα Έξοδα διοίκησης κατά 59. 179 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 10. ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΠΑΓΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα ενσώματα πάγια του Ομίλου και της Εταιρείας και η κίνησή τους για τις περιόδους 1 Ιανουαρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Λατομεία/ Γήπεδα Οικόπεδα Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Μεταφορές στα δικαιώματα χρήσης 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο Προσθήκες Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (σημ.7.1) Κόστος δανεισμού Προβλέψεις αποκατάστασης Πωλήσεις Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 Κτίρια και εγκαταστάσεις Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Οχήματα Λοιπά Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων Σύνολο 25.395 0 171.220 0 1.501.714 (24.290) 50.107 (6.428) 40.518 0 113.193 0 1.902.148 (30.718) 25.395 171.220 1.477.424 43.679 40.518 113.193 1.871.430 85 0 0 0 (167) 0 (113) 0 3.314 0 0 0 (3.074) (888) 9.463 763 153.364 227.031 4.946 1.897 (10.613) (1.924) 98.402 5.454 1.289 0 0 0 (1.437) (450) 174 69 2.928 0 0 0 (2.609) (520) 1.214 101 50.906 0 0 0 0 (308) (102.813) 1.880 211.886 227.031 4.946 1.897 (17.900) (4.090) 6.327 8.267 25.198 180.797 1.955.983 43.325 41.633 62.858 2.309.794 (6.343) 0 (50.262) 0 (445.808) 8.469 (35.004) 2.868 (32.039) 0 0 0 (569.455) 11.337 (6.343) (50.262) (437.339) (32.136) (32.039) 0 (558.118) Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις 1η Ιανουαρίου 2019 Μεταφορές στα δικαιώματα χρήσης 1η Ιανουαρίου 2019, Αναπροσαρμοσμένο Υπόλοιπο 180 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποσβέσεις χρήσης Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (σημ.7.1) Πωλήσεις Απομειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2019 (280) 0 0 (212) 113 0 (6.615) 0 1.150 157 (5.610) (141) (61.988) (15.481) 9.184 1.182 787 (1.816) (1.895) 0 1.240 415 (113) (54) (2.642) 0 2.329 471 (698) (93) 0 0 0 375 (695) 0 (73.420) (15.481) 13.903 2.388 (6.216) (2.104) (6.720) (61.321) (505.471) (32.543) (32.673) (320) (639.047) 18.478 119.477 1.450.512 10.782 8.960 62.538 1.670.747 Αναπόσβεστη Αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 ΟΜΙΛΟΣ Λατομεία/ Γήπεδα Οικόπεδα Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κόστος δανεισμού Προβλέψεις αποκατάστασης Πωλήσεις Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2018 Κτίρια και εγκαταστάσεις Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Οχήματα Λοιπά Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων Σύνολο 24.618 132.999 1.418.914 46.599 38.432 84.220 1.745.782 329 0 0 0 0 448 0 20.161 0 0 (449) 0 17.104 1.405 35.661 98 1.024 (7.198) (687) 38.449 15.453 4.014 0 0 (620) 0 95 19 2.678 0 0 (777) 0 (31) 216 78.463 1.323 0 0 (396) (53.028) 2.611 141.306 1.421 1.024 (9.044) (1.083) 3.038 19.704 25.395 171.220 1.501.714 50.107 40.518 113.193 1.902.148 181 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις 1η Ιανουαρίου 2018 (3.068) (44.076) (389.810) (33.018) (29.544) 0 (499.516) Αποσβέσεις χρήσης Πωλήσεις Απομειώσεις/Διαγραφές Μεταφορές Συναλλαγματικές διαφορές (280) 0 (2.547) (448) 0 (6.016) 27 2.675 (2.661) (211) (55.546) 2.323 (24) (26) (2.725) (2.358) 421 7 56 (112) (2.921) 431 187 (13) (179) 0 0 0 0 0 (67.121) 3.202 298 (3.092) (3.227) 31η Δεκεμβρίου 2018 (6.343) (50.262) (445.808) (35.004) (32.039) 0 (569.455) Αναπόσβεστη Αξία 31η Δεκεμβρίου 2018 19.052 120.959 1.055.907 15.103 8.479 113.193 1.332.693 182 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λατομεία/ Γήπεδα Οικόπεδα Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2019 Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Κτίρια και εγκαταστάσεις Οχήματα Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων Λοιπά Σύνολο 2.113 12.821 126 72 1.686 0 16.818 0 0 0 0 0 0 0 0 0 305 (6) (6) 1 0 0 0 0 0 306 (6) (6) 2.113 12.821 126 365 1.687 0 17.112 1η Ιανουαρίου 2019 0 (5.930) (125) (42) (1.635) 0 (7.732) Αποσβέσεις χρήσης Απομειώσεις/Διαγραφές 0 0 (391) (160) 0 0 (44) 6 (14) 0 0 0 (449) (154) 31η Δεκεμβρίου 2019 0 (6.481) (125) (80) (1.649) 0 (8.335) 2.113 6.341 1 284 38 0 8.777 Προσθήκες Πωλήσεις Διαγραφές 31η Δεκεμβρίου 2019 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Αναπόσβεστη Αξία 31η Δεκεμβρίου 2019 183 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λατομεία/ Γήπεδα Οικόπεδα Κτίρια και εγκαταστάσεις Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός Οχήματα Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και προκαταβολές κτήσης παγίων Λοιπά Σύνολο Αξία κτήσης 1η Ιανουαρίου 2018 2.113 12.814 126 69 1.680 0 16.802 Προσθήκες 31η Δεκεμβρίου 2018 0 2.113 7 12.821 0 126 3 72 6 1.686 0 0 16 16.818 1η Ιανουαρίου 2018 0 (5.540) (125) (39) (1.623) 0 (7.327) Αποσβέσεις χρήσης 0 (390) 0 (3) (12) 0 (405) 31η Δεκεμβρίου 2018 0 (5.930) (125) (42) (1.635) 0 (7.732) 2.113 6.892 1 29 51 0 9.085 Σωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Αναπόσβεστη Αξία 31η Δεκεμβρίου 2018 184 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι προσθήκες για την χρήση 2019 του Ομίλου συνολικού ύψους 211.886 αφορούν κατά βάση σε επενδύσεις του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ύψους 194.173. Συγκεκριμένα οι εν λόγω επενδύσεις περιλαμβάνουν την κατασκευή του αιολικού πάρκου Fluvanna II (158 MW) στο Τέξας των ΗΠΑ ποσού 118.501, προσθήκες ποσού 30.942 σε αιολικά πάρκα σε ελληνικές θυγατρικές, επενδύσεις υπό κατασκευή και προκαταβολές κτήσης παγίων ποσού 41.012 που σχετίζονται με τα νέα αιολικά πάρκα στην Εύβοια. Οι αποσβέσεις του Ομίλου της χρήσης 2019 έχουν καταχωρηθεί στο Κόστος πωλήσεων κατά 70.213 (64.467 το 2018), στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά 2.510 (2.167 το 2018), στα Έξοδα έρευνας και ανάπτυξης 47 (78 το 2018) και στα Λοιπά έσοδα/(έξοδα) 273 (347 το 2018) και στο απόθεμα 377 (62 το 2018). Οι αποσβέσεις της Εταιρείας 449 (405 το 2018), απεικονίζονται στην Κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων κατά 307 (306 το 2018) στο Κόστος πωλήσεων και κατά 142 (100 το 2018) στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης. Στην χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 αναγνωρίστηκαν ζημίες απομείωσης συνολικού ύψους 678 (2018: 896) οι οποίες και επιβάρυναν τα ενοποιημένα αποτελέσματα του Ομίλου και έχουν αναγνωριστεί στο κονδύλι «Λοιπά Έσοδα/(Έξοδα)» της Κατάστασης Αποτελεσμάτων της χρήσης (βλ. Σημείωση 40). Το εν λόγω ποσό αναλύεται περαιτέρω σε: (α) ζημιά απομείωσης ποσού 1.445 που αφορά στις εγκαταστάσεις μονάδας παραγωγής ενέργειας από βιομάζα θυγατρικής εταιρείας του υπο‐Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στην Ελλάδα (2018: είχαν αναγνωριστεί απομειώσεις ύψους 896), (β) ανάκτηση ζημιάς απομείωσης ποσών 1.126 και 36 που αφορά σε θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και σχετίζεται με τον κλάδο της εκμετάλλευσης ακινήτων και βιομηχανίας αντίστοιχα και (γ) ζημιά ποσού 395 που αφορά σε απομειώσεις που διενεργήθηκαν στην μητρική εταιρεία και σε λοιπές θυγατρικές του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ. Στο λογαριασμό «Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός» περιλαμβάνονται ανεμογεννήτριες Αιολικών Πάρκων συνολικού ποσού 1.398.600 οι οποίες έχουν ενεχυριαστεί σε τράπεζες για εξασφάλιση μακροπρόθεσμων δανείων. Επί των υπολοίπων ακινήτων εταιρειών του Ομίλου έχουν εγγραφεί προσημειώσεις υποθηκών διαφόρων σειρών συνολικού ποσού 21.271 για την εξασφάλιση ομολογιακών δανείων. Στις κατηγορίες «Γήπεδα‐Οικόπεδα», «Κτίρια και εγκαταστάσεις» και «Τεχνολογικός και μηχανολογικός εξοπλισμός», περιλαμβάνονται πάγια με αναπόσβεστο κόστος 78.672 και 83.181, κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αντίστοιχα, που αφορούν σε Εγκαταστάσεις Δικτύων Διανομής που κατασκευάστηκαν από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ και όπως προβλέπεται από συμβάσεις με τη ΔΕΔΔΗΕ, μεταβιβάζονται στη ΔΕΔΔΗΕ, άνευ ανταλλάγματος, κατά την έναρξη λειτουργίας του κάθε Αιολικού Πάρκου. Παρά ταύτα, και μετά την μεταβίβασή τους, οι εγκαταστάσεις αυτές συνεχίζουν να εξυπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκαν, δηλαδή την πώληση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στη ΔΕΔΔΗΕ και ΔΑΠΕΕΠ, παραμένοντας στην αποκλειστική χρήση της Εταιρείας και ως εκ τούτου, το αναπόσβεστο κόστος, κατά την ημερομηνία της μεταβίβασης, συνεχίζει να αποσβένεται, όπως και προηγουμένως, μέχρι την εξάντληση της 25ετούς περιόδου απόσβεσης των Αιολικών Πάρκων. 185 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 11. ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΑ ΑΚΙΝΗΤΑ Η κίνηση των επενδυτικών ακινήτων για τις χρήσεις 2019 και 2018 του Ομίλου και της Εταιρείας, αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 1η Ιανουαρίου 2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 41.030 113.705 11.290 12.810 7 2.185 0 0 1.507 (4.770) (43) (1.520) Μειώσεις Μεταφορές (1.873) 244 (71.654) (1.730) 19 31η Δεκεμβρίου 2019 40.916 0 0 11.290 Προσθήκες χρήσης Διαφορά αποτίμησης στην εύλογη αξία 1.564 41.030 9.536 Οι επενδύσεις σε ακίνητα προσδιορίζονται με βάση τη μέθοδο της εύλογης αξίας του ΔΛΠ 40. H επιμέτρηση στη εύλογη αξία καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη την ικανότητα της Εταιρείας για την επίτευξη της μέγιστης και βέλτιστης χρήσης τους, αξιολογώντας τη χρήση του κάθε στοιχείου που είναι νομικά επιτρεπτή και οικονομικά εφικτή. Ο Όμιλος εντός της χρήσης 2019 προέβη στην επανεκτίμηση της εύλογης αξίας του χαρτοφυλακίου ακινήτων του, αναθέτοντας την εργασία της εκτίμησης σε ανεξάρτητους οίκους εκτιμητών ακινήτων. Από την επανεκτίμηση της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων προέκυψε καθαρό κέρδος ποσού 1.507 (έναντι ζημιάς 4.770 για το 2018) (βλ. Σημείωση 40). Στο κατωτέρω πίνακα παρατίθενται στοιχεία των βασικών παραδοχών που λήφθηκαν υπόψη στις αποτιμήσεις των επενδυτικών ακινήτων για την 31.12.2019: Επιτόκιο Πληθωρισμός Απόδοση Κόστος αξιοποίησης Κεφαλαιοποίη 60 ευρώ ανά τ.μ. ανά σης μήνα ‐ ‐ 10% ‐ Μεταξουργείο‐ Διαμερίσματα και Καταστήματα Τιμές διαμορφώνονται Κτηματαγοράς βάσει προσφορών 3.134 για τα καθώς το σύνολο του διαμερίσματα ακινήτου είναι υπό πώληση ‐ ‐ ‐ ‐ Παλαιά Βόλου‐ Εμπορικό κέντρο Κεφαλαιοποίη σης εσόδων με προεξόφληση 4.230 ταμιακών ροών και κόστος αντικατάστα σης 9,3%‐9,44% ‐ 7,5% ‐ 8,5% ‐ Ακίνητο Λιμάνι Θεσσαλονίκης‐ Θέσεις στάθμευσης Εύλογη Αξία 31.12.2019 930 Μέθοδος Αγοραία τιμή 850‐1.100 ευρώ ανά τ.μ. 186 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ωρωπός‐Οικόπεδο 252 Κτηματαγοράς 20,50 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Οδός Ηπείρου (Αθήνα)‐Δικαίωμα μεταφοράς 140 Κτηματαγοράς 44 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Οικόπεδο Αγ. Στέφανος Αττικής 850 Κτηματαγοράς πώληση 350 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ 550‐1.150 ευρώ ανά τ.μ. 4,51% ‐ ‐ 3,50‐10 ευρώ ανά τ.μ./μηνα Οδός Μοναστηρίου (Θεσσαλονίκη) ‐ Οικόπεδο 8.995 Παραλίμνιο (Ιωάννινα)‐ Εμπορικό κέντρο Κεφαλαιοποίη σης, αντικατάστασ ης, με 5.270 συντελεστή στάθμισης 80% και 20% αντίστοιχα 2 ‐10 ευρώ ανά τ.μ. 310‐776 ευρώ ανά τ.μ. για το κτίριο και 75 ευρώ ανά τ.μ. για οικόπεδο 9,30%‐9,44% 0,94% ‐ 1,80% 7,5% ‐ 8,5% ‐ Κως‐Αγροτεμάχια * 957 Κτηματαγοράς 28 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Κτίριο και Οικόπεδο θέση Λεζίδες Αλιβέρι Ευβοίας Κτίριο 1,50‐ Κτηματαγοράς 4ευρώ/τ.μ. , και οικόπεδο 6‐10,50 1.122 κεφαλαιοποίη ευρώ/τ.μ., μίσθωμα σης εσόδων κτιρίου 1,66 ευρώ. /τ.μ. 12.25 ‐ 12,25% ‐ Αγροτεμάχιο θέση Ποσειδωνία Λαυρίου Αττικής Αξιοποίησης 13 Κτηματαγοράς 1,87 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Μαντούδι (Εύβοια) ‐ Αγροτεμάχια 624 Κτηματαγοράς 5,50 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Γ' Σεπτεμβρίου (Αθήνα)‐Γραφεία Κτηματαγοράς και 540 κεφαλαιοποίη σης εσόδων 1.022ευρώ ανά τ.μ. 4,93 ευρώ ανά τ.μ. ανά μήνα ‐ ‐ 8,50% ‐ Βουλγαρία‐ Οικόπεδα για Logistics 687 Κτηματαγοράς 15,44 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια (Batac) 601 Κτηματαγοράς 16‐20 ευρώ ανά τ.μ., /Αξιοποίησης 35,94 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια (Svilengrad) 248 Κτηματαγοράς 19‐20 ευρώ ανά τ.μ., /Αξιοποίησης ‐ ‐ ‐ ‐ 187 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια Κτηματαγοράς /Αξιοποίησης 34,85 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία Σόφια‐ Οικόπεδο 320 Κτηματαγοράς 31,53 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία Σόφια‐ Οικόπεδο 535 Κτηματαγοράς 2.158 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Αγροτεμάχια 808 Κτηματαγοράς 13 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 194 Κτηματαγοράς 153 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 2.590 Κτηματαγοράς 404 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 2.450 Κτηματαγοράς 1.125 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ 5.426 ‐ 40.916 Τα αντίστοιχα στοιχεία των βασικών παραδοχών που λήφθηκαν υπόψη στις αποτιμήσεις των επενδυτικών ακινήτων για την 31.12.2018, έχουν ως εξής: Ακίνητο Λιμάνι Θεσσαλονίκης‐ Θέσεις στάθμευσης Μεταξουργείο‐ Διαμερίσματα και Καταστήματα Παλαιά Βόλου‐ Εμπορικό κέντρο Εύλογη Αξία 31.12.2018 Αγοραία τιμή Επιτόκιο Πληθωρισμός Απόδοση Κόστος αξιοποίησης 900 Κεφαλαιοποίησης 60 ευρώ ανά τ.μ. ανά μήνα ‐ ‐ 10% ‐ Κτηματαγοράς για τα διαμερίσματα 1.833‐3.052 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Κεφαλαιοποίησης για τα καταστήματα 4,62‐9,23 ευρώ ανά τ.μ. ανά μήνα ‐ ‐ 8,50% ‐ Κεφαλαιοποίησης εσόδων με προεξόφληση 4.320 ταμιακών ροών και κόστος 0,60‐5,12 ευρώ ανά τ.μ. ανά μήνα 8,5%‐9,81% 0,90% ‐ 1,78% 7,5% ‐ 8,5% ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 4.863 Μέθοδος 800‐1.100 ευρώ ανά τ.μ. Ωρωπός‐Οικόπεδο 252 Κτηματαγοράς 20,50 ευρώ ανά τ.μ. 188 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οδός Ηπείρου (Αθήνα)‐Δικαίωμα μεταφοράς συντελεστή δόμησης 140 Κτηματαγοράς 44 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Οικόπεδο Αγ. Στέφανος Αττικής 815 Κτηματαγοράς πώληση 350 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Οδός Μοναστηρίου (Θεσσαλονίκη) ‐ Οικόπεδο 6.987 Αξιοποίησης/ Κτηματαγοράς 650‐2.000 ευρώ ανά τ.μ. 3,29% ‐ ‐ 300‐700 ευρώ ανά τ.μ. Παραλίμνιο (Ιωάννινα)‐ Εμπορικό κέντρο Κεφαλαιοποίησης, αντικατάστασης, 5.380 με συντελεστή στάθμισης 80% και 20% αντίστοιχα 1,6 ‐ 8 ευρώ ανά τ.μ. 8,50%‐9,81% 0,90% ‐ 1,78% 7,5% ‐ 8,5% ‐ 400‐1000 ευρώ ανά τ.μ. για το κτίριο και 80 ευρώ ανά τ.μ. για οικόπεδο ‐ ‐ ‐ 28 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Κτίριο 1,40‐ 3ευρώ/τ.μ. , οικόπεδο 5‐9,50 ευρώ/τ.μ., μίσθωμα κτιρίου 1,68 ευρώ. /τ.μ. ‐ ‐ 12,50% ‐ Κως‐Αγροτεμάχια Κτίριο και Οικόπεδο θέση Λεζίδες Αλιβέρι Ευβοίας 957 Κτηματαγοράς Κτηματαγοράς και 1122 κεφαλαιοποίησης εσόδων Αγροτεμάχιο θέση Ποσειδωνία Λαυρίου Αττικής 13 Κτηματαγοράς 1,87 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Μαντούδι (Εύβοια) ‐ Αγροτεμάχια 623 Κτηματαγοράς 5,50 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Γ' Σεπτεμβρίου (Αθήνα)‐Γραφεία Κτηματαγοράς και 538 κεφαλαιοποίησης 1.022ευρώ ανά τ.μ. εσόδων ‐ ‐ 8,50% ‐ 4,93 ευρώ ανά τ.μ. ανά μήνα ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία‐ Οικόπεδα για Logistics 704 Κτηματαγοράς 5‐26 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια (Batac) 573 Κτηματαγοράς/ Αξιοποίησης 19‐20 ευρώ ανά τ.μ., 35,94 ευρώ ανά τ.μ. 4% ‐ 10% 353,12 ευρώ ανά τ.μ. Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια (Svilengrad) 251 Κτηματαγοράς/ Αξιοποίησης 19‐20 ευρώ ανά τ.μ., 35,94 ευρώ ανά τ.μ. 4% ‐ 10% 353,12 ευρώ ανά τ.μ. 189 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Βουλγαρία‐ Αγροτεμάχια 5.655 Κτηματαγοράς/ Αξιοποίησης 35,10 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία Σόφια‐ Οικόπεδο 422 Κτηματαγοράς 41,6 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ Βουλγαρία Σόφια‐ Οικόπεδο 541 Κτηματαγοράς 2.182 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Αγροτεμάχια 819 Κτηματαγοράς 13 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 195 Κτηματαγοράς 153 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 2.820 Κτηματαγοράς 404 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ Ρουμανία‐ Οικόπεδα 2.140 Κτηματαγοράς 1.125 ευρώ ανά τ.μ. ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ 41.030 Ο Όμιλος εισέπραξε μισθώματα από τα επενδυτικά ακίνητα 629 και 6.309 στις χρήσεις 2019 και 2018 αντίστοιχα. Επί επενδυτικών ακινήτων εταιρειών του ομίλου έχουν εγγραφεί προσημειώσεις υποθηκών συνολικού ποσού 5.270 για την εξασφάλιση ομολογιακών δανείων. 12. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ 12.1 Ανάλυση κίνησης επενδύσεων σε θυγατρικές χρήσης 2019 Οι θυγατρικές της Εταιρείας παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5. Η μεταβολή της λογιστικής αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές, στις εταιρικές οικονομικές καταστάσεις έχει ως εξής: ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 400.308 346.137 Προσθήκες 26.575 60.578 Πώληση / Διαγραφή θυγατρικής (4.533) (1.484) Επιστροφή κεφαλαίου (4.705) 0 Ζημία απομείωσης (9.894) (11.093) 1.781 6.170 (144.801) 0 264.731 400.308 Ανάκτηση απομείωσης Μετατροπή σε Δευτερογενές Δάνειο Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 190 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η μετατροπή της συμμετοχής στις εταιρείες παραχώρησης ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. σε ομολογιακό δάνειο αναλύεται ως εξής: Ποσό 144.801 αφορά στην έκδοση Δευτερογενούς χρέους που προέκυψε από την μετατροπή μετοχικού κεφαλαίου στις εταιρείες παραχώρησης ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε., βάσει της Σύμβασης Παραχώρησης. Ειδικότερα, ποσό 59.000 και ποσό 85.801 αφορά σε μειώσεις μετοχικού κεφαλαίου των εταιρειών ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. αντίστοιχα, με την ταυτόχρονη ισόποση αύξηση του Δευτερογενούς Χρέους αυτών, δια της εκδόσεως ομολογιακού δανείου, καλυπτόμενου αποκλειστικά από τη μοναδική μέτοχο εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε., βάσει των όσων ορίζονται στη σύμβαση παραχώρησης και τις δανειακές συμβάσεις. Οι εν λόγω συναλλαγές εγκρίθηκαν από τις εταιρείες παραχώρησης, τις πιστώτριες τράπεζες και το Ελληνικό Δημόσιο. Αναλυτικότερα, με βάση τα οριζόμενα στο άρθρο 7.1.3 της Σύμβασης Παραχώρησης, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το νόμο 4219/2013, το Δημόσιο αποδέχεται τη διενέργεια της εν λόγω συναλλαγής, υπό την προϋπόθεση: α) της μη τροποποιήσεως του συνόλου της Δεσμευτικής Επένδυσης (δηλαδή άθροισμα του, ήδη καταβληθέντος, Μετοχικού Κεφαλαίου και Δευτερογενούς Χρέους), υπό τις επιφυλάξεις του Ν. 4548/2018 και β) τη διενέργεια της μετατροπής μετά την ολοκλήρωση των εργασιών κατασκευής Περιόδου Τ1. Ακόμη, βάσει του άρθρου 9.2.1 της Σύμβασης Παραχώρησης, απαγορεύεται οποιαδήποτε τροποποίηση του καταστατικού του Παραχωρησιούχου, χωρίς την έγγραφη συναίνεση του Δημοσίου. Αντίστοιχες διατάξεις περιγράφονται στο άρθρο 32 της δανειακής Σύμβασης Κοινών Όρων με ορισμένες βασικές προϋποθέσεις, όπως τη διατήρηση του συνολικού ύψους της δεσμευτικής επένδυσης, την τήρηση των λογιστικών απαιτήσεων ΔΠΧΑ, κοκ. Να σημειωθεί επίσης πως το ποσό της μετατροπής προβλέπεται και στο Χρηματοοικονομικό Μοντέλο Αναδιάρθρωσης (ΧΜΑ) 2013 το οποίο αποτελεί Παράρτημα της Σύμβασης Παραχώρησης. Το Ελληνικό Δημόσιο μέσω του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, συναίνεσε στην ως άνω συναλλαγή με την από 04.07.2019 (ΕΥΔΕ/ΚΣΕΣΠ/Γ/Φ1/5267/04.07.2019) επιστολή του. Στις Γενικές Συνελεύσεις των Μετόχων την 09.07.2019 και σε εφαρμογή του άρθρου 7.1.3 της Σύμβασης Παραχώρησης και του άρθρου 29 του ν. 4548/2018, αποφασίστηκαν οι μειώσεις του Μετοχικού Κεφαλαίου των Εταιρειών κατά 59 εκατ. ευρώ για την ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και 85,8 εκατ. ευρώ για την ΝΕΑ ΟΔΟ Α.Ε. Η εφαρμογή των ως άνω αποφάσεων των Γενικών Συνελεύσεων έλαβε χώρα μετά και την έγκριση από το ΓΕΜΗ την 09.08.2019 για την ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και την 20.09.2019 για την ΝΕΑ ΟΔΟ Α.Ε. Οι ημερομηνίες έκδοσης των ομολογιών Δευτερογενούς χρέους ήταν η 30.09.2019 για την ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ενώ για την ΝΕΑ ΟΔΟ Α.Ε. ήταν η 31.10.2019. Η μείωση μετοχικού κεφαλαίου διενεργήθηκε με τροποποίηση καταστατικού των εταιρειών, επιστροφή κεφαλαίου στον μοναδικό μέτοχο και ταυτόχρονη έκδοση ισόποσου Δευτερογενούς Χρέους. Περαιτέρω, και αναφορικά με το Δευτερογενές Χρέος, τα βασικά στοιχεία των προγραμμάτων έχουν ως εξής: ποσό εκδόσεως 85.801: Την 24.09.2019 το ΔΣ της ΝΕΑ ΟΔΟΣ οριστικοποίησε του όρους του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου Μειωμένης Εξασφάλισης με τους σημαντικότερους ως παρακάτω: Ως ημερομηνία λήξεως ορίστηκε η 18.12.2037, ενώ το σύνολο του δανείου θα αποπληρωθεί κατά την ημερομηνία λήξεως, με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος. Το επιτόκιο ορίστηκε σε 7,1% και η περίοδος εκτοκισμού ορίστηκε ως εξαμηνιαία. Περαιτέρω, υφίσταται δικαίωμα μετατροπής ένα προς ένα και άσκηση του δικαιώματος οποτεδήποτε μέχρι την ημερομηνία λήξης. ποσό εκδόσεως 59.000: Ως ημερομηνία λήξεως ορίστηκε η 31.03.2038, ενώ το σύνολο του δανείου θα αποπληρωθεί κατά την ημερομηνία λήξεως, με δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος. 191 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το επιτόκιο ορίστηκε σε 7,1% και η περίοδος εκτοκισμού ορίστηκε ως εξαμηνιαία. Περαιτέρω, υφίσταται δικαίωμα μετατροπής ένα προς ένα και άσκηση του δικαιώματος οποτεδήποτε μέχρι την ημερομηνία λήξης. Αναφορικά με τη λογιστικοποίηση της συναλλαγής κατά τα ΔΠΧΑ, οι εταιρείες παραχώρησης, έλαβαν υπόψη τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 32, αξιολόγησαν τους όρους αλλά και την οικονομική ουσία του Προγράμματος του Μετατρέψιμου Ομολογιακού Δανείου (κυρίως σε σχέση με το δικαίωμα μετατροπής) με σκοπό να προσδιορίσουν εάν εμπεριέχει στοιχείο χρηματοοικονομικής υποχρέωσης και στοιχείο των ιδίων κεφαλαίων. Κατόπιν της σχετικής αξιολόγησης το εκδοθέν Δευτερογενές χρέος ταξινομήθηκε στο σύνολό του ως μία χρηματοοικονομική υποχρέωση, δίχως στοιχείο ιδίων κεφαλαίων. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. έχει ταξινομήσει τις εν λόγω απαιτήσεις στα κονδύλια «Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις» και «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» της Εταιρικής Κατάστασης Οικονομικής Θέσης της 31.12.2019 (βλ. Σημειώσεις 16 και 20) και επιμετρά τις απαιτήσεις αυτές στο αναπόσβεστο κόστος σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Οι προσθήκες του κονδυλίου εντός της χρήσης 2019 αναλύονται σε: • ποσό 8.700 για την απόκτηση του 100% του μετοχικού κεφαλαίου πέντε (5) εταιρειών με έδρα την Ολλανδία, και συγκεκριμένα των KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV (βλέπε αναλυτικά σημείωση 7.2). • ποσό 11.700 για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στην θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ Α.Ε. • ποσό 5.255 για αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στην θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ Α.Ε. • ποσό 920 για αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου στις θυγατρικές ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ‐ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε., ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΥΤ/ΤΩΝ ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑ Α.Ε. Εντός της χρήσης 2019 η μητρική εταιρεία εισέπραξε με την μορφή επιστροφής κεφαλαίου ποσό 4.705 από την θυγατρική εταιρεία της ICON EOOD. Περαιτέρω, ποσό 4.533 αφορά στην πώληση του 100% της συμμετοχής της Εταιρείας στην θυγατρική της ROM GEK CONSTRUCTIONS SRL, με έδρα την Ρουμανία. Η ως άνω πώληση πραγματοποιήθηκε αντί συνολικού τιμήματος 5.000, το οποίο και εισπράχθηκε ολοσχερώς κατά την ημερομηνία της πώλησης, ήτοι κατά την 18.06.2019. Το αποτέλεσμα της εν λόγω συναλλαγής ανήλθε σε κέρδος ποσού 467 και συμπεριλήφθηκε στο κονδύλι «Κέρδη /(Ζημιές) από πώληση και αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών επενδύσεων» της εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων της που έληξε την 31.12.2019. Από την εν λόγω συναλλαγή, δεν προέκυψε καμία επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας, καθώς η αγοράστρια εταιρεία είναι επίσης κατά 100% θυγατρική του Ομίλου. Οι ζημιές απομείωσης που αναγνωρίστηκαν εντός της χρήσης, ανήλθαν σε 9.894 και αναλύονται περαιτέρω στη Σημείωση 12.3 κατωτέρω. 12.2 Αξιολόγηση του ελέγχου σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 10 • Ο Όμιλος κατέχει την 31.12.2019 ποσοστό 38,49% (31.12.2018: 38,37%) στο σε κυκλοφορία μετοχικό κεφάλαιο της εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10, η μητρική Εταιρεία ασκεί εξουσία επί της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε., καθώς έχει τη δυνατότητα να κατευθύνει τις συναφείς της δραστηριότητες, μέσω του διορισμού μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου. Επίσης, η μητρική εταιρεία κατέχει δικαιώματα με μεταβλητές αποδόσεις από τη συμμετοχή της στη θυγατρική. Η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. κατέχει το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των μετόχων, το δε υπολειπόμενο ποσοστό μετοχών που δεν κατέχεται από την Εταιρεία ή/και από συνδεδεμένα μέρη αυτής, παρουσιάζει υψηλή διασπορά και δεν εκτιμάται ότι μπορεί να επηρεάσει ουσιωδώς τη λήψη αποφάσεων. 192 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Περαιτέρω, η μητρική Εταιρεία έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την εξουσία επί της θυγατρικής προκείμενου να επηρεάσει το ύψος των αποδόσεών της. Αυτό είναι απόρροια της δυνατότητας που έχει στη λήψη αποφάσεων επί θεμάτων της θυγατρικής μέσω του ελέγχου των οργάνων λήψης των σχετικών αποφάσεων. • Η εταιρεία TERNA QATAR LLC, στο μετοχικό κεφάλαιο της οποίας ο Όμιλος συμμετέχει κατά 35% (μέσω της κατά 100% θυγατρικής ΤΕΡΝΑ), ενοποιείται ολικά ως θυγατρική, καθώς τεκμαίρεται έλεγχος σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 10 «Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις». Πιο συγκεκριμένα, βάσει σύμβασης ο Όμιλος κατέχει επί της ουσίας τον έλεγχο της διοίκησης και της λειτουργίας της εν λόγω εταιρείας. Εντός της χρήσης, δεν πραγματοποιήθηκαν μεταβολές στις ως άνω εκτιμήσεις, σε σχέση με την 31.12.2018. 12.3 Έλεγχος απομείωσης Σύμφωνα με τις ακολουθούμενες λογιστικές πολιτικές και τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36, η Εταιρεία διενεργεί σχετικό έλεγχο απομείωσης επί των στοιχείων του ενεργητικού στη λήξη κάθε ετήσιας περιόδου αναφοράς εφόσον υφίστανται σχετικές ενδείξεις απομείωσης. Ο σχετικός έλεγχος μπορεί να διενεργείται και νωρίτερα, όταν ανακύπτουν ενδείξεις ενδεχόμενης ζημιάς απομείωσης. Η αξιολόγηση που διενεργείται, εστιάζει τόσο σε εξωγενείς όσο και σε ενδογενείς παράγοντες. Επίσης, η Eταιρεία για τις επενδύσεις της σε συμμετοχές, που έχουν ήδη υποστεί απομείωση και όταν υφίστανται ενδείξεις αναστροφής, συγκρίνει τη λογιστική αξία με την ανακτήσιμη αξία τους και αξιολογεί τη δυνατότητα της αναστροφής μέρους ή του συνόλου της απομείωσης που έχει αναγνωριστεί σε προγενέστερες περιόδους. Εντός της χρήσης που έληξε την 31.12.209 προέκυψε απομείωση επί της αξίας των συμμετοχών σε θυγατρικές συνολικού ποσού 9.894 (11.093 το 2018), καθώς και αναστροφές απομειώσεων ποσού 1.781 (6.170 το 2018). Τα εν λόγω ποσά περιλαμβάνονται στο κονδύλι «Κέρδη/(Ζημιές) από αποτίμηση συμμετοχών και λοιπών συμμετοχικών τίτλων» της εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων (βλ. αναλυτικά Σημείωση 42). Οι ζημιές απομείωσης 9.894 (11.093 το 2018) αναλύονται περαιτέρω σε ζημιές: της ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ Α.Ε. ποσού 8.991 (0 το 2018), της ICON EOOD ποσού 124 (0 το 2018), της ΣΤΡΩΤΗΡΕΣ Α.Ε.Β.Ε. ποσού 122 (0 το 2018) της ΒΙ.ΠΑ ΘΕΣΑΛΛΟΝΙΚΗΣ Α.Ε. ποσού 342 (684 το 2018) , της ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε. ποσού 0 (3.087 το 2018), της ROM GEK CONSTRUCTION S.R.L» ποσού 0 (5.444 το 2018), της ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ‐ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε ποσού 65 (233 το 2018) και της ΣΤΑΘ.ΑΥΤ/ΤΩΝ ΠΛ.ΠΛΑΤΑΝΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑ Α.Ε ποσού 250 (1.645 το 2018). Αντίστοιχα, εντός της χρήσης ανεστράφησαν ζημιές απομείωσης προηγούμενων χρήσεων ύψους 1.781 (6.170 το 2018), οι οποίες αφορούν κατά ποσό 1.236 (0 το 2018) την θυγατρική ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ Α.Ε., ποσού 207 (706 το 2018) την θυγατρική ΧΕΙΡΩΝ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Α.Ε., ποσού 338 (0 το 2018) την θυγατρική ΒΙΟΜΕΚ Α.Β.Ε.Τ.Ε., και κατά ποσού 0 (5.464 το 2018) την θυγατρική ICON. Αναφορικά με τον πραγματοποιηθέντα έλεγχο απομείωσης των θυγατρικών εταιρειών: α. Για τις θυγατρικές που αποτελούν μία ξεχωριστή και μεμονωμένη Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ), ο προσδιορισμός της ανακτήσιμης αξίας βασίστηκε στην αξία λόγω χρήσης. Η αξία λόγω χρήσης υπολογίστηκε χρησιμοποιώντας τη μέθοδο των προεξοφλημένων ταμειακών ροών, ήτοι προβλέψεις ταμειακών ροών που βασίζονται σε προϋπολογισμούς και προβλέψεις της Διοίκησης. 193 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Με τις από 23.12.2019 και 27.12.2019 αποφάσεις των ΔΣ των θυγατρικών εταιρειών ΤΕΡΝΑ Α.Ε και ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ Α.Ε. αντίστοιχα, αποφασίσθηκε η ανάκληση της σχετικής απόφασης συγχώνευσης, δεδομένου ότι η εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ Α.Ε. αποφάσισε ότι επιθυμεί να συνεχίσει αυτόνομα την παραγωγική δραστηριότητά της και να συνεχίσει να λειτουργεί σαν ανεξάρτητη οικονομική μονάδα. Στο πλαίσιο της ως άνω απόφασης, η θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ Α.Ε. εξετάστηκε για σκοπούς απομείωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36 ως μία αυτόνομη οικονομική οντότητα. Σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο αυτής και την εργασία προσδιορισμού της αξίας λόγω χρήσης (value in use) προέκυψε σε επίπεδο εταιρικών οικονομικών καταστάσεων ζημιά απομείωσης επί της αξίας της εν λόγω θυγατρικής ύψους 8.991. β. Για τις θυγατρικές που στην ουσία έχουν ως δραστηριότητα την κατοχή ενός ή περισσοτέρων επενδυτικών ακινήτων από τα οποία δεν προκύπτει έσοδο μισθωμάτων (π.χ. γήπεδα‐οικόπεδα), η ανακτήσιμη αξία βασίστηκε στην εύλογη αξία των καθαρών στοιχείων του ενεργητικού, όπως προέκυψε κατόπιν διενέργειας μελέτης ανεξάρτητων εκτιμητών. Συνεπώς, οι ζημιές απομείωσης ή /και αναστροφές αυτών επήλθαν συνεπεία των μεταβολών της εύλογης αξίας των επενδυτικών ακινήτων. Συγκεκριμένα, η εύλογη αξία των επενδυτικών ακινήτων βασίζεται αποκλειστικά σε εκθέσεις ανεξάρτητων επαγγελματιών εκτιμητών και προσδιορίζεται κατά περίπτωση είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά βάσει της μεθόδου του Αποσβεσμένου Κόστους Αντικατάστασης, της μεθόδου Κόστους Αντικατάστασης, της μεθόδου Κεφαλαιοποίησης Εσόδων, της μεθόδου Αξιοποίησης και της μεθόδου Συγκριτικών Στοιχείων. Οι παραδοχές που έχουν χρησιμοποιηθεί για την αποτίμηση σε εύλογες αξίες παρατίθενται ανωτέρω αναλυτικά στη Σημείωση 11. Παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για τον προσδιορισμό της αξίας λόγω χρήσης Για τις περιπτώσεις που διαπιστώθηκαν ενδείξεις απομείωσης, διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 36. Η ανακτήσιμη αξία κάθε ΜΔΤΡ καθορίζεται σύμφωνα με τον υπολογισμό της αξίας λόγω χρήσης (value in use). Ο προσδιορισμός προκύπτει μέσω της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, όπως αναμένεται να παραχθούν από κάθε ΜΔΤΡ (μέθοδος των προεξοφλημένων ταμειακών ροών). Η συγκεκριμένη μεθοδολογία προσδιορισμού της αξίας χρήσης επηρεάζεται (έχει ευαισθησία) από τις εξής βασικές παραδοχές, όπως αυτές υιοθετήθηκαν από τη Διοίκηση για τον προσδιορισμό των μελλοντικών ταμειακών ροών: α) Κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων ανά ΜΔΤΡ: Οι υπολογισμοί για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των ΜΔΤΡ βασίστηκαν σε επιχειρηματικά σχέδια εγκεκριμένα από τη Διοίκηση, τα οποία βασίζονται σε πρόσφατα καταρτισμένους προϋπολογισμούς και εκτιμήσεις της Διοίκησης επί των οποίων χρησιμοποιούνται προϋπολογιστικά περιθώρια λειτουργικού κέρδους και EBITDA, καθώς και μελλοντικές εκτιμήσεις με τη χρήση εύλογων παραδοχών. β) Μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC): Το WACC αντανακλά το προεξοφλητικό επιτόκιο των μελλοντικών ταμειακών ροών κάθε ΜΔΤΡ, σύμφωνα με το οποίο σταθμίζεται το κόστος των ιδίων κεφαλαίων και το κόστος του μακροπρόθεσμου δανεισμού, προκειμένου να υπολογιστεί το κόστος των συνολικών κεφαλαίων της εταιρείας. Tο επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιήθηκε για τους σκοπούς του προσδιορισμού της αξίας λόγω χρήσης κυμάνθηκε από 6,4% έως 10,8% ανά περίπτωση. Ανάλυση ευαισθησίας των ανακτήσιμων ποσών Η Διοίκηση δεν γνωρίζει επί του παρόντος οποιοδήποτε άλλο γεγονός ή συνθήκη που θα επέφερε λογικά πιθανή μεταβολή σε κάποια από τις βασικές παραδοχές στις οποίες βασίστηκε ο προσδιορισμός του ανακτήσιμου ποσού των ΜΔΤΡ. Παρά ταύτα, την 31.12.2019, η Εταιρεία ανέλυσε την ευαισθησία των ανακτήσιμων ποσών ανά ΜΔΤΡ σε σχέση με μία μεταβολή σε κάποιες από τις βασικές παραδοχές που παρουσιάζονται ανωτέρω. Ενδεικτικά, μία αλλαγή σε μία αποτίμηση κατά (i) 0,25 εκατοστιαία μονάδα στο Μεσοσταθμικό Κόστος Κεφαλαίου (WACC), (ii) 0,50 εκατοστιαία μονάδα στο περιθώριο EBITDA έως το διηνεκές ή (iii) 0,25 εκατοστιαία μονάδα στον ρυθμό ανάπτυξης στο διηνεκές μπορεί να επιφέρει για την Εταιρεία ένα ποσό απομείωσης μεταξύ 2,0 εκατ. ευρώ έως μέγιστο 4,5 εκατ. ευρώ. 194 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 12.4 Θυγατρικές με σημαντικό ποσοστό μη ελεγχουσών συμμετοχών Τα στοιχεία και κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων της σημαντικής θυγατρικής στις οποίες υπάρχουν μη ελέγχουσες συμμετοχές τρίτων (δικαιώματα μειοψηφίας) αυτών έχουν ως εξής: αφορούν στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε., στην οποία η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ συμμετέχει κατά την 31.12.2019 με ποσοστό 38,49% (31.12.2018: 38,37%). Αντικείμενο δραστηριότητας της εν λόγω θυγατρικής αποτελεί η παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος από αιολική, υδροηλεκτρική ενέργεια και λοιπές ανανεώσιμες πηγές και κατασκευαστικές υπηρεσίες Ακολούθως συνοψίζονται οι οικονομικές πληροφορίες του ενοποιούμενου υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, στον οποίο οι μη ελέγχουσες συμμετοχές κατέχουν σημαντικό ποσοστό: 31.12.2019 31.12.2018 Ποσοστό μη ελεγχουσών συμμετοχών 61,51% 61,63% Επιστροφή κεφαλαίου και μερίσματα καταβληθέντα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές 21.447 19.580 1.682.410 435.988 1.300.703 345.566 (1.430.595) (997.955) (Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις) (249.341) (257.181) Καθαρά περιουσιακά στοιχεία 438.462 391.133 Ιδια Κεφάλαια αποδιδόμενα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές (274.297) (245.366) Ίδια Κεφάλαια αποδιδόμενα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 164.165 145.767 299.144 292.052 Κέρδη Χρήσης κατανεμημένα σε ιδιοκτήτες της μητρικής 19.840 17.214 Κέρδη Χρήσης κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές 33.405 29.839 Καθαρά Κέρδη 53.245 47.053 Συνολικά αποτελέσματα κατανεμημένα σε ιδιοκτήτες της μητρικής 18.803 16.384 Συνολικά αποτελέσματα κατανεμημένα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές 31.768 28.519 Συνολικά αποτελέσματα 50.571 44.903 168.751 (222.771) 137.291 (126.223) 145.261 (47.137) 91.241 (36.069) Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία (Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις) Κατάσταση Συνολικών Αποτελεσμάτων Κύκλος εργασιών Κατάσταση Ταμειακών Ροών Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή (μείωση)/αύξηση στα χρηματικά διαθέσιμα 195 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Χρηματικά διαθέσιμα στην αρχή της χρήσης Συναλλαγματικές διαφορές Χρηματικά διαθέσιμα στο τέλος της χρήσης 166.359 201.328 (136) 1.100 257.464 166.359 Τα ανωτέρω οικονομικά στοιχεία της θυγατρικής είναι προ εγγραφών ενοποίησης με τον ευρύτερο Όμιλο. 13. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ Ο Όμιλος έχει συμμετοχές σε συνδεδεμένες εταιρείες, οι οποίες λόγω ουσιώδους επιρροής ταξινομούνται ως συγγενείς και ενοποιούνται με βάση τη μέθοδο της καθαρής θέσης στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις (το αντικείμενο δραστηριότητας και τα κατεχόμενα ποσοστά συμμετοχής του Ομίλου στις εν λόγω επενδύσεις, παρουσιάζονται αναλυτικά στην Σημείωση 5 των οικονομικών καταστάσεων). Ο Όμιλος, βασιζόμενος στη συνεισφορά των συγγενών εταιρειών στα κέρδη/(ζημιές) προ φόρων του Ομίλου, έκρινε ότι καθεμία από τις συγγενείς εταιρείες ξεχωριστά είναι επουσιώδης και για τον λόγο αυτό γνωστοποιεί στον παρακάτω πίνακα, συγκεντρωτικά το μερίδιό του για αυτές τις συγγενείς εταιρείες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη /(ζημιές) μετά από φόρους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες (214) (72) Λοιπά συνολικά έσοδα (533) (298) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα (748) (370) Συνολική συμμετοχή του Ομίλου στη λογιστική αξία αυτών των συγγενών 1.152 4.572 Η κίνηση των συμμετοχών σε συγγενείς για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 4.572 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 4.873 2019 4.800 2018 4.741 Προσθήκες 0 76 0 76 Πωλήσεις 0 (7) 0 (17) (2.672) 0 0 0 Αποτελέσματα από την εφαρμογή της μεθόδου της καθαρής θέσης (748) (370) 0 0 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 1.152 4.572 4.800 4.800 Μεταφορά προς κοινοπραξίες (βλ. Σημείωση 14) 196 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στις επενδύσεις σε συγγενείς περιλαμβάνεται και η επένδυση του Ομίλου στην εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών ΚΕΚΡΟΨ ΑΕ λογιστικής αξίας στον Όμιλο 1.066. Η χρηματιστηριακή αξία της ΚΕΚΡΟΨ Α.Ε. την 31.12.2019 κατά το ποσοστό που κατέχει ο Όμιλος ήταν 14.175 (9.352 την 31.12.2018). Την 04.09.2019, ο Όμιλος (μέσω της θυγατρικής του εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ), αγόρασε από την ΜΕΛ‐Μ.Α.Ε., 5.430 μετοχές της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε., ονομαστικής αξίας 10 ευρώ εκάστης, οι οποίες αντιστοιχούν σε ποσοστό 0,82% του συνολικού μετοχικού κεφαλαίου της ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε.. Μετά την εν λόγω απόκτηση, το συνολικό ποσοστό στην επένδυση ανήλθε σε 50% και η επένδυση στην ΕΝ.ΕΡ.ΜΕΛ Α.Ε. μεταφέρθηκε από το κονδύλι «Συμμετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις» στο κονδύλι «Συμμετοχές σε Κοινοπραξίες». Από την εν λόγω αναταξινόμηση δεν προέκυψε καμία επίδραση στα ίδια κεφάλαια και στα αποτελέσματα του Ομίλου, καθώς η εν λόγω επένδυση ενοποιούνταν και συνεχίζει να ενοποιείται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 28. 14. ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΧΗΜΑΤΑ ΥΠΟ ΚΟΙΝΟ ΕΛΕΓΧΟ 14.1 Συμμετοχές σε κοινοπραξίες Ο Όμιλος κατέχει δικαιώματα σε κοινοπραξίες τις οποίες ενοποιεί με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 28, και οι οποίες παρουσιάζονται στη Σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων. Η κίνηση των συμμετοχών σε κοινοπραξίες για την χρήση του 2019 και του 2018 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 2019 2018 51.443 49.834 5.159 7.320 3.118 2.719 20 0 0 0 180 (1.253) 0 (251) 30 (938) 0 (251) 30 (938) (7.689) 1.020 0 0 0 (1.222) 0 0 Μεταφ. από/(προς) τις συμμετοχές σε συγγενείς (βλ. Σημείωση 13) 2.672 0 0 0 Μεταφ. από/(προς) τις συμμετοχές σε θυγατρικές 123 0 0 0 Διαγραφή λόγω εκκαθάρισης (22) 0 (4) 0 49.394 51.443 5.104 5.159 Προσθήκες/(εκκαθαρίσεις) (Απομειώσεις)/Ανακτήσεις αναγνωρισμένες στα αποτελέσματα Αυξήσεις κεφαλαίου Μειώσεις κεφαλαίου Αποτελέσματα από την εφαρμογή της μεθόδου της καθαρής θέσης Επίδραση από εφαρμογή ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου Οι σημαντικότερες κοινοπραξίες που περιλαμβάνονται στο παρόν κονδύλι είναι οι ΗΡΩΝ ΙΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ Α.Ε. και ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ Α.Ε. (βλ. αναλυτικά Σημείωση 5). Το 100% των στοιχείων και κονδυλίων των οικονομικών καταστάσεων των κοινοπραξιών αυτών, για την χρήση 2019 έχουν ως εξής: 197 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΗΡΩΝ ΙΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΑΕ Ποσοστό συμμετοχής Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΕ 25,00% 50,00% 31.12.2019 31.12.2019 129.048 27.025 12.348 38.055 10.363 159.162 179.451 196.550 Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (πλην εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων και προβλέψεων) 68.600 759 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 22.457 1.820 Βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (πλην εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων και προβλέψεων) 13.566 489 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 33.135 138.476 137.759 141.545 Καθαρά περιουσιακά στοιχεία 41.692 55.005 Αναλογία στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία 10.423 27.503 144.363 (10.951) (7.517) 462.343 (3.275) (815) 63 15 (3.794) (285) Αποτελέσματα από συνεχιζόμενες εκμεταλλεύσεις Λοιπά συνολικά αποτελέσματα (32.197) (10) 2.756 (4) Συνολικά αποτελέσματα Αναλογία στα αποτελέσματα του Ομίλου Αναλογία στα λοιπά συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου Αναλογία στα συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου (32.207) (8.049) (3) (8.052) 2.752 1.378 (2) 1.376 Χρηματικά διαθέσιμα Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων Κύκλος εργασιών (Αποσβέσεις) (Χρηματοοικονομικά έξοδα) Χρηματοοικονομικά έσοδα (Έξοδο)/Έσοδο φόρου εισοδήματος Τα αντίστοιχα στοιχεία και κονδύλια των οικονομικών καταστάσεων των σημαντικών κοινοπραξιών αυτών για την χρήση 2018 έχουν ως εξής: 198 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ποσοστό συμμετοχής Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ΗΡΩΝ ΙΙ ΒΟΙΩΤΙΑΣ ΑΕ ΗΡΩΝ ΘΕΡΜΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΑΕ 25,00% 31.12.2018 50,00% 31.12.2018 158.657 23.487 8.994 10.809 39.720 111.585 207.371 145.881 74.921 160 18.510 3.545 12.686 39 27.355 89.885 133.472 93.629 Καθαρά περιουσιακά στοιχεία 73.899 52.252 Αναλογία στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία 18.475 26.126 Κύκλος εργασιών 131.013 347.223 (Αποσβέσεις) (Χρηματοοικονομικά έξοδα) (10.802) (5.891) (2.801) (639) 46 13 (2.443) (8.713) (17) (8.730) (2.178) (4) (2.182) (2.469) 6.734 (41) 6.693 3.367 (21) 3.346 Χρηματικά διαθέσιμα Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο ενεργητικού Μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (πλην εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων και προβλέψεων) Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (πλην εμπορικών και λοιπών υποχρεώσεων και προβλέψεων) Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα (Έξοδο)/Έσοδο φόρου εισοδήματος Αποτελέσματα από συνεχιζόμενες εκμεταλλεύσεις Λοιπά συνολικά αποτελέσματα Συνολικά αποτελέσματα Αναλογία στα αποτελέσματα του Ομίλου Αναλογία στα λοιπά συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου Αναλογία στα συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου Κατά το 2019 και 2018 δεν εισπράχθηκαν μερίσματα από τις ανωτέρω κοινοπραξίες. Τα σημαντικότερα κονδύλια των Λοιπών Κοινοπραξιών (με πιστωτική καθαρή θέση), στις καθαρές θέσεις αυτών, έχουν ως εξής : 31.12.2019 35.539 7.514 (8.746) (16.188) Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Καθαρά περιουσιακά στοιχεία 18.119 199 31.12.2018 36.673 4.462 (9.497) (15.806) 15.832 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1.1‐31.12.2019 6.367 (652) 42 (610) 1.1‐31.12.2018 5.739 (729) 24 (705) Αναλογία στα αποτελέσματα του Ομίλου Αναλογία στα λοιπά συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου (1.029) (138) 16 (6) Αναλογία στα συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου (1.013) (144) Κύκλος εργασιών Αποτελέσματα από συνεχιζόμενες εκμεταλλεύσεις Λοιπά συνολικά αποτελέσματα Συνολικά αποτελέσματα Tα οικονομικά στοιχεία των κοινοπραξιών προέρχονται από οικονομικές καταστάσεις που έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ. Στον λογαριασμό συμμετοχών σε κοινοπραξίες περιλαμβάνονται οι κοινοπραξίες με πιστωτικές καθαρές θέσεις. 14.2 Επενδύσεις σε από κοινού λειτουργίες – Αναλογική ενσωμάτωση Οι εταιρείες που λογιστικοποιούνται σύμφωνα με τη μέθοδο της αναλογικής ενσωμάτωσης στις ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας παρουσιάζονται αναλυτικά στη Σημείωση 5. Οι εν λόγω εταιρείες αφορούν σε σχήματα με από κοινού λειτουργία με τους ετέρους μετόχους και ουσιαστικά πρόκειται κυρίως για τις φορολογικές κατασκευαστικές κοινοπραξίες (joint operations), οι οποίες δεν αποτελούν ξεχωριστή οντότητα στα πλαίσια των ΔΠΧΑ. Τα στοιχεία του ενεργητικού και οι υποχρεώσεις τους ενσωματώνονται κατά την αναλογία που αφορούν, στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Τα ακόλουθα ποσά προ απαλοιφών εμπεριέχονται στις ενοποιημένες και εταιρικές Οικονομικές Καταστάσεις για τις χρήσεις 2019 και 2018 και αντιπροσωπεύουν το μερίδιο του Ομίλου στους λογαριασμούς ενεργητικού και υποχρεώσεων καθώς και επί των κερδών μετά φόρων των από κοινού ελεγχόμενων εταιρειών. ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 8.264 16.219 145 65 Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 137.804 143.184 2.071 2.503 Σύνολο ενεργητικού 146.068 159.403 2.215 2.567 2.124 3.137 84 64 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 137.179 154.180 446 538 Σύνολο υποχρεώσεων 139.303 157.316 529 602 6.765 2.087 1.686 1.966 83.713 133.467 1.355 3.736 2.433 5.336 339 2.389 546 (21) 218 1.695 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Καθαρή Θέση Κύκλος εργασιών Μικτά αποτελέσματα Κέρδη μετά φόρων 200 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 15. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ – ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΕΙΣ Ο Όμιλος, μέσω του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, κατασκευάζει και λειτουργεί τις ακόλουθες συμβάσεις παραχώρησης: Α. Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου: Την 29.12.2014 υπεγράφη μεταξύ του Ομίλου ΟΑΣΑ (Συγκοινωνίες Αθηνών) και της «HST A.E.» (θυγατρικής της Εταιρείας) σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για τη μελέτη, χρηματοδότηση, εγκατάσταση, υποστήριξη λειτουργίας, συντήρηση και τεχνική διαχείριση ενός Ενιαίου Αυτόματου Συστήματος Συλλογής Κομίστρου για τις εταιρείες του Ομίλου ΟΑΣΑ. Ο συνολικός χρόνος της σύμβασης είναι 12 χρόνια και 6 μήνες. Η κατασκευή και εγκατάσταση ολοκληρώθηκε εντός του 2017, ενώ εντός του α’ εξαμήνου του 2017 ξεκίνησε η λειτουργία, η οποία αναμένεται να διαρκέσει 10 έτη και 4 μήνες. Β. Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου: Την 21.07.2017 υπεγράφη μεταξύ της Περιφέρειας Ηπείρου και της θυγατρικής εταιρείας «ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΣΚΟΠΟΥ», σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για την εκτέλεση του έργου εγκατάστασης επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου. Η σύμβαση εκτελείται σε δύο περιόδους, την περίοδο εργασιών και την περίοδο υπηρεσιών και έχει διάρκεια 27 έτη. Η κατασκευή του έργου ολοκληρώθηκε εντός του 1ου τριμήνου του 2019 οπότε και πραγματοποιήθηκε και η έναρξη της περιόδου υπηρεσιών. Γ. Εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Πελοποννήσου: Την 14.06.2018 υπεγράφη σύμβαση μεταξύ της Περιφέρειας Πελοποννήσου και της θυγατρικής εταιρείας «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ» σύμβαση σύμπραξης (ΣΔΙΤ) για την εκτέλεση του έργου ολοκληρωμένης διαχείρισης απορριμμάτων Περιφέρειας Πελοποννήσου. Η Σύμβαση Σύμπραξης προβλέπει τη μελέτη, αδειοδότηση, χρηματοδότηση, κατασκευή, ασφάλιση, λειτουργία και συντήρηση του Έργου για τα επόμενα 28 χρόνια. Η διάρκεια της κατασκευής είναι 24 μήνες, ενώ από τον 10ο μήνα από την έναρξη ισχύος της σύμβασης προβλέπεται η έναρξη μεταβατικής διαχείρισης απορριμμάτων στις εγκαταστάσεις, ώστε να ανακουφιστεί το μείζον πρόβλημα της Περιφέρειας. Η κατασκευή του έργου αναμένεται να ξεκινήσει εντός του 2ου τριμήνου του 2020 οπότε και θα πραγματοποιηθεί και η έναρξη της περιόδου εργασιών. Αναλυτική πληροφόρηση αναφορικά με την ακολουθούμενη λογιστική πολιτική και τις ως άνω συμβάσεις παραχώρησης, παρουσιάζεται στη Σημείωση 4.15 Η ανάλυση της κίνησης των δημιουργημένων Χρηματοοικονομικών Στοιχείων από Παραχωρήσεις καθώς και τα έσοδα ανά κατηγορία αναλύονται ως εξής: 201 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου Εγκατάσταση επεξεργασίας αστικών αποβλήτων Περιφέρειας Πελοποννήσου Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού ‐ Παραχωρήσεις Ενιαίο Αυτόματο Σύστημα Συλλογής Κομίστρου Υπόλοιπο έναρξης 01.01.2018 26.463 ‐ ‐ 26.463 (Μειώσεις)/αυξήσεις χρηματοοικονομικού στοιχείου (5.674) 12.113 ‐ 6.439 4.049 (20) 123 (124) ‐ ‐ 4.172 (144) Υπόλοιπο λήξης την 31.12.2018 24.818 12.112 0 36.930 Υπόλοιπο έναρξης την 01.01.2019 24.818 12.112 ‐ 36.930 (Μειώσεις)/αυξήσεις χρηματοοικονομικού στοιχείου (4.496) 3.309 3.308 2.121 4.132 (13) 1.154 84 ‐ ‐ 5.286 71 24.441 16.659 3.308 44.408 75 29.673 ‐ 29.748 Έσοδα από παροχή υπηρεσιών λειτουργίας 8.802 ‐ ‐ 8.802 Αναστροφή προεξόφλησης 4.049 123 ‐ 4.172 12.926 29.796 0 42.722 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες 2.131 5.621 3.308 11.060 Έσοδα από παροχή υπηρεσιών λειτουργίας 7.276 1.740 ‐ 9.016 Αναστροφή προεξόφλησης 4.132 1.154 ‐ 5.286 13.539 8.515 3.308 25.362 Αναστροφή προεξόφλησης Απομείωση βάσει ΔΠΧΑ 9 Αναστροφή προεξόφλησης Απομείωση βάσει ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο λήξης την 31.12.2019 Σύνολο Ανάλυση εσόδων ανά κατηγορία 1.1‐31.12.2018 Έσοδα από κατασκευαστικές υπηρεσίες Σύνολο Ανάλυση εσόδων ανά κατηγορίας 1.1‐31.12.2019 Σύνολο Οι σωρευτικές προβλέψεις πιστωτικής ζημιάς βάσει του ΔΠΧΑ 9 ανήλθαν σε 73 έναντι 144 την προηγούμενη χρήση, καθώς εντός του 2019 προέκυψαν αναστροφές ύψους 73 και νέες προβλέψεις 2. 202 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 16. ΛΟΙΠΕΣ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Ο λογαριασμός «Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις» την 31.12.2019 και την 31.12.2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής : ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Δάνεια σε κοινοπραξίες και λοιπές συνδεμένες επιχειρήσεις 36.491 35.827 179.138 138.990 Εγκριθείσες αλλά μη εισπραχθείσες επιχορηγήσεις 10.441 10.441 0 0 Δοθείσες εγγυήσεις 4.285 3.091 14 14 Παρακρατήσεις τιμολογηθεισών απαιτήσεων 6.809 7.385 0 0 31.837 31.991 12 11 (886) (106) (200) 0 88.977 88.629 178.964 139.015 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Πρόβλεψη απομείωσης μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών στοιχείων Σύνολο Όσον αφορά τον λογαριασμό «Δάνεια σε κοινοπραξίες και λοιπές συνδεμένες επιχειρήσεις» για την Εταιρεία, εντός του 2019 πραγματοποιήθηκε μετατροπή της συμμετοχής στις εταιρείες παραχώρησης ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. και ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. σε ομολογιακό δάνειο ποσών 59.000 και 85.801 (βλέπε αναλυτικά σημείωση 12). Επιπρόσθετα δόθηκαν σε συνδεδεμένα μέρη δάνεια ποσού 29.900, ενώ εισπράχθηκαν δάνεια ποσού 93.041, λογίστηκαν τόκοι ύψους 9.200 και εισπράχθηκαν τόκοι ποσού 8.299, ενώ ποσό 42.409 μεταφέρθηκε στο κονδύλι «Προκαταβολές και Λοιπές Απαιτήσεις», ως ποσά προς είσπραξη τους επόμενους 12 μήνες. Ποσό 10.441 αφορά εγκριθείσα αλλά μη εισπραχθείσα επιχορήγηση της βιομηχανίας λευκόλιθου. Για αυτό το ποσό της επιχορήγησης αυτή έχει κατατεθεί και εγκριθεί, από το Υπουργείο Ανάπτυξης, επιχειρηματικό σχέδιο. Ο φάκελος για τον έλεγχο της επιχορήγησης αναμένεται να κατατεθεί έως τα τέλη Ιουνίου 2020. Επίσης ο λογαριασμός «Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις» αποτελείται κυρίως από δεδουλευμένα έσοδα συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, οι οποίες περιέχουν στοιχεία μίσθωσης. Οι προβλέψεις απομείωσης Λοιπών μακροπροθέσμων απαιτήσεων βάσει του ΔΠΧΑ 9 αναλύονται ως εξής: 203 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2017 0 0 0 0 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 124 0 124 Υπόλοιπο 01.01.2018 0 124 0 124 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 157 0 157 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 (159) 0 (159) Διαγραφές περιόδου 0 (18) 0 (18) Συναλλαγμ. διαφορές μετατροπής 0 2 0 2 Υπόλοιπο 31.12.2018 0 106 0 106 ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Υπόλοιπο 01.01.2019 0 Στάδιο 2 106 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου Διαγραφές περιόδου Λοιπές Μεταφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 0 Στάδιο 3 Σύνολο 0 106 592 0 592 0 (112) 0 (112) 0 0 0 (110) 410 886 0 0 0 (110) 410 886 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 2 Στάδιο 3 Στάδιο 1 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 0 0 0 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου Διαγραφές περιόδου Υπόλοιπο 31.12.2019 0 0 0 204 (4) 200 0 0 0 204 (4) 200 17. ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Ο λογαριασμός «Αποθέματα» την 31.12.2019 και την 31.12.2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Πρώτες‐βοηθητικές ύλες Ανταλλακτικά παγίων Εμπορεύματα και Προϊόντα έτοιμα και ημιτελή Ακίνητα έτοιμα Ακίνητα προς ανάπτυξη Ακίνητα υπό ανέγερση Απομειώσεις Αποθεμάτων Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 4.273 5.595 4.753 4.252 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 0 0 0 0 24.677 22.597 500 791 23.253 18.798 0 0 13.576 5.263 5.021 5.263 1.917 (14.840) 1.918 (5.667) 0 (1.811) 0 (1.125) 57.609 52.756 3.710 4.929 204 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος κατά την χρήση του 2019 προχώρησε σε απόκτηση του 100% του μετοχικού κεφαλαίου πέντε (5) εταιρειών με έδρα την Ολλανδία, και συγκεκριμένα των KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV (βλέπε αναλυτικά σημείωση 7.2). Από την ανωτέρω συναλλαγή προέκυψε αύξηση στην κατηγορία Ακίνητα προς ανάπτυξη ποσού 8,6 εκατ. ευρώ. Ο Όμιλος κατά την ετήσια διαδικασία του ελέγχου της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας των αποθεμάτων και ακινήτων του, διαπίστωσε, κατόπιν σχετικής μελέτης από ανεξάρτητους εκτιμητές, απομειώσεις της αξίας εμπορικών ακινήτων στη Βουλγαρία και στην Ελλάδα, εντασσόμενων στο λειτουργικό τομέα εκμετάλλευσης ακινήτων και αναγνώρισε την προκύψασα ζημιά 671 (2.509 το 2018) στον Όμιλο στα «Λοιπά έσοδα/(έξοδα)» της Κατάστασης συνολικών αποτελεσμάτων. Το κονδύλι «Εμπορεύματα και Προϊόντα έτοιμα και ημιτελή αφορά κυρίως εξορυχθέν μετάλλευμα μαγνησίτη (κατεργασμένο και ακατέργαστο). Επιπλέον, για τα προϊόντα του λειτουργικού τομέα της βιομηχανίας/λατομείων κατόπιν του ελέγχου απομείωσης αναγνωρίστηκε ζημιά 4.468 (976 το 2018) στα «Λοιπά έσοδα/(έξοδα)» της Κατάστασης συνολικών αποτελεσμάτων. Όσον αφορά τους λοιπούς λειτουργικούς τομείς του ομίλου αναγνωρίστηκε ζημιά ύψους 32 ( 116 το 2018) στα «Λοιπά έσοδα/(έξοδα)» της Κατάστασης συνολικών αποτελεσμάτων. Συνολικά ο Όμιλος αναγνώρισε κατά την ετήσια διαδικασία του ελέγχου της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας των αποθεμάτων και ακινήτων του ποσό ζημίας 5.171 ( 3.601 το 2018) στα «Λοιπά έσοδα/(έξοδα)» της Κατάστασης συνολικών αποτελεσμάτων (βλ. σημείωση 40). Αναφορικά με την Εταιρεία αναγνωρίστηκε εντός της τρέχουσας χρήσης ζημιά 801 (1.125 το 2018) στα «Λοιπά έσοδα/(έξοδα)» της Κατάστασης αποτελεσμάτων χρήσης (βλ. σημείωση 40). Με την εξαίρεση των ανωτέρω περιπτώσεων, δεν υφίσταται κατά την 31.12.2019 περαιτέρω ενδείξεις απομείωσης των αποθεμάτων. Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη επί των αποθεμάτων. 18. ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι «Εμπορικές απαιτήσεις» του Ομίλου και της Εταιρείας την 31.12.2019 και την 31.12.2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Πελάτες Πελάτες ‐ Επίδικοι και Επισφαλείς 315.035 311.451 3.377 2.963 15.218 14.962 317 317 868 868 0 0 2.320 (35.846) 1.025 (33.871) 0 (1.058) 0 (1.130) 297.595 294.435 2.636 2.150 Γραμμάτια/Επιταγές Εισπρακτέες σε καθυστέρηση Επιταγές Εισπρακτέες Μείον: Προβλέψεις για επισφαλείς ή Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 205 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στις ως άνω εμπορικές απαιτήσεις περιλαμβάνονται και απαιτήσεις από πελάτες Ενεργειακού τομέα ποσού 55.917 (56.073 την 31 Δεκεμβρίου 2018) οι οποίες είναι εκχωρημένες σε τράπεζες ως εξασφάλιση των χορηγηθέντων μακροπρόθεσμων και ομολογιακών δανείων για την χρηματοδότηση κατασκευής Αιολικών Πάρκων. Οι λογιστικές αξίες των πελατών αντιπροσωπεύουν την εύλογη αξία τους. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, εξετάζει τις απαιτήσεις για τυχόν απομειώσεις, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες. Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων είναι η λογιστική αξία κάθε κατηγορίας εισπρακτέων ως αναφέρεται παραπάνω. Οι προβλέψεις απομείωσης εμπορικών απαιτήσεων για τη χρήση 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2017 0 0 31.167 31.167 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 132 2.147 2.279 Υπόλοιπο 01.01.2018 0 132 33.314 33.446 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 602 4.153 4.755 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 0 (2.107) (2.107) Διαγραφές περιόδου 0 0 (260) (260) Λοιπές Μεταφορές 0 0 (2.000) (2.000) Συναλλαγμ. διαφορές μετατροπής 0 10 26 36 Υπόλοιπο 31.12.2018 0 745 33.126 33.871 ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 745 33.126 33.871 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου Διαγραφές περιόδου 0 655 2.990 3.645 0 (883) (685) (1.568) 0 0 (425) (425) Λοιπές Μεταφορές Συναλλαγμ. διαφορές μετατροπής 0 0 0 5 299 19 299 24 Υπόλοιπο 31.12.2019 0 522 35.324 35.846 Σύνολο 380 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 Υπόλοιπο 31.12.2017 0 0 Στάδιο 3 380 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 0 292 292 Υπόλοιπο 01.01.2018 0 0 672 672 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου Υπόλοιπο 31.12.2018 0 37 422 459 0 (1) 0 (1) 0 37 1.094 1.130 206 Στάδιο 2 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 37 1.094 1.130 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 28 66 94 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 (33) 0 (33) Διαγραφές περιόδου 0 0 (133) (133) Υπόλοιπο 31.12.2019 0 32 1.027 1.058 Στον παρακάτω πίνακα αναλύεται το σύνολο των απαιτήσεων από πελάτες και η ανάλυση της παλαιότητας των ανοιχτών εμπορικών απαιτήσεων που ήταν ληξιπρόθεσμες: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα εμπορικών απαιτησεων Σύνολο απαιτήσεων από πελάτες ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 266.002 177.308 1.013 1.154 67.440 150.998 2.680 2.126 333.441 328.306 3.694 3.280 Η ανάλυση της παλαιότητας των ανοιχτών εμπορικών απαιτήσεων που ήταν ληξιπρόθεσμες έχει ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 266.002 <6 μήνες 7.804 6 ‐ 12 μήνες 17.174 12 ‐ 24 μήνες 10.193 >24 μήνες 32.269 Σύνολο 333.441 (602) (752) (143) (7.250) (27.098) (35.846) ΟΜΙΛΟΣ 2018 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 177.308 <6 μήνες 33.821 6 ‐ 12 μήνες 67.905 12 ‐ 24 μήνες 15.313 >24 μήνες 33.959 Σύνολο 328.306 (991) (1.070) (1.601) (4.847) (25.362) (33.871) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημία Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 1.013 <6 μήνες 225 6 ‐ 12 μήνες 690 12 ‐ 24 μήνες 638 >24 μήνες 1.127 Σύνολο 3.694 0 0 0 0 (1.058) (1.058) 207 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2018 Συνολικό ποσό απαιτήσεων Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 1.154 <6 μήνες 675 6 ‐ 12 μήνες 131 0 0 0 Αναμενόμενη πιστωτική ζημία 12 ‐ 24 μήνες 15 >24 μήνες 1.305 Σύνολο 3.280 0 (1.130) (1.130) Στα ποσά που δεν είναι σε καθυστέρηση συμπεριλαμβάνεται ποσό 64,5 εκατ. ευρώ (78,9 εκατ. ευρώ με 31.12.2018) το οποίο αφορά κρατήσεις καλής εκτέλεσης (παρακρατημένες εγγυήσεις). Συνολικά στον Όμιλο, οι απαιτήσεις μετά τις απομειώσεις που είναι σε καθυστέρηση άνω των 12 μηνών ανέρχονται σε 8.114 για τον Όμιλο και σε 69 για την Εταιρεία. Οι απαιτήσεις αυτές αφορούν σε Φορείς Δημοσίου, Συνδεδεμένα Μέρη και Τρίτους και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Διοίκησης είναι ανακτήσιμες. Στα πλαίσια της δραστηριότητας του Ομίλου, λαμβάνονται κατά περίπτωση και τα απαραίτητα μέτρα για την εξασφάλιση της εισπραξιμότητας των απαιτήσεων. Τέλος, σημαντική διασφάλιση για την εισπραξιμότητα των υπολοίπων αποτελούν και οι ληφθείσες προκαταβολές που αφορούν κατασκευαστικές συμβάσεις, οι οποίες την 31.12.2019 ανέρχονταν στο ποσό των 163,7 εκατ. ευρώ (281,4 εκατ. ευρώ με 31.12.2018). 19. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ/ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΜΕ ΠΕΛΑΤΕΣ Οι απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις με πελάτες 91.510 200.056 0 195 Απαιτήσεις από λοιπές συμβάσεις με πελάτες 17.493 15.308 178 116 (10.465) (6.101) (1) 0 98.538 209.263 177 311 Μείον: Απομειώσεις Απαιτήσεων από συμβάσεις με πελάτες Σύνολο Οι προβλέψεις απομείωσης των απαιτήσεων από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής βάσει του νέου προτύπου ΔΠΧΑ 9: ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2017 0 5.979 0 5.979 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 (65) 0 (65) Υπόλοιπο 01.01.2018 0 5.914 0 5.914 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 262 (75) 187 Υπόλοιπο 31.12.2018 0 6.176 (75) 6.101 208 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 6.176 (75) 6.101 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 4.507 27 4.534 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 (171) 0 (171) Λοιπές Μεταφορές 0 1 0 1 Υπόλοιπο 31.12.2019 0 10.513 (48) 10.465 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 0 0 0 Λοιπές Μεταφορές 0 1 0 1 Υπόλοιπο 31.12.2019 0 1 0 1 Εντός του 2017, ο Όμιλος ξεκίνησε διαδικασία δικαστικής διαιτησίας, αναφορικά με τη διεκδίκηση συμβατικών απαιτήσεων (πλέον τόκων και των εξόδων της διαιτησίας) που αφορούν σε κατασκευαστικό έργο που έχει εκτελέσει ο υπο‐Όμιλος ΤΕΡΝΑ (μέσω της θυγατρικής του ΤΕΡΝΑ Contracting) στο Μπαχρέιν. Κατά τη στιγμή εκείνη, το ύψος των λογιστικά αναγνωρισμένων μη τιμολογημένων απαιτήσεων του Ομίλου από την εκτέλεση της συγκεκριμένης κατασκευαστικής σύμβασης ανήρχετο σε 15,4 εκατ. ευρώ (BH 6.5 εκατ.). Κατά την 31.12.2019, ο Όμιλος επί του ως άνω υπολοίπου έχει αναγνωρίσει σωρευτικές προβλέψεις για πιθανές πιστωτικές ζημιές ύψους 10,5 εκατ. ευρώ (BD 4.6 εκατ.), εκ των οποίων ποσό 4,5 εκατ. ευρώ (BD 1.9 εκατ.) αναγνωρίστηκε εντός της τρέχουσας χρήσης. H πολυσέλιδη δικαστική απόφαση του Διεθνούς Διαιτητικού Δικαστηρίου (ICC International Court of Arbitration) εκδόθηκε την 25.05.2020 και αναφέρει ότι επιδικάζεται προς όφελος του Ομίλου το ποσό των 11,1 εκατ. ευρώ (BD 4.7 εκατ.). Κατά την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, είναι σε εξέλιξη η διαδικασία μελέτης και αξιολόγησης του σχετικού κειμένου της απόφασης από τους νομικούς συμβούλους και τη Διοίκηση για την ακριβή επιμέτρηση του επιδικασθέντος ποσού στον Όμιλο. Εντός του 2020, κατά την ολοκλήρωση της εν λόγω διαδικασίας, η Διοίκηση θα εξετάσει την αναστροφή μέρους των ήδη αναγνωρισμένων προβλέψεων πιστωτικής ζημιάς (η οποία αναστροφή δύναται να ανέλθει μέχρι και ύψους 6,5 εκατ. ευρώ ‐ BD 2.8 εκατ.). Οι υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Προκαταβολές πελατών Μη εκπληρωθείσες υποχρεώσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις Σύνολο 209 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 109.817 208.605 475 84 93.841 92.448 89 0 203.658 301.053 564 84 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι μεταβολές στις Απαιτήσεις και τις υποχρεώσεις από Συμβάσεις με πελάτες μέσα στην τρέχουσα χρήση οφείλονται στους παρακάτω λόγους: Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ Υπόλοιπο 01.01.2018 178.049 Επίδρασης λόγω εκτέλεσης υφισταμένων συμβάσεων Επίδραση νέων συμβάσεων Συναλλαγματικές διαφορές 25.331 11.053 931 Υπόλοιπο 31.12.2018 215.364 Υπόλοιπο 01.01.2019 215.364 Επίδρασης λόγω εκτέλεσης υφισταμένων συμβάσεων Επίδραση νέων συμβάσεων Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31.12.2019 (109.900) 3.148 391 109.003 Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες ΟΜΙΛΟΣ Βραχυπρόθεσμο μέρος 179.467 Μακροπρόθεσμο μέρος 6.505 Υπόλοιπο 01.01.2018 185.972 Επίδρασης λόγω εκτέλεσης υφισταμένων συμβάσεων (94.622) Επίδραση νέων συμβάσεων 0 Συναλλαγματικές διαφορές 1.098 Υπόλοιπο 31.12.2018 92.448 Υπόλοιπο 01.01.2019 92.448 Επίδρασης λόγω εκτέλεσης υφισταμένων συμβάσεων (21.653) Επίδραση νέων συμβάσεων 22.972 Συναλλαγματικές διαφορές 75 Υπόλοιπο 31.12.2019 93.841 Οι συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου, ανέρχονται σε 93.841 (92.448 την 31.12.2018). Το έσοδο που αναγνωρίστηκε μέσα στη χρήση του 2019, το οποίο αφορά σε συμβατικές υποχρεώσεις που υπήρχαν την 31.12.2018 ανέρχεται σε 92.448. 20. ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Οι «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: 210 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Προκαταβολές και λοιπές βραχυπρόθεσμες μη χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Προκαταβολές σε Προμηθευτές ΦΠΑ προς επιστροφή‐συμψηφισμό Απαιτήσεις από επιχορηγήσεις Αιολικών Πάρκων Προκαταβολές σε ασφαλιστικά ταμεία (ΙΚΑ τεχνικών έργων) Λογ/μοί Διαχειρίσεως Προκ/λών και Πιστώσεων Απαιτήσεις από λοιπούς φόρους πλην φόρου εισοδήματος Λοιπά έξοδα επομένων χρήσεων και προπληρωθέντα έξοδα Λοιποί μεταβατικοί λογ/σμοι ενεργητικού Σύνολο 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2018 35.518 32.871 1.479 67.031 25.609 1.479 0 635 0 14 277 0 4.942 3.944 0 0 2.026 2.034 0 0 1.921 1.877 1.919 1.874 15.620 15.617 1.305 1.234 288 94.665 359 117.950 0 3.859 0 3.400 ΟΜΙΛΟΣ Λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Απαιτήσεις κατά μελών κοινοπραξιών, συγγενών και λοιπών συνδεμένων επιχειρήσεων Βραχυπρόθεσμο μέρος χορηγηθέντων μακροπρόθεσμων δανείων Χρηματ/κές απαιτήσεις από διαφόρους λοιπούς χρεώστες Απαιτήσεις από αποζημιώσεις από το Δημόσιο βάσει Συμβάσεων Παραχώρησης Υποστήριξη Λειτουργίας έργων παραχώρησης Απαιτήσεις από Ελλ. Δημόσιο και Δήμους Δεσμευμένοι λογαριασμοί τραπεζικών καταθέσεων Επισφαλείς ‐ Επίδικες λοιπές απαιτήσεις Μείον: Απομειώσεις Λοιπών βραχυπρόθεσμων χρηματοοικονομικών απαιτήσεων Σύνολο Σύνολο Προκαταβολών και λοιπών απαιτήσεων 31.12.2019 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 7.536 9.592 2.853 19.699 424 0 42.783 0 8.422 5.376 136 185 10.250 17.539 0 0 29.689 4.118 21.999 3.879 0 0 0 0 51.547 63.908 7.235 19.118 1.132 1.132 0 0 (13.510) (11.711) (1.185) (1.139) 99.609 194.274 111.715 229.665 51.822 55.681 37.862 41.263 Ο Όμιλος στο λογαριασμό «Υποστήριξη Λειτουργίας έργων παραχώρησης» περιλαμβάνει την Υποστήριξη Λειτουργίας που λαμβάνει η θυγατρική εταιρεία παραχώρησης ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. από το Ελληνικό Δημόσιο για καθεμία Περίοδο Υπολογισμού (υπολογισμός σε εξαμηνιαία βάση αρχής γενομένης από την 1.1.2016) και ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ του αθροίσματος των επιλέξιμων δαπανών έργου και της διανεμητέας απόδοσης βάσης, αφαιρουμένων των καθαρών εσόδων για την εκάστοτε Περίοδο Υπολογισμού. Σύμφωνα με τη Σύμβαση Παραχώρησης ορίζεται, ότι η Υποστήριξη Λειτουργίας που λαμβάνει η Εταιρεία, αποτελεί ακαθάριστο έσοδο για τη φορολογία εισοδήματος μη υποκείμενο σε παρακράτηση φόρου και βαρύνεται με τον αναλογούντα Φ.Π.Α. (περισσότερες πληροφορίες βλ. Σημείωση 33.2). Περαιτέρω, οι «Απαιτήσεις από επιχορηγήσεις Αιολικών Πάρκων» ποσού 1.479 αφορούν σε επενδύσεις του Ομίλου, σε Αιολικά Πάρκα, οι οποίες αναμένεται να εισπραχθούν με την τελική έγκριση ολοκλήρωσης των σχετικών επενδυτικών προγραμμάτων. 211 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο λογαριασμός «Απαιτήσεις από αποζημιώσεις έργων παραχώρησης» περιλαμβάνει αποζημιώσεις απώλειας εσόδων της χρήσης 2019. Εντός της τρέχουσας χρήσης, εισπράχθηκε ποσό αποζημίωσης 17.239 που αφορά σε απαιτήσεις της χρήσης 2018. Όσον αφορά τον λογαριασμό «Βραχυπρόθεσμο μέρος χορηγηθέντων μακροπρόθεσμων δανείων» περιλαμβάνει απαιτήσεις από δανειακές συμβάσεις από τις θυγατρικές εταιρείες των παραχωρήσεων ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., πληρωτέες μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Η κίνηση των προβλέψεων απομείωσης των εν λόγω κυκλοφορούντων στοιχείων του ενεργητικού του Ομίλου και της Εταιρείας, μετά και την εφαρμογή των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 9 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2017 0 0 11.790 11.790 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 94 1.207 1.301 Υπόλοιπο 01.01.2018 0 94 12.997 13.091 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 342 2.005 2.347 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 (101) (4.856) (4.957) Διαγραφές περιόδου 0 0 (787) (787) Λοιπές μεταφορές 0 0 2.000 2.000 Συναλλαγμ. διαφορές μετατροπής Υπόλοιπο 31.12.2018 0 0 13 348 4 11.364 17 11.711 ΟΜΙΛΟΣ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 0 348 11.364 11.711 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 29 3.389 3.418 Ανακτήσεις πρόβλεψης πιστωτικής ζημίας περιόδου 0 (175) (517) (692) Διαγραφές περιόδου 0 0 (940) (940) Λοιπές μεταφορές 0 0 9 9 Συναλλαγμ. διαφορές μετατροπής 0 0 4 4 Υπόλοιπο 31.12.2019 0 202 13.309 13.510 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 31.12.2017 0 0 Αναπροσαρμογή από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 0 94 0 94 Υπόλοιπο 01.01.2018 0 94 1.000 1.094 Μεταφορές μεταξύ σταδίων 0 (94) 94 0 Λοιπές μεταφορές 0 0 45 45 Υπόλοιπο 31.12.2018 0 0 1.139 1.139 212 1.000 1.000 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στάδιο 1 Στάδιο 2 Στάδιο 3 Σύνολο Υπόλοιπο 01.01.2019 Πρόβλεψη πιστωτικής ζημίας περιόδου Λοιπές μεταφορές 0 0 0 0 5 0 1.139 32 9 1.139 37 9 Υπόλοιπο 31.12.2019 0 5 1.180 1.185 21. ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΥΣ ΤΙΤΛΟΥΣ Η κίνηση των επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους για την χρήση 2019 και 2018, αναλύεται ως κάτωθι: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 2019 48.135 2018 47.461 2019 48.049 2018 47.442 596 67 0 0 Προσαρμογή στην εύλογη αξία μέσω Λοιπών Συνολικών Αποτελεσμάτων 16.703 607 16.703 607 Υπόλοιπο 31.12. 65.434 48.135 64.752 48.049 Υπόλοιπο 1.1. Προσθήκες/(Μειώσεις) Το σύνολο των παραπάνω επενδύσεων αφορούν σε μετοχές μη εισηγμένων τίτλων, οι οποίες παρατίθενται αναλυτικότερα στην σημείωση 49. Το κέρδος από την αποτίμηση σε εύλογες αξίες συμπεριλήφθηκε στα Λοιπά συνολικά έσοδα στην Κατάσταση Συνολικών Αποτελεσμάτων τα οποία, δεν αναταξινομούνται στα αποτελέσματα σε μεταγενέστερες περιόδους. 22. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΥΛΟΓΗ ΑΞΙΑ ΜΕΣΩ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων απεικονίζονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Υπόλοιπο 1.1. Πωλήσεις Κέρδη/(ζημιές) αποτίμησης σε εύλογη αξία 2018 2019 2018 1.264 3.070 1.264 3.070 (1.243) (714) (1.243) (714) 3.386 (3.218) 3.386 (3.218) 0 2.126 0 2.126 3.407 1.264 3.407 1.264 Αναταξινόμηση λόγω εφαρμογής ΔΠΧΑ 9 Υπόλοιπο 31.12. ΕΤΑΙΡΕΙΑ 213 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατείχαν την 31.12.2019 μετοχές τραπεζικών ιδρυμάτων συνολικής αξίας κτήσης 4.549 (5.792 την 31.12.2018). Εντός της χρήσης 2019, το αποτέλεσμα που προέκυψε στην Eταιρεία από την πώληση μετοχών ήταν ζημιά 291 (ζημιά 227 για το 2018) το οποίο και αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα της χρήσης, στο κονδύλι «Κέρδη/(ζημιές) από πώληση συμμετοχών & λοιπών συμμετοχικών τίτλων». Την 31.12.2019 τα αμοιβαία κεφάλαια και οι μετοχές του Ομίλου και της Εταιρείας αποτιμήθηκαν σε 3.407 συνολικά, 183 και 3.324 αντίστοιχα (135 και 1.129 την 31.12.2018 αντίστοιχα), σε τιμές αγοράς. 23. ΧΡΗΜΑΤΙΚΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ Τα χρηματικά διαθέσιμα του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Ταμείο Καταθέσεις Όψεως Καταθέσεις Προθεσμίας Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 2.250 4.347 29 32 589.137 468.702 77.910 17.292 3.284 50.193 0 31.000 594.671 523.242 77.939 48.323 Οι καταθέσεις προθεσμίας έχουν συνήθη διάρκεια 3 μηνών και φέρουν επιτόκια που κατά τη διάρκεια της χρήσης κυμάνθηκαν μεταξύ 0,2%‐1% (0,48%‐1% κατά τη προηγούμενη χρήση αντίστοιχα). Στα Χρηματικά Διαθέσιμα, περιλαμβάνονται ποσά για επιστροφή από θυγατρικές του Ομίλου, ύψους 3.024 (3.024 για το 2018), που αφορούν εισπραχθείσες επιχορηγήσεις, λόγω ακύρωσης κατασκευής ή λήξης χρονικών ορίων των αποφάσεων υπαγωγής ορισμένων Αιολικών Πάρκων. Το ως άνω ποσό της επιχορήγησης προς επιστροφή, δεν έχει επιστραφεί μέχρι και την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων, καθότι δεν έχει ολοκληρωθεί ο σχετικός έλεγχος από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Επιπλέον, ο Όμιλος διατηρεί δεσμευμένες καταθέσεις ύψους 51.547 (63.908 την προηγούμενη χρήση), οι οποίες διατηρούνται σε συγκεκριμένους τραπεζικούς λογαριασμούς για την εξυπηρέτηση των βραχυπρόθεσμων λειτουργικών και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεών του. Οι εν λόγω δεσμευμένες καταθέσεις ταξινομούνται στο κονδύλι «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις». 24. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ Τα μακροπρόθεσμα δάνεια στις συνημμένες ενοποιημένες και εταιρικές οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Μακροπρόθεσμα δάνεια Μείον: Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες τους επόμενους 12 μήνες Μακροπρόθεσμο μέρος δανείων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 1.893.896 1.713.363 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 351.359 388.549 (105.123) (145.575) (12.118) (15.701) 1.788.773 1.567.788 339.241 372.848 214 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η περίοδος αποπληρωμής των μακροπρόθεσμων δανείων αναλύεται στον πίνακα που ακολουθεί: έως 1 έτος 1‐5 έτη άνω των 5 ετών ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 105.123 145.575 509.889 552.276 1.278.884 1.015.512 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 12.118 15.701 92.811 289.848 246.430 83.000 Το συνολικό χρηματοοικονομικό κόστος των μακροπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων, για τη χρήση 2019 και την αντίστοιχη συγκριτική χρήση 2018, περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα /(έξοδα)» της ενοποιημένης και εταιρικής Κατάστασης Αποτελεσμάτων. Το μέσο επιτόκιο του Ομίλου για την χρήση που έληξε την 31.12.2019 ανήλθε σε 5,38% (31.12.2018: 5,59%). Ο μακροπρόθεσμος δανεισμός του Ομίλου είναι κατά 90,49% σε Ευρώ (85,11% κατά το τέλος της προηγούμενης χρήσης) και κατά 1,77% σε PLN (2,84% κατά το τέλος της προηγούμενης χρήσης) και κατά 7,74% σε USD (12,05% κατά το τέλος της προηγούμενης χρήσης) και αντιπροσωπεύει το 93,23% περίπου του συνολικού δανεισμού του Ομίλου (92,58% κατά το τέλος της προηγούμενης χρήσης). Ο μακροπρόθεσμος δανεισμός καλύπτει κυρίως τις ανάγκες χρηματοδότησης των επενδύσεων του κατασκευαστικού και του ενεργειακού τομέα του Ομίλου. Εντός της χρήσης του 2019 κατεβλήθησαν για εξόφληση μακροπροθέσμου δανεισμού ποσό 482,56 εκατ. ευρώ (404,10 εκατ. ευρώ το 2018) και εισπράχθηκαν από νέο δανεισμό ποσό 615,05 εκατ. ευρώ (535 εκατ. ευρώ το 2018). Σημειώνεται ότι στο συνολικό δανεισμό συμπεριλαμβάνονται ποσά από δάνεια μειωμένης εξασφάλισης χωρίς δικαίωμα αναγωγής στη μητρική εταιρεία (non recourse debt) ύψους 1.573,3 εκατ. ευρώ (έναντι 1.363,7 εκατ. ευρώ την 31.12.2018), ενώ τα ποσά των δανείων με αναγωγή στη μητρική εταιρεία ( recourse debt) ανέρχονται σε 458 εκατ. ευρώ (έναντι 475,1 εκατ. ευρώ την 31.12.2018). Παρακάτω περιγράφονται οι σημαντικές μεταβολές των δανείων του Ομίλου για την χρήση που έληξε την 31.12.2019. (α) Δανεισμός της Εταιρείας (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) Κατά την 31.12.2019 οι συνολικές δανειακές υποχρεώσεις της Εταιρείας ανέρχονται σε 351.359 εκ των οποίων 147.544 αφορούν τραπεζικά δάνεια, 118.926 το κοινό διαπραγματεύσιμο ομολογιακό δάνειο και 84.889 ενδοομιλικά δάνεια, εκ των οποίων ποσό 12.118 αφορά μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες τους επόμενους 12 μήνες. Την 06.12.2019, η Εταιρεία υπέγραψε ένα νέο πρόγραμμα Κοινού Ομολογιακού Δανείου με πιστώτριες τράπεζες ποσού 130.000. Το εν λόγω δάνειο εκταμιεύθηκε την 20.12.2019 και χρησιμοποιήθηκε κυρίως για την αναχρηματοδότηση του συνόλου του ανεξόφλητου υπόλοιπου ποσού 113.130, του από 01.12.2017 Κοινού Ομολογιακού Δάνειου των 194 εκατ. ευρώ. Επιπρόσθετα, εντός της χρήσης, η Εταιρεία, προέβη στην αποπληρωμή τραπεζικών δανειακών υποχρεώσεων ύψους 125.413 και ενδοομιλικών δανειακών υποχρεώσεων ύψους 40.543. Έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου (ΚΟΔ) ποσού 120 εκατ. ευρώ: Κατά την συνεδρίαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της 21.03.2018, ενεκρίθη το Ενημερωτικό Δελτίο της Εταιρείας για την δημόσια προσφορά με καταβολή μετρητών και την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο Αθηνών έως 120.000 κοινών ανωνύμων ομολογιών της, συνολικού ποσού 120 εκατ. ευρώ. 215 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα χαρακτηριστικά του εν λόγω δανείου είναι τα εξής: (α) η απόδοση των ομολογιών είναι 3,95% και είναι σταθερή για όλη τη διάρκεια του δανείου, (β) ο εκτοκισμός είναι εξαμηνιαίος, και (γ) η διάρκεια του δανείου είναι επτά (7) έτη και η αποπληρωμή του, θα υλοποιηθεί στο τέλος της περιόδου των επτά (7) ετών. Το νέο ΚΟΔ προβλέπει την τήρηση χρηματοοικονομικών δεικτών σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των χρηματοοικονομικών καταστάσεων (εξαμηνιαίων και ετήσιων) με ημερομηνία έναρξης υπολογισμού την 31.12.2019. (β) Δανεισμός του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Τα δάνεια του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ σχετίζονται με τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του και αφορούν κυρίως τη χρηματοδότηση της κατασκευής και εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Κατά την 31.12.2019, από τις συνολικές τραπεζικές δανειακές υποχρεώσεις του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ποσού 1.013.185, ποσό 123.648 αντιστοιχεί σε τραπεζικά δάνεια της μητρικής εταιρείας, εκ των οποίων ποσό 68.972 αφορά δάνεια εγγυημένα από θυγατρικές εταιρείες του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ. Αναφορικά με τις λοιπές δανειακές υποχρεώσεις του ομίλου, ποσό 654.950 αντιστοιχεί σε δανειακές υποχρεώσεις για τις οποίες δεν έχει παρασχεθεί εγγύηση της μητρικής ή άλλης εταιρείας του υπό‐ομίλου και ποσό 87.577, αντιστοιχεί σε δανειακές υποχρεώσεις για τις οποίες έχει παράσχει εγγύηση η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. ή άλλη εκ των θυγατρικών εταιρειών του υπό‐Ομίλου. Εγγύηση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. έχει δοθεί και για το κοινό ομολογιακό δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ που εκδόθηκε το 2019, συνολικής αναπόσβεστης αξίας την 31η Δεκεμβρίου 2019 ποσού 147.010. Εντός της χρήσης 2019, ο υπό‐όμιλος προέβη σε αναχρηματοδότήση μέρους των τραπεζικών δανειακών του υποχρεώσεων σε Ελλάδα και Η.Π.Α., βελτιώνοντας τους όρους χρηματοδότησης του, αναφορικά με το κόστος δανεισμού. Η Διοίκηση του προέβη σε τροποποίηση ή αποαναγνώριση των σχετικών δανειακών υποχρεώσεων, βάσει των οριζόμενων στο ΔΠΧΑ 9, αναγνωρίζοντας στα αποτελέσματα της χρήσης συνολική ωφέλεια ποσού 2.193. Η αναδιαπραγμάτευση των επιτοκίων μέρους των δανειακών υποχρεώσεων του υπό‐ομίλου στις Η.Π.Α. πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της συναλλαγής εξαγοράς του αιολικού πάρκου “Bearkat I” που έλαβε χώρα τον Σεπτέμβριο του 2019 και η ωφέλεια ποσού 17.976 αναγνωρίστηκε λογιστικά μειωτικά του τιμήματος της εξαγοράς (βλέπε Σημείωση 7). Παρακάτω περιγράφονται οι σημαντικές μεταβολές των δανειακών υποχρεώσεων του υπό‐ομίλου και της Εταιρείας για την περίοδο που έληξε την 31.12.2019. Νέος δανεισμός Εντός της χρήσης 2019, αναλήφθηκε από τον υπό‐όμιλο ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ νέος δανεισμός ύψους 801.607 εκ των οποίων ποσό 146.146 αντλήθηκε από την αγορά (ΚΟΔ 2019) και ποσό 655.461 από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η ρευστότητα που αντλήθηκε, διατέθηκε κυρίως για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε αιολικά πάρκα θυγατρικών εταιρειών, και την αποπληρωμή βραχυπρόθεσμων τραπεζικών δανείων που είχαν αναληφθεί για να χρηματοδοτήσουν την ομαλή και έγκαιρη εκτέλεση του χρονοδιαγράμματος κατασκευής τους, συγκεκριμένα: i. Ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ για τα αιολικά πάρκα στην Ελλάδα άντλησε το παρακάτω τραπεζικό δανεισμό.: Μέσω της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΪ‐ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε., άντλησε ομολογιακό δάνειο ονομαστικής αξίας 116.881. Το μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο που αναλήφθηκε αποτελεί αναχρηματοδότηση υφιστάμενου δανείου με αναπόσβεστο ποσό 81.881. 216 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μέσω οχτώ (8) άλλων θυγατρικών εταιρειών στην Ελλάδα και της μητρικής του εταιρείας, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ άντλησε ομολογιακά δάνεια ονομαστικής αξίας 235.806 εκ των οποίων αποπληρώθηκε υφιστάμενος δανεισμός 78.860. ii. Ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ για τα αιολικά πάρκα στην ΗΠΑ άντλησε το παρακάτω τραπεζικό δανεισμό: Για την ολοκλήρωση της κατασκευής του αιολικού πάρκου «Fluvanna II» στο Τέξας των ΗΠΑ της θυγατρικής εταιρείας FLUVANNA WIND ENERGY 2 αντλήθηκε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση ποσού 91.316, η οποία αποπληρώθηκε εντός του τρίτου τριμήνου του 2019, με την ολοκλήρωση της κατασκευής και τη λήψη χρηματοδότησης από Tax Equity Investor (Berkshire Hathaway). Συνολικός δανεισμός ύψους 60.913, λήφθηκε από θυγατρική εταιρεία του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, που διακρίνεται σε μακροπρόθεσμο δανεισμό ύψους 57.296 ( 63.357 χιλιάδες δολάρια) και βραχυπρόθεσμο ύψους 3.617 (4.000 χιλιάδες δολάρια) και χρησιμοποιήθηκε για την χρηματοδότηση της εξαγοράς του αιολικού πάρκου «Bearkat Ι». Το υπόλοιπο τίμημα καλύφθηκε με βραχυπρόθεσμο δανεισμό που αναλήφθηκε εντός του 2019 από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ποσού 52.000. iii. Ο υπό‐Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ άντλησε εγχώριο βραχυπρόθεσμο τραπεζικό δανεισμό ύψους 60.000, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε για την αποπληρωμή του Ενδοομιλικού Δανείου 2017 την 17.07.2019, με απώτερο σκοπό την αποπληρωμή του ΚΟΔ 2017. Το εν λόγω ποσό αποπληρώθηκε στο σύνολο του από το προϊόν της άντλησης του ΚΟΔ 2019. Επίσης αντλήθηκε επιπλέον βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση ποσού 30.000 από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ και παράλληλα αποπληρώθηκε βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση 42.000. Πρόωρη Αποπληρωμή Κοινού Ομολογιακού Δανείου της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ύψους 60 εκατ. ευρώ. (ΚΟΔ 2017) Εντός του 2017 η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ προχώρησε στην έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου ποσού 60.000, που πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την από 27.06.2017 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας και την από 12.07.2017 απόφαση έγκρισης του περιεχομένου του Ενημερωτικού Δελτίου από την Ε.Κ. το οποίο καλύφθηκε πλήρως. Την 22.07.2019, η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ σε συνέχεια της από 07.06.2019 ανακοίνωσής της, προχώρησε σε προπληρωμή του συνόλου της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που είχε εκδώσει και διαθέσει μέσω δημόσιας προσφοράς, δυνάμει του από 12.07.2017 Προγράμματος Έκδοσης ΚΟΔ έως 60.000 και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου των Ομολογιούχων (το «Πρόγραμμα ΚΟΔ»), σύμφωνα με τα οριζόμενα στον όρο 4 του Προγράμματος ΚΟΔ («Προπληρωμή»). Στο πλαίσιο της προπληρωμής και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο Πρόγραμμα ΚΟΔ, καταβλήθηκε την 22.07.2019 το σύνολο της ονομαστικής αξίας των ομολογιών, οι μέχρι την στιγμή εκείνη δεδουλευμένοι τόκοι και επιπλέον ποσό προπληρωμής ίσο με 1% της ονομαστικής αξίας των ομολογιών που προπληρώνονται, ύψους 600 (ήτοι 10 ευρώ μικτό ποσό ανά ομολογία). Μετά τις ως άνω κινήσεις, η υποχρέωση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ προς τους Ομολογιούχους από το ΚΟΔ 2017 εξοφλήθηκε στο σύνολό της, εντός του 2019. 217 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κοινό ομολογιακό δάνειο της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ύψους 150 εκατ. ευρώ. (ΚΟΔ 2019) Σύμφωνα με το Ενημερωτικό Δελτίο της 10.10.2019 και δυνάμει του από 10.10.2019 Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως 150 εκατ. ευρώ και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου των Ομολογιούχων (το «Πρόγραμμα ΚΟΔ») μεταξύ της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ («Εκδότρια»), της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΒΕΤΕ («Εγγυήτρια») και του Ελληνικού Κεντρικού Αποθετηρίου Τίτλων Α.Ε. («Εκπρόσωπος των Ομολογιούχων»), προβλέπεται η έκδοση ΚΟΔ διάρκειας 7 ετών και ποσού ευρώ εκατόν πενήντα εκατομμυρίων (150.000.000 ευρώ) με την έκδοση εκατόν πενήντα χιλιάδων κοινών ομολογιών με εταιρική εγγύηση, ονομαστικής αξίας 1.000 ευρώ εκάστη. Την 22.10.2019, ανακοινώθηκε η έκβαση της Δημόσιας Προσφοράς για την Έκδοση ΚΟΔ ύψους 150 εκατ. ευρώ και την εισαγωγή των ομολογιών της Εταιρείας προς διαπραγμάτευση στην Κατηγορία τίτλων Σταθερού Εισοδήματος της Ρυθμιζόμενης Αγοράς του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Συγκεκριμένα, διατέθηκαν συνολικά 150.000 κοινές ανώνυμες ομολογίες της Εταιρείας με ονομαστική αξία 1.000 ευρώ εκάστη (οι «Ομολογίες») με συνέπεια την άντληση κεφαλαίων ύψους 150 εκατ. ευρώ. Η τελική απόδοση των Ομολογιών ορίστηκε σε 2,60%, το επιτόκιο των Ομολογιών σε 2,60% και η τιμή διάθεσης των Ομολογιών σε 1.000 ευρώ εκάστη, ήτοι 100% της ονομαστικής αξίας της. Η οριστική καταχώρηση των ομολογιών στους Λογαριασμούς Αξιών των δικαιούχων στο Σύστημα Άυλων Τίτλων ολοκληρώθηκε την 22.10.2019. Προς εξασφάλιση του δανείου της Εταιρείας έχει δοθεί εταιρική εγγύηση από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. Σύμφωνα με τους όρους του Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως 150.000.000 ευρώ και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου Ομολογιούχων με ημερομηνία έκδοσης 10.10.2019, τα αντληθησόμενα κεφάλαια ύψους 150.000 θα επενδυθούν από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. μέσω Ενδοομιλικού Δανείου («Ενδοομιλικό Δάνειο 2019»). Η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. εξέδωσε την 21.10.2019 ομολογιακό δάνειο του Ν.3156/2003, το οποίο διέπεται από το Πρόγραμμα Ενδοομιλικού Δανείου και το οποίο καλύφθηκε από την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ κατά ποσό 146.632 και έτσι αντίστοιχο ποσό εκ των προσόδων του ΚΟΔ μεταφέρθηκε στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε., δανείζοντας κατ΄ αυτόν τον τρόπο το ισόποσο των αντληθησομένων κεφαλαίων στην Εγγυήτρια, προκειμένου η τελευταία να το χρησιμοποιήσει στο επενδυτικό της πρόγραμμα. Την 31.12.2019 το ανεξόφλητο υπόλοιπο του ΚΟΔ 2019 της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕΧ ανήρχετο σε 147.010. (γ) Δανεισμός του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ Κατά την 31.12.2019 τα τραπεζικά δάνεια του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ανέρχονται σε 156.275. Εντός της χρήσης, ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ προέβη στην αποπληρωμή τραπεζικών δανειακών υποχρεώσεων ύψους 20.925. Ομολογιακό Δάνειο της ΤΕΡΝΑ ύψους 127,3 εκατ. ευρώ για την αναχρηματοδότηση υφιστάμενων δανειακών υποχρεώσεων της και για χρηματοδότηση της εξαγοράς συμμετοχών της εταιρείας FERROVIAL Την 07.12.2018 ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ υπέγραψε Πρόγραμμα Κοινού εμπραγμάτως εξασφαλισμένου Ομολογιακού Δανείου, ύψους 127,3 εκατ. ευρώ, με Ελληνικά Πιστωτικά Ιδρύματα με σκοπό: α) την αναχρηματοδότηση υφισταμένου τραπεζικού δανεισμού ύψους 42 εκατ. ευρώ και β) τη χρηματοδότηση (μέσω της μητρικής εταιρείας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. ) της εξαγοράς των συμμετοχών της εταιρείας FERROVIAL στις Εταιρείες Παραχώρησης «ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε.» και «ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε.» και στην Κοινοπραξία με την επωνυμία «ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ FERROVIAL Α.Ε. – ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ, ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ». 218 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι βασικοί όροι του Προγράμματος προβλέπουν τα εξής: (α) τη διάρκεια του δανείου σε οκταετία (8 έτη) με αποπληρωμή λήξη τον Ιούλιο του 2026, (β) την εξάμηνη περίοδο εκτοκισμού με επιτόκιο που διαμορφώνεται σε 6Μ Euribor με ετήσια προσαύξηση 3,75% ανάλογα με τους χρόνους τοκοφορίας, (γ) την αποπληρωμή δόσης (ballon) 50,2% με την τελευταία δόση και (δ) την τήρηση χρηματοοικονομικών δεικτών, από την εγγυητή ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ανάλογους με τους συμφωνηθέντες με Κοινό Ομολογιακό Δάνειο (ΚΟΔ) ποσού 120 εκατ. ευρώ, που εξέδωσε τον Απρίλιο 2018, ο εγγυητής ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ . Την 10.12.2018 πραγματοποιήθηκε η κάλυψη στο σύνολο, του ως άνω αναφερθέντος από 07.12.2018 υπογεγραμμένου Κοινού εμπραγμάτως εξασφαλισμένου Ομολογιακού Δανείου, ύψους 127,3 εκατ. ευρώ (δύο σειρές Ομολογιών Α & Β), από Ελληνικά Πιστωτικά Ιδρύματα και υλοποιήθηκε ο σκοπός για τον οποίο έγινε η αναχρηματοδότηση του υφισταμένου δανεισμού. Πέραν των ανωτέρω, δεν έλαβαν χώρα άλλες σημαντικές μεταβολές στα δάνεια του Ομίλου για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 (δ) Δανεισμός των εταιρειών παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων Κατά την 31.12.2019 τα τραπεζικά ομολογιακά δάνεια των εταιρειών ΝΕΑ ΟΔΟΣ και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ανέρχονται σε 489.351, εκ των οποίων ποσό 9.559 αφορά σε δανειακές υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση. Οι εταιρείες ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε. έχουν συνάψει συμβάσεις ομολογιακών δανείων ύψους 241.700 και 470.915 αντίστοιχα, προκειμένου με τις εν λόγω εκταμιεύσεις να καλυφθούν οι ανάγκες τους για εγκεκριμένα κόστη του έργου κατά την περίοδο κατασκευής Τ1 των αυτοκινητοδρόμων. Εντός της χρήσης 2019, οι ως άνω εταιρείες προέβησαν σε αποπληρωμή τραπεζικών δανειακών υποχρεώσεων ύψους 9.482. Β. Εξασφαλίσεις δανείων Προς εξασφάλιση ορισμένων δανείων του Ομίλου και λοιπών συνδεδεμένων εταιρειών: - έχουν ενεχυριασθεί ανεμογεννήτριες Αιολικών Πάρκων ποσού 1.398.600 (31.12.2018: 999.390), - έχουν εκχωρηθεί στις δανείστριες τράπεζες ασφαλιστήρια συμβόλαια, απαιτήσεις από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας στο ΔΑΠΕΕΠ ή στο ΔΕΔΔΗΕ και από κατασκευαστικές υπηρεσίες, καθώς και συμβάσεις παραχώρησης αυτοκινητοδρόμων και χρηματικά διαθέσιμα, - έχουν εγγραφεί προσημειώσεις υποθηκών διαφόρων σειρών σε ακίνητα ορισμένων εταιρειών του Ομίλου ύψους 26.541 (31.12.2018: 40.805) και, - έχουν δοθεί, από τη μητρική εταιρεία, ως ενέχυρο μετοχές και χορηγηθέντα δευτερογενή δάνεια θυγατρικών, λοιπών συνδεδεμένων εταιρειών και λοιπών εταιρειών ονομαστικής αξίας 70.874 (31.12.2018: 230.571). - έχει ενεχυριαστεί απαίτηση από επιχορήγηση ύψους 10.440 θυγατρικής εταιρείας του Ομίλου. Από συνολικό δανεισμό του υπό‐ομίλου της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, ποσό 358.235 αντιστοιχεί σε δανειακές υποχρεώσεις για τις οποίες έχει παράσχει εγγύηση είτε η μητρική του εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. ή άλλη θυγατρική του. 219 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο κάτωθι πίνακας περιγράφει την κίνηση των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου και της Εταιρείας στη χρήση: ΟΜΙΛΟΣ Μακροπρόθεσμα δάνεια Υπόλοιπο έναρξης Εκταμιεύσεις/(πληρωμές) κεφαλαίου Πληρωμές τόκων Ανάληψη τραπεζικού δανεισμού λόγω εξαγοράς εταιρείας (σημ. 7.1) Συναλλαγματικές διαφορές 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.713.363 132.489 (76.261) 1.597.052 130.921 (72.757) 388.549 (35.956) (17.785) 239.769 148.539 (14.257) 60.913 0 0 0 3.826 6.576 0 0 74.643 76.236 16.342 14.395 3.865 776 0 776 0 (35.681) 0 0 (17.975) 0 0 0 Τόκοι δανείου σε χρηματοοικονομικά αποτελέσματα (σημ.44) Λοιποί τόκοι δανείου (κεφαλαιοποιηθέντες κ.α.) Μεταβολή λόγω πώλησης θυγατρικής Ωφέλεια μείωσης επιτοκίων λόγω εξαγορά εταιρείας (σημ.7.1) Μεταφορές Υπόλοιπο λήξης ΕΤΑΙΡΕΙΑ (967) 10.240 209 (674) 1.893.896 1.713.363 351.359 388.549 Ο Όμιλος έχει την υποχρέωση της τήρησης συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών δεικτών που αφορούν στα ομολογιακά δάνεια. Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος ικανοποιούσε πλήρως τα απαιτούμενα όρια των χρηματοοικονομικών δεικτών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των δανειακών του συμβάσεων, εκτός μακροπρόθεσμων δανείων, συνολικού αναπόσβεστου ποσού 22.290. Ποσό 12.050 του λειτουργικού τομέα των ΑΠΕ είχε αναταξινομηθεί κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018, ενώ ποσό 10.240 του λειτουργικού τομέα της Βιομηχανίας έχει ταξινομηθεί κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 από τις Μακροπρόθεσμες στις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις λόγω μη συμμόρφωσης συγκεκριμένων χρηματοοικονομικών δεικτών των σχετικών δανειακών συμβάσεων, όπως ορίζεται από τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 1. Στις 23.12.2019 η θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΕ προχώρησε σε υπογραφή προγράμματος εκδόσεως κοινού εμπράγματος εξασφαλισμένου ομολογιακού δανείου ύψους 35.613, το οποίο αναχρηματοδοτεί το υφιστάμενο ομολογιακό των 10.240 και αναχρηματοδοτεί υφιστάμενο βραχυπρόθεσμο δανεισμό σε μακροπρόθεσμο. Το εν λόγο δάνειο εκταμιεύθηκε εντός του Μαρτίου του 2020 και ακολούθως το ποσό των 10.240 αναταξινομήθηκε σε μακροπρόθεσμο δανεισμό. Πέραν των ανωτέρω, η Διοίκηση του Ομίλου έχει προβεί σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες ώστε να εξαλειφθούν οι λόγοι μη συμμόρφωσης χωρίς ωστόσο να έχουν ληφθεί για τα εν λόγω δάνεια, έως και την ημερομηνία έγκρισης των Οικονομικών Καταστάσεων οι απαραίτητες επιστολές συναίνεσης (waivers) από τις πιστώτριες τράπεζες. 25. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΜΙΣΘΩΣΕΙΣ Οι υποχρεώσεις από μισθώσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: 220 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις από τραπεζικές μισθώσεις (μακροπρόθεσμες) Υποχρεώσεις από τραπεζικές μισθώσεις (βραχυπρόθεσμες) Υπό‐σύνολο τραπεζικών μισθώσεων (α) Υποχρεώσεις από μισθώσεις τρίτων (μακροπρόθεσμες) Υποχρεώσεις από μισθώσεις τρίτων (βραχυπρόθεσμες) Υπό‐σύνολο μισθώσεων από τρίτους (β) Σύνολο μισθώσεων (α)+(β) ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 506 6.547 0 0 6.342 5.335 0 0 6.848 11.882 0 0 13.109 0 383 0 3.832 0 83 0 16.941 0 466 0 23.789 11.882 466 0 Η περίοδος αποπληρωμής των υποχρεώσεων από μισθώσεις αναλύεται στον πίνακα που ακολουθεί: έως 1 έτος 1‐5 έτη άνω των 5 ετών ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 10.175 5.335 6.751 6.547 6.863 0 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 83 0 304 0 78 0 Από την 1η Ιανουαρίου 2019 σύμφωνα με τους ορισμούς του ΔΛΠ 17 οπότε και υιοθετήθηκε το ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που σχετίζονται με χρηματοδοτικές μισθώσεις και συμπεριλαμβάνονταν στον δανεισμό, ταξινομούνται στις υποχρεώσεις μισθώσεων. Η κίνηση των εν λόγω υποχρεώσεων κατά την χρήση 2019 και του 2018 παρουσιάζεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υπόλοιπο έναρξης Επίδραση υπολοίπου έναρξης από αλλαγή λογιστικών πολιτικών (Αναπροσαρμοσμένο 2 6 3) υπόλοιπο 01.01.2019 Αποπληρωμές συμβάσεων μίσθωσης Πληρωμές τόκων Υποχρεώσεις από νέες συμβάσεις Συναλλαγματικές διαφορές ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 11.882 16.770 0 0 17.885 0 331 0 29.767 16.770 331 0 (10.285) (982) 5.219 67 (4.853) (707) 0 0 (64) (18) 199 0 0 0 0 0 Χρηματοοικονομικό κόστος περιόδου (σημ.44) Μεταφορές Τερματισμός μίσθωσης 1.393 709 18 0 0 (1.390) (37) 0 0 0 0 0 Υπόλοιπο λήξης 23.789 11.882 466 0 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις από μισθώσεις 13.615 6.547 383 0 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις από μισθώσεις 10.174 5.335 83 0 221 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 26. ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΟΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΙΤΛΟΙ ΕΞΟΜΟΙΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ Η λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται αναφορικά με τις εν λόγω χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις παρουσιάζονται στην σημείωση 4.13.5 (iii). Στις ΗΠΑ, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ προκειμένου να κάνει βέλτιστη χρήση των φορολογικών ωφελημάτων που προβλέπονται από την τοπική νομοθεσία, έχει εισέλθει σε συγκεκριμένες συμφωνίες με επενδυτές «Tax Equity Investors» (εφεξής «TEI»), σύμφωνα με τις οποίες οι χρηματορροές και τα φορολογικά οφέλη που παράγονται από τα αιολικά πάρκα, διανέμονται συμβατικά μεταξύ των επενδυτών TEI και του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ. Οι Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (μακροπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο μέρος) την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 272.582 111.187 51.825 26.916 324.407 138.103 Χρηματοοικονομκές υποχρεώσεις Έσοδα επομένων χρήσεων(*) Μακροπρόθεσμο μέρος Μακροπρόθεσμες Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις πληρωτέες την επόμενη χρήση 51.365 22.287 Βραχυπρόθεσμο μέρος 51.365 22.287 375.772 160.390 Σύνολο (*) Αφορά την αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στους Τax Equity Invenstors και αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα της χρήσης, σε αναλογική βάση σύμφωνα με την εκτιμώμενη περίοδο της παραμονής του επενδυτή στο επενδυτικό σχήμα. Η κίνηση των Συμμετοχικών τίτλων εξομοιούμενων με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης αναλύεται ως εξής: Χρηματοοικονομκές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 133.474 2018 136.815 Εισπράξεις από ΤΕΙ 120.718 ‐ Διανομή μετρητών σε ΤΕΙ Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (σημ.7.1) (6.662) 113.685 (3.405) 0 Αξία φορολογικών ωφελημάτων (53.673) (18.596) 15.885 12.627 520 323.947 6.033 133.474 Τόκοι περιόδου (Σημ. 44) Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου Έσοδα επομένων χρήσεων ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Αξία φορολογικών ωφελημάτων Απόσβεση φορολογικών ωφελημάτων (Σημ. 40) Συναλλαγματικές διαφορές 26.916 31.140 (6.663) 432 22.555 6.479 (3.262) 1.144 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 51.825 26.916 222 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η χρηματοοικονομική υποχρέωση επιμετράται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η υποχρέωση αυτή μειώνεται με τη διανομή μετρητών που λαμβάνει ο ΤΕΙ και, ανάλογα με τους όρους της σύμβασης και με την αξία των φορολογικών ωφελημάτων. Για την χρήση 2019 η αξία των φορολογικών ζημιών, που αποδίδονται στον ΤΕΙ, και αναγνωρίζεται στα λοιπά έσοδα (Σημείωση 40), βάσει της σταθερής μέθοδο απόσβεσης στη διάρκεια της σύμβασης, ανέρχεται σε 6.663 (2018: 3.262). Η αξία των PTCs, τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του αιολικού πάρκου βάσει της πραγματικής παραγωγής, αναγνωρίζεται στο κύκλο εργασιών και ανέρχονται σε 22.533 (2018: 12.117). Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Met Life: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31.12.2019 του Ομίλου προς τον TEI Met Life ανέρχεται σε ποσό 42.770. Εντός της χρήσης 2012, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ εισήλθε στις ΗΠΑ, σε συναλλαγή κατά την οποία η αντισυμβαλλόμενη εταιρεία Met Life (TEI) κατέβαλε το ποσό των 49.693 προκειμένου να αποκτήσει το δικαίωμα να λαμβάνει, κατά κύριο λόγο μετρητά και φορολογικές ζημίες (Tax Equity Investment). Κατά τη διάρκεια της χρήσης 2013, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Mountain Air, συνολικής ισχύος 138 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Αϊντάχο των ΗΠΑ. Ο έλεγχος προκύπτει βάσει συμβατικής συμφωνίας με την εταιρεία MetLife, η οποία εισέφερε κεφάλαιο ως Tax Equity Investor (TEI) και ενοποιείται ολικά. Σύμφωνα με τη σύμβαση μεταξύ των δύο μερών, ο TEI εισέφερε κεφάλαιο με αντάλλαγμα το 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests), τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει το 99% των φορολογικών ζημιών, καθώς και συγκεκριμένο ποσοστό επί των καθαρών ταμειακών ροών έως ότου επιτύχει την απόδοση επί των επενδυμένων κεφαλαίων του, όπως αυτή καθορίστηκε στην μεταξύ των σύμβαση. Μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικά συμφωνημένης απόδοσης του TEI, και στην περίπτωση μη εξαγοράς των εταιρικών του μεριδίων από τον υπό‐όμιλο ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, o TEI παραμένει με συμμετοχή 37,75% επί των διανομών και των φορολογητέων αποτελεσμάτων του Αιολικού Πάρκου. Σε συνέχεια της συμβατικής συμφωνίας του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ με την εταιρεία MetLife, μετά την ημερομηνία επίτευξης της συμβατικής συμφωνημένης απόδοσης του TEI, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ δύναται να εξαγοράσει τα εταιρικά μερίδια (membership interests) του επενδυτή ΤΕΙ (membership interests – 100% of Class A shares), αντί τιμήματος που θα θεωρηθεί εύλογο μετά τη μεταξύ τους συμφωνία. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τον ΤΕΙ σχετικά με την εξαγορά των εταιρικών του μεριδίων (membership interests), αντί τιμήματος που θα θεωρηθεί εύλογο μετά τη μεταξύ τους συμφωνία. Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη μέχρι και την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων ετήσιων οικονομικών καταστάσεων και αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός της χρήσης 2020. Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Goldman Sachs: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31.12.2019 του Ομίλου προς τον TEI Goldman Sachs ανέρχεται σε ποσό 108.688 (συμπεριλαμβανομένου ποσού 27.368 που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). 223 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Εντός της χρήσης 2017, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Fluvanna I, συνολικής ισχύος 155,4 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Τέξας των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το νέο φορολογικό νόμο στις ΗΠΑ, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 22.12.2017, το εν λόγω Αιολικό Πάρκο είναι επιλέξιμο να αποσβέσει, για φορολογικούς σκοπούς, σχεδόν το σύνολο του κόστους κατασκευής του εντός της χρήσης που τέθηκε σε λειτουργία, ήτοι στη χρήση 2017. Συνέπεια της προαναφερόμενης φορολογικής αντιμετώπισης του κόστους κατασκευής του έργου είναι η δημιουργία σημαντικών φορολογικών ζημιών κατά την χρήση 2017. Επιπλέον, πέραν των φορολογικών ζημιών που προκύπτουν κατά το πρώτο έτος λειτουργίας, το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Στις 28.12.2017 ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ εισήλθε σε συναλλαγή κατά την οποία το τραπεζικό ίδρυμα Goldman Sachs κατέβαλε το ποσό των 127.882 (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων έκδοσης), προκειμένου να αποκτήσει 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests) τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του Αιολικού Πάρκου Fluvanna I, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2017, ο TEI έλαβε το 70% των φορολογικών ωφελημάτων, ενώ από την χρήση 2018 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τον ΤΕΙ Berkshire Hathaway: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31.12.2019 του Ομίλου προς τον TEI Berkshire Hathaway ανέρχεται σε ποσό 116.255 (συμπεριλαμβανομένου ποσού 23.570 που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). Εντός της χρήσης 2019, ολοκληρώθηκε η κατασκευή και τέθηκε σε λειτουργία το Αιολικό Πάρκο Fluvanna II, συνολικής ισχύος 158 MW, το οποίο βρίσκεται στην πολιτεία του Τέξας των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον φορολογικό νόμο στις ΗΠΑ, το εν λόγω Αιολικό Πάρκο είναι επιλέξιμο να αποσβέσει, για φορολογικούς σκοπούς, σχεδόν το σύνολο του κόστους κατασκευής του εντός της χρήσης που τέθηκε σε λειτουργία, ήτοι στη χρήση 2019. Συνέπεια της προαναφερόμενης φορολογικής αντιμετώπισης του κόστους κατασκευής του έργου είναι η δημιουργία σημαντικών φορολογικών ζημιών κατά την χρήση 2019. Επιπλέον, πέραν των φορολογικών ζημιών που προκύπτουν κατά το πρώτο έτος λειτουργίας, το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Στις 13.09.2019 ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ εισήλθε σε συναλλαγή κατά την οποία ο αντισυμβαλλόμενος (Berkshire Hathaway) κατέβαλε το ποσό των 120.250 (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων έκδοσης), προκειμένου να αποκτήσει 50% των εταιρικών μεριδίων (membership interests) τα συμβατικά δικαιώματα των οποίων ορίζουν ότι ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του Αιολικού Πάρκου Fluvanna II, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2019, ο TEI θα λάβει το 82,58% των φορολογικών ωφελημάτων, ενώ από την χρήση 2020 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. 224 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τους ΤΕΙ BAL & ANTRIM: Το αναπόσβεστο υπόλοιπο της υποχρέωσης την 31.12.2019 του Ομίλου προς τους TEI ανέρχεται σε ποσό 108.059 (συμπεριλαμβανομένου ποσού 887 που αφορά αναπόσβεστη αξία των φορολογικών ωφελημάτων). Τον Σεπτέμβριο 2019 ολοκληρώθηκε η συμφωνία εξαγοράς των εταιρικών μεριδίων Αιολικού Πάρκου, «Bearkat I», στο Τέξας των ΗΠΑ. Το αιολικό πάρκο, συνολικής ισχύος 196,65 MW, βρίσκεται σε λειτουργία από τον Δεκέμβριο 2017. Με την ολοκλήρωση της εξαγοράς, ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ απέκτησε χρηματοοικονομική υποχρέωση προς τους TEI BAL & ANTRIM. Το αιολικό πάρκο είναι επιλέξιμο να λάβει πρόσθετα φορολογικά ωφελήματα τα οποία συνδέονται με την ετήσια παραγωγή ενέργειας του πάρκου (Production Tax Credits – PTCs). Ο TEI θα λάβει, κατά κύριο λόγο, τα φορολογικά ωφελήματα (φορολογικές ζημίες και Production Tax Credits) του αιολικού πάρκου Bearkat I, πλέον περιορισμένου ποσοστού μετρητών (Tax equity investment). Για τη χρήση 2019 και ως ότου επιτύχει προκαθορισμένη απόδοση επί της αρχικής καταβολής του θα λαμβάνει το 99% των ωφελημάτων αυτών. 27. ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Σύμφωνα με το ελληνικό εργατικό δίκαιο κάθε εργαζόμενος δικαιούται εφάπαξ αποζημίωση σε περίπτωση απολύσεως ή συνταξιοδοτήσεως. Το ποσό της αποζημιώσεως εξαρτάται από το χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του εργαζόμενου την ημέρα της απολύσεως ή συνταξιοδοτήσεώς του. Οι υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Η πληρωτέα αποζημίωση σε περίπτωση συνταξιοδότησης στην Ελλάδα ισούται με το 40% της αποζημίωσης που υπολογίζεται σε περίπτωση αναίτιας απόλυσης. Σύμφωνα με τις πρακτικές των χωρών που δραστηριοποιούνται οι θυγατρικές του Ομίλου τα προγράμματα αποζημίωσης προσωπικού συνήθως δεν χρηματοδοτούνται. Οι εκτιμήσεις για τις υποχρεώσεις αποζημίωσης προσωπικού προσδιορίσθηκαν μέσω αναλογιστικής μελέτης. Οι πίνακες που ακολουθούν εμφανίζουν την σύνθεση της καθαρής δαπάνης για τη σχετική πρόβλεψη που καταχωρήθηκε στα ενοποιημένα καθαρά κέρδη της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την κίνηση των σχετικών λογαριασμών προβλέψεων για αποζημίωση προσωπικού που παρουσιάζονται στη συνημμένη ενοποιημένη Κατάσταση οικονομικής θέσης της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. Η δαπάνη για αποζημίωση προσωπικού που αναγνωρίστηκε από τον Όμιλο στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων και καταχωρήθηκε στο Κόστος πωλήσεων κατά 1.196 , στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης κατά 333 και στα χρηματοοικονομικά έξοδα κατά 67 (1.776, 314 και 55 κατά την προηγούμενη χρήση, αντίστοιχα) και από την Εταιρεία στα Έξοδα διοίκησης και διάθεσης (την κλειόμενη και την προηγούμενη χρήση) αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 Τρέχον κόστος υπηρεσίας Χρηματοοικονομικό κόστος 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 1.102 67 1.522 55 12 2 24 1 Επίδραση περικοπών ή διακανονισμών 638 715 13 0 Αναγνώριση αναλογιστικών (κερδών)/ζημιών 333 453 22 39 2.140 2.745 49 64 Σύνολο 225 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η κίνηση της σχετικής προβλέψεως στην Κατάσταση οικονομικής θέσης έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Καθαρά κέρδη Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα αποθέματα Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής Καταβολές αποζημιώσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 8.572 2018 7.780 1.596 2019 2018 137 80 2.145 27 25 333 453 22 39 207 0 0 0 85 334 0 0 (3.391) (2.134) (22) (7) 0 (6) 0 0 7.402 8.572 164 137 Μεταφορές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου Οι βασικές αναλογιστικές παραδοχές για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχουν ως εξής : 2019 2018 1,00% 1,50% ΜΤ_ΕΑΕ2012P ΜΤ_ΕΑΕ2012P 1,25% 1% 1,25% 1% Κινητικότητα ημερομισθίων (οικειοθελής αποχώρηση) 1% 1% Κινητικότητα μισθωτών (απόλυση) Κινητικότητα ημερομισθίων (απόλυση) 6% 6% 6% 6% Επιτόκιο προεξοφλήσεως ομολόγων της Ε.Κ.Τ.) (βάσει αποδόσεων Θνησιμότητα: Ελληνικός Πίνακας Θνησιμότητας Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Κινητικότητα μισθωτών (οικειοθελής αποχώρηση) Στον κατωτέρω πίνακα παρουσιάζεται η ευαισθησία της πρόβλεψης αποζημίωσης προσωπικού στα συνολικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις μεταβολής ορισμένων αναλογιστικών παραδοχών. ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως +0,5% & Μεταβολή Μισθών‐Οικειοθελών αποχωρήσεων‐Απολύσεων 0% (189) (8) Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως ‐0,5% & Μεταβολή Μισθών‐Οικειοθελών αποχωρήσεων‐Απολύσεων 0% 348 9 Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών +0,25% & Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων‐Απολύσεων 0% 204 5 Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών ‐ 0,25% & Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων‐Απολύσεων 0% (64) (4) (236) (9) Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών 0%, Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων +1% & Μεταβολή Απολύσεων 0% 226 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών 0%, Μεταβολή Οικειοθελών αποχωρήσεων ‐1% & Μεταβολή Απολύσεων 0% 409 10 Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών ‐ Οικειοθελών αποχωρήσεων 0% & Μεταβολή Απολύσεων +1% 171 3 Μεταβολή επιτοκίου προεξοφλήσεως 0%, Μεταβολή Μισθών ‐ Οικειοθελών αποχωρήσεων 0% & Μεταβολή Απολύσεων ‐1% (50) (4) 28. ΛΟΙΠΕΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ Η κίνηση των σχετικών προβλέψεων στην Κατάσταση οικονομικής θέσης για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Προβλέψεις Αποκατάστασης φυσικού τοπίου 1η Ιανουαρίου 2019 Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Αποτελέσματα Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα πάγια Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (σημ. 7.1) 31η Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο 16.455 27.431 43.886 993 1.897 1.370 301 0 0 1.294 1.897 1.370 0 (9.129) (9.129) 0 55 (4.066) 9 (4.066) 64 20.770 14.546 35.316 Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις Μεταφορά από / (σε) άλλο λογ/σμό Συναλλαγματικές διαφορές Άλλες προβλέψεις ΟΜΙΛΟΣ Προβλέψεις Αποκατάστασης φυσικού τοπίου 1η Ιανουαρίου 2018 Άλλες προβλέψεις Σύνολο 14.522 19.143 33.665 502 16.577 17.079 1.024 0 1.024 0 (2.573) (2.573) 342 0 342 Μεταφορά από / (σε) άλλο λογ/σμό Διαγραφές περιόδου 0 0 (2.421) (1.762) (2.421) (1.762) Αχρησιμοποίητες προβλέψεις αναγνωρισμένες στα αποτελέσματα 0 (1.636) (1.636) 65 103 168 16.455 27.431 43.886 Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα Αποτελέσματα Πρόβλεψη αναγνωρισμένη στα πάγια Χρησιμοποιηθείσες προβλέψεις Τόκοι προβλέψεων αναγνωρισμένοι στα Καθαρά Αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές 31η Δεκεμβρίου 2018 227 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το κονδύλι «Άλλες προβλέψεις» στον ανωτέρω πίνακα αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ Προβλέψεις φόρου για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Προβλέψεις για δικαστικές υποθέσεις Πρόβλεψη για βαριά συντήρηση αυτοκινητοδρόμων Πρόβλεψη για ζημιογόνες συμβάσεις κατασκευαστικών έργων Λοιπές προβλέψεις 31.12.2019 4.610 4.838 0 1.433 3.665 14.546 31.12.2018 3.460 5.143 2.829 12.394 3.605 27.431 Στους ανωτέρω πίνακες, εκτός από την ανάλυση των προβλέψεων με βάση τη φύση της δέσμευσης, παρουσιάζεται και η ανάλυσή τους με βάση το αναμενόμενο χρονοδιάγραμμα των εκροών οικονομικών πόρων. Ειδικότερα, οι προβλέψεις παρουσιάζονται στο σύνολό τους ως μακροπρόθεσμες προβλέψεις και δεν εμφανίζονται σε προεξοφλημένα ποσά, καθώς δεν υπάρχει ακριβής εκτίμηση του χρόνου καταβολής τους. Στο κονδύλι «Προβλέψεις αποκατάστασης φυσικού τοπίου» αναγνωρίζονται οι προβλέψεις που διενεργούν οι εταιρείες του ενεργειακού τομέα του Oμίλου, καθώς και ορισμένες του βιομηχανικού τομέα με σκοπό την κάλυψη των δαπανών αποκατάστασης του φυσικού τοπίου, όπου εγκαθιστούν μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και εκμετάλλευσης λατομείων, με το πέρας της εκμετάλλευσης, σύμφωνα με τις ληφθείσες άδειες από το κράτος. Η ανωτέρω πρόβλεψη 20.770 (16.455 την 31.12.2018) απεικονίζει τις απαιτούμενες δαπάνες για αποξήλωση του εξοπλισμού και τη διαμόρφωση του χώρου όπου αυτά είναι εγκατεστημένα, με τη χρήση της σημερινής τεχνολογίας και υλικών. Στο κονδύλι «Προβλέψεις για βαριά συντήρηση αυτοκινητοδρόμων» περιλαμβάνεται η συμβατική υποχρέωση των ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., να συντηρεί την υποδομή βάσει προγραμματισμού βαριάς συντήρησης. Επιπλέον, σύμφωνα με τη σύμβαση παραχώρησης, ο Όμιλος οφείλει να παραδώσει τις υποδομές στην παραχωρούσα αρχή, σε μία καθορισμένη κατάσταση κατά τη λήξη της συμφωνίας παραχώρησης του δικαιώματος παροχής υπηρεσίας. Εντός της χρήσης 2019 σχηματίστηκαν επιπλέον προβλέψεις 7.005 (4.293 την 31.12.2018), ωστόσο ποσό 8.503 (7.061 την 31.12.2018) μεταφέρθηκε στις δεδουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις, δεδομένου ότι ο Όμιλος εκτιμά ότι οι αντίστοιχες εργασίες θα πραγματοποιηθούν εντός του 2020. 29. ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ Η κίνηση επιχορηγήσεων του Ομίλου στην Κατάσταση οικονομικής θέσης για τις χρήσεις 2019 και 2018 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 2019 Υπόλοιπο 1.1. Εισπραχθείσες επιχορηγήσεις Επιστροφές επιχορηγήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Αποσβέσεις επιχορηγήσεων παγίων αναγνωρισμένες στα Καθαρά Αποτελέσματα (Σημ. 40) Αποσβέσεις επιχορηγήσεων παγίων αναγνωρισμένες στα αποθέματα Υπόλοιπο 31.12. 228 2018 162.000 164.211 0 (36) 981 3.882 0 2.021 (8.194) (8.106) (52) (8) 154.699 162.000 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι επιχορηγήσεις του Ομίλου περιλαμβάνουν κυρίως κρατικές επιδοτήσεις για την ανάπτυξη αιολικών πάρκων του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ύψους 134.322 (141.336 την 31.12.2018), εμποροβιομηχανικών ζωνών και σταθμών στάθμευσης αυτοκινήτων και ανάπτυξη βιομηχανίας. Οι επιχορηγήσεις αποσβένονται με βάση τον ρυθμό απόσβεσης ή την χρήση των επιχορηγούμενων παγίων. Το παρών κονδύλι περιλαμβάνει και εγκεκριμένες αλλά μη εισπραχθείσες επιχορηγήσεις, συνολικού ποσού 11.920, οποίες κατά ποσό 1.479 ταξινομήθηκαν στις «Προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις» (Σημείωση 20) και κατά ποσό 10.441 ταξινομήθηκαν στις «Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις» (Σημείωση 16). Οι επιχορηγήσεις αυτές αναγνωρίσθηκαν με βάση την βεβαιότητα που έχει η Διοίκηση του Ομίλου ότι όλες οι προϋποθέσεις για την είσπραξη αυτών πληρούνται και ότι τα ποσά αυτά θα εισπραχθούν με την τελική έγκριση ολοκλήρωσης των σχετικών επενδύσεων. 30. ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ Ο λογαριασμός «Προμηθευτές» κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύεται ως εξής: Προμηθευτές Επιταγές και γραμμάτια πληρωτέα Σύνολο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 261.490 282.948 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.870 1.376 2.854 2.979 0 0 264.344 285.927 1.870 1.376 Το υπόλοιπο του κονδυλίου προέρχεται κατά ποσό 188.659 (247.727 το 2018) από τον κατασκευαστικό τομέα, ποσό 41.036 (17.052 το 2018) από τον τομέα των ΑΠΕ, ποσό 22.825 (12.713 το 2018) από τον τομέα των παραχωρήσεων και ποσό 11.824 (8.435 το 2018) από του υπόλοιπους λειτουργικούς τομείς του Ομίλου. 31. ΔΕΔΟΥΛΕΥΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Οι Δουλευμένες και λοιπές υποχρεώσεις (μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018 στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Λοιπές μακροπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Εγγυήσεις και λοιπές κρατήσεις σε προμηθευτές ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1.436 2.142 0 0 Οφειλές από εξαγορές επιχειρήσεων 13.839 12.878 13.839 12.878 Εγγυήσεις μισθωμένων ακινήτων Λοιπές μακροπρόθεσμες χρηματ/κές υποχρεώσεις Σύνολο 385 386 95 113 195 331 0 0 15.855 15.737 13.934 12.991 229 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το ποσό στις «Οφειλές από εξαγορές επιχειρήσεων» στην Εταιρεία και στον Όμιλο αφορά την παρούσα αξία του πιστούμενου τιμήματος από την εξαγορά ποσοστών των εταιρειών ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., που πραγματοποιήθηκε σε προηγούμενη χρήση. Λοιπές μακροπρόθεσμες μη χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Ληφθείσες προκαταβολές από πελάτες κατασκευαστικών συμβάσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 59.452 77.840 0 0 28 32 0 0 Σύνολο 59.480 77.872 0 0 Σύνολο Λοιπών μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων 75.335 93.609 13.934 12.991 Λοιπές μακροπρόθεσμες μη χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Το υπόλοιπο στις «Ληφθείσες προκαταβολές από πελάτες κατασκευαστικών συμβάσεων» αφορά σε ληφθείσα προκαταβολή από τον πελάτη του έργου ΑΗΣ ΠΤΟΛΕΜΑΙΔΑΣ. Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Υποχρεώσεις από μερίσματα πληρωτέα και επιστροφή κεφαλαίου ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 59 21.404 0 0 1.239 5.796 844 1.643 18.256 19.248 134 100 Αγορές υπό τακτοποίηση 9.753 20.509 0 0 Οφειλές από εξαγορές επιχειρήσεων 8.700 0 8.700 0 Πιστωτές Διάφοροι 8.384 10.320 1.848 1.017 46.391 77.278 11.526 2.760 Υποχρεώσεις προς μέλη κοινοπραξιών και λοιπές συνδεμένες επιχειρήσεις Έξοδα δεδουλευμένα Σύνολο Στον λογαριασμό «Υποχρεώσεις από μερίσματα πληρωτέα και επιστροφή κεφαλαίου» με 31.12.2018 για τον Όμιλο περιλαμβάνεται ποσό 21.213 το οποίο αφορούσε υποχρέωση του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ για επιστροφή κεφαλαίου σύμφωνα με την από 18.10.2018 απόφαση της Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Η εν λόγω υποχρέωση εξοφλήθηκε εντός της επόμενης χρήσης, ήτοι κατά την 14.01.2019. Επιπρόσθετα οι «Οφειλές από εξαγορές επιχειρήσεων» περιλαμβάνουν το συνολικό τίμημα της εξαγοράς των εταιρειών KASSIOPI BV, AVLAKI I BV, AVLAKI II BV, AVLAKI III BV και AVLAKI IV BV. 230 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος κατά την χρήση του 2019 προχώρησε σε απόκτηση του 100% του μετοχικού κεφαλαίου των ανωτέρω πέντε εταιρειών (βλέπε αναλυτικά σημείωση 7.2). Λοιπές βραχυπρόθεσμες μη χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από φόρους‐τέλη Ασφαλιστικοί οργανισμοί Έσοδα επομένων χρήσεων και λοιποί μεταβατικοί λογαριασμοί Εγκριθείσες και εισπραχθείσες επιχορηγήσεις προς επιστροφή ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 21.454 20.800 4.692 3.929 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 691 184 86 83 10.632 7.177 7.085 7.085 3.024 3.024 0 0 Προβλέψεις για ζημιογόνες συμβάσεις κατασκευαστικών έργων 5.100 1.987 0 0 Προβλέψεις για βαριά συντήρηση αυτοκινητοδρόμων 8.306 7.797 0 0 Σύνολο 53.208 44.714 7.862 7.352 Σύνολο Δεδουλευμένων και λοιπών βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων 99.599 121.991 19.388 10.112 Οι «Επιχορηγήσεις προς επιστροφή» περιλαμβάνουν ποσά εισπραχθεισών επιχορηγήσεων προς επιστροφή, λόγω ακύρωσης κατασκευής ή λήξης χρονικών ορίων των αποφάσεων υπαγωγής ορισμένων αιολικών πάρκων και επιπλέον, περιλαμβάνουν λογισμένους τόκους επί των προαναφερθέντων επιχορηγήσεων. 32. ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΑ ΔΑΝΕΙΑ Τα βραχυπρόθεσμα δάνεια του Ομίλου αφορούν, κατά κύριο λόγο, σε τραπεζικές χορηγήσεις τακτής λήξης με διάρκεια από έναν έως τρεις μήνες και τα οποία ανανεώνονται ανάλογα με τις ανάγκες. Τα αντληθέντα ποσά χρησιμοποιούνται, εν μέρει, για να καλύψουν την ανάγκη ρευστότητας του Ομίλου είτε κατά την περίοδο κατασκευής των τεχνικών έργων, είτε κατά την κατασκευαστική περίοδο των εγκαταστάσεων του ενεργειακού κλάδου του Ομίλου, είτε κατά την περίοδο ανάπτυξης των επενδύσεων στην εξόρυξη λευκόλιθου. Τα δάνεια αυτά με την ολοκλήρωση των σχετικών έργων εξοφλούνται με την είσπραξη των εργολαβικών ανταλλαγμάτων, ή μετατρέπονται σε μακροπρόθεσμης διάρκειας, για όσα αφορούν σε αιολικά πάρκα, άλλα ενεργειακά έργα και σε επενδύσεις στην εξόρυξη λευκόλιθου. Το μεγαλύτερο μέρος των δανείων του Ομίλου είναι εκφρασμένο σε ευρώ και το μέσο σταθμικό επιτόκιό τους ανήλθε κατά τη διάρκεια του έτους σε ποσοστό 4,17% (5,13 % κατά τη χρήση 2018). Ο κάτωθι πίνακας περιγράφει την κίνηση των βραχυπρόθεσμων δανείων του Ομίλου για την χρήση 2019 και 2018: 231 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Βραχυπρόθεσμα δάνεια Υπόλοιπο έναρξης 31.12.2019 125.421 31.12.2018 112.484 (2.198) 23.458 (6.785) 6.613 80 6.387 1.080 0 130.598 (6.522) 0 (189) 6.430 0 (10.240) 125.421 Εκταμιεύσεις/(πληρωμές) κεφαλαίου Πληρωμές τόκων Προσθήκη από εξαγορά εταιρείας (σημ.7.1) Συναλλαγματικές διαφορές Τόκοι δανείου σε χρηματοοικονομικά αποτελέσματα (σημ. 44) Λοιποί τόκοι δανείου (κεφαλαιοποιηθέντες) Μεταφορές Υπόλοιπο λήξης 33. ΠΑΡΑΓΩΓΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΣΑ Πληροφορίες για τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα του Ομίλου κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 παρατίθενται κατωτέρω: Υποχρεώσεις από παράγωγα ‐ Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων (σημ.33.1) 31.12.2019 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2018 27.269 23.883 Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (σημ.33.2) Δικαιώματα προαίρεσης (collar) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (σημ.33.3) 196.137 170.981 2.625 2.549 Προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (physical forward) (σημ.33.3) ‐Για εμπορικούς σκοπούς 6.031 900 76 528 Σύνολο Υποχρεώσεων από Παράγωγα 232.137 198.842 ‐ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από παράγωγα 202.559 29.578 177.531 21.311 5.716 1.908 510 1.396 0 625 8.096 0 14.322 3.929 Ενσωματωμένο παράγωγο βάσει Σύμβασης Παραχώρησης (ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ) (σημ.33.2) 193.177 167.996 Σύνολο Απαιτήσεων από Παράγωγα 207.500 171.925 ‐Μακροπρόθεσμες απαιτήσεις από παράγωγα 188.635 154.607 ‐Βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις από παράγωγα 18.865 17.318 Δικαιώματα προαίρεσης (collar) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (σημ.33.3) ‐Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από παράγωγα Απαιτήσεις από παράγωγα ‐ Αντιστάθμιση ταμειακών ροών Δικαιώματα προαίρεσης (collar) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (σημ.33.3) Δικαιώματα προαίρεσης (swaption) τιμών ηλεκτρικής ενέργειας (σημ.33.3) Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων (σημ.33.1) Προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας (physical forward) ‐ Αντιστάθμιση ταμειακών ροών(σημ.33.3) Σύνολο 232 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Όλα τα ως άνω χρηματοοικονομικά μέσα επιμετρώνται στην εύλογη αξία τους (βλ. Σημειώσει 4.13.6 και 4.14). Ειδικότερα, εντός της χρήσης 2019, από τα ανωτέρω παράγωγα, αναγνωρίστηκε συνολικό κέρδος 46.011 (2018: κέρδος 8.037) στα αποτελέσματα της χρήσης από μεταβολές στην εύλογη αξία, το οποίο περιλαμβάνεται στο κονδύλι «Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα)» όπως αυτό αναλύεται στην σημείωση 44 στην γραμμή «Αποτέλεσμα αποτιμήσεων παραγώγων». Περαιτέρω οι συνολικές μεταβολές στην εύλογη αξία που αναγνωρίστηκαν στα λοιπά συνολικά εισοδήματα ανήλθαν συνολικά σε ζημιά 25.592 (2018: κέρδος 3.263). Αναλυτικότερα: 33.1 Προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων Ο Όμιλος προκειμένου να διαχειριστεί τον επιτοκιακό κίνδυνο στον οποίο εκτίθεται, έχει συνάψει προθεσμιακές συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων. Οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων έχουν ως στόχο την αντιστάθμιση του κινδύνου από την αρνητική διακύμανση μελλοντικών ταμειακών εκροών που προκύπτουν από τόκους δανειακών συμβάσεων που έχουν συναφθεί στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του και κατά βάση του τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και του τομέα των παραχωρήσεων. Πιο συγκεκριμένα, οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου αφορούν συμβάσεις με τις οποίες το μεταβλητό επιτόκιο των δανείων μετατρέπεται σε σταθερό κατά την συνολική διάρκεια των δανείων ώστε η Εταιρεία να προστατευθεί από τυχόν άνοδο των επιτοκίων. Η εύλογη αξία των συμβάσεων αυτών αποτιμήθηκε με προβολή της ισχύουσας, στις 31.12.2019, καμπύλης των επιτοκίων (euribor) σε όλο το χρονικό ορίζοντα των εν λόγω συμβάσεων. Η εύλογη αξία των εν λόγω συμβάσεων κατά την 31.12.2019 ανήλθε συνολικά σε υποχρέωση 27.269 (η συνολική ονομαστική αξία των συμβάσεων ανέρχεται σε 366.120 και αφορά Ελλάδα και Βουλγαρία και 25.000 δολάρια την Αμερική). Κατά την 31.12.2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9 και από την επιμέτρησή τους σε εύλογες αξίες αναγνωρίστηκε στα λοιπά συνολικά έσοδα, ζημιά ποσού 3.360 και ζημιά από μη αποτελεσματικό μέρος ποσού 665 το οποίο αναγνωρίστηκε στα αποτελέσματα της περιόδου. Οι εν λόγω χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας στο επίπεδο 2 (βλ. Σημείωση 49). 33.2 Υποχρεώσεις και Απαιτήσεις από Παράγωγα της ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε.: Προθεσμιακές Συμβάσεις Ανταλλαγής Επιτοκίων και Υποστήριξη Λειτουργίας Ο Όμιλος, μέσω της 100% θυγατρικής εταιρείας ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., έχει αναγνωρίσει μία υποχρέωση παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων ύψους 196.137 (ονομαστική αξία 379.870, έναρξη 2008 και λήξη το 2036 και επιτόκιο 4,766% και κυμαινόμενου euribor) και αντίστοιχα μία απαίτηση από ένα ενσωματωμένο παράγωγο χρηματοοικονομικό στοιχείο (ήτοι το μέρος της Υποστήριξης Λειτουργίας που καλύπτει τις μελλοντικές πληρωμές των παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων) ύψους 193.177. Αναλυτικές πληροφορίες για τη Σύμβαση Παραχώρησης και τη βάση αναγνώρισης της απαίτησης από ενσωματωμένο παράγωγο, δεδομένου ότι ο Όμιλος (μέσω της 100% θυγατρικής εταιρείας ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε.) έχει μεταβιβάσει συμβατικά τον κίνδυνο που προέρχεται από την υποχρέωση των παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων, στο Δημόσιο, παρατίθενται στη σημείωση 4.14 της ενότητας των λογιστικών πολιτικών των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019. 233 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η εύλογη αξία της χρηματοοικονομικής απαίτησης από ενσωματωμένο παράγωγο την 31.12.2019 ύψους 193.177, αντικατοπτρίζει την παρούσα αξία από τις μελλοντικές πληρωμές επί των παραγώγων ανταλλαγής επιτοκίων (31.12.2018: 167.996). Ο Όμιλος για την προεξόφληση των μελλοντικών ροών λαμβάνει υπόψιν: (α) τις μελλοντικές εκροές όπως προκύπτουν από το χρηματοοικονομικό μοντέλο της ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., το οποίο έχει εγκριθεί από όλα τα μέρη (Δανειστές, Δημόσιο, Εταιρεία), (β) τον πιστωτικό κίνδυνο του Δημοσίου όπως ενσωματώνεται στην καμπύλη επιτοκίων ομολόγων Ελληνικού Δημοσίου με πολλαπλές λήξεις και (γ) ενδεχόμενη χρονική διαφορά μεταξύ των πληρωμών των παραγώγων και της είσπραξης της Υποστήριξης Λειτουργίας. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία αναφοράς επανεξετάζει τη χρηματοοικονομική απαίτηση για ενδείξεις απομείωσης. Ο Όμιλος εκτίμησε ότι δεν υφίσταται ενδείξεις απομείωσης κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019. Σε κάθε Περίοδο Υπολογισμού, από το σύνολο του εσόδου Υποστήριξης Λειτουργίας, το ποσό που αφορά τις καταβολές για παράγωγα ανταλλαγής επιτοκίων αναγνωρίζεται αφαιρετικά της απαίτησης των ενσωματωμένων χρηματοοικονομικών παραγώγων, για την 31η Δεκεμβρίου 2019 ύψους 18.715 (31.12.2018: 18.702). Εν συνεχεία, οποιαδήποτε μεταβολή επί της αποτίμησης του παραγώγου, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα την περίοδο που προκύπτει, ήτοι για την 31η Δεκεμβρίου 2019 προέκυψε κέρδος 43.896 το οποίο στην ουσία αντικατοπτρίζει τη μεταβολή των επιτοκίων και το οποίο αναγνωρίστηκε στο κονδύλι «Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα /(έξοδα)» της ενοποιημένης Κατάστασης Αποτελεσμάτων (βλ. Σημείωση 44). Η εν λόγω χρηματοοικονομική απαίτηση έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας στο επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 49). Οι συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίου αφορούν συμβάσεις με τις οποίες το μεταβλητό επιτόκιο των δανείων μετατρέπεται σε σταθερό κατά τη συνολική διάρκεια των δανείων, ώστε η θυγατρική εταιρεία να προστατευθεί από τυχόν άνοδο των επιτοκίων. Η εύλογη αξία των συμβάσεων αυτών αποτιμήθηκε με προβολή της ισχύουσας, στις 31.12.2019, καμπύλης των επιτοκίων (euribor) σε όλο το χρονικό ορίζοντα των εν λόγω συμβάσεων. Κατά την 31.12.2019, η εύλογη αξία των εν λόγω συμβάσεων ανήλθε συνολικά σε 196.137 και ο Όμιλος αναγνώρισε από την αποτίμηση της υποχρέωσης από παράγωγα συνολική ζημιά ύψους 25.155, εκ της οποίας ποσό 4.090 αφορά στο μη αποτελεσματικό μέρος των παραγώγων αντιστάθμισης ταμειακών ροών που αναταξινομήθηκε από τα λοιπά συνολικά έσοδα στα αποτελέσματα της περιόδου. Η εν λόγω χρηματοοικονομική υποχρέωση έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας στο επίπεδο 2. 33.3 Παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου μεταβολής των τιμών αγοράς στην ηλεκτρική ενέργεια Ο Όμιλος, μέσω της θυγατρικής ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, προβαίνει στη σύναψη παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για τις επενδύσεις του Ομίλου σε ΑΠΕ στις ΗΠΑ. Συγκεκριμένα: Τον Σεπτέμβριο του 2016, ο Όμιλος προέβη στην σύναψη δύο παραγώγων, ενός δικαιώματος προαίρεσης τύπου collar (trading date: 23.09.2016) και ενός δικαιώματος προαίρεσης τύπου swaption. Για το παράγωγο τύπου collar, η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) ήταν η 01.01.2018, ενώ για το swaption η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01.01.2024. Ο Όμιλος προέβη στην σύναψη αυτών των παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική κατασκεύασε και έθεσε σε λειτουργία ένα αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 155,4 MW, στο Δυτικό Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. 234 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τον Σεπτέμβριο 2019, ο Όμιλος προέβη σε τροποποίηση των προαναφερθέντων παραγώγων, σύμφωνα με την οποία συμφωνήθηκε η μείωση της ποσότητας προς αντιστάθμιση κατά 50% από το collar και κατά 75% από το swaption. Από τη συναλλαγή αυτή προέκυψε έσοδο 5.226 το οποίο καταχωρήθηκε στα «Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα)». Κατά την 31.12.2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία των παραγώγων προσδιορίστηκε σε 514 (καθαρή απαίτηση) κατά την 31.12.2019 (31.12.2018: 40 – καθαρή απαίτηση) και έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 49). Τον Ιούλιο του 2018, ο Όμιλος προέβη στη σύναψη συμβολαίου ανταλλαγής εσόδων (balance of hedge), με το οποίο θα ανταλλάσσει τα μεταβλητά έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας αιολικού πάρκου στις ΗΠΑ με ένα σταθερό ποσό εσόδου (fixed payment). Ο διακανονισμός του εν λόγω συμβολαίου είναι μόνο οικονομικός (financially settled contract) και δεν περιλαμβάνει ανταλλαγή προϊόντος. Ο Όμιλος προέβη στη σύναψη του προαναφερθέντος συμβολαίου με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς και ακολούθως την επίπτωση τους στα έσοδα από πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Η ημερομηνία έναρξης συναλλαγής του balance of hedge ήταν η 03.07.2018. Κατά την 31.12.2019 και κατά την 31.12.2018, το εν λόγω συμβόλαιο δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία του παραγώγου προσδιορίστηκε σε 76 (καθαρή υποχρέωση) κατά την 31.12.2019 (31.12.2018: 528 – καθαρή υποχρέωση) και έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 2 (βλ. Σημείωση 49). Τα μη πραγματοποιηθέντα κερδη από την αποτίμηση του balance of hedge ύψους 464, αποτελούν λειτουργικό κέρδος του εν λόγω αιολικού πάρκου, επομένως έχουν απεικονιστεί προσθετικά του Κύκλου εργασιών. Τον Σεπτέμβριο του 2018, ο Όμιλος προέβη στη σύναψη δύο παραγώγων, ενός προθεσμιακού συμβολαίου πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε προκαθορισμένη τιμή, τύπου physical και ενός δικαιώματος προαίρεσης, τύπου collar. Για το προθεσμιακό συμβόλαιο (physical) η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01.11.2019, ενώ για το δικαίωμα προαίρεσης (collar) η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) θα είναι η 01.11.2024. Ο Όμιλος προέβη στη σύναψη αυτών των παραγώγων με απώτερο σκοπό να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική λειτουργεί το δεύτερο αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 158 MW, στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. Κατά την 31.12.2019, τα εν λόγω παράγωγα πληρούσαν τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία των παραγώγων προσδιορίστηκε σε 591 (καθαρή απαίτηση) κατά την 31.12.2019 31.12.2018: 185 – καθαρή υποχρέωση) και έχουν ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 49). Στις 5 Σεπτεμβρίου 2019, ο Όμιλος απέκτησε μέσω εξαγοράς εταιρείας ένα προθεσμιακό συμβόλαιο πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας σε προκαθορισμένη τιμή, τύπου physical. Η ημερομηνία έναρξης της συναλλαγής (effective date) ήταν η 01.04.2018. Ο απώτερος σκοπός του παραγώγου είναι να αντισταθμίσει τον κίνδυνο μεταβολής των τιμών αγοράς (Cash flow variability) στην ενέργεια για την επένδυσή του σε Αιολικό Πάρκο στις ΗΠΑ μέσω θυγατρικής του. Η συγκεκριμένη θυγατρική λειτουργεί το αιολικό πάρκο, δυναμικότητας 196,65 MW, στο Τέξας των Ηνωμένων Πολιτειών. Έως και την 30.09.2019, το εν λόγω συμβόλαιο δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Οι μη πραγματοποιηθείσες ζημίες από την αποτίμηση του παραγώγου ύψους 1.595, αποτελούν λειτουργική ζημία του εν λόγω αιολικού πάρκου, επομένως έχουν απεικονιστεί αφαιρετικά του Κύκλου εργασιών. 235 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Κατά την 31.12.2019, το εν λόγω συμβόλαιο πληρούσε τις προϋποθέσεις αντιστάθμισης κινδύνων ταμειακών ροών, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 9. Η εύλογη αξία του παραγώγου προσδιορίστηκε σε 4.562 (καθαρή απαίτηση) κατά την 31.12.2019 (31.12.2018:0) και έχει ταξινομηθεί στην ιεραρχία εύλογης αξίας επίπεδο 3 (βλ. Σημείωση 49). Συνοψίζοντας τα ανωτέρω, κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019, από τα ανωτέρω παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου μεταβολής των τιμών αγοράς στην ενέργεια, αναγνωρίστηκε κέρδος από μεταβολές στην εύλογη αξία ύψους 6.870 (2018: κέρδος 1.088), στα αποτελέσματα της χρήσης και συγκεκριμένα στο κονδύλι «Καθαρά χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα)» (βλ. Σημείωση 44). Οι μεταβολές στην εύλογη αξία που αναγνωρίστηκαν στο κονδύλι «Αντιστάθμιση κινδύνου ταμειακών ροών» της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων ανήλθαν συνολικά σε ζημία 1.594 (2018: ζημία 1.835). 34. ΜΕΤΟΧΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ‐ ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ Κατά την 31.12.2019 το Μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται στο ποσό των 58.951.275,87 ευρώ, ολοσχερώς καταβεβλημένο και διαιρούμενο σε 103.423.291 κοινές μετοχές ονομαστικής αξίας 0,57 ευρώ η κάθε μία. Κάθε μετοχή της Εταιρείας παρέχει δικαίωμα μίας ψήφου. Ο λογαριασμός της διαφοράς υπέρ το άρτιο ανέρχεται την 31.12.2019 σε 381.283. Περαιτέρω, την 31.12.2019 ο Όμιλος κατείχε άμεσα μέσω της μητρικής 4.806.536 ίδιες μετοχές και έμμεσα μέσω θυγατρικών 1.305.040, σύνολο 6.111.576 ίδιες μετοχές, συνολικής αξίας κτήσης 22.865, ήτοι ποσοστό 5,9093% του Μετοχικού Κεφαλαίου (βλ. Σημείωση 35). Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή για την περίοδο 01.01.‐31.12.2019 και την αντίστοιχη συγκριτική ετήσια περίοδο υπολογίστηκαν ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ (α) Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (ποσά σε Ευρώ /Μετοχή) 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 Κέρδη/(Ζημιές) Καθαρά κέρδη/(ζημιές) που αναλογούν στους ιδιοκτήτες της μητρικής για σκοπούς βασικών κερδών ανά μετοχή (σε χιλ. Ευρώ) 23.457 4.466 97.995.857 98.102.556 0,2394 0,0455 Αριθμός μετοχών Μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των βασικών κερδών/(ζημιών) ανά μετοχή Βασικά κέρδη/(ζημιές) ανά μετοχή (σε € ανά μετοχή) από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίστηκαν με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών, αφαιρουμένου του σταθμισμένου μέσου όρου των ιδίων μετοχών. Καμία προσαρμογή δεν γίνεται στα κέρδη (αριθμητής). Τέλος, δεν υφίστανται μειωμένα κέρδη ανά μετοχή για τον Όμιλο και την Εταιρεία, για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019 και για την αντίστοιχη συγκριτική χρήση. 236 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Δικαιώματα προαίρεσης επί μετοχών: Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση της 09.12.2019 της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. προέβη στην έγκριση της Πολιτικής Αποδοχών της Εταιρείας, σύμφωνα µε τα άρθρα 110 και 111 του ν.4548/2018. Στο πλαίσιο κατάρτισης της Πολιτικής Αποδοχών θεσπίστηκε νέο πρόγραμμα (καταργούμενου του εγκεκριμένου από τη Γενική Συνέλευση της 27.06.2018) παροχής δικαιώματος προαίρεσης αγοράς μετοχών μέχρι του ορίου των 4.000.000 μετοχών της Εταιρείας για την πενταετία 2019‐2023, το οποίο θα απευθύνεται σε έως 20 διοικητικά στελέχη αυτής. Το πρόγραμμα θα υλοποιείται, εφόσον εκπληρώνονται οι τιθέμενοι από το ΔΣ στόχοι, με την έκδοση νέων μετοχών ή με τη διάθεση ιδίων μετοχών και σύμφωνα με το άρθρο 113 παρ.2 του Ν.4548/18. Η τιμή διάθεσης των μετοχών στους δικαιούχους προτείνεται να είναι 2,00 ευρώ ανά μετοχή. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει εξουσιοδοτηθεί να καθορίσει τους δικαιούχους, τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος και τους λοιπούς όρους του προγράμματος, καθώς και για τη ρύθμιση όλων των σχετικών διαδικαστικών θεμάτων για την υλοποίηση της απόφασης. 237 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 35. ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ Τα αποθεματικά του Ομίλου και της Εταιρείας για τις χρήσεις 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: Τακτικό αποθεματικό ΟΜΙΛΟΣ 1 Ιανουαρίου 2018 Αποθεματικό Αποθεματικό Αποθεματικό από συμμετοχή διαφορών εύλογης διαφορών από στα λοιπά αξίας περιουσιακών αντιστάθμιση συνολικά στοιχείων μέσω κινδύνου αποτελέσματα Λοιπών Συνολικών ταμειακών ροών συγγενών και Εσόδων κοινοπραξιών Ίδιες μετοχές Αποθεματικά συναλλαγματικών διαφορών μετατροπής από ενσωμάτωση εκμεταλλεύσεων εξωτερικού Αποθεματικά αναπτυξιακών και φορολογικών νόμων Αποθεματικό αναλογιστικών εσόδων/ζημιών από προγράμματα καθορισμένων παροχών & Λοιπά Αποθεματικά Σύνολο 28.676 (19.338) 14.992 254 (25.309) 1.447 220.071 23.142 243.935 Αναταξινόμηση λόγω ΔΠΧΑ 9 0 0 (393) 0 0 0 0 0 (393) Αποτελέσματα από λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης 0 0 607 5.164 (329) (1.394) 0 (8.282) (4.234) 887 0 0 0 0 0 187.558 102 188.547 Αγορά ιδίων μετοχών 0 (1.686) 0 0 0 0 0 0 (1.686) Χορήγηση δικαιωμάτων προαίρεσης 0 4.326 0 0 0 0 0 0 4.326 Μεταφορές σε δικαιώματα μειοψηφίας και λοιπές κινήσεις 0 0 (70) (5.987) 22.007 (7) (48.444) (22.801) (55.302) 29.563 (16.698) 15.136 (569) (3.630) 46 359.185 (7.840) 375.193 Σχηματισμός αποθεματικών 31η Δεκεμβρίου 2018 238 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1 Ιανουαρίου 2019 Αποτελέσματα από λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης Σχηματισμός αποθεματικών Αγορά ιδίων μετοχών Μεταφορές σε δικαιώματα μειοψηφίας & λοιπές κινήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 29.563 (16.698) 15.136 (569) (3.630) 46 359.185 (7.840) 375.193 0 0 13.874 (20.134) (522) (281) 0 (907) (7.970) 3.378 0 0 0 0 0 101.776 0 105.154 0 (6.167) 0 0 0 0 0 0 (6.167) 0 0 (3.073) (3.114) (1) (23) (354) 8.465 1.900 32.941 (22.865) 25.937 (23.817) (4.152) (258) 460.607 (283) 468.110 Τακτικό αποθεματικό ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1 Ιανουαρίου 2018 Αποθεματικό διαφορών εύλογης αξίας Ίδιες μετοχές περιουσιακών στοιχείων μέσω Λοιπών Συνολικών Εσόδων Αποθεματικό αναλογιστικών εσόδων/ζημιών από προγράμματα καθορισμένων παροχών & Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικά αναπτυξιακών και φορολογικών νόμων Σύνολο 7.007 (12.798) 11.663 62.625 52 68.549 Αναταξινόμηση λόγω ΔΠΧΑ 9 0 0 (393) 0 0 (393) Αποτελέσματα από λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης 0 0 748 0 0 748 0 0 4.326 (1.686) 0 0 0 0 0 0 4.326 (1.686) 0 0 47 33.044 (47) 33.044 7.007 (10.158) 12.063 95.670 5 104.587 Χορήγηση δικαιωμάτων προαίρεσης Αγορά ιδίων μετοχών Μεταφορές σε δικαιώματα μειοψηφίας και λοιπές κινήσεις 31η Δεκεμβρίου 2018 239 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 1 Ιανουαρίου 2019 7.007 (10.158) 12.063 95.669 5 104.587 Αποτελέσματα από λοιπά συνολικά εισοδήματα χρήσης 0 0 13.874 0 (265) 13.609 Αγορά ιδίων μετοχών 0 (6.167) 0 0 0 (6.167) Μεταφορές σε δικαιώματα μειοψηφίας & λοιπές κινήσεις 0 0 0 2.910 44 2.954 7.007 (16.325) 25.937 98.579 (216) 114.984 31 Δεκεμβρίου 2019 240 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό νόμοι, οι εταιρείες υποχρεούνται να μεταφέρουν κατ’ ελάχιστο το 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σύμφωνα με τα λογιστικά τους βιβλία σε τακτικό αποθεματικό έως ότου το αποθεματικό αυτό ισούται με το ένα τρίτο του μετοχικού τους κεφαλαίου. Το αποθεματικό αυτό δεν μπορεί να διανεμηθεί αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διαγραφή ζημιών. Αποθεματικά αναπτυξιακών και φορολογικών νόμων Αυτά τα αποθεματικά αφορούν σε κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση τον φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά τον χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Στα εν λόγω αποθεματικά περιλαμβάνονται και αποθεματικά των 2 παραχωρήσεων αυτοκινητοδρόμων. Συγκεκριμένα, οι εταιρείες ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., με βάση το Άρθρο 36.1.7 της Σύμβασης Παραχώρησης, διενεργούν αποσβέσεις για φορολογικούς σκοπούς στο συνολικό κόστος επένδυσης περιλαμβανομένων και των τόκων της Περιόδου Τ1. Το τμήμα της Χρηματοδοτικής Συμβολής του Δημοσίου που αντιστοιχεί στο κατασκευαστικό κόστος της διαχειριστικής χρήσης και, ειδικότερα, στις λογιζόμενες αποσβέσεις αυτού, αφαιρείται από τις εν λόγω αποσβέσεις ως αναλογούσα στη χρήση επιδότηση κεφαλαίου (ως άρθρο 36.1.2 της Σύμβασης Παραχώρησης). Το ποσό της αναλογούσας στη χρήση επιδότησης κεφαλαίου που αναμορφώθηκε κατά τα ανωτέρω μεταφέρεται σε λογαριασμό αφορολόγητου αποθεματικού. Στην περίπτωση διανομής το αποθεματικό της Χρηματοδοτικής Συμβολής του Δημοσίου θα φορολογηθεί με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά τον χρόνο της διανομής στους μετόχους. Εντός της τρέχουσας χρήσης, τα εν λόγω αποθεματικά αυξήθηκαν κατά 94.386. Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνων Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για την καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Όταν η συναλλαγή με την οποία σχετίζεται η πράξη αντιστάθμισης επηρεάζει την κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, τότε τα αντίστοιχα ποσά μεταφέρονται επίσης από τα λοιπά συνολικά εισοδήματα στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Εντός της χρήσης 2019, ο Όμιλος αναγνώρισε μειωτικά των εν λόγω αποθεματικών, ζημίες παραγώγων ύψους 25.592 με το σύνολο των εν λόγω αποθεματικών να ανέρχονται κατά την 31.12.2019 σε χρεωστικό υπόλοιπο ύψους 23.817 (βλ. αναλυτικά Σημείωση 33). Ίδιες μετοχές Την 31.12.2018 η Εταιρεία κατείχε άμεσα 3.828.652 ίδιες μετοχές δηλαδή ποσοστό 3,7019%, αξίας κτήσης 11.380.224 ευρώ. Εντός της χρήσης 2019, η Εταιρεία απέκτησε 977.884 ίδιες μετοχές αξίας 6.167.091 ευρώ, ήτοι ποσοστό 0,9455%. Η θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΑΕ κατέχει συνολικά 688.205 μετοχές, ήτοι ποσοστό 0,6654% αξίας κτήσης 1.566.451 ευρώ. Η θυγατρική εταιρεία ΗΛΙΟΧΩΡΑ Α.Ε., κατέχει 616.835 ίδιες μετοχές ήτοι ποσοστό 0,5964% αξίας κτήσης 3.751.325 ευρώ. Στο πλαίσιο των παραπάνω κινήσεων, κατά την 31.12.2019 η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ κατείχε άμεσα και έμμεσα μέσω των θυγατρικών της συνολικά 6.111.576 ίδιες μετοχές ήτοι ποσοστό 5,9093% του μετοχικού κεφαλαίου συνολικής αξίας κτήσης 22.865.019 ευρώ. 241 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 36. ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ – ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Ο φορολογικός συντελεστής για τις ανώνυμες εταιρείες στην Ελλάδα για τη χρήση 2018 ήταν 29%. Σύμφωνα με το άρθρο 23 του Νόμου 4579/2018, οι φορολογικοί συντελεστές των κερδών από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων, προβλέπονταν να μειωθούν σταδιακά ως ακολούθως: 27% για το φορολογικό έτος 2020, 26% για το φορολογικό έτος 2021 και 25% για το φορολογικό έτος 2022 και εφεξής. Την 12.12.2019 ψηφίστηκε ο νέος φορολογικός νόμος 4646/2019, όπου σύμφωνα με το άρθρο 22, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται πλέον σε 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Ο πραγματικός τελικός φορολογικός συντελεστής διαφέρει από τον ονομαστικό. Στην διαμόρφωση του πραγματικού φορολογικού συντελεστή επιδρούν διάφοροι παράγοντες, σημαντικότεροι των οποίων είναι η μη φορολογική έκπτωση ορισμένων δαπανών, οι διαφορές συντελεστών απόσβεσης που προκύπτουν μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του παγίου και των συντελεστών που ορίζονται από τον Κ.Ν.4172/2013 και η δυνατότητα των εταιρειών να σχηματίζουν αφορολόγητες εκπτώσεις και αφορολόγητα αποθεματικά. (α) Έξοδο φόρου εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος στην Κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων, αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 Τρέχων φόρος Προσαρμογές φόρου προηγούμενων χρήσεων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 20.736 17.445 (62) 3.108 (154) 0 (159) 0 Πρόβλεψη για διαφορές φορολογικού ελέγχου Σύνολο Έξοδο/(Έσοδο) αναβαλλόμενου φόρου (210) 2.257 (1.360) 0 20.372 1.714 19.702 5.272 (1.581) (3.726) 3.108 (838) Σύνολο έξοδο/(έσοδο) 22.086 24.974 (5.307) 2.270 ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη/(ζημίες) προ φόρου δή Ονομαστικός φορολογικός συντελεστής Έξοδο/(Έσοδο) Φόρου εισοδήματος βάσει του ισχύοντος ονομαστικού φορολογικού συντελεστή ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 77.817 60.815 (17.518) 1.411 24% 29% 24% 29% 18.676 17.636 (4.204) 409 242 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αποτελέσματα μη συμπεριλαμβανόμενα στον υπολογισμό του φόρου Επίδραση διαφοράς φορολογικού συντελεστή Προσαρμογές φόρου προηγούμενων χρήσεων και πρόσθετοι φόροι Διαφορά φορολόγησης εταιρειών εξωτερικού Διαγραφή/(Συμψηφισμός) φορολογικών ζημιών Πρόβλεψη για διαφορές φορολογικού ελέγχου Φορολογήσιμες διαφορές προηγ. χρήσης για τις οποίες δεν είχε αναγνωρισθεί αναβαλλόμενος φόρος Επίδραση καθαρών προσωρινών φορολογήσιμων διαφορών για τις οποίες δεν αναγνωρίζεται Αναβαλλόμενος φόρος Επίδραση συμμετοχής στα καθαρά αποτελέσματα συγγενών και κοινοπραξιών Πραγματική δαπάνη φόρου (20.781) (30.719) 1.213 30 (2.068) (2.753) 60 216 (155) 0 (159) 0 (977) 589 0 0 12.480 34.383 716 (865) (210) 2.257 (1.360) 0 0 447 0 0 13.599 3.426 (1.573) 2.480 1.522 (292) 0 0 22.086 24.974 (5.307) 2.270 Η δήλωση φορολογίας εισοδήματος υποβάλλεται σε ετήσια βάση, αλλά τα κέρδη ή οι ζημίες που δηλώνονται παραμένουν προσωρινά έως ότου οι φορολογικές αρχές ελέγξουν τα βιβλία και στοιχεία του φορολογουμένου και εκδοθεί η τελική έκθεση ελέγχου. Ο Όμιλος προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων, διενεργώντας σχετικές προβλέψεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Ο Όμιλος έχει διενεργήσει προβλέψεις για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ύψους 4.610 και η Διοίκηση θεωρεί ότι πέρα των σχηματισμένων προβλέψεων, τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν, δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στα αποτελέσματα και στις ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας. Πληροφορίες για τις ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις παρατίθενται στις Σημειώσεις 5 και 51 των Οικονομικών Καταστάσεων. (β) Αναβαλλόμενος φόρος Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται επί όλων των προσωρινών φορολογικών διαφορών μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής αξίας των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση αναγνωρίζεται για τις μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, στον βαθμό που είναι πιθανή η πραγματοποίηση του σχετικού φορολογικού οφέλους μέσω μελλοντικών φορολογικών κερδών. Σημειώνεται ότι αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ποσού 353.352 (341.527 το 2018) έχει αναγνωριστεί σε εκείνο το τμήμα των ζημιών για το οποίο η Διοίκηση εκτιμά ότι είναι εύλογα βέβαιος ο συμψηφισμός τους με μελλοντικά φορολογικά κέρδη κατά την επόμενη πενταετία. Στην ως άνω Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση επί των φορολογικά αναγνωριζόμενων ζημιών, περιλαμβάνεται αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ποσού 345.062 (331.935 το 2018) για τις δηλωμένες φορολογικές ζημιές των ΝΕΑ ΟΔΟΣ Α.Ε. και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Α.Ε., οι οποίες προκύπτουν κυρίως από τη διενέργεια επιταχυνόμενων αποσβέσεων στο κόστος κατασκευής των Έργων, φορολογικές ζημιές οι οποίες, βάσει των διατάξεων των Συμβάσεων Παραχώρησης συμψηφίζουν μελλοντικά κέρδη χωρίς χρονικό περιορισμό (ήτοι δεν ισχύει η πενταετία). 243 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Από τα εγκεκριμένα Χρηματοοικονομικά Μοντέλα των εν λόγω εταιρειών προκύπτει ότι, έως τη λήξη της περιόδου παραχώρησης, δηλαδή το 2037, θα υπάρχουν φορολογητέα κέρδη, έναντι των οποίων οι σωρευμένες φορολογικές ζημιές μπορούν να συμψηφιστούν. Οι θυγατρικές του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στις ΗΠΑ στα πλαίσια λειτουργίας των συμβάσεων με τους Tax Equity Investors αναγνωρίζουν αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις από μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές, φορολογικά ωφελήματα (production tax credits) και τόκους. Οι αναβαλλόμενες αυτές φορολογικές απαιτήσεις που έχουν αναγνωριστεί κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 ανέρχονται σε 33 εκατ. ευρώ, συμψηφίζοντας αντίστοιχο ισόποσο ποσό 33 εκατ. ευρώ αναβαλλόμενων φορολογικών υποχρεώσεων που προκύπτουν από διαφορές μεταξύ της φορολογικής και λογιστικής βάσης. Περαιτέρω ο επιμερισμός του τιμήματος απόκτησης της BEARKAT I TE PARTNERSHIP LLC οδήγησε σε αναγνώριση εσόδου από αναβαλλόμενου φόρο ύψους 2,4 εκατ. ευρώ. Η επίδραση από την μείωση των φορολογικών συντελεστών που επέφερε ο Νόμος 4579/2018 (άρθρο 23) στην χρήση 2019, στα αποτελέσματα και τα λοιπά συνολικά αποτελέσματα για τον Όμιλο ανήλθαν σε έσοδο 2.068 και ζημιά 1.767 αντίστοιχα. O Όμιλος συμψηφίζει τις αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφιστούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Τα συμψηφισμένα ποσά των 31.12.2019 και 31.12.2018 για τον Όμιλο και την Εταιρεία αναλύονται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 31.12.2018 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Καθαρή αναβαλλόμενη ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 71.228 80.196 0 0 (41.777) (45.956) (4.838) (5.494) 29.451 34.240 (4.838) (5.494) Η μεταβολή της καθαρής αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης/(υποχρέωσης) στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης αναλύεται ως ακολούθως: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρή αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση / (υποχρέωση) 29.451 34.240 (4.838) (5.494) Υπόλοιπο Έναρξης 34.240 45.867 (5.494) (6.555) (2.946) 1.481 0 0 (1.714) (5.278) 3.726 838 (Έξοδο) /Έσοδο αναγνωρισμένο στα Λοιπά συνολικά έσοδα (48) (7.839) (3.073) 180 Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής (82) 23 0 0 2 (14) 3 43 29.451 34.240 (4.838) (5.494) Επίδραση διακοπείσας δραστηριότητας / Εξαγορές εταιρειών (Έξοδο) /Έσοδο αναγνωρισμένο στα καθαρά κέρδη (Έξοδο) /Έσοδο αναγνωρισμένο απευθείας στην καθαρή θέση Υπόλοιπο Λήξης 244 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι αναβαλλόμενοι φόροι (απαίτηση και υποχρέωση) των χρήσεων 2019 και 2018 αναλύονται ως ακολούθως: Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση /(υποχρέωση) Επενδυτικά ακίνητα 01.01.2019 Καθαρά κέρδη (Χρέωση)/ Πίστωση ΟΜΙΛΟΣ Λοιπά συνολικά Απόκτηση, Συναλλαγματικέ έσοδα χρήσεως Καθαρή Θέση πώληση ς Διαφορές (Χρέωση)/Πίστωσ Θυγατρικής 31.12.2019 2.879 (2.747) 0 0 0 0 132 Ενσώματα & ασώματα πάγια Επενδύσεις (6.505) (10.489) (17.639) (285) (77) (3.034) 0 0 (99) 0 (2.946) 0 (27.266) (13.808) Απαιτήσεις/Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 12.481 6.381 0 0 0 0 18.862 Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημίες 341.527 11.825 0 0 0 0 353.352 (346.588) 11.289 0 0 2 0 (335.297) Λοιπές μακροπρόθεσμές υποχρεώσεις 2.991 (105) 0 0 9 0 2.895 Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού 1.119 (3) 99 0 0 0 1.215 Εξαγορές και πωλήσεις επιχειρήσεων 14.413 (3.551) 0 0 0 0 10.862 Παράγωγα Εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές προβλέψεις Μισθώσεις Λοιπά 6.698 5.358 6.440 74 3.842 (2.591) (437) (1.193) (2.233) (425) 3.029 0 0 0 (65) 0 0 0 0 2 0 0 0 6 0 0 0 0 0 0 7.136 4.921 5.247 (2.153) 3.354 34.240 (1.714) (48) 2 (82) (2.946) 29.452 Άυλα δικαιώματα από συμβάσεις παραχώρησης Σύνολο 245 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση /(υποχρέωση) 01.01.2018 ΟΜΙΛΟΣ Λοιπά συνολικά Καθαρά κέρδη Απόκτηση, έσοδα χρήσεως Συναλλαγματικέ (Χρέωση)/ Καθαρή Θέση πώληση (Χρέωση)/Πίστωσ ς Διαφορές Πίστωση Θυγατρικής η 1.629 0 0 0 1.481 (6.004) (169) 0 0 0 (5.346) 233 0 0 0 31.12.2018 Επενδυτικά ακίνητα Ενσώματα & ασώματα πάγια Επενδύσεις (231) (332) (5.376) Απαιτήσεις/Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 38.164 (25.683) 0 0 0 0 12.481 Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημίες 364.912 (23.385) 0 0 0 0 341.527 (377.522) 30.934 0 0 0 0 (346.588) Λοιπές μακροπρόθεσμές υποχρεώσεις 2.177 791 23 0 0 0 2.991 Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού 1.064 (66) 121 0 0 0 1.119 Εξαγορές και πωλήσεις επιχειρήσεων 9.933 4.480 0 0 0 0 14.413 Παράγωγα Εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές προβλέψεις Μισθώσεις Λοιπά 5.729 8.597 (4.681) 87 3.346 9.513 (3.239) 11.121 (13) (10) (8.544) 0 0 0 497 0 0 0 0 (14) 0 0 0 0 23 0 0 0 0 0 6.698 5.358 6.440 74 3.842 Σύνολο 45.867 (5.278) (7.839) (14) 23 1.481 34.240 Άυλα δικαιώματα από συμβάσεις παραχώρησης 246 2.879 (6.505) (10.489) ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση /(υποχρέωση) Καθαρά κέρδη (Χρέωση)/ Πίστωση 01.01.2019 Λοιπά συνολικά έσοδα χρήσεως (Χρέωση)/Πίστωση Καθαρή Θέση 31.12.2019 Επενδυτικά ακίνητα Ενσώματα & ασώματα πάγια Επενδύσεις Απαιτήσεις/Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημίες Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές προβλέψεις Λοιπά Μισθώσεις 826 114 (7.543) 33 (83) 269 0 0 (3.034) 0 0 0 859 31 (10.308) (2.372) 442 0 0 (1.930) 835 34 221 807 1.584 0 4.313 (1) 34 946 (2.229) 2 0 6 0 0 (45) 0 0 0 0 0 3 0 5.148 39 255 1.753 (687) 2 Σύνολο (5.494) 3.726 (3.073) 3 (4.838) Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση /(υποχρέωση) Επενδυτικά ακίνητα Ενσώματα & ασώματα πάγια Επενδύσεις Απαιτήσεις/Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες Φορολογικά αναγνωριζόμενες ζημίες Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Εμπορικές απαιτήσεις Λοιπές προβλέψεις Λοιπά Μισθώσεις Σύνολο 01.01.2018 Καθαρά κέρδη (Χρέωση)/ Πίστωση ΕΤΑΙΡΕΙΑ Λοιπά συνολικά έσοδα χρήσεως (Χρέωση)/Πίστωση Καθαρή Θέση 31.12.2018 844 203 (7.785) (18) (89) 9 0 0 233 0 0 0 826 114 (7.543) (2.605) 233 0 0 (2.372) 1.321 23 0 802 642 0 (6.555) (486) (2) 221 28 942 0 838 0 13 0 (66) 0 0 180 0 0 0 43 0 0 43 835 34 221 807 1.584 0 (5.494) 247 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 37. ΚΥΚΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ο κύκλος εργασιών την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύεται ως εξής: Κύκλος εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά είδος ΟΜΙΛΟΣ 1) Κύκλος εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά είδος Έσοδα τομέα κατασκευαστικών υπηρεσιών Έργα υποδομής ‐ Οδικά ‐ Αεροδρόμια 1.1‐ 31.12.2019 1.1‐ 31.12.2018 300.434 294.169 374.128 5.225 679.787 650.671 4.122 948.962 211.970 204.088 25.225 72 237.267 12.217 31 216.336 4.689 4.689 9.186 9.186 150.977 143.859 Έσοδα από κατασκευή μονάδων επεξεργασίας απορριμμάτων και εγκατάστασης συστήματος εισιτηρίου 10.669 30.972 Έσοδα από λειτουργία συστήματος εισιτηρίου 12.239 12.439 Λοιπές υπηρεσίες τομέα εκμετάλλευσης παραχωρήσεων 13.082 9.714 186.967 196.984 9.879 11.363 9.879 11.363 36.981 36.981 19.702 19.702 169 168 169 168 1.155.739 1.402.700 Βιομηχανικά‐Ενεργειακά Λοιπές υπηρεσίες τομέα κατασκευαστικών υπηρεσιών Έσοδα τομέα παραγωγής ηλεκτρ. ενέργειας από ΑΠΕ Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά πάρκα και υδροηλεκτρικά εργοστάσια Έσοδο φορολογικών ωφελημάτων (PTCs) Λοιπά έσοδα τομέα ηλεκτρ. ενέργειας από ΑΠΕ Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης ακινήτων (real estate) Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης ακινήτων Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης παραχωρήσεων Έσοδα από διόδια αυτοκινητοδρόμων Έσοδα τομέα βιομηχανίας Πωλήσεις βιομηχανικών προϊόντων ‐ λατομείων Έσοδα τομέα παραγωγής θερμοηλεκτρ. ενέργειας και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας Εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας Έσοδα τομέα Holding και λοιπών παρουσιαζόμενων λειτουργικών τομέων Λοιπά έσοδα τομέα Holding Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες 248 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 2) Η ανάλυση κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες κατά χρόνο αναγνώρισης του εσόδου αναλύεται ως εξής: Μεταβιβάσεις αγαθών και υπηρεσιών σε δεδομένη χρονική στιγμή Υπηρεσίες που παρέχονται με την πάροδο του χρόνου Σύνολο κύκλου εργασιών από συμβάσεις με πελάτες 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 459.014 696.725 457.860 944.840 1.155.739 1.402.700 3) Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των έργων από κατασκευαστικές συμβάσεις του Ομίλου ανέρχεται κατά την 31.12.2019 σε ποσό 1.661 εκατ. ευρώ (βλ. Σημείωση 51). Η χρονική ανάλυση αναμενόμενης εκτέλεσης ανεκτέλεστου μέρους συμβάσεων με πελάτες αναλύεται σε: (α) 580 εκατ. ευρώ το 2020 και β) 1.081 εκατ. ευρώ για περίοδο μέχρι το 2024. 4) Η ανάλυση κύκλου εργασιών περιόδου ανά χώρα και λειτουργικό τομέα παρατίθεται ακολούθως: 249 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐31.12.2019 593.677 150.420 3.577 186.967 1.539 35.127 4.961 1.112 0 240 ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ 50.983 0 0 0 28 10.602 26.379 169 946.951 ΕΛΛΑΔΑ Έσοδα τομέα κατασκευαστικών υπηρεσιών Έσοδα τομέα παραγωγής ηλεκτρ. ενέργειας από ΑΠΕ Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης ακινήτων (real estate) Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης παραχωρήσεων Έσοδα τομέα βιομηχανίας Έσοδα τομέα παραγωγής θερμοηλεκτρ. ενέργειας και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας Έσοδα τομέα Holding και λοιπών παρουσιαζόμενων λειτουργικών τομέων Σύνολο 0 20.748 0 0 20 0 61.138 0 0 0 ΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 0 0 0 0 8.052 0 0 0 0 36.981 0 0 0 0 0 169 67.819 51.011 20.768 61.138 8.052 1.155.739 ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΑΝ. ΕΥΡΩΠΗ Η.Π.Α. Σύνολο 679.787 237.267 4.689 186.967 9.879 ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐31.12.2018 Έσοδα τομέα κατασκευαστικών υπηρεσιών 837.233 50.930 ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ 60.799 Έσοδα τομέα παραγωγής ηλεκτρ. ενέργειας από ΑΠΕ Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης ακινήτων (real estate) Έσοδα τομέα εκμετάλλευσης παραχωρήσεων Έσοδα τομέα βιομηχανίας Έσοδα τομέα παραγωγής θερμοηλεκτρ. ενέργειας και εμπορίας ηλεκτρικής ενέργειας Έσοδα τομέα Holding και λοιπών παρουσιαζόμενων λειτουργικών τομέων Σύνολο 147.823 1.117 196.984 1.011 0 8.069 0 0 0 0 0 0 23.271 0 0 0 45.242 0 0 0 0 0 0 10.352 216.336 9.186 196.984 11.363 8.804 10.898 0 0 0 0 19.702 168 0 0 0 0 0 168 1.193.139 69.897 60.799 23.271 45.242 10.352 1.402.700 ΕΛΛΑΔΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ ΑΝ. ΕΥΡΩΠΗ Η.Π.Α. 0 ΛΟΙΠΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 0 0 Σύνολο 948.962 *Οι Λοιπές περιοχές αφορούν πωλήσεις σε πελάτες που είναι εγκατεστημένοι σε περιοχές πλην της Ελλάδας, Βαλκανίων, Μέσης Ανατολής, Ανατολικής Ευρώπης και ΗΠΑ. 250 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 38. ΚΟΣΤΟΣ ΠΩΛΗΣΕΩΝ ‐ ΕΞΟΔΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗΣ – ΕΞΟΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Το κόστος πωλήσεων την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύεται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 337.556 605.197 2.425 2 69.771 63.474 892 870 200.475 175.803 16 174 Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων 87.141 94.638 723 1.270 Λοιπές παροχές τρίτων 12.958 12.817 160 163 Φόροι‐τέλη 12.579 14.009 99 105 Προβλέψεις (852) 7.713 0 0 Έξοδα ταξιδίων 1.973 1.159 13 3 494 516 0 0 (100) 0 (113) 0 117.218 108.890 321 306 86 1.445 0 0 144 165 0 0 Λειτουργικές μισθώσεις 14.381 15.135 0 167 Ασφάλιστρα 10.509 10.208 9 8 8.113 7.983 10 11 Επισκευές και συντηρήσεις 30.369 27.212 6 18 Αμοιβές ορκωτών ελεγκτών 153 149 1 2 11.523 13.443 293 1.466 4.772 5.325 11 16 919.263 1.165.281 4.866 4.581 Κόστος αποθεμάτων‐υλικά έργων Αμοιβές προσωπικού Υπεργολάβοι Έξοδα εργαστηριακού ελέγχου Απομειώσεις/Ανακτήσεις απομειώσεων Αποσβέσεις Δικαστικές και λοιπές αποζημιώσεις Έξοδα νομικών διενέξεων Έξοδα μεταφορών Προμήθειες και λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Λοιπά Σύνολο 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 Τα έξοδα διοίκησης και διάθεσης την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: 251 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 Αμοιβές προσωπικού 21.410 17.407 856 669 Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων 27.305 22.775 2.349 1.004 1.738 1.317 29 12 Έξοδα ταξιδιών 994 1.101 158 252 Συνδρομές και εισφορές 912 1.261 72 34 Έξοδα προβολής και διαφήμισης 3.873 2.919 1.516 1.253 Αποσβέσεις 4.712 2.383 233 123 3 387 0 0 1.273 1.233 5 3 700 436 17 10 Αμοιβές ορκωτών ελεγκτών 1.029 995 63 77 Αμοιβές διοικητικού συμβουλίου 1.639 4.420 939 3.847 Λειτουργικές μισθώσεις Φόροι‐τέλη 1.056 2.188 5 59 2.243 1.406 204 142 Έξοδα μεταφορών 1.795 1.952 0 0 Έξοδα νομικών διενέξεων 1.403 308 9 217 Λοιπά 3.573 2.799 23 28 Σύνολο 75.658 65.287 6.478 7.730 Λοιπές παροχές τρίτων Απομειώσεις/Ανακτήσεις απομειώσεων Επισκευές και συντηρήσεις Ασφάλιστρα Τα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 Αμοιβές προσωπικού Αμοιβές μηχανικών, μελετητών, τεχνικών συμβούλων και τρίτων Αποσβέσεις Φόροι‐τέλη Μεταφορικά Έξοδα ταξιδιών Ασφάλιστρα Λοιπά 510 2.939 66 60 30 201 4 121 244 1.006 92 21 21 108 7 92 Σύνολο 3.931 1.591 252 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 39. ΑΜΟΙΒΕΣ ΟΡΚΩΤΩΝ ΕΛΕΓΚΤΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 1.182 1.144 64 79 Σύνολο Οι ανωτέρω αμοιβές, αφορούν σε αμοιβές Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών για το σύνολο των εταιρειών του Ομίλου. Για το έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, περιλαμβάνονται αμοιβές του νόμιμου ελεγκτή και του ελεγκτικού γραφείου ποσού 40,9 (2018: 37) για τον Όμιλο και 8,5 (2018: 2) για την Εταιρεία, που αφορούν σε επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες (εξαιρουμένων των υπηρεσιών του υποχρεωτικού και του φορολογικού ελέγχου). Εντός της χρήσης 2019 περιλαμβάνονται αμοιβές ύψους 60 για υπηρεσίες διενέργειας ειδικού οικονομικού ελέγχου που παρασχέθηκαν στη θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΜΑΕ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ, στο πλαίσιο της έκδοσης του Κοινού Ομολογιακού Δανείου 2019. 40. ΛΟΙΠΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) Τα λοιπά έσοδα/(έξοδα) της χρήσεως, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 1.1‐ 31.12.2019 31.12.2018 Λοιπά Έσοδα Απόσβεση επιχορηγήσεων παγίων Έσοδο υποστήριξης λειτουργίας Παραχώρησης Αυτοκινητοδρόμων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 1.1‐ 31.12.2019 31.12.2018 8.194 8.106 0 0 10.821 10.260 0 0 14.640 10.338 0 0 5.116 6.663 2.035 3.262 0 0 0 0 242 38 169 0 2.359 3.510 0 0 1.162 433 0 0 131 2.616 5 7.223 0 33 0 1 Κέρδη από πωλήσεις παγίων 1.182 1.309 0 0 Κέρδη από αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων 2.243 844 0 27 631 4.969 60.969 2.195 9.853 59.411 0 66 268 0 182 210 Αποζημιώσεις Δημοσίου προς εταιρεία Παραχώρησης Έσοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις Απόσβεση φορολογικών ωφελημάτων (Σημ.26) Έσοδα από δικαστικές αποζημιώσεις Συναλλαγματικές διαφορές πληρωμής και αποτίμησης Ανακτήσεις απομειώσεων ενσώματων και ασώματων παγίων Ανακτήσεις απομειώσεων αποθεμάτων Ανακτήσεις απομειώσεων απαιτήσεων Κέρδη από διαγραφή υποχρεώσεων Λοιπά έσοδα Σύνολο 253 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Λοιπά Έξοδα Μη κοστολογημένες αποσβέσεις (826) (349) 0 0 (41.277) (35.954) 0 0 (163) (102) 0 0 Απομειώσεις ενσώματων και ασώματων παγίων (2.452) (1.680) (160) 0 Απομειώσεις αποθεμάτων (5.302) (3.606) (801) (1.125) Απομειώσεις απαιτήσεων (7.693) (7.589) (336) (459) Απομείωση υπεραξίας και λοιπές προβλέψεις (158) (1.678) 0 0 Ζημίες από πωλήσεις παγίων Ζημιά από αποτίμηση επενδυτικών ακινήτων Τέλη – φόροι Λοιπά έξοδα Σύνολο Σύνολο λοιπών εσόδων/(εξόδων) (942) (736) (792) (3.790) (64.131) (3.162) (590) (5.615) (2.685) (4.803) (64.652) (5.240) (1) (43) (193) (91) (1.625) (1.357) 0 (1.547) (182) (55) (3.368) (3.158) Έξοδο υποστήριξης λειτουργίας Παραχώρησης Αυτοκινητοδρόμων Έξοδα από ασφαλιστικές αποζημιώσεις 41. ΚΕΡΔΗ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΑΠΟ ΠΩΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΧΡΕΟΓΡΑΦΩΝ Τα κέρδη/(ζημιές) από πώληση συμμετοχών, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 31.12.2019 Κέρδος / (Ζημιά) από πώληση θυγατρικής ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2018 1.1‐ 31.12.2019 1.1‐ 31.12.2018 0 5.032 467 (141) Κέρδος / (Ζημιά) από πώληση μετοχών και λοιπών συμμετοχικών τίτλων (291) (47) (291) (227) Κέρδος / (Ζημιά) από εκκαθάριση συγγενών, κοινοπραξιών και κοινών επιχειρήσεων (229) 89 (4) (12) Σύνολο (520) 5.074 172 (380) 42. ΚΕΡΔΗ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΑΠΟ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΧΡΕΟΓΡΑΦΩΝ Τα Κέρδη/(Ζημίες) από αποτίμηση συμμετοχών και χρεογράφων, την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: 254 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 31.12.2019 Κέρδος / (Ζημιά) αποτίμησης χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού σε εύλογες αξίες μέσω των αποτελεσμάτων (σημ.22) Αποτιμήσεις λοιπών επενδύσεων (Απομειώσεις) /αναστροφές απομειώσεων συμμετοχών σε θυγατρικές (σημ.12) (Απομειώσεις)/αναστροφές απομειώσεων συμμετοχών σε κοινοπραξίες (σημ.14) Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2018 1.1‐ 31.12.2019 1.1‐ 31.12.2018 3.386 (3.218) 3.386 (3.218) 0 (9) 0 0 0 0 (8.113) (4.923) 0 0 180 (1.253) 3.386 (3.227) (4.547) (9.394) 43. ΕΣΟΔΑ/(ΖΗΜΙΕΣ) ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΩΝ ΤΙΤΛΩΝ Τα έσοδα/(ζημιές) συμμετοχών και λοιπών συμμετοχικών τίτλων, την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 31.12.2019 Μερίσματα θυγατρικών Έσοδα από επιστροφή κεφαλαίου θυγατρικής ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2018 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 0 0 420 1.912 0 0 0 22.470 Μερίσματα από συμμετοχικούς τίτλους 1.408 1.002 1.404 998 Σύνολο 1.408 1.002 1.824 25.380 Η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της θυγατρικής εταιρείας ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ της 18.12.2019 αποφάσισε την επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου στους Μετόχους της ύψους 19.366, ήτοι 0,17 ευρώ ανά μετοχή. Η σχετική εγκριτική απόφαση καταχωρήθηκε στο Μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών εντός της επόμενης χρήσης (την 24.01.2020), το δε ποσό της επιστροφής εισπράχθηκε την 13.03.2020. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το συγκεκριμένο έσοδο από την επιστροφή του μετοχικού κεφαλαίου ποσού 7.346 από την απόφαση της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, να αναγνωριστεί στα εταιρικά αποτελέσματα του 2020, παρά το γεγονός ότι η έγκριση της Γενικής Συνέλευσης έγινε εντός του 2019. 44. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΣΟΔΑ/(ΕΞΟΔΑ) Τα χρηματοοικονομικά έσοδα/(έξοδα) την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, στις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις, αναλύονται ως εξής: 255 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ Τόκοι καταθέσεων Τόκοι δανείων Λοιπά χρηματοοικονομικά έσοδα Έσοδα από εκτοκισμό (unwinding) μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Σύνολο εσόδων τόκων ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2019 1.740 2.339 220 1.1‐ 31.12.2018 2.813 2.755 247 1.1‐ 1.1‐ 31.12.2019 31.12.2018 262 238 9.818 8.990 0 0 5.285 4.173 0 0 9.584 9.988 10.080 9.228 (6.387) (6.430) 0 0 (74.643) (76.236) (16.342) (14.395) (1.393) (709) (18) 0 (5.105) (6.030) (102) (106) (15.885) (12.627) 0 0 Τόκοι και έξοδα βραχυπρόθεσμων χρηματοδοτήσεων Τόκοι και έξοδα μακροπροθέσμων χρηματοδοτήσεων Χρηματοοικονομικό κόστος από συμβάσεις μίσθωσης Προμήθειες και έξοδα τραπεζών Χρηματοοικονομικό κόστος tax equity investor (Σημ. 26) Έξοδα εξυπηρέτησης συμβάσεων ανταλλαγής επιτοκίων/χρηματοοικονομικών εργαλείων Λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Σύνολο εξόδων τόκων και συναφών εξόδων (21.977) (22.614) 0 0 (2.472) (127.862) (1.963) (126.609) (964) (17.426) (886) (15.387) Καθαροί τόκοι έσοδα/(έξοδα) (α) (118.278) (116.621) (7.346) (6.159) 50.776 8.307 0 0 (4.765) 0 0 0 46.011 8.307 0 0 (72.267) (108.314) (7.346) (6.159) Κέρδη αποτίμησης παραγώγων χρημ/κων μέσων (Σημ.33) Ζημιές αποτίμησης παραγώγων χρημ/κων μέσων (Σημ.33) Αποτέλεσμα αποτιμήσεων παραγώγων (β) Καθαρό σύνολο (α) + (β) 45. ΚΟΣΤΟΣ ΜΙΣΘΟΔΟΣΙΑΣ Οι δαπάνες για αμοιβές προσωπικού κατά την χρήση 2019 και 2018, αναλύονται ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 1.1‐ 31.12.2019 Μισθοί και παρεπόμενες παροχές προσωπικού Εισφορές ασφαλιστικών ταμείων Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐ 31.12.2018 1.1‐ 31.12.2019 1.1‐ 31.12.2018 77.372 66.203 1.386 1.215 15.445 12.777 337 299 1.529 2.145 25 25 94.346 81.125 1.748 1.539 256 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος απασχολούσε στο τέλος της κλειόμενης περιόδου, παγκοσμίως, 3.878 άτομα και η Εταιρεία 21. Αντίστοιχα, στο τέλος της προηγούμενης χρήσης 1.1 – 31.12.2018 η Εταιρεία απασχολούσε 17 και ο Όμιλος 5.107 άτομα παγκοσμίως. 46. ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ Οι συναλλαγές της Εταιρείας και του Ομίλου με συνδεμένα μέρη για την περίοδο που έληξε την 31.12.2019 και 31.12.2018, καθώς και τα υπόλοιπα απαιτήσεων και υποχρεώσεων που έχουν προκύψει από τέτοιες συναλλαγές κατά την 31.12.2019 και 31.12.2018 έχουν ως εξής: Χρήση 31.12.2019 Συνδεμένο μέρος Θυγατρικές Κοινοπραξίες Συγγενείς Έσοδα Αγορές 0 6.854 0 0 10.764 1 Χρήση 31.12.2018 Συνδεμένο μέρος Θυγατρικές Κοινοπραξίες Συγγενείς ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΙΛΟΣ Αγορέ ς 0 0 2.899 9.878 0 1 Έσοδα Χρεωστικά Υπόλοιπα Πιστωτικά Υπόλοιπα 0 17.098 0 ΟΜΙΛΟΣ Χρεωστικά Υπόλοιπα 0 15.538 32 0 4.433 7 Έσοδα 11.519 118 0 Αγορέ Χρεωστικά ς Υπόλοιπα 4.315 921 1 203.872 12 0 Πιστωτικά Υπόλοιπα 86.124 381 2 ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πιστωτικά Υπόλοιπα 0 5.026 9 Έσοδα 11.217 159 0 Χρεωστικά Πιστωτικά Υπόλοιπα Υπόλοιπα 3.697 136.808 126.826 955 257 20 1 32 3 Αγορές Οι συναλλαγές με τα συνδεμένα μέρη γίνονται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τις συναλλαγές με τρίτους. Εντός της χρήσης η Εταιρεία κατέβαλε ποσά 17.876 (3.675 το 2018) και 0 (30 το 2018) για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικών, και κοινοπραξιών αντίστοιχα. Επίσης, χορήγησε δάνεια ύψους 29.900 (53.510 το 2018) σε θυγατρικές εταιρείες, εισέπραξε από αποπληρωμές χορηγηθέντων δανείων 93.041 (60.673 το 2018) από θυγατρικές και εισέπραξε 160 (844 το 2018) από κοινοπραξία. Αντιστοίχως, έλαβε δάνεια ποσού 37.002 (85.298 το 2018) από θυγατρικές της και αποπλήρωσε 77.545 (74.316 το 2018) δάνεια σε θυγατρικές της. Τα ποσά δεν συμπεριλαμβάνονται στους ανωτέρω πίνακες. Επίσης, εντός της χρήσης, η Εταιρεία έλαβε από μερίσματα και επιστροφή κεφαλαίου 14.792 (25.380 το 2018) από θυγατρικές. Επίσης, για το 2019 έλαβε από επιστροφές μετοχικού κεφαλαίου κοινοπραξιών 251 (180 το 2018). Τα ποσά δεν συμπεριλαμβάνονται στους ανωτέρω πίνακες. Συναλλαγές και αποδοχές μελών Διοικητικού Συμβουλίου και ανώτατων στελεχών: Οι αποδοχές μελών Διοικητικού Συμβουλίου και ανώτατων στελεχών του Ομίλου και της Εταιρείας που αναγνωρίστηκαν για την περίοδο που έληξε 31.12.2019 και 31.12.2018, καθώς και τα υπόλοιπα απαιτήσεων και υποχρεώσεων που έχουν προκύψει από τέτοιες συναλλαγές κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 έχουν ως εξής: 257 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΟΜΙΛΟΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ 1.1‐31.12.2019 1.1‐31.12.2018 1.1‐31.12.2019 Αμοιβές σε ελεύθερους επαγ/τίες Αμοιβές μισθωτών 3.654 868 3.290 345 141 244 112 44 Αμοιβές για συμμετοχή σε συνεδριάσεις Δ.Σ. 1.609 1.042 860 455 Σύνολο 6.131 4.677 1.245 611 192 366 28 10 31 58 8 0 Υποχρεώσεις Απαιτήσεις 1.1‐31.12.2018 47. ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Ο Όμιλος είναι εκτεθειμένος σε πολλαπλούς χρηματοοικονομικούς κινδύνους όπως ο κίνδυνος της αγοράς (διακυμάνσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, τα επιτόκια, τις τιμές της αγοράς κτλ.), ο πιστωτικός κίνδυνος και ο κίνδυνος ρευστότητας. Το πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου στοχεύει στον περιορισμό της αρνητικής επίδρασης στα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα που προκύπτει από την αδυναμία πρόβλεψης των χρηματοοικονομικών αγορών και τη διακύμανση στις μεταβλητές του κόστους και των πωλήσεων. Η πολιτική διαχείρισης κινδύνων εφαρμόζεται από τις οικονομικές υπηρεσίες του Ομίλου. Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η παρακάτω: αξιολόγηση των κινδύνων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες και τις λειτουργίες του ομίλου, σχεδιασμός της μεθοδολογίας και επιλογή των κατάλληλων χρηματοοικονομικών προϊόντων για τη μείωση των κινδύνων και εκτέλεση/εφαρμογή, σύμφωνα με τη διαδικασία που έχει εγκριθεί από τη Διοίκηση, της διαδικασίας διαχείρισης κινδύνων. Τα χρηματοοικονομικά μέσα του ομίλου αποτελούνται κυρίως από καταθέσεις σε τράπεζες, βραχυπρόθεσμα χρηματοοικονομικά προϊόντα υψηλής ρευστότητας διαπραγματεύσιμα στην χρηματαγορά, εμπορικούς χρεώστες και πιστωτές, δάνεια προς τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις, επενδύσεις σε μετοχές, μερίσματα πληρωτέα, υποχρεώσεις από μισθώσεις και παράγωγα. ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ Το λειτουργικό νόμισμα της μητρικής εταιρείας και νόμισμα αναφοράς του Ομίλου είναι το Ευρώ. Συναλλαγματικός είναι ο κίνδυνος, όπως η εύλογη αξία ή οι μελλοντικές ταμειακές ροές ενός χρηματοοικονομικού μέσου θα υπόκεινται σε διακύμανση λόγω μεταβολών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Αυτό το είδος κινδύνου μπορεί να προκύψει, για τον Όμιλο, από συναλλαγματικές διαφορές αποτίμησης και μετατροπής στο νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου (Ευρώ) χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κυρίως απαιτήσεων και χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων από συναλλαγές συνομολογημένες σε νόμισμα διαφορετικό από το λειτουργικό νόμισμα των οντοτήτων του Ομίλου. Οι συναλλαγές αφορούν κυρίως σε αγορές παγίων και αποθεμάτων, σε εμπορικές πωλήσεις, επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, σε δανεισμό, καθώς και σε καθαρές επενδύσεις σε οικονομικές οντότητες του εξωτερικού. 258 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος δραστηριοποιείται μέσω υποκαταστημάτων και επιχειρήσεων στην Ελλάδα, στη Μέση Ανατολή, στα Βαλκάνια, στην Πολωνία και στις ΗΠΑ και συνεπώς είναι δυνατό να εκτεθεί σε κίνδυνο συναλλαγματικών ισοτιμιών. Οι υφιστάμενες δραστηριότητες του Ομίλου στο εξωτερικό αφορούν σε κατασκευαστικά έργα, σε ανάπτυξη ακινήτων και στην παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σχετικά με τα κατασκευαστικά έργα στα Βαλκάνια: οι συμβατικές απαιτήσεις, οι υποχρεώσεις στους βασικούς προμηθευτές (σκυροδέματος, προϊόντων σιδήρου, ασφάλτου, σκύρων, στρωτήρων κτλ.) και υπεργολάβους συνομολογούνται σε ευρώ και επομένως η έκθεση στον συναλλαγματικό κίνδυνο είναι περιορισμένη. Επιπλέον, το βουλγαρικό Λέβα (BGN) έχει σταθερή ισοτιμία έναντι του ευρώ. Η ανάπτυξη ακινήτων στα Βαλκάνια πραγματοποιείται κατά κύριο λόγο από κατασκευαστικές επιχειρήσεις του Ομίλου και, συνεπώς, εκτίθεται στον ίδιο συναλλαγματικό κίνδυνο με τις ανωτέρω κατασκευάστριες εταιρείες. Από πλευράς πωλήσεων (και απαιτήσεων), αυτές συνομολογούνται κυρίως με ρήτρα ευρώ και, επομένως, η έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο είναι περιορισμένη. Σχετικά με τα κατασκευαστικά έργα στη Μέση Ανατολή, οι συμβατικές απαιτήσεις, οι υποχρεώσεις στους βασικούς προμηθευτές (σκυροδέματος, προϊόντων σιδήρου, ασφάλτου, σκύρων, στρωτήρων κτλ.) και υπεργολάβους συνομολογούνται στα τοπικά νομίσματα, τα οποία είναι σταθερά συνδεμένα με το δολάριο ΗΠΑ (USD) και, επομένως, υπάρχει έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο από τις μεταβολές της ισοτιμίας του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του Ευρώ. Η ανάπτυξη ενεργειακών έργων, καθώς και η εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας σε άλλες χώρες όπως η Πολωνία, οι ΗΠΑ, η Σερβία και η Βόρεια Μακεδονία, όπου το τοπικό νόμισμα μεταβάλλεται σε σχέση με το ευρώ μπορεί να οδηγήσει σε συναλλαγματικές διαφορές και έκθεση σε συναλλαγματικό κίνδυνο από την μεταβολή της ισοτιμίας του δολαρίου ΗΠΑ (USD), του Πολωνικού ζλότυ (PLN), του Σερβικού δηναρίου (RSD), του δηναρίου (MKD) της Βόρειας Μακεδονίας και του Αλβανικού λεκ (ALL) έναντι του ευρώ. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις σε ξένο νόμισμα: 2019 (Ποσά σε ευρώ) RON ALL MKD AED QAR BHD IQD SAR USD LYD PLN RSD Χρηματοοικονομι κά περιουσιακά στοιχεία 85 256 3.718 8.824 22.261 47.304 1.183 1.819 53.857 2.528 10.166 8.687 Χρηματοοικονομι κές υποχρεώσεις (439) (5.175) (2.328) (4.754) (14.674) (21.478) (1.346) (845) (92.966) (13) (7.085) (3.940) Σύνολο κυκλοφορούντων (354) (4.919) 1.390 4.070 7.587 25.826 (163) 974 (39.109) 2.515 3.081 4.747 Χρηματοοικονομι κά περιουσιακά στοιχεία 3 0 0 192 14 433 92 0 43.336 0 120 10 Χρηματοοικονομι κές υποχρεώσεις 0 0 0 (5.071) (325) (443) (117) (48) (579.841) 0 (33.543) (32) Σύνολο μη κυκλοφορούντων 3 0 0 (4.879) (311) (10) (25) (48) (536.505) 0 (33.423) (22) 259 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 2018 (Ποσά σε ευρώ) RON ALL MKD AED QAR BHD IQD SAR USD LYD PLN RSD Χρηματοοικονομι κά περιουσιακά στοιχεία 177 18 1.171 9.681 20.082 46.755 490 2.678 39.049 2.471 12.245 10.146 Χρηματοοικονομι κές υποχρεώσεις (450) (1.590) (9) (11.328 ) (15.313) (22.825) (931) (1.894) (43.121) (13) (20.327) (2.570) Σύνολο κυκλοφορούντων (273) (1.572) 1.162 (1.647) 4.769 23.930 (441) 784 (4.072) 2.458 (8.082) 7.576 Χρηματοοικονομι κά περιουσιακά στοιχεία 3 0 0 261 14 1.105 90 0 37.687 0 114 10 Χρηματοοικονομι κές υποχρεώσεις 0 (3.672) 0 (5.138) (172) (396) 0 0 (354.920) 0 (33.691) 0 Σύνολο μη κυκλοφορούντων 3 (3.672) 0 (4.877) (158) 709 90 0 (317.233) 0 (33.577) 10 Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία των Καθαρών κερδών καθώς και των Λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων της χρήσης στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών μέσω από την επίδρασής τους στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις. Για το νόμισμα BGN δεν εξετάσαμε την μεταβολή καθώς το νόμισμα έχει σταθερή ισοτιμία έναντι του ευρώ. Για τα υπόλοιπα νομίσματα εξετάσαμε την ευαισθησία σε μια μεταβολή +/‐ 10%. Ο πίνακας παρουσιάζει την κατά +10% μεταβολή. Η κατά ‐10% μεταβολή λαμβάνεται με το αντίστροφο από το παρουσιαζόμενο πρόσημο. 2019 RON ALL MKD AED QAR BHD IQD SAR USD LΥD PLN RSD Επίδραση στα Καθαρά κέρδη 0 0 0 (3) 0 0 0 0 98 0 16 0 Επίδραση στα Λοιπά συνολικά αποτελέσματα 32 (833) 148 (435) 812 2.918 (358) 143 (57.437) 251 (3.033) (1.448) 2018 RON ALL MKD AED QAR BHD IQD SAR USD LΥD PLN RSD Επίδραση στα Καθαρά κέρδη 0 0 0 0 0 0 0 3 351 0 15 0 Επίδραση στα Λοιπά συνολικά αποτελέσματα (1.756) 936 289 (2.689) (2.063) 1.454 (448) 177 (37.910) (4) (6.464) (4.837) Για τη διαχείριση αυτής της κατηγορίας κινδύνου, η Διοίκηση και το τμήμα χρηματοοικονομικής διαχείρισης του Ομίλου φροντίζει ώστε, κατά το μέγιστο δυνατόν οι απαιτήσεις (έσοδα) και οι υποχρεώσεις (δαπάνες), να συνομολογούνται σε ευρώ ή σε νομίσματα που έχουν σταθερή ισοτιμία με το ευρώ (π.χ. το βουλγαρικό λέβα (BGN)) ή στο ίδιο νόμισμα ώστε να αντικρίζονται μεταξύ τους. 260 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ Η πολιτική του Ομίλου είναι να ελαχιστοποιήσει την έκθεσή του στον κίνδυνο ταμειακών ροών επιτοκίου όσον αφορά στη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση. Την 31.12.2019, το 28,68% του συνολικού δανεισμού του Ομίλου αναφέρεται σε δάνεια σταθερού επιτοκίου, το 33,76% αναφέρεται σε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου που έχουν αντισταθμιστεί μέσω παραγώγων με τα οποία ανταλλάσσονται μελλοντικές πληρωμές σταθερού επιτοκίου έναντι εισπράξεων κυμαινόμενου επιτοκίου, ενώ το 37,56 % σε δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου με βάση κατά περίπτωση το euribor ή το wibor. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία των καθαρών κερδών της χρήσης σε μια λογική μεταβολή του επιτοκίου των έντοκων απαιτήσεων και υποχρεώσεων της τάξεως του +/‐ 20% (2018: +/‐ 20%), επί του μεταβλητού μέρους του επιτοκίου (πχ. Euribor 6M). Οι αλλαγές στα επιτόκια εκτιμάται ότι κινούνται σε μία λογική βάση σε σχέση με τις πρόσφατες συνθήκες της αγοράς 2019 2018 20% (20)% 20% (20)% Καθαρά κέρδη μετά από φόρο εισοδήματος (από έντοκες υποχρεώσεις) (195) 195 (218) 218 Καθαρά κέρδη μετά από φόρο εισοδήματος (από έντοκα περιουσιακά στοιχεία) 84 (84) 86 (86) Ο Όμιλος δεν εκτίθεται σε άλλους κινδύνους τιμών επιτοκίων, ή μεταβολών τιμών χρεογράφων των οποίων η τιμή διαπραγματεύεται σε χρηματοοικονομική αγορά. ΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ H έκθεση του Ομίλου όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο περιορίζεται στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία αναλύονται ως εξής: 2019 2018 Απαιτήσεις από παράγωγα 207.500 171.925 Χρηματικά διαθέσιμα 594.671 523.242 Δάνεια και απαιτήσεις 629.127 740.972 1.431.298 1.436.139 Σύνολο Ο Όμιλος ελέγχει διαρκώς τις απαιτήσεις του, είτε χωριστά είτε κατά ομάδα και ενσωματώνει τις προκύπτουσες πληροφορίες στον πιστωτικό του έλεγχο. Στις περιπτώσεις όπου είναι σκόπιμο, χρησιμοποιούνται εξωτερικές εκθέσεις ή αναλύσεις σχετικά με τους υφιστάμενους ή ενδεχόμενους πελάτες. Ο Όμιλος δεν εκτίθεται σε σημαντικό πιστωτικό κίνδυνο από εμπορικές απαιτήσεις. Αυτό οφείλεται αφενός στην πολιτική του Ομίλου, η οποία εστιάζεται στη συνεργασία με αξιόπιστους πελάτες και αφετέρου στη φύση των δραστηριοτήτων του Ομίλου. Ειδικότερα, το σύνολο των απαιτήσεων είτε αφορά το στενό, είτε τον ευρύτερο δημόσιο τομέα, είτε ιδιώτες πελάτες με μεγάλες οικονομικές δυνατότητες στο εσωτερικό και το εξωτερικό, βρίσκονται κάτω από ειδική παρατήρηση και η Διοίκηση εκτιμά διαρκώς την αξιοπιστία των πελατών της, το μέγεθος ενός εκάστου αυτών, ανεξάρτητα εάν είναι φορέας του ευρύτερου δημοσίου ή ιδιώτης, για πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει, προκειμένου να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να ελαχιστοποιήσει τυχόν επιπτώσεις για τον Όμιλο. Επισημαίνεται πάντως ότι, στις πληρωμές από το δημόσιο και τις εταιρείες που ελέγχονται από αυτό, παρατηρούνται κάποιες χρονικές καθυστερήσεις. 261 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο πιστωτικός κίνδυνος για τα χρηματικά διαθέσιμα, καθώς και για τις λοιπές απαιτήσεις κρίνεται περιορισμένος, δεδομένου ότι οι συμβαλλόμενοι είναι Τράπεζες με υψηλής ποιότητας κεφαλαιακή διάρθρωση, το Ελληνικό Δημόσιο ή εταιρείες του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα ή ισχυροί επιχειρηματικοί Όμιλοι. Η καθυστέρηση πληρωμών από φορείς του ευρύτερου Δημοσίου τομέα και το κλίμα που η οικονομική αυτή δυσπραγία δημιουργεί στους φορείς αυτούς, επηρεάζει και τη συμβατική συμπεριφορά των φορέων αυτών με τους οποίους είμαστε συμβεβλημένοι, με αποτέλεσμα, την επιδείνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων μας αλλά και ανησυχία για τα επερχόμενα. Η διοίκηση θεωρεί ότι όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, για τα οποία έχουν σχηματισθεί οι απαραίτητες απομειώσεις, είναι υψηλής πιστωτικής ποιότητας. ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑΣ Ο Όμιλος διαχειρίζεται τις ανάγκες ρευστότητάς του με προσεκτική παρακολούθηση των χρεών, των μακροπρόθεσμων χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων καθώς επίσης και των πληρωμών που πραγματοποιούνται καθημερινά. Οι ανάγκες ρευστότητας παρακολουθούνται σε διάφορες χρονικές ζώνες, σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση καθώς και σε μια κυλιόμενη περίοδο 30 ημερών. Οι ανάγκες ρευστότητας για τους επόμενους 6 μήνες και το επόμενο έτος προσδιορίζονται μηνιαία. Ο Όμιλος διατηρεί μετρητά και διαθέσιμα σε τράπεζες για να καλύψει ανάγκες ρευστότητας για περιόδους έως 30 ημερών. Τα κεφάλαια για τις μεσοπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας αποδεσμεύονται από προθεσμιακές καταθέσεις του Ομίλου. Η ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων την 31η Δεκεμβρίου 2019 αναλύεται ως εξής: 0 έως 12 1ο έως 5ο έτος Πέραν του 5ου έτους μήνες 105.123 509.889 1.278.884 Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός Προμηθευτές Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο 51.365 205.345 119.062 10.175 29.578 130.598 264.344 6.751 85.513 0 0 6.863 117.047 0 0 46.391 0 0 637.574 807.497 1.521.856 Η αντίστοιχη ληκτότητα των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων για την 31η Δεκεμβρίου 2018 είχε ως εξής: 0 έως 12 μήνες 1ο έως 5ο έτος Πέραν του 5ου έτους Μακροπρόθεσμος Δανεισμός Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις 145.575 552.276 1.015.512 22.287 73.637 64.466 5.335 6.547 0 Υποχρεώσεις από παράγωγα Βραχυπρόθεσμος Δανεισμός Προμηθευτές 21.311 125.421 285.927 79.913 0 0 97.618 0 0 77.278 0 0 683.134 712.373 1.177.596 Δεδουλευμένες και λοιπές βραχυπρόθεσμες χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Σύνολο 262 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Οι ανωτέρω συμβατικές ημερομηνίες λήξης αντικατοπτρίζουν τις μικτές ταμειακές ροές, οι οποίες ενδέχεται να διαφέρουν από τις λογιστικές αξίες των υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. 48. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία καθώς και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του Ομίλου ανά κατηγορία έχουν ως εξής: 31.12.2019 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Εισηγμένες μετοχές & Αμοιβαία κεφαλαία Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Αναπόσβεστο κόστος Εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Σύνολο 0 3.407 0 3.407 0 0 65.434 65.434 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία από παραχωρήσεις 44.408 0 0 44.408 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 88.977 0 0 88.977 0 193.177 14.322 207.500 Εμπορικές απαιτήσεις και λοιπές απαιτήσεις 495.742 0 0 495.742 Χρηματικά διαθέσιμα 594.671 0 0 594.671 1.223.798 196.584 79.756 1.500.139 Απαιτήσεις από Παράγωγα Σύνολο 31.12.2018 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Εισηγμένες μετοχές & Αμοιβαία κεφαλαία Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία από παραχωρήσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Απαιτήσεις από Παράγωγα Εμπορικές απαιτήσεις και λοιπές απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα Σύνολο Αναπόσβεστο κόστος Εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Σύνολο 0 1.264 0 1.264 0 0 48.135 48.135 36.930 0 0 36.930 88.629 0 0 88.629 0 167.996 3.929 171.925 615.413 0 0 615.413 523.242 0 0 523.242 1.264.214 169.260 52.064 1.485.538 263 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 31.12.2019 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Μακροπρόθεσμός δανεισμός Εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Αναπόσβεστο κόστος Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Σύνολο 1.893.896 0 0 1.893.896 375.772 0 0 375.772 15.855 0 0 15.855 310.735 0 0 310.735 130.598 0 0 130.598 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 13.614 0 0 13.614 Υποχρεώσεις από παράγωγα 0 76 232.061 232.137 2.740.470 76 232.061 2.972.607 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμός δανεισμός Σύνολο 31.12.2018 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Υποχρεώσεων Μακροπρόθεσμός δανεισμός Εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Αναπόσβεστο κόστος Εύλογη αξία μέσω λοιπών συνολικών αποτελεσμάτων Σύνολο 1.713.363 0 0 1.713.363 160.390 0 0 160.390 15.737 0 0 15.737 Βραχυπρόθεσμός δανεισμός 363.205 125.421 0 0 0 0 363.205 125.421 Υποχρεώσεις από μισθώσεις 11.882 0 0 11.882 Υποχρεώσεις από παράγωγα 0 528 198.314 198.842 2.389.998 528 198.314 2.588.840 Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Εμπορικές και λοιπές Σύνολο 264 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 49. ΕΠΙΜΕΤΡΗΣΗ ΕΥΛΟΓΗΣ ΑΞΙΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που επιμετρούνται σε εύλογες αξίες στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης του Ομίλου ταξινομούνται βάσει της παρακάτω ιεραρχίας σε 3 Επίπεδα για τον καθορισμό και την γνωστοποίηση της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων ανά τεχνική αποτίμησης: Επίπεδο 1: εύλογη αξία με βάση διαπραγματεύσιμες (μη προσαρμοσμένες) τιμές σε ενεργές αγορές για όμοια περιουσιακά στοιχεία ή υποχρεώσεις. Επίπεδο 2: εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία όλα τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία είναι βασισμένα (είτε άμεσα είτε έμμεσα) σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Επίπεδο 3: εύλογη αξία με βάση μοντέλα αποτίμησης στα οποία τα στοιχεία που επηρεάζουν σημαντικά την εύλογη αξία δεν είναι βασισμένα σε παρατηρήσιμα δεδομένα της αγοράς. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού και των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων του Ομίλου που επιμετρώνται σε εύλογη αξία αναλύονται κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018 στα ως άνω επίπεδα ιεράρχησης ως εξής: 31.12.2019 Χρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επίπεδο 1 Εισηγμένες μετοχές (εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων) Αμοιβαία κεφαλαία (εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων) Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 3.223 0 0 3.223 183 0 0 183 0 0 65.434 65.434 0 0 207.500 207.500 3.407 0 272.934 276.341 Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα 0 223.482 8.656 232.137 Σύνολο 0 223.482 8.656 232.137 3.407 (223.482) 264.279 44.204 Απαιτήσεις από παράγωγα Σύνολο Καθαρή εύλογη αξία ρηματοοικονομικά Στοιχεία Ενεργητικού Επίπεδο 1 Εισηγμένες μετοχές (εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων) Αμοιβαία κεφαλαία (εύλογες αξίες μέσω αποτελεσμάτων) Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Απαιτήσεις από παράγωγα Σύνολο 31.12.2018 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 1.129 0 0 1.129 135 0 0 135 0 0 1.264 0 625 625 48.135 171.300 219.435 48.135 171.925 221.324 0 195.392 195.392 3.449 3.449 198.841 198.841 1.264 (194.767) 215.986 22.484 Χρηματοοικονομικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από παράγωγα Σύνολο Καθαρή εύλογη αξία 265 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Δεν υπήρξαν αλλαγές στις τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιεί ο Όμιλος κατά την περίοδο. Εντός της περιόδου που έληξε την 31.12.2019 και εντός της χρήσης 2018 δεν υπήρχαν μεταφορές ποσών μεταξύ των επιπέδων ιεράρχησης εύλογης αξίας 1 και 2. Αποτιμήσεις σε εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών μέσων του Επιπέδου 3 Η κίνηση των χρηματοοικονομικών μέσων που έχουν ταξινομηθεί στο Επίπεδο 3 του Ομίλου για την περίοδο που έληξε την 31.12.2019 και για τη χρήση 2018 παρουσιάζεται ακολούθως: 1.1‐31.12.2019 Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Υπόλοιπα έναρξης 1.1‐31.12.2018 Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Παράγωγα Παράγωγα 48.135 167.851 47.461 181.778 Είσπραξη Αποκτήσεις/(Πωλήσεις) 0 596 (18.715) 0 0 68 (18.702) 0 Επίδραση από εξαγορά εταιρείας (σημ. 7.1) 0 7.470 0 0 Επίδραση αποτιμήσεων στα Αποτελέσματα 0 43.946 0 7.007 16.703 (1.594) 606 (2.240) 0 (112) 0 8 65.434 198.845 48.135 167.851 Κέρδη /(ζημιές) στα Λοιπά Συνολικά Αποτελέσματα Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπα λήξης Από την ανωτέρω ανάλυση το ποσό 198.845 (167.851 με 31.12.18) αφορά σε αξία ενσωματωμένου παραγώγου και παράγωγων αντιστάθμισης κινδύνου τιμών ηλεκτρικής ενέργειας απαίτηση 207.500 (171.300 με 31.12.18) και υποχρέωση 8.655 (3.449 με 31.12.2018). Τα στοιχεία του ενεργητικού του επιπέδου 3 αφορά σε επενδύσεις σε μη εισηγμένες εταιρείες με ποσοστό συμμετοχής κάτω του 20% (Σημείωση 21) και σε απαιτήσεις από ενσωματωμένα παράγωγα (Σημείωση 33). Οι επενδύσεις αυτές αναλύονται ως εξής: Εύλογη Αξία επένδυσης 31.12.2019 Εσνωματωμένο Παράγωγο 193.177 Μέθοδος υπολογισμού εύλογης αξίας Λοιπές πληροφορίες Προεξόφληση μελλοντικών ροών Για την προεξόφληση χρησιμοποιήθηκαν τα παρακάτω δεδομένα : ‐ Προυπολογιζόμενες ροές για το διάστημα 2020 ‐ 2038 211 εκ ευρώ. ‐ Μέσος όρος επιτοκίων για το διάστημα 2020‐2038 1,42% ‐ Μ.Ο Discount Factor για το διάστημα 2020 ‐ 2038 0,85 266 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Απαιτήσεις / (Υποχρεώσεις) από παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνων (IRS) 5.667 Προεξόφληση μελλοντικών ροών Γίνεται χρήση μελλοντικών τιμών αγοράς προεξοφλώντας την εκτιμώμενη μελλοντική τους αξία σε παρούσα αξία REBIKAT AE 290 Μέθοδος καθαρής θέσης σε Εύλογη αξία ιδίων κεφαλαίων 31.12.2019 εύλογες αξίες ΑΒΙΕΣ ΑΕ 246 Μέθοδος καθαρής θέσης σε Εύλογη αξία ιδίων κεφαλαίων 31.12.2019 εύλογες αξίες 4.646 Μέθοδος καθαρής θέσης σε Εύλογη αξία ιδίων κεφαλαίων 31.12.2019 εύλογες αξίες 771 Μέθοδος καθαρής θέσης σε Εύλογη αξία ιδίων κεφαλαίων 31.12.2019 εύλογες αξίες EUROTERRA AE ΕΥΡΩΑΚ ΑΕ ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ 51.700 ΟΛΥΜΠΙΑ ΟΔΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 7.100 Κόστος κεφαλαίου 9,09% Μέθοδος Προεξόφληση Κόστος κεφαλαίου 9,09% μερισματικής απόδοσης Μέθοδος καθαρής θέσης σε 682 Εύλογη αξία ιδίων κεφαλαίων 31.12.2019 εύλογες αξίες ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ Σύνολο Μέθοδος Προεξόφληση μερισματικής απόδοσης 264.278 Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων του επιπέδου 2 αφορούν σε παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνου. Οι επενδύσεις αυτές αναλύονται ως εξής: Εύλογη Αξία επένδυσης 31.12.2019 Μέθοδος υπολογισμού εύλογης αξίας Απαιτήσεις / (Υποχρεώσεις) από παράγωγα αντιστάθμισης κινδύνων (IRS) Λήψη αποτιμήσεων από πιστωτικά ιδρύματα : BBVA, EUROBANK, FORTIS, NOVO, PIRAEUS, (223.482) NATIONAL BANK, STANTANDER σε συνδυασμό με εσωτερική αποτίμηση με χρήση καμπύλων επιτοκίου Σύνολο (223.482) Λοιπές πληροφορίες Οι λογιστικές αξίες των παρακάτω χρηματοοικονομικών στοιχείων του ενεργητικού και υποχρεώσεων προσεγγίζουν την εύλογη αξία τους λόγω της βραχυπρόθεσμης φύσης τους: Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Χρηματικά διαθέσιμα Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 267 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 50. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Οι στόχοι του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ όσον αφορά τη διαχείριση του κεφαλαίου είναι οι εξής: να εξασφαλίσει την ικανότητα του Ομίλου να συνεχίσει τη δραστηριότητα του (going‐concern) και, να εξασφαλίσει μια ικανοποιητική κεφαλαιακή δομή και απόδοση στους μετόχους. Ο Όμιλος καθορίζει το ύψος του κεφαλαίου αναλογικά με τον κίνδυνο των δραστηριοτήτων, παρακολουθεί τις εξελίξεις στο οικονομικό περιβάλλον και την επίδρασή τους στα χαρακτηριστικά κινδύνου και διαχειρίζεται την κεφαλαιακή δομή (σχέση δανεισμού προς ίδια κεφάλαια) με την προσαρμογή του ύψους και της διάρκειας του δανεισμού, την έκδοση νέων μετοχών ή την επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους, την προσαρμογή του ύψους του μερίσματος ή και την πώληση μεμονωμένων ή ομάδων περιουσιακών στοιχείων. Για τον σκοπό αυτόν, η διοίκηση παρακολουθεί τη χρηματοοικονομική μόχλευση του Ομίλου στη βάση του δείκτη Δανειακές υποχρεώσεις/ Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων. Ως «Δανειακές Υποχρεώσεις» ορίζεται το σύνολο των Βραχυπρόθεσμων Δανείων, των Μακροπρόθεσμων Δανείων, των Υποχρεώσεων από τραπεζικές μισθώσεις και των Μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων πληρωτέων την επόμενη χρήση. Ως «Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων» ορίζεται το σύνολο των ιδίων κεφαλαίων, των Δανειακών Υποχρεώσεων, των Συμμετοχικών τίτλων εξομοιούμενων με χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις (Σημ. 26), η αποπληρωμή των οποίων έπεται της εξυπηρέτησης του πρωτογενούς χρέους των αντίστοιχων Αιολικών Πάρκων και διενεργείται μόνο στο βαθμό που υπάρχουν οι απαιτούμενες αποδόσεις από την λειτουργία τους, των κρατικών επιχορηγήσεων μειωμένο κατά το ποσό των χρηματικών διαθεσίμων που δεν υπόκεινται σε οποιοδήποτε περιορισμό χρήσης ή δέσμευση. Ο εν λόγω δείκτης κατά το τέλος των χρήσεων 2019 και 2018 έχει ως εξής: ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2019 2.031.342 Σύνολο δανειακών υποχρεώσεων (Σημ.6) Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Συμμετοχικοί τίτλοι εξομοιούμενοι με χρ/κες υποχρεώσεις (Σημ.26) Επιχορηγήσεις (Σημ.29) Μείον: Χρηματικά διαθέσιμα (Σημ.23) Δεσμευμένοι λογαριασμοί τραπεζικών καταθέσεων (Σημ.20) Εγκριθείσες και εισπραχθείσες επιχορηγήσεις προς επιστροφή (σημ.31) Μετρητά και καταθέσεις Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων Δανειακές υποχρεώσεις/ Σύνολο Απασχολούμενων Κεφαλαίων 268 31.12.2018 1.850.666 766.875 728.998 375.772 160.390 154.699 162.000 (594.671) (523.242) (51.547) (63.908) 3.024 3.024 (643.194) (584.126) 2.685.494 2.317.928 75,64% 79,84% ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 51. ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ 51.1 Ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις Οι φορολογικές υποχρεώσεις του Ομίλου δεν είναι οριστικές, καθώς υπάρχουν ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις, οι οποίες αναλύονται στη σημείωση 5 των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης που έληξε την 31.12.2019. Για τις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων κατά τον χρόνο που θα εξετασθούν και θα οριστικοποιηθούν. Ο Όμιλος προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων, διενεργώντας σχετικές προβλέψεις όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο. Ο Όμιλος έχει διενεργήσει προβλέψεις για ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις ύψους 4.610 (31.12.2018: 3.460). Με τις εγκυκλίους ΠΟΛ 1154/2017, ΠΟΛ 1191/2017, ΠΟΛ 1192/2017, ΠΟΛ 1194/2017 και ΠΟΛ. 1208/2017, ο Διοικητής της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) παρείχε οδηγίες για την ομοιόμορφη εφαρμογή των όσων έγιναν δεκτά με τις υπ' αριθ. ΣτΕ 1738/2017 (Ολομ.), ΣτΕ 2932/2017, ΣτΕ 2934/2017 και ΣτΕ 2935/2017 αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) καθώς και την υπ’ αριθ. 268/2017 Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ). Από τις ανωτέρω εγκυκλίους προκύπτει πενταετής παραγραφή ‐ με βάση το γενικό κανόνα ‐ για χρήσεις από το 2012 και μετά, καθώς και για τα φορολογικά έτη για τα οποία ισχύει ο Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας ‐ ΚΦΔ (από το 2014 και μετά), πλην ειδικών εξαιρέσεων που ορίζονται στις σχετικές διατάξεις του ΚΦΔ. Συνεπώς, και σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπ΄ αριθμ. ΠΟΛ. 1192/2017, το δικαίωμα του Δημοσίου για καταλογισμό φόρου μέχρι και τη χρήση 2013 έχει παραγραφεί εντός της χρήσης του 2019, εκτός αν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των ειδικών διατάξεων περί 10ετούς, 15ετούς και 20ετούς παραγραφής. Αναλυτικά οι ανέλεγκτες χρήσεις ανά εταιρεία του Ομίλου περιγράφονται στην σημείωση 5. Η Διοίκηση θεωρεί ότι πέρα των σχηματισμένων προβλέψεων, τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν, δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στα ίδια κεφάλαια, στα αποτελέσματα και στις ταμειακές ροές του Ομίλου και της Εταιρείας. Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 έως και 2015, οι εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα και πληρούν τα σχετικά κριτήρια υπαγωγής στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών, έλαβαν Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν. 2238/1994 και του άρθρου 65A παρ. 1 Ν.4174/2013, χωρίς να προκύψουν ουσιώδεις διαφορές. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με την εγκύκλιο ΠΟΛ. 1006/2016, οι εταιρείες οι οποίες έχουν υπαχθεί στον ως άνω ειδικό φορολογικό έλεγχο δεν εξαιρούνται από τη διενέργεια τακτικού ελέγχου από τις αρμόδιες φορολογικές αρχές. Περαιτέρω, σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, για τις χρήσεις 2016 και εφεξής, ο έλεγχος και η έκδοση της Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης ισχύει σε προαιρετική βάση. Στα πλαίσια αυτά, έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης για τις χρήσεις 2016 και 2017, έλαβαν η μητρική και οι ελληνικές θυγατρικές εταιρείες του τομέα ανανεώσιμων πηγών, για τη δε χρήση 2018 έλαβαν έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης, οι περισσότερες εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα. 269 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο ειδικός έλεγχος για τη λήψη Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης για τη χρήση 2019 για τις εταιρείες του Ομίλου που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, βρίσκεται σε εξέλιξη και τα σχετικά φορολογικά πιστοποιητικά προβλέπεται να χορηγηθούν μετά τη δημοσίευση των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της 31.12.2019. Κατά την ολοκλήρωση των εν λόγω φορολογικών ελέγχων, η Διοίκηση δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν από αυτές που καταχωρήθηκαν και που απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην υπ΄ αριθμ. ΠΟΛ. 1192/2017, το δικαίωμα του Δημοσίου για καταλογισμό φόρου μέχρι και τη χρήση 2013 έχει παραγραφεί εκτός αν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής των ειδικών διατάξεων περί 10ετούς, 15ετούς και 20ετούς παραγραφής. 51.2 Δεσμεύσεις από κατασκευαστικές συμβάσεις Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των έργων από κατασκευαστικές συμβάσεις του Ομίλου ανέρχεται κατά την 31.12.2019 σε ποσό 1.661 εκατ. ευρώ (1.618 εκατ. ευρώ την 31.12.2018). Στο πλαίσιο των εν λόγω δεσμεύσεων, ο Όμιλος έχει χορηγήσει εγγυητικές επιστολές καλής εκτέλεσης συνολικού ποσού 897 εκατ. ευρώ (έναντι 1.017 εκατ. ευρώ την 31.12.2018). Αξιώσεις της «Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε.» (ΔΕΗ) κατά της κοινοπραξίας «ΜΕΤΚΑ Α.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε.» στο πλαίσιο της οριστικής παραλαβής της μονάδος V ΑΗΣ Μεγαλόπολης Β Στο πλαίσιο του έργου «ΑΗΣ Μεγαλόπολης – Μελέτη, Προμήθεια, Μεταφορά, Εγκατάσταση και Θέση σε Λειτουργία Μονάδας Νο. 5 Συνδυασμένου Κύκλου, Καθαρής Ισχύος σε Συνθήκες Αναφοράς 811 MW, με Καύσιμο Φυσικό Αέριο/ ΔΜΚΘ‐11072251», του οποίου ανάδοχος είναι η κοινοπραξία ΜΕΤΚΑ Α.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε., η Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού Α.Ε. (ΔΕΗ) γνωστοποίησε στον ανάδοχο επιστολή/ έγκριση πρωτοκόλου οριστικής παραλαβής μονάδας, με την οποία εγείρει απαιτήσεις ύψους 60.213.150,75 ευρώ από ποινικές ρήτρες, 25.743.299,46 ευρώ για την άρση τεχνικών εκκρεμοτήτων που έχουν καταγραφεί σε οικείους πίνακες εκκρεμοτήτων, και 2.400.000 ευρώ για μη παραδοθέντα ανταλλακτικά και εργαλεία και παρακρατά όλες τις εις χείρας της εγγυητικές επιστολές που έχει παράσχει ο ανάδοχος, ενώ ζητά πρόσθετη εγγυητική επιστολή 2.660.000 ευρώ για τμήματα του εξοπλισμού για τα οποία δεν έχει λήξει η περίοδος εγγύησης. Αντιστοίχως, η ανάδοχος κοινοπραξία υπέβαλε στην ΔΕΗ αντιρρήσεις, οι οποίες δεν λήφθηκαν υπόψη κατά την έγκριση του πρωτοκόλλου οριστικής παραλαβής, με τις οποίες προέβαλε δικές της απαιτήσεις έναντι της ΔΕΗ, συνολικού ύψους 90.750.045,87 ευρώ (εκ των οποίων αίτημα αποζημίωσης 82.649.328 ευρώ). Εκ των απαιτήσεων του αναδόχου η ΔΕΗ αναγνώρισε ποσό 1.309.909,68 ευρώ το οποίο συνυπολόγισε συμψηφιστικά στο ύψος των απαιτήσεών της. Σύμφωνα με το νομικό σύμβουλο που χειρίζεται την εν λόγω υπόθεση, η διαφορά πρόκειται να οδηγηθεί σε επίλυση με φιλικές διαπραγματεύσεις, ενώ, σε περίπτωση αποτυχίας των φιλικών διαπραγματεύσεων, η ανάδοχος κοινοπραξία θα προσφύγει σε διαιτησία, της οποίας η έκβαση εκτιμάται από τους νομικούς συμβούλους της κοινοπραξίας ότι θα είναι θετική για την κοινοπραξία ΜΕΤΚΑ Α.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε., ώστε το τελικό ισοζύγιο των εκατέρωθεν αξιώσεων να μην είναι αρνητικό για την τελευταία. 51.3 Δικαστικές υποθέσεις Η Εταιρεία και οι ενοποιούμενες εταιρείες αυτής εμπλέκονται (υπό την ιδιότητα του εναγόμενου και του ενάγοντος) σε διάφορες δικαστικές υποθέσεις στα πλαίσια της κανονικής λειτουργίας τους. Ειδικότερα σε ότι αφορά σε δικαστικές υποθέσεις εναντίον του Ομίλου για εργατικά ατυχήματα που συνέβησαν κατά την εκτέλεση κατασκευαστικών έργων, σημειώνεται ότι ο Όμιλος είναι ασφαλισμένος έναντι εργατικών ατυχημάτων, και ως εκ τούτου δεν αναμένεται να προκύψει σημαντική επιβάρυνση από ενδεχόμενη αρνητική έκβαση τέτοιας φύσης δικαστικών υποθέσεων. 270 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις στις οικονομικές καταστάσεις σχετικά με τις εκκρεμείς νομικές υποθέσεις, όταν είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και το ποσό αυτό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Στα πλαίσια αυτά, ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει κατά την 31.12.2019 προβλέψεις ύψους 4.838 (31.12.2018: 5.143) για επίδικες υποθέσεις (βλ. σημείωση 28). Η Διοίκηση καθώς και οι νομικοί σύμβουλοι εκτιμούν ότι, πέρα των ως άνω σχηματισθέντων προβλέψεων, οι εκκρεμείς υποθέσεις αναμένεται να διευθετηθούν χωρίς σημαντικές αρνητικές επιδράσεις στην ενοποιημένη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου ή της Εταιρείας, ή στα αποτελέσματα της λειτουργίας τους πέρα της ήδη σχηματισθείσας πρόβλεψης επίδικων υποθέσεων. Αξιώσεις πελάτη κατά Κοινοπραξίας «SIEMENS A.G. – ΑΚΤΩΡ Α.Τ.Ε. – ΤΕΡΝΑ Α.Ε.» στην οποία συμμετέχει ο Όμιλος και αντίθετη αξίωση της Κοινοπραξίας Την 29.12.2015 ασκήθηκε ενώπιον του Εφετείου Πειραιά αγωγή της εταιρείας με την επωνυμία Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος ΑΕ («ΟΣΕ») κατά της κοινοπραξίας με την επωνυμία «Siemens AG – Άκτωρ ΑΤΕ – Τέρνα ΑΕ», μέλος της οποίας είναι η θυγατρική της Εκδότριας, ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Η ένδικη διαφορά ανέκυψε στο πλαίσιο του έργου «Ανακαίνιση σιδηροδρομικής γραμμής και κατασκευή ηλεκτροκίνησης – σηματοδότησης ‐ τηλεδιοίκησης στο τμήμα Πειραιά – Αθήνα – Τρεις Γέφυρες – ΣΚΑ – Αχαρνές/ Τρεις Γέφυρες – Άνω Λιόσια (σύνδεση με Σ.Γ.Υ.Τ. ΣΚΑ ‐ Κορίνθου)», του οποίου ανάδοχος ήταν η ανωτέρω κοινοπραξία, σε συνέχεια της απόφασης από την ΟΣΕ για την οριστική διακοπή των εργασιών και τη λύση της υπ’ αριθμ. 994/2005 σύμβασης εκτέλεσης του έργου. Αίτημα της αγωγής του ΟΣΕ κατά της κοινοπραξίας είναι η καταβολή ποσού 22.062.281,10 ευρώ πλέον τόκων από την 5.12.2014, άλλως από την 31.12.2015, ως αχρεωστήτως καταβληθέν, με την αιτιολογία ότι το ποσό αυτό δεν αντιστοιχεί σε συμβατική παροχή που έλαβε ο ΟΣΕ από την κοινοπραξία. Ειδικότερα, με βάση την ανωτέρω αγωγή, το ποσό αυτό συνιστά απόκλιση μεταξύ αφενός των εργασιών που είχαν τιμολογηθεί από την κοινοπραξία «Siemens AG – Άκτωρ ΑΤΕ – Τέρνα ΑΕ» και είχαν πληρωθεί από τον ΟΣΕ σε αυτή και αφετέρου της διορθωμένης (από τον ΟΣΕ) τελικής επιμέτρησης των εργασιών και του έργου. Ακόμα, ζητείται η καταβολή ποσού 624.479,17 ευρώ πλέον τόκων από την 01.09.2011 άλλως από την 31.12.2015, το οποίο αντιστοιχεί στο αναπόσβεστο μέρος της προκαταβολής που είχε καταβληθεί στην ανάδοχο του έργου κοινοπραξία στο πλαίσιο υλοποίησής του. Η εκδίκαση της ανωτέρω αγωγής, η οποία είχε αρχικά προσδιοριστεί για την 21.09.2017, και, κατόπιν ματαιώσεων και αναβολών, προσδιορίστηκε εκ νέου για την 5.12.2019 ημερομηνία κατά την οποία επίσης ματαιώθηκε. Ήδη έχει προσδιοριστεί εκ νέου προς συζήτηση για την δικάσιμο της 18.03.2021. Σε στάδιο προγενέστερο από την άσκηση της ανωτέρω αγωγής του ΟΣΕ, η ανάδοχος του έργου κοινοπραξία και οι συμμετέχουσες σε αυτή εταιρείες έχουν ασκήσει την από 30.03.2012 προσφυγή κατά του ΟΣΕ και κατά της τελικής επιμέτρησης των εργασιών, για τη διόρθωση αυτής. Η εν λόγω προσφυγή, η οποία αρχικά είχε απορριφθεί από το Εφετείο Πειραιά για τυπικούς λόγους, παραπέμφθηκε εκ νέου για εκδίκαση στο Πενταμελές Εφετείο Πειραιώς με την υπ’ αρ. 1038/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου που δημοσιεύθηκε την 16.06.2017. Η ανωτέρω προσφυγή εκδικάστηκε, κατόπιν αναβολής, στις 17.1.2019 και αναμένεται η έκδοση απόφασης. Οι μέχρι σήμερα εκδοθείσες επί της ανωτέρω διαφοράς αποφάσεις τόσο του Εφετείου Πειραιά όσο και του Αρείου Πάγου δεν υπεισέρχονται στην ουσία της ένδικης διαφοράς αλλά αφορούν σε τυπικά ζητήματα. 271 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Τα μέλη της κοινοπραξίας «Siemens AG – Άκτωρ ΑΤΕ – Τέρνα ΑΕ» ευθύνονται απέναντι στον ΟΣΕ αλληλέγγυα και εξ ολοκλήρου το καθένα. Όσον αφορά στις εσωτερικές σχέσεις μεταξύ των μελών της κοινοπραξίας, καθένα μέλος ευθύνεται κατά το ποσοστό συμμετοχής του σε αυτή, ήτοι η ΤΕΡΝΑ ΑΕ κατά 37,5%, η ΑΚΤΩΡ ΑΤΕ κατά 37,5% και η SIEMENS AG κατά 25%, όπως προκύπτει από την υπ’ αριθμ. 15158/26.08.2003 πράξη της συμβολαιογράφου Αθηνών, Ελένης Θεοδωρακοπούλου. Σύμφωνα με την Εταιρία, για την εν λόγω υπόθεση οι νομικοί σύμβουλοι που τη χειρίζονται εκτιμούν ότι πιθανολογείται θετική έκβαση. Περαιτέρω δεν έχει αναγνωρισθεί πρόβλεψη, καθώς σύμφωνα με την εκτίμηση της Διοίκησης της Εταιρείας α) δεν έχει έως τώρα οριστικοποιηθεί η ύπαρξη δέσμευσης, β) δεν πιθανολογείται ότι τελικά θα υπάρξει εκροή οικονομικών πόρων και γ) δεν μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα το σχετικό ποσό. Αξιώσεις κατά της κοινοπραξίας «ΤΕΡΝΑ ΑΕ – SICES Construction SPA» στην οποία συμμετέχει ο Όμιλος Την 20.12.2019 ασκήθηκε ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών αγωγή της εταιρείας με την επωνυμία ΒΙΟΤΕΚ Ανώνυμη Τεχνική Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρεία («ΒΙΟΤΕΚ») κατά της κοινοπραξίας με την επωνυμία «Τερνα ΑΕ – SICES Construction SPA», μέλος της οποίας είναι η θυγατρική της Εκδότριας, ΤΕΡΝΑ. Η ένδικη διαφορά ανέκυψε στο πλαίσιο του έργου «Αναβάθμιση Διυλιστηρίων ΕΛΠΕ Ελευσίνας‐Μηχανολογικές Έργασίες (Περιοχή 1)» με ανάδοχο την ανωτέρω κοινοπραξία, η οποία ανέθεσε υπεργολαβικά στην ΒΙΟΤΕΚ τις εργασίες «Προκατασκευή και ανέγερση σωληνώσεων – ανέγερση στηριγμάτων της μονάδας U32», δυνάμει σύμβασης που υπογράφηκε τον Ιούλιο 2010. Το εν λόγω έργο έχει ολοκληρωθεί και οριστικά παραληφθεί από τον κύριο του έργου την 02.05.2014. Παρότι με την κατατεθείσα στις 04.03.2020 ενώπιον Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών παραίτησή της, η ΒΙΟΤΕΚ παραιτήθηκε από το δικόγραφο της παραπάνω αγωγής, ρητά επιφυλάχθηκε για την εκ νέου άσκηση αυτής, δηλώνοντας ότι η παραίτησή της από την ασκηθείσα αγωγή οφείλεται σε αδυναμία πληρωμής του δικαστικού ενσήμου που απαιτείται. Η εγερθείσα αξίωση της ΒΙΟΤΕΚ κατά της κοινοπραξίας ανέρχεται σε 14.534.450,06 ευρώ, πλέον νόμιμων τόκων και αναλογούντος Φ.Π.Α. Τα μέλη της κοινοπραξίας «Τερνα ΑΕ – SICES Construction SPA» ευθύνονται απέναντι στην ΒΙΟΤΕΚ αλληλέγγυα και εξ ολοκλήρου το καθένα. Όσον αφορά στις εσωτερικές σχέσεις μεταξύ των μελών της κοινοπραξίας, καθένα μέλος ευθύνεται κατά το ποσοστό συμμετοχής του στην κοινοπραξία, ήτοι η ΤΕΡΝΑ ΑΕ κατά 50% και η SICES Construction SPA κατά 50%, όπως προκύπτει από το από 28.05.2010 ιδιωτικό συμφωνητικό κοινοπραξίας, όπως έχει τροποποιηθεί. Οι νομικοί σύμβουλοι που χειρίζονται την εν λόγω υπόθεση εκτιμούν ότι η αξίωση της ΒΙΟΤΕΚ έχει μικρές πιθανότητες ένδικης ευδοκίμησης. Παρόλα αυτά, η κοινοπραξία, έναντι μιας πιθανής αρνητικής έκβασης της υπόθεσης αυτής, έχει επιβαρύνει τα αποτελέσματα των προηγούμενων χρήσεων μέσω της αναθεώρησης του προϋπολογισθέντος κόστους του έργου. Δικαστικές αξιώσεις κατά του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ /Ενδεχόμενες απαιτήσεις Αγωγή κατά της ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. από κατοίκους της περιοχής του Δήμου Σητείας, Λασιθίου Κρήτης συνολικού ποσού 2.523 για περιουσιακή ζημία και ηθική βλάβη, λόγω αδικοπραξίας εξαιτίας της απόκτησης από την Εταιρεία άδειας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικό πάρκο στην περιοχή. Σύμφωνα με την εκτίμηση των δικηγόρων της Εταιρείας η αγωγή δεν θα ευδοκιμήσει. 272 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η Περιφέρεια Ηπείρου με το από αρ. πρωτ. οικ. 45431/142/01.04.2019 έγγραφό της γνωστοποίησε στην εταιρεία ποσό οφειλόμενης ποινικής ρήτρας 690 λόγω μη επίτευξης διαθεσιμότητας των υπηρεσιών Μονάδας Επεξεργασίας Αποβλήτων Περιφέρειας Ηπείρου κατά την Προγραμματισμένη Ημερομηνία, σύμφωνα με τους όρους της 21.07.2017 Σύμβαση Σύμπραξης. Η εταιρεία θεωρεί ότι η καθυστέρηση της μη επίτευξης διαθεσιμότητας υπηρεσιών κατά την Προγραμματισμένη Ημερομηνία δεν οφείλεται σε υπαιτιότητά της, και για το λόγο αυτό θα προσφύγει στη διαιτητική διαδικασία που προβλέπει η Σύμβαση Σύμπραξης προκειμένου να ακυρωθεί η εν λόγω ποινική ρήτρα. Η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι δεν θα ευδοκιμήσει η επιβληθείσα ποινική ρήτρα και η θυγατρική εταιρεία του Ομίλου δεν θα υποστεί οικονομικά βάρη. Η εκτίμηση αυτή είναι στηριζόμενη και στην υποβληθείσα Αίτηση Υποβολής Διαφοράς σε Διαιτησία – Ορισμός Διαιτητή και Πρόσκληση Ορισμού Διαιτητή με την οποία η εταιρεία Αειφορική Ηπείρου ΜΑΕ εγείρει τις δικές τις αντιρρήσεις, αξιώσεις και απαιτήσεις. Συγκεκριμένα, την 23.07.2019 επιδόθηκε στην Περιφέρεια Ηπείρου, η από 19.07.2019 Αίτηση Υποβολής Διαφοράς σε Διαιτησία – Ορισμός Διαιτητή και Πρόσκληση Ορισμού Διαιτητή με την οποία η ΑΕΙΦΟΡΙΚΗ ΗΠΕΙΡΟΥ ΜΑΕ ζητά να αναγνωριστεί ότι μη νόμιμα της επιβλήθηκε η ποινική ρήτρα ύψους 690 και να επιστραφεί στην εταιρεία με τον νόμιμο τόκο υπερημερίας, καθώς και να της καταβληθούν τα ποσά: (α) 989 ως αποζημίωση για θετικές ζημίες που οφείλονται στην παράταση της περιόδου εργασιών, (β) 697 ως αποζημίωση για απώλεια εσόδων κατά την ως άνω περίοδο, (γ) 325 ως αποζημίωση για το κόστος διενέργειας πρόσθετων δοκιμών ελέγχου της ΜΕΑ Ηπείρου, (δ) 817 ως αποζημίωση για απώλεια εσόδων κατά το πρώτο έτος λειτουργίας της ΜΕΑ Ηπείρου, (ε) 1.048 ως αποζημίωση για την απώλεια εσόδων κατά το δεύτερο έτος λειτουργίας της ΜΕΑ Ηπείρου. Η διαφωνία θα επιλυθεί κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας περί διαιτησίας. Οι διάδικοι έχουν ήδη ορίσει ο καθένας τον διαιτητή του και ελλείψει συμφωνίας των διαιτητών η εταιρεία κατάθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών αίτηση για ορισμό επιδιαιτητή, επί της οποίας η Περιφέρεια άσκησε κύρια παρέμβαση αιτούμενη την απόρριψη της. Η αίτηση και η κύρια παρέμβαση συζητήθηκαν στις 10.01.2020 και εκκρεμεί η έκδοση της απόφασης. Αγωγή κατά της εταιρείας SILVER SUN SHIPPING SA, η οποία εδρεύει στον Παναμά και διατηρεί γραφεία στην Ελλάδα για την καταβολή ποσού 18.514 από αδικοπραξία, ήτοι για την αποκατάσταση της βλάβης και τα διαφυγόντα κέρδη της Εταιρείας λόγω υπαίτιας πρόκλησης βλάβης. Την 13.03.2018 δημοσιεύθηκε η υπ’ αριθμόν 1291/2018 απόφαση, με την οποία γίνεται δεκτή εν μέρει η αγωγή και επιδικάζεται στην ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε. ποσό 12.034 νομιμοτόκως από αρχές του 2017. Επειδή κρίθηκε από την εν λόγω απόφαση ότι η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ Α.Ε. είναι συνυπαίτια της ζημίας κατά ποσοστό 35%, η εταιρεία άσκησε έφεση ενώπιον του Τριμελούς Εφετείου Πειραιά κατά της υπ’ αριθμ. 1291/2018 απόφασης, η εκδίκαση της οποίας ορίστηκε για την 15.11.2018. Κατά την ίδια ημερομηνία συνεκδικάστηκε και η έφεση που άσκησε η αντίδικος εταιρεία κατά της υπ’ αριθμ. 1291/2018 απόφασης. Επ’ αυτών εξεδόθη η υπ’ αρ. 563/2019 μη οριστική απόφαση του εφετείου Πειραιά η οποία διατάσσει την διεξαγωγή πραγματογνωμοσύνης, η οποία ήδη διεξάγεται. Παράλληλα η ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙ ΓΙΩΡΓΗΣ ΑΕ έχει ασκήσει αγωγή κατά του ασφαλιστικού οργανισμού με την επωνυμία UK PROTECTION & INDEMNITY CLUB (UK P&I CLUB), με αίτημα να υποχρεωθεί ο εναγόμενος ασφαλιστικός Οργανισμός να καταβάλει στην Εταιρεία‐μέλος του με την επωνυμία SILVER SUN SHIPPING SA, το ποσό των 18.514. Η αγωγή συζητήθηκε στις 19.10.2017 και επ’ αυτής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 1394/2018 απόφαση, η οποία απέρριψε την αγωγή. Διερευνάται η δυνατότητα άσκησης έφεσης. 273 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 51.4 Εξέλιξη διαγωνιστικών διαδικασιών H Εταιρεία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε., οι θυγατρικές αυτής ΤΕΡΝΑ Α.Ε. και ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε., καθώς και σχεδόν το σύνολο των Ελληνικών Κατασκευαστικών Εταιρειών, όπως και σημαντικός αριθμός αλλοδαπών εταιρειών, ελέγχθηκαν αυτεπαγγέλτως από την Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΕΑ) αναφορικά με ενέργειες και πράξεις τους οι οποίες ήταν δυνατόν να θεωρηθεί ότι οδηγούν σε παραβίαση των σχετικών κανόνων. Στην συνέχεια η Εταιρεία και οι ως ανωτέρω θυγατρικές αυτής, με βάση το άρθρο 25α Ν. 3959/2011 αλλά και την υπ’ αρ. 628/2016 απόφαση της Ολομέλειας της ΕΕΑ, και μετά από πολύ προβληματισμό υπέβαλαν, για λόγους προφανούς εταιρικού συμφέροντος και προκειμένου να εφαρμοστούν οι ευεργετικές διατάξεις του άρθρου 25Α και 14 παρ. 2 περίπτωση ιδ (εε) του Νόμου 3959/2011 και της υπ’ αριθμ. 628/2016 Απόφασης της ΕΕΑ σχετικά με τους όρους, προϋποθέσεις και διαδικασία για τη διευθέτηση διαφορών σε υποθέσεις οριζοντίων συμπράξεων κατά παράβαση του άρθρου 1 του Ν. 3959/2011 ή/και του άρθρου 101 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αίτημα για υπαγωγή στις προβλεπόμενες διαδικασίες διευθέτησης διαφορών, δηλαδή σε διαδικασία συναινετικής επίλυσης. Στις 03.08.2017 κοινοποιήθηκε στην Εταιρεία και στις θυγατρικές ΤΕΡΝΑ Α.Ε. και ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. η υπ’ αρ. 642/09.03.2017 απόφαση της ΕΕΑ δυνάμει της οποίας α. διαπιστώνεται ότι δεν στοιχειοθετούνται κατά νόμο παραβάσεις του αρ. 1 του Ν.3959/2011 για την Εταιρεία και την ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Β.Ε.Τ.Ε. και ουδέν πρόστιμο ή/και ποινή επιβάλλεται και β. επιβάλλεται στην θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ Α.Ε. πρόστιμο ύψους 18.612 για παράβαση του αρ. 1 του Ν.3959/2011 και του αρ. 101 ΣΛΕΕ (για το διάστημα από 11.05.2005 έως 04.01.2007 και από 04.06.2011 έως 26.11.2012). Η διαδικασία διευθέτησης για την θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ Α.Ε. οριστικοποιήθηκε και το ποσό του προστίμου ανήλθε στα 18.612, το οποίο καταβλήθηκε πλήρως και ολοσχερώς εντός του 2018. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 44 παρ. 3β του Ν. 3959/2011 σε συνδυασμό με το άρθρο 73 παρ. 4 περίπτωση γ) του Ν.4412/2016 ως ισχύουν σήμερα μετά την τροποποίησή τους με το άρθρο 235 του Ν. 4635/2019, (ΦΕΚ Α 167/30.10.2019) με την υπαγωγή στο άρθρο 25α του Ν.3959/2011 και την εξόφληση εκ μέρους της ΤΕΡΝΑ Α.Ε του επιβληθέντος διοικητικού προστίμου, ως αναφέρθηκε, επέρχεται πλήρης απαλλαγή από κάθε είδους διοικητικές κυρώσεις, και δεν θεμελιώνεται λόγος αποκλεισμού από διαγωνισμούς για δημόσιες συμβάσεις ή παραχωρήσεις. Παρέπεται να αναφερθεί ότι ο Όμιλος και οι εταιρείες του όπως και η ΤΕΡΝΑ Α.Ε. έχουν λάβει οικειοθελώς σύνολο μέτρων συμμόρφωσης και επανορθωτικών μέτρων, τα οποία διαρκώς εξελίσσονται και επικαιροποιούνται, αποδεικνύοντας περαιτέρω την αξιοπιστία και την φερεγγυότητά τους. 52. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ Μέσα στον Ιανουάριο 2020 η θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ Α.Ε. έχει αντλήσει χρηματοδότηση συνολικού ποσού 42 εκατ. ευρώ εκ των οποίων ποσό 39 εκατ. ευρώ έχει διατεθεί σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της συνδεδεμένης εταιρείας ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΕ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ βάσει των όρων της σύμβασης παραχώρησης. 274 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στην ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ, ως μέλος της Ένωσης Προσώπων INSPIRE ATHENS, κοινοποιήθηκε η απόφαση της Επιτροπής Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων (Ε.Ε.Ε.Π.), μαζί με τα πρακτικά της Επιτροπής Διενέργειας του Διεθνούς Διαγωνισμού για την Παραχώρηση Άδειας λειτουργίας Επιχείρησης Καζίνο (ΕΚΑΖ) ευρέος φάσματος δραστηριοτήτων στον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού ‐Αγίου Κοσμά. Η απόφαση αφορά στα αποτελέσματα του σταδίου αξιολόγησης του Φακέλου «Δικαιολογητικά Συμμετοχής» των Διαγωνιζομένων και σύμφωνα με αυτήν (όπως ανακοινώθηκε με επίσημο Δελτίο Τύπου στις 20.01.2020 από την Ε.Ε.Ε.Π.) απορρίπτεται η Προσφορά του Διαγωνιζομένου SHRE/SHRI, LLC και γίνεται αποδεκτή η Προσφορά του Διαγωνιζομένου, με την επωνυμία INSPIRE ATHENS ‐ Ένωση Προσώπων μεταξύ των Εταιρειών «MGE Hellinikon B.V.», «Mohegan Gaming Advisors, LLC» και «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε.». Την 06.02.2020 ακολούθως της ικανοποίησης των Προϋποθέσεων της Σύμβασης Παραχώρησης, το Δημόσιο παρείχε στην εταιρεία ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε. ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ την «Άδεια Ίδρυσης και Κατασκευής Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης». Η ανωτέρω ημερομηνία αποτελεί εφεξής την ημερομηνία της έναρξης παραχώρησης. Το έργο θα κατασκευαστεί κατά 100% από την θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Η συμβατική διάρκεια της περιόδου παραχώρησης διαμορφώνεται σε τριάντα πέντε (35) έτη από την ημερομηνία έναρξης παραχώρησης και συμπεριλαμβάνει την πενταετή περίοδο μελέτης‐ κατασκευής. Την 10.02.2020, ο Όμιλος μέσω του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ προχώρησε σε δωρεά ύψους 3,5 εκατ. ευρώ προς τις Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας. Ο Όμιλος θα καλύψει πλήρως το κόστος των μελετών, του σχεδιασμού και της κατασκευής όλων των απαιτούμενων έργων προκειμένου: α. Να μετατραπεί το Αεροδρόμιο της 115 ΠΜ (Σούδα) σε εγκατάσταση Μηδενικού Αποτυπώματος Άνθρακα (Net Zero Carbon Emissions). β. Να καλυφθούν οι ανάγκες σε ηλεκτρισμό, θέρμανση και ψύξη των εγκαταστάσεων στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της 115 Π.Μ. στην Σούδα, κατά 100% από Ανανεώσιμες Πηγές (Net Zero Energy Airport) και να «εξηλεκτρισθούν» οι μεταφορές εντός του Αεροδρομίου. Η 115 Π.Μ. στη Σούδα θα είναι από τις πρώτες εγκαταστάσεις παγκοσμίως που θα λάβουν τις σχετικές πιστοποιήσεις, ενώ το ετήσιο όφελος από την πλήρη απαλλαγή της Μονάδας από το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και κάλυψης των αναγκών θέρμανσης, θα ξεπεράσει τις 400 χιλ. ευρώ. Με αυτό τον τρόπο το αεροδρόμιο της 115 Π.Μ. θα συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής, ενώ θα εξοπλιστεί με έξυπνα συστήματα διαχείρισης ενέργειας τελευταίας τεχνολογίας, χωρίς να μειώνει σε τίποτα τις επιχειρησιακές του δυνατότητες. Για την υλοποίηση των απαραίτητων έργων, η Εταιρεία θα συνεργαστεί με την εξειδικευμένη εταιρεία Easy Power. Ο προϋπολογισμός της πρότασης ξεπερνά τα 3,5 εκατ. ευρώ, ενώ ο χρόνος ολοκλήρωσης των απαραίτητων εργασιών υπολογίζεται σε περίπου έξι (6) μήνες από την ημέρα επίσημης αποδοχής με ΦΕΚ της δωρεάς και υπογραφής της σχετικής σύμβασης με το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Με την από 26.02.2020 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αποφασίστηκε η έκδοση 7ετούς κοινού ομολογιακού δανείου μέχρι του ποσού των πεντακοσίων εκατομμυρίων ευρώ (500.000.000 ευρώ), οι ομολογίες του οποίου θα διατεθούν με δημόσια προσφορά στην Ελλάδα και θα εισαχθούν προς διαπραγμάτευση στην κατηγορία τίτλων σταθερού εισοδήματος της ρυθμιζόμενης αγοράς του Χ.Α. (η «Έκδοση»). Η Έκδοση θα πραγματοποιηθεί αφού ληφθούν οι προβλεπόμενες από το νόμο εγκρίσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και του Χρηματιστηρίου Αθηνών και εφόσον το Δάνειο καλυφθεί τουλάχιστον σε ποσό τετρακοσίων εκατομμυρίων ευρώ (400.000.000 ευρώ). 275 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Μέσω της Έκδοσης η Εταιρεία, στο πλαίσιο της υλοποίησης του επιχειρηματικού σχεδίου της για τα επόμενα έτη, επιδιώκει να χρηματοδοτήσει την περαιτέρω ανάπτυξη του Ομίλου της μέσω υφιστάμενων ή/και νέων επενδύσεων, συμβάλλοντας σημαντικά στην ανάπτυξη και στην τόνωση της Ελληνικής οικονομίας και στην αύξηση του ΑΕΠ της χώρας. Ειδικότερα, τα κεφάλαια που θα αντληθούν από την Έκδοση (κατόπιν αφαίρεσης των δαπανών της Έκδοσης) θα διατεθούν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους για τη χρηματοδότηση (μέσω αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου ή/και δανεισμού) υφιστάμενων ή /και σε εξέλιξη ή /και νέων επενδύσεων του Ομίλου στις δράσεις παραχωρήσεων, υποδομών και ενέργειας. Την 12.03.2020, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. ενημέρωσε το Επενδυτικό Κοινό, ότι κατόπιν συναλλαγής αγοράς ιδίων μετοχών την 11.03.2020, οι ίδιες μετοχές που κατέχει η Εταιρεία άμεσα ανήλθαν του ορίου του 5%. Ειδικότερα, ο αριθμός ιδίων μετοχών που κατέχονται μετά τη συναλλαγή ανήλθαν σε 5.172.059 ήτοι ποσοστό 5,0009% του μετοχικού κεφαλαίου. Σημειώνεται ότι η θυγατρική εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΑΕ κατέχει 688.205 ίδιες μετοχές ήτοι ποσοστό 0,6654% του μετοχικού κεφαλαίου και η θυγατρική εταιρεία ΗΛΙΟΧΩΡΑ ΑΕ κατέχει 616.835, ήτοι ποσοστό 0,5964% του μετοχικού κεφαλαίου και ως εκ τούτου ο συνολικός αριθμός ιδίων μετοχών άμεσα και έμμεσα μετά την συναλλαγή ανέρχεται σε 6.477.099, ήτοι ποσοστό 6,2627% του μετοχικού κεφαλαίου. Ο Όμιλος ανακοίνωσε μέσω του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ στις 16.03.2020 ότι, συνεχίζει το επενδυτικό του πρόγραμμα στην Ελλάδα και προχωρά στην υλοποίηση νέων επενδύσεων στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, συνολικού προϋπολογισμού της τάξης των 550 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να ξεκινήσει μέσα στο επόμενο διάστημα την κατασκευή νέων αιολικών πάρκων στην Εύβοια, καθώς ολοκληρώθηκε η εξαγορά του χαρτοφυλακίου των αδειοδοτημένων και υπό αδειοδότηση αιολικών πάρκων ισχύος 270 MW της εταιρείας «RF Ομαλιές ΜΑΕ» από την «RF ENERGY ΑΕ». Στη φάση αυτή, προβλέπεται η κατασκευή αιολικών πάρκων συνολικής ισχύος άνω των 180 MW, με αποτέλεσμα η συνολική ισχύς των νέων αιολικών πάρκων που δρομολογεί στην ελληνική αγορά των ΑΠΕ ο υπό‐όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ, να υπερβαίνει τα 400 MW και η συνολική αξία επένδυσης τα 550 εκατ. ευρώ. Πέραν των ανωτέρω νέων επενδύσεων σε αιολικά πάρκα στην Εύβοια, ο υπό‐όμιλος έχει ήδη δρομολογήσει επενδύσεις και σε έργα αποθήκευσης καθαρής ενέργειας, όπως τον υβριδικό σταθμό Αμαρίου στην Κρήτη και το έργο αντλησιοταμίευσης στην Αμφιλοχία, οι οποίες αποτελούν δύο εξαιρετικά σημαντικές επενδύσεις της τάξης των 800 εκατ. ευρώ, απαραίτητες για την εξισορρόπηση των δικτύων μεταφοράς και τη μετάβαση σε μια οικονομία χωρίς άνθρακα. Την 19.03.2020 πραγματοποιήθηκε, σύμφωνα με την από 06.03.2020 πρόσκληση, η επαναληπτική Συνέλευση των ομολογιούχων δανειστών του εκδοθέντος δυνάμει του από 22.03.2018 Προγράμματος Έκδοσης Κοινού Ομολογιακού Δανείου έως 120.000.000 ευρώ και Σύμβασης Ορισμού Εκπροσώπου των Ομολογιούχων (το «Πρόγραμμα ΚΟΔ 2018») ομολογιακού δανείου. Η επαναληπτική Συνέλευση των Ομολογιούχων ενέκρινε σχετικές τροποποιήσεις του Προγράμματος ΚΟΔ 2018, υπό την αίρεση της έκδοσης από την ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ κοινού ομολογιακού δανείου μέχρι του ποσού των πεντακοσίων εκατομμυρίων ευρώ (500.000.000 ευρώ), οι ομολογίες του οποίου θα διατεθούν με δημόσια προσφορά στην Ελλάδα και θα εισαχθούν προς διαπραγμάτευση στην κατηγορία τίτλων σταθερού εισοδήματος της ρυθμιζόμενης αγοράς του Χ.Α. (το «Δάνειο»), και παρείχε εξουσιοδότηση προς τον Εκπρόσωπο των Ομολογιούχων για την υπογραφή σύμβασης τροποποίησης όρων του «Προγράμματος ΚΟΔ 2018». 276 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σύμφωνα με το Ν. 3556/2007, την 24.03.2020, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ σε συνέχεια της από 19.04.2019 ανακοίνωσης, ενημέρωσε το επενδυτικό κοινό ότι έλαβε γνωστοποίηση από τον μέτοχο REGGEBORGH INVEST B.V. ότι στις 20.03.2020 παρήλθε η ημερομηνία άσκησης του δικαιώματος του χρηματοπιστωτικού μέσου που κατείχε και θα μπορούσε να οδηγήσει σε απόκτηση 7.909.588 μετοχών και δικαιωμάτων ψήφου, ήτοι ποσοστό 7,6477% επί του συνόλου των δικαιωμάτων ψήφου της Εταιρείας. Ως εκ τούτου, ο αριθμός μετοχών και ισάριθμων δικαιωμάτων ψήφου, μετά και την παρέλευση της ανωτέρω προθεσμίας, ανήλθε σε 25.968.005 μετοχές και δικαιώματα ψήφου, ήτοι ποσοστό 25,1084% επί του συνόλου των δικαιωμάτων ψήφου της Εταιρείας, που ανέρχονται σε 103.423.291. Σύμφωνα με το Ν. 3556/2007, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. ενημέρωσε στις 26.03.2020 το επενδυτικό κοινό ότι έλαβε σήμερα γνωστοποίηση από τον μέτοχο REGGEBORGH INVEST B.V. ότι στις 24.03.2020 επήλθε μεταβολή (αύξηση) στα δικαιώματα ψήφου του ως άνω μετόχου συνεπεία του οποίου κατέχει ποσοστό 30,2562% επί του συνόλου των δικαιωμάτων ψήφου της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Α.Ε. Στο πρώτο τρίμηνο του 2020, οι εταιρείες του υπό‐ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ άντλησαν πρόσθετη βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση συνολικού ποσού 134 εκατ. ευρώ από τα οποία 77 εκατ. ευρώ σχετίζονται με τα Α/Π της Ευβοίας. Την 30.03.2020 η ΤΕΡΝΑ Α.Ε. (100% θυγατρική του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) ανακοίνωσε ότι σε κοινοπραξία με την SIEMENS (ένωση εταιρειών SIEMENS – ΤΕΡΝΑ) αναδείχθηκε ανάδοχος του έργου «Μελέτη, Προμήθεια και Εγκατάσταση Δύο Σταθμών Μετατροπής και ενός Υποσταθμού για την Ηλεκτρική Διασύνδεση Κρήτης – Αττικής. Όπως ανακοίνωσε η «Αριάδνη Interconnection», θυγατρική του Ομίλου ΑΔΜΗΕ, ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται στα 370 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 358,6 εκατ. ευρώ αφορούν στην κατασκευή των σταθμών μετατροπής και τα 11,4 εκατ. ευρώ στη συντήρησή τους. Η σύμβαση έχει διάρκεια υλοποίησης 36 μήνες και θα υπογραφεί μετά την έγκρισή της από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, το έργο πρόκειται να ενταχθεί για συγχρηματοδότηση στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014 ‐ 2020. Οι Όμιλοι ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ αποφάσισαν τον Μάρτιο του 2020 να προχωρήσουν στην αγορά μηχανημάτων και υλικών που κρίνονται απαραίτητα για την ενίσχυση του έργου του Υπουργείο Υγείας και των Διοικήσεων των Νοσοκομείων σε διάφορες περιοχές της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό, αγοράστηκαν: - Πλήρης εξοπλισμός για την λειτουργία οκτώ (8) κλινών ΜΕΘ στο νοσοκομείο «Αττικόν», για την κάλυψη των αναγκών της Κλινικής Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του πανεπιστημιακού νοσοκομείου. Ο εξοπλισμός περιλαμβάνει οκτώ (8) αναπνευστήρες (εκ των οποίων ο ένας είναι φορητός για ευελιξία στην ΜΕΘ και για μεταφορές), εννέα (9) monitors τελευταίας τεχνολογίας (εκ των οποίων το ένα είναι φορητό για ευελιξία στην ΜΕΘ και για μεταφορές), έναν κεντρικό σταθμό ελέγχου monitors (για έως 16 monitors) και 18 αντλίες εγχύσεως σύριγγας. - Στολές, μάσκες, αντισηπτικά κλπ. αναλώσιμα πρώτης ανάγκης για το νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», για την προστασία του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού του νοσοκομείου. - Αναπνευστήρες, ιατρικά μηχανήματα, αναλώσιμα και οικίσκοι (χώροι πρώτης υποδοχής πιθανών περιστατικών) σε νοσοκομεία της περιφέρειας (Ιωαννίνων, Σερρών και «Μποδοσάκειο» Πτολεμαΐδας). 277 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Παγκόσμια κρίση δημόσιας υγείας από την πανδημία του κορωνοϊού (COVID‐19) Ο Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ συγκαταλέγεται μεταξύ των σημαντικότερων ελληνικών επιχειρηματικών ομίλων και κατέχει ηγετική θέση στους τομείς των υποδομών, της καθαρής ενέργειας, της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και των παραχωρήσεων. Θέση της Διοίκησης είναι ότι ο Όμιλος δραστηριοποιείται σε κλάδους οι οποίοι είναι περισσότερο αμυντικοί κατά τη διάρκεια των φάσεων του οικονομικού κύκλου και τους οποίους οι επενδυτές αναγνωρίζουν ως «ασφαλή καταφύγια» (safe haven) που παρέχουν σταθερές επαναλαμβανόμενες ταμειακές ροές ακόμα και σε περιόδους αναταραχής και αβεβαιότητας, όπως είναι η υφιστάμενη. Περαιτέρω, ο Όμιλος έχει ήδη αποδείξει κατά τη διάρκεια της ελληνικής χρηματοπιστωτικής κρίσης (ήτοι τη δυσκολότερη και μακρύτερη χρονικά χρηματοπιστωτική κρίση στην Ευρώπη), την ικανότητά του να αναπτύσσεται και να ενισχύει τη θέση του στην αγορά. Στις 30.01.2020, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δήλωσε την εξάπλωση του ιού COVID‐19 ως «έκτακτη ανάγκη διεθνούς ενδιαφέροντος για τη δημόσια υγεία», ενώ σε συνέχεια των περαιτέρω εξελίξεων, την 11.03.2020, ο ΠΟΥ κήρυξε τον COVID‐19 πανδημία η οποία εξαπλώθηκε παγκοσμίως. Το συμβάν είναι σε εξέλιξη και ως εκ τούτου δεν μπορούν να εκτιμηθούν και ποσοτικοποιηθούν οι επιπτώσεις του. Η διάρκεια και η ένταση των επιπτώσεων αναμένεται να προσδιοριστούν από: (i) το κατά πόσο ο ιός υπόκειται σε εποχική περιοδικότητα, (ii) τη χρονική διάρκεια που θα απαιτηθεί για την ανάπτυξη αποτελεσματικών μεθόδων αντιμετώπισης της νόσου (εμβόλιο ή /και θεραπευτική αγωγή), (iii) την αποτελεσματικότητα των δημοσιονομικών και άλλων μέτρων των χωρών καθώς και των αποφάσεων των εποπτικών αρχών των τραπεζών για την διευκόλυνση των τραπεζικών ιδρυμάτων στην παροχή ρευστότητας και στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Σε συνέχεια των ανωτέρω, και σύμφωνα με τις απαιτήσεις του ΔΛΠ 10 «Γεγονότα μεταγενέστερα της περιόδου αναφοράς», η πανδημία θεωρείται ως ένα μη διορθωτικό γεγονός και ως εκ τούτου δεν απεικονίζεται στην αναγνώριση και επιμέτρηση των στοιχείων ενεργητικού και των υποχρεώσεων στις ετήσιες την περίοδο 01.01 – 31.12.2019 οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και της Εταιρείας. Σύμφωνα με Έκθεση της Morgan Stanley (που δημοσιεύθηκε την 25.03.2020 με τίτλο «Coronavirus: Recession, Response, Recovery»), η πτώση της ζήτησης και οι διαταραχές στις εν γένει αλυσίδες εφοδιασμού αναμένεται να οδηγήσουν σε μία παγκόσμια οικονομική ύφεση. Ωστόσο, σύμφωνα με τη σχετική έκθεση, οι ισχυρές νομισματικές και δημοσιονομικές πολιτικές που βρίσκονται σε εξέλιξη για την ανάσχεση των συνεπειών της πανδημίας, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για μία ανάκαμψη που θα αρχίσει να διαφαίνεται το δεύτερο εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Για την προοπτική αυτή φαίνεται ότι είναι καθοριστικής σημασίας, οι αυξανόμενες αναταραχές στην οικονομία των ΗΠΑ. Αμερικανοί οικονομολόγοι αναμένουν μια συρρίκνωση πλήρους έτους 2020 της τάξης του 3,0% αντί της προηγούμενης πρόβλεψης ανάπτυξης 0,6%. Μια τέτοια πτώση θα μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη σε 0,3% για το 2020 από το 3,4% που είχε προβλεφθεί πριν το ξέσπασμα της πανδημίας (κοντά στα χαμηλά της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2009, όταν η παγκόσμια οικονομία συρρικνώθηκε κατά 0,5%). Υπό την βασική παραδοχή ότι η πανδημική κρίση αναμένεται να κορυφωθεί τον Απρίλιο/Μάιο 2020, το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δυσχέρειας θα μπορούσε να συγκεντρωθεί το πρώτο εξάμηνο του 2020, με την παγκόσμια οικονομία να συρρικνώνεται σε ετήσια βάση 0,6% και 2,1%, αντίστοιχα, στο πρώτο και δεύτερο τρίμηνο του 2020. Εν συνεχεία και υπό την εκτίμηση ότι η ανάκαμψη θα αρχίσει να διαφαίνεται από το τρίτο τρίμηνο του 2020, η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να ανακάμψει σε 4,8% το 2021, ενώ η ανάπτυξη της ζώνης του Ευρώ θα μπορούσε να ανακάμψει κατά 5,5% το 2021. Περαιτέρω, σε σχετική αρθρογραφία των Financial Times, σχετικά με τους κλάδους που είναι πιο ανθεκτικοί κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου σε συνθήκες αβεβαιότητας και αναταραχής όπως αυτή της πανδημίας, αναδεικνύονται οι τομείς της ενέργειας και των υποδομών. 278 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Στο πλαίσιο της προστασίας της δημόσιας υγείας, πολλές χώρες υιοθέτησαν έκτακτα, προσωρινά και δαπανηρά μέτρα περιορισμού (ορισμένες χώρες έχουν απαιτήσει από τις εταιρείες να περιορίσουν ή και να αναστείλουν τις συνήθεις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες). Οι κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης της Ελληνικής Δημοκρατίας, εφάρμοσαν περιορισμούς στην κυκλοφορία, στα ταξίδια καθώς και αυστηρά μέτρα καραντίνας. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα, σταδιακά από την 20.03.2020, ελήφθησαν αυστηρά μέτρα για τη διαφύλαξη της δημόσιας υγείας και τη διασφάλιση της οικονομικής επιβίωσης των εργαζομένων, των επιχειρήσεων και των ευάλωτων ομάδων τα οποία και εφαρμόστηκαν μέχρι την 04.05.2020. Μετά την 04.05.2020 άρχισαν να αίρονται σταδιακά τα μέτρα του lockdown που εφαρμόστηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση και να ξεδιπλώνεται το κυβερνητικό σχέδιο για τη σταδιακή μετάβαση στη νέα πραγματικότητα. Η Διοίκηση του Ομίλου με εξαιρετικά υψηλό αίσθημα ευθύνης, απέναντι στους πελάτες της, στους εργαζόμενους, στους προμηθευτές, στους συνεργάτες της και στους επενδυτές, παρακολουθεί τις εξελίξεις σχετικά με την ασθένεια του κορωνοϊού (COVID‐19), μελετώντας τους πιθανούς παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη χρηματοοικονομική θέση, τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα του Ομίλου. (i) Οργανωτικός Σχεδιασμός Ομίλου Μετά τις πρώτες ανακοινώσεις, η Διοίκηση του Ομίλου με κυρίαρχη προτεραιότητα την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων και των συνεργατών της, κινήθηκε με ταχύτητα και αποφασιστικότητα, σχεδίασε και άρχισε αμέσως να υλοποιεί ένα πλάνο μέτρων και ενεργειών με κύριους στόχους: τη διαμόρφωση ενός ασφαλούς περιβάλλοντος εργασίας όλων των εργαζομένων παράλληλα με την υιοθέτηση πολιτικών εξ αποστάσεως εργασίας όπου αυτό κρίνεται εφικτό και αναγκαίο, την ασφάλεια και την αξιοποίηση της πλέον σύγχρονης τεχνολογίας της πληροφορικής για τον περιορισμό των μετακινήσεων και ταξιδιών στο ελάχιστο δυνατό, την πραγματοποίηση τηλεδιασκέψεων (βιντεοκλήσεων), καθώς και σύγχρονων, ευέλικτων τρόπων εργασίας ανάλογα με τις ατομικές ή ειδικές ανάγκες ομάδων εργαζομένων. Εξαιρετικά αυστηροί κανόνες λειτουργίας έχουν υιοθετηθεί σε όλα τα σημεία παρουσίας και λειτουργίας του Ομίλου στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, προκειμένου να επιβεβαιώνεται διαρκώς το υψηλότερο δυνατό επίπεδο ασφάλειας για όλους. Παράλληλα, ο Όμιλος υλοποίησε ένα πρόγραμμα ασφαλούς επαναπατρισμού των στελεχών και των εργαζομένων του από την Κύπρο σε απόλυτη εφαρμογή των αποφάσεων και των οδηγιών των εθνικών αρμόδιων αρχών. Συγκεκριμένα, την 01.04.2020, η ΤΕΡΝΑ ΑΕ (100% θυγατρική της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ) ανακοίνωσε την ολοκλήρωση των διαδικασιών ασφαλούς επαναπατρισμού από την Κύπρο περίπου 400 εργαζομένων στα έργα των θυγατρικών της, μετά την απόφαση της κυπριακής κυβέρνησης να προχωρήσει σε κλείσιμο των εργοταξίων στη χώρα (άρθηκε η σχετική απόφαση την 04.05.2020). Ο επαναπατρισμός έγινε για την συντριπτική πλειονότητα των εργαζομένων, με ειδικές πτήσεις που οργάνωσε η ΤΕΡΝΑ ΑΕ σε συνεργασία με την Aegean. Για τους επαναπατρισθέντες εργαζόμενους ακολουθήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες από την Πολιτεία και τον ΕΟΔΥ διαδικασίες και ο Όμιλος ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ φρόντισε για την ασφαλή μετάβασή τους στους τόπους κατοικίας τους, εντός κι εκτός Αθηνών. (ii) Επιπτώσεις από την πανδημία του κορωνοϊού (COVID-19) ανά βασικό λειτουργικό τομέα του Ομίλου και μέτρα περιορισμού αυτών Ο Όμιλος έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να συνεχιστεί απρόσκοπτα η εξέλιξη των βασικών δραστηριοτήτων του, συνεχίζοντας αδιαλείπτως την κατασκευαστική του δραστηριότητα, την εκμετάλλευση των ΑΠΕ και των Παραχωρήσεων, και το επενδυτικό του πρόγραμμα στους κλάδους της ενέργειας και των παραχωρήσεων και ενισχύοντας τις προσπάθειες σταθεροποίησης της ελληνικής οικονομίας και της απασχόλησης. Αναλυτικά ανά κλάδο: 279 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Λειτουργικός Τομέας του Ηλεκτρισμού από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ): Στον λειτουργικό τομέα του Ηλεκτρισμού από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας περιλαμβάνονται οι αντίστοιχες δραστηριότητες του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ. Τα μέτρα δημόσιας πολιτικής που έχουν παρθεί ή /και θα παρθούν από την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να περιορίσουν την εξάπλωση της νόσου COVID‐19, δεν αναμένεται να οδηγήσουν σε διαταραχή της δραστηριότητας του παρόντος λειτουργικού τομέα. Η Διοίκηση έχει εξετάσει τις ιδιαίτερες συνθήκες που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές δραστηριότητες του λειτουργικού τομέα των ΑΠΕ και τους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται. Βάσει των τωρινών γεγονότων και περιστάσεων αναφορικά με την κατάσταση της πανδημίας του COVID‐19 αυτές αναλύονται ως κατωτέρω: Στον λειτουργικό τομέα των ΑΠΕ στην εγχώρια δραστηριότητα, δεν αναμένονται επιπτώσεις, εκτίμηση η οποία βασίζεται στη φύση της δραστηριότητας και στην ύπαρξη μακροπρόθεσμων συμβολαίων με μηχανισμούς σταθερής τιμολόγησης (FiT /FiP) που παρέχουν σταθερές επαναλαμβανόμενες ταμειακές ροές. Για την δε δραστηριότητα στο εξωτερικό, η Διοίκηση του Ομίλου αξιολογεί διαρκώς τις τυχόν επιπτώσεις από την διακύμανση των τιμών στην αγορά ενέργειας. Παράλληλα, ο Όμιλος ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ συνεχίζει το επενδυτικό του πρόγραμμα με απώτερο στόχο τα 2GW συνολικής εγκατεστημένης ισχύος (σχετικά ανακοινώθηκαν προσφάτως νέες επενδύσεις 550 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα) χωρίς να αναμένονται καθυστερήσεις ως προς την υλοποίηση του επενδυτικού προγράμματος, λόγω του COVID‐19. Σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει δηλώσει ότι θα λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλιστεί η επαρκής χρηματοδότηση του λογαριασμού ΕΛΑΠΕ. Η Διοίκηση δηλώνει ότι τυχόν καθυστέρηση στην είσπραξη των εσόδων του Ομίλου από τον ΔΑΠΕΕΠ δεν φαίνεται σήμερα ότι μπορεί να ξεπεράσει την αξία παραγωγής έξι μηνών, όπως συνέβη στο παρελθόν. Εντός του 2020, μια καθυστέρηση είσπραξης επί έξι μήνες θα δημιουργήσει, έστω προσωρινά, ταμειακό θέμα ιδιαίτερης προσοχής της τάξης των 120 εκατ. ευρώ. Η ταμειακή ρευστότητα του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ επιτρέπει στη Διοίκηση να διαχειριστεί το ενδεχόμενο ταμειακό πρόβλημα με σχετική ευκολία, χωρίς να διακόψει τον ρυθμό υλοποίησης του επενδυτικού προγράμματος του Ομίλου. Σε περίπτωση που η καθυστέρηση ξεπεράσει τους 6‐8 μήνες παραγωγής, η Διοίκηση θα αναπρογραμματίσει το χρονικό πλάνο των επενδύσεων, τον επιχειρηματικό και ταμειακό της σχεδιασμό, έτσι ώστε να ανταποκριθεί στις αυξημένες ταμειακές ανάγκες και να περιορίσει τις αρνητικές συνέπειες στο ελάχιστο δυνατόν. Η ελεγχόμενη επιβράδυνση ή/και, κατά περίπτωση, ακύρωση προγραμματισμένων επενδύσεων θα αποδειχθεί αναπόφευκτη εάν η καθυστέρηση της είσπραξης υπερβεί τα λογικά όρια και τις πρακτικές λειτουργίας της αγοράς. Ακόμα, όμως, και σε μια τέτοια περίπτωση, ο Όμιλος, λόγω μεγέθους, ικανότητας, εμπειρίας θα κινηθεί στρατηγικά για τη διατήρηση της ηγετικής του θέσης στην αγορά των ΑΠΕ και τη συνέχιση της υπεροχής του έναντι του ανταγωνισμού. Επίσης, η Διοίκηση θεωρεί ότι ο πιστωτικός κίνδυνος, αναφορικά με τις απαιτήσεις του ενεργειακού κλάδου, είναι περιορισμένος. Ο πιστωτικός κίνδυνος, στο πλαίσιο των επιπτώσεων της πανδημίας του κορωνοϊού, περιορίζεται στην πιθανότητα μη ανταπόκρισης των πελατών στους συμφωνημένους όρους αποπληρωμής. Ως την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων ο Όμιλος δεν έχει εντοπίσει σημαντικές αποκλίσεις αναφορικά με την πορεία των εισπράξεων σε βαθμό που να αποτελεί ένδειξη σημαντικών καθυστερήσεων στις εισπράξεις του λειτουργικού τομέα των ΑΠΕ. 280 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Επιπλέον, και με δεδομένη τη μεταβλητότητα στις παγκόσμιες αγορές, η ζήτηση από τους επενδυτές για έργα ΑΠΕ, παρά τις πρόσφατες μειώσεις στην τιμή του πετρελαίου, έχει αυξηθεί σημαντικά (όπως αντίστοιχα είχε συμβεί και κατά την χρηματοοικονομική κρίση του 2009), καθώς οι επενδυτές αναζητούν επενδύσεις με χαμηλό ρίσκο και σταθερές επαναλαμβανόμενες ταμειακές ροές. Η εν λόγω αυξημένη ζήτηση αναμένεται να οδηγήσει σε ακόμα μεγαλύτερη ανάπτυξη του κλάδου των ΑΠΕ. Λειτουργικός Τομέας Κατασκευών Στον λειτουργικό τομέα της Κατασκευής περιλαμβάνονται κατά βάση οι δραστηριότητες του Ομίλου ΤΕΡΝΑ ΑΕ. Αναφορικά με τις δραστηριότητες της εκτέλεσης των κατασκευαστικών συμβάσεων, τα μέτρα δημόσιας πολιτικής που έχουν παρθεί ή /και θα παρθούν από την ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να περιορίσουν την εξάπλωση της νόσου COVID‐19, δεν αναμένεται να οδηγήσουν σε σημαντική διαταραχή της εκτέλεσής τους. Η Διοίκηση έχει εξετάσει τις ιδιαίτερες συνθήκες που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές δραστηριότητες του λειτουργικού τομέα των κατασκευών και τους κινδύνους στους οποίους εκτίθεται. Βάσει των τωρινών γεγονότων και περιστάσεων αναφορικά με τις επιπτώσεις από την κατάσταση της πανδημίας του COVID‐19 αυτές αναλύονται ως κατωτέρω: Καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης των έργων: Όλα τα κατασκευαστικά έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ελλάδα και στο εξωτερικό συνεχίζονται κανονικά, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τις οδηγίες και τα μέτρα προστασίας που έχουν εξαγγελθεί από τις κατά τόπους χώρες και κυβερνήσεις. Σημειώνεται ότι έργα για τα οποία υπήρξε αναστολή εργασιών (ήτοι η Πτολεμαΐδα V με απόφαση της Πολιτικής Προστασίας λόγω αυξημένων κρουσμάτων στην περιοχή της δυτικής Μακεδονίας καθώς και δύο έργα που έχει αναλάβει ο Όμιλος στην Κύπρο λόγω αντίστοιχων αποφάσεων της κυπριακής κυβέρνησης) έχουν ξεκινήσει οι κατασκευαστικές εργασίες εκ νέου. Αναφορικά με τυχόν μικρές καθυστερήσεις που ενδέχεται να παρουσιαστούν στα κατασκευαστικά έργα λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης που επικρατεί με την πανδημία του COVID‐19, ο Όμιλος δεν αντιμετωπίζει κίνδυνο μη τήρησης συμβατικών χρονοδιαγραμμάτων, καθώς οι σχετικές προθεσμίες παρατείνονται αντίστοιχα. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι οι κατασκευαστικές συμβάσεις περιλαμβάνουν και σχετικούς όρους αναφορικά με καθυστερήσεις από γεγονότα τα οποία δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν (force majeure events), παρέχοντας ένα επιπλέον συμβατικό επίπεδο ασφάλειας αναφορικά με την εξέλιξη των έργων και την απόδοσή/ αποζημίωσή τους. Δυσκολίες αναφορικά με την επάρκεια κρίσιμων προμηθειών για την εκτέλεση των κατασκευαστικών έργων: Οι σχετικές ανάγκες έχουν έγκαιρα εντοπιστεί, έχουν γίνει οι κατάλληλες συνεννοήσεις με τους βασικούς προμηθευτές που συνεργάζεται ο Όμιλος και με τους οποίους υφίστανται μακροχρόνιες εμπορικές σχέσεις και δεν αναμένονται δυσκολίες ή καθυστερήσεις. Για τα έργα που είναι σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο κατασκευής δεν διαφαίνεται ότι θα παραστεί τέτοια ανάγκη, καθώς οι εναπομένουσες προμήθειες είναι τέτοιου μεγέθους που δεν αναμένεται να παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα. Για τα δε έργα που βρίσκονται σε πρόωρο στάδιο εκτέλεσης έχει γίνει διερεύνηση και για εναλλακτικά δίκτυα διανομής, στο απομακρυσμένο ενδεχόμενο που οι υφιστάμενοι προμηθευτές δεν μπορέσουν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις προμηθειών του Ομίλου (δεν διαφαίνεται σχετικό ενδεχόμενο). 281 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Καθυστερήσεις στις αναθέσεις έργων: Παρά τις έκτακτες συνθήκες λόγω της παγκόσμιας κρίσης της δημόσιας υγείας, το ελληνικό κράτος δεν έχει ανακοινώσει επί του παρόντος την αναστολή ουδεμίας διαδικασίας ανάθεσης, ως μια πρωτοβουλία για την έμπρακτη υποστήριξη της ελληνικής οικονομίας. Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 60/ΠΝΠ 20.03.2020 εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται άμεσος κίνδυνος εμφάνισης και διασποράς του COVID‐19, ο οποίος βεβαιώνεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, και πάντως για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες από την έναρξη ισχύος της Πράξεως Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ), με απόφαση του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, είναι δυνατή σειρά μέτρων όπως (α) η αναβολή διενέργειας δημόσιων διαγωνισμών, (β) η παράταση της ημερομηνίας υποβολής αιτήσεων συμμετοχής ή προσφορών στις περιπτώσεις που έχει δημοσιευθεί προκήρυξη και (γ) η αναστολή κάθε προθεσμίας που αφορά σε δημόσιες συμβάσεις, ανεξάρτητα από το στάδιο ανάθεσης ή εκτέλεσης αυτών και η χορήγηση παράτασης για κάθε είδους συμβατικών προθεσμιών, για χρονικό διάστημα που θα καθορίζεται με την οικεία απόφαση. Ο πιστωτικός κίνδυνος στο πλαίσιο της πανδημίας του κορωνοϊού, περιορίζεται στην πιθανότητα μη ανταπόκρισης των πελατών στους συμφωνημένους όρους αποπληρωμής. Σημαντικές καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα πληρωμών των έργων, με βάση τα σημερινά δεδομένα, εκτιμάται ότι δεν θα υπάρχουν. Η εκτίμηση αυτή τη διοίκησης βασίζεται: (α) αφενός στο ότι κύριος των περισσότερων κατασκευαστικών έργων που έχει αναλάβει ο Όμιλος είναι το Ελληνικό Δημόσιο, έχοντας στις περισσότερες περιπτώσεις αδιάλειπτα εξασφαλισμένους πόρους (π.χ. ευρωπαϊκοί πόροι ή πόρους που έχουν διασφαλίσει εταιρείες παραχώρησης οι οποίες και έχουν αναθέσει κατασκευαστικά έργα στην Τέρνα ΑΕ) και (β) αφετέρου, ήδη αναμένονται πακέτα στήριξης της οικονομίας των ευρωπαϊκών κρατών από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), προκειμένου να αμβλυνθούν οι οικονομικές επιπτώσεις από τον κορωνοϊό. Είναι γεγονός ότι τα έργα υποδομής αποτελούν έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους για την ανάκαμψη της οικονομίας ‐ και η ΤΕΡΝΑ ΑΕ βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση λόγω (α) της κυρίαρχης θέσης της στον κατασκευαστικό κλάδο σε συνδυασμό με την έμπειρη και αποδεδειγμένα αποτελεσματική διοικητική ομάδα, (β) την ισχυρή χρηματοοικονομική θέση της εταιρείας, προκειμένου να στηριχθεί η εμπρόθεσμη ολοκλήρωση όλων των έργων που έχει ή /και θα αναλάβει, (γ) της σημαντικής τάσης μείωσης των τιμών πρώτων υλών/ εμπορευμάτων (όπως χαρακτηριστικά το ντίζελ, η άσφαλτος, ο χάλυβας κ.α.) και (δ) της υποστήριξης του Ομίλου από το Ελληνικό τραπεζικό σύστημα και από ασφαλιστικούς οργανισμούς, συνέπεια της οποίας αποτελούν τα σημαντικού ύψους διαθέσιμα όρια που έχουν παρασχεθεί για την έκδοση εγγυητικών επιστολών. Λόγω ανάγκης ώθησης της οικονομικής ανάκαμψης ως αποτέλεσμα και της κρίσης COVID‐19, αναφέρθηκε από τον αρμόδιο Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών ότι η εκκίνηση των μεγάλων έργων αποτελεί άμεση προτεραιότητα για την Ελληνική Κυβέρνηση. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με δηλώσεις του αρμόδιου Υπουργού, πρόθεση της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο των διαγωνιστικών διαδικασιών, έτσι ώστε να επιταχυνθούν οι αδειοδοτήσεις για να ενταχθούν στον νόμο των στρατηγικών επενδύσεων τα μεγάλα έργα των υποδομών, τα οποία ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ. Λειτουργικός Τομέας Παραχωρήσεων Στον λειτουργικό τομέα των Παραχωρήσεων περιλαμβάνονται κυρίως οι εταιρείες αυτοκινητοδρόμων (ΝΕΑ ΟΔΟΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ), καθώς και η παραχώρηση για το αεροδρόμιο στο Καστέλι (ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗΣ). 282 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Η Διοίκηση έχει εξετάσει τις ιδιαίτερες συνθήκες που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρηματικές δραστηριότητες των αυτοκινητοδρόμων και τους κινδύνους στους οποίους αυτή εκτίθεται. Βάσει των τωρινών γεγονότων και περιστάσεων αναφορικά με την κατάσταση της της πανδημίας του COVID‐19 αυτές αναλύονται ως κατωτέρω: Διαταραχές και περιορισμοί στις μετακινήσεις και την κυκλοφορία οχημάτων ως αποτέλεσμα των μέτρων της κυβέρνησης: Η οποιαδήποτε εκτίμηση της επίπτωσης στη κυκλοφορία των αυτοκινητοδρόμων εξαρτάται από: (α) την εξέλιξη του ιού στη χώρα και (β) το χρονικό διάστημα των περιορισμών και των ειδικότερων μέτρων πρόληψης που έχει ή θα λάβει η κυβέρνηση ‐ τα οποία δε δύναται να εκτιμηθούν σε αυτό το στάδιο. Σε κάθε περίπτωση σημειώνεται ότι, ελλείψει παράπλευρων οδικών δικτύων υψηλών προδιαγραφών, οι αυτοκινητόδρομοι είναι πιο ανταγωνιστικοί σε σύγκριση με άλλες χώρες. Ειδικότερα και σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα κυκλοφοριακά δεδομένα, οι εταιρείες αυτοκινητοδρόμων αποδεικνύονται περισσότερο ανθεκτικές σε σχέση με τους λοιπούς αυτοκινητόδρομους της χώρας, καθώς ο βασικός οδικός άξονας της χώρας Αθηνών ‐ Θεσσαλονίκης φαίνεται να καταγράφει την μικρότερη πτώση. Η επίπτωση στα έσοδα είναι αισθητά μικρότερη λόγω της αυξημένης χρήσης από βαρέα οχήματα (φορτηγά, cargos κτλ.) τα οποία έχουν επηρεαστεί λιγότερο από τα περιοριστικά μέτρα για την αποφυγή διάδοσης της νόσου COVID‐19 καθώς και λόγω της μικρότερης εξάρτησης των συγκεκριμένων αυτοκινητόδρομων από οχήματα τουριστών. Επιπρόσθετα, οι Συμβάσεις Παραχώρησης, περιλαμβάνουν συμβατικές προβλέψεις που προστατεύουν τις Εταιρείες από γεγονότα και καταστάσεις όπως η πανδημία COVID‐19 και τα μέτρα περιορισμού των επιπτώσεών της, παρέχοντας ένα επιπλέον συμβατικό επίπεδο ασφάλειας αναφορικά με την απόδοση των εταιρειών. Οι εταιρείες είναι σε διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεων και επικοινωνίας με το Ελληνικό Δημόσιο, στο πλαίσιο των σχετικών προβλέψεων των Συμβάσεων Παραχώρησης. Περαιτέρω, σύμφωνα με τα εγκεκριμένα από τους δανειστές χρηματοοικονομικά μοντέλα των ΝΕΑ ΟΔΟΣ και ΟΔΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ, οι διανομές προς τη ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ προστατεύονται από σημαντικού ύψους διαθέσιμες ροές πριν προκληθεί οποιαδήποτε μείωση στο συνολικό ύψος αυτών κατά τη συνολική διάρκεια της περιόδου παραχώρησης. Σημειώνεται ότι από την 04.05.2020 η κυβέρνηση αποφάσισε την μερική άρση των περιοριστικών μέτρων. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τις προβλέψεις των Συμβάσεων Παραχώρησης, τυχόν ποσό που δε δύναται να διανεμηθεί λόγω της ανωτέρω αναταραχής (και έως του συμβατικά προβλεπόμενου μέγιστου ύψους διανομών) δύναται να διανεμηθεί στις αμέσως επόμενες περιόδους, ήτοι μόλις επανέλθει η κανονικότητα στην κυκλοφορία των αυτοκινητοδρόμων. Καθυστερήσεις στις τρέχουσες αναθέσεις πάσης φύσεως έργων (κατασκευής, συντήρησης, ανάπτυξης εφαρμογών λογισμικού κ.α.). Οι εταιρείες αυτοκινητοδρόμων προχώρησαν σε εξέταση των υποβληθεισών προσφορών και αναθέσεων και καθόρισαν μεμονωμένες προσεγγίσεις για κάθε μία. Επιπλέον, οι εταιρείες παρακολουθούν στενά τα προγράμματα και τις εξελίξεις των προμηθευτών τους και έχουν αναπτύξει σχέδιο εναλλακτικής αξιοποίησης των πόρων και λήψης και άλλων προσφορών σε περίπτωση αδράνειας τους. Ειδικότερα, αναφορικά με το υπό κατασκευή νότιο τμήμα του αυτοκινητόδρομου Ε65, συνεχίζονται οι εργασίες, με τήρηση των κυβερνητικών οδηγιών και των μέτρων προστασίας που έχουν επιβληθεί για την αποφυγή διάδοσης της νόσου COVID‐19. Επιπλέον, καθώς κύριος του έργου είναι το Ελληνικό Δημόσιο, η χρηματοδότηση είναι εξασφαλισμένη από ευρωπαϊκούς πόρους. Επάρκεια κρίσιμων προμηθειών για τη λειτουργία και συντήρηση των αυτοκινητοδρόμων, οι οποίες έγκαιρα αντιμετωπίστηκαν με την εύρεση εναλλακτικών πηγών, με τη στενή συνεργασία του αρμόδιου τμήματος του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, αλλά κυρίως με την συνδρομή των υφιστάμενων προμηθευτών με τους οποίους υφίστανται μακροχρόνιες εμπορικές σχέσεις. 283 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Ο Όμιλος βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης των ταμειακών ροών των εταιρειών αυτοκινητοδρόμων από την είσπραξη διοδίων, χρησιμοποιώντας αναθεωρημένες υποθέσεις και αξιολογεί και, όπου είναι δυνατό εφαρμόζει, μέτρα ιδίως αναφορικά με την αναθεώρηση, όσον αφορά στο χρόνο υλοποίησης, ορισμένων επενδύσεων και προσαρμογή δαπανών συντήρησης στα τρέχοντα επίπεδα κυκλοφορίας. Αναφορικά με την εταιρεία παραχώρησης του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου στην Κρήτη, μετά την ημερομηνία έναρξης της παραχώρησης τον Φεβρουάριο του 2020, έχει ξεκινήσει η περίοδος μελέτης‐ κατασκευής του αεροδρομίου (πενταετούς διάρκειας) η οποία και συνεχίζεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα της σύμβασης παραχώρησης. Επιπλέον, καθώς κατά το πρώτο διάστημα της κατασκευαστικής περιόδου, το έργο βρίσκεται εν μέσω ολοκλήρωσης μελετών τεχνικού αντικειμένου για διάστημα έξι (6) τουλάχιστον επιπλέον μηνών, δεν αναμένεται να υπάρξει κάποια επίπτωση. Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι η σύμβαση παραχώρησης του έργου στο Καστέλι, είναι δομημένη ώστε να προστατεύει τον παραχωρησιούχο από γεγονότα τα οποία δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν (force majeure events), ‐ όπως ο COVID‐19 ‐ παρέχοντας ένα επιπλέον συμβατικό επίπεδο ασφάλειας αναφορικά με την εξέλιξη του έργου και την απόδοσή του. Σύνοψη Οι οικονομικές επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης στην παγκόσμια οικονομία και στις συνολικές επιχειρηματικές δραστηριότητες δεν μπορούν να εκτιμηθούν με εύλογη βεβαιότητα σε αυτό το στάδιο, λόγω αφενός του ρυθμού επέκτασης της έξαρσης της νόσου και αφετέρου του υψηλού επιπέδου αβεβαιότητας που προκύπτει από την αδυναμία να προβλεφθεί αξιόπιστα το αποτέλεσμα. Ως προς την οικονομική του θέση, ο Όμιλος, κατά την ημερομηνία αναφοράς των Ετήσιων Ενοποιημένων και Εταιρικών Οικονομικών Καταστάσεων της περιόδου που έληξε την 31.12.2019 αλλά και σήμερα, διατηρεί ικανοποιητική κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα και συνεχίζει να είναι απόλυτα συνεπής έναντι των υποχρεώσεών του προς προμηθευτές, δημόσιο, ασφαλιστικούς οργανισμούς κ.λπ. πιστωτές. Επιπλέον, ο Όμιλος υλοποιεί το επενδυτικό του πρόγραμμα και δημιουργεί συνθήκες περαιτέρω ανάπτυξης των δραστηριοτήτων του στην Ελλάδα και σε άλλες αγορές του εξωτερικού. Κλείνοντας, όλα τα παραπάνω εξετάστηκαν κατά την εκτίμηση των επιπτώσεων της νόσου COVID‐19 στη δραστηριότητα του 2020 για την οποία υπάρχει εγγενής αβεβαιότητα, δεδομένων των τωρινών γεγονότων και περιστάσεων κατά την ημερομηνία έγκρισης των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων. Η εκτίμηση της Διοίκησης είναι ότι δεν δημιουργείται αβεβαιότητα σχετικά με τη συνέχιση της δραστηριότητας (going concern) της Εταιρείας και των θυγατρικών της, η οποία είναι η βασική υπόθεση που χρησιμοποιείται για την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων. 284 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) 53. ΕΓΚΡΙΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ Οι εταιρικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31.12.2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΕ την 01.06.2020. Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΣ & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΒΑΒΑΛΕΤΣΚΟΣ Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΧΡΗΣΤΟΣ ΖΑΡΙΜΠΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΑΛΜΑΣ 285 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) [Η παρούσα σελίδα έχει αφεθεί σκοπίμως κενή 286 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) V. EKΘΕΣΗ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΑΝΤΛΗΘΕΝΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ. 153001000 (πρώην ΑΡ.Μ.Α.Ε. 6044/06/Β/86/142) Έκθεση Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την Έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου για την περίοδο 04.04.2018 έως 31.12.2019 Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της 21.03.2018, ενεκρίθη το Ενημερωτικό Δελτίο της 21ης Μαρτίου 2018 της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ (εφεξής «Εταιρεία») για τη δημόσια προσφορά με καταβολή μετρητών και την εισαγωγή προς διαπραγμάτευση στο Χρηματιστήριο Αθηνών έως 120.000 κοινών ανωνύμων ομολογιών της, συνολικού ποσού 120.000.000 ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση της περιόδου άσκησης των δικαιωμάτων, η ως άνω έκδοση κοινού ομολογιακού δανείου (εφεξής «ΚΟΔ») καλύφθηκε πλήρως. Η τιμή διάθεσης των Ομολογιών ορίστηκε σε 1.000 ευρώ εκάστη, ήτοι 100% της ονομαστικής αξίας της. Τα χαρακτηριστικά του εν λόγω δανείου είναι τα εξής: (α) Η απόδοση των ομολογιών είναι 3,95% και είναι σταθερή για όλη τη διάρκεια του δανείου. (β) Ο εκτοκισμός είναι εξαμηνιαίος. (γ) Η διάρκεια του δανείου είναι επτά (7) έτη και η αποπληρωμή του, θα υλοποιηθεί στο τέλος της περιόδου των επτά (7) ετών. Με την ολοκλήρωση της Δημόσιας Προσφοράς την 29η Μαρτίου 2018, και σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία κατανομής που παρήχθησαν με τη χρήση του Ηλεκτρονικού Βιβλίου Προσφορών (Η.ΒΙ.Π.) του Χρηματιστηρίου Αθηνών, διατέθηκαν συνολικά 120.000 κοινές ανώνυμες ομολογίες της Εταιρείας με ονομαστική αξία 1.000 ευρώ εκάστη και αντλήθηκαν κεφάλαια ύψους 120.000.000 ευρώ. Η κατανομή των εκδοθεισών ομολογιών είναι η εξής: 78.000 Ομολογίες (65%) επί του συνόλου των εκδοθεισών Ομολογιών κατανεμήθηκαν σε ιδιώτες Επενδυτές και 42.000 Ομολογίες (35%) επί του συνόλου των εκδοθεισών Ομολογιών κατανεμήθηκαν σε Ειδικούς Επενδυτές. Η πιστοποίηση της καταβολής των αντληθέντων κεφαλαίων έγινε από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας την 16.03.2018. Περαιτέρω, οι εκδοθείσες εκατόν είκοσι χιλιάδες (120 χιλ.) κοινές ανώνυμες ομολογίες εισήχθησαν προς διαπραγμάτευση στην οργανωμένη αγορά τίτλων σταθερού εισοδήματος του Χρηματιστηρίου Αθηνών με την από 22.03.2018 έγκριση εισαγωγής της Διοικούσας Επιτροπής Χρηματιστηριακών Αγορών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Κατόπιν των ανωτέρω, γνωστοποιείται ότι ποσό 117.097,4 χιλ. ευρώ, ήτοι ποσό 120.000 χιλ. ευρώ, που αντλήθηκε τοις μετρητοίς από την κάλυψη του ΚΟΔ από κατόχους δικαιωμάτων προτίμησης και προεγγραφής, μείον 2.902,6 χιλ. ευρώ που αφορά σε έξοδα έκδοσης όπως έχουν ενσωματωθεί χωρίς παρέκκλιση και στην ενότητα 4.1.3 «Δαπάνες Έκδοσης του ΚΟΔ» του Ενημερωτικού Δελτίου της 21ης Μαρτίου 2018 της Εταιρείας, διατέθηκε μέχρι την 31.12.2019 ως ακολούθως: 287 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Πίνακας Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων από την έκδοση του Κοινού Ομολογιακού Δανείου € 120.000.000 (Ποσά σε € χιλ.) Τρόπος Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Σκοπών Ενημερωτικού Δελτίου (ενότητα 4.1.2 "Λόγοι Έκδοσης του ΚΟΔ και Προορισμός Κεφαλαίων" του Ενημερωτικού Δελτίου Κατανομή Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Ενημερωτικού Δελτίου Διατεθέν κεφάλαιο κατά την περίοδο 04.04.2018 έως και 31.12.2018 Διατεθέν κεφάλαιο κατά την περίοδο 01.01.2019 έως και 31.12.2019 Συνολικό Διατεθέν κεφάλαιο έως την 31.12.2019 Αδιάθετο Υπόλοιπο κατά την 31.12.2019 Σημ. (α) Ποσό €64.642.734 θα διατεθεί εντός 2 μηνών από την είσπραξη του ΚΟΔ ως ακολούθως: Άμεση διάθεση για τη μερική αποπληρωμή του από 01.12.2017 τραπεζικού ομολογιακού δανείου ύψους €193.947.597. 64.643 64.643 ‐ 64.643 ‐ Σύνολο (α) 64.643 64.643 ‐ 64.643 ‐ 26.227 967 10.665 11.632 14.595 ‐ έως 70% για την άμεση ή έμμεση (μέσω ΑΜΚ ή/και δανεισμού, ο οποίος κατά τη λήξη του θα μετατραπεί σε ΑΜΚ) συμμετοχή σε έργα που πραγματοποιούνται μέσω συμβάσεων ΣΔΙΤ ή συμβάσεων παραχώρησης Έως 18.359 345 4.850 5.195 13.164 ‐ έως 20% για τη συμμετοχή σε ΑΜΚ της ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΕ Έως 5.245 ‐ 5.245 5.245 ‐ 2(iii) Υπολειπόμενο 2.623 622 1.192 1.431 2(iv) (ii) κατά το έτερο ήμισυ για την κάλυψη αναγκών της Εταιρείας σε κεφάλαιο κίνησης, συμπεριλαμβανομένης και της μείωσης τραπεζικού δανεισμού 26.227 26.227 ‐ Σύνολο (β) [(i)+(ii)] 52.454 27.194 10.665 11.632 14.595 117.097 91.837 10.665 102.502 14.595 (β) Ποσό €52.454.666 θα χρησιμοποιηθεί εντός τριετίας (2018‐2020) ως ακολούθως: (i) κατά το ήμισυ από την Εκδότρια, ή μέσω ενδοομιλικού δανεισμού ή ΑΜΚ από τις θυγατρικές της για τη χρηματοδότηση νέων ή υφισταμένων επενδύσεων ‐ το υπολειπόμενο για τη χρηματοδότηση (μέσω ΑΜΚ ή/και δανεισμού, ο οποίος κατά τη λήξη θα μετατραπεί σε ΑΜΚ) επενδύσεων στους λοιπούς τομείς δραστηριοποίησης του των εταιρειών και των νομικών οντοτήτων στις οποίες συμμετέχει η Εκδότρια Σύνολο επενδύσεων [(α)+(β)] Δαπάνες έκδοσης ΚΟΔ 2.903 Σύνολο αντληθέντων κεφαλαίων 120.000 288 570 (1) (2) 2(i) & 2(ii) (3) (4) ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Σημειώσεις: 1) Την 01.12.2017, η Εταιρεία υπέγραψε Πρόγραμμα Κοινού εμπραγμάτως εξασφαλισμένου Ομολογιακού Δανείου, ύψους 193,95 εκατ. ευρώ, με Ελληνικά Πιστωτικά Ιδρύματα με σκοπό την αναχρηματοδότηση υφισταμένου τραπεζικού δανεισμού, που έληγε συμβατικά εντός του 2018, και ο οποίος αφορά σε δανεισμό: (α) της μητρικής ύψους 101 εκατ. ευρώ, (β) της θυγατρικής ΤΕΡΝΑ ΑΕ ύψους 81,7 εκατ. ευρώ και (γ) λοιπών θυγατρικών εταιρειών του Ομίλου ύψους 11,2 εκατ. ευρώ. Την 30.01.2018 πραγματοποιήθηκε η κάλυψη στο σύνολο, του ως άνω αναφερθέντος από 01.12.2017 υπογεγραμμένου Κοινού εμπραγμάτως εξασφαλισμένου Ομολογιακού Δανείου, ύψους 193,95 εκατ. ευρώ (δύο σειρές Ομολογιών Α & Β), από Ελληνικά Πιστωτικά Ιδρύματα και υλοποιήθηκε ο σκοπός για τον οποίο έγινε η αναχρηματοδότηση του υφισταμένου δανεισμού της μητρικής και εταιρειών του Ομίλου. Κατά την 10.04.2018 πραγματοποιήθηκε η μερική εξόφληση του ανωτέρω Ομολογιακού Δανείου κατά ποσό 64,6 εκατ. ευρώ από το προϊόν της έκδοσης του νέου Κοινού Ομολογιακού Δανείου της Εταιρείας ποσού 120 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την ενότητα 4.1.2 «Λόγοι Έκδοσης του ΚΟΔ και Προορισμός Κεφαλαίων» του Ενημερωτικού Δελτίου της 21ης Μαρτίου 2018 της Εταιρείας. 2) Από το ποσό των 26.227 που θα χρησιμοποιηθεί εντός τριετίας (2018‐2020) από την Εκδότρια, ή μέσω ενδοομιλικού δανεισμού ή ΑΜΚ από τις θυγατρικές της για τη χρηματοδότηση νέων ή υφισταμένων επενδύσεων, έχει διατεθεί μέχρι και την 31.12.2019, το ποσό των 11.632 του οποίου ανάλυση παρατίθενται ακολούθως: i. Για την περίοδο από 04.04.2018 έως 31.12.2019, η Εταιρεία έχει διαθέσει προς την εταιρεία ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΛΑΤΑΝΟΥ PARKING A.E. (100% θυγατρική της) το ποσό των 695 που αφορά την συμμετοχή της Εταιρείας στην ΑΜΚ της θυγατρικής εταιρείας βάσει των από 25.06.2018 και 25.06.2019 Γενικών Συνελεύσεων αντίστοιχα. Κατά τις 21.05.2018, 21.11.2018 και 21.10.2019 η Εταιρεία προέβη στην καταβολή των ποσών 100, 245 και 350 αντίστοιχα στο πλαίσιο της ΑΜΚ της θυγατρικής εταιρείας. ii. Για την περίοδο από 01.01.2019 έως 31.12.2019, η Εταιρεία έχει διαθέσει προς την 100% θυγατρική της εταιρεία ΤΕΡΝΑ A.E. (εκδότρια) το ποσό των 4.500 με σκοπό την συμμετοχή της Εταιρείας στην έκδοση ομολογιακού δανείου της θυγατρικής εταιρείας. Κατά την 15.02.2019 πραγματοποιήθηκε η ταμειακή συναλλαγή του ποσού των 4.500 από την Εταιρεία προς την εκδότρια. Το ποσό της διάθεσης έχει ως σκοπό χρήσης από την ΤΕΡΝΑ τη συμμετοχή κατά το ποσοστό της στο κεφάλαιο της εταιρείας παραχώρησης «ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Α.Ε.». Η ΤΕΡΝΑ κατέβαλε το ποσό της συμμετοχής της την 08.02.2019. iii. Για την περίοδο από 01.01.2019 έως 31.12.2019 η Εταιρεία έχει διαθέσει προς την εταιρεία ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ A.E. (51,02% θυγατρική της) το ποσό των 5.245 που αφορά την συμμετοχή της Εταιρείας στην ΑΜΚ της θυγατρικής εταιρείας βάσει της από 09.12.2019 Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης. Κατά τις 19.12.2019, η Εταιρεία προέβη στην καταβολή του ποσού 5.245 στο πλαίσιο της ΑΜΚ της θυγατρικής εταιρείας. iv. Για την περίοδο από 04.04.2018 έως 31.12.2019, η Εταιρεία έχει διαθέσει προς την θυγατρική εταιρεία ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ‐ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ‐ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ το συνολικό ποσό των 1.192, το οποίο αναλύεται ακολούθως: - Την 24.10.2018, η ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ‐ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ‐ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ (εκδότρια) προέβη στην έκδοση ομολογιακού δανείου ποσού 550 στο οποίο η Εταιρεία συμμετείχε με το ποσό των 540 που αντιστοιχούν σε ισόποσες ομολογίες. Κατά την 06.11.2018 πραγματοποιήθηκε η ταμειακή συναλλαγή του ποσού των 540 από την Εταιρεία προς την εκδότρια. 289 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Το ποσό των 540 αποτελεί προσωρινή διάθεση και η οποία συντελείται οριστική με την μετατροπή του δανείου σε κεφάλαιο της εταιρείας μέσα στην περίοδο των τριών ετών από την έκδοση του ΚΟΔ. - Την 30.03.2018, η Έκτακτη Γενική Συνέλευσης της θυγατρικής εταιρείας ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ‐ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ‐ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ αποφάσισε την ΑΜΚ της κατά 300 (171.428 νέες μετοχές), στην οποία συμμετείχε η Εταιρεία καλύπτοντας πλήρως το ποσό της αύξησης. Την 24.08.2018 η Εταιρεία κατάβαλλε το ποσό των 82 που αντιστοιχεί στις 47 χιλ. νέες μετοχές. - Την 24.06.2019, η Γενική Συνέλευση της θυγατρικής εταιρείας ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΗ ‐ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ‐ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΕ αποφάσισε την ΑΜΚ της κατά 570 (1.425.000 νέες μετοχές), στην οποία συμμετείχε η Εταιρεία καλύπτοντας πλήρως το ποσό της αύξησης. Την 27.09.2019 και 21.10.2019 η Εταιρεία κατάβαλλε το ποσό των 418 και 152 αντίστοιχα που αντιστοιχεί στις 1.425 χιλ. νέες μετοχές. 3) Από το ποσό των 26.227 που θα χρησιμοποιηθεί εντός τριετίας (2018‐2020) από την Εκδότρια για την κάλυψη αναγκών της Εταιρείας σε κεφάλαιο κίνησης, συμπεριλαμβανομένης και της μείωσης τραπεζικού δανεισμού, έχει διατεθεί μέχρι και την 31.12.2019, το σύνολο του ποσού ήτοι 26.227 το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την κάλυψη λοιπών αναγκών και για κεφάλαιο κίνησης της Εταιρείας. 4) Τα αδιάθετα κεφάλαια του ΚΟΔ ποσού 14.595 συμπεριλαμβάνονται στο κονδύλι «Χρηματικά Διαθέσιμα» της εταιρικής Κατάστασης Οικονομικής Θέσης της 31.12.2019 και είναι κατατεθειμένα σε τραπεζικούς λογαριασμούς της Εταιρείας. 1η Ιουνίου 2020 Ο Πρόεδρος του ΔΣ & Διευθύνων Σύμβουλος Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Γεώργιος Περιστέρης Κωνσταντίνος Βαβαλέτσκος Ο Οικονομικός Διευθυντής Ο Προϊστάμενος Λογιστηρίου Χρήστος Ζαρίμπας Νικόλαος Βαλμάς 290 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) Έκθεση Ευρημάτων από τη Διενέργεια Προσυμφωνημένων Διαδικασιών επί της «Έκθεσης Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων» Προς το Διοικητικό Συμβούλιο της «ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Σύμφωνα με την εντολή που λάβαμε από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ (εφεξής «η Εταιρεία»), διενεργήσαμε τις κατωτέρω προσυμφωνημένες διαδικασίες στο πλαίσιο όσων προβλέπονται από το κανονιστικό πλαίσιο του Χρηματιστηρίου Αθηνών, καθώς και το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σχετικά με την Έκθεση Διάθεσης των Αντληθέντων Κεφαλαίων (εφεξής η «Έκθεση») της Εταιρείας, που αφορά στην έκδοση Κοινού Ομολογιακού Δανείου. Η Διοίκηση της Εταιρείας έχει την ευθύνη για τη σύνταξη της προαναφερόμενης Έκθεσης σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς του Χρηματιστηρίου Αθηνών και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το Ενημερωτικό Δελτίο της 21ης Μαρτίου 2018. Διενεργήσαμε αυτή την εργασία σύμφωνα με το Διεθνές Πρότυπο Συναφών Υπηρεσιών 4400, το οποίο ισχύει σε «Αναθέσεις Εκτέλεσης Προσυμφωνημένων Διαδικασιών Συναφών με Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση». Ευθύνη μας είναι να εκτελέσουμε τις κατωτέρω προσυμφωνημένες διαδικασίες και να σας γνωστοποιήσουμε τα ευρήματά μας. Διαδικασίες Συγκεκριμένα οι διαδικασίες που διενεργήσαμε συνοψίζονται ως εξής: 1. Εξέταση της συνέπειας του περιεχομένου του Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης με τα αναφερόμενα στο Ενημερωτικό Δελτίο, που εκδόθηκε από την Εταιρεία την 21η Μαρτίου 2018. Ειδικότερα, εξετάστηκε η συνέπεια των αναφερόμενων στις στήλες «Τρόπος Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Σκοπών Ενημερωτικού Δελτίου» και «Κατανομή Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Ενημερωτικού Δελτίου» του Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης, με τα αναφερόμενα στο Ενημερωτικό Δελτίο της 21ης Μαρτίου 2018. 2. Σύγκριση των ανά κατηγορία χρήσης ποσών που αναφέρονται ως διατεθέντα κεφάλαια στον Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης, με τα αντίστοιχα ποσά που έχουν αναγνωρισθεί στα βασικά λογιστικά αρχεία της Εταιρείας έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019. 3. Εξέταση ότι τα διατεθέντα κεφάλαια από το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 είναι σύμφωνα με τις προβλεπόμενες χρήσεις αντληθέντων κεφαλαίων με βάση τα οριζόμενα της ενότητας 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου της 21ης Μαρτίου 2018, εξετάζοντας σε δειγματοληπτική βάση τα δικαιολογητικά που υποστηρίζουν τις σχετικές λογιστικές εγγραφές. Ευρήματα Από τη διενέργεια των προαναφερόμενων διαδικασιών: i. Αναφορικά με τη διαδικασία (1) ανωτέρω, διαπιστώθηκε η συνέπεια του περιεχομένου του Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης με τα αναφερόμενα στο Ενημερωτικό Δελτίο, που εκδόθηκε από την Εταιρεία την 21η Μαρτίου 2018. Ειδικότερα, διαπιστώσαμε τη συνέπεια των αναφερόμενων στις στήλες «Τρόπος Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Σκοπών Ενημερωτικού Δελτίου» και «Κατανομή Διαθέσεως Αντληθέντων Κεφαλαίων Βάσει Ενημερωτικού Δελτίου» του Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης, με τα αναφερόμενα στο Ενημερωτικό Δελτίο της 21ης Μαρτίου 2018. 291 ΟΜΙΛΟΣ ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της χρήσης από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά) ii. Αναφορικά με τη διαδικασία (2) ανωτέρω, διαπιστώθηκε ότι τα ανά κατηγορία χρήσης ποσά που αναφέρονται ως διατεθέντα κεφάλαια στον Πίνακα Διάθεσης Αντληθέντων Κεφαλαίων της Έκθεσης, προκύπτουν από τα βασικά λογιστικά αρχεία της Εταιρείας έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019. iii. Αναφορικά με τη διαδικασία (3) ανωτέρω, διαπιστώθηκε ότι τα διατεθέντα κεφάλαια από το Κοινό Ομολογιακό Δάνειο έως και την 31η Δεκεμβρίου 2019 είναι σύμφωνα με τις προβλεπόμενες χρήσεις αντληθέντων κεφαλαίων με βάση τα οριζόμενα της ενότητα 4.1.2 του Ενημερωτικού Δελτίου της 21ης Μαρτίου 2018, εξετάζοντας σε δειγματοληπτική βάση τα δικαιολογητικά που υποστηρίζουν τις σχετικές λογιστικές εγγραφές. Με δεδομένο ότι η διενεργηθείσα εργασία δεν αποτελεί έλεγχο ή επισκόπηση, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου ή τα Διεθνή Πρότυπα Ανάθεσης Εργασιών Επισκόπησης δεν εκφράζουμε οποιαδήποτε άλλη επιβεβαίωση πέραν των όσων αναφέρουμε ανωτέρω. Εάν είχαμε διενεργήσει επιπρόσθετες διαδικασίες ή εάν είχαμε διενεργήσει έλεγχο ή επισκόπηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου ή τα Διεθνή Πρότυπα Ανάθεσης Εργασιών Επισκόπησης, ενδεχομένως να είχαν υποπέσει στην αντίληψή μας άλλα θέματα, τα οποία θα σας γνωστοποιούσαμε. Περιορισμός Χρήσης Η παρούσα έκθεση απευθύνεται αποκλειστικά προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, στο πλαίσιο της τήρησης των υποχρεώσεών της προς το ισχύον Κανονιστικό Πλαίσιο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Ως εκ τούτου, η έκθεση αυτή δεν προορίζεται και δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για οποιονδήποτε άλλο σκοπό, αφού περιορίζεται μόνο στα στοιχεία που αναφέρονται παραπάνω και δεν επεκτείνεται στις εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας για την χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2019, για τις οποίες εκδώσαμε ξεχωριστή Έκθεση Ελέγχου με ημερομηνία 1η Ιουνίου 2020. Αθήνα, 1η Ιουνίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Δήμητρα Παγώνη Α.Μ. Σ.Ο.Ε.Λ. 30821 292

Περίληψη: Οι 1. Γεώργιος Περιστέρης, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Εκτελεστικό Μέλος του Δ.Σ. 2. Απόστολος Ταμβακάκης, Αντιπρόεδρος ‐Ανεξάρτητο μη Εκτελεστικό Μέλος του Δ. Σ. 3. Κωνσταντίνος Βαβαλέτσκος, Αντιπρόεδρος Εκτελεστικό Μέλος του Δ.Σ. ΔΗΛΩΝΟΥΜΕ ΟΤΙ Εξ’ όσων γνωρίζουμε: α. Οι συνημμένες ετήσιες εταιρικές και ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΑΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του Ενεργητικού και των Υποχρεώσεων, τα Ίδια Κεφάλαια και τα Συνολικά Αποτελέσματα της Εταιρείας καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και β. Η Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 1η Ιουνίου 2020 Ο Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος του Δ.Σ. Γεώργιος Περιστέρης Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ. Απόστολος Ταμβακάκης Κωνσταντίνος Βαβαλέτσκος