ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ 2019 (Ν 3556/2007, άρθρο 4) ΠINAKAΣ ΠEPIEXOMENΩN 1. Ελεγμένες Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις 1.1 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις Ομίλου 1.2 Οικονομικές Καταστάσεις Μητρικής Εταιρείας 2. Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου 3. Δήλωση Προέδρου, Διευθύνοντος Συμβούλου και ενός Μέλους του ΔΣ για αληθινή απεικόνιση των στοιχείων της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης 4. Έκθεση Ελέγχου Ανεξάρτητου Ελεγκτή επί των Ετήσιων Οικονομικών Καταστάσεων 5. Πρόσθετες πληροφορίες και στοιχεία απόφασης 7/448/11.10.07 ΔΣ Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 5.1 Πληροφορίες του άρθρου 10 του Ν 3401/2005 5.2 Συνοπτικά Οικονομικά στοιχεία – Δημοσίευση στον τύπο 5.3 Διαδικτυακός τόπος 1 1. Ελεγμένες Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις 2 1.1 Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις Ομίλου 3 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («ΔΠΧΑ») όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Γ.Ε.ΜΗ: 000296601000 AP.M.A.E: 2443/06/B/86/23 ΕΔΡΑ: ΧΕΙΜΑΡΡΑΣ 8Α, 15125 ΜΑΡΟΥΣΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Περιεχόμενα Ενοποιημένων Οικονομικών Καταστάσεων Σελίδα Στοιχεία Επιχείρησης 4 Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 5 Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων 6 Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 7 Ενοποιημένη Kατάσταση Tαμειακών Ροών 8 Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων 9 Γενικές πληροφορίες Σύνοψη Σημαντικών Λογιστικών Πολιτικών 2.1 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων 2.2 Ενοποίηση Οικονομικών Καταστάσεων 2.3 Ενοποιήσεις επιχειρήσεων 2.4 Πληροφόρηση κατά τομέα 2.5 Συναλλαγματικές μετατροπές 2.6 Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση 2.7 Ενσώματα πάγια 2.8 Κόστος δανεισμού 2.9 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 2.10 Έρευνα και αξιολόγηση ορυκτών πόρων 2.11 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων 2.12 Χρηματοοικονομικά μέσα -αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση 2.13 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και δραστηριότητες αντιστάθμισης κινδύνων 2.14 Κρατικές επιχορηγήσεις 2.15 Αποθέματα 2.16 Εμπορικές απαιτήσεις 2.17 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 2.18 Μετοχικό κεφάλαιο 2.19 Δανεισμός 2.20 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία 2.21 Παροχές στο προσωπικό 2.22 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2.23 Προβλέψεις 2.24 Περιβαλλοντικές υποχρεώσεις 2.25 Αναγνώριση εσόδων 2.26 Μισθώσεις – ΔΛΠ 17 εφαρμόσιμο έως 31 Δεκεμβρίου 2018 2.27 Διανομή μερισμάτων 2.28 Συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης 2.29 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές 2.30 Συγκριτικά στοιχεία 3 Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου 3.3 Προσδιορισμός των ευλόγων αξιών 4 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις 5 Πληροφόρηση κατά τομέα 1 2 Σελίδα (2) από (91) 9 9 9 16 18 19 19 20 21 22 22 23 24 24 27 28 28 28 28 29 29 30 30 32 32 32 33 34 35 35 35 35 35 35 41 42 44 47 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Δικαιώματα χρήσης παγίων Ασώματες ακινητοποιήσεις Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Δάνεια, προκαταβολές και λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικά Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενη φορολογία Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Ανάλυση εξόδων ανά είδος (φύση) Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη/(ζημιές) Χρηματοοικονομικά (έξοδα)/έσοδα – καθαρά Ζημιές / κέρδη από συναλλαγματικές διαφορές Φόρος Εισοδήματος Κέρδη ανά μετοχή Μερίσματα Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και νομικές υποθέσεις Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Κύριες θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες που ενοποιούνται στις οικονομικές καταστάσεις 37 Γεγονότα μετά την ημερομηνία Ισολογισμού 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 Σελίδα (3) από (91) 51 53 54 55 61 61 62 63 64 64 66 66 70 70 72 75 75 76 77 77 78 78 79 79 81 81 82 82 87 87 90 91 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στοιχεία Επιχείρησης Διοικητικό Συμβούλιο Άλλα μέλη Διοικητικού Συμβουλίου κατά τη χρήση Ιωάννης Παπαθανασίου - Πρόεδρος Δ.Σ (Από 7/8/2019) Ανδρέας Σιάμισιης - Διευθύνων Σύμβουλος (Από 7/8/2019) Γεώργιος Αλεξόπουλος - Μέλος Θεόδωρος-Αχιλλέας Βάρδας - Μέλος Μιχαήλ Κεφαλογιάννης - Μέλος (Από 7/8/2019) Αλέξανδρος Μεταξάς - Μέλος (Από 7/8/2019) Ιορδάνης Αϊβάζης - Μέλος (Από 7/8/2019) Λουκάς Παπάζογλου - Μέλος (Από 7/8/2019) Αλκιβιάδης-Κωνσταντίνος Ψάρρας - Μέλος (Από 7/8/2019) Θεόδωρος Πανταλάκης - Μέλος Σπυρίδων Παντελιάς - Μέλος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου - Μέλος Κωνσταντίνος Παπαγιαννόπουλος - Μέλος Ευστάθιος Τσοτσορός - Πρόεδρος Δ.Σ & Διευθύνων Σύμβουλος (Έως 7/8/2019) Γεώργιος Γρηγορίου - Μέλος (Έως 7/8/2019) Δημήτριος Κοντοφάκας - Μέλος (Έως 7/8/2019) Βασίλειος Κουνέλης - Μέλος (Έως 7/8/2019) Λουδοβίκος Κωτσoνόπουλος - Μέλος (Έως 7/8/2019) Χρήστος Τσίτσικας - Μέλος (Έως 7/8/2019) Διεύθυνση Έδρας εταιρείας Χειμάρρας 8A 151 25 Μαρούσι, Ελλάδα Γ.Ε.Μ.Η 000296601000 Οι ετήσιες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης η οποία είναι διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: https://www.helpe.gr/investorrelations/quarterly-results/httpannualreport2017helpegrhomedefaultaspx/ και η οποία περιλαμβάνει την Έκθεση Ελέγχου των Ανεξάρτητων Ελεγκτών. Σελίδα (4) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 6 2,7 8 9 19 3 10 3.297.668 242.934 104.426 384.747 59.358 1.356 55.438 4.145.927 3.268.928 105.617 390.091 64.109 634 73.922 3.903.301 11 12 29 1.012.802 748.153 91.391 2.520 3.474 1.088.198 2.946.538 993.031 776.487 37.466 3.133 1.275.159 3.085.276 7.092.465 6.988.577 1.020.081 276.972 964.972 2.262.025 1.020.081 258.527 1.052.164 2.330.772 Σημ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη κυκλοφορούν Ενεργητικό Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Δικαιώματα χρήσης παγίων Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Δάνεια, προκαταβολές και λοιπές απαιτήσεις Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Φόρος εισοδήματος εισπρακτέος Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 23 13 Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο Aποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής 14 15 Μη ελέγχουσες συμμετοχές 64.548 63.959 2.326.573 2.394.731 17 2,18 19 20 21 22 1.610.094 169.357 213.495 180.398 25.625 28.376 2.227.345 1.627.171 185.744 163.514 38.238 28.852 2.043.519 16 23 29 17 2,18 Σύνολο υποχρεώσεων 1.401.732 7.147 1.022.270 30.537 76.861 2.538.547 4.765.892 1.349.153 16.387 75.119 1.108.785 883 2.550.327 4.593.846 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 7.092.465 6.988.577 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Έντοκα δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Έντοκα δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Μερίσματα πληρωτέα Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 91 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Οι Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις για το έτος 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2020. Ανδρέας Σιάμισιης Κρίστιαν Τόμας Στέφανος Παπαδημητρίου Διευθύνων Σύμβουλος Γενικός Διευθυντής Οικονομικών Ομίλου Διευθυντής Λογιστικής Σελίδα (5) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων Σημ. Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Κόστος πωληθέντων 5 24 8.856.965 (8.051.806) 9.769.155 (8.769.769) 805.159 999.386 24 24 25 26 (329.711) (140.012) (4.843) 10.351 (324.430) (150.518) (1.403) (8.823) 27 27 18,27 28 340.944 5.843 (146.303) (10.081) (1.255) 514.212 3.827 (149.532) 2.194 Μεικτό κέρδος Έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης Έξοδα διοικητικής λειτουργίας Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Λοιπά λειτουργικά έσοδα / (έξοδα) και άλλα κέρδη/ (ζημιές) Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα μισθώσεων (Ζημιές) / κέρδη από συναλλαγματικές διαφορές Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη / (Ζημιές) από επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες 9 17.862 (1.771) Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος 29 207.010 (43.434) 368.930 (154.218) 163.576 214.712 160.798 2.778 211.614 3.098 163.576 214.712 Καθαρά κέρδη έτους Κέρδη / (ζημιές) αποδοτέα σε : Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα / (ζημιές) Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα που δεν θα ταξινομηθούν μελλοντικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων (μετά φόρων): Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών 20 (12.369) (11.012) Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων 15 544 (695) Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) από επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις 15 (188) (12.013) (288) (11.995) Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα που ενδέχεται να ταξινομηθούν μελλοντικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων (μετά φόρων): Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων 15 12.890 (5.006) 15 1.501 (14.920) 272 14.663 (745) (20.671) 2.650 (32.666) 166.226 182.046 163.425 2.801 178.958 3.088 166.226 182.046 0,53 0,69 Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) καθαρά από φορολογία Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (ζημιές) έτους μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) αποδοτέα σε: Ιδιοκτήτες της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ ανά μετοχή) 30 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 91 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (6) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ενοποιημένη Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Σημ. Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2017 (δημοσιευμένο) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων στην εύλογη αξία Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Λοιπά συνολικά έσοδα / (έξοδα) Καθαρά κέρδη / (ζημιές) έτους Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) για τη χρήση Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους Αγορά ιδίων μετοχών Διάθεση ιδίων μετοχών στο προσωπικό Συμμετοχή μειοψηφίας στην αύξηση μετ. κεφ. θυγατρικής Μεταφορά στα αποθεματικά από τα αποτελέσματα εις νεον Φόρος ενδο-ομιλικών μερισμάτων χρήσης Μερίσματα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Μερίσματα Μεταφορά στο τακτικο αποθεματικό Μεταφορά ληφθείσας επιχορήγησης σε αφορολόγητο αποθεματικό Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 15 15 15 15 15 15 14 15 15 15 15 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων στην εύλογη αξία Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Λοιπά συνολικά έσοδα από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) Καθαρά κέρδη / (ζημιές) περιόδου Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα / (ζημιές) για την περίοδο Αποτέλεσμα από απόκτηση μη ελεγχουσών συμμετοχών σε συνδεδεμένη εταιρεία Έξοδα έκδοσης μετοχικού κεφαλαίου Μεταφορά σε τακτικό και αφορολόγητο αποθεματικό Συμμετοχή μετόχων μειοψηφίας σε αυξήσεις μετ. κεφ. θυγατρικής Φόρος ενδο-ομιλικών μερισμάτων Μερίσματα σε μετόχους μειοψηφίας Μερίσματα Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 15 15 15 15 15 15 15 Αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής εταιρείας Αποτελέσματα εις Μετοχικό Σύνολο νέον Απόθεματικά κεφάλαιο Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 1.020.081 1.020.081 358.056 166 358.222 930.522 (3.469) 927.053 2.308.659 (3.303) 2.305.356 62.915 62.915 2.371.574 (3.303) 2.368.271 1.020.081 (700) (740) (11.002) (5.006) (288) (14.920) (32.656) (32.656) (93) (683) 1.214 (17.319) (76.408) 26.170 80 258.527 211.614 211.614 (1.121) 17.319 (123) (76.408) (26.170) 1.052.164 (700) (740) (11.002) (5.006) (288) (14.920) (32.656) 211.614 178.958 (1.214) (683) 1.214 (123) (152.816) 80 2.330.772 5 (5) (10) (10) 3.098 3.088 17 (2.061) 63.959 (695) (745) (11.012) (5.006) (288) (14.920) (32.666) 214.712 182.046 (1.214) (683) 1.214 17 (123) (2.061) (152.816) 80 2.394.731 1.020.081 258.527 1.052.164 2.330.772 63.959 2.394.731 - 525 1.501 12.890 (188) 271 (12.372) - 525 1.501 12.890 (188) 271 (12.372) 19 1 3 544 1.501 12.890 (188) 272 (12.369) - 2.627 2.627 15.818 - 160.798 160.798 (2.482) (342) (15.818) (122) (229.226) 2.627 160.798 163.425 (2.482) (342) (122) (229.226) 23 2.778 2.801 34 (2.246) - 2.650 163.576 166.226 (2.482) (342) 34 (122) (2.246) (229.226) 1.020.081 276.972 964.972 2.262.025 64.548 2.326.573 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 91 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (7) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ενοποιημένη Kατάσταση Tαμειακών Ροών Σημ. Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Εισπραχθείς / (καταβληθείς) φόρος εισοδήματος 32 Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 634.718 (148.655) 652.291 (4.918) 486.063 647.373 (241.045) 1.616 (10.295) (5.341) 439 5.843 (717) 30.490 1.334 19 (156.713) 277 (1.298) (16.000) 299 3.827 307.735 265 Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες (217.657) 138.392 Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Τόκοι καταβληθέντες Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της εταιρείας Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της μειοψηφίας Απόκτηση ιδίων μετοχών Συμμετοχή μειοψηφίας στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Πληρωμές υποχρεώσεων μίσθωσης - κεφάλαιο Πληρωμές υποχρεώσεων μίσθωσης - τόκοι (150.411) (153.248) (2.246) 34 514.700 (625.581) (30.712) (10.081) (140.755) (148.767) (2.061) (683) 17 409.694 (506.358) - Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (457.545) (388.913) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (189.139) 396.852 Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Είσπραξη από πώληση ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Αγορά θυγατρικής, καθαρής από χρηματικά διαθέσιμα Καταβολή τιμήματος εξαγοράς μη ελεγχουσών συμμετοχών θυγατρικής Εισπραχθείσες επιδοτήσεις Εισπραχθέντες τόκοι Προκαταβολές για δικαιώματα χρήσης παγίων Μερίσματα εισπραχθέντα Είσπραξη από πώληση περιουσιακών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση Εισπράξεις από πώληση επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους 6,8 36 27 9 18 18 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή του έτους Συναλλαγματικές διαφορές στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 13 1.275.159 2.179 (189.139) 873.261 5.046 396.852 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος του έτους 13 1.088.198 1.275.159 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 91 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (8) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Γενικές πληροφορίες 1 Η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (εφεξής καλούμενη «Εταιρεία» ή «Ελληνικά Πετρέλαια») είναι η μητρική εταιρεία του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια (εφεξής «Όμιλος»). Οι εταιρείες του Ομίλου δραστηριοποιούνται στον τομέα της ενέργειας κυρίως στην Ελλάδα, τη Νοτιανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Οι δραστηριότητες του Ομίλου περιλαμβάνουν τη διύλιση και εμπορία προϊόντων πετρελαίου, την παραγωγή και εμπορία πετροχημικών προϊόντων και την έρευνα για υδρογονάνθρακες. O Όμιλος παρέχει επίσης μηχανολογικές υπηρεσίες, ενώ μέσω των συμμετοχών του στη ΔΕΠΑ και την Elpedison B.V., δραστηριοποιείται και στον τομέα εμπορίας φυσικού αερίου καθώς και στην παραγωγή και εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας. Η μητρική εταιρεία εδρεύει στην Ελλάδα, Χειμάρρας 8Α, 151 25 Μαρούσι. Οι μετοχές της εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών και στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου μέσω GDRs. Οι ατομικές και ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. για το έτος 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2020. Οι Μέτοχοι της Εταιρείας έχουν τη δυνατότητα να τροποποιήσουν τις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις μετά τη δημοσίευση τους. Σύνοψη Σημαντικών Λογιστικών Πολιτικών 2 Οι σημαντικές λογιστικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν κατά τη σύνταξη των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων παρατίθενται ακολούθως. Οι λογιστικές πολιτικές έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλα τα έτη εκτός εάν έχει δηλωθεί διαφορετικά. Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων 2.1 Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν υιοθετηθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) και έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση («ΕΕ») και παρουσιάζουν την οικονομική θέση, τα αποτελέσματα και τις ταμειακές ροές του Ομίλου με βάση την αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας. Η Διοίκηση θεωρεί ότι η αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας αποτελεί την κατάλληλη βάση προετοιμασίας της παρούσας οικονομικής πληροφόρησης. Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός των κατωτέρω: Χρηματοοικονομικά στοιχεία– κάποια από τα οποία αποτιμώνται στην εύλογη αξία Στοιχεία ενεργητικού που σχετίζονται με υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία – αποτίμηση στην εύλογη αξία Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση – αποτίμηση στη χαμηλότερη τιμή ανάμεσα στην τρέχουσα και την εύλογη αξία μείον τυχόν εξόδων που απαιτούνται για την πώληση Η προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση ορισμένων σημαντικών λογιστικών εκτιμήσεων και παραδοχών καθώς και την κρίση της Διοίκησης σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών. Σημαντικές παραδοχές από τη Διοίκηση για την εφαρμογή των λογιστικών μεθόδων της Εταιρείας αναφέρονται στη σημείωση 4 «Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές». Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις στις οποίες προβαίνει η Διοίκηση αξιολογούνται συνεχώς και βασίζονται σε εμπειρικά δεδομένα και άλλους παράγοντες συμπεριλαμβανομένων των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα που θεωρούνται αναμενόμενα υπό εύλογες συνθήκες. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (9) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.1.1 Αλλαγές σε πρότυπα και διερμηνείες Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Οι λογιστικές αρχές και οι υπολογισμοί βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, είναι συνεπείς με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη των ετήσιων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018, και έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, πλην των κάτωθι αναφερόμενων τροποποιήσεων, οι οποίες υιοθετήθηκαν από τον Όμιλο κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. O Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 (Μισθώσεις). Η φύση και η επίδραση αυτών των αλλαγών αναλύονται παρακάτω, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ. Διάφορες άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά κατά το 2019 αλλά δεν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, εκτός της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 23. ΔΠΧΑ 16: Το ΔΠΧΑ 16 αντικαθιστά την υπάρχουσα λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων βάσει των ΔΛΠ 17 Μισθώσεις, ΕΔΔΠΧΑ 4 Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση, SIC 15 Λειτουργικές Μισθώσεις – Κίνητρα και SIC 27 Αξιολόγηση συναλλαγών που έχουν τη νομική μορφή μίσθωσης. Το ΔΠΧΑ 16 καθορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και απαιτεί από τον μισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις μισθώσεις στις οικονομικές του καταστάσεις, με ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο, με ορισμένες εξαιρέσεις. Ο Όμιλος εφάρμοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 την 1 Ιανουαρίου 2019, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση, βάσει της οποίας η αναδρομική επίδραση της εφαρμογής του προτύπου καταχωρήθηκε την ημερομηνία αυτή. Τα συγκριτικά στοιχεία δεν έχουν αναδιατυπωθεί. Ο Όμιλος χρησιμοποίησε την εξαίρεση που παρέχεται από το πρότυπο αναφορικά με τον προσδιορισμό των μισθώσεων. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως εφάρμοσε τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 σε όλες τις συμβάσεις που ήταν σε ισχύ κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 και είχαν αναγνωρισθεί ως μισθώσεις με βάσει το ΔΛΠ 17 και την ΕΔΔΠΧΑ 4. Επιπλέον ο Όμιλος χρησιμοποιεί τις εξαιρέσεις του προτύπου αναφορικά με τις μισθώσεις παγίων χρονικής περιόδου μικρότερης των 12 μηνών που δεν περιλαμβάνουν δικαιώματα προαίρεσης αγοράς και με τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Τέλος ο Όμιλος εφαρμόζει ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά (όπως μισθώσεις με αντίστοιχη διάρκεια, για παρόμοια πάγια και σε αντίστοιχο οικονομικό περιβάλλον). Η επίδραση της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 (αύξηση/(μείωση)) έχει ως εξής: Απαιτήσεις Δικαιώματα χρήσης παγίων Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις - προκαταβολές Δικαιώματα μισθώσεων χώρων Σύνολο απαιτήσεων 230.848 (6.259) (37.509) (9.940) 177.140 Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις μισθώσεων Δανεισμός Σύνολο υποχρεώσεων 180.198 (3.058) 177.140 α) Φύση της επίδρασης της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 Ο Όμιλος έχει συμβάσεις μίσθωσης για ακίνητα και εξοπλισμό πρατηρίων καυσίμων, μηχανήματα και μηχανολογικό εξοπλισμό και μεταφορικά μέσα. Προγενέστερα της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος (ως Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (10) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) μισθωτής), ταξινομούσε τις μισθώσεις είτε ως χρηματοδοτικές (όπου ο Όμιλος διατηρούσε ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας), είτε ως λειτουργικές. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων. Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχούσε σε τόκους αναγνωριζόταν στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, ενώ οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, απεικονίζονταν στα «Δάνεια». Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνταν από τον εκμισθωτή ταξινομούνταν ως λειτουργικές μισθώσεις και δεν κεφαλαιοποιούνταν, ενώ οι πληρωμές για λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονταν στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τυχόν προπληρωθέντα μισθώματα περιλαμβάνονταν στους «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις», ενώ τα δεδουλευμένα μισθώματα περιλαμβάνονταν στους «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις». Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος εφάρμοσε ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο για όλες τις μισθώσεις, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις για τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το πρότυπο παρέχει συγκεκριμένες απαιτήσεις μετάβασης καθώς και πρακτικές διευκόλυνσης, οι οποίες εφαρμόστηκαν από τον Όμιλο. - Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές Ο Όμιλος δεν άλλαξε τις προϋπάρχουσες λογιστικές αξίες των παγίων και των υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής του προτύπου για μισθώσεις που ήταν ταξινομημένες ως χρηματοδοτικές (τα δικαιώματα χρήσης παγίων και οι υποχρεώσεις μισθώσεων ισούνται με τα μισθωμένα πάγια και υποχρεώσεις υπό το ΔΛΠ 17 στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία και στα δάνεια αντίστοιχα). Οι απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 εφαρμόστηκαν στις μισθώσεις αυτές από την 1 Ιανουαρίου 2019. - Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές Ο Όμιλος αναγνώρισε δικαιώματα χρήσης παγίων και υποχρεώσεις για τις μισθώσεις αυτές που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές, εκτός από τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το δικαίωμα χρήσης παγίου αναγνωρίστηκε ως ίσο με την υποχρέωση μίσθωσης, προσαρμοσμένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένου ποσού μίσθωσης που σχετίζεται με τη μίσθωση που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση οικονομικής θέσης αμέσως πριν την ημερομηνίας αρχικής εφαρμογής. Η υποχρέωση μίσθωσης αναγνωρίστηκε ως η παρούσα αξία των υπολειπομένων πληρωμών, προεξοφλημένης με το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Ο Όμιλος εφάρμοσε τις πρακτικές διευκόλυνσης όπως παρακάτω: - Χρησιμοποίησε ένα ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο για χαρτοφυλάκια μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά Αξιολόγησε την ύπαρξη επαχθών συμβάσεων, αμέσως πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής Εξαίρεσε τις αρχικές άμεσες δαπάνες, από την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής Αξιολόγησε, με βάση την προγενέστερη εμπειρία, τη διάρκεια των μισθώσεων των οποίων η σύμβαση περιλαμβάνει όρο επέκτασης ή λύσης Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (11) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η επίδραση της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 στη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, για την δωδεκάμηνη περίοδο που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι: Note Μείωση στα λειτουργικά έξοδα και στο κόστος πωληθέντων Αποσβέσεις δικαιμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστος δικαιωμάτων μισθώσεων Συνολικό κόστος μισθώσεων με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Καθαρή μείωση στα κέρδη προ φόρων 7 27 2019 41.554 (39.103) (10.081) (49.184) (7.630) β) Σύνοψη νέων λογιστικών πολιτικών Παρακάτω παρατίθενται οι νέες λογιστικές πολιτικές του Ομίλου κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, που ισχύουν από την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής: - Δικαιώματα χρήσης παγίων Ο Όμιλος αναγνωρίζει δικαιώματα χρήσης παγίων στην έναρξη της μίσθωσης (την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα δικαιώματα χρήσης παγίων επιμετρούνται στο κόστος τους, μειωμένο κατά τη συσσωρευμένη απόσβεση και την απομείωση της αξίας τους και προσαρμοσμένο κατά την επαναμέτρηση των αντίστοιχων υποχρεώσεων μισθώσεων. Το κόστος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων συμπεριλαμβάνει το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων που έχουν αναγνωριστεί, τις αρχικές άμεσα συνδεδεμένες σχετικές δαπάνες και τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ή πριν την ημερομηνία έναρξης, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Εκτός των περιπτώσεων όπου ο Όμιλος είναι σχετικά βέβαιος ότι το μισθωμένο πάγιο θα περιέλθει στην κατοχή του στο τέλος της σύμβασης μίσθωσης, τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης παγίων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη μικρότερη διάρκεια μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου παγίου και των όρων της σύμβασης μίσθωσης. Τα δικαιώματα χρήσης παγίων υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους, είτε κάθε ένα ξεχωριστά είτε ως μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. - Υποχρεώσεις μισθώσεων Κατά την έναρξη της μίσθωσης, ο Όμιλος αναγνωρίζει υποχρεώσεις μισθώσεων ίσες με την παρούσα αξία των μισθωμάτων κατά τη συνολική διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Οι πληρωμές συμπεριλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, μειωμένα κατά το ποσό των προσφερόμενων επιδοτήσεων, μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, καθώς και ποσά για πληρωμές υπολειμματικής αξίας που αναμένεται να πληρωθούν. Τα μισθώματα επίσης περιλαμβάνουν την τιμή εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, που είναι σχετικά βέβαιο να εξασκηθεί από τον Όμιλο και πληρωμές κυρώσεων λύσης μιας μίσθωσης, αν οι όροι σύμβασης δείχνουν με σχετική βεβαιότητα ότι ο Όμιλος θα εξασκήσει το δικαίωμα για λύση. Τα μεταβλητά μισθώματα που δεν εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, αναγνωρίζονται ως έξοδο στην περίοδο που επέρχεται το γεγονός ή η συνθήκη και γίνεται η πληρωμή. Για να υπολογίσει την παρούσα αξία των πληρωμών, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, εάν το πραγματικό επιτόκιο δεν προσδιορίζεται ευθέως από τη σύμβαση μίσθωσης. Μεταγενέστερα της έναρξης μίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων προσαυξάνεται με έξοδα τόκων και μειώνεται με τις πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων μισθώσεων επαναμετράται εάν υπάρξει τροποποίηση στη σύμβαση, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην αξιολόγηση αγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναμετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε μια γραμμή στη σημείωση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ως μετατροπές. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (12) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) - Βραχυχρόνιες μισθώσεις και μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας Ο Όμιλος εφαρμόζει την εξαίρεση σχετικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις (δηλαδή μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών , από την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης μίσθωσης, όπου δεν υπάρχει το δικαίωμα αγοράς του περιουσιακού στοιχείου). Επίσης εφαρμόζει την εξαίρεση σχετικά με περιουσιακά στοιχεία χαμηλής αξίας (δηλαδή αξίας μικρότερης των €5 χιλιάδων). Πληρωμές μισθωμάτων για βραχυχρόνιες και χαμηλής αξίας μισθώσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. - Σημαντικές εκτιμήσεις στον προσδιορισμό της διάρκειας μισθώσεων με δικαίωμα ανανέωσης Ο Όμιλος προσδιορίζει τη διάρκεια μίσθωσης ως τη συμβατική διάρκεια μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από (α) δικαίωμα επέκτασης της μίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί ή από (β) δικαίωμα λύσης της σύμβασης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα δε θα εξασκηθεί. Ο Όμιλος έχει το δικαίωμα για κάποιες μισθώσεις, να επεκτείνει τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Ο Όμιλος αξιολογεί εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το δικαίωμα ανανέωσης, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο, να εξασκήσει το δικαίωμα ανανέωσης. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης, ο Όμιλος επανεξετάζει τη διάρκεια της μίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σημαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εμπίπτουν στον έλεγχό του και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώματος ανανέωσης (όπως για παράδειγμα μια αλλαγή στην επιχειρηματική στρατηγική του Ομίλου). Κατά το 2019, η Επιτροπή Διερμηνειών των ΔΠΧΑ (η «Επιτροπή») εξέδωσε μια περίληψη των αποφάσεων που λήφθηκαν στις δημόσιες συνεδριάσεις της για να αποσαφηνίσει τις διερμηνείες του ΔΠΧΑ 16 σχετικά με τα ακόλουθα θέματα: - Δικαιώματα που σχετίζονται με το υπέδαφος: Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα όσον αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση που παρουσιάζεται στην απόφασή της, ότι όταν ένας φορέας εκμετάλλευσης αγωγού έχει το δικαίωμα να τοποθετήσει έναν αγωγό σε υπόγειο χώρο, αυτό αποτελεί μίσθωση και ως εκ τούτου στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως παρουσιάζεται στην παρούσα απόφαση, πρέπει να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Όπως παρουσιάζεται στη σημείωση 7, ο Όμιλος εκμεταλλεύεται υπόγειους αγωγούς εντός των ορίων διαφόρων δήμων, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους, χωρίς την απαίτηση καταβολής οποιασδήποτε αποζημίωσης για αυτούς. Όπως περιγράφεται στη σημείωση 33 αυτών των οικονομικών καταστάσεων, ορισμένοι δήμοι προχώρησαν στην επιβολή δασμών και προστίμων σχετικά με τα δικαιώματα διέλευσης. Η ομάδα άσκησε έφεση κατά των εν λόγω ποσών που επιβλήθηκαν όπως περιγράφεται στη σημείωση και πιστεύει ότι το αποτέλεσμα θα είναι ευνοϊκό. Ο Όμιλος θεωρεί ότι αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης. - Προσδιορισμός διάρκειας μισθώσεων Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση, σύμφωνα με την οποία κατά την εκτίμηση της έννοιας της μη σημαντικής ποινής, κατά την κατάρτιση των όρων μίσθωσης, η ανάλυση δεν πρέπει να καλύπτει μόνο την χρηματική ποινή που προβλέπεται στη σύμβαση, αλλά να χρησιμοποιεί μια ευρύτερη οικονομική εκτίμηση της ποινής έτσι ώστε να περιλαμβάνει όλες τις πιθανές οικονομικές εκροές που συνδέονται με την καταγγελία της σύμβασης. Ο Όμιλος εφαρμόζει αυτή την απόφαση και χρησιμοποιεί κρίση για την εκτίμηση της μίσθωσης, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου οι συμφωνίες δεν προβλέπουν προκαθορισμένη διάρκεια, όπως τα δικαιώματα χρήσης των παράκτιων ζωνών όπως περιγράφονται στη σημείωση 7. Ο Όμιλος λαμβάνει υπόψη Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (13) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) όλους τους σχετικούς παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο για να ασκήσει είτε την ανανέωση είτε τον τερματισμό. - Λογιστική αντιμετώπιση εκμισθωτή Ο Όμιλος συνάπτει ορισμένες συμφωνίες υπεκμισθώσεων με τρίτους και ως εκ τούτου ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής. Ο Όμιλος, ως ενδιάμεσος εκμισθωτής, κατατάσσει την υπεκμίσθωση ως χρηματοοικονομική μίσθωση ή λειτουργική μίσθωση ως εξής: (α) εάν η κύρια μίσθωση είναι βραχυπρόθεσμη μίσθωση που ο Όμιλος, ως μισθωτής, έχει εφαρμόσει την παραγράφου 6 του προτύπου, η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως λειτουργική μίσθωση. (β) διαφορετικά, η υπεμίσθωση κατατάσσεται σε σχέση με το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου που προκύπτει από την κύρια μίσθωση και όχι με αναφορά στο υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Ο Όμιλος έχει αξιολογήσει όλες τις υπεκμισθώσεις βάσει των παραπάνω κριτηρίων και τις χαρακτηρίζει ως λειτουργικές ή χρηματοοικονομικές. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, όλες οι μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής αξιολογήθηκαν ως λειτουργικές. ΔΠΧΑ 9: (Τροποποίηση) Δικαίωμα Προπληρωμής με Αρνητική Αποζημίωση: Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα προπληρωμής που επιτρέπουν ή απαιτούν από ένα συμβαλλόμενο μέρος είτε να καταβάλει είτε να λάβει εύλογη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη της σύμβασης (υπό την έννοια ότι από την πλευρά του κατόχου του περιουσιακού στοιχείου ενδέχεται να υπάρχει επιβάρυνση λόγω πρόωρης εξόφλησης) επιτρέπεται να επιμετρηθούν στο αποσβέσιμο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες: Οι τροποποιήσεις σχετίζονται με το κατά πόσο η επιμέτρηση (και κυρίως η απομείωση) των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες, οι οποίες στην ουσία, αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης στη συγγενή επιχείρηση ή στην κοινοπραξία, διέπονται από το ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 28 ή ένα συνδυασμό των δύο προτύπων. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι μια οικονομική οντότητα εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 9, προτού εφαρμόσει το ΔΛΠ 28, σε αυτές τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης. Κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 η οικονομική οντότητα δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν προσαρμογές στην λογιστική αξία των μακροπρόθεσμων συμμετοχών οι οποίες προκύπτουν από την εφαρμογή του ΔΛΠ 28. ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΕΔΔΠΧΑ 23: Αβεβαιότητα σχετικά με τις Θεωρήσεις Φόρου Εισοδήματος: Η διερμηνεία παρέχει καθοδήγηση για την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας που εμπεριέχεται σε φορολογικούς χειρισμούς, κατά το λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η διερμηνεία παρέχει πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με την εξέταση αβέβαιων φορολογικών θεωρήσεων μεμονωμένα ή από κοινού, την εξέταση των φορολογικών θεωρήσεων από τις φορολογικές αρχές, την κατάλληλη μέθοδο ώστε να αντικατοπτρίζεται η αβεβαιότητα της αποδοχής της θεώρησης από τις φορολογικές αρχές καθώς και την εξέταση των συνεπειών των αλλαγών στα πραγματικά περιστατικά και τις περιστάσεις. Με την υιοθέτηση της Διερμηνείας, ο Όμιλος εξέτασε αν έχει αβέβαιες φορολογικές θέσεις. Οι δηλώσεις φόρου της Εταιρείας και των θυγατρικών σε διαφορετικές χώρες περιλαμβάνουν εκπτώσεις φόρου εισοδήματος και οι αντίστοιχες φορολογικές αρχές μπορούν να αμφισβητήσουν την εκπεστέα αξία τους. Ο Όμιλος εκτίμησε ότι η υιοθετηθείσα φορολογική μεταχείριση θα γίνει αποδεκτή από τις φορολογικές αρχές. Η Διερμηνεία δεν είχε επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Ως αποτέλεσμα της Διερμηνείας 23 και των σχετικών αποφάσεων ΕΔΔΠΧΑ, ο Όμιλος προχώρησε σε επαναταξινόμηση των εισπρακτέων του φόρων εισοδήματος από εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις σε ξεχωριστή γραμμή στην ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) Μεταβολή, περικοπή ή διακανονισμός προγράμματος καθορισμένων παροχών: Οι τροποποιήσεις απαιτούν τις οντότητες να χρησιμοποιούν επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές για τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας απασχόλησης και του καθαρού τόκου για το υπόλοιπο της ετήσιας Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (14) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) περιόδου αναφοράς, μετά την πραγματοποίηση μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν επίσης, πως επηρεάζεται η εφαρμογή των απαιτήσεων του ανώτατου ορίου του περιουσιακού στοιχείου, από το λογιστικό χειρισμό μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Κύκλος ετήσιων αναβαθμίσεων των ΔΠΧΑ 2015 -2017, που αποτελεί μια συλλογή τροποποιήσεων των ΔΠΧΑ. - - - ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις επιχειρήσεων και ΔΠΧΑ 11 Σχήματα υπό κοινό έλεγχο: οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 11 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά από κοινού έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα δεν επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. ΔΛΠ 12 Φόροι εισοδήματος: οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι φορολογικές συνέπειες των πληρωμών για χρηματοοικονομικά μέσα που ταξινομούνται ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, θα πρέπει να αναγνωρίζονται ανάλογα με το που οι συναλλαγές ή τα γεγονότα του παρελθόντος που δημιούργησαν τα διανεμητέα κέρδη έχουν αναγνωριστεί. ΔΛΠ 23 Κόστος δανεισμού: οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν την παράγραφο 14 του προτύπου ώστε, όταν ένα περιουσιακό στοιχείο που πληροί τις προϋποθέσεις είναι έτοιμο για τη χρήση για την οποία προορίζεται ή για πώληση και μέρος δανείου που λήφθηκε ειδικά για αυτό το περιουσιακό στοιχείο παραμένει ως ανοικτό υπόλοιπο κατά τη στιγμή εκείνη, το κόστος δανεισμού αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί στα κεφάλαια που προέρχονται από γενικό δανεισμό Πρότυπα που έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο και δεν έχουν υιοθετηθεί νωρίτερα Ο Όμιλος δεν έχει υιοθετήσει κάποιο από τα παρακάτω πρότυπα, διερμηνείες ή τροποποιήσεις τα οποία έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο. Επιπλέον ο Όμιλος αξιολόγησε όλα τα πρότυπα και τις διερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί αλλά δεν είχαν εφαρμογή στην παρούσα περίοδο και κατέληξε ότι δεν θα υπάρξει σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις από την εφαρμογή τους. ΔΠΧΑ 10 (Τροποποίηση) Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις και ΔΛΠ 28 Επενδύσεις σε Συγγενείς επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες -: Πώληση ή εισφορά περιουσιακών στοιχείων μεταξύ ενός επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του: Οι τροποποιήσεις αντιμετωπίζουν μια αναγνωρισμένη ασυνέπεια μεταξύ των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 10 και εκείνες του ΔΛΠ 28, για την αντιμετώπιση της πώλησης ή της εισφοράς των περιουσιακών στοιχείων μεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του. Η κύρια συνέπεια των τροποποιήσεων είναι ότι ένα πλήρες κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει μια επιχείρηση (είτε στεγάζεται σε μια θυγατρική είτε όχι). Ένα μερικό κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού που δεν συνιστούν επιχείρηση, ακόμη και αν τα στοιχεία αυτά στεγάζονται σε θυγατρική. Το Δεκέμβριο του 2015 το ΣΔΛΠ ανέβαλε επ’ αόριστο την ημερομηνία εφαρμογής της τροποποίησης αυτής, αναμένοντας το αποτέλεσμα του έργου του για τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Εννοιολογικό πλαίσιο Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς: Το ΣΔΛΠ εξέδωσε το αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση στις 29 Μαρτίου 2018. Το εννοιολογικό πλαίσιο καθορίζει ένα ολοκληρωμένο σύνολο εννοιών για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι έννοιες αυτές συμβάλλουν στον καθορισμό προτύπων, την καθοδήγηση των συντακτών για την ανάπτυξη συνεπών λογιστικών πολιτικών και την υποστήριξη στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, Τροποποιήσεις στις παραπομπές του εννοιολογικού πλαισίου, το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (15) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο. Στόχος του εγγράφου είναι η υποστήριξη της μετάβασης στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο ΔΠΧΑ για τις εταιρείες που υιοθετούν το εννοιολογικό πλαίσιο για να αναπτύξουν λογιστικές πολιτικές όταν κανένα πρότυπο ΔΠΧΑ δεν κάνει αναφορά. Για τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολιτικές βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, ισχύει για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 3: Συνενώσεις Επιχειρήσεων (Τροποποιήσεις): Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις αναφορικά με τον ορισμό μιας Επιχείρησης (τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3) με σκοπό την επίλυση των δυσκολιών που προκύπτουν όταν μια οικονομική οντότητα προσδιορίζει εάν έχει αποκτήσει μια επιχείρηση ή μια ομάδα περιουσιακών στοιχείων. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για συνενώσεις επιχειρήσεων για τις οποίες η ημερομηνία απόκτησης αρχίζει την ή μετά την έναρξη της πρώτης ετήσιας λογιστικής περιόδου που αρχίζει την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 και για απόκτηση περιουσιακών στοιχείων που συμβαίνουν την ή μετά την έναρξη αυτής της περιόδου, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων και ΔΛΠ 8 Λογιστικές πολιτικές, αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις και λάθη: Ορισμός της σημαντικότητας (Τροποποιήσεις). Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τον ορισμό της σημαντικότητας και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί. Ο νέος ορισμός αναφέρει πως «πληροφόρηση θεωρείται σημαντική εφόσον όταν παραλείπεται, αποκρύπτεται ή είναι ανακριβής, εύλογα αναμένεται να επηρεάσει τις αποφάσεις των κύριων χρηστών των οικονομικών καταστάσεων, που λαμβάνουν με βάση αυτές τις οικονομικές καταστάσεις, οι οποίες παρέχουν οικονομική πληροφόρηση για τη συγκεκριμένη οντότητα». Επιπλέον, βελτιώθηκαν οι επεξηγήσεις που συνοδεύουν τον ορισμό της σημαντικότητας. Οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός της σημαντικότητας είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) “Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς”. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισής τους, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων: Ταξινόμηση των Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες (Τροποποιήσεις). Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις έχουν στόχο την επίτευξη συνέπειας στην εφαρμογή των απαιτήσεων του προτύπου, βοηθώντας τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσο ο δανεισμός και οι λοιπές υποχρεώσεις με αβέβαιη ημερομηνία διακανονισμού ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, ενώ δεν τροποποιούν τις υφιστάμενες απαιτήσεις αναφορικά με την επιμέτρηση ή το χρόνο αναγνώρισης ενός περιουσιακού στοιχείου, υποχρέωσης, εσόδου ή εξόδου ή τις γνωστοποιήσεις επί των στοιχείων αυτών. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τις απαιτήσεις ταξινόμησης για το δανεισμό, τον οποίο μπορεί να διακανονίσει μία εταιρεία εκδίδοντας συμμετοχικούς τίτλους. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.2 Ενοποίηση Οικονομικών Καταστάσεων (α) Θυγατρικές Εταιρείες Θυγατρικές του Ομίλου είναι τα νομικά πρόσωπα (συμπεριλαμβανομένων των structured entities) στα οποία ο Όμιλος ασκεί έλεγχο. Ο Όμιλος ελέγχει μία εταιρεία όταν εκτίθεται ή έχει δικαιώματα σε μεταβλητές αποδόσεις Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (16) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) από τη συμμετοχή του στην εταιρεία και έχει την ικανότητα να επηρεάσει αυτές τις αποδόσεις μέσω του ελέγχου που ασκεί. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος επανεξετάζει κατά πόσον ασκεί έλεγχο επί των επενδύσεών του, σε περιπτώσεις που γεγονότα και καταστάσεις μαρτυρούν πως υπήρξε κάποια αλλαγή. Οι θυγατρικές ενοποιούνται πλήρως από την ημερομηνία κατά την οποία ο έλεγχος μεταβιβάζεται στον Όμιλο. Εξαιρούνται της ενοποίησης από την ημερομηνία που ο έλεγχος παύει να υφίσταται. Συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του Ομίλου, υπόλοιπα και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη που σχετίζονται με συναλλαγές μεταξύ εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Επίσης μη πραγματοποιηθείσες ζημίες απαλείφονται, εκτός κι αν υπάρχουν αποδείξεις πως τα πάγια έχουν απομειωθεί. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών εταιρειών τροποποιούνται όπου ήταν αναγκαίο για να συμφωνούν με τις λογιστικές αρχές του Ομίλου. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές στα αποτελέσματα και τη καθαρή θέση θυγατρικών εταιρειών, εμφανίζονται ξεχωριστά στην ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης, στην ενοποιημένη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων και στην ενοποιημένη κατάσταση μεταβολών ιδίων κεφαλαίων. (β) Μεταβολές σε ποσοστά συμμετοχής σε θυγατρικές, χωρίς ταυτόχρονη αλλαγή στον έλεγχο επί της θυγατρικής. Συναλλαγές με τους μετόχους μειοψηφίας οι οποίες δεν επηρεάζουν τον έλεγχο που ασκεί ο Όμιλος στην θυγατρική εταιρεία, επιμετρούνται και καταχωρούνται σαν συναλλαγές κεφαλαίου (equity transactions) - δηλαδή o χειρισμός είναι ο ίδιος με τις συναλλαγές των κύριων μετόχων του Ομίλου. Η διαφορά μεταξύ του τιμήματος που καταβλήθηκε και του αποκτηθέντος σχετικού μεριδίου της λογιστικής αξίας των ιδίων κεφαλαίων της θυγατρικής καταχωρείται στα ίδια κεφάλαια. Κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από την πώληση στους μετόχους της μειοψηφίας καταχωρούνται επίσης στα ίδια κεφάλαια. (γ) Πώληση θυγατρικών Όταν ο Όμιλος παύσει να έχει έλεγχο σε μία εταιρία, το εναπομένον ποσοστό συμμετοχής επαναϋπολογίζεται στην εύλογη αξία του, κατά την ημερομηνία παύσης του ελέγχου και τυχόν διαφορές που προκύπτουν καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Κατόπιν, το περιουσιακό αυτό στοιχείο κατηγοριοποιείται ως συγγενής επιχείρηση, κοινοπραξία ή χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού με αξία κτήσης την εύλογη αυτή αξία. Επιπροσθέτως, ποσά που είχαν προηγουμένως καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα σε σχέση με την θυγατρική λογιστικοποιούνται όπως στην περίπτωση που ο Όμιλος θα είχε απευθείας πουλήσει τα σχετικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις. Στην περίπτωση αυτή ενδέχεται να απαιτηθεί τα κονδύλια αυτά να μεταφερθούν από τα λοιπά συνολικά εισοδήματα στα αποτελέσματα. (δ) Συγγενείς επιχειρήσεις και μέθοδος ενοποίησης καθαρής θέσης Οι συγγενείς επιχειρήσεις είναι νομικά πρόσωπα στα οποία ο Όμιλος εξασκεί σημαντική επιρροή αλλά όχι έλεγχο που συνοδεύεται συνήθως από μετοχικά δικαιώματα μετά ψήφου από 20% - 50%. Η αξία της επένδυσης στις συγγενείς επιχειρήσεις υπολογίζεται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, βάση της οποίας η επένδυση αρχικά αναγνωρίζεται στο κόστος, ενώ στις επόμενες χρήσεις αυξομειώνεται με το μερίδιο κέρδους ή ζημιάς καθώς και το μερίδιο των λοιπών συνολικών εσόδων/ ζημιών που αναλογούν στον Όμιλο. Το κόστος επένδυσης του Ομίλου σε συγγενείς επιχειρήσεις περιλαμβάνει και την υπεραξία που υπολογίζεται κατά την εξαγορά. Μερίσματα που έχουν εισπραχθεί ή που έχουν εγκριθεί προς διανομή από τις συγγενείς επιχειρήσεις ή τις κοινοπραξίες, μειώνουν το υπόλοιπο της επένδυσης στον ισολογισμό του Ομίλου. Εάν η συμμετοχή σε μια συγγενή επιχείρηση, μειωθεί, αλλά η σημαντική επιρροή παραμένει, μόνο ένα μέρος του ποσού που είχε αναγνωριστεί κατευθείαν στην καθαρή θέση, πρέπει να μεταφερθεί στο αποτέλεσμα. Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή ζημίες μετά την απόκτηση καταχωρείται στα αποτελέσματα, ενώ το μερίδιο της μεταβολής στα λοιπά συνολικά έσοδα αναγνωρίζεται στα λοιπά συνολικά αποτελέσματα του Ομίλου. Οι συνολικές μεταβολές μετά την εξαγορά αντισταθμίζονται με το κόστος αγοράς. Όταν το μερίδιο του Ομίλου στις ζημίες μετά την εξαγορά ισούται με ή υπερβεί το κόστος απόκτησης ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (17) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) εκτός αν έχει αναλάβει νομικές ή συμβατικές υποχρεώσεις ή έχει προβεί σε πληρωμές για λογαριασμό της συγγενούς επιχείρησης. Ο Όμιλος εξετάζει σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης των συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις. Εάν κάποια συμμετοχή πρέπει να απομειωθεί, ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό της απομείωσης ως τη διαφορά μεταξύ του ανακτήσιμου ποσού της συμμετοχής στη συγγενή εταιρία και του υπολοίπου στα βιβλία του Ομίλου. Κέρδη και ζημιές που προκύπτουν από συναλλαγές “προς τα άνω” (upstream) και “προς τα κάτω” (downstream), μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων, αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις του Ομίλου, μόνο στο βαθμό του συμφέροντος μη-συσχετιζόμενων επενδυτών στη συγγενή επιχείρηση. Μη πραγματοποιηθείσες ζημιές δεν αναγνωρίζονται, εκτός εάν η συναλλαγή αποτελεί ένδειξη απαξίωσης του στοιχείου που μεταφέρθηκε. Οι λογιστικές πολιτικές των συγγενών επιχειρήσεων είναι εναρμονισμένες με τις πολιτικές που έχει υιοθετήσει ο Όμιλος. (ε) Από κοινού συμφωνίες Ο Όμιλος εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 11 σε όλες τις από κοινού συμφωνίες στις οποίες μετέχει. Σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 11, οι από κοινού συμφωνίες ταξινομούνται είτε ως κοινές επιχειρήσεις είτε ως κοινοπραξίες, ανάλογα με τα συμβατικά δικαιώματα και υποχρεώσεις του κάθε επενδυτή. Οι κοινοπραξίες λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης, σύμφωνα με την οποία το μερίδιο του Ομίλου στην κοινοπραξία αναγνωρίζεται αρχικά στο κόστος και στη συνέχεια προσαρμόζεται με το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημίες μετά την απόκτηση και με μεταβολές στα λοιπά συνολικά εισοδήματα. Όταν το μερίδιο του Ομίλου στις ζημίες μετά την εξαγορά ισούται με ή υπερβεί το κόστος απόκτησης ο Όμιλος δεν αναγνωρίζει περαιτέρω ζημίες εκτός αν έχει αναλάβει υποχρεώσεις ή έχει προβεί σε πληρωμές για λογαριασμό της κοινοπραξίας. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη σχετιζόμενα με συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των κοινοπραξιών απαλείφονται στο ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στην κοινοπραξία. Μη πραγματοποιηθείσες ζημιές επίσης απαλείφονται εκτός αν η συναλλαγή αποτελεί ένδειξη απαξίωσης του περιουσιακού στοιχείου που μεταβιβάζεται. Οι λογιστικές αρχές των κοινοπρακτικών οντοτήτων τροποποιούνται όπου είναι αναγκαίο για να εξασφαλιστεί συνάφεια με τις λογιστικές αρχές του Ομίλου. Οι κοινές επιχειρήσεις προκύπτουν όπου ο Όμιλος έχει δικαιώματα στο ενεργητικό και στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις κοινές επιχειρήσεις. Ο Όμιλος αναγνωρίζει το μερίδιο του από τα περιουσιακά στοιχεία, τις υποχρεώσεις, τα έσοδα και τα έξοδα της κοινής επιχείρησης συμπεριλαμβανομένης της αναλογίας εκείνων που διακρατώνται ή υφίστανται από κοινού, στους αντίστοιχους λογαριασμούς στις οικονομικές καταστάσεις. Μετά την εφαρμογή της μεθόδου της καθαρής θέσης, ο Όμιλος προσδιορίζει εάν είναι αναγκαίο να αναγνωρίσει ζημιά απομείωσης στην επένδυσή του στην συγγενή επιχείρηση ή την κοινοπραξία. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού ο Όμιλος εκτιμά εάν υπάρχουν αντικειμενικά στοιχεία που υποδεικνύουν ότι η επένδυση στη συγγενή επιχείρηση ή την κοινοπραξία έχει υποστεί απομείωση. Σε περίπτωση που υπάρχουν τέτοια στοιχεία, ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό της απομείωσης σαν τη διαφορά ανάμεσα στην ανακτήσιμη αξία της επένδυσης και τη λογιστική της αξία και μετά αναγνωρίζει τη ζημιά στη γραμμή «Κέρδη σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες» στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. 2.3 Ενοποιήσεις επιχειρήσεων Η λογιστική μέθοδος της απόκτησης εφαρμόζεται για την λογιστικοποίηση της ενοποίησης θυγατρικών από τον Όμιλο. To κόστος εξαγοράς υπολογίζεται ως το σύνολο του τιμήματος που καταβλήθηκε, όπως μετράται από την εύλογη αξία κατά την ημερομηνία της εξαγοράς και του ποσού των μη ελεγχουσών συμμετοχών (πρωην δικαιώματα μειοψηφίας) του εξαγορασθέντος. Για κάθε ενοποίηση επιχειρήσεων, ο Όμιλος επιμετρά τις μη ελέγχουσες συμμετοχές του εξαγορασθέντος ως ποσοστό επί των καθαρών περιουσιακών στοιχείων. Τυχόν κόστη εξαγοράς εξοδοποιούνται. Το κόστος εξαγοράς υπολογίζεται ως το σύνολο της εύλογης αξίας των περιουσιακών στοιχείων που εκχωρούνται, των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί ή υφίστανται και των χρηματοοικονομικών προϊόντων που έχουν εκδοθεί Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (18) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) κατά την ημερομηνία της συναλλαγής. Το κόστος εξαγοράς περιλαμβάνει την εύλογη αξία ενδεχομένων απαιτήσεων ή υποχρεώσεων που προκύπτουν από τη συναλλαγή. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν αποκτηθεί, οι υποχρεώσεις και οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί σε ένα επιχειρησιακό συνδυασμό αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Στη περίπτωση όπου η αποπληρωμή ολόκληρου ή μέρους του τιμήματος θα γίνει μακροπρόθεσμα και θα πραγματοποιηθεί με μετρητά, το πληρωτέο ποσό θα πρέπει να προεξοφληθεί στη παρούσα αξία της μέρας κατά την οποία έγινε η εξαγορά. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που θα χρησιμοποιηθεί είναι το επιτόκιο στο οποίο θα μπορούσε η εταιρεία να δανειστεί από ανεξάρτητη πηγή κάτω από αντίστοιχους όρους και προϋποθέσεις. Τυχόν ενδεχόμενο τίμημα πληρωτέο από τον Όμιλο αναγνωρίζεται αρχικά στην εύλογη αξία του κατά την ημερομηνία εξαγοράς και κατηγοριοποιείται είτε στη καθαρή θέση είτε ως χρηματοοικονομική υποχρέωση. Ποσά που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως χρηματοοικονομική υποχρέωση επαναξιολογούνται όσον αφορά την εύλογη αξία τους και τυχόν μεταβολές αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα, βάσει των σχετικών διεθνών λογιστικών προτύπων. Δεν γίνεται μεταγενέστερη επιμέτρηση για ποσά τα οποία έχουν καταχωρηθεί στα ίδια κεφάλαια. Η διαφορά μεταξύ του συνολικού κόστους απόκτησης πλέον του ποσού που είχε αναγνωριστεί για μη ελέγχουσες συμμετοχές και τυχόν συμμετοχές που προϋπήρχαν, και της εύλογης αξίας κατά την ημερομηνία εξαγοράς του μεριδίου του Ομίλου στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία που αποκτήθηκαν καταγράφεται σαν υπεραξία (σημ. 2.9). Εάν αυτή είναι μικρότερη από την εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, ο Όμιλος επανεκτιμά εάν έχει γίνει ορθή εκτίμηση όλων των περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν και ελέγχει την επιμέτρησή τους, πριν καταχωρηθεί η διαφορά τους στα αποτελέσματα. Μετά την αρχική αναγνώριση, η υπεραξία μετράται στο κόστος μείον τυχόν συσσωρευμένες ζημιές απομείωσης. Για σκοπούς ελέγχου απομείωσης, η υπεραξία που προέκυψε κατά την ενοποίηση επιχειρήσεων κατανέμεται από την ημερομηνία εξαγοράς σε κάθε μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών του Ομίλου που αναμένεται να ωφεληθεί από την ενοποίηση, ανεξάρτητα από το κατά πόσον άλλα πάγια ή υποχρεώσεις του εξαγορασθέντος έχουν κατανεμηθεί στις συγκεκριμένες μονάδες. 2.4 Πληροφόρηση κατά τομέα Οι επιχειρηματικοί τομείς είναι συμβατοί με την πληροφόρηση που παρέχεται στην Εκτελεστική Επιτροπή, η οποία αποτελείται από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνοντα Σύμβουλο, τον Αναπληρωτή Διευθύνοντα Σύμβουλο και έξι Γενικούς Διευθυντές. Η Εκτελεστική Επιτροπή ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης για να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας και του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των πόρων και τις στρατηγικές κινήσεις του Ομίλου. Οι τομείς λειτουργικής δραστηριότητας του Ομίλου, παρουσιάζονται στη Σημείωση 5. 2.5 Συναλλαγματικές μετατροπές (α) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα αναφοράς Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιρειών του Ομίλου καταχωρούνται με βάση το κύριο νόμισμα του οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο η κάθε εταιρεία λειτουργεί («λειτουργικό νόμισμα»). Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα της μητρική εταιρείας και το νόμισμα αναφοράς του Ομίλου. Δεδομένου ότι η διύλιση και εμπορία πετρελαιοειδών αποτελούν την κύρια δραστηριότητα του Ομίλου, οι τιμές αγοραπωλησίας αργού και πετρελαιοειδών βασίζονται κατά κύριο λόγο και σύμφωνα με την πρακτική του κλάδου στις διεθνείς τιμές αναφοράς αργού και πετρελαιοειδών σε Δολάρια Αμερικής. Οι εταιρείες του Ομίλου μετατρέπουν τις αξίες αυτές στα τοπικά τους νομίσματα (οι περισσότερες σε Ευρώ) με βάση τις ισχύουσες ισοτιμίες της ημερομηνίας συναλλαγής. (β) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με βάση τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (19) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών ή κατά τη μετατροπή των χρηματικών στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία Ισολογισμού, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Στην περίπτωση που αναφέρονται σε πράξεις αντιστάθμισης κινδύνων χρηματοροών ή σε πράξεις αντιστάθμισης κινδύνων καθαρών επενδύσεων μεταφέρονται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση. Για συναλλαγές που περιλαμβάνουν την είσπραξη ή πληρωμή προκαταβολών σε ξένο νόμισμα, η ημερομηνία της συναλλαγής για σκοπούς καθορισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας που θα χρησιμοποιηθεί, είναι η ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης της μη χρηματικής προκαταβολής ή του αναβαλλόμενου εσόδου. Τα κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές συμπεριλαμβάνονται στην ίδια γραμμή των αποτελεσμάτων, στην οποία εμφανίζεται και η συναλλαγή από την οποία προήλθαν, εκτός των συναλλαγματικών διαφορών που προέρχονται από δάνεια, καταθέσεις και ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία εμφανίζονται σε ξεχωριστή γραμμή (Κέρδη/(Ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές). Μη χρηματικά χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία σε ξένο νόμισμα, μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει της ισοτιμίας που ίσχυε την ημερομηνία που καθορίστηκε η εύλογη αξία. Συναλλαγματικές διαφορές στοιχείων ενεργητικού και παθητικού τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία, συμπεριλαμβάνονται στα κέρδη ή ζημιές από μεταβολές στην εύλογη αξία. (γ) Εταιρείες του Ομίλου Τα αποτελέσματα και η χρηματοοικονομική θέση όλων των θυγατρικών του Ομίλου που έχουν λειτουργικό νόμισμα διαφορετικό από το νόμισμα αναφοράς μετατρέπονται στο νόμισμα αναφοράς ως ακολούθως: (ι) Στοιχεία ενεργητικού και παθητικού του κάθε ισολογισμού που παρουσιάζεται μετατρέπονται με την ισοτιμία της ημερομηνίας του ισολογισμού. (ιι) Έσοδα και έξοδα για κάθε λογαριασμό αποτελεσμάτων μετατρέπονται με μέσες ισοτιμίες ( εκτός αν οι μέσες τιμές δεν αποτελούν καλή προσέγγιση της συσσωρευτικής επίδρασης που προέρχεται από τις ισοτιμίες της ημέρας που γίνονται οι συναλλαγές στην οποία περίπτωση χρησιμοποιούνται οι συναλλαγές της ημερομηνίας που γίνεται η συναλλαγή). (ιιι) Όλες οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν αναγνωρίζονται σαν ξεχωριστή κίνηση στην καθαρή θέση. Στην ενοποίηση όλες οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από την μετατροπή του κόστους των επενδύσεων σε δραστηριότητες του εξωτερικού αναγνωρίζονται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα/Έξοδα. Όταν μια δραστηριότητα του εξωτερικού πωληθεί συναλλαγματικές διαφορές που είχαν καταχωρηθεί στα λοιπά συνολικά εισοδήματα μεταφέρονται στα αποτελέσματα σαν μέρος του κέρδους ή της ζημίας από την πώληση. Υπεραξίες και μεταβολές της εύλογης αξίας που προέρχονται από την απόκτηση ξένων εταιρειών θεωρούνται σαν στοιχεία του ενεργητικού και παθητικού της ξένης εταιρείας και αποτιμούνται με την ισοτιμία της ημερομηνίας του ισολογισμού. Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στη καθαρή θέση. 2.6 Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Ο Όμιλος ταξινομεί τα περιουσιακά του στοιχεία ως διαθέσιμα προς πώληση εάν η τρέχουσα αξία τους αναμένεται να ανακτηθεί μέσω της πώλησής τους και όχι μέσω της συνεχούς χρήσης τους. Τα πάγια τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως διαθέσιμα προς πώληση μετρώνται στη χαμηλότερη αξία ανάμεσα στην τρέχουσα αξία και στην εύλογη αξία μείον τυχόν εξόδων που θα πρέπει να γίνουν για την πώληση. Τα κόστη αυτά είναι επιπλέον έξοδα τα οποία σχετίζονται εξ ολοκλήρου με την πώληση του παγίου. Τα κριτήρια για ταξινόμηση ενός παγίου σαν διαθέσιμο προς πώληση πληρούνται όταν η πώληση είναι πολύ πιθανή και το περιουσιακό στοιχείο είναι άμεσα διαθέσιμο να πουληθεί στην τρέχουσα κατάστασή του. Οι ενέργειες που απαιτούνται για την ολοκλήρωση της πώλησης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχει Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (20) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) σημαντική πιθανότητα για αλλαγές στο πλάνο της πώλησης ή ότι η απόφαση πώλησης θα ανακληθεί. Η διοίκηση θα πρέπει επιπλέον να έχει δεσμευτεί στο πλάνο πώλησης του παγίου και η ολοκλήρωση της πώλησης θα πρέπει να αναμένεται εντός του επόμενου έτους από τη μέρα που το πάγιο χαρακτηρίστηκε ως διαθέσιμο προς πώληση. Ενσώματα και ασώματα πάγια που έχουν χαρακτηριστεί ως διαθέσιμα προς πώληση σταματούν να αποσβένονται. Τα πάγια που έχουν χαρακτηριστεί ως διαθέσιμα προς πώληση και οι αντίστοιχες υποχρεώσεις παρουσιάζονται ξεχωριστά στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό στην κατάσταση οικονομικής θέσης. 2.7 Ενσώματα πάγια Τα ενσώματα πάγια περιλαμβάνουν κυρίως οικόπεδα, κτίρια, μηχανολογικό εξοπλισμό, πρατήρια καυσίμων, μεταφορικά μέσα και έπιπλα και εξαρτήματα. Τα ενσώματα πάγια αναγράφονται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσες δαπάνες για την απόκτηση των περιουσιακών στοιχείων. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον εάν είναι πιθανό ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη σχετιζόμενα με το πάγιο θα εισρεύσουν στον Όμιλο και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το αναπόσβεστο υπόλοιπο των παγίων που έχουν αντικατασταθεί διαγράφεται στα αποτελέσματα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων διαγράφεται στα αποτελέσματα όταν πραγματοποιείται, εκτός από το κόστος της περιοδικής γενικής συντήρησης των διυλιστηρίων το οποίο κεφαλαιοποιείται και διαγράφεται στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη γενική συντήρηση στο βαθμό που τα κόστη αυτά βελτιώνουν είτε την ωφέλιμη ζωή του παγίου είτε την παραγωγική του δυναμικότητα. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση είναι πάγια που βρίσκονται υπό κατασκευή (σχετίζονται κυρίως με τις μονάδες διύλισης) και καταχωρούντσι στο κόστος. Το κόστος περιλαμβάνει το κόστος κατασκευής αμοιβές τρίτων και άλλες άμεσες δαπάνες, Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται, καθώς το πάγιο που αφορούν δεν είναι διαθέσιμο για χρήση. Τα οικόπεδα δεν υπόκεινται σε απόσβεση, επίσης. Οι αποσβέσεις των άλλων ενσωμάτων παγίων υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους που έχει ως εξής: – Κτίρια ( περιλαμβάνονται τα πρατήρια καυσίμων) 13 – 40 έτη – Μηχ/κός εξοπλισμός Εξειδικευμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και μηχανήματα 10 – 35 έτη Αγωγοί 30 – 40 έτη 5 – 10 έτη Λοιπός εξοπλισμός – Μεταφορικά μέσα Βυτιοφόρα φορτηγά μεταφοράς LPG και λευκών προϊόντων 5 – 10 έτη Λοιπά Μεταφορικά Μέσα 4 – 10 έτη Πλοία 25 – 35 έτη – Έπιπλα και εξαρτήματα Υπολογιστές 3 – 5 έτη Λοιπά έπιπλα και εξαρτήματα 4 – 10 έτη Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (21) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Οι εξειδικευμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν πετροχημικών, δεξαμενές καυσίμων και πρατήρια καυσίμων. μονάδες διυλιστηρίων, εργοστάσια Οι υπολειμματικές αξίες και η ωφέλιμη ζωή των ενσωμάτων παγίων επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και αναπροσαρμόζονται ανάλογα εάν κριθεί απαραίτητο. Όταν η λογιστική αξία των ενσωμάτων παγίων υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα. (Σημ. 2.11). Το κόστος και οι συσσωρευμένες αποσβέσεις των παγίων που αποσύρονται ή πωλούνται αφαιρείται από τους σχετικούς λογαριασμούς κατά το χρόνο της πώλησης ή απόσυρσης τους και τυχόν κέρδη ή ζημίες, που καθορίζονται κατόπιν σύγκρισης των εσόδων από την πώληση με τη λογιστική αξία, περιλαμβάνονται στην ενοποιημένη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων σαν μέρος των λοιπών εσόδων / (εξόδων). 2.8 Κόστος δανεισμού Έξοδα δανεισμού που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή στοιχείων παγίου ενεργητικού κεφαλαιοποιούνται για το χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής και μέχρι τα πάγια να καταστούν έτοιμα προς χρήση. Έξοδα δανεισμού κεφαλαιοποιούνται αν τα κεφάλαια που αντλήθηκαν χρησιμοποιήθηκαν ειδικά για την απόκτηση παγίων περιουσιακών στοιχείων. Αν τα κεφάλαια αντλήθηκαν γενικά και χρησιμοποιήθηκαν για την απόκτηση παγίων περιουσιακών στοιχείων, το μέρος των εξόδων δανεισμού που κεφαλαιοποιείται καθορίζεται εφαρμόζοντας ένα συντελεστή κεφαλαιοποίησης επί του κόστους απόκτησης του παγίου. Τα υπόλοιπα έξοδα δανεισμού καταχωρούνται στα αποτελέσματα. 2.9 Άυλα περιουσιακά στοιχεία (α) Υπεραξία Η υπεραξία αντιπροσωπεύει το επιπλέον ποσό μεταξύ της αξίας εξαγοράς και της εύλογης αξίας του μεριδίου του Ομίλου επί των αναγνωρίσιμων περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων του αγοραζόμενου κατά την ημερομηνία της εξαγοράς. Κέρδη ή ζημίες από την πώληση μιας θυγατρικής περιλαμβάνουν το υπόλοιπο της υπεραξίας που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη προς πώληση θυγατρική. Στην περίπτωση κατά την οποία η εύλογη αξία του μεριδίου της Εταιρείας στα καθαρά περιουσιακά στοιχεία της εταιρείας που εξαγοράζεται κατά την ημερομηνία της απόκτησης είναι μεγαλύτερη από το κόστος αγοράς, προκύπτει αρνητική υπεραξία η οποία και αναγνωρίζεται απ’ ευθείας στα αποτελέσματα. Η υπεραξία κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ) για έλεγχο απομείωσης. Η κατανομή γίνεται στις ομάδες των μονάδων που αναμένεται να ωφεληθούν από τους επιχειρηματικούς συνδυασμούς στους οποίους δημιουργήθηκε η υπεραξία και αναγνωρίζεται σύμφωνα με το λειτουργικό τομέα. Η υπεραξία υπόκειται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως, ή και συντομότερα εφόσον υπάρχουν σχετικές ενδείξεις. Η απομείωση της υπεραξίας προσδιορίζεται με την εκτίμηση της ανακτήσιμης αξίας κάθε ΜΔΤΡ (ή ομάδας ΜΔΤΡ) στην οποία η υπεραξία έχει κατανεμηθεί. Όταν η ανακτήσιμη αξία (που ορίζεται ως μεγαλύτερη αξία μεταξύ αξίας χρήσεως και εύλογης αξίας μειωμένη με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος) της ΜΔΤΡ είναι μικρότερη από την λογιστική της αξία συμπεριλαμβανομένης της υπεραξίας, αναγνωρίζεται ζημιά απομείωσης. Η απομείωση της υπεραξίας δεν μπορεί να αναστραφεί μεταγενέστερα. (β) Δικαιώματα μισθώσεων πρατηρίων Τα δικαιώματα μισθώσεων πρατηρίων αντιπροσωπεύουν προκαταβολικά ποσά για την αγορά αδειών εκμετάλλευσης και ελέγχου πρατηρίων από τον προηγούμενο κάτοχο της άδειας. Οι άδειες αυτές δεν συνδέονται άμεσα με σύμβαση μίσθωσης και έχουν απεριόριστη ωφέλιμη οικονομική ζωή. Οι πληρωμές αυτές αποτελούν κίνητρα που δίδονται για να εξασφαλίσουν την προώθηση σήματος και μελλοντικά έσοδα και επομένως κεφαλαιοποιούνται σύμφωνα με το ΔΛΠ 38 «Άυλα περιουσιακά στοιχεία». Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (22) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (γ) Δικαιώματα και άδειες «Τα δικαιώματα και άδειες» έχουν συγκεκριμένη διάρκεια ζωής και παρουσιάζονται στο κόστος μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις. Η απόσβεση υπολογίζεται σύμφωνα με τη σταθερή μέθοδο για να κατανείμει το κόστος των δικαιωμάτων στην εκτιμώμενη διάρκεια ζωής, η οποία συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 3 και 25 ετών. (δ) Λογισμικό Το κόστος λογισμικού περιλαμβάνει το κόστος αγοράς και εγκατάστασης. Το κόστος των αδειών για τη χρήση λογισμικού κεφαλαιοποιείται με βάση το κόστος απόκτησης και ανάπτυξης του συγκεκριμένου λογισμικού έως ότου να είναι έτοιμο προς χρήση. Τα κόστη αυτά αποσβένονται κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους (1 έως 5 χρόνια) με την σταθερή μέθοδο απόσβεσης. 2.10 Έρευνα και αξιολόγηση ορυκτών πόρων (α) Πάγια στοιχεία ενεργητικού έρευνας και αξιολόγησης Κατά τη διάρκεια της περιόδου έρευνας και πριν προκύψει εμπορικά εκμεταλλεύσιμη ανακάλυψη, οι δαπάνες της έρευνας και αξιολόγησης κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου εξοδοποιούνται. Γεωλογικά και γεωφυσικά κόστη όπως και κόστη άμεσα συνδεδεμένα με μια έρευνα εξοδοποιούνται άμεσα. Τα κόστη απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας κεφαλαιοποιούνται στα ασώματα πάγια και αποσβένονται στη διάρκεια της σχετικής άδειας ή ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών αν διαφοροποιούνται σημαντικά. Οι άδειες και δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων συμπεριλαμβάνονται στην κατηγορία «δικαιώματα και άδεις» των ασώματων παγίων. (β) Ανάπτυξη ενσώματων και ασώματων παγίων ενεργητικού Δαπάνες για την κατασκευή, εγκατάσταση ή ολοκλήρωση έργων υποδομής όπως πλατφόρμες, αγωγοί και οι γεωτρήσεις εμπορικά εκμεταλλεύσιμων πηγών / κοιτασμάτων κεφαλαιοποιούνται ως ασώματα και ενσώματα πάγια ανάλογα με τη φύση τους. Όταν η περίοδος ανάπτυξης ολοκληρωθεί για ένα συγκεκριμένο κοίτασμα τότε το κόστος της μεταφέρεται στα πάγια. Καμία απόσβεση δεν χρεώνεται στη φάση της ανάπτυξης. (γ) Πάγια στοιχεία ενεργητικού παραγωγής πετρελαίου και αερίου Τα πάγια στοιχεία παραγωγής πετρελαίου και αερίου αποτελούνται από ενσώματα πάγια στοιχεία και δαπάνες ανάπτυξης, που σχετίζονται άμεσα με την παραγωγή εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων. Ο Όμιλος δεν έχει αναγνωρίσει τέτοια περιουσιακά στοιχεία, καθώς βρίσκεται στα πρώτα στάδια διερεύνησης και αξιολόγησης. (δ) Αποσβέσεις παγίων στοιχείων ενεργητικού Τα ενσώματα και ασώματα πάγια στοιχεία πετρελαίου και αερίου αποσβένονται με τη μέθοδο των συντελεστών ανά μονάδα παραγωγής. Οι συντελεστές ανά μονάδα παραγωγής βασίζονται σε αποδεδειγμένα αποθέματα, τα οποία είναι πετρέλαιο, αέριο και άλλα ορυκτά αποθέματα τα οποία εκτιμάται ότι θα ανακτηθούν από τις υπάρχουσες υποδομές με τη χρήση των τρεχουσών μεθόδων εκμετάλλευσης. Οι ποσότητες πετρελαίου και αερίου θεωρούνται παραχθείσες από τη στιγμή που μετρηθούν με όργανα μέτρησης στο συμβατικό σημείο μεταβίβασης στον αγοραστή ή στα σημεία διεξαγωγής της πώλησης και συγκεκριμένα στη βαλβίδα εξόδου της δεξαμενής αποθήκευσης της περιοχής του κοιτάσματος. (ε) Απομείωση – Πάγια στοιχεία ενεργητικού έρευνας και αξιολόγησης Έξοδα απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας εξετάζονται για απομείωση όταν υπάρχουν ενδείξεις που υποδεικνύουν απομείωση. Για τους σκοπούς του ελέγχου απομείωσης τα έξοδα απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας τα οποία υποβάλλονται σε εξέταση για απομείωση, ομαδοποιούνται στις υπάρχουσες μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ) των παραγωγικών κοιτασμάτων που ανήκουν στην ίδια γεωγραφική περιφέρεια σύμφωνα με το δικαίωμα έρευνας που αφορούν. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (23) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (στ) Απομείωση – Αποδεδειγμένα ενσώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού πετρελαίου και αερίου και ασώματα πάγια Αποδεδειγμένα ενσώματα πάγια στοιχεία πετρελαίου και αερίου και ασώματα πάγια, εξετάζονται για απομείωση όταν γεγονότα ή αλλαγές των περιστάσεων υποδεικνύουν ότι το τρέχον υπόλοιπο του παγίου δεν πρόκειται να ανακτηθεί. Η ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται όταν το τρέχον υπόλοιπο του παγίου υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Το ανακτήσιμο ποσό είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της εύλογης του αξίας μείον τα έξοδα διάθεσης και της αξίας χρήσης του. Για τους σκοπούς της αξιολόγησης της απομείωσης, τα πάγια στοιχεία ομαδοποιούνται στο κατώτατο επίπεδο για το οποίο υπάρχουν ξεχωριστά αναγνωρίσιμες ταμειακές ροές. 2.11 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος εκτιμά κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης. Ένα υπάρχουν ενδείξεις για απομείωση ή εάν απαιτείται ετήσιος έλεγχος απομείωσης του παγίου, τότε υπολογίζεται η ανακτήσιμη αξία του. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή, δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως ή και συχνότερα εάν υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα και ενδείξεις τα οποία να υποδεικνύουν πιθανή απομείωση των στοιχείων. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό για το οποίο η λογιστική αξία του παγίου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ εύλογης αξίας μειωμένη με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και αξίας χρήσεως (παρούσα αξία χρηματοροών που αναμένεται να δημιουργηθούν με βάση την εκτίμηση της διοίκησης για τις μελλοντικές οικονομικές και λειτουργικές συνθήκες). Για την εκτίμηση των ζημιών απομείωσης τα περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται στις μικρότερες δυνατές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Για τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία εκτός από την υπεραξία, εκτιμάται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ζημιές απομείωσης που έχουν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν είτε έχουν μειωθεί είτε δεν υφίστανται πλέον. Εάν υπάρξουν τέτοιες ενδείξεις, ο Όμιλος υπολογίζει την ανακτήσιμη αξία του παγίου ή της ΜΔΤΡ. Ζημιές απομείωσης που είχαν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν αντιστρέφονται μόνο εφόσον έχουν αλλάξει οι εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά το χρόνο αναγνώρισης της ζημιάς. Η αντιστροφή της απομείωσης επιτρέπεται μέχρι το σημείο στο οποίο η λογιστική αξία του παγίου δεν υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, ούτε την λογιστική αξία του παγίου μείον τις αποσβέσεις εάν αυτό δεν είχε απομειωθεί τα προηγούμενα χρόνια. 2.12 2.12.1 Χρηματοοικονομικά μέσα -αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση Aρχική αναγνώριση και επιμέτρηση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται, κατά την αρχική αναγνώριση, και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εισοδημάτων (OCI) και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση εξαρτάται από τα συμβατικά χαρακτηριστικά των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση τους Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες ο Όμιλος έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, ο Όμιλος αρχικά αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους πλέον, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται μέσω αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγής. Οι εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες ο Όμιλος έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15. Στη σημείωση 2.25 αναλύεται η λογιστική πολιτική για έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Η αξιολόγηση αυτή αναφέρεται ως SPPI test και εξετάζεται σε επίπεδο χρηματοοικονομικού στοιχείου. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (24) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Το επιχειρηματικό μοντέλο του Ομίλου για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές του δυνατότητες προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμειακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Η αγορά ή πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που απαιτούν την παράδοση περιουσιακών στοιχείων εντός χρονικού πλαισίου που καθορίζεται με κανονισμό ή σύμβαση στην αγορά αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία συναλλαγής δηλαδή κατά την ημερομηνία κατά την οποία ο Όμιλος δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Για σκοπούς μεταγενέστερης επιμέτρησης, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται στις κάτωθι κατηγορίες: Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος (χρεόγραφα) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικά μέσα) α) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Παράγωγα περιλαμβανομένων των ενσωματωμένων παραγώγων επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμειακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. β) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Ο Όμιλος αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι: α) Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διατηρείται σε επιχειρηματικό μοντέλο με στόχο τη διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών και β) οι συμβατικές ρήτρες του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που αποτελούν μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του αρχικού κεφαλαίου. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος επιμετρώνται στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την μέθοδο (EIR) και υπόκεινται σε απομείωση. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. γ) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Κατά την αρχική αναγνώριση, ο Όμιλος μπορεί να επιλέξει να ταξινομήσει αμετάκλητα τις συμμετοχικές επενδύσεις του ως συμμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω συνολικών εισοδημάτων όταν πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 Χρηματοοικονομικά μέσα: Παρουσίαση, και δεν κατέχονται προς εμπορία. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (25) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα κέρδη ή τις ζημίες. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν ο Όμιλος επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Ο Όμιλος επέλεξε να ταξινομήσει τους μη εισηγμένους συμμετοχικούς τίτλους του στην κατηγορία αυτή. 2.12.2 Αποαναγνώριση και απομείωση Αποαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται κυρίως όταν: • Τα δικαιώματα λήψης ταμειακών ροών από το περιουσιακό στοιχείο έχουν λήξει, ή • Ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματά του να λαμβάνει ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή έχει αναλάβει την υποχρέωση να πληρώσει εξ ολοκλήρου τις λαμβανόμενες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση σε τρίτο μέρος βάσει συμφωνίας "pass-through" και είτε (α) ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου είτε (β) ο Όμιλος δεν έχει μεταβιβάσει ούτε κρατήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τις εκτιμήσεις του περιουσιακού στοιχείου, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου. Όταν ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματά του να εισπράξει ταμειακές ροές από ένα περιουσιακό στοιχείο ή έχει συνάψει συμφωνία μεταβίβασης, αξιολογεί εάν και σε ποιο βαθμό κατέχει τους κινδύνους και τα οφέλη από την κυριότητα. Όταν ο Όμιλος δεν έχει μεταβιβάσει ούτε κατέχει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου και ούτε έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου, ο Όμιλος συνεχίζει να αναγνωρίζει το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο στο βαθμό της συνεχιζόμενης εμπλοκής του. Στην περίπτωση αυτή, ο Όμιλος αναγνωρίζει επίσης κάθε σχετική υποχρέωση. Το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο και η σχετική υποχρέωση αποτιμώνται σε βάση τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που ο Όμιλος κατέχει. Απομείωση Περαιτέρω γνωστοποιήσεις σχετικά με απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων παρέχονται επίσης στις ακόλουθες σημειώσεις: • Γνωστοποιήσεις για σημαντικές εκτιμήσεις και παραδοχές (Σημείωση 4) • Απαιτήσεις από πελάτες (Σημείωση 12) Για τις εμπορικές απαιτήσεις, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση για τον υπολογισμό των πιστωτικών ζημίων ECL. Ως εκ τούτου, ο Όμιλος δεν παρακολουθεί τις μεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο, αλλά αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περιόδο αναφοράς. Ο Όμιλος έχει καταρτίσει πίνακα προβλέψεων που βασίζεται στην ιστορική εμπειρία των πιστωτικών ζημιών, προσαρμοσμένη με μελλοντικούς παράγοντες κατάλληλους για τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. 2.12.3 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά πάγια και οι υποχρεώσεις συμψηφίζονται και παρουσιάζονται καθαρά στην κατάσταση οικονομικής θέσης εάν υπάρχει νόμιμο δικαίωμα να συμψηφιστούν τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί και επιπλέον υπάρχει πρόθεση να γίνει εκκαθάριση του καθαρού ποσού, δηλαδή πάγια και υποχρεώσεις να τακτοποιηθούν παράλληλα. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (26) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.13 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και δραστηριότητες αντιστάθμισης κινδύνων Στα πλαίσια της διαχείρισης κινδύνου, ο Όμιλος χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα επί συναλλάγματος και εμπορευμάτων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών των εμπορευμάτων. Αυτά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη τους αξία κατά την ημερομηνία συμβάσεως και μεταγενέστερα επιμετρούνται στην εύλογή τους αξία. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία περιλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά πάγια όταν η εύλογη αξία τους είναι θετική και στις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις όταν είναι αρνητική. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των παράγωγων χρηματοοικονομικών εργαλείων αναγνωρίζονται σε κάθε ημερομηνία Ισολογισμού είτε στην κατάσταση αποτελεσμάτων είτε στα λοιπά εισοδήματα/ (ζημίες), ανάλογα με το κατά πόσο το παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο πληροί τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων και, εφόσον αυτό ισχύει, ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου αντιστάθμισης. Ο Όμιλος κατηγοριοποιεί τα παράγωγα : (α) Σε αντιστάθμιση της εύλογης αξίας που έχει αναγνωριστεί σαν ενεργητικό ή παθητικό στοιχείο ή μια δεσμευτική υποχρέωση (fair value hedge) και (β) Σε αντιστάθμιση συγκεκριμένου κινδύνου συνδεδεμένου με αναγνωρισμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ή παθητικού ή μια συναλλαγή που είναι πολύ πιθανό να πραγματοποιηθεί (αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών- cash flow hedge). Ο Όμιλος καταγράφει κατά την ημερομηνία συναλλαγής τη σχέση μεταξύ του αντισταθμιστικού εργαλείου και του αντικειμένου αντιστάθμισης καθώς και το σκοπό διαχείρισης κινδύνου και της στρατηγικής υλοποίησης συναλλαγών αντιστάθμισης κινδύνου. Επιπλέον ο Όμιλος καταγράφει, τόσο κατά τη δημιουργία της συναλλαγής αντιστάθμισης όσο και στη συνέχεια, πως αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των αλλαγών στην εύλογη αξία των εργαλείων που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις συναλλαγές στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων στις εύλογες αξίες ή στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης. Αυτές οι συναλλαγές αντιστάθμισης αναμένεται να είναι αποτελεσματικές στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων στις εύλογες αξίες ή στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης και εξετάζονται σε τακτική βάση προκειμένου να διαπιστωθεί πως πράγματι είναι κατά τη διάρκεια των περιόδων κατά τις οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί. Τα χρηματοοικονομικά παράγωγα τα οποία χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση κινδύνου συμπεριλαμβάνουν χρηματιστηριακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (ICE futures), εξωχρηματιστηριακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, και δικαιώματα προαίρεσης (options). Αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών Το μέρος των μεταβολών στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου, αναγνωρίζεται στην καθαρή θέση. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημιά απορρέει από μεταβολές στην εύλογη αξία που αναλογεί στη μη αποτελεσματική αντιστάθμιση κινδύνων, αναγνωρίζεται άμεσα στη κατάσταση αποτελεσμάτων, στα «Λοιπά έσοδα/ (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές)». Τα συσσωρευμένα ποσά στα ίδια κεφάλαια ανακυκλώνονται μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων στο κόστος πωληθέντων στις περιόδους όπου το αντικείμενο αντιστάθμισης επηρεάζει το αποτέλεσμα (όταν δηλαδή λαμβάνει χώρα η προβλεπόμενη προς αντιστάθμιση συναλλαγή). Όταν ένα χρηματοοικονομικό εργαλείο αντιστάθμισης ταμειακών ροών λήξει, πουληθεί, ή πλέον δεν πληρεί τα κριτήρια αντιστάθμισης ταμειακών ροών, συσσωρευμένα κέρδη ή ζημιές που υπάρχουν στα ίδια κεφάλαια παραμένουν εκεί έως ότου η προβλεπόμενη συναλλαγή αναγνωριστεί τελικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση που δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί η προβλεπόμενη συναλλαγή, η λογιστική αντιστάθμισης κινδύνων διακόπτεται και τα συσσωρευμένα κέρδη / ζημιές που βρίσκονται στα ίδια κεφάλαια μεταφέρονται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα «Λοιπά έσοδα/ (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές)». Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (27) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Παράγωγα προς πώληση Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου ταξινομούνται ως παράγωγα προς πώληση και επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων. Διακυμάνσεις στην εύλογη αξία αυτών των παραγώγων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου αναγνωρίζονται άμεσα στην κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων. 2.14 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν υπάρχει επαρκής βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ότι ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις. Επιχορηγήσεις που σχετίζονται με πάγια περιουσιακά στοιχεία αρχικά αναγνωρίζονται σαν κρατικές επιχορηγήσεις επομένων περιόδων και συμπεριλαμβάνονται στις «Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις». Μεταγενέστερα, πιστώνονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των παγίων που αναφέρονται σε άμεση σχέση με τις αποσβέσεις του συγκεκριμένου παγίου. 2.15 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν αργό πετρέλαιο και λοιπές πρώτες ύλες, διυλισμένα και ημιτελή προϊόντα, πετροχημικά, αναλώσιμα, ανταλλακτικά και λοιπά υλικά. Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσεως και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με την μέθοδο του μηνιαίου μέσου σταθμικού κόστους. Το κόστος των τελικών και ημιτελών προϊόντων περιλαμβάνει την αξία των πρώτων υλών, άμεσες δαπάνες προσωπικού, λοιπά άμεσα κόστη και γενικά βιομηχανικά έξοδα. Δεν περιλαμβάνει τα κόστη δανεισμού. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας, αφαιρουμένων των εκτιμώμενων δαπανών ολοκλήρωσης του αποθέματος και των εκτιμώμενων εξόδων που χρειάζονται για την ολοκλήρωση της πώλησης, σε περίπτωση που τέτοια έξοδα απαιτούνται. Τα ανταλλακτικά που καταναλώνονται μέσα στο χρόνο παρακολουθούνται λογιστικά ως αποθέματα και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν καταναλώνονται. 2.16 Εμπορικές απαιτήσεις Οι απαιτήσεις από πελάτες με πίστωση συνήθως από 20 έως 90 μέρες, αρχικά καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων των προβλέψεων απομείωσης. Οι εμπορικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν συναλλαγματικές και γραμμάτια εισπρακτέα από τους πελάτες. Αναφορικά με τις μη επισφαλείς εμπορικές απαιτήσεις, ο Όμιλος εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποεί πίνακα με τον οποίο υπολογίζονται οι σχετικές προβλέψεις με τρόπο που αντανακλά την εμπειρία από παρελθόντα γεγονότα καθώς και προβλέψεις της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης των πελατών και του οικονομικού περιβάλλοντος. Οι επισφαλείς απαιτήσεις του Ομίλου αξιολογούνται μια προς μία για τον υπολογισμό της σχετικής πρόβλεψης. Το ποσό της πρόβλεψης αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων και περιλαμβάνεται «έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης». 2.17 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως και προθεσμίας, καθώς και άλλες βραχυπρόθεσμες επενδύσεις οι οποίες είναι ρευστοποιήσιμες εντός περιόδου που δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (28) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.18 Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει κοινές μετοχές της Εταιρείας. Άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος και μειώνονται από το κόστος της έκδοσης. Επαναγορές μετοχών της εταιρείας (ίδιες μετοχές) αναγνωρίζονται στο κόστος και παρουσιάζονται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την αγορά, πώληση, έκδοση ή ακύρωση ίδιων μετοχών δεν αναγνωρίζεται κέρδος ή ζημία στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τυχόν διαφορές που προκύπτουν ανάμεσα στη λογιστική αξία και το τίμημα σε περίπτωση επανέκδοσης αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια. 2.19 Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα που προκύπτουν από την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (αφαιρουμένων των σχετικών εξόδων) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Έξοδα δανείων που καταβάλλονται κατά την υπογραφή των νέων πιστώσεων αναγνωρίζονται ως έξοδα του δανείου εφόσον γίνει ανάληψη μέρους ή και του συνόλου της νέας πιστωτικής γραμμής. Σε αυτή την περίπτωση καταχωρούνται ως μελλοντικά έξοδα δανείων μέχρι να γίνει η ανάληψη. Εφόσον δεν χρησιμοποιηθούν τα νέα δάνεια, μερικώς ή στο σύνολό τους, τότε αυτά τα έξοδα περιλαμβάνονται στα προπληρωθέντα έξοδα και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια ζωής της σχετικής πιστωτικής γραμμής. Τα δάνεια διαγράφονται από τον ισολογισμό όταν η υποχρέωση που είχε προκύψει από το συμβόλαιο ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται. Η διαφορά μεταξύ του υπολοίπου του δανείου το οποίο διαγράφηκε ή μεταβιβάστηκε σε κάποιον άλλο, και του ποσού που πληρώθηκε, συμπεριλαμβανομένων και μη χρηματικών στοιχείων που μεταβιβάστηκαν ή υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα σαν Λοιπά Έσοδα/Έξοδα ή σαν Χρηματοοικονομικά Έσοδα/Έξοδα. Τα δάνεια χαρακτηρίζονται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν ο Όμιλος έχει το οριστικό δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Σε περιπτώσεις όπου γίνεται επαναδιαπραγμάτευση των υπάρχοντων δανείων της Εταιρείας, αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε τροποποίηση ή ανταλλαγή δανείων με τους δανειστές που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Εάν η τροποποίηση ή η ανταλλαγή των δανείων αντιπροσωπεύει μια διευθέτηση του αρχικού χρέους, ή απλώς μια επαναδιαπραγμάτευση του χρέους αυτού, καθορίζει το λογιστικό χειρισμό που πρέπει να εφαρμόζεται από τον οφειλέτη. Όταν οι όροι των υφιστάμενων δανείων είναι ουσιαστικά διαφορετικοί από τους όρους των τροποποιημένων ή ανταλλασσόμενων δανείων, μια τέτοια τροποποίηση ή ανταλλαγή αντιμετωπίζεται ως αποαναγνώριση του αρχικού δανεισμού και, όπως εξηγείται παρακάτω, η διαφορά που προκύπτει αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης. Ο Όμιλος θεωρεί ότι οι όροι είναι σημαντικά διαφορετικοί είτε όταν η προεξοφλημένη παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών, βάσει των νέων όρων, συμπεριλαμβανομένων τυχόν εξόδων ή αμοιβών που προκύπτουν χρησιμοποιώντας το αρχικό πραγματικό επιτόκιο, είναι τουλάχιστον 10% διαφορετική από την προεξοφλημένη παρούσα αξία των υπολειπόμενων ταμειακών ροών του αρχικού δανεισμού είτε όταν υπάρχει μια σημαντική αλλαγή στους όρους λαμβάνοντας υπόψη ποιοτικά κριτήρια. Τα ποιοτικά κριτήρια μπορεί να περιλαμβάνουν: το νόμισμα στο οποίο εκφράζεται ο δανεισμός το επιτόκιο (π.χ. από σταθερό σε κυμαινόμενο) αλλαγές σε περιοριστικούς όρους ενός συμβολαίου ("covenants"). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (29) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.20 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία Ο φόρος εισοδήματος της περιόδου αποτελείται από την τρέχουσα και την αναβαλλόμενη φορολογία. Το έξοδο/έσοδο φόρου για τη περίοδο είναι ο φόρος που υπολογίζεται στο φορολογητέο αποτέλεσμα της περιόδου βάσει του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή στην κάθε χώρα/δικαιοδοσία στην οποία έχει παρουσία ο Όμιλος, προσαρμοσμένο στις μεταβολές στην αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ή υποχρέωση που αφορούν προσωρινές διαφορές ή μη χρησιμοποιημένες φορολογικές ζημιές καθώς και οι επιπλέον φόροι προηγούμενων χρήσεων. Ο φόρος αναγνωρίζεται στην «Κατάσταση συνολικών εισοδημάτων» εκτός και αν σχετίζεται με ποσά που έχουν αναγνωριστεί απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια. Σε αυτήν την περίπτωση ο φόρος αναγνωρίζεται επίσης στα Ίδια Κεφάλαια. Οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις επιμετρώνται στο ποσό το οποίο αναμένεται να ανακτηθεί ή να πληρωθεί στις φορολογικές αρχές. Ο φόρος εισοδήματος επί των κερδών, υπολογίζεται με βάση τη φορολογική νομοθεσία που έχει θεσπιστεί κατά την ημερομηνία Ισολογισμού στις χώρες όπου έχουν έδρα οι εταιρείες του Ομίλου και αναγνωρίζεται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία προκύπτουν τα κέρδη. Η διοίκηση ανά διαστήματα αξιολογεί τις περιπτώσεις όπου η κείμενη φορολογική νομοθεσία χρήζει ερμηνείας. Όπου κρίνεται απαραίτητο γίνονται προβλέψεις επί των ποσών που αναμένεται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Τόκοι και πρόστιμα που προκύπτουν από αβέβαιες φορολογικές θέσεις θεωρούνται μέρος του φόρου εισοδήματος. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν αναγνωρίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές και νόμους που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού και αναμένεται να ισχύσουν όταν οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις θα πραγματοποιηθούν ή οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις θα αποπληρωθούν. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο όταν είναι πιθανόν ότι θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αξιολογούνται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και μειώνονται σε περίπτωση που δεν κρίνεται πλέον πιθανόν ότι στις μελλοντικές χρήσεις θα υπάρξει το αναμενόμενο φορολογικό κέρδος προκειμένου να χρησιμοποιηθεί είτε το σύνολο είτε μέρος αυτών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται μόνο εάν επιτρέπεται νομικά ο συμψηφισμός φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων και εφόσον οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν από την ίδια φορολογούσα αρχή επί της οντότητας που φορολογείται ή και επί διαφορετικών οντοτήτων και υπάρχει η πρόθεση η τακτοποίηση να γίνει με συμψηφισμό. 2.21 Παροχές στο προσωπικό (α) Υποχρεώσεις λόγω συνταξιοδότησης Ο Όμιλος συμμετέχει σε διάφορα συνταξιοδοτικά προγράμματα. Οι πληρωμές καθορίζονται από την εκάστοτε τοπική νομοθεσία και τους κανονισμούς των ταμείων. Οι διάφορες εταιρείες του Ομίλου έχουν προγράμματα καθορισμένων παροχών και προγράμματα καθορισμένων εισφορών. Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα το οποίο καθορίζει ένα συγκεκριμένο ποσό παροχής συντάξεως το οποίο θα εισπράξει ο εργαζόμενος όταν συνταξιοδοτηθεί το οποίο συνήθως εξαρτάται από ένα ή περισσότερους παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια προϋπηρεσίας και το ύψος των αποδοχών. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (30) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στα πλαίσια του οποίου ο Όμιλος πραγματοποιεί καθορισμένες πληρωμές σε ένα κρατικό συνταξιοδοτικό ταμείο. Ο Όμιλος δεν έχει καμία νομική υποχρέωση να πληρώσει επί πλέον εισφορές εάν το ταμείο δεν έχει επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να πληρώσει σε όλους τους εργαζομένους τις παροχές που σχετίζονται με την υπηρεσία τους στην παρούσα και τις προηγούμενες χρονικές περιόδους. Προγράμματα καθορισμένων παροχών Όπου προβλέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, οι υπάλληλοι και οι εργάτες δικαιούνται κατά τη συνταξιοδότησή τους να λάβουν ποσό ύψους που καθορίζεται με βάσει από τις αποδοχές τους και τη διάρκεια της εργασίας τους. Τα προγράμματα αυτά θεωρούνται προγράμματα καθορισμένων παροχών. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στον Ισολογισμό για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή, κατά την ημερομηνία Ισολογισμού, μειωμένη κατά την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. Η υποχρέωση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβλεπόμενης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών υπολογίζεται με προεξόφληση των μελλοντικών χρηματικών εκροών με συντελεστή προεξόφλησης το επιτόκιο των μακροπροθέσμων υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης εταιρικών ομολόγων που εκφράζονται στο ίδιο νόμισμα με τις πληρωμές των εισφορών και έχουν διάρκεια περίπου ίση με το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Το κόστος τρέχουσας απασχόλησης των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, το οποίο αναγνωρίζεται στη κατάσταση αποτελεσμάτων στις συνταξιοδοτικές παροχές, εκτός αν έχει ήδη συμπεριληφθεί στο κόστος κάποιου περιουσιακού στοιχείου, αντιπροσωπεύει την αύξηση της σχετικής υποχρέωσης όπως αυτή προκύπτει από την απασχόληση των εργαζόμενων την τρέχουσα περίοδο, τις περικοπές των καθορισμένων παροχών και τους διακανονισμούς. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από εμπειρικές αναπροσαρμογές και αλλαγές σε αναλογιστικές παραδοχές χρεώνονται ή πιστώνονται στα ίδια κεφάλαια, στα λοιπά συνολικά έσοδα κατά την περίοδο την οποία προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Προγράμματα καθορισμένων εισφορών Οι εργαζόμενοι του Ομίλου καλύπτονται από ένα από τα πολλά συνταξιοδοτικά προγράμματα που επιχορηγούνται από το Ελληνικό Κράτος και αφορούν τον ιδιωτικό τομέα. Τα προγράμματα αυτά παρέχουν συνταξιοδοτικές και φαρμακευτικές καλύψεις. Ο κάθε εργαζόμενος υποχρεούται να εισφέρει μέρος του μηνιαίου μισθού του στο πρόγραμμα ενώ παράλληλα και ο Όμιλος καταβάλει ένα ποσό για τον εργαζόμενο. Κατά το χρόνο συνταξιοδότησης, το ταμείο έχει την υποχρέωση να καταβάλει στους εργαζόμενους τις συνταξιοδοτικές παροχές που τους αναλογούν δηλαδή ο Όμιλος δεν έχει κάποια σχετική υποχρέωση. (β) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης πληρώνονται όταν οι εργαζόμενοι αποχωρούν πριν την ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως ή όταν ο εργαζόμενος αποχωρήσει οικειοθελώς με αντάλλαγμα αυτές τις παροχές. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές το νωρίτερο από τις ακόλουθες ημερομηνίες: (α) όταν ο Όμιλος δεν μπορεί πλέον να αποσύρει την προσφορά των παροχών αυτών και β) όταν η εταιρεία αναγνωρίζει κόστος αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 και συμπεριλαμβάνει την καταβολή των παροχών λήξης. Στην περίπτωση μίας προσφοράς που γίνεται για να ενθαρρύνει την εθελουσία αποχώρηση, οι παροχές εξόδου υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων που αναμένεται να δεχτούν την προσφορά. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία του Ισολογισμού προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. (γ) Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους ή με βάση την αξία των συμμετοχικών τίτλων Οι εργαζόμενοι του Ομίλου ενδέχεται να λάβουν παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους, βάσει προγραμμάτων αποδοχών βασισμένο σε μετοχικούς τίτλους. Το συνολικό ποσό της δαπάνης κατά τη διάρκεια της περιόδου Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (31) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) ωρίμανσης του δικαιώματος καθορίζεται με βάση την εύλογη αξία του προγράμματος κατά την περίοδο που προσφέρεται το δικαίωμα. Οι προϋποθέσεις που δεν σχετίζονται με την αγορά περιλαμβάνονται στις υποθέσεις για τον καθορισμό του αριθμού των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Σε κάθε ημερομηνία Ισολογισμού ο Όμιλος αναθεωρεί τις εκτιμήσεις για τον αριθμό των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Αναγνωρίζει την επίδραση της αναθεώρησης των αρχικών εκτιμήσεων, εφόσον υπάρξει, στα αποτελέσματα με ανάλογη προσαρμογή των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την άσκηση των δικαιωμάτων, η Εταιρεία μπορεί να προβεί στην έκδοση νέων μετοχών. Τα ποσά που εισπράττονται καθαρά από άμεσα έξοδα της συναλλαγής, καταχωρούνται στο μετοχικό κεφάλαιο (ονομαστική αξία) και στο αποθεματικό υπέρ το άρτιο, κατά την άσκηση των δικαιωμάτων. (δ) Βραχυπρόθεσμες αποδοχές αδειών Ο Όμιλος αναγνωρίζει το αναμενόμενο κόστος των βραχυπρόθεσμων παροχών στους εργαζομένους με την μορφή πληρωμένων αδειών, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι έχουν θεμελιώσει το σχετικό δικαίωμά τους μέσω της παροχής των υπηρεσιών τους. 2.22 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρούνται σύμφωνα με το αποσβεσμένο κόστος όπου και χρησιμοποιείται η μέθοδος του πραγματικού επιτοκίου. Οι υποχρεώσεις ταξινομούνται σε βραχυπρόθεσμες αν η πληρωμή επίκειται εντός ενός έτους ή λιγότερο. Εάν όχι, παρουσιάζονται μέσα στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. 2.23 Προβλέψεις Προβλέψεις για έξοδα αναδιοργάνωσης και νομικές υποθέσεις γίνονται όταν ο Όμιλος έχει νομικές ή άλλες συμβατικές υποχρεώσεις που απορρέουν από πράξεις του παρελθόντος, είναι πιθανόν να χρειασθούν μελλοντικές εκροές για την διευθέτηση αυτών των υποχρεώσεων και τα σχετικά ποσά μπορούν να υπολογισθούν με σχετική ακρίβεια. Προβλέψεις δεν μπορεί να γίνουν για ενδεχόμενες μελλοντικές λειτουργικές ζημίες. Οι προβλέψεις υπολογίζονται με βάση την παρούσα αξία των εκτιμήσεων της διοίκησης και αφορούν στη δαπάνη που θα χρειαστεί για την διευθέτηση των αναμενόμενων υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Ο συντελεστής προεξόφλησης που χρησιμοποιείται αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της αγοράς και τη διαχρονική αξία του χρήματος καθώς επίσης και επαυξήσεις σχετικές με την υποχρέωση. 2.24 Περιβαλλοντικές υποχρεώσεις Ο Όμιλος εφαρμόζει πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος η οποία συμμορφώνεται με την ισχύουσα νομοθεσία και τους όρους που απορρέουν από τις περιβαλλοντικές και λειτουργικές άδειες των δραστηριοτήτων του. Για τη συμμόρφωση με όλους τους σχετικούς όρους και κανονισμούς ο Όμιλος έχει εφαρμόσει σύστημα παρακολούθησης των διαφόρων παραμέτρων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις των αρμοδίων αρχών. Επίσης προσαρμόζει τα επενδυτικά του προγράμματα για δαπάνες που απαιτούνται για γνωστές μελλοντικές περιβαλλοντολογικές απαιτήσεις. Οι παραπάνω δαπάνες προεκτιμούνται από σχετικές περιβαλλοντικές μελέτες. Υποχρεώσεις για περιβαλλοντικές δαπάνες επανόρθωσης ή καθαρισμού αναγνωρίζονται όταν οι σχετικές περιβαλλοντικές μελέτες ή εργασίες καθαρισμού είναι πιθανές και οι σχετικές δαπάνες μπορούν εύλογα να εκτιμηθούν. Γενικά, η δημιουργία των σχετικών προβλέψεων συμπίπτει με τη δέσμευση από μέρους του Ομίλου να προβεί σε υλοποίηση επίσημου σχεδίου δράσης, σε περίπτωση αποβιομηχανοποίησης ή σε περίπτωση κλεισίματος ανενεργών εγκαταστάσεων. Το ποσό της πρόβλεψης είναι η καλύτερη δυνατή εκτίμηση των απαιτούμενων δαπανών. Εάν η διαχρονική αξία του χρήματος είναι σημαντική, το ποσό της πρόβλεψης που αναγνωρίζεται είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών δαπανών. Ο λογιστικός χειρισμός που πραγματοποιεί ο Όμιλος σχετικά με την υποχρέωση πλήρωσης συγκεκριμένων στόχων εκπομπών CO2, είναι ο ακόλουθος: Το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (32) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) κατανέμει ετησίως στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, καθορισμένο αριθμό δικαιωμάτων εκπομπών ρυπογόνων αερίων. Ο Όμιλος αναγνωρίζει τα δικαιώματα που λαμβάνει ή αγοράζει στο κόστος και αναγνωρίζει πρόβλεψη για το ποσό που θα πρέπει να πληρώσει εφόσον οι εκπομπές του κατά τη διάρκεια της χρονιάς ξεπεράσουν τα δικαιώματα που έχουν ληφθεί ή αγοραστεί. Η πρόβλεψη αναγνωρίζεται ως το ποσό με το οποίο αναμένεται να επιβαρυνθεί ο Όμιλος κατά την εξόφληση της υποχρέωσης, αφού ληφθούν υπόψη τα δικαιώματα εκπομπών που ήδη έχουν αγοραστεί και ισούται με την αγοραία, κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, τιμή των δικαιωμάτων που απαιτούνται για την κάλυψη ενδεχόμενου ελλείματος εκπομπών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία αυτή. 2.25 Αναγνώριση εσόδων Έσοδα από συμβόλαια με πελάτες Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των πωλήσεων αγαθών και παροχής υπηρεσιών, καθαρά από Φόρους Προστιθέμενης Αξίας, τελωνειακά τέλη, εκπτώσεις και επιστροφές. Τα έσοδα από πελάτες αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος των αγαθών ή των υπηρεσιών που παρέχονται έχουν μεταφερθεί στον πελάτη. Η μεταφορά του ελέγχου στον πελάτη γίνεται κατά το χρόνο παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών αντίστοιχα. Το ύψος του εσόδου που αναγνωρίζεται, είναι το ποσό που ο Όμιλος αναμένει πως θα λάβει ως αντάλλαγμα για την παροχή αυτών των αγαθών ή υπηρεσιών. Οι όροι πληρωμής συνήθως διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της πώλησης και εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τη φύση των προϊόντων ή των υπηρεσιών, τα κανάλια διανομής αλλά και τα χαρακτηριστικά κάθε πελάτη. Ο Όμιλος εκτιμά επιπλέον εάν έχει ρόλο εντολέα ή εκπροσώπου σε κάθε σχετική συμφωνία. Η εκτίμηση του Ομίλου είναι πως στο σύνολο των συναλλαγών πώλησης στις οποίες προβαίνει έχει ρόλο εντολέα. Τα έσοδα αναγνωρίζονται ως ακολούθως: Πωλήσεις αγαθών στη χονδρική & λιανική αγορά Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδο όταν εκπληρώνει μια συμβατική υποχρέωση προς τον εκάστοτε πελάτη με την παράδοση αγαθού (που ταυτίζεται με το χρόνο που ο έλεγχος επί του αγαθού περνάει στον πελάτη). Εάν μία σύμβαση περιλαμβάνει περισσότερες από μια συμβατικές υποχρεώσεις η συνολική αξία της σύμβασης επιμερίζεται στις επιμέρους υποχρεώσεις με βάση τις επιμέρους αξίες πώλησης. Το ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται είναι το ποσό που έχει επιμεριστεί στην αντίστοιχη συμβατική υποχρέωση που εκπληρώθηκε, με βάση το αντίτιμο που αναμένει να λάβει ο Όμιλος σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την περίοδο εκείνη όπου παρέχεται η υπηρεσία, κατά τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας στον πελάτη, σε σχέση πάντα και με το βαθμό ολοκλήρωσης της παροχής της υπηρεσίας ως ποσοστό των συνολικών υπηρεσιών που έχουν συμφωνηθεί. Μεταβλητό αντίτιμο Εάν το αντίτιμο που έχει συμφωνηθεί στα πλαίσια της σύμβασης περιλαμβάνει και μεταβλητό τμήμα, ο Όμιλος αναγνωρίζει το ποσό αυτό σαν έσοδο, στο βαθμό που δεν είναι σημαντικά πιθανό το ποσό αυτό να αντιλογιστεί στο μέλλον. Δικαιώματα εκπτώσεων Ο όμιλος παρέχει δικαιώματα εκπτώσεων στους πελάτες του βάσει όρων που προσδιορίζονται στις σχετικές συμβάσεις. Τα δικαιώματα για εκπτώσεις με βάση τον όγκο των πωλήσεων, αξιολογούνται από τον Όμιλο, προκειμένου να προσδιοριστεί εάν αποτελούν ουσιώδη δικαιώματα τα οποία ο πελάτης δεν θα αποκτούσε εάν δεν είχε συνάψει τη συγκεκριμένη σύμβαση. Για όλα αυτά τα δικαιώματα ο Όμιλος αξιολογεί την πιθανότητα Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (33) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) εξάσκησής τους και στη συνέχεια το μέρος του εσόδου το οποίο αναλογεί στο συγκεκριμένο δικαίωμα αναγνωρίζεται όταν το δικαίωμα είτε εξασκηθεί είτε λήξει. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου ο Όμιλος κατέληξε ότι οι εκπτώσεις επί του όγκου των πωλήσεων δημιουργούν δικαίωμα το οποίο πρέπει να αναγνωρίζεται με την πάροδο του χρόνου μέχρι το σημείο που είτε θα εξασκηθεί είτε θα λήξει. Ο Όμιλος παρέχει στους πελάτες εκπτώσεις επί του όγκου πωλήσεων με βάση τα όρια που καθορίζονται στις μεταξύ τους συμβάσεις. Όλες αυτές οι εκπτώσεις λογιστικοποιούνται εντός του οικονομικού έτους. Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται αναλογικά με βάση τo χρόνο και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Όταν υπάρχει απομείωση των απαιτήσεων, η λογιστική αξία αυτών μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό τους το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλουμένων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο όπου η έκπτωση κατανέμεται σαν έσοδο από τόκους. Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής τους. 2.26 Μισθώσεις – ΔΛΠ 17 εφαρμόσιμο έως 31 Δεκεμβρίου 2018 Ο Όμιλος προσδιορίζει για κάθε σχετική συμφωνία στην οποία προβαίνει κατά πόσον είναι ή εμπερικλείει συμφωνία μίσθωσης αξιολογώντας την ουσία της. Μια συμφωνία είναι ή εμπερικλείει μίσθωση εάν παρέχει δικαίωμα χρήσης παγίου ακόμα και στις περιπτώσεις που αυτό το πάγιο ή τα πάγια δεν προσδιορίζονται ξεκάθαρα σε αυτή. Μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι μισθωτής Οι μισθώσεις παγίων όπου ο Όμιλος διατηρεί ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και οφέλη της ιδιοκτησίας ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου ή της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμερίζεται μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο στην υπολειπόμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση. Οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, καθαρές από χρηματοοικονομικά έξοδα, απεικονίζονται στα «Δάνεια». Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχεί σε τόκους αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης με τρόπο που να συνεπάγεται σταθερό επιτόκιο στο υπόλοιπο της υποχρέωσης στην κάθε περίοδο. Τα πάγια που αποκτήθηκαν με χρηματοδοτική μίσθωση αποσβένονται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής των παγίων στοιχείων και της διάρκειας μίσθωσής τους. Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνται από τον εκμισθωτή ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που γίνονται για λειτουργικές μισθώσεις (καθαρές από τυχόν κίνητρα που προσφέρθηκαν από τον εκμισθωτή) αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Μισθώσεις στις οποίες ο Όμιλος είναι εκμισθωτής Τα μισθώματα που εισπράττει ο Όμιλος αναγνωρίζονται σαν έσοδο αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τα αντίστοιχα μισθωμένα πάγια περιλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης βάσει της φύσης τους. Από 1 Ιανουαρίου 2019 η λογιστική πολιτική αυτή ανανεώθηκε με βάση το καινούριο πρότυπο ΔΠΧΑ 16, όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.1.1. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (34) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.27 Διανομή μερισμάτων Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της εταιρίας αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης στην οποία τα μερίσματα ανακοινώθηκαν και η διανομή εγκρίθηκε από τη γενική συνέλευση των μετόχων της Εταιρίας. Τα ενδιάμεσα μερίσματα τα οποία έχουν προταθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο αναγνωρίζονται στις υποχρεώσεις κατά το χρόνο πρότασής τους. 2.28 Συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης Οι συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης του Ομίλου προβλέπουν την αποζημίωση του κατόχου του συμβολαίου για ζημιά την οποία υπέστη σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του βάσει των συμφωνηθέντων όρων. Οι συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης αναγνωρίζονται αρχικά σαν υποχρέωση στην εύλογη αξία τους, η οποία προσαρμόζεται για τυχόν έξοδα συναλλαγών τα οποία συνδέονται άμεσα με τις συγκεκριμένες συμβάσεις. Μεταγενέστερα, η επιμέτρηση της υποχρέωσης γίνεται στη μεγαλύτερη αξία ανάμεσα στο ποσό της πρόβλεψης που υπολογίστηκε βάσει του ΔΛΠ 9 και του ποσού που είχε αρχικά αναγνωριστεί, μείον όπου απαιτείται του συνολικού εισοδήματος. 2.29 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές O Όμιλος έχει υιοθετήσει τις τροποποιήσεις που περιγράφονται αναλυτικά στη σημείωση 2.1.1 για πρώτη φορά την οικονομική περίοδο που ξεκίνησε τη 1η Ιανουαρίου 2019. 2.30 Συγκριτικά στοιχεία Όπου ήταν αναγκαίο τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ανακατανεμηθεί για να συμφωνούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσης χρήσεως. 3 3.1 Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Οι δραστηριότητες του Ομίλου επικεντρώνονται πρωτίστως στον κλάδο Διύλισης (συμπεριλαμβανομένων και των Χημικών) και Εμπορίας πετρελαιοειδών και δευτερευόντως στους κλάδους της Έρευνας Υδρογονανθράκων και Παραγωγής και Εμπορίας Ηλεκτρικής Ενέργειας. Ως εκ τούτου, ο Όμιλος εκτίθεται σε διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους και κινδύνους σχετιζόμενους με την αγορά πετρελαιοειδών, όπως κινδύνους διακύμανσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών, της τιμής των πετρελαιοειδών στις διεθνείς αγορές και των επιτοκίων, πιστωτικό κίνδυνο καθώς και κίνδυνο ρευστότητας και ταμειακών ροών. Συμβαδίζοντας με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και μέσα στα πλαίσια της εκάστοτε τοπικής αγοράς και νομικού πλαισίου, το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου εστιάζεται στην μείωση πιθανής έκθεσης στη μεταβλητότητα της αγοράς και / ή στην μετρίαση οποιασδήποτε αρνητικής επίδρασης στη χρηματοοικονομική θέση του Ομίλου, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Σε γενικές γραμμές, τα θέματα που επηρεάζουν τη λειτουργία του Ομίλου, συνοψίζονται παρακάτω: Μακροοικονομικό Περιβάλλον: Η ελληνική οικονομία ενίσχυσε την αναπτυξιακή δυναμική της την περίοδο Ιανουαρίου - Σεπτεμβρίου 2019, παρά την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Καταγράφονται θετικές εξελίξεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα, με αύξηση των καταθέσεων και βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης των τραπεζών. Η εμπιστοσύνη στον τραπεζικό τομέα έχει ενισχυθεί σημαντικά και οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων καταργήθηκαν πλήρως από την 1η Σεπτεμβρίου. Το ΑΕΠ παρουσιάζει αύξηση της τάξης του 2,3% κατά το τρίτο τρίμηνο του 2019 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2018 (αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1% για τους πρώτους εννιά μήνες του έτους), βασιζόμενο κυρίως στις αυξημένες εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, τις ιδιωτικές επενδύσεις, τη μείωση στις εισαγωγές αγαθών, Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (35) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) καθώς και την ενισχυμένη ιδιωτική κατανάλωση. Από την άλλη πλευρά, η αύξηση στις εισαγωγές υπηρεσιών, περιόρισε μια ακόμη ισχυρότερη πορεία ανάπτυξης. Η συνολική κατανάλωση καυσίμων για το 2019 αυξήθηκε κατά 2,8% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, κυρίως ως αποτέλεσμα της αύξησης στη ζήτηση του πετρελαίου θέρμανσης, λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών που επικράτησαν στη χώρα κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους. Η ζήτηση καυσίμων κίνησης αυξήθηκε οριακά κατά 0,4%, ως αποτέλεσμα αυξημένης κατανάλωσης πετρελαίου κίνησης (+1,6%) και χαμηλότερης ζήτησης βενζίνης (-0,7%). Παρόλη την οικονομική ανάκαμψη, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει μία σειρά από σημαντικές προκλήσεις, όπως οι σχετικά χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης και η χαμηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής κυβέρνησης σε σχέση με την επενδυτική κατηγορία. Ταυτόχρονα, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι και αβεβαιότητες που προέρχονται από το εξωτερικό περιβάλλον, όπως η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας λόγω του αυξανόμενου προστατευτισμού του εμπορίου και των γεωπολιτικών εντάσεων. Η Διοίκηση αξιολογεί συνεχώς την κατάσταση και τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις προκειμένου να διασφαλίσει τη λήψη όλων των απαιτούμενων μέτρων για την ελαχιστοποίηση τυχόν επιπτώσεων στις δραστηριότητες του στην Ελλάδα. Έξοδος Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Στο πλαίσιο βέλτιστης διαχείρισης των δανειακών του υποχρεώσεων, ο Όμιλος αντλεί κεφάλαια από τις διεθνείς αγορές, μέσω ευρω-ομολόγων έκδοσης της θυγατρικής του εταιρείας HELLENIC PETROLEUM FINANCE plc, που εδρεύει στο Λονδίνο, εισηγμένων στην αγορά του Λουξεμβούργου. Τυχόν αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να επηρεάσει τόσο τα υφιστάμενα ομόλογα που έχει εκδώσει η HPF, καθώς και τον τρόπο χρηματοδότησης του Ομίλου από τις διεθνείς αγορές. Ο Όμιλος παρακολουθεί τις σχετικές εξελίξεις και εξετάζει εναλλακτικά σενάρια για την διατήρηση της δυνατότητας χρηματοδότησής του από τις διεθνείς αγορές ομολόγων. Συναλλαγματικός κίνδυνος: Οι δραστηριότητες του Ομίλου είναι προστατευμένες από τη φύση τους από τον κίνδυνο που προκύπτει από συναλλαγματικές ισοτιμίες, καθώς όλες οι συναλλαγές που γίνονται στον πετρελαϊκό τομέα βασίζονται σε διεθνείς τιμές αναφοράς σε δολάρια Αμερικής τόσο για το αργό πετρέλαιο όσο και για τα προϊόντα πετρελαιοειδών. Όλες οι διεθνείς αγορές και πωλήσεις αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαιοειδών διενεργούνται σε δολάρια Αμερικής, ενώ οι πωλήσεις σε τοπικές αγορές είτε γίνονται σε δολάρια Αμερικής είτε μετατρέπονται στο τοπικό νόμισμα για λογιστικούς λόγους χρησιμοποιώντας τις διεθνείς τιμές αναφοράς της ημερομηνίας συναλλαγής. Κίνδυνος μεταβολής τιμών: Η διαχείριση κινδύνων που αφορούν τις τιμές των προϊόντων πραγματοποιείται από την επιτροπή διαχείρισης εμπορικών κινδύνων στην οποία μετέχουν ανώτερα στελέχη των εμπορικών και οικονομικών διευθύνσεων, ενώ για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους η διαχείριση γίνεται από τις Οικονομικές Υπηρεσίες του Ομίλου, πάντα στα πλαίσια των εγκρίσεων που έχουν δοθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Οι Οικονομικές Υπηρεσίες προσδιορίζουν και εκτιμούν τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους σε στενή συνεργασία με τις λειτουργικές μονάδες του Ομίλου. Εξασφάλιση τροφοδοσίας με αργά πετρέλαια: Κατά τα τελευταία 2,5 χρόνια, οι τιμές αναφοράς του αργού πετρελαίου έχουν μερικώς ανακάμψει, μετά από τριετή περίοδο συρρίκνωσης (Ιούνιος 2014 - Ιούνιος 2017), φτάνοντας τα $64/bbl κατά μέσο όρο για το 2019. Ωστόσο, το κόστος του αργού πετρελαίου, κυρίως των βαρέων αργών υψηλού θείου αλλά και των ελαφριών αργών χαμηλού θείου, τα οποία αποτελούν την κύρια πρώτη ύλη για διυλιστήρια υψηλής πολυπλοκότητας όπως αυτά του Ομίλου ΕΛΠΕ, συντηρείται σε λογικά επίπεδα, βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα των διυλιστηρίων στη Μεσόγειο συγκριτικά με αντίστοιχες εταιρείες παγκοσμίως. Όσον αφορά στην απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ για την εκ νέου επιβολή των κυρώσεων εναντίον του Ιράν, ο Όμιλος κατάφερε επιτυχώς να αντικαταστήσει το Ιρανικό πετρέλαιο που προμηθευόταν με άλλες εναλλακτικές στην περιοχή, χωρίς ιδιαίτερη επίπτωση στη συνέχεια και το κόστος της λειτουργίας των διυλιστηρίων (Σημ.16). Χρηματοδότηση δραστηριοτήτων: Προτεραιότητα του Ομίλου είναι η διαχείριση της μέσης διάρκειας ζωής των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού, η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για την υλοποίηση του Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (36) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) επενδυτικού του πλάνου καθώς και η διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας αναφορικά με την κάλυψη των λειτουργικών του αναγκών. Ως εκ τούτου, σύμφωνα και με το μεσοπρόθεσμο πλάνο χρηματοδότησης και άλλες εμπορικές παραμέτρους, ο Όμιλος διατηρεί μια αναλογία μακροπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανείων, λαμβάνοντας υπ’όψιν την πιστοδοτική δυνατότητα των τραπεζών και των αγορών κεφαλαίου. Περίπου 70% του συνολικού δανεισμού, αποτελείται από μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες γραμμές πίστωσης ενώ το υπόλοιπο συνίσταται κυρίως από βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Τον Ιούνιο του 2018 ο Όμιλος προπλήρωσε δύο δάνεια συνολικού υπολοίπου €380 εκατ. Τα δάνεια αναχρηματοδοτήθηκαν με πενταετές κυλιόμενο (revolving) κοινοπρακτικό δάνειο ύψους €400 εκατ., το οποίο εκδόθηκε από την ΕΛΠΕ Α.Ε. και είναι εγγεγραμμένο από ελληνικές και διεθνείς τράπεζες Τον Νοέμβριο του 2018, η ΕΛΠΕ Α.Ε. αναχρηματοδότησε ένα κοινοπρακτικό ομολογιακό δάνειο ύψους €400 εκατ., με νέο δάνειο ίδιου ύψους και διάρκειας δύο ετών με δυνατότητα παράτασης για ένα επιπλέον έτος. Τον Ιανουάριο του 2015 η ΕΛΠΕ Α.Ε. εξέδωσε κυλιόμενο (revolving) ομολογιακό δάνειο ύψους €200 εκατ., διάρκειας τριών ετών. Το δάνειο αναχρηματοδοτήθηκε τον Φεβρουάριο του 2018 έναντι αυξημένου ποσού €300 εκατ. και ανανεωμένης διάρκειας τριών ετών. Τον Ιούνιο του 2018 η ΕΛΠΕ Α.Ε. εξέδωσε κυλιόμενο (revolving) ομολογιακό δάνειο ύψους $250 εκατ., διάρκειας τριών ετών. Τον Ιούλιο του 2014, η Hellenic Petroleum Finance S.A. εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €325 εκατ. με ετήσιο κουπόνι 5,25%, το οποίο έληξε τον Ιούλιο του 2019. Οι Ομολογίες, οι οποίες είναι εγγυημένες από την ΕΛΠΕ Α.Ε., είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Τον Ιούλιο του 2019 η Hellenic Petroleum Finance S.A. εξόφλησε πλήρως το υπόλοιπο ύψους €319,8 εκατ. Τον Οκτώβριο του 2016, ο Όμιλος εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €375 εκατ. και απόδοσης 4,875%, εγγυημένο από τη μητρική εταιρεία του Ομίλου, με τιμή έκδοσης 99,453 επί τοις εκατό του αρχικού κεφαλαίου. Οι ομολογίες λήγουν τον Οκτώβριο του 2021. Τα έσοδα από την έκδοση χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή υφιστάμενου χρέους, συμπεριλαμβανομένης της μερικής προπληρωμής του ευρωομολόγου €500 εκατ. που έληξε τον Μάιο του 2017, μέσω διαδικασίας δημόσιας προσφοράς η οποία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2016 και κατά την οποία έγιναν δεκτές ομολογίες ονομαστικής αξίας €225 εκατ.. Τον Ιούλιο του 2017, ο Όμιλος εξέδωσε εγγυημένες ομολογίες ύψους €74,53 εκατ. με λήξη στις 14 Οκτωβρίου 2021, οι οποίες ενοποιήθηκαν και αποτελούν μία ενιαία σειρά ομολογιών με το ευρωομόλογο ύψους €375 εκατ. και απόδοσης 4,875%. Οι ομολογίες προπληρώθηκαν εν μέρει τον Οκτώβριο του 2019 κάνοντας χρήση των εσόδων από τη νέα έκδοση πενταετούς ευρωομολόγου, ύψους €500 εκατ., όπως περιγράφεται παρακάτω. Το υπόλοιπο των ομολογιών στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανήλθε σε €201 εκατ.. Τον Οκτώβριο του 2019, η Hellenic Petroleum Finance S.A. εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €500 εκατ. και απόδοσης 2%, εγγυημένο από τη μητρική εταιρεία του Ομίλου, με τιμή έκδοσης 99,41 επί τοις εκατό του αρχικού κεφαλαίου. Τα δάνεια λήγουν τον Οκτώβριο του 2024. Μέρος των εσόδων από την έκδοση χρησιμοποιήθηκε για τη μερική προπληρωμή του ευρωομολόγου ύψους €450 εκατ. που θα έληγε τον Οκτώβριο του 2021, μέσω διαδικασίας δημόσιας προσφοράς που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2019 και κατά την οποία έγιναν δεκτές ομολογίες ονομαστικής αξίας €248,4 εκατ.. Αναλυτικότερη αναφορά γίνεται στην παράγραφο (γ) Κίνδυνος ρευστότητας όπως επίσης και στη Σημείωση 17. Διαχείριση κεφαλαίων: Σημαντική προτεραιότητα του Ομίλου αποτελεί επίσης η διαχείριση του Ενεργητικού, όπου ο Όμιλος απασχολεί κεφάλαια ύψους, περίπου €4,1 δισ., τα οποία καλύπτουν ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης, επενδύσεις σε πάγια στοιχεία αλλά και την επένδυση στον Όμιλο ΔΕΠΑ. Το κυκλοφορούν ενεργητικό χρηματοδοτείται κυρίως από τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις (συμπεριλαμβανομένου και του βραχυπρόθεσμου τραπεζικού δανεισμού), οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου κίνησης (αποθέματα και πελάτες). Ως αποτέλεσμα του επενδυτικού πλάνου, την περίοδο 2007- 2012, το επίπεδο καθαρού δανεισμού αυξήθηκε στο 43% των συνολικών απασχολούμενων κεφαλαίων, ενώ το υπόλοιπο 57% χρηματοδοτείται από ίδια κεφάλαια. Ο Όμιλος έχει ξεκινήσει διαδικασία μείωσης του επιπέδου καθαρού δανεισμού μέσω αξιοποίησης Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (37) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) των αυξημένων λειτουργικών χρηματοροών μετά την ολοκλήρωση και λειτουργία του νέου διυλιστηρίου Ελευσίνας. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερο δείκτη Δανείων προς Ίδια Κεφάλαια, καλύτερη αντιστοίχιση των ημερομηνιών λήξης των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού, καθώς και σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού. (α) Κίνδυνος αγοράς (ι) Συναλλαγματικός κίνδυνος Όπως εξηγείται στη σημείωση 2.5 «Συναλλαγματικές μετατροπές», το λειτουργικό νόμισμα της μητρικής εταιρείας και νόμισμα αναφοράς του Ομίλου είναι το Ευρώ. Ωστόσο, σύμφωνα με την κοινή διεθνή πρακτική, όλες οι διεθνείς συναλλαγές αργού πετρελαίου και εμπορίας πετρελαιοειδών βασίζονται στις διεθνείς τιμές αναφοράς σε δολάρια ΗΠΑ. Ο συναλλαγματικός νομισματικός κίνδυνος προκύπτει από τρεις τύπους έκθεσης σε κίνδυνο: Κίνδυνος αποτίμησης στοιχείων της κατάστασης οικονομικής θέσης: Το μεγαλύτερο μέρος από τα αποθέματα που διατηρεί ο Όμιλος αποτιμάται σε Ευρώ ενώ η υποκείμενη του αξία προσδιορίζεται σε Δολάρια Αμερικής. Ως εκ τούτου, πιθανή υποτίμηση του Δολαρίου έναντι του Ευρώ οδηγεί σε μείωση της αξίας ρευστοποίησης των αποθεμάτων που συμπεριλαμβάνονται στη κατάσταση οικονομικής θέσης. Σαν μέτρο αντιστάθμισης μέρους του συγκεκριμένου κινδύνου, σημαντικό μέρος των υποχρεώσεων του Ομίλου προς προμηθευτές (αγορά αργού και έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων) πραγματοποιείται σε δολάρια περιορίζοντας τον κίνδυνο μεταβολής της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Σημειώνεται όμως ότι ενώ στην περίπτωση υποτίμησης του δολαρίου η επίδραση στη κατάσταση οικονομικής θέσης αντισταθμίζεται, σε περιπτώσεις ανατίμησης του δολαρίου η αποτίμηση σε αγοραία αξία τέτοιων υποχρεώσεων οδηγεί σε συναλλαγματικές ζημιές χωρίς αντισταθμισμένα οφέλη, καθώς τα αποθέματα εξακολουθούν να παρουσιάζονται στη κατάσταση οικονομικής θέσης σε τιμή κτήσης. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 εάν το Ευρώ είχε εξασθενήσει έναντι του Δολαρίου κατά 5% διατηρώντας όλα τα άλλα μεταβλητά στοιχεία σταθερά τα προ φόρων αποτελέσματα θα μειωνόταν περίπου κατά €9 εκατ. κυρίως ως αποτέλεσμα των κερδών από συναλλαγματικές διαφορές στην μετατροπή των δολαριακών εμπορικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων, χρηματικών διαθεσίμων και στην μετατροπή των δολαριακών δανείων. Κίνδυνος μετατροπής μεικτού περιθωρίου: Λόγω του ότι οι περισσότερες συναλλαγές σε αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου βασίζονται σε διεθνείς τιμές Platts σε δολάρια, το μεικτό κέρδος του Ομίλου σε Ευρώ διαφοροποιείται ανάλογα με την εκάστοτε ισοτιμία. Η πρόσφατη μεταβλητότητα της αγοράς έχει επιδράσει αρνητικά στην δυνατότητα και το κόστος κάλυψης του κινδύνου αυτού. Για το λόγο αυτό ο Όμιλος δεν προέβη σε μεγάλο ύψος πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου μετατροπής του μεικτού περιθωρίου σε Ευρώ. Η συγκεκριμένη έκθεση σε κίνδυνο σχετίζεται γραμμικά με το μεικτό περιθώριο του Ομίλου καθώς οποιαδήποτε ανατίμηση/ υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου οδηγεί σε αντίστοιχη ζημιά/ κέρδος μετατροπής στα αποτελέσματα της περιόδου. Κίνδυνος ξένων θυγατρικών: Όπου ο Όμιλος λειτουργεί εκτός Ευρωζώνης υπάρχει επιπλέον έκθεση σε κίνδυνο που συνδέεται με τη σχετική ισοτιμία μεταξύ του δολαρίου (τρόπος καθορισμού βασικής τιμής), του Ευρώ (νόμισμα παρουσίασης) και του τοπικού νομίσματος (νόμισμα συναλλαγής). Όπου είναι δυνατό ο Όμιλος προσπαθεί να ελέγξει την έκθεση στον κίνδυνο αυτό, μεταφέροντας και συγκεντρώνοντας το σύνολο των συναλλαγμάτων σε επίπεδο Ομίλου. Παρ’ ότι σημαντική για τις εκτός Ελλάδας θυγατρικές, η συνολική έκθεση στον κίνδυνο αυτό δεν θεωρείται σημαντική για τον Όμιλο. (ιι) Κίνδυνος διακύμανσης τιμής προϊόντων Η διύλιση, ως βασική δραστηριότητα του Ομίλου, δημιουργεί έκθεση σε κίνδυνο αγοράς τιμής προϊόντων. Αλλαγές στις τρέχουσες τιμές αγοράς ή στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης σε σχέση με τις τιμές κόστους επηρεάζουν την αξία των αποθεμάτων, ενώ η έκθεση στα περιθώρια διύλισης (συνδυασμός τιμής αργού και προϊόντων) επηρεάζει τις μελλοντικές ταμειακές ροές της επιχείρησης. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (38) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στην περίπτωση του κινδύνου διακύμανσης τιμής προϊόντων, το επίπεδο έκθεσης σε κίνδυνο καθορίζεται από το απόθεμα στο τέλος κάθε περιόδου. Σε περιόδους απότομης πτώσης τιμών, καθώς η πολιτική της μητρικής Εταιρείας είναι να παρουσιάζει τα αποθέματα στο χαμηλότερο της τιμής κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας, τα αποτελέσματα επηρεάζονται από την υποτίμηση αξίας των αποθεμάτων. Το μέγεθος της έκθεσης στον κίνδυνο αυτό σχετίζεται απευθείας με το ύψος των αποθεμάτων και το ποσοστό της μείωσης των τιμών. Στο βαθμό που η χρήση τέτοιων χρηματοοικονομικών προϊόντων αξιολογείται ως συμφέρουσα από άποψη απόδοσης σε σχέση με το βαθμό κινδύνου, τη δομή της αγοράς και τα διαθέσιμα πιστωτικά όρια για τέτοιου είδους συναλλαγές, η Εταιρεία προβαίνει σε μείωση της έκθεσης στο κίνδυνο με πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου σε παράγωγα. Η έκθεση στον κίνδυνο μεταβολών περιθωρίων διύλισης σχετίζεται με το απόλυτο μέγεθος των περιθωρίων διύλισης κάθε διυλιστηρίου. Αυτά καθορίζονται με βάση τις τιμές αναφοράς Platts και διαμορφώνονται σε καθημερινή βάση. Η μεταβολή περιθωρίων έχει ανάλογη επίπτωση στα κέρδη του Ομίλου. Ο Όμιλος, όπου αυτό είναι εφικτό, αποσκοπεί σε αντιστάθμιση μέρους του κινδύνου που αφορά στο κομμάτι της παραγωγής του που θα πωληθεί μελλοντικά. Αυτό όμως δεν είναι εφικτό να συμβεί σε όλες τις συνθήκες της αγοράς, όπως για παράδειγμα όταν οι τιμές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης βρίσκονται χαμηλότερα από το επίπεδο των τρεχουσών (spot) τιμών αγοράς (backwardated market) ή όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα πιστωτικά όρια για τέτοιου είδους συναλλαγές. (ιιι) Κίνδυνος ταμειακών ροών και κίνδυνος μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολών των επιτοκίων Τα λειτουργικά έσοδα και ταμειακές ροές είναι ανεξάρτητα των μεταβολών στα χρηματοοικονομικά επιτόκια, δεδομένου του χαμηλού επιπέδου επιτοκίων αναφοράς που επικρατούν. Ο δανεισμός με μεταβλητά επιτόκια εκθέτει τον Όμιλο σε κίνδυνο χρηματικών ροών από διακυμάνσεις στα επιτόκια, ενώ ο δανεισμός με σταθερά επιτόκια σε κίνδυνο μεταβολών της εύλογης αξίας. Περίπου το 26% των δανείων του Ομίλου είναι σε σταθερό επιτόκιο. Ανάλογα με τα εκάστοτε επίπεδα καθαρού δανεισμού, η μεταβολή των επιτοκίων βάσης δανεισμού (EURIBOR ή LIBOR), έχει αναλογική επίπτωση στα αποτελέσματα του Ομίλου. Ο δανεισμός του Ομίλου είναι σε μεγάλο βαθμό με μεταβλητό επιτόκιο. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, εάν το επιτόκιο των δανείων σε Ευρώ ήταν κατά 0,5% υψηλότερο, των λοιπών μεταβλητών στοιχείων τηρουμένων σταθερών, τα προ φόρων κέρδη θα μειώνονταν κατά €9 εκατ.. (β) Πιστωτικός κίνδυνος i. Διαχείριση ρίσκου Η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου επιτελείται κεντρικά, σε επίπεδο Ομίλου. Ο πιστωτικός κίνδυνος πηγάζει από τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, τις καταθέσεις σε τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία, καθώς και από έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο από πελάτες χονδρικής, συμπεριλαμβανομένων ανεξόφλητων υπολοίπων πελατών και δεσμευμένων συναλλαγών. Όπου οι πελάτες χονδρικής μπορεί να αξιολογηθούν από ανεξάρτητη αρχή, αυτές οι αξιολογήσεις χρησιμοποιούνται στη διαχείριση του συγκεκριμένου πιστωτικού κινδύνου. Σε περίπτωση όπου δεν υπάρχει ανεξάρτητη αξιολόγηση, το τμήμα διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη λαμβάνοντας υπ’ όψη την οικονομική του κατάσταση, προηγούμενες συναλλαγές καθώς και άλλες παραμέτρους. Τα πιστωτικά όρια πελατών καθορίζονται με βάση εσωτερικές ή εξωτερικές αξιολογήσεις πάντα εντός των καθορισμένων από τη Διοίκηση ορίων. Η χρήση πιστωτικών ορίων παρακολουθείται σε τακτά διαστήματα. Οι πωλήσεις σε πελάτες λιανικής εξοφλούνται με μετρητά ή με χρήση πιστωτικών καρτών. ii. Πιστωτική φερεγγυότητα Η πιστωτική φερεγγυότητα των ταμειακών διαθεσίμων, ταμειακών ισοδύναμων και δεσμευμένων καταθέσεων αξιολογείται με αναφορά σε εξωτερικές αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας από τον οίκο αξιολόγησης S&P και Fitch, όπως παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα. Λόγω των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά, η έγκριση των πιστωτικών ορίων είναι αποτέλεσμα μιας πιο αυστηρής διαδικασίας που εμπλέκει όλα τα επίπεδα της ανώτερης διοίκησης. Γι’ αυτό το λόγο έχει δημιουργηθεί Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (39) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) η επιτροπή πιστώσεων του Ομίλου, η οποία παρακολουθεί τους σημαντικούς πιστωτικούς κινδύνους ολόκληρου του Ομίλου (Σημ.12). 31 Δεκεμβρίου 2019 62 279 5 1 505 176 20 40 1.088 Αξιολόγηση τραπεζών (σε εκ. €) A ABBB+ BBB BBBBB+ CCC+ CCC CCCΧωρίς αξιολόγηση Σύνολο (γ) 31 Δεκεμβρίου 2018 17 5 518 1 4 3 669 39 20 1.276 Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας αντιμετωπίζεται με την εξασφάλιση ικανών ταμειακών πόρων και διαθεσίμων καθώς και την εξασφάλιση επαρκών πιστωτικών ορίων µε τις συνεργαζόμενες τράπεζες. Λόγω της δυναμικής φύσης των δραστηριοτήτων του, ο Όμιλος έχει σαν στόχο να διατηρεί ευελιξία χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων του μέσω ταμειακών διαθεσίμων και πιστωτικών γραμμών. Όποτε θεωρηθεί συμφέρον για τον Όμιλο, αλλά και για την επίτευξη ευνοϊκότερων όρων συναλλαγών, (όπως καλύτερες τιμές, υψηλότερα πιστωτικά όρια, μεγαλύτερη περίοδο πίστωσης), ο Όμιλος προβλέπει για την έκδοση βραχυπρόθεσμων εγγυητικών επιστολών ή ενέγγυων πιστώσεων για την πληρωμή υποχρεώσεων προς προμηθευτές, χρησιμοποιώντας υπάρχουσες γραμμές πίστωσης με εγχώριες και διεθνείς τράπεζες, βάσει των εγκεκριμένων όρων και προϋποθέσεων κάθε τράπεζας σχετικά με το ποσό, το νόμισμα, τη μέγιστη διάρκεια διακράτησης, τις εγγυήσεις κ.α. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ποσά των δανείων του Ομίλου που θα πρέπει να αποπληρωθούν ή να αναχρηματοδοτηθούν εντός των επόμενων 12 μηνών σε εκατομμύρια Ευρώ, καθώς και οι σχετικές περίοδοι λήξης: Δανειακές Συμβάσεις Ομολογιακό δάνειο €400 εκ. Δάνεια Ευρωπαικής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ) 1ο εξάμηνο 2020 - 2ο εξάμηνο 2020 225 22 Δάνεια προς αποπληρωμή 2020 225 22 44 44 Δάνεια προς αναχρηματοδότηση 225 - Άλλες πιστωτικές γραμμές (αποπληρωμή κατ'απαίτηση) Διμερείς πιστωτικές γραμμές/ Πρακτόρευση απαιτήσεων με αναγωγή Total 22 247 754 1.023 44 225 Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και τις καθαρές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από παράγωγα, ομαδοποιημένες κατά ημερομηνία λήξης, όπως αυτή υπολογίζεται σύμφωνα με το χρονικό υπόλοιπο από την ημερομηνία Ισολογισμού μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης. Τα ποσά που εμφανίζονται στον πίνακα αποτελούν τις συμβατικές ταμειακές ροές. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (40) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Εντός 1 έτους Μεταξύ 1 και 5 ετών Πάνω από 5 έτη 31 Δεκεμβρίου 2019 Δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων (Σημ. 18) Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 1.105.978 36.124 1.352.034 1.714.343 86.135 - 89.327 - 31 Δεκεμβρίου 2018 Δανεισμός Χρηματοδοτικές μισθώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 1.225.186 906 1.307.483 1.759.400 2.177 - 607 - Τα ποσά που περιλαμβάνονται στη σειρά «Δανεισμός» του πίνακα δεν αντιστοιχούν στα ποσά της κατάστασης οικονομικής θέσης, καθώς αφορούν συμβατικές (μη προεξοφλημένες) μελλοντικές ταμειακές ροές, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο το κεφάλαιο όσο και τον μελλοντικό τόκο που θα προκύψει στο αντίστοιχο έτος. Τα ποσά που περιλαμβάνονται στη σειρά «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις» του πίνακα επίσης δεν αντιστοιχούν στα ποσά του ισολογισμού, καθώς περιλαμβάνουν μόνο χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις. 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου Οι στόχοι του Ομίλου σε σχέση με την κεφαλαιακή δομή του, η οποία περιλαμβάνει ίδια κεφάλαια και δανειακή χρηματοδότηση, είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας της εταιρείας στο μέλλον, να διατηρήσει την ιδανική κεφαλαιακή δομή από πλευράς κόστους και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει ότι πληρούνται οι οικονομικοί όροι των δανειακών συμβάσεων. Ο Όμιλος για να διατηρήσει ή να προσαρμόσει την κεφαλαιακή του διάρθρωση μπορεί να μεταβάλει το μέρισμα προς τους μετόχους, να επιστρέψει κεφάλαιο στους μετόχους, να εκδώσει νέες μετοχές ή να εκποιήσει περιουσιακά στοιχεία για να μειώσει το χρέος του. Σύμφωνα και με την πρακτική που ακολουθεί ο κλάδος, ο Όμιλος παρακολουθεί την κεφαλαιακή δομή και το δανεισμό του με βάση το συντελεστή μόχλευσης. Ο εν λόγω συντελεστής υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. Ο καθαρός δανεισμός υπολογίζεται ως ο συνολικός δανεισμός, μακροπρόθεσμος και βραχυπρόθεσμος όπως εμφανίζεται στον ισολογισμό, μείον τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα και τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. Τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια υπολογίζονται ως τα συνολικά ίδια κεφάλαια, όπως εμφανίζονται στον ισολογισμό, πλέον του καθαρού δανεισμού. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (41) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Οι συντελεστές μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα είχαν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 2.632.364 (1.088.198) (1.356) 2.735.956 (1.275.159) (634) Καθαρός δανεισμός (μη συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) 1.542.810 1.460.163 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 2.326.573 2.394.731 Συνολικά αποσχολούμενα κεφάλαια (μη συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) 3.869.383 3.854.894 40% 38% 199.894 - Καθαρός δανεισμός (συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) 1.742.704 1.460.163 Συνολικά αποσχολούμενα κεφάλαια (συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) 4.069.277 3.854.894 43% 38% Σύνολο δανεισμού (Σημ. 17) Μείον: Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (Σημ. 13) Μείον: Επενδύσεις σε συμμετοχικούς κύκλους (Σημ. 3.3) Συντελευστής μόχλευσης (μη συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) Υποχρεώσεις μισθώσεων (Σημ. 18) Συντελευστής μόχλευσης (συμπεριλαμβανομένων υποχρεώσεων μισθώσεων) Προσδιορισμός των ευλόγων αξιών 3.3 Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων που επιμετρούνται στην εύλογη αξία, κατηγοριοποιημένα στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας εύλογων αξιών. Οι διαφορετικές κατηγορίες είναι οι ακόλουθες: Δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (χωρίς τροποποίηση ή αναπροσαρμογή) για χρηματοοικονομικά στοιχεία που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (επίπεδο 1) Τεχνικές αποτίμησης βασιζόμενες απευθείας σε δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (εξαιρώντας τα χρηματοοικονομικά στοιχεία εκείνα που περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1) ή υπολογιζόμενες εμμέσως από δημοσιευόμενες τιμές αγοράς για παρόμοια εργαλεία (επίπεδο 2). Τεχνικές αποτίμησης που δεν βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες από τρέχουσες συναλλαγές σε ενεργές χρηματαγορές (επίπεδο 3). Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που επιμετρούνται στην εύλογη αξία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: Στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 1.356 2.520 3.876 3.474 3.474 - 3.474 1.356 2.520 7.350 - - - - Στοιχεία υποχρεώσεων Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (42) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που επιμετρούνται στην εύλογη αξία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 634 3.133 - - 634 3.133 3.767 - - 3.767 - 16.387 - 16.387 - 16.387 - 16.387 Στοιχεία υποχρεώσεων Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές, προσδιορίζεται με βάση τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. «Ενεργός» χρηματαγορά υπάρχει όταν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες και αναθεωρούμενες σε τακτά διαστήματα τιμές, που δημοσιεύονται από χρηματιστήριο, χρηματιστή, κλάδο, οργανισμό αξιολόγησης ή οργανισμό εποπτείας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (π.χ. συμβόλαια παραγώγων εκτός της αγοράς παραγώγων) προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης, οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές ενώ χρησιμοποιούν κατά το δυνατό λιγότερες εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 2. Εάν οι τεχνικές αποτίμησης δεν βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες της αγοράς τότε τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 3. Τεχνικές που χρησιμοποιεί ο Όμιλος για να επιμετρήσει τα χρηματοοικονομικά στοιχεία περιλαμβάνουν: Τιμές αγοράς ή τιμές διαπραγματευτών για παρόμοια στοιχεία. Την εύλογη αξία των πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου εμπορευμάτων, η οποία προσδιορίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών χρηματοροών. Δεν υπήρξαν αλλαγές στις τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιεί ο Όμιλος κατά το έτος. Για τα έτη 2019 και 2018, δεν υπήρξαν μεταφορές ποσών μεταξύ επιπέδων. Η εύλογη αξία των Ευρώ-ομολόγων σε ευρώ, την 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €718 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €797 εκατ.) ενώ η λογιστική τους αξία ήταν €692 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €765 εκατ.). Η εύλογη αξία του υπόλοιπου δανεισμού, προσεγγίζει τη λογιστική του αξία. Η εύλογη αξία του δανεισμού ταξινομείται στο επίπεδο 2 της ιεραρχίας εύλογων αξιών. Οι λογιστικές αξίες των παρακάτω χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων προσεγγίζουν την εύλογη τους αξία, λόγω της βραχυπρόθεσμης διάρκειάς τους: Εμπορικές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (43) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 4 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις Οι εκτιμήσεις και παραδοχές συνεχώς επανεκτιμώνται και βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος όπως αυτή προσαρμόζεται σύμφωνα με τις τρέχουσες συνθήκες αγοράς και άλλους παράγοντες περιλαμβανομένων προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά υπό τις παρούσες συνθήκες. Ο Όμιλος προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές που σχετίζονται με το μέλλον. Συνεπώς οι εκτιμήσεις αυτές εξ’ ορισμού σπάνια ταυτίζονται με τα πραγματικά γεγονότα. Οι εκτιμήσεις και υποθέσεις που συνεπάγονται σημαντικό κίνδυνο επανεκτίμησης στη λογιστική αξία των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού στην επόμενη περίοδο αναφέρονται κατωτέρω. (1) Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές (α) Φόρος εισοδήματος Ο Όμιλος υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους από τις τοπικές φορολογικές αρχές των διαφόρων χωρών όπου δραστηριοποιείται. Η διαδικασία προσδιορισμού του φόρου εισοδήματος και της αναβαλλόμενης φορολογίας είναι πολύπλοκη και απαιτεί σε μεγάλο βαθμό να γίνουν εκτιμήσεις και να ασκηθεί κρίση. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο τελικός προσδιορισμός του φόρου είναι αβέβαιος. Σε περίπτωση που φορολογικά θέματα δεν έχουν διευθετηθεί με τις τοπικές αρχές, η διοίκηση του Ομίλου λαμβάνει υπόψιν την εμπειρία του παρελθόντος και τη συμβουλή ειδικών σε φορολογικά και νομικά θέματα προκειμένου να αναλύσει τα συγκεκριμένα γεγονότα και συνθήκες, να ερμηνεύσει τη σχετική φορολογική νομοθεσία, να εκτιμήσει τη θέση των φορολογικών αρχών σε αντίστοιχες υποθέσεις και να αποφασίσει εάν η φορολογική αντιμετώπιση θα γίνει αποδεκτή από τις φορολογικές αρχές ή αν χρειάζεται να αναγνωρίσει σχετικές προβλέψεις. Όταν ο Όμιλος πρέπει να προβεί σε πληρωμές ποσών προκειμένου να προσφύγει κατά των φορολογικών αρχών και εκτιμά πως είναι πιο πιθανό να κερδίσει στην προσφυγή αυτή από το ενδεχόμενο να χάσει, οι σχετικές πληρωμές καταγράφονται ως απαιτήσεις, αφού αυτές οι προκαταβολές θα χρησιμοποιηθούν για την εξόφληση της υπόθεσης σε περίπτωση αρνητικής έκβασης ή θα επιστραφούν στον Όμιλο σε περίπτωση θετικής έκβασης. Σε περίπτωση που ο Όμιλος εκτιμά ότι απαιτείται πρόβλεψη σχετικά με την έκβαση μιας αβέβαιης φορολογικής υπόθεσης, τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί αφαιρούνται από την εν λόγω πρόβλεψη. Εάν το τελικό αποτέλεσμα του ελέγχου είναι διαφορετικό από το αρχικώς αναγνωρισθέν, η διαφορά θα επηρεάσει τον φόρο εισοδήματος και την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/ υποχρέωση κατά την περίοδο οριστικοποίησης του αποτελέσματος. (β) Ανάκτηση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν ποσά που αφορούν σε φορολογικές ζημιές προηγουμένων ετών. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αναλόγως της αιτίας λόγω της οποίας προκύπτουν, τέτοιες φορολογικές ζημιές είναι διαθέσιμες για συμψηφισμό για περιορισμένο χρονικό διάστημα από τη χρονική στιγμή κατά την οποία πραγματοποιούνται. Ο Όμιλος κάνει παραδοχές σχετικά με το εάν αυτές οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δύνανται να ανακτηθούν, χρησιμοποιώντας το εκτιμώμενο μελλοντικό φορολογητέο εισόδημα σύμφωνα με το εγκεκριμένο επιχειρηματικό σχέδιο και τον προϋπολογισμό της εκάστοτε εταιρείας του. (γ) Πρόβλεψη για περιβαλλοντολογική αποκατάσταση Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στην βιομηχανία πετρελαίου και οι βασικές του δραστηριότητες περιλαμβάνουν την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων, τη διύλιση αργού πετρελαίου, τη διάθεση προϊόντων πετρελαίου, και την παραγωγή και διάθεση πετροχημικών προϊόντων. Οι περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις που πιθανό να προκληθούν από τις προαναφερθείσες ουσίες και προϊόντα πιθανόν να αναγκάσουν τον Όμιλο να προβεί σε έξοδα αποκατάστασης έτσι ώστε να είναι σύννομος με σχετικούς κανονισμούς και νόμους στις διάφορες περιοχές όπου δραστηριοποιείται και να εκπληρώσει τις νομικές και συμβατικές του υποχρεώσεις. Ο Όμιλος διενεργεί σχετικές αναλύσεις και εκτιμήσεις με τους τεχνικούς και νομικούς του συμβούλους ώστε να προσδιορίσει την πιθανότητα να προκύψουν δαπάνες περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης, καθώς και να εκτιμήσει τα σχετικά ποσά και τη χρονική περίοδο κατά την οποία οι δαπάνες αυτές είναι πιθανό να προκύψουν. Ο Όμιλος δημιουργεί σχετική πρόβλεψη στις οικονομικές του καταστάσεις για τις εκτιμώμενες δαπάνες περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (44) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) όταν αυτές θεωρούνται πιθανές. Όταν ο οριστικός προσδιορισμός της σχετικής υποχρέωσης διαφέρει από το ποσό της σχετικής πρόβλεψης, η διαφορά επιβαρύνει την κατάσταση αποτελεσμάτων του Ομίλου. (δ) Εκτιμήσεις κατά τον υπολογισμό αξίας χρήσης Ο Όμιλος αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι ένα περιουσιακό στοιχείο μπορεί να απομειωθεί. Εάν υπάρχει κάποια ένδειξη ή όταν απαιτείται έλεγχος απομείωσης για ένα περιουσιακό στοιχείο, ο Όμιλος εκτιμά την ανακτήσιμη αξία του περιουσιακού στοιχείου. Το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού στοιχείου είναι το υψηλότερο της εύλογης αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου ή Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ) μείον το κόστος διάθεσης και της ανακτήσιμης αξίας του. Τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ έχουν καθοριστεί για σκοπούς ελέγχου απομείωσης, µε βάση τον υπολογισμό της αξίας χρήσης τους, ο οποίος απαιτεί εκτιμήσεις. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης, οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός συντελεστή προεξόφλησης υπολογισμένου προ φόρων ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με το συγκεκριμένο πάγιο. Στον υπολογισμό χρησιμοποιούνται ταμειακές προβλέψεις βασισμένες σε εγκεκριμένους από τη Διοίκηση προϋπολογισμούς. Αυτοί οι προϋπολογισμοί και οι προβλέψεις ταμειακών ροών συνήθως καλύπτουν περίοδο πέντε ετών. Ταμειακές ροές πέραν της περιόδου κατά την οποία οι προβλέψεις είναι διαθέσιμες, προεκτείνονται βάσει των εκτιμώμενων ρυθμών ανάπτυξης. Αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι συνεπείς με προβλέψεις που περιλαμβάνονται σε εκθέσεις για τη χώρα ή τον κλάδο στον οποία δραστηριοποιείται η εκάστοτε ΜΠΤΡ. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των διαφορετικών ΜΠΤΡ ή παγίων και οι εκάστοτε αναλύσεις ευαισθησίας που έχουν πραγματοποιηθεί, αναφέρονται στις σημειώσεις 6. για τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία, 8. για την υπεραξία και 9. για τις επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες όπου και εξηγούνται περαιτέρω. (ε) Εκτίµηση εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών στοιχείων Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (π.χ. συμβόλαια παραγώγων εκτός της αγοράς παραγώγων, καθώς και ορισμένες επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους) προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης. Ο Όμιλος επιλέγει την κατά την κρίση του κατάλληλη μέθοδο αποτίμησης για κάθε περίπτωση κάνοντας υποθέσεις οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες στο τέλος της χρήσης για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές. (στ) Προβλέψεις αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εμπορικών απαιτήσεων Ο Όμιλος χρησιμοποιεί πίνακα με τον οποίο υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων του. Ο πίνακας αυτός βασίζεται στην εμπειρία του παρελθόντος αλλά προσαρμόζεται με τρόπο τέτοιο ώστε να αντανακλά προβλέψεις για τη μελλοντική οικονομική κατάσταση των πελατών αλλά και του οικονομικού περιβάλλοντος. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, επικαιροποιούνται τα ιστορικά ποσοστά που χρησιμοποιούνται και αναλύονται οι εκτιμήσεις της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης . Η συσχέτιση μεταξύ των ιστορικών στοιχείων, της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης και των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών περιλαμβάνει σημαντικές εκτιμήσεις. Το ύψος των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αλλαγές των συνθηκών και των προβλέψεων της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης. Επιπλέον η εμπειρία του παρελθόντος αλλά και οι προβλέψεις που γίνονται για το μέλλον ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε συμπεράσματα ενδεικτικά του πραγματικού ύψους αθέτησης υποχρεώσεων πελατών στο μέλλον. (ζ) Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η παρούσα αξία των συνταξιοδοτικών παροχών των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών προσωπικού του Ομίλου, βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που προσδιορίζονται με τη χρήση αναλογιστικών μεθόδων και παραδοχών. Μία τέτοια αναλογιστική παραδοχή είναι και το επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του κόστους της παροχής και το ποσοστό αύξησης της μισθοδοσίας. Οι τυχόν αλλαγές στις παραδοχές αυτές θα επηρεάσουν το υπόλοιπο των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων. Ο Όμιλος καθορίζει το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης στο τέλος κάθε χρήσης. Αυτό ορίζεται ως το επιτόκιο το οποίο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ώστε να προσδιοριστεί η παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών, οι οποίες αναμένεται να απαιτηθούν για την κάλυψη των υποχρεώσεων των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Για τον καθορισμό του Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (45) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) κατάλληλου επιτοκίου προεξόφλησης, ο Όμιλος χρησιμοποιεί το επιτόκιο των χαμηλού ρίσκου εταιρικών ομολογιών, τα οποία μετατρέπονται στο νόμισμα στο οποίο η υποχρέωση θα πληρωθεί, και των οποίων η ημερομηνία λήξης πλησιάζει εκείνη της σχετικής συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Άλλες σημαντικές παραδοχές των υποχρεώσεων συνταξιοδοτικών παροχών βασίζονται μερικώς στις τρέχουσες συνθήκες αγοράς. Περαιτέρω πληροφόρηση παρατίθεται στη Σημείωση 20. (η) Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Ο Όμιλος περιοδικά ελέγχει την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων στοιχείων του προκειμένου να εκτιμήσει την καταλληλόλητα των αρχικών εκτιμήσεων. Για τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής, η οποία μπορεί να διαφοροποιείται λόγω διαφόρων παραγόντων όπως οι τεχνολογικές εξελίξεις και τα προγράμματα συντήρησης παγίων, ο Όμιλος, μπορεί να λαμβάνει τεχνικές μελέτες και να χρησιμοποιεί εξωτερικές πηγές. (2) Σημαντικές κρίσεις κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών του Ομίλου (α) Απομείωση μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Ο Όμιλος ελέγχει σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης για τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά του στοιχεία (Σημ. 2.11) και τις επενδύσεις του σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τόσο εξωτερικούς όσο και εσωτερικούς παράγοντες οι οποίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, σημαντικές αλλαγές με αρνητικές επιπτώσεις στο ρυθμιστικό ή τεχνολογικό περιβάλλον ή αποδεικτικά στοιχεία που είναι διαθέσιμα από εσωτερικές αναφορές που δείχνουν ότι η οικονομική απόδοση του περιουσιακού στοιχείου είναι ή θα είναι χειρότερη από την αναμενόμενη. Εάν υπάρξουν ενδείξεις, ο Όμιλος εκτιμά την ανακτήσιμη αξία των παγίων του ή των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών. Για να προσδιοριστεί αν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις αλλά και για να καθοριστούν οι μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών απαιτείται η άσκηση κρίσης. (β) Προβλέψεις για επίδικες υποθέσεις Ο Όμιλος έχει εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις (Σημ. 33). Η Διοίκηση αξιολογεί την έκβαση των υποθέσεων, λαμβάνοντας υπόψιν τη διαθέσιμη πληροφόρηση της νομικής υπηρεσίας του Ομίλου και, εάν υπάρχει πιθανότητα αρνητικής έκβασης τότε ο Όμιλος προβαίνει στο σχηματισμό των απαραίτητων προβλέψεων. Οι προβλέψεις, όπου απαιτούνται, υπολογίζονται με βάση την παρούσα αξία των εκτιμήσεων της διοίκησης για τη δαπάνη που θα χρειαστεί για την διευθέτηση των αναμενόμενων υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Η παρούσα αξία βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που απαιτεί την άσκηση κρίσης (Σημ. 33). (γ) Προσδιορισμός διάρκειας μίσθωσης Κατά τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης, η διοίκηση εξετάζει όλα τα γεγονότα και τις περιστάσεις που δημιουργούν ένα οικονομικό κίνητρο για να ασκήσει μια επιλογή επέκτασης ή να μην ασκήσει μια επιλογή τερματισμού. Οι επιλογές επέκτασης (ή οι περίοδοι με τις επιλογές τερματισμού) περιλαμβάνονται μόνο στη μίσθωση, εάν η μίσθωση είναι εύλογα βέβαιη ότι θα παραταθεί (ή δεν τερματιστεί). Οι ακόλουθοι παράγοντες είναι κατά κανόνα οι πιο σημαντικοί: Εάν υπάρχουν σημαντικές κυρώσεις για να τερματιστεί μια μίσθωση (ή να μην επεκταθεί), ο Όμιλος είναι συνήθως εύλογα βέβαιο να επεκτείνει (ή να μην τερματίσει) τη μίσθωση. Εάν οι βελτιώσεις μίσθωσης ακινήτων αναμένεται να έχουν σημαντική υπολειπόμενη αξία, ο Όμιλος είναι αρκετά εύλογο να επεκτείνει (ή να μην τερματίσει) τη μίσθωση. Διαφορετικά, ο Όμιλος εξετάζει άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των ιστορικών χρόνων μίσθωσης και του κόστους και της διακοπής που απαιτούνται για την αντικατάσταση του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου. Οι περισσότερες δυνατότητες επέκτασης σε μισθώσεις γραφείων και οχημάτων δεν έχουν συμπεριληφθεί στην υποχρέωση μίσθωσης, επειδή ο Όμιλος θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα περιουσιακά στοιχεία χωρίς σημαντικό κόστος ή διακοπή λειτουργίας. Η περίοδος μίσθωσης επανεκτιμάται όταν μια επιλογή ασκείται (ή δεν ασκείται) ή ο Όμιλος καθίσταται υποχρεωμένος να την ασκήσει (ή να μην την ασκήσει). Η εκτίμηση της εύλογης βεβαιότητας αναθεωρείται μόνο Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (46) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) εάν συμβεί ένα σημαντικό συμβάν ή μια σημαντική μεταβολή των συνθηκών, η οποία επηρεάζει την εκτίμηση αυτή και βρίσκεται υπό τον έλεγχο του μισθωτή. Πληροφόρηση κατά τομέα 5 Όλες οι κύριες επιχειρηματικές αποφάσεις λαμβάνονται από την εκτελεστική επιτροπή του Ομίλου. Η εκτελεστική επιτροπή ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης για να αξιολογήσει την επίδοση του Ομίλου και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των πόρων. Η Διοίκηση του Ομίλου έχει καθορίσει τους τομείς δραστηριότητας βασισμένη σε αυτές τις αναφορές. Η εκτελεστική επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορα κριτήρια για να αξιολογήσει τις δραστηριότητες του Ομίλου, τα οποία ποικίλουν ανάλογα με τη φύση και το βαθμό ωριμότητας του κάθε τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε κινδύνους, τις υπάρχουσες ταμειακές ανάγκες, καθώς και πληροφορίες σχετικές με τα προϊόντα και τις αγορές. Το πλαίσιο κατάρτισης των εσωτερικών αναφορών χρηματοοικονομικής πληροφόρησης είναι αντίστοιχο με αυτό των οικονομικών καταστάσεων. Οι βασικοί τομείς του Ομίλου είναι: α) Τομέας Διύλισης, Εφοδιασμού και Χονδρικής Εμπορίας (Διύλιση): - Δραστηριότητα στην Ελλάδα: εστιάζεται γύρω από τη λειτουργία των τριών διυλιστηρίων του Ομίλου που βρίσκονται στον Ασπρόπυργο, στην Ελευσίνα και στη Θεσσαλονίκη, τα οποία καλύπτουν περίπου 65% της συνολικής διυλιστικής ικανότητας της χώρας, ενώ διαθέτουν συνολικά δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου χωρητικότητας 6,65 εκατ. m³. - Δραστηριότητα στο εξωτερικό: αφορά στις εγκαταστάσεις OKTA στα Σκόπια, που συνδέονται μέσω αγωγού με το διυλιστήριο Θεσσαλονίκης για μεταφορά προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (πετρέλαιο κίνησης). Ο αγωγός δεν βρίσκεται σε λειτουργία από το 2013 και αναμένεται να ξεκινήσει να λειτουργεί το 2021. β) Τομέας Λιανικής Εμπορίας: - Δραστηριότητα στην Ελλάδα: Στην Ελλάδα, ο Όμιλος δραστηριοποιείται με τη θυγατρική εμπορική εταιρεία ΕΚΟ ΑΒΕΕ και διαθέτει ένα εκτεταμένο δίκτυο εφοδιασμού καυσίμων με τα εμπορικά σήματα ΕΚΟ και ΒΡ το οποίο περιλαμβάνει συνολικά 1.722 πρατήρια, εκ των οποίων 244 είναι ιδιολειτουργούμενα. - Δραστηριότητα στο εξωτερικό: Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στο εξωτερικό μέσω των θυγατρικών του εταιρειών στην Κύπρο, τη Βουλγαρία, τη Σερβία, το Μαυροβούνιο και την ΠΓΔΜ. Συνολικά το δίκτυο πρατηρίων απαριθμεί 311 πρατήρια. γ) Τομέας Έρευνας και Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων: Ο Όμιλος δραστηριοποιείται επίσης σε έργα που σχετίζονται με την έρευνα και την παραγωγή υδρογονανθράκων (είτε μέσω εταιριών στις οποίες κατέχει τον πλήρη έλεγχο είτε μέσω συνεργασιών με άλλες εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου) σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως στη θαλάσσια ερευνητική περιοχή της Θράκης στο Βόρειο Αιγαίο, στη θαλάσσια περιοχή του Πατραικού Κόλπου (Δυτικά), στις δύο χερσαίες περιοχές «Άρτα – Πρέβεζα» και «ΒΔ Πελοπόννησος», στις θαλάσσιες περιοχές της Δυτικής και Νοτιοδυτικής Κρήτης, στη Δυτική Ελλάδα στην περιοχή του Ιονίου πελάγους, στο Οικόπεδο 10 του Κυπαρισσιακού κόλπου και στην θαλάσσια περιοχή 2 (Οικόπεδο 2) δυτικά της Κέρκυρας. Προσφορά έχει επίσης υποβληθεί για τη θαλάσσια περιοχή της Βόρειας Κέρκυρας (Οικόπεδο 1). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (47) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) δ) Τομέας Πετροχημικών: Οι δραστηριότητες των πετροχημικών επικεντρώνονται κυρίως στην παραγωγή και εμπορία πολυπροπυλενίου, BOPP φιλμ και διαλυτών. Επίσης, ο τομέας περιλαμβάνει εμπορία εισαγόμενων πλαστικών και χημικών προϊόντων. Το εργοστάσιο παραγωγής πολυπροπυλενίου που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη τροφοδοτείται κυρίως από προπυλένιο που παράγεται στο διυλιστήριο του ομίλου στον Ασπρόπυργο. Μέρος της παραγωγής του παραγόμενου πολυπροπυλενίου αποτελεί την πρώτη ύλη για τη μονάδα παραγωγής ΒΟPP φιλμ στην Κομοτηνή. ε) Τομέας Φυσικού Αερίου και Ηλεκτρικής Ενέργειας - Φυσικό Αέριο: Ο Όμιλος συμμετέχει στον τομέα του Φυσικού Αερίου μέσω της συγγενούς εταιρείας ΔΕΠΑ Α.Ε. (35% ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε, 65% ΤΑΙΠΕΔ). Ο Όμιλος ΔΕΠΑ δραστηριοποιείται στην χονδρική και λιανική εμπορία, καθώς και στη διανομή Φυσικού Αερίου στην Ελλάδα. Η ΔΕΠΑ συμμετέχει επίσης σε διασυνοριακά έργα μεταφοράς φυσικού αερίου. - Ηλεκτρική Ενέργεια: Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στους κλάδους παραγωγής, εμπορίας και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, μέσω της συμμετοχής του στην κοινοπραξία Elpedison B.V, με ποσοστό 50%. Το υπόλοιπο 50% κατέχεται από την εταιρεία EDISON International. Η Elpedison B.V. συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της Elpedison Α.Ε. κατά 100%. στ) Λοιπά H κατηγορία «Λοιπά» περιλαμβάνει εταιρείες του Ομίλου οι οποίες ασχολούνται με χρηματοοικονομικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες καθώς και με τεχνικές μελέτες. Πληροφορίες σχετικά με τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες, τα κέρδη, καθώς και άλλα οικονομικά μεγέθη ανά τομέα δραστηριότητας για τις χρήσεις που έληξαν 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα: Μικτές Πωλήσεις Πωλήσεις μεταξύ επιχειρησιακών τομέων Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες EBITDA Αποσβέσεις (Ενσώματα και Ασώματα πάγια) Αποσβέσεις Δικαιωμάτων χρήσης παγίων (*) Διύλιση Λιανική Εμπορία Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 Έρευνα & Αέριο & Παραγωγή Χημικά Ενέργεια Λοιπά Σύνολο 7.754.000 3.258.007 (0) 299.268 3.722 13.933 11.328.930 (2.452.144) (6.610) (0) (0) (22) (13.189) (2.471.964) 5.301.856 3.251.397 (0) 299.268 3.700 744 8.856.965 360.463 133.268 (9.497) 92.444 2.391 (5.303) 573.767 (149.651) (35.468) (761) (6.189) (1.101) (549) (193.719) (6.528) (33.032) (36) (409) (10) 912 (39.103) 204.284 64.768 (10.294) 85.845 1.280 (4.940) 340.944 Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές (955) (283) (17) - - - (1.255) Κέρδη / (ζημιές) από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες 2.445 425 - - 14.988 4 17.862 (50.075) (14.357) - 25 (317) (75.735) (140.460) (957) (9.186) (4) (23) (3) 92 (10.081) 154.741 41.367 (10.315) 85.847 15.948 (80.579) 207.010 Λειτουργικό κέρδος / (ζημιά) Καθαρά αποτελέσματα χρηματοοικονομικής λειτουργίας Κόστος χρηματοδοτικών μισθώσεων (*) Κέρδη/ (ζημιές) προ φόρων Φόρος εισοδήματος (43.434) Καθαρά κέρδη περιόδου 163.576 (Κέρδη) αποδοτέα σε μετόχους μειοψηφίας (2.778) Καθαρά κέρδη έτους αποδοτέα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 160.798 (*) Η συγκρισιμότητα με τα υπόλοιπα της 31 Δεκεμβρίου 2018 είναι επηρεασμένη από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 από 1 Ιανουαρίου 2019 (Σημ. 2). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (48) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Μικτές Πωλήσεις Πωλήσεις μεταξύ επιχειρησιακών τομέων Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες EBITDA Διύλιση Λιανική Εμπορία Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018 Έρευνα & Αέριο & Παραγωγή Χημικά Ενέργεια Λοιπά Σύνολο 8.681.579 3.329.400 - 314.716 2.793 15.039 12.343.527 (2.555.150) (7.386) (0) (0) (11) (11.825) (2.574.372) 6.126.429 3.322.014 (0) 314.716 2.782 3.214 9.769.155 555.703 81.081 (8.155) 84.949 1.982 (4.164) 711.395 (144.560) (45.305) (1.240) (4.482) (817) (779) (197.183) 411.143 35.776 (9.397) 80.467 1.165 (4.943) 514.212 2.149 49 (4) - - - 2.194 Κέρδη / (ζημιές) από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες 3.731 (240) - - (6.684) 1.422 (1.771) Αποσβέσεις Λειτουργικό κέρδος / (ζημιά) Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές Καθαρά αποτελέσματα χρηματοοικονομικής λειτουργίας (92.694) (17.765) - 35 (173) (35.108) (145.705) Κέρδη/ (ζημίες) προ φόρων 324.329 17.821 (9.401) 80.502 (5.692) (38.629) 368.930 Φόρος εισοδήματος (154.218) Καθαρά κέρδη περιόδου 214.712 (Κέρδη) αποδοτέα σε μετόχους μειοψηφίας (3.098) Καθαρά κέρδη έτους αποδοτέα στους ιδιοκτήτες της μητρικής 211.614 Οι πωλήσεις μεταξύ επιχειρησιακών τομέων αφορούν κυρίως πωλήσεις από τον τομέα Διύλισης προς τους άλλους τομείς. Δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις στον ορισμό ή στη βάση μέτρησης του κέρδους ή ζημίας των τομέων σε σχέση με τις ετήσιες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018. Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται τα έσοδα του Ομίλου από συμβάσεις με πελάτες ανά τύπο αγοράς (εσωτερική αγορά, εξαγωγές, αεροπορία και ναυτιλία και διεθνείς δραστηριότητες) και ανά επιχειρησιακό τομέα: Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Εσωτερική αγορά Αεροπορία & Ναυτιλία Εξαγωγές Διεθνείς δραστηριότητες Total Διύλιση Λιανική Εμπορία Χημικά Αέριο & Ενέργεια Λοιπά Σύνολο 1.115.470 628.479 3.109.072 448.836 5.301.857 1.651.195 732.823 30.531 836.847 3.251.397 105.829 193.439 299.269 3.700 3.700 543 201 744 2.876.736 1.361.302 3.333.243 1.285.683 8.856.965 Διύλιση Λιανική Εμπορία Χημικά Αέριο & Ενέργεια Λοιπά Σύνολο 1.161.580 569.724 3.949.874 445.251 6.126.429 1.639.422 819.117 27.098 836.377 3.322.014 118.391 196.325 314.716 2.782 2.782 2.690 524 3.214 2.924.865 1.388.841 4.173.821 1.281.628 9.769.155 Για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Εσωτερική αγορά Αεροπορία & Ναυτιλία Εξαγωγές Διεθνείς δραστηριότητες Total Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις κατά τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 έχουν ως εξής: Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (49) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σύνολο ενεργητικού Διύλιση Λιανική Εμπορία Έρευνα & Παραγωγή Χημικά Αέριο & Ενέργεια Λοιπoί Τομείς Ενδο-εταιρικά Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2019 4.981.990 1.354.643 23.812 416.401 402.240 1.894.438 (1.960.462) 7.113.062 31 Δεκεμβρίου 2018 5.072.907 1.174.367 16.455 359.703 413.642 1.861.751 (1.901.397) 6.997.429 Σύνολο παθητικού Διύλιση Λιανική Εμπορία Έρευνα & Παραγωγή Χημικά Αέριο & Ενέργεια Λοιπoί Τομείς Ενδο-εταιρικά Σύνολο 2.884.618 752.931 22.099 2.275 8.350 1.976.611 (855.710) 4.791.175 3.090.505 593.052 19.530 (310) 10.788 1.820.412 (931.279) 4.602.698 H κατηγορία «Λοιποί τομείς» περιλαμβάνει εταιρείες του Ομίλου οι οποίες ασχολούνται με χρηματοοικονομικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες καθώς και με τεχνικές μελέτες. Δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στον ορισμό των τομέων ή στην ανάλυση ανά τομέα των συνόλων ενεργητικού και παθητικού σε σχέση με τις ετήσιες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (50) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 6 Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Οικόπεδα Κτίρια Μηχ/κός εξοπλισμός 312.868 1.049 2.151 (71) (1.096) 59 314.960 909.409 3.129 15.584 (3.069) (2.487) 98 (4.366) 918.298 4.708.733 20.679 98.513 (9.792) (1.320) (8) 3.538 4.820.343 96.556 2.117 159 (6.560) (76) 123 92.319 181.388 11.100 1.178 (1.025) (116) 1.225 193.750 102.131 111.061 (117.585) (10) (1.594) 1 (1.861) 92.143 6.311.085 149.135 (20.527) (6.689) 150 (1.341) 6.431.813 Συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις έτους Πωλήσεις Απομείωση αξίας/ Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 - 467.548 29.207 (3.050) (1.888) 9 (2.275) 489.551 2.319.571 141.306 (9.746) (1.092) 31 2.494 2.452.564 61.948 7.783 (6.558) (74) 123 63.222 150.125 8.821 (1.018) (196) 1 (185) 157.548 - 2.999.192 187.117 (20.372) (3.250) 41 157 3.162.885 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 314.960 428.747 2.367.779 29.097 36.202 92.143 3.268.928 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Κεφαλαιοποιημένα έργα Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 314.960 1.739 (96) (2.949) 115 (4.943) 308.826 918.298 4.421 9.298 (1.433) (3.436) 55 (2.688) 924.515 4.820.343 20.820 115.612 (9.726) (1.951) 34 2.395 4.947.527 92.319 878 436 (9.144) (42) 3.025 87.472 193.750 10.148 1.300 (1.467) (197) 1 (853) 202.682 92.143 192.840 (126.646) (1.308) (2) (8.451) 148.576 6.431.813 230.846 (21.866) (9.883) 203 (11.515) 6.619.598 Συσσωρευμένες αποσβέσεις και απομειώσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις έτους Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 - 489.551 26.020 (1.216) (3.375) 15 (1.809) 509.186 2.452.564 147.949 (9.311) 17 (734) 2.588.552 63.222 3.635 (8.278) (42) 886 59.423 157.548 9.540 (1.413) (197) (709) 164.769 - 3.162.885 187.144 (20.218) (5.547) 32 (2.366) 3.321.930 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 308.826 415.329 2.358.975 28.049 37.913 148.576 3.297.668 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κεφαλαιοποιημένα έργα Πωλήσεις Απομείωση αξίας/ Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Μεταφορικά Έπιπλα και Ακινητοποιήσεις μέσα εξαρτήματα υπό εκτέλεση Σύνολο (1) Ο Όμιλος δεν έχει δεσμεύσει ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία για εξασφάλιση των δανειακών του υποχρεώσεων. (2) Οι προσθήκες αποτελούνται κυρίως από κεφαλαιουχικές δαπάνες που προέρχονται από το τμήμα διύλισης σε σχέση με έργα μακροχρόνιας συντήρησης και αναβάθμισης των μονάδων διύλισης. Τα ποσά αυτά περιλαμβάνονται κυρίως στις ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και αναταξινομούνται στην αντίστοιχη κατηγορία παγίων όταν ολοκληρωθεί το σχετικό έργο. (3) Κατά τη χρήση του 2019 έχει κεφαλαιοποιηθεί ποσό €2,8 εκατ. (2018: €2,5 εκατ.) που αφορά τόκους κατασκευαστικής περιόδου για ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση του τομέα της διύλισης, με μέσο επιτόκιο δανεισμού 4,16% (2018: 5,11%). (4) Τα κέρδη και οι ζημιές από πωλήσεις συμπεριλαμβάνονται στα λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / ζημιές) (Σημ. 26). (5) Οι «Μεταφορές και λοιπές κινήσεις», περιλαμβάνουν την μεταφορά ανταλλακτικών των μονάδων των διυλιστηρίων μεταξύ αποθεμάτων και παγίων, τη μεταφορά κόστους ανάπτυξης λογισμικών προγραμμάτων στα άυλα περιουσιακά στοιχεία, καθώς και τη μεταφορά χρηματοοικονομικών μισθώσεων στα δικαιώματα Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (51) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) χρήσης παγίων (κόστος €10,4 εκατ. Και συσσωρευμένη απόσβεση €4,1 εκατ.), σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 που ισχύει από 1 Ιανουαρίου 2019 (6) H γραμμή «Απομείωση αξίας/ Διαγραφές» περιλαμβάνει για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 διαγραφές παγιών από το κόστος και τις συσσωρευμένες αποσβέσεις καθώς και απομείωση ύψους €3,1 εκατ., η οποία αφορά τη μείωση της τρέχουσας αξίας εκτάσεων γης και κτιρίων στην ανακτήσιμη αξία τους, όπως προσδιορίστηκε βάσει της εύλογης αξία αυτών. Τα πάγια αυτά αποτελούν περιουσιακά στοιχεία των θυγατρικών του Ομίλου, HFL SA (€1,5 εκατ.) και EKO Bulgaria (€1,6 εκατ.) και περιλαμβάνονται στον τομέα της Λιανικής Εμπορίας. Η απομείωση συμπεριλαμβάνεται στη γραμμή «Λοιπά λειτουργικά (έξοδα)/έσοδα και άλλα κέρδη/ (ζημίες) - καθαρά» των αποτελεσμάτων. (7) Ο μηχανολογικός εξοπλισμός περιλαμβάνει μεταξύ άλλων την αξία (€66 εκατ.) ενός αγωγού που συνδέει την Θεσσαλονίκη με τα Σκόπια και αποτελεί περιουσιακό στοιχείο της θυγατρικής του Ομίλου, ΒΑΡΔΑΞ Α.Ε. Ο αγωγός δεν είναι σε λειτουργία από το 2013 και αυτό θεωρήθηκε ως ένδειξη πιθανής απομείωσης. Για το λόγο αυτό ο Όμιλος πραγματοποίησε έλεγχο απομείωσης, βάσει των απαιτήσεων του ΔΛΠ 36. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε προσδιορίζοντας την ανακτήσιμη αξία («αξία χρήσης») του παγίου μέσω της μεθόδου αποτίμησης Προεξοφλημένων Ταμειακών Ροών. Οι βασικές παραδοχές που ακολουθήθηκαν κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι οι εξής: προεξοφλητικό επιτόκιο 5,27%, ρυθμός ανάπτυξης 2% και έτος έναρξης λειτουργίας το δεύτερο τρίμηνο του 2021. Ο Όμιλος έχει επίσης λάβει υπόψη στον υπολογισμό της ανακτήσιμης αξίας μια παράταση της ωφέλιμης ζωής του αγωγού μετά τη λειτουργία του. Με βάση τον έλεγχο αυτό, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η λογιστική αξία του παγίου είναι ανακτήσιμη και, συνεπώς, δεν αναγνωρίστηκε επιπλέον απομείωση. Η μέτρηση της ανακτήσιμης αξίας είναι πιο ευαίσθητη στο χρόνο της έναρξης λειτουργίας του αγωγού, ωστόσο η διοίκηση του Ομίλου πιστεύει ότι είναι δυνατόν η ωφέλιμη ζωή να επεκταθεί κατά τα έτη που ο αγωγός δεν ήταν σε λειτουργία. Ο Όμιλος εκτίμησε την επίδραση στην ανακτήσιμη αξία εάν ορισμένες βασικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν για την εφαρμογή της μεθόδου αποτίμησης των προεξοφλημένων ταμειακών ροών αλλάξουν, με όλες τις άλλες μεταβλητές σταθερές ως εξής: Βασικές παραδοχές WACC Ρυθμός ανάπτυξης Έτος εκίνησης λειτουργίας Τιμή πώλησης Αλλαγή παραδοχής +0,5% (0,5%) + 2 years delay (5,9%) Επίδραση στην ανακτήσιμη αξία (6,4%) (4,6%) (11,2%) (8,7) Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, παίρνοντας δεδομένες τις παραπάνω παραδοχές και την επέκταση της ωφέλιμης ζωής, το ανακτήσιμο ποσό υπερβαίνει τη λογιστική αξία. (8) Οι αποσβέσεις ενσώματων παγίων ύψους €187,1 εκατ. (2018: €187,1 εκατ.), οι δικαιωμάτων χρήσης παγίων €39,1 εκατ. (2018: €0 εκατ.) και ασώματων παγίων ύψους €6,6 εκατ. (2018: €10,1 εκατ.), κατανέμονται στις παρακάτω γραμμές της Ενοποιημένης Κατάστασης Συνολικών Εισοδημάτων: Κόστος πωληθέντων €146 εκατ. (2018: €137,7 εκατ.), Έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης €72,7 εκατ. (2018: €50,3 εκατ.), Έξοδα διοικητικής λειτουργίας €14,1 εκατ. (2018: €9,2 εκατ.). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (52) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 7 Δικαιώματα χρήσης παγίων Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Αποσύρσεις Απομείωση αξίας Μετατροπές Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Πρατήρια καυσίμων 199.890 14.007 (514) (1.252) 7.811 28 219.969 Εμπορικά ακίνητα 22.419 1.177 7.724 31.321 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Απομείωση αξίας Μετατροπές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 4.061 27.678 (80) (82) 31.576 5.907 (21) 5.887 1.150 1.150 4.368 (2) 4.366 4.061 39.103 (80) (104) 42.979 188.393 25.434 7.759 21.348 242.934 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Μηχ/κός Μεταφορικά εξοπλισμός μέσα 6.325 6.275 2.927 12.997 (18) (343) 6.457 3 8.909 25.714 Σύνολο 234.909 31.108 (531) (1.252) 21.649 31 285.913 Ο Όμιλος μισθώνει μια ποικιλία περιουσιακών στοιχείων κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων του. Μέσω του τμήματος μάρκετινγκ ο Όμιλος συνάπτει συμβάσεις μίσθωσης με τις οποίες μισθώνει γη και μπορεί να κατασκευάσει πρατήρια καυσίμων και άλλες σχετικές εγκαταστάσεις ή ένα μεγαλύτερο συγκρότημα το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και άλλες εμπορικές ιδιότητες όπως σταθμούς εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών (ΣΕΑ). Το υπόλοιπο ανοίγματος περιλαμβάνει δικαιώματα χρήσης πρατηρίων καυσίμων που μεταφέρθηκαν από την κατηγορία των άυλων περιουσιακών στοιχείων όπου παρουσιάζονταν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2018 πριν από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16. Τα δικαιώματα χρήσης λιανικών σταθμών εξυπηρέτησης αντιπροσωπεύουν προκαταβολές που καταβλήθηκαν κατά την υπογραφή συμφωνιών στους ιδιοκτήτες για τη χρήση και τον έλεγχο των πρατηρίων καυσίμων. Αποτιμώνται κατά τη διάρκεια ζωής του κεκτημένου δικαιώματος, το οποίο συνήθως κυμαίνεται από 5 έως 25 έτη. Η καθαρή λογιστική αξία του αρχικού υπολοίπου που μεταφέρθηκε ανέρχεται σε 9,9 εκατ. ευρώ. Επίσης, ο ισολογισμός έναρξης περιλαμβάνει καθαρή λογιστική αξία € 6,4 εκατ. η οποία αφορούσε χρηματοδοτικές μισθώσεις για πρατήρια καυσίμων της EKO Βουλγαρίας και μεταφέρθηκε από την κατηγορία ενσώματων παγίων και περιουσιακών στοιχείων από την 1η Ιανουαρίου 2019, κατόπιν εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Μέρος των δραστηριοτήτων του Ομίλου απαιτεί τη χρήση παράκτιων ζωνών ( Αιγιαλός). Ο Όμιλος έχει συνάψει συμφωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες για τη χρήση των παράκτιων ζωνών σε συγκεκριμένες περιοχές. Υπάρχουν όμως και περιοχές όπου ο Όμιλος χρησιμοποιεί παράκτιες ζώνες και για τις οποίες δεν υπάρχει συμφωνία. Οι κρατικές υπηρεσίες μπορεί να εκδώσουν περιοδικά προκήρυξη αποζημίωσης για τη χρήση των παράκτιων ζωνών για τις συγκεκριμένες περιοχές . Με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση παράκτιων ζωνών θα μπορούσε να πληροί τα κριτήρια ενός μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16, όπου υφίσταται συμφωνία. Όταν οι όροι χρήσης από το Ελληνικό Δημόσιο είναι προσδιορίσιμοι από τη συμφωνία, ο Όμιλος αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου στα εμπορικά ακίνητα και μια υποχρέωση μίσθωσης που αντιπροσωπεύει την υποχρέωσή του να πραγματοποιεί πληρωμές. Για περιπτώσεις στις οποίες ο Όμιλος κάνει χρήση του αιγιαλού χωρίς συμφωνία, τότε θεωρεί ότι η συμφωνία δεν αποτελεί μίσθωση και προβλέπει αποζημίωση για τη χρήση του αιγιαλού με βάση την πιο πρόσφατη ενημέρωση των αρχών. Για την δωδεκάμηνη περίοδο έως την 31η Δεκεμβρίου 2019, η αποζημίωση υπολογίζεται σε € 720 χιλ. και περιλαμβάνεται στις τρέχουσες υποχρεώσεις. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (53) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Επιπλέον, ο Όμιλος εκμεταλλεύεται αρκετούς υπόγειους αγωγούς εντός των ορίων των διαφόρων δήμων, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους. Όπως περιγράφεται στη σημείωση 33 αυτών των οικονομικών καταστάσεων, ορισμένοι δήμοι προχώρησαν στην επιβολή δασμών και προστίμων σχετικά με τα δικαιώματα διέλευσης. Ο Όμιλος άσκησε έφεση κατά των ποσών που επιβλήθηκαν όπως περιγράφεται στη σχετική σημείωση και συνεπώς θεωρεί ότι η περίπτωση αυτή δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. 8 Ασώματες ακινητοποιήσεις Δικαιώματα μισθώσεων Υπεραξία χώρων Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Λογισμικό Δικαιώματα και άδειες Λοιπά Σύνολο 133.914 133.914 51.241 2.723 (106) 53.858 111.527 2.309 (3) 3 1.156 114.992 38.075 3.691 (241) (1.654) (1.064) 38.807 74.603 123 10 70 74.806 409.360 8.846 (244) (1.760) 13 162 416.377 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις έτους Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 71.829 71.829 34.834 2.973 (106) 37.701 101.407 5.815 (3) (39) 107.180 31.224 1.252 (241) (1.359) (1.187) 29.689 64.382 26 (47) 64.361 303.676 10.066 (244) (1.465) (1.273) 310.760 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 62.085 16.157 7.812 9.118 10.445 105.617 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 133.914 4.674 138.588 53.858 1.070 (47.935) 6.993 114.992 2.918 (62) (7) 5.563 123.404 38.807 1.437 (27) 5 40.222 74.806 100 (439) 22 107 74.596 416.377 10.199 (62) (473) 22 (42.260) 383.803 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις έτους Πωλήσεις Απομείωση αξίας/Διαγραφές Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 71.829 71.829 37.701 (37.701) - 107.180 5.239 (62) (7) (1) 112.349 29.689 883 (8) 10 30.574 64.361 453 (189) 64.625 310.760 6.575 (62) (204) (1) (37.691) 279.377 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 66.759 6.993 11.055 9.648 9.971 104.426 Συσσωρευμένες αποσβέσεις (1) Η εναπομείνασα υπεραξία την 31 Δεκεμβρίου 2019 αφορά κυρίως την Ελληνικά Πετρέλαια Κύπρου ΛΤΔ που εξαγοράστηκε το 2003 και περιλαμβάνεται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με την πολιτική που αναφέρεται στη σημ. 2.9. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 η σχετική υπεραξία εξετάστηκε για απομείωση με τη μέθοδο της αξίας χρήσεως (value-in-use). Για τον υπολογισμό αυτό χρησιμοποιήθηκαν προβλέψεις ταμειακών ροών βασιζόμενες στο εγκεκριμένο από την Διοίκηση πενταετές επιχειρηματικό πλάνο της Ελληνικά Πετρέλαια Κύπρου ΛΤΔ. Οι ταμειακές ροές μετά τα πρώτα πέντε έτη προέκυψαν με την χρησιμοποίηση ενός εκτιμώμενου ρυθμού ανάπτυξης 1% που αντικατοπτρίζει τις προβλέψεις της Διοίκησης, Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (54) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) βάσει επίσημων προβλέψεων αύξησης του ΑΕΠ. Η Διοίκηση καθορίζει τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης του όγκου πωλήσεων και τα μεικτά περιθώρια κέρδους με βάση αποδόσεις του παρελθόντος και προσδοκίες για την ανάπτυξη της αγοράς. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε ήταν 4,39% και αντικατοπτρίζει τους συγκεκριμένους κινδύνους της εταιρίας. Τα αποτελέσματα της μεθόδου αυτής καταδεικνύουν ότι η εκτίμηση υπερκαλύπτει σε σημαντικό βαθμό την υπεραξία αυτή, η οποία ανέρχεται σε €67 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας για τις βασικές υποθέσεις του μοντέλου (προεξοφλητικά επιτόκια και ρυθμό ανάπτυξης στο διηνεκές) ώστε να εξεταστεί η επάρκεια του περιθωρίου αξίας και εκτιμήθηκε ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2019 εάν ο ρυθμός αύξησης ανάπτυξης των μελλοντικών ελεύθερων ταμειακών ροών της Ελληνικά Πετρέλαια Κύπρου ΛΤΔ ο οποίος χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη απομείωσης, ήταν χαμηλότερος κατά 0,5%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η Καθαρή Αξία της εταιρίας θα ήταν χαμηλότερη κατά 11,27%. Επιπλέον, εάν το μελλοντικό WACC ήταν υψηλότερο κατά 0,5%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η Καθαρή Θέση της εταιρίας θα ήταν χαμηλότερη κατά 12,86%. Το αποτέλεσμα της ανάλυσης ευαισθησίας ήταν ότι το ανακτήσιμο ποσό υπερβαίνει κατά πολύ την λογιστική αξία. Η προσθήκη υπεραξίας € 4,7 εκατ. σχετίζεται με την απόκτηση μίας θυγατρικής (Σημ. 36). (2) Οι λοιπές ασώματες ακινητοποιήσεις περιλαμβάνουν τα δικαιώματα απεριόριστης διάρκειας χρήσης γης στη Σερβία και το Μαυροβούνιο, στις περιπτώσεις όπου το τοπικό νομικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την πλήρη κυριότητα της γης. Το υπόλοιπο αντιπροσωπεύει προπληρωμές κατ 'αποκοπή στην περίπτωση της Σερβίας και, στην περίπτωση του Μαυροβουνίου, τον επιμερισμό του τιμήματος για τη γη κατά την εξαγορά της θυγατρικής του Ομίλου στο Μαυροβούνιο. Ο νόμιμος τίτλος της γης, στη συνέχεια, αμφισβητήθηκε από τις τοπικές αρχές και στις δύο χώρες, χωρίς ωστόσο να αναιρείται το δικαίωμα των εταιρειών να κάνουν χρήση της γης και των κτιρίων που βρίσκονται σε αυτήν. (3) Στα «Δικαιώματα & άδειες» περιλαμβάνονται δαπάνες αδειών σχετικές με νέες συμβάσεις παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στη Δυτική Ελλάδα (4) Οι «Λοιπές κινήσεις», στη στήλη «Λογισμικό», περιλαμβάνουν τη μεταφορά κόστους λογισμικών προγραμμάτων, το οποίο παγιοποιήθηκε μέσα στο 2019, από τις «Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» στα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Τα προγράμματα αυτά κατηγοριοποιούνται αρχικά στις «Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» καθώς η υλοποίησή τους πραγματοποιείται εντός μεγάλων χρονικών περιόδων. Τα λογισμικά προγράμματα μεταφέρονται στα ασώματα περιουσιακά στοιχεία όταν η υλοποίηση τους έχει οριστικοποιηθεί και έχουν ελεγχθεί ως κατάλληλα προς χρήση. 9 Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Αρχή έτους Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής (ΔΠΧΑ 9) Έσοδα από μερίσματα Κέρδη/ (Ζημιές) από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Λοιπά συνολικά έσοδα/ έξοδα από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Εξαγορά των μη ελεγχουσών συμμετοχών στην ELPEDISON SA (μετά από την απομείωση αξίας - Σημ. 9) Aύξηση / (μείωση) μετοχικού κεφαλαίου Λοιπές κινήσεις Τέλος έτους 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 390.091 (30.490) 17.862 (188) 701.635 (1.750) (307.735) (1.771) (288) 7.519 (50) 3 - 384.747 390.091 α) Κοινοπραξίες Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στους κλάδους παραγωγής, εμπορίας και προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα, μέσω της συμμετοχής του στην κοινοπραξία Elpedison B.V, με ποσοστό 50%. Το υπόλοιπο 50% κατέχεται από την εταιρεία EDISON International. O Όμιλος ενοποιεί την Elpedison B.V. χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της καθαρής θέσης και για αυτό το λόγο το μερίδιο (50%) του Ομίλου στα ενοποιημένα αποτελέσματα Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (55) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) του Ομίλου Elpedison B.V. εμφανίζονται στη γραμμή “Κέρδη από επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες”, ενώ το μερίδιο (50%) του Ομίλου στην καθαρή θέση του Ομίλου Elpedison B.V. εμφανίζεται στη γραμμή “Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες”. Εξαγορά των μη ελεγχουσών συμμετοχών στην ELPEDISON SA Στις 26 Ιουλίου 2019, η εταιρία ELPEDISON BV εξαγόρασε το σύνολο των μετοχών τις οποίες κατείχαν οι μη ελέγχουσες συμμετοχές στην ELPEDISON SA και οι οποίες αντιπροσωπεύουν ποσοστό 24,22% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας και πλέον κατέχει το 100% του μετοχικού κεφαλαίου στην ELPEDISON SA. Το συνολικό τίμημα της εξαγοράς ανήλθε σε €20 εκατ. (Σημ. 36). Η εξαγορά χρηματοδοτήθηκε μέσω αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου της ELPEDISON BV με εισφορά μετρητών από τους μετόχους (το μερίδιο του Ομίλου ανήλθε σε 10 εκατ. Ευρώ). Στις 26 Ιουλίου 2019, οι μη ελέγχουσες συμμετοχές στις οικονομικές καταστάσεις της Elpedison B.V. ανήλθαν σε € 15,038 εκατ.. Ως εκ τούτου, η απόκτηση των μη ελεγχουσών συμμετοχών από την Elpedison B.V. είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της καθαρής θέσης που αναλογεί στους ιδιοκτήτες της μητρικής κατά € 4,962 εκατ. Στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις την 31 Δεκεμβρίου 2019, το μερίδιο του Ομίλου από τη μείωση της καθαρής θέσης της Elpedison BV που ανήλθε σε € 2,481 εκατ. συμπεριλαμβάνεται στα Αποτελέσματα εις νέον. Δεδομένης της σημαντικότητας του κλάδου αυτού για τον Όμιλο, ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα κύρια οικονομικά στοιχεία του Ομίλου Elpedison B.V. (με βάση προσχέδιο οικονομικών καταστάσεων), ο οποίος περιλαμβάνει τη συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο της Elpedison Α.Ε. κατά 100%. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 252.917 13.377 145.151 411.445 255.354 17.044 115.321 387.719 57.957 71.707 Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 183.474 29.317 15.416 125.281 353.488 198.950 27.303 7.416 82.343 316.012 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 411.445 387.719 37.862 36.021 Όμιλος Elpedison B.V. Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Πάγιο Ενεργητικό Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο ενεργητικού Σύνολο ιδίων κεφαλαίων Επένδυση του Ομίλου ΕΛ.ΠΕ. στην Elpedison BV Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (56) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατάσταση συνολικών εσόδων Κύκλος εργασιών (πωλήσεις) Κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) Αποσβέσεις Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα (Zημιές) / Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος (Ζημιές) / Καθαρά κέρδη έτους (Ζημιές) / Καθαρά κέρδη που αναλογούν στον Όμιλο ΕΛ.ΠΕ. 626.475 20.873 (28.321) (7.448) 401 (8.675) (15.722) 1.515 (14.207) 442.855 22.542 (27.968) (5.426) 389 (12.065) (17.102) 3.480 (13.622) (5.831) (5.177) Τον Σεπτέμβριο του 2018, η Elpedison Α.Ε. συμφώνησε με τους δανειστές της την τριετή επέκταση των δανείων της ύψους €213,9 εκατ. έως τον Σεπτέμβριο του 2021. Τα δάνεια είναι πλήρως εγγυημένα από τους τελικούς μετόχους της Elpedison Α.Ε. ανάλογα με το ποσοστό του καθενός στην εταιρεία και προβλέπουν τριμηνιαίες αποπληρωμές κεφαλαίου ύψους €3 εκατ. κατά μέσο όρο, καθώς και υποχρεωτικές αποπληρωμές κεφαλαίου από οποιεσδήποτε εισροές αφορούν σε ιστορικές οφειλές της ΑΔΜΗΕ Α.Ε. προς την εταιρεία. Επιπρόσθετα, οι όροι των δανείων προβλέπουν την εφαρμογή cash sweep μηχανισμού, σύμφωνα με τον οποίο το 50% της περίσσειας των ταμειακών ροών της εταιρείας θα χρησιμοποιείται, σε εξαμηνιαία βάση, για την αποπληρωμή των δανείων αυτών. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε €198,89 εκατ. Ο Όμιλος έχει δώσει εγγυητικές επιστολές και εγγυήσεις σε τράπεζες σχετικά με δάνεια που έχουν χορηγηθεί στην Elpedison B.V. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, το μερίδιο των εγγυήσεων που αναλογεί στον Όμιλο ανήλθε σε €105 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €83 εκατ.). Απομείωση αξίας της επένδυσης στην Elpedison B.V. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η Διοίκηση της Elpedison B.V. διενήργησε μελέτη απομείωσης της αξίας των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο ΔΛΠ 36, με βάση τις μετά φόρων ταμειακές ροές που δύνανται να παράξει η εταιρεία. Οι πρόσφατες και επικείμενες μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και το ρυθμιστικό περιβάλλον που τη διέπει (μεταβολή στους μηχανισμούς αποζημίωσης των συμμετεχόντων στην αγορά ή/και καθυστέρηση στην εφαρμογή τους, εντατικοποίηση ανταγωνισμού), θεωρήθηκαν ως ενδείξεις πιθανής απομείωσης της αξίας της εταιρείας, καθώς θα μπορούσαν ενδεχομένως να επηρεάσουν τις μελλοντικές ταμειακές ροές των περιουσιακών της στοιχείων. Κατά τη μελέτη απομείωσης τα δύο εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η δραστηριότητα προμήθειας της Elpedison A.E. θεωρήθηκαν ως μία Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε προσδιορίζοντας την ανακτήσιμη αξία («αξία χρήσης») της ΜΔΤΡ μέσω της μεθόδου αποτίμησης Προεξοφλημένων Ταμειακών Ροών. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε κατά την ανάλυση ήταν 6,8% και εκτιμήθηκε ως το μετά φόρων μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου (WACC) της εταιρείας. Με βάση τον έλεγχο αυτό, ο Όμιλος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η λογιστική αξία της επένδυσής του είναι ανακτήσιμη και, συνεπώς, δεν αναγνωρίστηκε επιπλέον απομείωση. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι παραδοχές και τα σενάρια που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη μελέτη απομείωσης ενδέχεται να μεταβληθούν περαιτέρω μελλοντικά, ιδιαιτέρως σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταβλητότητα. Πιθανές μεταβολές σε ορισμένες μεταβλητές, όπως είναι το ύψος και ο χρονισμός των μελλοντικών αποζημιώσεων ευελιξίας των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας ή τα προεξοφλητικά επιτόκια, ενδεχομένως να έχουν σημαντική επίπτωση στην «αξία χρήσης» των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Εκτιμάται ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2019, εάν το WACC, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη απομείωσης, ήταν υψηλότερο κατά 0,5%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η Καθαρή Αξία της Elpedison Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (57) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) BV θα ήταν χαμηλότερη κατά 10%. Επιπλέον, αν το ύψος της μελλοντικής αποζημίωσης ευελιξίας ήταν χαμηλότερο κατά 10%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η Καθαρή Αξία της Elpedison BV θα ήταν χαμηλότερη κατά 14%. Σε αμφότερα τα σενάρια ανάλυσης ευαισθησίας, η λογιστική αξία της επένδυσης του Ομίλου στην Elpedison BV είναι ανακτήσιμη. β) Συγγενείς Επιχειρήσεις Ο Όμιλος συμμετέχει σε άλλες εταιρείες με σημαντικό αλλά όχι καθοριστικό ποσοστό ελέγχου. Αυτές συμπεριλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Όμιλος ΔΕΠΑ Ο Όμιλος ΔΕΠΑ δραστηριοποιείται στον κλάδο μεταφοράς, διανομής και εμπορίας φυσικού αερίου. Το ΤΑΙΠΕΔ (Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας Δημοσίου) κατέχει το 65% και η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. το 35% του μετοχικού κεφαλαίου. Ο Όμιλος ΔΕΠΑ ενοποιεί τις 100% θυγατρικές της εταιρείες: ΕΔΑ Αττικής Α.Ε. (Εταιρεία Διανομής Αερίου για την περιοχή της Αττικής), ΕΠΑ Αττικής Α.Ε (Εταιρεία Παροχής Αερίου για την περιοχή της Αττικής) με την μέθοδο της πλήρους ενοποίησης και ΔΕΔΑ Α.Ε. (Διαχειριστής του Δικτύου Μέσης και Χαμηλής Πίεσης Φυσικού Αερίου για τις περιοχές στις οποίες δεν δραστηριοποιούνται οι ΕΔΑ Αττικής Α.Ε. και ΕΔΑ ΘΕΣΣ Α.Ε.). Επιπλέον, η ΔΕΠΑ Α.Ε. κατέχει το 51% της ΕΔΑ ΘΕΣΣ Α.Ε (Εταιρεία Διανομής Αερίου για τις περιοχές τις Θεσσαλονίκης και Θεσσαλίας), την οποία ενοποιεί με τη μέθοδο καθαρής θέσης. Τέλος, η ΔΕΠΑ Α.Ε. κατέχει μερίδιο 50% στην ΥΑΦΑ ΠΟΣΕΙΔΩΝ (κοινοπραξία μεταξύ της ΔΕΠΑ Α.Ε. και Edison S.p.A.), η οποία ασχολείται με την ανάπτυξη έργων υποδομής φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Στις 20 Ιουλίου 2018, η ΔΕΠΑ Α.Ε. πούλησε το 51% της ΕΠΑ Θεσσαλονίκης – Θεσσαλίας Α.Ε. ή «Ζενίθ» στην εταιρία Eni gas e luce S.p.A. Τα αποτελέσματα της ΕΠΑ Θεσσαλονίκης – Θεσσαλίας Α.Ε. έως την ημερομηνία πώλησης, ενοποιήθηκαν με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Επιπρόσθετα, στις 27 Νοεμβρίου 2018, η ΔΕΠΑ Α.Ε. εξαγόρασε το 49% των εταιριών ΕΠΑ Αττικής Α.Ε. και ΕΔΑ Αττικής Α.Ε. (πλέον κατέχει το 100% και στις δύο εταιρίες), από την εταιρία Attiki Gas. Τα αποτελέσματα των δύο εταιριών έως την ημερομηνία εξαγοράς, ενοποιήθηκαν με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Τέλος, η πώληση του 100% της εταιρίας ΔΕΣΦΑ Α.Ε. (Διαχειριστής του Συστήματος Φυσικού Αερίου) ολοκληρώθηκε εντός του Δεκεμβρίου 2018. Τα αποτελέσματα της ΔΕΣΦΑ Α.Ε. έως και την ημερομηνία πώλησης, ενοποιήθηκαν με την μέθοδο της πλήρους ενοποίησης. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (58) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τα κύρια οικονομικά στοιχεία του Ομίλου ΔΕΠΑ: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 955.813 295.849 293.331 1.544.993 943.137 302.363 393.687 1.639.187 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 973.777 995.824 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 376.635 16.300 178.280 571.216 377.001 14.170 252.191 643.362 1.544.993 1.639.187 340.822 348.498 Όμιλος ΔΕΠΑ Κατάσταση Οικονομικής Θέσης Πάγιο Ενεργητικό Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Λοιπά κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Σύνολο ενεργητικού Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων Επένδυση του Ομίλου ΕΛ.ΠΕ. στον Όμιλο ΔΕΠΑ 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κατάσταση συνολικών εσόδων Συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κύκλος εργασιών (πωλήσεις) Κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων (EBITDA) Αποσβέσεις παγίων Λειτουργικό Αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη έτους από συνεχιζόμενες δραστηριότητες 953.671 86.460 (31.281) 55.179 14.049 (1.898) 76.216 (16.847) 59.368 927.386 104.560 (77.123) 27.437 36.464 (20.509) 130.496 (20.250) 110.246 -59.368 (114.445)(4.199) (537) (825) Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (ζημιές) έτους μετά από φόρους 58.831 (5.024) Καθαρά κέρδη / (ζημιές) που αναλογούν στον Όμιλο ΕΛΠΕ 20.819 (1.507) Λοιπές Συνολικές ζημιές που αναλογούν στον Όμιλο ΕΛΠΕ (188) (289) Διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρές ζημιές έτους από διακοπεισες δραστηριότητες Σύνολο καθαρών κερδών/ (ζημιών) μετά από φόρους Λοιπές Συνολικές Ζημιές Το 2019, ο Όμιλος έλαβε μερίσματα ύψους €28 εκατ. από τον Όμιλο ΔΕΠΑ (2018: €307 εκατ. - €23 εκατ. αφορούσαν τα αποτελέσματα του έτους 2017 και €284 εκατ. αφορούσαν το εισπραχθέν ποσό από την πώληση του ΔΕΣΦΑ). O Όμιλος ενοποιεί τον Όμιλο της ΔΕΠΑ με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και η αξία της συμμετοχής στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του έτους που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, η οποία αντικατοπτρίζει το 35% στον Όμιλο ΔΕΠΑ, ανέρχεται στα €341 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €348 εκατ.). Επιπρόσθετα, η ιστορική αξία της συμμετοχής στην ΔΕΠΑ, στις οικονομικές καταστάσεις της μητρικής εταιρείας Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε, ανέρχεται στα €237 εκατ. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (59) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Άλλες Συγγενείς Επιχειρήσεις Το 2011 ο Όμιλος συμμετείχε με 48%, μέσω της θυγατρικής του Hellenic Petroleum International A.G. στη σύσταση μίας νέας εταιρείας της DMEP HoldCo Ltd, με έδρα στο Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία με τη σειρά της κατέχει το 100% των μετοχών της «OTSM», Ανώνυμη Εταιρεία Διατήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας και Εμπορίας Αργού Πετρελαίου και Πετρελαιοειδών. Η OTSM ιδρύθηκε βάσει του Ελληνικού δικαίου με πλήρη άδεια για την παροχή υπηρεσιών διαχείρισης και τήρησης αποθεμάτων αργού πετρελαίου και πετρελαιοειδών προϊόντων. Ο Όμιλος μεταβίβασε μέρος της υποχρέωσής του για την τήρηση αποθεμάτων ασφαλείας 90 ημερών στην OTSM, μειώνοντας έτσι το ύψος του τελικού της αποθέματος κατά περίπου 142 χιλιάδες ΜΤ (31 Δεκεμβρίου 2018: 114 χιλιάδες ΜΤ), με αντίτιμο καθοριζόμενο στο πλαίσιο του υφιστάμενου νομικού πλαισίου. Τα βασικά μεγέθη και αποτελέσματα των κυριοτέρων συγγενών επιχειρήσεων του Ομίλου έχουν ως εξής: % συμμετοχής ΣΑΦΚΟ ΕΛΠΕ ΘΡΑΚΗ Εταιρεία Αγωγού Καυσίμων Αεροδρομίου Αθηνών Α.Ε. DMEP Holdco 33% 25% 50% 48% 31 Δεκεμβρίου 2019 Αξία επένδυσης 1.029 2 4.509 523 Ενεργητικό 5.506 9 12.234 74.021 Αξία επένδυσης 1.640 (2) 5.125 (1.191) Ενεργητικό 5.106 7 13.812 85.759 Υποχρεώσεις 4.231 1 3.175 120.507 Έσοδα 8.262 4.358 40.279 Καθαρά κέρδη μετά φόρων 3.794 17 1.504 1.137 Έσοδα 7.718 4.409 52.964 Καθαρά κέρδη μετά φόρων 3.544 (13) 1.482 1.108 31 Δεκεμβρίου 2018 ΣΑΦΚΟ ΕΛΠΕ ΘΡΑΚΗ Εταιρεία Αγωγού Καυσίμων Αεροδρομίου Αθηνών Α.Ε. DMEP Holdco % συμμετοχής 33% 25% 50% 48% Υποχρεώσεις 3.806 16 3.605 85.808 Δεν υπάρχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις ή δεσμεύσεις ως προς τις παραπάνω συμμετοχές του Ομίλου. γ) Κοινές επιχειρήσεις Ο Όμιλος συμμετέχει στις ακόλουθες κοινές επιχειρήσεις με τρίτους σχετικές με την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό: Edison International SpA (50%), ΕΛΠΕ Πατραικός ΑΕ (50%) - Ελλάδα, Πατραϊκός Κόλπος. Calfrac well services (75%), ΕΛΠΕ Θρακικό Πέλαγος ΑΕ (25%) - Ελλάδα, Θρακικό πέλαγος. Total E&P Greece B.V. (50%), Edison International S.p.A (25%), ΕΛΠΕ Δυτική Κέρκυρα ΑΕ (25%) Ελλάδα, Οικόπεδο 2. Total E&P Greece B.V. (40%), Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (40%), ΕΛΠΕ ΑΕ (20%) - Ελλάδα, Οικόπεδο Δυτικής Κρήτης. Total E&P Greece B.V. (40%), Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (40%), ΕΛΠΕ ΑΕ (20%) - Ελλάδα, Οικόπεδο Νοτιοδυτικής Κρήτης. Repsol Exploracion (50%), ΕΛΠΕ ΑΕ (50%) - Ελλάδα, Οικόπεδο Ιονίου Πελάγους. Οι κοινές επιχειρήσεις βρίσκονται ακόμη σε στάδιο έρευνας και δεν συνεισφέρουν στα έσοδα του Ομίλου. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (60) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 10 Δάνεια, προκαταβολές και λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 Δάνεια και προκαταβολές Άλλες μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Σύνολο 19.884 35.554 55.438 31 Δεκεμβρίου 2018 38.668 35.254 73.922 Τα δάνεια και οι προκαταβολές αφορούν κυρίως μη τοκοφόρες προκαταβολές ενοικίων για εξασφάλιση πρατηρίων και αποσβένονται σύμφωνα με την ωφέλιμη ζωή των αντίστοιχων συμβολαίων των πρατηρίων αυτών. Επιπλέον συμπεριλαμβάνουν και άλλες μακροπρόθεσμες μη τοκοφόρες προκαταβολές. Οι άλλες μακροπρόθεσμες απαιτήσεις συμπεριλαμβάνουν άτοκες εμπορευματικές πιστώσεις προς τρίτους για οφειλές που προκύπτουν από εφοδιασμό πρατηρίων. Περιλαμβάνουν επίσης και εμπορικές απαιτήσεις εισπρακτέες σε περισσότερα από ένα έτη, ως συνέπεια διακανονισμών. Τα υπόλοιπα που περιλαμβάνονται στις ως άνω κατηγορίες στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και σχετίζονται με εμπορικές πιστώσεις και άτοκους διακανονισμούς, έχουν προεξοφληθεί με μεσοσταθμικό επιτόκιο 6% (2018: 6%) για τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους. 11 Αποθέματα 31 Δεκεμβρίου 2019 Αργό πετρέλαιο Διυλισμένα και ημιτελή προϊόντα Πετροχημικά Αναλώσιμα, ανταλλακτικά και λοιπές α' ύλες - Μείον: Πρόβλεψη για ανταλλακτικά και λοιπές α' ύλες Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2018 331.819 587.398 25.554 98.571 (30.540) 328.482 572.461 24.400 97.518 (29.830) 1.012.802 993.031 Η Ελλάδα, βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, υποχρεούται στην τήρηση στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας για 90 ημέρες (Υποχρέωση Τήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας), όπως νομοθετήθηκε με τον Ν. 3054/2002. Η υποχρέωση αυτή μετακυλίεται σε όλες τις εταιρείες που εισάγουν και πωλούν στην εγχώρια αγορά, συμπεριλαμβανομένης και της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., οι οποίες με τη σειρά τους πρέπει να τηρούν και να χρηματοδοτούν τα ανάλογα αποθέματα. Τα αποθέματα αυτά αποτελούν μέρος των λειτουργικών αποθεμάτων και αποτιμώνται με τον ίδιο τρόπο. Το κόστος των αποθεμάτων που αναγνωρίζεται ως έξοδο και συμπεριλαμβάνεται στο «Κόστος Πωληθέντων» για το 2019 ανέρχεται σε €7,5 δις (2018: €8,2 δις). Ο Όμιλος αναγνώρισε ζημιά €2,1 εκατ. λόγω απομείωσης της αξίας των αποθεμάτων του στην καθαρή ρευστοποιήσιμη τους αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: €32,4 εκατ. ζημιά). Το ποσό αυτό αναγνωρίστηκε ως έξοδο για τη χρήση του έτους 2019 και συμπεριλήφθηκε στο «Κόστος πωληθέντων» στην Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων. Σημειώνεται ότι η συνολική επίδραση στα αποθέματα λόγω των διαφόρων μεταβολών των τιμών του αργού πετρελαίου και των πετρελαιοειδών κατά τη διάρκεια του έτους, ήταν θετική και ανήλθε περίπου στα €24 εκατ. (2018: θετική επίδραση €48 εκατ.). Επιπρόσθετα, στις 31 Δεκεμβρίου 2019, έχει μεταφερθεί ποσό €1,2 εκ. από τα πάγια στα αποθέματα (31 Δεκεμβρίου 2018: ανταλλακτικά των μονάδων των διυλιστηρίων αξίας €5,2 εκ. είχαν μεταφερθεί από τα αποθέματα στα πάγια - Σημ 6). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (61) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 12 Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 Πελάτες - Μείον: Προβλέψεις απομείωσης 31 Δεκεμβρίου 2018 748.181 (255.023) 756.135 (262.133) Καθαρό υπόλοιπο πελατών 493.158 494.002 Λοιπές απαιτήσεις - Μείον: Προβλέψεις απομείωσης 275.695 (44.120) 296.339 (42.304) Καθαρό υπόλοιπο λοιπών απαιτήσεων 231.575 254.035 3.474 23.420 28.450 748.153 776.487 Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου (Σημ. 23) Προπληρωθέντα έξοδα και προκαταβολές Σύνολο Επαναδιατύπωση: Το υπόλοιπο των λοιπών απαιτήσεων έχει επαναδιατυπωθεί κατά το ποσό των €1,2 εκατ. το οποίο αναταξινομήθηκε από τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα (Σημ. 13), κατά το ποσό €3,8 εκατ. το οποίο αναταξινομήθηκε από τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις στις προβλέψεις απομείωσης πελατών και κατά το ποσό των €37,9 εκατ. το οποίο αναταξινομήθηκε στο φόρο εισοδήματος εισπρακτέο. Στα πλαίσια διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης ο Όμιλος χρησιμοποιεί υπηρεσίες πρακτόρευσης απαιτήσεων (factoring) για την πιο έγκαιρη είσπραξη απαιτήσεων από τους πελάτες του στην Ελλάδα. Προεισπραχθείσες απαιτήσεις χωρίς δικαίωμα αναγωγής δεν συμπεριλαμβάνονται στα πιο πάνω ποσά, καθώς ο κίνδυνος και η ανταμοιβή από τα συγκεκριμένα συμβόλαια έχουν μεταφερθεί στις υπηρεσίες πρακτόρευσης απαιτήσεων. Οι λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν ποσά προκαταβολών σε προμηθευτές και σε εργαζομένους, απαιτήσεων από ΦΠΑ, παρακρατούμενων φόρων, καθώς και φόρων που δεν έχουν σχέση με φόρο εισοδήματος, που έχουν καταλογιστεί ως αποτέλεσμα ελέγχων από τις φορολογικές αρχές κατά τα προηγούμενα έτη τα οποία ο Όμιλος αμφισβητεί και για τα οποία έχει ασκήσει ένδικα μέσα. Ο χρόνος ολοκλήρωσης των ως άνω ένδικων μέσων δεν δύναται να προβλεφθεί και ο Όμιλος έχει κατατάξει τα σχετικά ποσά στο κυκλοφορούν ενεργητικό. Επίσης, για την περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018, συμπεριλαμβάνονται και €54 εκατ. βεβαιωμένων επιστροφών ΦΠΑ (31 Δεκεμβρίου 2018: €54 εκατ.) που έχουν παρακρατηθεί από το Τελωνείο αναφορικά με φερόμενα «ελλείμματα» αποθεμάτων πετρελαιοειδών. Σε απάντηση αυτής της ενέργειας, ο Όμιλος έχει εναντιωθεί νομικά και απαιτεί και αναμένει να ανακτήσει ολόκληρο το ποσό αυτό με την περάτωση της νομικής διαδικασίας (Σημ. 33). Οι λογιστικές αξίες των πελατών αντιπροσωπεύουν την εύλογη τους αξία. Στον παρακάτω πίνακα αναλύεται το σύνολο των απαιτήσεων από πελάτες: Μη ληξιπρόθεμα υπόλοιπα Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα Σύνολο απαιτήσεων από πελάτες 31 Δεκεμβρίου 2019 343.356 404.825 31 Δεκεμβρίου 2018 345.026 411.109 748.181 756.135 Η ανάλυση παλαιότητας των ανοιχτών εμπορικών απαιτήσεων, που ήταν ληξιπρόθεσμες, είναι ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 103.608 83.859 20.767 18.526 280.450 308.724 404.825 411.109 Εως 30 ημέρες 30 - 90 ημέρες Πάνω από 90 ημέρες Σύνολο Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (62) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, ο Όμιλος διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάσει τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο την ημέρα του Ισολογισμού είναι η λογιστική αξία κάθε κατηγορίας εισπρακτέων ως αναφέρεται παραπάνω. Οι εξασφαλίσεις περιλαμβάνουν κυρίως προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών , προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η πληροφόρηση σχετικά με την έκθεση του Ομίλου σε πιστωτικό κίνδυνο: < 30 ημέρες Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημιάς Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά 31 - 90 ημέρες 0,02% 446.964 100 > 91 ημέρες 0,10% 20.767 20 90,89% 280.450 254.903 Σύνολο 34,09% 748.181 255.023 Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης της αξίας των απαιτήσεων από πελάτες έχει ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 31 Δεκεμβρίου 2018 262.133 248.008 Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Χρεώσεις / (Πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων - Συναλλαγματικές διαφορές - Προσθήκες - Ποσά που έχουν αντιλογισθεί Απαιτήσεις που διαγράφηκαν ως μη εισπράξιμες - Κατανομή του χρηματοοικονομικού κόστους Λοιπές κινήσεις - 2.084 299 13.209 (5.189) (15.226) (182) (21) 136 19.241 (2.936) (4.640) 240 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 255.023 262.133 Η κίνηση στην πρόβλεψη για ενδεχόμενες επισφάλειες έχει καταχωρηθεί στα αποτελέσματα στα έξοδα διοίκησης και διάθεσης. Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης της αξίας των λοιπών απαιτήσεων έχει ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου Χρεώσεις / (Πιστώσεις) στο λογαριασμό αποτελεσμάτων: - Προσθήκες - Ποσά που έχουν αντιλογισθεί 31 Δεκεμβρίου 2019 42.304 31 Δεκεμβρίου 2018 47.566 2.351 (155) 4.662 (3.795) (318) (62) (12) (6.000) (117) 44.120 42.304 - Απαιτήσεις που διαγράφηκαν ως μη εισπράξιμες - Κατανομή του χρηματοοικονομικού κόστους Μεταφορές σε προβλέψεις επίδικων υποθέσεων Λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 13 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 31 Δεκεμβρίου 2019 Διαθέσιμα στο ταμείο και σε τράπεζες Βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 1.083.747 4.451 1.088.198 Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (63) από (91) 31 Δεκεμβρίου 2018 1.275.159 1.275.159 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Επαναδιατύπωση: Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου, ο Όμιλος αναθεώρησε την παρουσίαση των δεσμευμένων καταθέσεων οι οποίες τώρα παρουσιάζονται στην κατηγορία «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις». Προηγουμένως, παρουσιάζονταν στην κατηγορία «Ταμειακά διαθέσιμα, ταμειακά ισοδύναμα και δεσμεθμένες καταθέσεις». Κατά συνέπεια, ένα ποσό αξίας € 1,2 εκατ. αναταξινομήθηκε αναδρομικά για το 2018 από την κατηγορία «Ταμειακά διαθέσιμα, ταμειακά ισοδύναμα και δεσμευμένες καταθέσεις» στην κατηγορία «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις». Για την περίοδο που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, το τραπεζικό υπόλοιπο σε δολάρια Αμερικής που περιλαμβάνεται στην κατηγορία «Διαθέσιμα στο ταμείο και σε τράπεζες», ανερχόταν σε $824 εκατ. (ισοδύναμο σε Ευρώ €734 εκ). Το αντίστοιχο ποσό για την περίοδο 31 Δεκεμβρίου 2018, ανερχόταν σε $891 εκατ. (ισοδύναμο σε Ευρώ €779 εκατ.). Το σταθμισμένο κατά μέσο όρο τρέχον επιτόκιο την ημερομηνία Ισολογισμού ήταν: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 0,05% 0,14% 0,03% 0,09% Euro USD 14 Μετοχικό κεφάλαιο Αριθμός μετοχών Κοινές μετοχές Υπέρ το άρτιο Σύνολο 1 Ιανουαρίου και 31 Δεκεμβρίου 2018 305.635.185 666.285 353.796 1.020.081 31 Δεκεμβρίου 2019 305.635.185 666.285 353.796 1.020.081 Το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο είναι ίδιο με τις μετοχές που έχουν εκδοθεί και διατεθεί σε μετόχους και είναι πλήρως καταβεβλημένο. Η ονομαστική αξία κάθε μιας μετοχής της Εταιρείας είναι €2,18 (31 Δεκεμβρίου 2018: €2,18). 15 Αποθεματικά Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2017 (δημοσιευμένο) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους (Σημ. 13) Λοιπά συνολικά έσοδα από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Αγορά ιδίων μετοχών (Σημ. 13) Διάθεση ιδίων μετοχών στο προσωπικό (Σημ. 13) Μεταφορά φόρου λόγω διανομής αποθεματικών στα κέρδη εις νέον Μερίσματα Μεταφορά στο τακτικο αποθεματικό Μεταφορά ληφθείσας επιχορήγησης σε αφορολόγητο αποθεματικό Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων στην εύλογη αξία Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Μεταφορά σε τακτικό και αφορολόγητο αποθεματικό Κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Κέρδη / (ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις Μεταφορά ληφθείσας επιχορήγησης σε αφορολόγητο αποθεματικό Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Αποθεματικό παροχών σε συμμετοχικ. τίτλους 94 94 Αφορολόγητα αποθεματικά & αποθεματικά Αναπτυξιακών Νόμων 164.982 164.982 Λοιπά αποθεματικά (19.827) 166 (19.661) Ίδιες μετοχές (531) (531) Σύνολο 358.056 166 358.222 Τακτικό αποθεματικο 118.668 118.668 Ειδικά αποθεματικά 86.495 86.495 Αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου 8.175 8.175 26.170 - - (14.920) (5.006) - (93) - (17.319) (76.408) 80 (700) (740) (11.002) (288) - (683) 1.214 - (700) (740) (14.920) (5.006) (11.002) (93) (288) (683) 1.214 (17.319) (76.408) 26.170 80 144.838 86.495 (11.751) 1 71.335 (32.391) - 258.527 - - - - - 525 - 525 15.818 - - 1.501 12.890 - - - (12.372) 271 (188) - 1.501 15.818 (12.372) 12.890 271 (188) 160.656 86.495 2.640 1 71.335 (44.155) - 276.972 Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (64) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό νόμο, οι εταιρείες υποχρεούνται να μεταφέρουν κατά ελάχιστο το 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σύμφωνα με τα λογιστικά τους βιβλία σε τακτικό αποθεματικό έως ότου το αποθεματικό αυτό ισούται με το ένα τρίτο του μετοχικού τους κεφαλαίου. Το αποθεματικό αυτό δεν μπορεί να διανεμηθεί, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την διαγραφή ζημιών. Ειδικά αποθεματικά Τα ειδικά αποθεματικά αφορούν κυρίως αποθεματικά που προκύπτουν λόγω φορολογικών αναπροσαρμογών σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις προηγούμενων χρήσεων. Αφορολόγητα Αποθεματικά και Αποθεματικά Αναπτυξιακών Νόμων Αυτά τα αποθεματικά αφορούν κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο στην Ελλάδα και περιλαμβάνουν αποθεματικά τα οποία προέρχονται από φορολογημένα κέρδη και αφορούν ίδια συμμετοχή σε αναπτυξιακούς νόμους. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για τη καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα. Όταν η συναλλαγή με την οποία συσχετίζεται η πράξη αντιστάθμισης επηρεάζει την κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, τότε τα αντίστοιχα ποσά μεταφέρονται επίσης από τα λοιπά συνολικά έσοδα στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά αποτελούνται κατά κύριο λόγο από αναλογιστικές ζημιές συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Η κατηγορία λοιπά αποθεματικά περιλαμβάνει: (1) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών, που προέρχονται α) από εμπειρικές προσαρμογές (το αποτέλεσμα των διαφορών μεταξύ των προηγούμενων αναλογιστικών παραδοχών και αυτών που τελικά έλαβαν χώρα) και β) από αλλαγές στις αναλογιστικές παραδοχές. (2) Μεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. (3) Συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από τη μετατροπή νομίσματος κατά την ενοποίηση των εταιρειών εξωτερικού, αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα και συσσωρεύονται στα άλλα αποθεματικά. Το σωρευτικό ποσό μεταφέρεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων του έτους όταν οι συμμετοχές μεταβιβάστουν. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (65) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 16 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Προμηθευτές Δεδουλευμένα έξοδα Λοιπές υποχρεώσεις 1.238.776 77.477 85.479 1.137.603 138.022 73.528 Σύνολο 1.401.732 1.349.153 Η γραμμή “Προμηθευτές” αποτελείται από ποσά πληρωτέα ή δεδουλευμένα τα οποία αφορούν αργό πετρέλαιο, πετρελαιοειδή προϊόντα και υπηρεσίες. Το υπόλοιπο των “Προμηθευτών”, στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και στις 31 Δεκεμβρίου 2018, περιλαμβάνει ποσά οφειλόμενα από αγορές αργού πετρελαίου από το Ιράν, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Δεκεμβρίου 2011 και Μαρτίου 2012, στα πλαίσια του μακροπρόθεσμου συμβολαίου με την NIOC. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες του Ομίλου να αποπληρώσει τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούνιο 2012 μέσω του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, αυτό δεν κατέστη εφικτό, λόγω της μη αποδοχής πληρωμών από το διεθνές τραπεζικό σύστημα, προς Ιρανικές τράπεζες και κυβερνητικές εταιρείες, λόγω επιβολής ρητών ή σιωπηρών διεθνών κυρώσεων. Κατά την περίοδο από τις 16 Ιανουαρίου 2016 έως τις 8 Μαΐου 2018, οπότε και ανεστάλησαν οι κυρώσεις, ο Όμιλος πραγματοποίησε με επιτυχία αρκετές πληρωμές έναντι σημαντικού μέρους αυτών των οφειλών. Μετά την εκ νέου εφαρμογή των σχετικών κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, από τις 8 Μαΐου 2018 κι έπειτα, δεν πραγματοποιήθηκαν παραδόσεις αργού πετρελαίου από το Ιράν, ούτε πληρωμές. Τα δεδουλευμένα έξοδα περιλαμβάνουν κυρίως τόκους, δεδουλευμένα έξοδα μισθοδοσίας και προβλέψεις μη τιμολογημένων εξόδων. Τα δεδουλευμένα έξοδα, περιλαμβάνουν την εκτίμηση για το κόστος δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία η οποία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε €12 εκατ. (2018: €54 εκατ.). Οι λοιπές υποχρεώσεις αφορούν μισθοδοσία, λοιπές δαπάνες προσωπικού και διάφορους φόρους και τέλη. 17 Δανεισμός 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Μακροπρόθεσμος δανεισμός Τραπεζικός δανεισμός Ευρώ-ομόλογα Χρηματοδοτικές μισθώσεις Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων 917.938 692.156 1.610.094 1.178.075 446.715 2.381 1.627.171 Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Βραχυπρόθεσμα δάνεια Ευρώ-ομόλογα Τρέχον υπόλοιπο μακροπροθέσμων δανείων Τρέχον υπόλοιπο χρηματοδοτικών μισθώσεων Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 977.826 44.444 1.022.270 745.278 318.386 44.444 677 1.108.785 Σύνολο δανείων 2.632.364 2.735.956 Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (66) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η λήξη του μακροπρόθεσμου δανεισμού έχει ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 Μεταξύ 1 και 2 ετών Μεταξύ 2 και 5 ετών 31 Δεκεμβρίου 2018 702.348 907.746 267.038 1.360.133 1.610.094 1.627.171 Τα πραγματικά σταθμισμένα μέσα επιτόκια την ημερομηνία του Ισολογισμού είναι τα παρακάτω: Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Δανεισμός Νόμισμα Βραχυπρόθεσμος τραπεζικός δανεισμός - Μεταβλητό Euribor + περιθώριο - Μεταβλητό Libor + Περιθώριο - Μεταβλητό Belibor + περιθώριο - Μεταβλητό Επιτόκιο αναφοράς + περιθώριο - Σταθερό επιτόκιο Ευρώ Δολλάριο Αμερικής Δηνάριο Σερβίας Λεβ Βουλγαρίας Ευρώ 3,30% 4,84% 2,84% 1,89% - 5,18% 6,88% 4,20% 1,98% 5,25% Μακροπρόθεσμος τραπεζικός δανεισμός - Μεταβλητό Euribor + Περιθώριο - Μεταβλητό Libor + Περιθώριο - Σταθερό επιτόκιο Ευρώ Δολλάριο Αμερικής Ευρώ 2,81% 4,60% 2,82% 2,77% 5,42% 4,88% Η ανάλυση ανά νόμισμα των δανείων είναι η ακόλουθη: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 2.429.503 2.529.086 158.941 155.060 15.053 15.098 28.867 36.712 2.632.364 2.735.956 Ευρώ Δολλάριο Αμερικής Δηνάριο Σερβίας Λεβ Βουλγαρίας Σύνολο δανεισμού Ο Όμιλος διενεργεί κεντρικά τις χρηματοδοτικές του δραστηριότητες, συντονίζοντας και ελέγχοντας τη χρηματοδότηση και ταμειακή διαχείριση όλων των εταιρειών του. Στο πλαίσιο αυτό, η Hellenic Petroleum Finance Plc (HPF) ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2005 στο Ηνωμένο Βασίλειο και είναι 100% θυγατρική της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., για να ενεργεί ως ο κεντρικός χρηματοοικονομικός φορέας του Ομίλου. Τα δάνεια του Ομίλου, στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, αναλύονται ανά είδος και ημερομηνία λήξης, στον πίνακα που ακολουθεί (σε € εκατ.): 1. Ομολογιακό δάνειο €400 εκ. 2. Ομολογιακό δάνειο €400 εκ. 3.Ομολογιακό δάνειο €300 εκ. 5. Ομολογιακό δάνειο $250 εκ. 6. Δάνεια Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ("ΕΤΕ") 7. Ευρώ-ομόλογο €325 εκ. 8. Ευρώ-ομόλογο €450 εκ. 8. Ευρώ-ομόλογο €500 εκ. 9. Συμβάσεις διμερών πιστωτικών γραμμών 10. Συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης Εταιρεία HP SA HP SA HP SA HP SA HP SA HPF plc HPF plc HPF plc Διάφορες Λήξη Ιούν. 2023 Noε 2020 Φεβ. 2021 Ιούν. 2021 Ιουν. 2022 Ιουλ. 2019 Οκτ. 2021 Οκτ. 2024 Διάφορες Διάφορες Διάφορες Σύνολο Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (67) από (91) Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 394 392 224 223 299 297 159 155 111 156 318 200 447 491 754 745 - 3 2.632 2.736 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Περαιτέρω πληροφορίες σχετικές για τα ποσά των δανείων του Ομίλου που θα πρέπει να αποπληρωθούν ή να αναχρηματοδοτηθούν εντός του 2020 περιλαμβάνονται στη Σημείωση 3 « Κίνδυνος Ρευστότητας». Για τις χρήσεις που έληξαν 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, οι όροι των δανείων εξυπηρετούνται πλήρως. 1) Oμολογιακό δάνειο €400 εκατ. λήξης Ιούνιος 2023 Τον Ιούνιο 2018 ο Όμιλος προπλήρωσε δύο κοινοπρακτικά δάνεια τα οποία είχαν συνολικό οφειλόμενο υπόλοιπο ύψους €380 εκατ., λαμβάνοντας ένα πενταετές αναχρηματοδοτούμενο κοινοπρακτικό δάνειο ύψους €400 εκατ. που εκδόθηκε από την Εταιρία με τη συμμετοχή ελληνικών και διεθνών τραπεζών. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €225 εκατ.. 2) Oμολογιακό δάνειο €400 εκατ. λήξης Νοέμβριος 2020 (με ένα χρόνο δικαίωμα επέκτασης) Το Νοέμβριο 2018, η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. αναχρηματοδότησε το ομολογιακό δάνειο €400 εκατ., με την έκδοση νέου ομολογιακού δανείου ύψους €400 εκατ. και διάρκειας 2 ετών με δυνατότητα επέκτασης για έναν επιπλέον χρόνο. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €225 εκατ.. 3) Oμολογιακό δάνειο €300 εκατ. λήξης Φεβρουάριος 2021 Τον Ιανουάριο 2015 η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε δάνειο ύψους €200 εκατ., διάρκειας 3 ετών. Το δάνειο αναχρηματοδοτήθηκε τον Φεβρουάριο του 2018, με δάνειο ύψους €300 εκατ. και διάρκεια 3 έτη. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €300 εκατ.. 4) Ομολογιακό δάνειο $250 εκατ. λήξης Ιούνιος 2021 Τον Ιούνιο 2018 η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε ένα νέο δάνειο ύψους $250 εκατ. διάρκειας 3 ετών προκειμένου να χρηματοδοτήσει γενικές ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €180 εκατ. 5) Δάνεια Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων λήξης Ιούνιος 2022 Στις 26 Μαΐου 2010, η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε δύο δανειακές συμβάσεις συνολικού ύψους €400 εκατ. (Διευκόλυνση Α και Β, €200 εκατ. έκαστη) με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ). Ο σκοπός των δανείων ήταν να χρηματοδοτήσουν μέρος του έργου αναβάθμισης του διυλιστηρίου της Ελευσίνας. Και τα δυο δάνεια έχουν περίοδο αποπληρωμής 12 ετών, έναρξη αποπληρωμής το Δεκέμβριο του 2013, ενώ διέπονται από παρόμοιους όρους και προϋποθέσεις. Η Διευκόλυνση Β βελτιωνόταν πιστοληπτικά από την εγγύηση μίας εμπορικής τράπεζας, μία πρακτική που είναι συνήθης για δανειακές συμβάσεις της ΕΤΕ ειδικότερα κατά τη φάση κατασκευής μεγάλων έργων. Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2019, πραγματοποιήθηκαν συνολικές αποπληρωμές ύψους €289 εκατ. (€44 εκατ. πληρώθηκαν κατά το 2019). Μέχρι τον Φεβρουάριο 2018 η Δανειακή Διευκόλυνση Β περιελάμβανε χρηματοοικονομικούς όρους μεταξύ των οποίων και δείκτες κάλυψης τόκων και μόχλευσης. Τον Φεβρουάριο 2018, η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. τροποποίησε τους όρους αυτής της σύμβασης με στόχο να εναρμονίσει τους ορισμούς των χρηματοοικονομικών όρων της σύμβασης και τους σχετικούς δείκτες με αυτούς των υπόλοιπων δανείων της που προέρχονται από εμπορικές τράπεζες και των Ευρω-ομολόγων. 6) Ευρώ-ομόλογο €325 εκατ. λήξης Ιούλιος 2019 Τον Ιούλιο του 2014, ο Όμιλος εξέδωσε πενταετές Ευρω-ομόλογο, ύψους €325 εκατ. με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,25% και με ημερομηνία λήξης τον Ιούλιο του 2019. Οι ομολογίες, οι οποίες εκδόθηκαν από την Hellenic Petroleum Finance Plc με την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Στις αρχές του Ιουλίου του 2019, η Hellenic Petroleum Finance Plc αποπλήρωσε το ανοιχτό υπόλοιπο των €319,8 εκατ.. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (68) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 7) Ευρώ-ομόλογο €450εκατ. λήξης Οκτώβριος 2021 Τον Οκτώβριο 2016, η HPF εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €375 εκατ., με την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., με ετήσιο τοκομερίδιο 4,875%, τιμή έκδοσης 99,453% επί της ονομαστικής αξίας και λήξη τον Οκτώβριο του 2021. Τα έσοδα από την έκδοση του ομολόγου χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή υφιστάμενου χρηματοοικονομικού χρέους, συμπεριλαμβανομένης και της μερικής αποπληρωμής του ευρωομολόγου ύψους €500 εκατ. το οποίο έληγε τον Μάιο του 2017, μέσω διαδικασίας δημόσιας προσφοράς, η οποία ολοκληρώθηκε τον Οκτωβρίου 2016, με ομολογίες ονομαστικής αξίας €225 εκατ. όπως αυτές έγιναν αποδεκτές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Τον Ιούλιο 2017, η ΗPF εξέδωσε νέες ομολογίες ύψους €74,53 εκατ. με σκοπό να ενοποιηθούν και να αποτελέσουν μια ενιαία σειρά με τις ήδη υπάρχουσες ομολογίες της Hellenic Petroleum Finance Plc οι οποίες λήγουν τον Οκτώβριο του 2021. Οι ομολογίες αποπληρώθηκαν μερικώς τον Οκτώβριο 2019 με εισπράξεις από την έκδοση ενός Ευρω-ομολόγου €500 εκατ. (περιγράφεται παρακάτω). Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €201 εκατ.. Το χρηματοοικονομικό κόστος για την πρόταση εξαγοράς ανήλθε στα €24,6 εκατ. και έχει συμπεριληφθεί στο χρηματοοικονομικό κόστος των αποτελεσμάτων χρήσης. Οι συνολικές χρηματικές εκροές για τη μερική πληρωμή ανήλθε σε €273 εκατ.. 8) Ευρώ-ομόλογο €500εκατ. λήξης Οκτώβριος 2024 Τον Οκτώβριο 2019, η HPF εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €500 εκατ., με την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., με ετήσιο τοκομερίδιο 2%, τιμή έκδοσης 99,41% επί της ονομαστικής αξίας και λήξη τον Οκτώβριο του 2024. Μέρος της ζήτησης αξίας €248,4 εκατ. προήλθε από τη μερική εξόφληση του Ευρωομολόγου €450 εκατ. λήξης Οκτωβρίου 2021 (περιεγράφηκε παραπάνω), μέσω διαδικασίας πρότασης εξαγοράς, η οποία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο 2019. Οι καθαρές χρηματικές εισροές ανήλθαν σε €251,6 εκατ.(μη συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαιοποιημένων εξόδων έκδοσης). 9) Συμβάσεις διμερών πιστωτικών γραμμών Οι εταιρείες του Ομίλου διατηρούν επίσης δανειακές γραμμές με άλλες τράπεζες για την κάλυψη γενικών χρηματοδοτικών αναγκών. Η πλειοψηφία των δανειακών γραμμών αφορά σε βραχυπρόθεσμα δάνεια που έχει συνάψει η μητρική εταιρεία και τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και ανανεώνονται αναλόγως με τις ανάγκες της κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Ο όμιλος πέτυχε σημαντική μείωση χρηματοδοτικού κόστους κατά το 2019. 10) Χρηματοδοτικές μισθώσεις Από την 1 Ιανουαρίου 2019 οπότε και υιοθετήθηκε το ΔΠΧΑ 16, οι υποχρεώσεις που σχετίζονται με χρηματοδοτικές μισθώσεις και συμπεριλαμβάνονταν στο δανεισμό, κατατάσσονται στις υποχρεώσεις μισθώσεων (Σημ. 18). Πέραν των ανωτέρω, δεν έλαβαν χώρα άλλες σημαντικές μεταβολές στα δάνεια του Ομίλου για την δωδεκάμηνη περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Ορισμένες από τις δανειακές συμφωνίες του Ομίλου περιλαμβάνουν χρηματοοικονομικούς όρους οι πιο σημαντικοί των οποίων είναι η διατήρηση συγκεκριμένων αριθμοδεικτών ως ακολούθως: “Ενοποιημένος Καθαρός Δανεισμός/ Ενοποιημένα Συγκρίσιμα Κέρδη προ Φόρων, Τόκων και Αποσβέσεων”, “ Ενοποιημένα Συγκρίσιμα Κέρδη προ Φόρων, Τόκων και Αποσβέσεων/ Ενοποιημένοι Καθαροί Τόκοι” και “ Ενοποιημένος Καθαρός Δανεισμός/ Ενοποιημένη Καθαρή Αξία Ιδίων Κεφαλαίων”. Η διοίκηση του Ομίλου παρακολουθεί την απόδοση του Ομίλου για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους ανωτέρω χρηματοοικονομικούς όρους. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (69) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 18 Υποχρεώσεις μισθώσεων Τα υπόλοιπα των υποχρεώσεων μισθώσεων και οι κινήσεις της περιόδου έχουν ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Αποσύρσεις Μετατροπές Χρηματοοικονομικό κόστος Αποπληρωμές Συναλλαγματικές διαφορές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Τρέχων υπόλοιπο Μακροπρόθεσμο υπόλοιπο Σημ. 180.198 36.378 (471) 14.467 10.081 (40.793) 33 199.894 30.537 169.357 27 Τα παρακάτω ποσά αναγνωρίστηκαν στην ενοποιημένη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: Αποσβέσεις δικαιμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστος δικαιωμάτων μισθώσεων Έξοδα βραχυπρόθεσμων μισθώσεων Έξοδα μισθώσεων χαμηλής αξίας Μεταβλητές μισθώσεις Συνολικό ποσό που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων Note 7 27 2019 39.103 10.081 4.552 195 1.112 55.043 Η ανάλυση παλαιότητας των μισθώσεων παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα. < 1 έτους Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Υποχρεώσεις μισθώσεων 19 36.124 Μεταξύ 1 Πάνω των και 5 ετών 5 ετών 86.135 89.327 Total 211.586 Αναβαλλόμενη φορολογία Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Τα συμψηφισμένα ποσά είναι τα παρακάτω: Αναβαλλόμενη φορολογία ενεργητικού Αναβαλλόμενη φορολογία παθητικού Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (70) από (91) 31 Δεκεμβρίου 2019 59.358 (213.495) 31 Δεκεμβρίου 2018 64.109 (185.744) (154.137) (121.635) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η μεταβολή της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης / υποχρέωσης είναι ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο αρχής έτους Αποτελέσματα χρήσης Κινήσεις στην καθαρή θέση Αναπροσαρμογή καθαρής θέσης Λοιπές κινήσεις (121.635) (29.807) (2.921) 226 (60.256) (72.957) 10.911 531 136 Υπόλοιπο τέλους έτους (154.137) (121.635) Ο αναβαλλόμενος φόρος αναφέρεται στις παρακάτω κατηγορίες: Ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Αποτίμηση αποθεμάτων Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές Προβλέψεις παροχών προσωπικού Προβλέψεις επισφαλών υπολοίπων πελατών Παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία σε εύλογη αξία Δαπάνη τόκων εκπεστέα στις επόμενες χρήσεις (υποκεφαλαιοδότηση) Αφορολόγητα αποθεματικά (Νόμος 4172/2013) Μεταφερόμενες φορολογικές ζημιές προς συμψηφισμό Προβλέψεις για περιβαντολλοντικές δαπάνες Απαξίωση συμμετοχών Μη πραγματοποιημένα διεταιρικά κέρδη στα αποθέματα του Ομίλου Λοιπές μεταβολές σε σχέση με προβλέψεις και δεδουλευμένα έξοδα Αναβαλλόμενη φορολογία στη διανομή των μετοχών του ΔΕΣΦΑ από τη ΔΕΠΑ Μισθώσεις (ΔΠΧΑ 16) Υπόλοιπο τέλους έτους 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 (219.535) (213.073) 11.654 11.385 139 (3.387) 42.008 42.359 33.914 39.318 (834) 4.002 3.128 3.997 512 1.268 5.479 6.396 18.311 11.179 7.737 1.178 2.129 2.034 8.604 (46.556) (48.496) (623) (154.137) (121.635) Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που προκύπτουν από αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες προς συμψηφισμό σε μελλοντικές χρήσεις αναγνωρίζονται μόνο εφόσον είναι πιθανό ότι θα συμψηφιστούν με μελλοντικά φορολογικά κέρδη. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις που αναγνωρίστηκαν από τον Όμιλο για αχρησιμοποίητες φορολογικές ζημίες ανήλθαν σε €1 εκατ. την 31 Δεκεμβρίου του 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: €5 εκατ.), καθώς με βάση το εγκεκριμένο επιχειρηματικό πλάνο, ο Όμιλος κρίνει ότι υπάρχει η δυνατότητα συμψηφισμού των φορολογικών ζημιών με μελλοντικά φορολογικά κέρδη. Το 2014, οι διατάξεις του αρ. 49 του Ν. 4172 περί υποκεφαλαιοδότησης εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά σύμφωνα με τις οποίες, το όριο έκπτωσης των πλεοναζουσών δαπανών τόκων, ορίζεται ως προς συγκεκριμένο ποσοστό επί του φορολογικού EBITDA της εκάστοτε εταιρείας (60% το 2014, 50% το 2015, 40% το 2016 και 30% τα επόμενα έτη). Η επίδραση στο ποσό της αναβαλλόμενης φορολογίας του Ομίλου, ήταν €3 εκατ. (απαίτηση) στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: €4 εκατ.). Το ποσό αυτό μπορεί να συμψηφιστεί με μελλοντικά φορολογικά κέρδη, χωρίς χρονικό περιορισμό. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (71) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 20 Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Ο παρακάτω πίνακας αναλύει πως τα ποσά που σχετίζονται με τις συνταξιοδοτικές παροχές του Ομίλου, έχουν καταχωρηθεί στις οικονομικές καταστάσεις. 31 Δεκεμβρίου 2019 Υποχρεώσεις κατάστασης οικονομικής θέσης για: Συνταξιοδοτικές παροχές Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2018 180.398 180.398 163.514 163.514 Χρεώσεις στα αποτελέσματα: Συνταξιοδοτικές παροχές Σύνολο 20.858 20.858 22.201 22.201 Χρεώσεις στα λοιπά συνολικά έσοδα Συνταξιοδοτικές παροχές Φόρος Σύνολο 15.049 (2.680) 12.369 13.750 (2.738) 11.012 Τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί στην κατάσταση οικονομικής θέσης έχουν προσδιορισθεί ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 Παρούσα αξία χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Εύλογη αξία στοιχείων ενεργητικού 31 Δεκεμβρίου 2018 27.971 (11.479) 21.663 (10.108) 16.492 11.555 Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων 163.906 151.959 Υποχρέωση στη κατάσταση οικονομικής θέσης 180.398 163.514 Έλλειμμα χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων Ο Όμιλος λειτουργεί προγράμματα καθορισμένων παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία για τους εργαζομένους στην Ελλάδα, την Βουλγαρία, τη Σερβία, την ΠΓΔΜ, το Μαυροβούνιο και τη Κύπρο. Όλα τα προγράμματα αφορούν συνταξιοδοτικές παροχές προς τους εργαζομένους. Το ποσό των παροχών εξαρτάται από το χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του κάθε εργαζομένου. Η πλειοψηφία των προγραμμάτων δεν έχει περιουσιακά στοιχεία, ενώ κάποια προγράμματα στην Ελλάδα και την Κύπρο έχουν. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (72) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η μεταβολή στις υποχρεώσεις για συνταξιοδοτικές παροχές είναι η ακόλουθη: Παρούσα Αξία Υποχρεώσεων Εύλογη αξία στοιχείων ενεργητικού Σύνολο 142.786 (9.530) 133.256 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικά έξοδα/ (έσοδα) Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και ζημιές από τακτοποιήσεις 7.243 2.950 12.166 (158) - 7.243 2.792 12.166 Σύνολο χρεώσεων στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων 22.359 (158) 22.201 Επαναμετρήσεις στις αναλογιστικές παραδοχές: Απόδοση των στοιχείων ενεργητικού, εξαιρουμένου του ποσού που συμπεριλαμβάνεται στα χρηματοοικονομικά έξοδα/ (έσοδα) - Κέρδη από μεταβολή δημογραφικών παραδοχών - ζημιές από μεταβολή χρηματοοικονομικών παραδοχών - Κέρδη από εμπειρικές προσαρμογές (6) 10.852 2.582 322 - 322 (6) 10.852 2.582 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Σύνολο χρεώσεων στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων (λοιπά έσοδα) 13.428 322 13.750 Καταβολές παροχών άμεσα από τον όμιλο/ εισφορές του ομίλου στα στοιχεία ενεργητικού Καταβολές παροχών από τα στοιχεία ενεργητικού Πληρωμές για τακτοποιήσεις από τους εργαζομένους Πληρωμές για τακτοποιήσεις από τα στοιχεία ενεργητικού (3.881) (1.074) 17 (12) (1.322) 595 (17) 0 (5.203) (479) (12) 173.623 (10.108) 163.514 Παρούσα Αξία Υποχρεώσεων Εύλογη αξία στοιχείων ενεργητικού Σύνολο 173.623 (10.108) 163.514 8.661 2.979 9.384 (166) - 8.661 2.813 9.384 Σύνολο χρεώσεων στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων 21.024 (166) 20.858 Επαναμετρήσεις στις αναλογιστικές παραδοχές: Απόδοση των στοιχείων ενεργητικού, εξαιρουμένου του ποσού που συμπεριλαμβάνεται στα χρηματοοικονομικά έσοδα - Ζημιές από μεταβολή δημογραφικών παραδοχών - ζημιές από μεταβολή χρηματοοικονομικών παραδοχών - Ζημιές από εμπειρικές προσαρμογές (909) 20.012 (3.574) (480) - (480) (909) 20.012 (3.574) Σύνολο χρεώσεων στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων (λοιπά έσοδα) Καταβολές παροχών άμεσα από τον όμιλο/ εισφορές του ομίλου στα στοιχεία ενεργητικού Καταβολές παροχών από τα στοιχεία ενεργητικού Πληρωμές για τακτοποιήσεις από τους εργαζομένους 15.529 (15.467) (2.844) 13 (480) (1.350) 638 (13) 15.049 (16.817) (2.206) - Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 191.878 (11.479) 180.398 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικά έξοδα/ (έσοδα) Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και ζημιές από τακτοποιήσεις Η κατηγορία «Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και ζημιές από τακτοποιήσεις» συμπεριλαμβάνουν το κόστος Εθελούσιας Αποχώρησης για το 2019 που ανήλθε σε €9,1 εκατ. (Σημ. 24). Οι μη προεξοφλημένες παροχές συνταξιοδότησης λήγουν ως ακολούθως: Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Συνταξιοδοτικές παροχές Μέχρι ενός έτους Μεταξύ ενός και δύο ετών Μεταξύ δύο και πέντε ετών Πάνω από πέντε έτη Σύνολο 6.312 17.024 39.286 153.657 216.279 Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (73) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα περιουσιακά στοιχεία των προγραμμάτων επενδύθηκαν ως ακολούθως: Τίτλοι συμμετοχών Ομόλογα - Κρατικά ομόλογα - Εταιρικά ομόλογα Επενδυτικά κεφάλαια Επενδύσεις σε ακίνητα Εισηγμένα 2019 Μη εισηγμένα Σύνολο 1.668 - 1.668 1.735 3.159 2.074 1.421 - 1.735 3.159 2.074 1.420 138 1.285 1.423 10.195 1.285 11.479 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο Εισηγμένα 2018 Μη εισηγμένα Σύνολο 15% 1.973 - 1.973 20% 15% 28% 18% 12% 1.228 2.961 2.139 1.421 - 1.228 2.961 2.139 1.420 12% 29% 21% 14% 12% 196 191 387 4% 100% 9.918 191 10.108 100% % % Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν έχουν ως εξής: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Πληθωρισμός 31 Δεκεμβρίου 2019 1,05% 1,10% - 2,50% 1,10% 31 Δεκεμβρίου 2018 2,05% 1,10% - 1,50% 1,10% 10,84 16,18 Μέσος όρος εναπομείνουσας μελλοντικής εργοδοσίας (έτη) Η ανάλυση ευαισθησίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό λόγω εξόδου από την υπηρεσία σε αλλαγές στις κύριες σταθμισμένες παραδοχές είναι η ακόλουθη: Επίδραση στην υποχρέωση Μεταβολή της παραδοχής -1,0% 0,5% Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Αύξηση στην υποχρέωση -4,94% 5,15% Μείωση στην υποχρώση 5,36% Δεν εφαρμόζεται Η παραπάνω ανάλυση ευαισθησίας βασίζεται σε μία μεταβολή της παραδοχής διατηρώντας όλες τις άλλες παραδοχές σταθερές. Στην πράξη, υπάρχει μικρή πιθανότητα αυτό να συμβεί καθώς οι μεταβολές στις παραδοχές μπορεί να συνδέονται μεταξύ τους. Κατά τον υπολογισμό της ευαισθησίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό λόγω εξόδου από την υπηρεσία στις κύριες αναλογιστικές παραδοχές, χρησιμοποιήθηκε η ίδια μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά τον υπολογισμό της υποχρέωσης που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης (παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό με τη χρήση της αναλογιστικής μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Οι αναμενόμενες εργοδοτικές εισφορές για την επόμενη χρήση, προς τα προγράμματα καθορισμένων παροχών προσωπικού είναι €1,2 εκατ. Η μέση σταθμισμένη διάρκεια των προγραμμάτων είναι 11 χρόνια. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (74) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 21 Προβλέψεις H κίνηση των προβλέψεων για το 2019 και το 2018 έχει ως εξής: Προβλέψεις για λοιπές υποχρεώσεις και έξοδα 1 Ιανουαρίου 2018 Χρεώσεις / (πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων - Προσθήκες - Ποσά που έχουν αντιστραφεί - Ποσά που ανακτήθηκαν κατά τη χρήση Μεταφορά από τη σημείωση 12 Διάφορες κινήσεις / ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2018 30.895 (2.511) (3.705) 6.000 1.188 38.238 Χρεώσεις / (πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων - Προσθήκες - Ποσά που έχουν αντιστραφεί - Ποσά που ανακτήθηκαν κατά τη χρήση Διάφορες κινήσεις / ανακατανομές 31 Δεκεμβρίου 2019 1.365 (78) (518) (13.382) 25.625 6.371 Επαναδιατύπωση: Η κατηγορία «Διάφορες κινήσεις / ανακατανομές» για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018 συμπεριλαμβάνει ποσό €3,8 εκατ. που αναταξινομήθηκε στις προβλέψεις απομείωσης πελατών (Σημ, 12). Οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις στις 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνουν κυρίως προβλέψεις για κόστος περιβαλλοντικής αποκατάστασης ύψους 15 εκατ. Ευρώ (2018: 15 εκατ. Ευρώ). Η γραμμή ‘Διάφορες κινήσεις / ανακατανομές’ περιλαμβάνει ποσό €12 εκατ. που αφορά πρόβλεψη φόρου που μεταφέρεται στη γραμμή του φόρου εισοδήματος. 22 Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 10.329 18.047 28.376 Επιχορηγήσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Υπόλοιπο τέλους χρήσεως 31 Δεκεμβρίου 2018 10.939 17.913 28.852 Επιχορηγήσεις Οι προκαταβολές από το Ελληνικό Κράτος στον Όμιλο αφορούν επιχορηγήσεις για την αγορά ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Η απόσβεση για το 2019 ανέρχεται σε €1,0 εκατ. (2018: €1,0 εκατ.). Προμηθευτές και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Περιλαμβάνονται ποσά από εμπόρους/διαχειριστές πρατηρίων, που λειτουργούν ως χρηματικές εγγυήσεις για την πιστή τήρηση των όρων της συμφωνίας. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (75) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 23 Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα 31 Δεκεμβρίου 2019 Τύπος παραγώγου αγαθών Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών Σύνολο Στοιχεία Ενεργητικού Ονομαστική ποσότητα Βαρέλια χιλ. € 1.028 3.474 1.028 3.474 1.028 3.474 31 Δεκεμβρίου 2018 Στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις Ονομαστική ποσότητα Βαρέλια χιλ. € € 846 846 846 - 31 Δεκεμβρίου 2019 Στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις Μη κυκλοφορούν ενεργητικού Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών (commodity swaps) - Κυκλοφορούν ενεργητικό Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών (commodity swaps) 3.474 3.474 3.474 Σύνολο εύλογης αξίας παραγώγων Υποχρεώσεις € 16.387 16.387 16.387 31 Δεκεμβρίου 2018 Στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις - - - - 16.387 16.387 16.387 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία χρησιμοποιούνται μόνο για σκοπούς αντιστάθμισης κινδύνου και όχι ως κερδοσκοπικές επενδύσεις. Όμως, όταν τα παράγωγα αυτά στοιχεία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων, τότε ταξινομούνται ως «παράγωγα προς πώληση». Η συνολική εύλογη αξία ενός παραγώγου αντιστάθμισης κινδύνου κατηγοριοποιείται ως μη κυκλοφορούν στοιχείο ενεργητικού ή παθητικού όταν η ημερομηνία λήξης του είναι μεταγενέστερα των 12 μηνών, ενώ στην αντίθετη περίπτωση κατηγοριοποιείται ως κυκλοφορούν στοιχείο. Παράγωγα για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Κατά το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 μεταφέρθηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων ζημία σχετική με συμβόλαια τα οποία ρυθμίστηκαν εντός του έτους, ύψους €1,501 εκατ. ζημιά μετά φόρων (31 Δεκεμβρίου 2018: κέρδη €14,920 εκατ. μετά φόρων). Οι υπόλοιπες πράξεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών εκτιμάται ότι θα είναι αποτελεσματικές, ενώ η συνολική μεταβολή στην εύλογη αξία τους ανέρχεται σε κέρδη μετά φόρων €12,890 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €5,006 εκατ. ζημιά μετά φόρων) και συμπεριλαμβάνεται στα «Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνου». (Σημ. 15). Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού, ανέρχεται στην εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού των παραγώγων αυτών, όπως απεικονίζεται στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (76) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 24 Ανάλυση εξόδων ανά είδος (φύση) Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Πρώτες ύλες και αναλώσιμα που χρησιμοποιήθηκαν Παροχές σε εργαζομένους Αποσβέσεις ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις ασώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων Κόστος μεταφοράς και αποθήκευσης Γενικά έξοδα παραγωγής SWAPS κέρδη / (ζημιές) Υποτιμήσεις αποθεμάτων Λοιπά έξοδα Σύνολο κόστους πωληθέντων, εξόδων διοίκησης, πωλήσεων και διάθεσης 7.507.711 284.279 226.247 6.575 126.510 105.235 12.751 2.001 250.220 8.219.544 279.943 187.117 10.066 124.150 104.565 (41.611) 32.705 328.238 8.521.529 9.244.717 Επαναδιατύπωση: Τα συγκριτικά υπόλοιπα 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν επαναδιατυπωθεί ώστε να συμμορφωθούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση για την τρέχουσα περίοδο. Τα λοιπά έξοδα αποτελούνται κυρίως από κόστη που αφορούν δαπάνες συντήρησης εγκαταστάσεων, ασφαλιστικές δαπάνες, πρόβλεψη για επισφαλή υπόλοιπα πελατών, κόστος εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, δαπάνες από υπηρεσίες τρίτων (συμβουλευτικές και νομικές), κόστος ΙΤ και έξοδα διαφήμισης και προώθησης. Το υπόλοιπο της τρέχουσας περιόδου δεν περιλαμβάνει κόστος μισθώσεων, λόγω της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 από 1 Ιανουαρίου 2019. Οι αμοιβές της Ernst & Young για τις επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες, οι οποίες προεγκρίθηκαν από την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας κατά την διάρκεια της χρήσης 2019, ανέρχονται σε € 0,25 εκατ., εκ των οποίων ποσό €0,13 εκατ. αφορούν αμοιβές της Ernst & Young Hellas. Έξοδα μισθοδοσίας Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Μισθοδοσία Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Συνταξιοδοτικό κόστος προγραμμάτων Λοιπές παροχές σε εργαζομένους 191.047 47.871 11.447 33.914 186.943 45.412 22.201 25.387 Σύνολο 284.279 279.943 Οι λοιπές παροχές περιλαμβάνουν παροχές ιατροφαρμακευτικής και ασφαλιστικής μορφής, έξοδα μεταφοράς και διατροφής, καθώς και κόστος εθελούσιας αποχώρησης €9,1 εκατ. (Σημ. 20). 25 Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Οι δαπάνες για τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης του Ομίλου εξοδοποιούνται κατά την πραγματοποίηση τους (2019: €4,8 εκατ. και το 2018: €1,4 εκατ.) και αφορούν κυρίως σε εργασίες έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών και γεωλογικών μελετών, στη θαλάσσια περιοχή του Πατραϊκού Κόλπου, τη χερσαία περιοχή Άρτας-Πρέβεζας, τη χερσαία περιοχή της ΒΔ Πελοποννήσου και στο οικόπεδο 2. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (77) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Δαπάνες αναφορικά με παραχώρηση αδειών έρευνας για τον Κόλπο του Πατραϊκού, τη χερσαία περιοχή ΆρταςΠρέβεζας, τη χερσαία περιοχή της ΒΔ Πελοποννήσου, το οικόπεδο 2, την περιοχή της ΝΔ Κρήτης, την περιοχή της Δυτικής Κρήτης και το οικόπεδο 10, κεφαλαιοποιήθηκαν στις ασώματες ακινητοποιήσεις και αποσβένονται κατά τη διάρκεια της περιόδου που διαρκούν οι εργασίες έρευνας. 26 Λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη/(ζημιές) Έτος που έληξε Σημ. Λοιπά λειτουργικά έσοδα και άλλα κέρδη Έσοδα από αποσβέσεις επιχορηγήσεων Έσοδα από υπηρεσίες προς τρίτους Έσοδα από ενοίκια Έσοδα ασφαλιστικών αποζημιώσεων Kέρδη από πώληση ενσώματων παγίων στοιχείων Έσοδα από απόσβεση προεξόφλησης μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων Λοιπά Σύνολο Λοιπά λειτουργικά έξοδα και άλλες ζημιές Ζημιές από πώληση ενσώματων παγίων στοιχείων Απομείωση παγίων Απόσβεση προεξόφλησης μακροπρόθεσμων απαιτήσεων Κόστος εθελουσίας εξόδου Προβλέψεις για περιβαλλοντική αποκατάσταση Λοιπά Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 1.049 3.014 8.712 611 686 1.464 18.609 34.146 965 2.874 9.315 2.297 293 2.363 9.692 27.799 718 4.606 2.423 9.119 6.929 23.795 47 3.734 2.817 596 15.000 14.428 36.622 10.351 (8.823) 33 6 Λοιπά λειτουργικά (έξοδα)/ έσοδα και άλλα κέρδη/ (ζημιές) - καθαρά Επαναδιατύπωση: Τα συγκριτικά υπόλοιπα 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν επαναδιατυπωθεί ώστε να συμμορφωθούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση για την τρέχουσα περίοδο. Τα λοιπά έσοδα/(έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές) αφορούν σε έσοδα ή έξοδα που δε συνδέονται με την εμπορική δραστηριότητα του Ομίλου. Τα έσοδα από ενοίκια αφορούν πρατήρια που έχουν ενοικιαστεί σε εμπόρους. Η κατηγορία «Λοιπά» στα λοιπά λειτουργικά έσοδα και κέρδη περιλαμβάνει ποσά μη εμπορικής φύσης, το σημαντικότερο από τα οποία αφορά έσοδο €7,3 εκατ. από αντιλογισμό προβλέψεων για επισφαλείς πελάτες. 27 Χρηματοοικονομικά (έξοδα)/έσοδα – καθαρά Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Έσοδα από τόκους Έξοδα τόκων Λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα μισθώσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα / (έξοδα) - καθαρά 5.843 (99.963) (46.340) (10.081) 3.827 (125.907) (23.625) - (150.541) (145.705) Επιπρόσθετα του χρηματοοικονομικού κόστους που αναφέρεται πιο πάνω, κατά το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, τόκοι ύψους €2,9 εκατ. (2018: €2,5 εκατ.) έχουν κεφαλαιοποιηθεί. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (78) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα περιλαμβάνουν το εφάπαξ ποσό των €24,6 εκατ. που αφορά το χρηματοοικονομικό κόστος για την πρόταση εξαγοράς μέρους του παλιού Ευρω-ομολόγου, κατά την έκδοση του νέου ομολογιακού δάνειου €500 εκατ. τον Οκτώβριο 2019 (Σημ. 17). 28 Ζημιές / κέρδη από συναλλαγματικές διαφορές Οι ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές ύψους €1 εκατ. για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, προέρχονται κυρίως από την αποτίμηση τραπεζικών λογαριασμών που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα (ως επί το πλείστον σε Δολάρια ΗΠΑ) καθώς και από την αποτίμηση των δανειακών υπολοίπων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα. Το αντίστοιχο ποσό για την περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 ήταν κέρδη ύψους €2 εκατ. 29 Φόρος Εισοδήματος Ο φόρος που αναλογεί στα αποτελέσματα της χρήσης είναι: Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 (18.555) (72.025) 0 (13.490) 4.928 4.254 (29.807) (72.957) Φόρος τρέχουσας χρήσης Φόρος σε διανεμηθέντα μερίσματα Φόρος προηγούμενων χρήσεων Αναβαλλόμενος φόρος (Σημ. 19) Φόροι (43.434) (154.218) Ο φόρος που αναλογεί στα λοιπά συνολικά έσοδα είναι: Λοιπά συνολικά έσοδα από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Παράγωγα για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Συναλλαγματικές διαφορές Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Λοιπά συνολικά έσοδα 31 Δεκεμβρίου 2019 Προ Φόρων Φόρος Μετά Φόρων (188) (188) 741 (197) 544 19.794 (5.403) 14.391 272 272 31 Δεκεμβρίου 2018 Προ Φόρων Φόρος Μετά Φόρων (288) (288) (959) 264 (695) (27.835) 7.909 (19.926) (745) (745) (15.049) 2.680 (12.369) (13.750) 2.738 (11.012) 5.570 (2.920) 2.650 (43.577) 10.911 (32.666) Ο φορολογικός συντελεστής για τις ανώνυμες εταιρείες στην Ελλάδα για την περίοδο που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, είναι 24% (31 Δεκεμβρίου 2018: 29%), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 22 του Νόμου 4646/2019, σύμφωνα με το οποίο, τα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα των νομικών προσώπων, φορολογούνται με συντελεστή 24 % για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εφεξής. Σύμφωνα με τις φορολογικές διατάξεις, οι έλεγχοι στις εταιρείες διενεργούνται ως εξής: α. Έλεγχοι από τους Ορκωτούς Ελεγκτές – Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 και εξής οι ελληνικές εταιρείες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να λάβουν «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό», όπως προβλέπεται από τον Νόμο 2238/1994, Άρθρο 82, παρ. 5 και τον Νόμο 4174/2013, Άρθρο 65A, από τους τακτικούς τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές, ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις διατάξεις της κείμενης φορολογικής νομοθεσίας. Η έκδοση Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης υποκαθιστά, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, τον έλεγχο από τη Δημόσια Αρχή, η οποία όμως διατηρεί το δικαίωμα μεταγενέστερου ελέγχου χωρίς να περαιώνει τις φορολογικές της υποχρεώσεις για την οικεία διαχειριστική χρήση. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (79) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Όλες οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου με έδρα την Ελλάδα έχουν λάβει Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης, με γνώμη χωρίς επιφύλαξη, έως και τη χρήση 2018. β. Έλεγχοι από τις φορολογικές αρχές Οι χρήσεις που έχουν ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές για τη μητρική εταιρεία και τις σημαντικότερες θυγατρικές έχουν ολοκληρωθεί ως ακολούθως: Οικονομικές χρήσεις που έληξαν ως και Ονομασία εταιρίας ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΑΕ ΕΚΟ ΑΒΕΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΟΡΥΚΤΕΛΑΙΑ (πρώην ΕΚ) 2011 2010 2011 Ανεξάρτητα από την πιθανότητα διενέργειας μελλοντικών φορολογικών ελέγχων, η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές επιπρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις από τον έλεγχο των μη ελεγμένων φορολογικών χρήσεων από τις φορολογικές αρχές, πέρα από αυτές που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για την περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (Σημείωση 33). Με την υιοθέτηση της Ε.Δ.Δ.Π.Χ.Α. 23 από την 1η Ιανουαρίου 2019, ο Όμιλος αναταξινόμησε τις απαιτήσεις που σχετίζονται με προπληρωμές για επίδικες φορολογικές υποθέσεις (σημειώσεις 2.20, 4 i) και σημείωση 33) από την κατηγορία των πελατών και λοιπών απαιτήσεων της ενοποιημένης κατάστασης οικονομικής θέσης σε διακριτή κατηγορία (φόρος εισοδήματος εισπρακτέος). Τα συγκριτικά στοιχεία έχουν αναταξινομηθεί αναλόγως. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, το ποσό των εισπρακτέων φόρων εισοδήματος ύψους € 91,4 εκατ. περιλαμβάνει ποσά που προπληρώθηκαν από τον Όμιλο σε σχέση με τις επίδικες φορολογικές υποθέσεις (όπως εξηγείται στις σημειώσεις 2.20, 4 (i) και σημείωση 33) σχετικά με φόρο εισοδήματος 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018: €14,2 εκατ. Και €17,4 εκατ. αντίστοιχα) και σχετικούς τόκους και προσαυξήσεις (31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018: €17,9 εκατ. Και € 17,9 εκατ. αντίστοιχα). Το ποσό του εισπρακτέου φόρου εισοδήματος περιλαμβάνει επίσης και τις προκαταβολές φόρων εισοδήματος, συνολικού ποσού €59,3 εκατ. που υπολογίστηκαν και καταβλήθηκαν μαζί με τους φόρους εισοδήματος του έτους 2019. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (80) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Συμφωνία φόρου που υπολογίζεται επί του λογιστικού φορολογητέου κέρδους του Ομίλου και του πραγματικού φόρου εισοδήματος που εμφανίζεται στα αποτελέσματα: Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων 207.010 368.930 Φόρος βάσει ισχύοντος ελληνικού φορολογικού συντελεστή 29% (2016 - 29%) (49.682) (106.990) Μεταβολή λόγω διαφορετικών φορολογικών συντελεστών στις θυγατρικές εξωτερικού 3.777 5.688 Κέρδη/(ζημιές) Ναυτικών Εταιρειών που δεν υπόκεινται σε φόρο 1.629 556 - (48.494) Αναβαλλόμενος φόρος αναφορικά με τη διανομή των μετοχών του ΔΕΣΦΑ από την ΔΕΠΑ Εξοδα που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς (8.294) (9.457) Μεταβολές στην αναβαλλόμενη φορολογία λόγω αλλαγής στο φορολογικό συντελεστή (εκτός ΔΕΣΦΑ) 1.477 17.164 Αναγνώριση φορολογικών ζημιών προηγούμενων ετών 3.001 449 (6.666) (50) Φορολογικές ζημιές για τις οποίες δεν αναγνωρίζεται αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Μεταβολές στον αναβαλλόμενο φόρο προηγούμενων ετών 870 (536) - (13.490) 4.287 513 617 - Διαγραφή αναβαλλόμενης φορολογίας ενεργητικού λόγω παραγραφής φορολογικών ζημιών (491) - Προσαρμογή φόρου εισοδήματος προηγούμενων χρήσεων 4.908 - Προσαρμογή λόγω φόρολογίας σε διανεμηθέντα μερίσματα Μεταβολή λόγω εισοδήματος από συνδεδεμένες επιχειρήσεις που δεν υπόκειται σε φορολογία Αποαναγνώριση προβλέψεων για τις οποίες δεν είχε αναγνωριστεί αναβαλλόμενος φόρος Προσαρμογή πρόβλεψης αναβαλλόμενης φορολογίας προηγούμενων χρήσεων Λοιπά Φόροι Πραγματικός φορολογικός συντελεστής 30 969 - 164 (43.434) 430 (154.218) 21,0% 41,8% Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αναλογεί στους μετόχους της μητρικής εταιρείας με το μέσο σταθμισμένο αριθμό μετοχών κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, αφαιρουμένου του σταθμισμένου μέσου όρου των ιδίων μετοχών (Σημ. 13). Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 και 31 Δεκεμβρίου 2019, τα δικαιώματα προαίρεσης επί μετοχών είχαν εξασκηθεί ή λήξει και δεν υπήρχαν ίδιες μετοχές. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή ισούνται με τα βασικά κέρδη ανά μετοχή. Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ ανά μετοχή) Καθαρά κέρδη που αναλογούν σε κοινές μετοχές (Σε χιλιάδες Ευρώ) Μέσος αριθμός κοινών μετοχών 31 0,53 0,69 160.798 211.614 305.635.185 305.628.663 Μερίσματα Η πρόταση προς τη γενική συνέλευση για τελικό μέρισμα €0,50 ανά μετοχή εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου 2019. Η γενική συνέλευση των μετόχων στις 7 Ιουνίου 2019 επίσης ενέκρινε την ως άνω διανομή. Στο τελικό μέρισμα συμπεριλαμβάνεται έκτακτο μέρισμα €0,25 ανά μετοχή το οποίο αφορά σε διανομή μέρους των εσόδων από την πώληση του μεριδίου του Ομίλου στον ΔΕΣΦΑ. Το ποσό του τελικού μερίσματος για το έτος 2018, ανέρχεται σε €152,8 εκατ. και συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις. Το σύνολο του ποσού πληρώθηκε τον Ιούλιο 2019. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (81) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας στη συνεδρίαση του στις 5 Νοεμβρίου 2019, αποφάσισε τη διανομή προμερίσματος χρήσης 2019, ποσού €0,25 ανά μετοχή. Το συνολικό προμέρισμα ανέρχεται σε €76,4 εκ. και συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις. Η πρόταση προς τη γενική συνέλευση για τελικό μέρισμα €0,25 ανά μετοχή εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου 2019. Το ποσό του τελικού μερίσματος ανέρχεται σε €76,4 εκατ. και δεν συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις καθώς δεν έχει εγκριθεί από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν ενέκρινε κάποια αλλαγή στην πολιτική μερισμάτων του Ομίλου στο σύνολό της και θα επαναξιολογήσει την πληρωμή επιπρόσθετου μερίσματος ή επιπρόσθετου ειδικού μερίσματος εντός του 2020. 32 Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Σημ. Κέρδη προ φόρων Προσαρμογές για: Αποσβέσεις και απομειώσεις ενσώματων παγίων και δικαιωμάτων χρήσης παγίων Αποσβέσεις και απομειώσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων πάγιου ενεργητικού Χρηματοοικονομικά έξοδα-καθαρά Κέρδη από συγγενείς επιχειρήσεις Προβλέψεις και διαφορές αποτιμήσεων Συναλλαγματικά κέρδη Αποσβέσεις εξόδων μακροπρόθεσμων συμβολαίων Κέρδη / (ζημιές) περουσιακών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση Kέρδη / (ζημιές) από εκποίηση παγίων 6,7 8 26 27 9 28 26 26 Μεταβολές Κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) / μείωση αποθεμάτων (Αύξηση) / μείωση απαιτήσεων Αύξηση / (μείωση) υποχρεώσεων Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες 33 Δωδεκάμηνη περίοδος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 207.010 368.930 230.585 6.844 (1.049) 150.541 (17.862) 33.003 1.255 (959) (721) 32 190.851 10.066 (965) 145.704 1.771 89.103 (2.194) 454 (246) 608.679 803.474 (20.065) 7.352 38.751 61.582 126.751 (339.516) 26.039 (151.183) 634.718 652.291 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και νομικές υποθέσεις Ο Όμιλος έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τραπεζικές και λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια των εμπορικών του συναλλαγών. Τα πιο σημαντικά ζητήματα παρουσιάζονται στη συνέχεια: 1. Επιχειρηματικά θέματα α) Εκκρεμείς υποθέσεις Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (82) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Ο Όμιλος εμπλέκεται σε διάφορες νομικές υποθέσεις και έχει διάφορες υποχρεώσεις σε εκκρεμότητα σχετικές με τις συνήθεις δραστηριότητές του. Με βάση τις διαθέσιμες μέχρι σήμερα πληροφορίες, η διοίκηση πιστεύει ότι η έκβαση των υποθέσεων αυτών δεν θα έχει σημαντική επίδραση στα αποτελέσματα του Ομίλου ή στην χρηματοοικονομική του θέση και ότι δεν χρειάζονται επιπλέον προβλέψεις, πέραν αυτών που περιλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας Ενώπιον των Διοικητικών Δικαστηρίων ουσίας ή του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) εκκρεμούν ή έχουν εκδοθεί οριστικές αποφάσεις επ’ αυτών για διάφορες υποθέσεις συμψηφιστικών ατελειών αναφορικά με περιπτώσεις εικονικών ανεφοδιασμών πετρελαϊκού προϊόντος από πρατηριούχους. Επίσης έχουν εκδοθεί και κάποιες αποφάσεις του ΣτΕ επί παρομοίων υποθέσεων οι οποίες είτε απορρίπτουν αναιρέσεις της εταιρείας ΕΚΟ, είτε κάνουν δεκτές τις αναιρέσεις του Δημοσίου και αναπέμπουν στη Διοικητικό Εφετείο για νέα κρίση επί της ουσίας και οι οποίες είτε βρίσκονται σε φάση αναίρεσης ή αναίρεσης μετ’ αναπομπής από την εταιρεία ΕΚΟ, είτε σε φάση αναίρεσης από το Ελληνικό Δημόσιο. Το συνολικό ποσό που έχει καταλογιστεί ανέρχεται σε €13,9 εκατ., ενώ ποσό ύψους €11,7 εκατ. έχει καταβληθεί και έχει καταχωρηθεί ως απαίτηση στις οικονομικές καταστάσεις. Αναφορικά με τις υποθέσεις αυτές η εταιρεία ΕΚΟ θα προχωρήσει άμεσα σε προσφυγή ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου («ΕΔΔΑ») ενώ θα επιδιώξει την αποστολή προδικαστικού ερωτήματος προς το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), καθώς η Εταιρεία φρονεί ότι οι εν λόγω εις βάρος της αποφάσεις του ΣτΕ αντίκεινται στις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), αλλά και στο Δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε οι εν λόγω υποθέσεις να κριθούν επί της ουσίας. Στα πλαίσιο αυτό, η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι πιθανότητες ευνοϊκής κρίσης για την ΕΚΟ από τα υπερεθνικά Δικαστήρια είναι σημαντικές, κάτι το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα την ευνοϊκή μεταβολή της διαμορφωθείσας νομολογίας του ΣτΕ και υπό αυτήν την έννοια, ότι είναι περισσότερο πιθανό να υπάρξει θετική έκβαση επί των ανωτέρω υποθέσεων και για το λόγο αυτό δεν έχει σχηματισθεί σχετική πρόβλεψη στις οικονομικές καταστάσεις του ομίλου. Δήμοι Επιπρόσθετα, κατά τη διάρκεια της τρέχουσας και των προηγούμενων χρήσεων καταλογίστηκαν στις εταιρείες του Ομίλου τέλη και πρόστιμα χρήσης υπεδάφους για τη διέλευση αγωγών από τους εκάστοτε Δήμους. Το συνολικό ποσό που έχει καταλογιστεί ανέρχεται σε €26,5 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: €26,5 εκατ.), ενώ ποσό ύψους €14 εκατ. έχει καταβληθεί και έχει καταχωρηθεί ως απαίτηση στην κατάσταση οικονομικής θέσης στο κονδύλι «Λοιπές Απαιτήσεις» όπως απαιτείται προκειμένου ο Όμιλος να προσφύγει κατά των ανωτέρω καταλογισμών. Αναφορικά με τις υποθέσεις αυτές ο Όμιλος έχει ασκήσει όλα τα ένδικα μέσα και εκτιμά ότι είναι περισσότερο πιθανό να υπάρξει θετική έκβαση για το σύνολο των υποθέσεων αυτών και για τον λόγο αυτό δεν έχει σχηματίσει πρόβλεψη στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. Επιτροπή ανταγωνισμού Το 2008 η Επιτροπή Ανταγωνισμού επέβαλε στη ΒΡ ΗΕLLAS A.E. πρόστιμο στην Εταιρεία € 30 εκατ.. Κατά της παραπάνω Απόφασης, η εταιρεία άσκησε ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών την από 24.12.2008 προσφυγή της. Ζήτησε επίσης και επέτυχε την αναστολή πληρωμής του προστίμου μέχρι την έκδοση της αποφάσεως επί της προσφυγής για ποσό € 28 εκατ.. Επί της προσφυγής εκδόθηκε η υπ’ αριθμ 1494/2011 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου, με την οποία έγινε δεκτή η προσφυγή και ακυρώθηκε η απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Κατά της αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου, η Επιτροπή Ανταγωνισμού άσκησε την από 26.10.2011 αίτηση αναιρέσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (83) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η αίτηση αυτή αναίρεσης ύστερα από πάρα πολλές οίκοθεν αναβολές, συζητήθηκε στις 25.4.2018. Το ΣτΕ εξέδωσε πρόσφατα την υπ’ αριθ. 1770/2019 απόφασή του, με την οποία δέχεται την αίτηση αναίρεσης και αναπέμπει την υπόθεση για νέα κρίση στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών. Η απόφαση αυτή δεν έχει ακόμη καθαρογραφεί. Λόγω του ότι η απόφαση του Ακυρωτικού Δικαστηρίου δεν είναι ακόμη διαθέσιμη δεν δυνάμεθα να εκφέρουμε άποψη περί της εκβάσεως της νέας δίκης ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου, ωστόσο, πιθανολογούμε ότι δεν θα μεταβληθεί η παγία μέχρι σήμερα άποψη των νομικών συμβούλων της εταιρείας περί του ότι δεν τελέσθηκε καμία απολύτως παράβαση του Ν. 703/1977. Η Διοίκηση της εταιρείας πιστεύει ότι εφόσον ληφθούν υπόψη τα στοιχεία και οι ισχυρισμοί της, η εταιρεία θα δικαιωθεί πλήρως και το ως άνω πρόστιμο θα ακυρωθεί αμετακλήτως β) Εγγυητικές επιστολές Η Εταιρεία έχει εκδώσει επιστολές διαβεβαιώσεων και εγγυητικές επιστολές προς τράπεζες για δάνεια που αυτές έχουν χορηγήσει σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ισόποσο των €912 εκ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €969 εκ.). Εξ’ αυτών, ποσό €807 εκ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €886 εκ.) έχει συμπεριληφθεί στις ενοποιημένες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και εμφανίζεται στα αντίστοιχα κονδύλια των συνοπτικών ενδιάμεσων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. γ) Διεθνείς δραστηριότητες Παρόλο που δεν υπάρχουν σημαντικές επιπτώσεις, οι θυγατρικές του εξωτερικού αντιμετωπίζουν μία σειρά από νομικές υποθέσεις κυρίως σχετικές με μεταβολές στις τοπικές αδειοδοτήσεις ή πρόστιμα από Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές. Τέτοιες περιπτώσεις είναι και η υπόθεση σχετικά με τις εγκαταστάσεις δεξαμενών της Jugopetrol A.D. στο Μαυροβούνιο, καθώς και η απόφαση της Επιτροπής Προστασίας Ανταγωνισμού της Κύπρου να ξεκινήσει εκ νέου έρευνα για τις πετρελαϊκές εταιρείες εμπορίας (χονδρικής) στην Κύπρο για την περίοδο 1 Οκτωβρίου 2004 ως 22 Δεκεμβρίου 2006. Στις 15 Νοεμβρίου 2017, η Επιτροπή Προστασίας Ανταγωνισμού της Κύπρου επέβαλλε πρόστιμο ύψους €5 εκατ. στην Εταιρεία. Στις 30 Δεκεμβρίου 2017 ξεκίνησαν σχετικές νομικές ενέργειες οι οποίες είναι σε εξέλιξη. Η πιθανότητα να υπάρξει για την υπόθεση αυτή εκταμίευση πόρων αξιολογείται ως περιορισμένη. Η Διοίκηση εκτιμά ότι δεν θα προκύψουν επιπρόσθετες υποχρεώσεις ως αποτέλεσμα των προαναφερθεισών υποθέσεων πέραν των προβλέψεων που ήδη συμπεριλαμβάνονται στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις. 2. Φορολογικά και τελωνειακά θέματα Το φορολογικό πλαίσιο και οι φορολογικές πρακτικές στην Ελλάδα, οι οποίες καθορίζουν τη φορολογική βάση για τις συναλλαγές των σημαντικότερων εταιρειών του Ομίλου, ενδέχεται να οδηγήσουν σε εγγενείς αβεβαιότητες, λόγω της πολυπλοκότητάς τους, καθώς και του γεγονότος ότι υπόκεινται σε μεταβολές και εναλλακτικές ερμηνείες από τις αρμόδιες Αρχές σε διαφορετικές χρονικές στιγμές αλλά και μεταξύ διαφορετικών εταιρειών. Ως εκ τούτου, ενδέχεται να υπάρξουν κατηγορίες δαπανών ή χειρισμών διαφόρων ζητημάτων, για τις οποίες μία εταιρεία μπορεί να αξιολογηθεί σε διαφορετική βάση από εκείνη που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια προετοιμασίας των φορολογικών δηλώσεων ή της σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, οι φορολογικοί έλεγχοι διενεργούνταν από τις Φορολογικές Αρχές, κατά μέσο όρο 57 χρόνια μετά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ένας φορολογικός έλεγχος οδηγεί σε διαφορετική εκτίμηση από αυτή μίας εταιρείας του Ομίλου, η διαδικασία επίλυσης του ζητήματος ακολουθεί συνήθως τη δικαστική οδό, διαδικασία η οποία περιλαμβάνει διάφορες φάσεις και ενδέχεται να διαρκέσει αρκετά χρόνια προκειμένου να καταλήξει σε οριστική και αμετάκλητη απόφαση. Μία εταιρεία του Ομίλου δύναται να εμπλακεί σε αυτή τη δικαστική διαδικασία εάν και εφόσον καταβάλει προκαταβολικά το 50% του συνολικού φόρου και των προσαυξήσεων που έχουν εκτιμηθεί από το φορολογικό έλεγχο. Όλα τα ανωτέρω οδηγούν σε εγγενείς δυσκολίες αναφορικά με τον προσδιορισμό και τη λογιστική αντιμετώπιση των φορολογικών υποχρεώσεων. Ως αποτέλεσμα, η διοίκηση στοχεύει στον καθορισμό της πολιτικής της βάσει Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (84) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) ειδικής νομοθεσίας διαθέσιμης κατά τη στιγμή της λογιστικής αντιμετώπισης μιας συναλλαγής, μέσω λήψης εξειδικευμένων νομικών και φορολογικών συμβουλών σε μεμονωμένες περιπτώσεις, καθώς και αξιοποιώντας την εμπειρία από αποφάσεις προηγούμενων φορολογικών ελέγχων, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών δικαστικών αποφάσεων. Αυτή η διαδικασία εξασφαλίζει ότι οι οικονομικές καταστάσεις αντανακλούν όλες τις σημαντικές φορολογικές και τελωνειακές υποχρεώσεις, όσο το δυνατόν ακριβέστερα και πληρέστερα. α) Ανέλεγκτες χρήσεις - Επίδικες φορολογικές υποθέσεις Όπως εξηγείται και στη Σημείωση 29, στις σημαντικότερες ελληνικές εταιρείες του Ομίλου, έχουν ολοκληρωθεί έλεγχοι από τις Φορολογικές Αρχές, ως εξής: Η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια ΑΕ έχει ελεγχθεί έως και τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2011. Οι Εκθέσεις Φορολογικού Ελέγχου για τις χρήσεις που έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και 31 Δεκεμβρίου 2011, ελήφθησαν τον Δεκέμβριο του 2017 και υπόκεινται σε νομική αμφισβήτηση από την εταιρεία. Συνοπτικά, οι εκθέσεις αξιώνουν πρόσθετους φόρους ύψους €22,5 εκατ. και πρόστιμα €23,5 εκατ. για κονδύλια που αφορούν σε τέλος χαρτοσήμου, διάφορες μη εκπιπτόμενες δαπάνες και άλλες προσαρμογές φόρου εισοδήματος. Η εταιρεία, αφού μελέτησε τις εκθέσεις των φορολογικών ελέγχων, αμφισβήτησε τους επιβληθέντες επιπρόσθετους φόρους και προσαυξήσεις (τα οποία υπερβαίνουν τα ποσά που έχουν ήδη συμπεριληφθεί στις κανονικές φορολογικές δηλώσεις της εταιρείας) και προχώρησε σε όλες τις προβλεπόμενες από τις σχετικές διατάξεις ενέργειες και ένδικα μέσα προσφυγής κατά αυτών των ποσών. Παρά το γεγονός ότι η εταιρεία έχει αμφισβητήσει την επιβολή πρόσθετων φόρων, εντούτοις υποχρεούται να καταβάλει το 50% των καταλογισμένων ποσών (φόρων και προστίμων) από τους πιο πάνω φορολογικούς ελέγχους προκειμένου να έχει το δικαίωμα να ασκήσει ένδικα μέσα. Η καταβολή των απαιτούμενων ποσών πραγματοποιήθηκε εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ενώ τα υπόλοιπα ποσά συμψηφίσθηκαν από τις Αρχές με επιστρεπτέα ποσά φόρων στο σύνολό τους, εντός του 2018. Το σύνολο των ποσών αυτών, εμφανίζεται σε λογαριασμούς της γραμμής «Φόρος εισοδήματος – απαίτηση» αν το ποσό αφορά φόρο εισοδήματος ή της γραμμή «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις» αν το ποσό αφορά άλλους φόρους, καθώς η Εταιρία εκτιμά ότι θα επιτύχει στις προσφυγές της. Όσον αφορά τις προσαυξήσεις, οι Εκθέσεις αξιώνουν ποσό ίσο με το 120% του αρχικού φόρου, αντί του προβλεπόμενου 50%. Το ποσό αυτό αμφισβητείται επίσης νομικά από την εταιρεία. Επί του παρόντος, έχει ληφθεί εντολή ελέγχου για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η οποία σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις, έχει παραγραφεί. Ομοίως, οι δύο κύριες θυγατρικές λιανικής εμπορίας στην Ελλάδα, οι οποίες κατά τη διάρκεια του 2016 συγχωνεύθηκαν, έχουν ελεγχθεί ως εξής: Η εταιρεία Ελληνικά Καύσιμα ΑΕ έχει ελεγχθεί έως και τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ενώ έχουν ληφθεί εντολές ελέγχου για τις επόμενες χρήσεις έως και εκείνη που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2013, οι οποίες σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις έχουν παραγραφεί. Οι πιο πρόσφατες Εκθέσεις Φορολογικού Ελέγχου για το 2010 και το 2011 παραδόθηκαν τον Δεκέμβριο του 2017 και αξιώνουν πρόσθετους φόρους ύψους €1,6 εκατ. και προσαυξήσεις ύψους €1,9 εκατ. για παρόμοιους λόγους με την Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., όπως αναφέρονται ανωτέρω. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε είναι ακριβώς η ίδια με εκείνη που περιγράφεται παραπάνω για την Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και η θυγατρική έχει ήδη προχωρήσει στις σχετικές νομικές ενέργειες. Μετά την εκδίκαση των σχετικών υποθέσεων, εκδόθηκαν εντός του 3 ου τριμήνου 2019, οι αντίστοιχες Αποφάσεις του Διοικητικού Εφετείου, με τις οποίες: για τις μεν υποθέσεις χαρτοσήμου, ύψους € 3,4 εκατ. δικαιώνεται η εταιρεία και διατάσσεται η επανεκκαθάριση και επιστροφή των αντίστοιχων καταβληθέντων ποσών, ενώ για την υπόθεση ΦΑΠ 2010 ύψους € 100 χιλ., για την οποία δεν έγινε δεκτή η προσφυγή μας, η εταιρεία άσκησε αναίρεση. Η εταιρεία ΕΚΟ ΑΕ έχει ελεγχθεί έως και τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2010, ενώ έχει ληφθεί εντολή ελέγχου για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η οποία σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις έχει παραγραφεί. Οι πιο πρόσφατες Εκθέσεις Φορολογικού Ελέγχου για το 2008, το 2009 και το 2010 παραδόθηκαν το Φεβρουάριο του 2018 και αξιώνουν πρόσθετα τέλη χαρτοσήμου ύψους €4,1 εκατ. και Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (85) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) πρόστιμα ύψους €3,5 εκατ. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε είναι ακριβώς η ίδια με εκείνη που περιγράφεται παραπάνω για την Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και η θυγατρική έχει ήδη προχωρήσει στις σχετικές νομικές ενέργειες. Παρά το γεγονός ότι οι εταιρείες αμφισβητούν την επιβολή πρόσθετων φόρων, εντούτοις υποχρεούνται να καταβάλουν το 50% των καταλογισμένων ποσών (φόρων και προστίμων) από τους πιο πάνω φορολογικούς ελέγχους προκειμένου να έχουν το δικαίωμα να ασκήσουν ένδικα μέσα. Η καταβολή των απαιτούμενων ποσών πραγματοποιήθηκε εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ενώ τα υπόλοιπα ποσά έχουν συμψηφισθεί από τις Αρχές με επιστρεπτέα ποσά φόρων στο σύνολό τους εντός του 2018 . Το σύνολο των ποσών που πληρώθηκαν ή συμψηφίσθηκαν, εμφανίζεται σε λογαριασμούς της γραμμής «Φόρος εισοδήματος – απαίτηση» αν το ποσό αφορά φόρο εισοδήματος ή της γραμμή «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις» αν το ποσό αφορά άλλους φόρους, καθώς οι Εταιρείες εκτιμούν ότι θα επιτύχουν στις προσφυγές τους. Η Διοίκηση πιστεύει ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις είτε από μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους είτε από την έκβαση των επίδικων υποθέσεων, πέραν αυτών που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις που έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει οποιεσδήποτε προκαταβολές σχετικές με φόρους και πρόστιμα, που αφορούν σε παλαιότερες διαφορές με τις φορολογικές αρχές, στο φόρο εισοδήματος εισπρακτέο (Σημείωση 29), στον βαθμό που εκτιμά ότι τα ποσά αυτά θα είναι τελικά ανακτήσιμα. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, για τις χρήσεις 2011 έως και τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018, οι Ελληνικές εταιρείες του Ομίλου έλαβαν από τους τακτικούς τους Ορκωτούς ΕλεγκτέςΛογιστές «Ετήσιο Φορολογικό Πιστοποιητικό» με γνώμη χωρίς επιφύλαξη, όπως προβλέπεται από τον Νόμο 2238/1994, Άρθρο 82, παρ. 5 και το Νόμο 4174/2013, άρθρο 65Α. β) Καταλογιστικές πράξεις τελωνείων Τελωνειακά ελλείματα Εντός του 2008, παρελήφθησαν από το Τελωνείο καταλογιστικές πράξεις συνολικού ύψους περίπου €40 εκατ. για φερόμενα τελωνειακά «ελλείμματα» των φορολογικών αποθηκών της Εταιρείας για συγκεκριμένες περιόδους μεταξύ των ετών 2001 – 2005. Η Εταιρεία προσέφυγε κατά των σχετικών πράξεων ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου, και η Διοίκηση θεωρεί ότι η υπόθεση θα έχει θετική κατάληξη μετά την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας. Ανεξάρτητα από την κατάθεση των παραπάνω προσφυγών, το Τελωνείο προχώρησε σε παρακράτηση ποσού €54 εκατ. (σύνολο καταλογισθέντων ποσών πλέον προσαυξήσεων) βεβαιωμένων επιστροφών ΦΠΑ (Σημείωση 12). Η Εταιρεία κατέθεσε δύο προσφυγές κατά της φορολογούσας αρχής και κατά του Τελωνείου, ενώπιον των Διοικητικών Πρωτοδικείων Αθηνών και Πειραιώς αντίστοιχα. Το Πρωτοδικείο Αθηνών εξέδωσε απόφαση με την οποία δικαιώνει την Εταιρεία, απορρίπτοντας την εν λόγω παρακράτηση ως μη νόμιμη. Η Εταιρεία εκτιμά ότι θα μπορεί να ανακτήσει τα ανωτέρω ποσά. Λοιπά τελωνειακά θέματα Στο Συμβούλιο της Επικρατείας Ενώπιον των Διοικητικών Δικαστηρίων ουσίας ή του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) εκκρεμούν ή έχουν εκδοθεί οριστικές αποφάσεις επ’ αυτών για διάφορες υποθέσεις συμψηφιστικών ατελειών αναφορικά με περιπτώσεις εικονικών ανεφοδιασμών πετρελαϊκού προϊόντος από πρατηριούχους. Επίσης έχουν εκδοθεί και κάποιες αποφάσεις του ΣτΕ επί παρομοίων υποθέσεων οι οποίες είτε απορρίπτουν αναιρέσεις της εταιρείας ΕΚΟ, είτε κάνουν δεκτές τις αναιρέσεις του Δημοσίου και αναπέμπουν στη Διοικητικό Εφετείο για νέα κρίση επί της ουσίας και οι οποίες είτε βρίσκονται σε φάση αναίρεσης ή αναίρεσης μετ’ αναπομπής από την εταιρεία ΕΚΟ, είτε σε φάση αναίρεσης από το Ελληνικό Δημόσιο. Το συνολικό ποσό που έχει καταλογιστεί ανέρχεται σε €13,9 εκατ., ενώ ποσό ύψους €13,1 εκατ. έχει καταβληθεί και έχει καταχωρηθεί ως απαίτηση στις οικονομικές καταστάσεις (31 Δεκεμβρίου 2018: €11,7 εκατ.). Αναφορικά με τις υποθέσεις της ΕΚΟ, ο Όμιλος έχει προχωρήσει σε προσφυγή ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου («ΕΔΔΑ»), καθώς η Εταιρεία φρονεί ότι οι εν λόγω εις βάρος της Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (86) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) αποφάσεις του ΣτΕ αντίκεινται στις διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Στα πλαίσιο αυτό, η διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι οι πιθανότητες ευνοϊκής κρίσης για την ΕΚΟ από τα υπερεθνικά Δικαστήρια είναι σημαντικές, κάτι το οποίο θα έχει ως αποτέλεσμα την ευνοϊκή μεταβολή της διαμορφωθείσας νομολογίας του ΣτΕ και υπό αυτήν την έννοια, ότι είναι περισσότερο πιθανό να υπάρξει θετική έκβαση επί των ανωτέρω υποθέσεων και για το λόγο αυτό δεν έχει σχηματισθεί σχετική πρόβλεψη στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Εντός του 2019, οι τελωνειακές αρχές των Σκοπίων, πραγματοποίησαν έλεγχο στην ΟΚΤΑ, αναφορικά με το φόρο κατανάλωσης στις εισαγωγές eurodiesel για τις χρήσεις 2014-2018. Θεώρησαν ότι, ο φόρος κατανάλωσης που αφορά τις εισαγωγές αυτές, δεν έχει υπολογισθεί ορθά και εξέδωσαν σχετικές αποφάσεις για τη χρήση 2014, καταλογίζοντας επιπλέον συνολικό ποσό € 380 χιλ.. Η εταιρεία άσκησε σχετικές προσφυγές, ζητώντας την πλήρη ακύρωση των καταλογισμών, θεωρώντας ότι οι τελωνειακές αρχές προέβησαν σε ουσιώδεις παρατυπίες, μη τεκμηρίωση της υπόθεσης και μη ορθή εφαρμογή των διατάξεων. Η εταιρεία εκτιμά ότι το αποτέλεσμα της υπόθεσης θα είναι θετικό, μετά την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας. 34 Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις (α) Δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις Οι σημαντικότερες συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου αφορούν σε δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις συνολικού ποσού €39,1 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €21,7 εκατ.), το μεγαλύτερο μέρος του ποσού σχετίζεται με την αναβάθμιση των διυλιστηρίων. (β) Δεσμεύσεις για έρευνα υδρογονανθράκων Το ποσό για συμβατικές υποχρεώσεις του Ομίλου για έρευνα υδρογονανθράκων είναι €23,8 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €26,4 εκατ.). (γ) Ενέγγυες πιστώσεις Ο Όμιλος είναι πιθανόν να δεχθεί αίτημα από προμηθευτές ώστε να παράσχει τραπεζικές ενέγγυες πιστώσεις, με στόχο να επιτύχει ευνοϊκότερους όρους συναλλαγής και πίστωσης. Στις περιπτώσεις όπου έχει ήδη καταχωρηθεί η υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις, δεν χρειάζεται περαιτέρω γνωστοποίηση της συγκεκριμένης δέσμευσης. Στις περιπτώσεις όπου η συναλλαγή πραγματοποιείται μετά την ημερομηνία Ισολογισμού, ο Όμιλος δεν είναι υπόχρεος να διακανονίσει την ενέγγυα πίστωση εντός της περιόδου, άρα δεν αναγνωρίζεται και η αντίστοιχη υποχρέωση. 35 Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Στη Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων συμπεριλαμβάνονται έσοδα, δαπάνες και έξοδα, τα οποία προκύπτουν από τις συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και συνδεδεμένων μερών. Τέτοιες συναλλαγές περιλαμβάνουν κυρίως πωλήσεις και αγορές των αγαθών και υπηρεσιών στο πλαίσιο της συνήθους λειτουργίας του Ομίλου. Συναλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί με τις ακόλουθες συγγενείς εταιρείες: α) Συγγενείς Εταιρείες και κοινοπραξίες του Ομίλου που ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης: Εταιρεία Αγωγού Καυσίμων Αεροδρομίου Αθηνών Α.Ε. (EAKAA) Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Α.Ε. (ΔΕΠΑ) Spata Aviation Fuel Company S.A. (SAFCO) Elpedison B.V. Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (87) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) ΕΛΠΕ Θράκη Α.Ε. D.M.E.P. HOLDCO Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Χρεώσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις (πωλήσεις) Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 397.674 1.107 597.853 754 Σύνολο 398.781 598.606 Χρεώσεις από συνδεδεμένες επιχειρήσεις (κόστος πωληθέντων) Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 460.363 38.357 769.052 18.813 Σύνολο 498.720 787.865 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις (Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις) Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 9.176 226 11.912 1.387 Σύνολο 9.401 13.299 Υπόλοιπο από συνδεδεμένες επιχειρήσεις (Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις) Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 18.738 438 36.041 150 Σύνολο 19.176 36.191 Η μητρική εταιρεία έχει εκδώσει επιστολές διαβεβαιώσεων και εγγυητικές επιστολές προς τράπεζες για δάνεια που αυτές έχουν χορηγήσει στην Elpedison B.V, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ισόποσο των €105 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €83 εκατ.). β) Συνδεδεμένα μέρη που τελούν υπό κοινό έλεγχο με τον Όμιλο λόγω της κοινής συμμετοχής του Ελληνικού Δημοσίου και παρουσιάζουν σημαντικές συναλλαγές με τον Όμιλο: Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού A.Ε. (ΔΕΗ) Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις Οδικές Συγκοινωνίες Α.Ε. (ΟΣΥ) Λιγνιτική Μεγαλόπολης Α.Ε. Λιγνιτική Μελίτης Α.Ε. Για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα του Ομίλου με τα παραπάνω μέρη ήταν τα εξής: Πωλήσεις του Ομίλου €328 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €353 εκατ.) Αγορές του Ομίλου €68 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €51 εκατ.) Απαιτήσεις €60 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €44 εκατ.) Υποχρεώσεις €16 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €11 εκατ.). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (88) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) γ) Ο Όμιλος διοικείται από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου (Εκτελεστικά και Μη Εκτελεστικά Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε.) και από τους Γενικούς Διευθυντές. Οι αμοιβές που καταβλήθηκαν ή έχουν λογισθεί προς τους ανωτέρω αναλύονται ως εξής: Αμοιβές Παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αποζημειώσεις λόγω λύσης σύμβασης Σύνολο Ετος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 4.839 4.522 136 67 1.676 1.661 6.651 6.250 δ) Ο Όμιλος συμμετέχει στις ακόλουθες από κοινού ελεγχόμενες δραστηριότητες με τρίτους σχετικές με την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στην Ελλάδα: Edison International SpA (Ελλάδα, Πατραϊκός Κόλπος) Calfrac well services Ltd (Ελλάδα, Θρακικό πέλαγος) Total E&P Greece B.V and Edison International SpA (Ελλάδα, Μπλοκ 2). Total E&P Greece B.V., Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (Ελλάδα, Μπλοκ Δυτικη Κρήτη). Total E&P Greece B.V., Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (Ελλάδα, Μπλοκ Νοτιοδυτική Κρήτη). Repsol Exploracion (Ελλάδα, Μπλοκ Ιόνιο). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (89) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 36 Κύριες θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες που ενοποιούνται στις οικονομικές καταστάσεις ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΟΡΥΚΤΕΛΑΙΑ ΑΒΕΕ ΕΚΟΤΑ KΩ Α.Ε. ΕΚΟ ΚΑΛΥΨΩ Μ.Ε.Π.Ε. ΕΚΟ ΑΘΗΝΑ Ν.Ε. ΕΚΟ ΑΡΤΕΜΙΣ Ν.Ε. ΕΚΟ ΔΗΜΗΡΑ Ν.Ε. ΕΚΟ ΗΡΑ Ν.Ε. ΕΚΟ ΑΦΡΟΔΙΤΗ Ν.Ε EKO ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ EAD EKO ΣΕΡΒΙΑ AD HELLENIC PETROLEUM INTERNATIONAL S.A. ΕΛΠΕ ΚΥΠΡΟΣ ΛΤΔ R.A.M.OIL Κύπρος LTD YUGEN LTD HELLENIC PETROLEUM CYPRUS HOLDING LTD HELLENIC PETROLEUM BULGARIA (HOLDINGS) LTD HELLENIC PETROLEUM SERBIA (HOLDINGS) LTD JUGOPETROL AD GLOBAL ΑΛΒΑΝΙΑ Α.Ε ΕΛΠΕΤ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ Α.Ε. ΒΑΡΔΑΞ Α.Ε. OKTA CRUDE OIL REFINERY A.D ΑΣΠΡΟΦΟΣ Α.Ε. ΝΤΙΑΞΟΝ Α.Ε. ΠΟΣΕΙΔΩΝ Ν.E. ΑΠΟΛΛΩΝ Ν.E. HELLENIC PETROLEUM FINANCE PLC ΕΛΠΕ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Α.Ε. ΕΛΠΕ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε. ΕΛΠΕ-ΛΑΡΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΕΡΒΙΩΝ Α.Ε. ΕΛΠΕ-ΛΑΡΚΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΚΟΚΚΙΝΟΥ Α.Ε. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΥΛΟΥ ΜΕΘΩΝΗΣ Α.Ε. ATEN ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ Α.Ε. ΕΛΠΕ Ε&Π ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Α.Ε. ΕΛΠΕ ΑΡΤΑ ΠΡΕΒΕΖΑ ΑΕ ΕΛΠΕ Β.Δ. ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ Α.Ε. ΕΛΠΕ ΔΥΤΙΚΗ ΚΕΡΚΥΡΑ Α.Ε. ΕΛΠΕ ΘΡΑΚΙΚΟ ΠΕΛΑΓΟΣ Α.Ε. ΕΛΠΕ ΠΑΤΡΑΙΚΟΣ A.E. ΕΛΠΕ UPSTREAM A.E SUPERLUBE LTD BLUE CIRCLE ENGINEERING LIMITED ELPEDISON B.V. SAFCO AE ΔΕΠΑ Α.Ε.. Ε.Α.Κ.Α.Α Α.Ε. ΕΛΠΕ ΘΡΑΚΗ Α.Ε. Δ.Μ.Ε.Π. HoldCo LTD Εμπορική Εμπορική Εμπορική Ναυτιλιακή / Εμπορική Ναυτιλιακή / Εμπορική Ναυτιλιακή / Εμπορική Ναυτιλιακή / Εμπορική Ναυτιλιακή / Εμπορική Εμπορική Εμπορική Μητρική υποομίλου Εμπορική Εμπορική Εμπορική Εμπορική Μητρική υποομίλου Μητρική υποομίλου Εμπορική Εμπορική Μητρική υποομίλου Αγωγός πετρελαίου Διύλιση Μηχανολογική Πετροχημικά Ναυτιλιακή/ Πετροχημικά Ναυτιλιακή / Διύλιση Χρηματοοικον. Υπηρεσίες Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Ενέργεια Ενέργεια Ενέργεια Ενέργεια Ενέργεια Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Έρευνα και Παραγωγή υδραγονανθράκων Λιπαντικά Εμπορική Ενέργεια Εφοδιασμός Αεροδρομίου Φυσικό Αέριο Αγωγός πετρελαίου Αγωγός πετρελαίου Εμπορία Πετρελαιοειδών Έδρα Εταιρείας Ποσοστό συμμετοχής Μέθοδος Ενοποίησης ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ ΣΕΡΒΙΑ ΑΥΣΤΡΙΑ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΥΠΡΟΣ ΚΥΠΡΟΣ ΚΥΠΡΟΣ ΚΥΠΡΟΣ ΚΥΠΡΟΣ ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΟ ΑΛΒΑΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΡΕΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ ΚΥΠΡΟΣ ΟΛΛΑΝΔΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 100,00% 49,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 54,35% 99,96% 100,00% 80,00% 81,51% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 51,00% 51,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 100,00% 50,00% 33,33% 35,00% 50,00% 25,00% 48,00% ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΠΛΗΡΗΣ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ Στις 15 Ιανουαρίου 2019, η εταιρεία HELLENIC PETROLEUM CYPRUS HOLDING (HPCH) LTD υπέγραψε την συμφωνία αγοράς μετοχών σχετικά με το 100% του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας BLUE CIRCLE ENGINEERING LIMITED, η οποία κατέχει εξειδικευμένες εγκαταστάσεις συστημάτων που χρησιμοποιούν το Υγραέριο (LPG) ως πηγή ενέργειας, καθώς και με τη διανομή υγραερίου σε ολόκληρη την Κύπρο. Η συναλλαγή ολοκληρώθηκε στις 31 Μαΐου 2019 και το συνολικό τίμημα της εξαγοράς ανήλθε σε €6,9 εκατ. εκ των οποίων ποσό €5,7 εκατ. αφορά σε άμεση πληρωμή (€5,3 εκατ. καθαρά χωρίς τα χρηματικά διαθέσιμα της αποκτηθείσας εταιρείας κατά την εξαγορά), ποσό €0,55 εκατ. το οποίο εξοφλήθηκε μέσα στο τρίτο τρίμηνο του 2019 και ποσό €0,65 εκατ. που αφορά σε ενδεχόμενη πληρωμή που υπόκειται σε ικανοποίηση συγκεκριμένων όρων της σύμβασης, σχετικά με τα υπόλοιπα του κεφαλαίου κίνησης. Ως μέρος της συναλλαγής αναγνωρίστηκε προσωρινά υπολογισμένη υπεραξία €4,7 εκατ. (Σημ. 8). Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (90) από (91) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στις 26 Ιουλίου 2019, η εταιρία ELPEDISON BV εξαγόρασε τις μη ελέγχουσες συμμετοχές στην ELPEDISON SA με ποσοστό 24,22% και πλέον κατέχει το 100% του μετοχικού κεφαλαίου στην ELPEDISON SA. Το συνολικό τίμημα της εξαγοράς ανήλθε σε €20 εκατ. (Σημ. 9). 37 Γεγονότα μετά την ημερομηνία Ισολογισμού Στις 17 Φεβρουάριου 2020, η ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ανακοίνωσε στο επενδυτικό κοινό, ότι υπεγράφη συμφωνία εξαγοράς («η Συναλλαγή») χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών («Φ/Β») έργων («το Έργο») σε τελικό στάδιο αδειοδότησης, στην περιοχή της Κοζάνης, από τη Γερμανική εταιρεία ανάπτυξης και κατασκευής έργων ΑΠΕ, JUWI. Η Συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί στο Β’ Τρίμηνο 2020, η περίοδος κατασκευής εκτιμάται ότι θα διαρκέσει 16 μήνες και το Έργο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το Δ’ Τρίμηνο 2021, η συνολική επένδυση εκτιμάται ότι θα να ανέλθει σε €130 εκατ.. Στις 20 Φεβρουαρίου 2020, η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 100 του Ν. 4548/2018, ενέκρινε τη σύναψη Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του «ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ Α.Ε» και της «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε.» σχετικά με: • Την από κοινού πώληση της ΔΕΠΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Α.Ε. (μια εταιρεία που ιδρύθηκε μετά την απόσχιση της δραστηριότητας δικτύων και υποδομών της ΔΕΠΑ στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησής της) και • Τη συμμετοχή στη διαδικασία πώλησης της ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε. (η ΔΕΠΑ Α.Ε. θα μετονομαστεί σε ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε. μετά την απόσχιση της δραστηριότητας δικτύων και υποδομών στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησής της) Σημειώσεις επί των ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (91) από (91) 1.2 Οικονομικές Καταστάσεις Μητρικής Εταιρείας 4 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς («ΔΠΧΑ») όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Γ.Ε.ΜΗ.: 000296601000 AP.M.A.E.: 2443/06/B/86/23 ΕΔΡΑ: ΧΕΙΜΑΡΡΑΣ 8Α 15125 ΜΑΡΟΥΣΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Περιεχόμενα Οικονομικών Καταστάσεων Σελίδα Στοιχεία Επιχείρησης 4 Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 5 Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων 6 Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων 7 Κατάσταση Ταμειακών Ροών 8 Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων 9 1. 2. 3. 4. 5. 6. Γενικές πληροφορίες Σύνοψη Σημαντικών Λογιστικών Πολιτικών 2.1 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων 2.2 Επενδύσεις σε θυγατρικές, συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες 2.3 Πληροφόρηση κατά τομέα 2.4 Συναλλαγματικές μετατροπές 2.5 Ενσώματα πάγια 2.6 Κόστος δανεισμού 2.7 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 2.8 Έρευνα και αξιολόγηση ορυκτών πόρων 2.9 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων 2.10 Χρηματοοικονομικά μέσα – αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση 2.11 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και δραστηριότητες αντιστάθμισης κινδύνων 2.12 Κρατικές επιχορηγήσεις 2.13 Αποθέματα 2.14 Εμπορικές απαιτήσεις 2.15 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 2.16 Μετοχικό κεφάλαιο 2.17 Δανεισμός 2.18 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία 2.19 Παροχές στο προσωπικό 2.20 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 2.21 Προβλέψεις 2.22 Περιβαλλοντικές υποχρεώσεις 2.23 Αναγνώριση εσόδων 2.24 Μισθώσεις (ΔΛΠ 17 εφαρμόσιμο έως 31 Δεκεμβρίου 2018) 2.25 Διανομή μερισμάτων 2.26 Συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης 2.27 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές 2.28 Συγκριτικά στοιχεία Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου 3.3 Προσδιορισμός των ευλόγων αξιών Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις Πληροφόρηση κατά τομέα Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Σελίδα (2) από (76) 9 9 9 16 16 17 17 18 19 19 20 20 23 24 24 24 24 24 25 25 26 28 28 28 29 30 30 31 31 31 31 31 36 37 38 41 45 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. Δικαιώματα χρήσης παγίων Ασώματες ακινητοποιήσεις Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Δάνεια, προκαταβολές και λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικά Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενη φορολογία Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Ανάλυση εξόδων ανά είδος (φύση) Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές) Χρηματοοικονομικά έσοδα / (έξοδα) Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές Φόρος Εισοδήματος Κέρδη ανά μετοχή Μερίσματα Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και νομικές υποθέσεις Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Γεγονότα μετά την ημερομηνία Ισολογισμού ΤΕΛΟΣ Σελίδα (3) από (76) 46 47 47 50 50 51 53 53 54 55 56 59 59 61 64 64 65 66 66 67 67 68 68 69 69 70 70 74 74 76 76 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στοιχεία Επιχείρησης Διοικητικό Συμβούλιο Ιωάννης Παπαθανασίου – Πρόεδρος ΔΣ (από 7/8/2019) Ανδρέας Σιάμισιης – Διευθύνων Σύμβουλος (από 7/8/2019) Γεώργιος Αλεξόπουλος – Μέλος Θεόδωρος–Αχιλλέας Βάρδας – Μέλος Μιχαήλ Κεφαλογιάννης – Μέλος (από 7/8/2019) Αλέξανδρος Μεταξάς – Μέλος (από 7/8/2019) Ιορδάνης Αϊβάζης – Μέλος (από 7/8/2019) Λουκάς Παπάζογλου – Μέλος (από 7/8/2019) Αλκιβιάδης-Κωνσταντίνος Ψάρρας – Μέλος (από 7/8/2019) Θεόδωρος Πανταλάκης – Μέλος Σπυρίδων Παντελιάς – Μέλος Κωνσταντίνος Παπαγιαννόπουλος – Μέλος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου – Μέλος Άλλα Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου κατά τη χρήση Ευστάθιος Τσοτσορός – Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος (έως 7/8/2019) Γεώργιος Γρηγορίου – Μέλος (έως 7/8/2019) Δημήτριος Κοντοφάκας – Μέλος (έως 7/8/2019) Βασίλειος Κουνέλης – Μέλος (έως 7/8/2019) Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος – Μέλος (έως 7/8/2019) Χρήστος Τσίτσικας – Μέλος (έως 7/8/2019) Ελεγκτές: ΕΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές – Λογιστές Α.Ε. Χειμάρρας 8B 15125 Μαρούσι Ελλάδα Oι οικονομικές καταστάσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης η οποία είναι διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://www.helpe.gr/investor-relations/quarterlyresults/httpannualreport2017helpegrhomedefaultaspx/, και η οποία περιλαμβάνει την Έκθεση Ελέγχου των Ανεξάρτητων Ελεγκτών. Σελίδα (4) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Κατάσταση Οικονομικής Θέσης 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 6 2,7 8 9 3 10 2.693.794 32.084 8.704 1.045.138 965 22.089 3.802.774 2.684.237 4.799 1.032.372 318 8.887 3.730.613 11 12 29 23 13 899.760 791.257 87.616 3.474 888.564 2.670.671 893.859 643.261 38.294 1.070.377 2.645.791 6.473.445 6.376.404 14 15 1.020.081 283.106 935.648 2.238.835 1.020.081 262.263 864.333 2.146.677 17 2,18 19 20 21 20 1.607.838 21.264 182.065 147.074 22.797 13.620 1.994.658 1.657.598 151.873 132.539 37.858 14.810 1.994.678 16 23 29 17 2,18 Σύνολο υποχρεώσεων 1.271.809 5.785 875.576 9.919 76.863 2.239.952 4.234.610 1.226.107 16.387 76.322 915.350 883 2.235.049 4.229.727 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 6.473.445 6.376.404 Σημ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Πάγιο Ενεργητικό Ενσώματα πάγια Δικαιώματα χρήσης παγίων Άυλα περιουσιακά στοιχεία Επενδύσεις σε θυγατρικές, συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Δάνεια, προκαταβολές και μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Φόρος εισοδήματος εισπρακτέος Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Σύνολο ενεργητικού ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ Μετοχικό κεφάλαιο Aποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο ιδίων κεφαλαίων ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Προβλέψεις Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα χρηματοοικονομικά στοιχεία Φόρος εισοδήματος πληρωτέος Δάνεια Υποχρεώσεις μισθώσεων Μερίσματα πληρωτέα Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 76 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Οι Οικονομικές Καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. για το έτος 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2020. Ανδρέας Σιάμισιης Κρίστιαν Τόμας Στέφανος Παπαδημητρίου Διευθύνων Σύμβουλος Γενικός Διευθυντής Οικονομικών Ομίλου Διευθυντής Λογιστικής Σελίδα (5) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων Σημ. Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 5 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Κόστος πωληθέντων Μεικτό κέρδος 8.023.563 8.967.702 (7.563.197) (8.287.696) 460.366 680.006 Έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης 24 (104.209) (99.248) Έξοδα διοικητικής λειτουργίας 24 (85.966) (95.795) Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης 25 (2.289) (875) Λοιπά λετουργικά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές) 26 (6.058) (8.356) 261.844 475.732 27 10.510 9.442 27 (115.800) (136.636) (967) - Λειτουργικό αποτέλεσμα Χρηματοοικονομικά έσοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα 18,27 Χρηματοοικονομικά έξοδα μισθώσεων Έσοδα συμμετοχών 9 195.416 318.795 Κέρδη / (Zημιές) από συναλλαγματικές διαφορές 28 (910) 2.244 350.093 669.577 (33.734) (146.187) 316.359 523.390 15 15 (9.835) 469 (9.366) (10.878) (675) (11.553) 15 12.890 (5.006) 15 1.501 (14.920) 5.025 (31.479) 321.384 491.911 1,04 1,71 Κέρδη προ φόρων 29 Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη χρήσης Λοιπά Συνολικά Εισοδήματα / (Ζημίες): Στοιχεία που δεν θα ταξινομηθούν μελλοντικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων: Αναλογιστικές ζημιές από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Στοιχεία που ενδέχεται να ταξινομηθούν μελλοντικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων: Κέρδη / (Ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες), καθαρά από φορολογία Συγκεντρωτικά συνολικά εισοδήματα μετά από φόρους Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ ανά μετοχή) 30 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 76 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (6) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Κατάσταση Μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων Σημ. Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικά Αποτελέσμα τα εις νέον Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων 2 1.020.081 - 360.694 166 428.448 (1.124) 1.809.223 (958) 1.020.081 360.860 427.324 1.808.265 15 15 - (10.878) (675) - (10.878) (675) 15 - (5.006) - (5.006) 15 - (14.920) - (14.920) Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες) Καθαρά κέρδη έτους - (31.479) - 523.390 (31.479) 523.390 Συνολικά εισοδήματα για το έτος - (31.479) 523.390 491.911 - (93) (683) 1.214 (76.408) 26.170 (17.318) (1.121) (76.408) (26.170) 17.318 (1.214) (683) 1.214 (152.816) - 1.020.081 262.263 864.333 2.146.677 15 15 - (9.835) 469 - (9.835) 469 15 - 12.890 - 12.890 15 - 1.501 - 1.501 Λοιπά συνολικά εισοδήματα / (ζημίες) - 5.025 - 5.025 Καθαρά κέρδη / (ζημίες) έτους - - 316.359 316.359 - 5.025 316.359 321.384 - 15.818 (229.226) (15.818) (229.226) - 1.020.081 283.106 935.648 2.238.835 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (δημοσιευμένο) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) Αναλογιστικές ζημιές από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Απραγματοποίητα κέρδη / (ζημιές) στην αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων 14 14 14 31 15 15 Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους Αγορά ιδίων μετοχών Διάθεση ιδίων μετοχών στο προσωπικό Μερίσματα Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Μεταφορά από αποθεματικά σε αποτ/τα εις νέον Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναλογιστικές ζημιές από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Απραγματοποίητα κέρδη / (ζημιές) στην αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Αναταξινόμηση πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Συνολικά εισοδήματα για τo έτος Μερίσματα Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 31 15 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 76 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (7) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Κατάσταση Ταμειακών Ροών Σημ. Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Εισπραχθείς / (Καταβληθείς) φόρος εισοδήματος Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Είσπραξη από πώληση ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Μερίσματα εισπραχθέντα Τόκοι Έσοδα Καθαρή συμμετοχή σε αύξηση κεφαλαίου συνδεδ. επιχειρήσεων Καταβολή τιμήματος εξαγοράς δικαιωμάτων μειοψηφίας θυγατρικής Πώληση θυγατρικών σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Καθαρές ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Τόκοι καταβληθέντες Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της εταιρείας Δάνεια προς συνδεδεμένες επιχειρήσεις Αγορά ιδίων μετοχών Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Πληρωμή υποχρεώσεων μίσθωσης - κεφάλαιο Πληρωμή υποχρεώσεων μίσθωσης - τόκοι Καθαρές ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 32 459.810 (143.204) 316.606 557.196 2.224 559.420 6,8 (160.831) 1.074 45.416 10.510 (22.680) (126.511) (101.318) 318.795 9.442 (21.054) (39.000) 7.000 173.865 (117.527) (150.085) 231.420 (329.168) (7.694) (967) (374.021) (131.965) (148.767) (3.600) (683) 440.748 (491.303) (335.570) (183.926) 397.715 27 9 9 14 18 18 Καθαρή (μείωση) / αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή του έτους Συναλλαγματικές διαφορές στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρή (μείωση) / αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 13 1.070.377 2.113 (183.926) 667.599 5.063 397.715 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος του έτους 13 888.564 1.070.377 Οι σημειώσεις στις σελίδες 9 έως 76 αποτελούν αναπόσπαστο μέρος αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Σελίδα (8) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων 1. Γενικές πληροφορίες Η εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (η «Εταιρεία») δραστηριοποιείται στον τομέα της ενέργειας στην Ελλάδα. Οι δραστηριότητες της Εταιρείας περιλαμβάνουν τη διύλιση και εμπορία των προϊόντων πετρελαίου, την παραγωγή και εμπορία πετροχημικών προϊόντων καθώς και την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων. Η εταιρεία εδρεύει στην Ελλάδα, Χειμάρρας 8Α, 15125 στο Μαρούσι. Οι μετοχές της εταιρείας είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών και στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου, μέσω GDRs. Οι Οικονομικές Καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2020. Οι Μέτοχοι της Εταιρείας έχουν τη δυνατότητα να τροποποιήσουν τις οικονομικές καταστάσεις μετά τη δημοσίευσή τους. 2. Σύνοψη Σημαντικών Λογιστικών Πολιτικών Οι σημαντικές λογιστικές πολιτικές που ακολουθήθηκαν κατά τη σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων παρατίθενται ακολούθως. Οι λογιστικές πολιτικές έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλα τα έτη εκτός εάν έχει δηλωθεί διαφορετικά. 2.1 Πλαίσιο κατάρτισης των οικονομικών καταστάσεων Οι παρούσες οικονομικές καταστάσεις είναι ατομικές οικονομικές καταστάσεις. Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Εταιρείας και περιλαμβάνουν κατάσταση με σημαντικές επενδύσεις σε θυγατρικές, συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Οι οικονομικές καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν καταρτιστεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ) και έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση («ΕΕ») και παρουσιάζουν την οικονομική θέση, τα αποτελέσματα και τις ταμειακές ροές με βάση την αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας. Η Διοίκηση θεωρεί ότι η αρχή της συνεχιζόμενης δραστηριότητας αποτελεί την κατάλληλη βάση προετοιμασίας της παρούσας οικονομικής πληροφόρησης. Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή του ιστορικού κόστους, εκτός των κατωτέρω: (1) Χρηματοοικονομικά στοιχεία – μέρος των οποίων αποτιμάται στην εύλογη αξία (2) Στοιχεία ενεργητικού που σχετίζονται με υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία – αποτίμηση στην εύλογη αξία (3) Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση – αποτίμηση στη χαμηλότερη τιμή ανάμεσα στη λογιστική αξία και την εύλογη αξία μείον τυχόν έξοδα που απαιτούνται για την πώληση Η προετοιμασία των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, απαιτεί τη χρήση ορισμένων σημαντικών λογιστικών εκτιμήσεων και παραδοχών, καθώς και την κρίση της Διοίκησης σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών πολιτικών. Σημαντικές παραδοχές από τη Διοίκηση για την εφαρμογή των λογιστικών μεθόδων της Εταιρείας αναφέρονται στη Σημ. 4. Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις στις οποίες προβαίνει η Διοίκηση αξιολογούνται συνεχώς και βασίζονται σε εμπειρικά δεδομένα και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα που θεωρούνται αναμενόμενα υπό εύλογες συνθήκες. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (9) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.1.1 Αλλαγές σε πρότυπα και διερμηνείες (α) Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες που έχουν υιοθετηθεί από την Εταιρεία Οι λογιστικές αρχές και οι υπολογισμοί, βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι οικονομικές καταστάσεις, είναι συνεπείς με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για τη σύνταξη των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων της χρήσης που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2018, και έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, πλην των κάτωθι αναφερόμενων τροποποιήσεων, οι οποίες υιοθετήθηκαν από την Εταιρεία κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. Η Εταιρεία εφάρμοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις. Η φύση και η επίδραση αυτών των αλλαγών αναλύονται παρακάτω, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των ΔΠΧΑ. Διάφορες άλλες τροποποιήσεις και ερμηνείες εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά κατά το 2019, αλλά δεν είχαν σημαντικές επιπτώσεις στις οικονομικές καταστάσεις για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, εκτός της Διερμηνείας ΕΔΔΔΠΧΑ 23. ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις». Το ΔΠΧΑ 16 αντικαθιστά την υπάρχουσα λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων βάσει των ΔΛΠ 17 Μισθώσεις, ΕΔΔΠΧΑ 4 Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση, SIC 15 Λειτουργικές Μισθώσεις – Κίνητρα και SIC 27 Αξιολόγηση συναλλαγών που έχουν τη νομική μορφή μίσθωσης. Το ΔΠΧΑ 16 καθορίζει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και απαιτεί από τον μισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις μισθώσεις στις οικονομικές του καταστάσεις, με ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο, με ορισμένες εξαιρέσεις. Η Εταιρεία εφάρμοσε για πρώτη φορά το ΔΠΧΑ 16 την 1 Ιανουαρίου 2019 χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική προσέγγιση, βάσει της οποίας η αναδρομική επίδραση της εφαρμογής του προτύπου καταχωρήθηκε την ημερομηνία αυτή. Τα συγκριτικά στοιχεία δεν έχουν επαναδιατυπωθεί. Η Εταιρεία χρησιμοποίησε την εξαίρεση που παρέχεται από το πρότυπο αναφορικά με τον προσδιορισμό των μισθώσεων. Αυτό πρακτικά σημαίνει πως εφάρμοσε τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 16 σε όλες τις συμβάσεις που ήταν σε ισχύ κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 και είχαν αναγνωρισθεί ως μισθώσεις με βάσει το ΔΛΠ 17 και την ΕΔΔΠΧΑ 4. Επιπλέον η Εταιρεία χρησιμοποιεί τις εξαιρέσεις του προτύπου για τις μισθώσεις παγίων διάρκειας μικρότερης των 12 μηνών, οι οποίες δεν περιλαμβάνουν δικαιώματα προαίρεσης αγοράς, καθώς και για τις μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας. Τέλος η Εταιρεία εφαρμόζει ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο σε κάθε κατηγορία μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά (όπως μισθώσεις με αντίστοιχη διάρκεια, για παρόμοια πάγια και σε αντίστοιχο οικονομικό περιβάλλον). Η επίδραση της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 (αύξηση/(μείωση)) έχει ως εξής: Σημ. 1 Ιανουαρίου 2019 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Δικαιώματα χρήσης παγίων 7 25.744 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Υποχρεώσεις μισθώσεων 18 25.744 α) Φύση της επίδρασης της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 Η Εταιρεία έχει συμβάσεις μίσθωσης για ακίνητα, μηχανήματα και μηχανολογικό εξοπλισμό και μεταφορικά μέσα. Προγενέστερα της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16, η Εταιρεία ως μισθωτής, ταξινομούσε τις μισθώσεις είτε ως χρηματοδοτικές (όπου Εταιρεία διατηρούσε ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της ιδιοκτησίας), είτε ως λειτουργικές. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων. Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχούσε σε Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (10) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) τόκους αναγνωριζόταν στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης, ενώ οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, απεικονίζονταν στα «Δάνεια». Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνταν από τον εκμισθωτή ταξινομούνταν ως λειτουργικές μισθώσεις και δεν κεφαλαιοποιούνταν, ενώ οι πληρωμές για λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονταν στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τυχόν προπληρωθέντα μισθώματα περιλαμβάνονταν στους «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις», ενώ τα δεδουλευμένα μισθώματα περιλαμβάνονταν στους «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις». Κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, η Εταιρεία εφάρμοσε ένα ενιαίο λογιστικό πλαίσιο για όλες τις μισθώσεις, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις για τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το πρότυπο παρέχει συγκεκριμένες απαιτήσεις μετάβασης καθώς και πρακτικές διευκόλυνσης, οι οποίες εφαρμόστηκαν από την Εταιρεία. – Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές Η Εταιρεία δεν είχε συμβάσεις για μισθώσεις που ήταν ταξινομημένες ως χρηματοδοτικές κατά την 1 Ιανουαρίου 2019. – Μισθώσεις που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές Η Εταιρεία αναγνώρισε δικαιώματα χρήσης παγίων και υποχρεώσεις για τις μισθώσεις αυτές που προηγουμένως ταξινομούνταν ως λειτουργικές, εκτός από τις μισθώσεις χαμηλής αξίας. Το δικαίωμα χρήσης παγίου αναγνωρίστηκε ως ίσο με την υποχρέωση μίσθωσης, προσαρμοσμένο κατά το ποσό τυχόν προπληρωμένου ποσού μίσθωσης που σχετίζεται με τη μίσθωση που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση οικονομικής θέσης αμέσως πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής. Η υποχρέωση μίσθωσης αναγνωρίστηκε ως η παρούσα αξία των υπολοιπομένων πληρωμών, προεξοφλημένης με το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία της αρχικής εφαρμογής. Η Εταιρεία εφάρμοσε τις πρακτικές διευκόλυνσης όπως παρακάτω: – Χρησιμοποίησε ένα ενιαίο προεξοφλητικό επιτόκιο για χαρτοφυλάκια μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά – Αξιολόγησε την ύπαρξη επαχθών συμβάσεων, αμέσως πριν την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής – Εξαίρεσε τις αρχικές άμεσες δαπάνες, από την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων κατά την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής – Αξιολόγησε, με βάση την προγενέστερη εμπειρία, τη διάρκεια των μισθώσεων των οποίων η σύμβαση περιλαμβάνει όρο επέκτασης ή λύσης Η επίδραση της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι: Σημ. 8.661 Μείωση στα λειτουργικά έξοδα και στο κόστος πωληθέντων Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστος δικαιωμάτων μισθώσεων Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 7 27 Σύνολο κόστους μισθώσεων μετά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Καθαρή αύξηση στα κέρδη προ φόρων Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (11) από (76) (6.793) (967) (7.760) 901 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) β) Σύνοψη νέων λογιστικών πολιτικών Παρακάτω παρατίθενται οι νέες λογιστικές πολιτικές της Εταιρείας κατά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, που ισχύουν από την ημερομηνία αρχικής εφαρμογής: – Δικαιώματα χρήσης παγίων Η Εταιρεία αναγνωρίζει δικαιώματα χρήσης παγίων στην έναρξη της μίσθωσης (την ημερομηνία που το περιουσιακό στοιχείο είναι διαθέσιμο προς χρήση). Τα δικαιώματα χρήσης παγίων επιμετρούνται στο κόστος τους, μειωμένο κατά τη συσσωρευμένη απόσβεση και την απομείωση της αξίας τους και προσαρμοσμένο κατά την επαναμέτρηση των αντίστοιχων υποχρεώσεων μισθώσεων. Το κόστος των δικαιωμάτων χρήσης παγίων συμπεριλαμβάνει το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων που έχουν αναγνωριστεί, τις αρχικές άμεσα συνδεδεμένες σχετικές δαπάνες και τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ή πριν την ημερομηνία έναρξης, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων. Εκτός των περιπτώσεων όπου είναι σχετικά βέβαιο ότι το μισθωμένο πάγιο θα περιέλθει στην κατοχή της Εταιρείας στο τέλος της σύμβασης μίσθωσης, τα αναγνωρισμένα δικαιώματα χρήσης παγίων αποσβένονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη μικρότερη διάρκεια μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του υποκείμενου παγίου και των όρων της σύμβασης μίσθωσης. Τα δικαιώματα χρήσης παγίων υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους είτε κάθε ένα ξεχωριστά, είτε ως μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών. – Υποχρεώσεις μισθώσεων Κατά την έναρξη της μίσθωσης, η Εταιρεία αναγνωρίζει υποχρεώσεις μισθώσεων ίσες με την παρούσα αξία των μισθωμάτων κατά τη συνολική διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Οι πληρωμές συμπεριλαμβάνουν τα συμβατικά σταθερά μισθώματα, μειωμένα κατά το ποσό των προσφερόμενων επιδοτήσεων, μεταβλητά μισθώματα που εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, καθώς και ποσά για πληρωμές υπολειμματικής αξίας που αναμένεται να πληρωθούν. Τα μισθώματα επίσης περιλαμβάνουν την τιμή εξάσκησης ενός δικαιώματος αγοράς, που είναι σχετικά βέβαιο να εξασκηθεί από την Εταιρεία και πληρωμές κυρώσεων λύσης της μίσθωσης, αν οι όροι σύμβασης δείχνουν με σχετική βεβαιότητα ότι η Εταιρεία θα εξασκήσει το δικαίωμα για λύση. Τα μεταβλητά μισθώματα που δεν εξαρτώνται από κάποιον δείκτη, αναγνωρίζονται ως έξοδο στην περίοδο που επέρχεται το γεγονός ή η συνθήκη και γίνεται η πληρωμή. Για να υπολογίσει την παρούσα αξία των πληρωμών, η Εταιρεία χρησιμοποιεί το κόστος επιπρόσθετου δανεισμού κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, εάν το πραγματικό επιτόκιο δεν προσδιορίζεται ευθέως από τη σύμβαση μίσθωσης. Μεταγενέστερα της έναρξης μίσθωσης, το ποσό των υποχρεώσεων μισθώσεων προσαυξάνεται με έξοδα τόκων και μειώνεται με τις πληρωμές μισθωμάτων που πραγματοποιούνται. Επιπλέον, η λογιστική αξία των υποχρεώσεων μισθώσεων επαναμετράται εάν υπάρξει τροποποίηση σύμβασης, ή οποιαδήποτε αλλαγή στη διάρκεια της σύμβασης, στα σταθερά μισθώματα ή στην απόφαση εξαγοράς του περιουσιακού στοιχείου. Οι επαναμετρήσεις αυτές καταχωρούνται σε μια γραμμή στη σημείωση των δικαιωμάτων χρήσης παγίων ως μεταβολές. – Βραχυχρόνιες μισθώσεις και μισθώσεις παγίων χαμηλής αξίας Η Εταιρεία εφαρμόζει την εξαίρεση σχετικά με τις βραχυχρόνιες μισθώσεις (δηλαδή μισθώσεις διάρκειας μικρότερης ή ίσης των 12 μηνών, από την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης μίσθωσης, όπου δεν υπάρχει το δικαίωμα αγοράς του περιουσιακού στοιχείου). Επίσης εφαρμόζει την εξαίρεση σχετικά με τα περιουσιακά στοιχεία χαμηλής αξίας (δηλαδή αξίας μικρότερης των πέντε χιλιάδων ευρώ). Πληρωμές μισθωμάτων για βραχυχρόνιες και χαμηλής αξίας μισθώσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. – Σημαντικές εκτιμήσεις στον προσδιορισμό της διάρκειας μισθώσεων με δικαίωμα ανανέωσης Η Εταιρεία προσδιορίζει τη διάρκεια μίσθωσης ως τη συμβατική διάρκεια μίσθωσης, συμπεριλαμβανομένης της χρονικής περιόδου που καλύπτεται από α) δικαίωμα επέκτασης της μίσθωσης, εάν είναι σχετικά βέβαιο Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (12) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) ότι το δικαίωμα θα εξασκηθεί ή από β) δικαίωμα λύσης της σύμβασης, εάν είναι σχετικά βέβαιο ότι το δικαίωμα δε θα εξασκηθεί. Η Εταιρεία έχει το δικαίωμα για κάποιες μισθώσεις, να επεκτείνει τη διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης. Η Εταιρεία αξιολογεί εάν υπάρχει σχετική βεβαιότητα ότι θα εξασκηθεί το δικαίωμα ανανέωσης, λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο, να εξασκήσει το δικαίωμα ανανέωσης. Μεταγενέστερα της ημερομηνίας έναρξης της μίσθωσης, η Εταιρεία επανεξετάζει τη διάρκεια της μίσθωσης, εάν υπάρξει ένα σημαντικό γεγονός ή αλλαγή στις συνθήκες που εμπίπτουν στον έλεγχό του και επηρεάζουν την επιλογή εξάσκησης (ή όχι) του δικαιώματος ανανέωσης (όπως για παράδειγμα μια αλλαγή στην επιχειρηματική στρατηγική της Εταιρείας). Κατά το 2019, η Επιτροπή Διερμηνειών των ΔΠΧΑ (η «Επιτροπή») εξέδωσε μια περίληψη των αποφάσεων που λήφθηκαν στις δημόσιες συνεδριάσεις της για να αποσαφηνίσει τις διερμηνείες του ΔΠΧΑ 16 σχετικά με τα ακόλουθα θέματα: – Δικαιώματα που σχετίζονται με το υπέδαφος: Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα όσον αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση που παρουσιάζεται στην απόφασή της, ότι όταν ένας φορέας εκμετάλλευσης αγωγού έχει το δικαίωμα να τοποθετήσει έναν αγωγό σε υπόγειο χώρο, αυτό αποτελεί μίσθωση και ως εκ τούτου στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπως παρουσιάζεται στην παρούσα απόφαση, πρέπει να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Όπως παρουσιάζεται στη Σημ. 7, η Εταιρεία εκμεταλλεύεται υπόγειους αγωγούς εντός των ορίων διαφόρων δήμων, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους, χωρίς την απαίτηση καταβολής οποιασδήποτε αποζημίωσης για αυτούς. Όπως περιγράφεται στη Σημ. 33 αυτών των οικονομικών καταστάσεων, ορισμένοι δήμοι προχώρησαν στην επιβολή δασμών και προστίμων σχετικά με τα δικαιώματα διέλευσης. Η Εταιρεία άσκησε έφεση κατά των εν λόγω ποσών που επιβλήθηκαν όπως περιγράφεται στη σημείωση και πιστεύει ότι το αποτέλεσμα θα είναι ευνοϊκό. Η Εταιρεία θεωρεί ότι αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 καθώς δεν υπάρχει υποχρέωση καταβολής αποζημίωσης. – Προσδιορισμός διάρκειας μισθώσεων Η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση, σύμφωνα με την οποία κατά την εκτίμηση της έννοιας της μη σημαντικής ποινής, κατά την κατάρτιση των όρων μίσθωσης, η ανάλυση δεν πρέπει να καλύπτει μόνο την χρηματική ποινή που προβλέπεται στη σύμβαση, αλλά να χρησιμοποιεί μια ευρύτερη οικονομική εκτίμηση της ποινής έτσι ώστε να περιλαμβάνει όλες τις πιθανές οικονομικές εκροές που συνδέονται με την καταγγελία της σύμβασης. Η Εταιρεία εφαρμόζει αυτή την απόφαση και χρησιμοποιεί κρίση για την εκτίμηση της μίσθωσης, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις όπου οι συμφωνίες δεν προβλέπουν προκαθορισμένη διάρκεια, όπως τα δικαιώματα χρήσης των παράκτιων ζωνών όπως περιγράφονται στη Σημ. 7. Η Εταιρεία λαμβάνει υπόψη όλους τους σχετικούς παράγοντες που δημιουργούν οικονομικό κίνητρο για να ασκήσει είτε την ανανέωση είτε τον τερματισμό. – Λογιστική αντιμετώπιση εκμισθωτή Η Εταιρεία συνάπτει ορισμένες συμφωνίες υπεκμισθώσεων με τρίτους και ως εκ τούτου ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής. Η Εταιρεία, ως ενδιάμεσος εκμισθωτής, κατατάσσει την υπεκμίσθωση ως χρηματοοικονομική μίσθωση ή λειτουργική μίσθωση ως εξής: (α) εάν η κύρια μίσθωση είναι βραχυπρόθεσμη μίσθωση που η Εταιρεία, ως μισθωτής, έχει εφαρμόσει την παραγράφου 6 του προτύπου, η υπεκμίσθωση κατατάσσεται ως λειτουργική μίσθωση. (β) διαφορετικά, η υπεμίσθωση κατατάσσεται σε σχέση με το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου που προκύπτει από την κύρια μίσθωση και όχι με αναφορά στο υποκείμενο περιουσιακό στοιχείο. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (13) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η Εταιρεία έχει αξιολογήσει όλες τις υπεκμισθώσεις βάσει των παραπάνω κριτηρίων και τις χαρακτηρίζει ως λειτουργικές ή χρηματοοικονομικές. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, όλες οι μισθώσεις στις οποίες η Εταιρεία ενεργεί ως ενδιάμεσος εκμισθωτής αξιολογήθηκαν ως λειτουργικές. ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαίωμα Προπληρωμής με Αρνητική Αποζημίωση». Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα προπληρωμής που επιτρέπουν ή απαιτούν από ένα συμβαλλόμενο μέρος είτε να καταβάλει είτε να λάβει εύλογη αποζημίωση για την πρόωρη λήξη της σύμβασης (υπό την έννοια ότι από την πλευρά του κατόχου του περιουσιακού στοιχείου ενδέχεται να υπάρχει επιβάρυνση λόγω πρόωρης εξόφλησης) επιτρέπεται να επιμετρηθούν στο αποσβέσιμο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης λοιπών συνολικών εισοδημάτων. ΔΛΠ 28 (Τροποποιήσεις) «Μακροπρόθεσμες Συμμετοχές σε Συγγενείς Επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες». Οι τροποποιήσεις σχετίζονται με το κατά πόσο η επιμέτρηση (και κυρίως η απομείωση) των μακροπρόθεσμων συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες, οι οποίες στην ουσία, αποτελούν μέρος της καθαρής επένδυσης στη συγγενή επιχείρηση ή στην κοινοπραξία, διέπονται από το ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 28 ή ένα συνδυασμό των δύο προτύπων. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι μια οικονομική οντότητα εφαρμόζει το ΔΠΧΑ 9, προτού εφαρμόσει το ΔΛΠ 28, σε αυτές τις μακροπρόθεσμες συμμετοχές για τις οποίες δεν εφαρμόζεται η μέθοδος της καθαρής θέσης. Κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 9 η οικονομική οντότητα δεν λαμβάνει υπόψη τυχόν προσαρμογές στην λογιστική αξία των μακροπρόθεσμων συμμετοχών οι οποίες προκύπτουν από την εφαρμογή του ΔΛΠ 28. Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σχετικά με τις θεωρήσεις φόρου εισοδήματος». Η διερμηνεία παρέχει καθοδήγηση για την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας που εμπεριέχεται σε φορολογικούς χειρισμούς, κατά το λογιστικό χειρισμό των φόρων εισοδήματος. Η διερμηνεία παρέχει πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με την εξέταση αβέβαιων φορολογικών θεωρήσεων μεμονωμένα ή από κοινού, την εξέταση των φορολογικών θεωρήσεων από τις φορολογικές αρχές, την κατάλληλη μέθοδο ώστε να αντικατοπτρίζεται η αβεβαιότητα της αποδοχής της θεώρησης από τις φορολογικές αρχές καθώς και την εξέταση των συνεπειών των αλλαγών στα πραγματικά περιστατικά και τις περιστάσεις. Με την υιοθέτηση της Διερμηνείας, η Εταιρεία εξέτασε αν έχει αβέβαιες φορολογικές θέσεις. Οι δηλώσεις φόρου της Εταιρείας περιλαμβάνουν εκπτώσεις φόρου εισοδήματος και οι φορολογικές αρχές μπορούν να αμφισβητήσουν την εκπεστέα αξία τους. Η Εταιρεία εκτίμησε ότι η υιοθετηθείσα φορολογική μεταχείριση θα γίνει αποδεκτή από τις φορολογικές αρχές. Η Διερμηνεία δεν είχε επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας. Ως αποτέλεσμα της Διερμηνείας 23 και των σχετικών αποφάσεων ΕΔΔΠΧΑ, η Εταιρεία προχώρησε σε αναταξινόμηση των εισπρακτέων φόρων εισοδήματος από εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις σε ξεχωριστή γραμμή στην κατάσταση οικονομικής θέσης. ΔΛΠ 19 (Τροποποιήσεις) «Μεταβολή, περικοπή ή διακανονισμός προγράμματος καθορισμένων παροχών». Οι τροποποιήσεις απαιτούν τις οντότητες να χρησιμοποιούν επικαιροποιημένες αναλογιστικές παραδοχές για τον προσδιορισμό του κόστους τρέχουσας απασχόλησης και του καθαρού τόκου για το υπόλοιπο της ετήσιας περιόδου αναφοράς, μετά την πραγματοποίηση μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν επίσης, πώς επηρεάζεται η εφαρμογή των απαιτήσεων του ανώτατου ορίου του περιουσιακού στοιχείου από το λογιστικό χειρισμό μιας μεταβολής, περικοπής ή ενός διακανονισμού του προγράμματος καθορισμένων παροχών. Κύκλος ετήσιων αναβαθμίσεων των ΔΠΧΑ 2015 -2017, που αποτελεί μια συλλογή τροποποιήσεων των ΔΠΧΑ. – ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων» και ΔΠΧΑ 11 «Σχήματα υπό κοινό έλεγχο». Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά τον έλεγχο μιας επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. Οι τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 11 διευκρινίζουν ότι όταν μια οικονομική οντότητα αποκτά από κοινού έλεγχο μιας Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (14) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) επιχείρησης που αποτελεί κοινή επιχείρηση, η οικονομική οντότητα δεν επιμετρά εκ νέου τη συμμετοχή που προηγουμένως κατείχε στην επιχείρηση αυτή. – ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν ότι οι φορολογικές συνέπειες των πληρωμών για χρηματοοικονομικά μέσα που ταξινομούνται ως στοιχεία των ιδίων κεφαλαίων, θα πρέπει να αναγνωρίζονται ανάλογα με το πού οι συναλλαγές ή τα γεγονότα του παρελθόντος που δημιούργησαν τα διανεμητέα κέρδη έχουν αναγνωριστεί. – ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού». Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν την παράγραφο 14 του προτύπου ώστε, όταν ένα περιουσιακό στοιχείο που πληροί τις προϋποθέσεις είναι έτοιμο για τη χρήση για την οποία προορίζεται ή για πώληση και μέρος δανείου που λήφθηκε ειδικά για αυτό το περιουσιακό στοιχείο παραμένει ως ανοικτό υπόλοιπο κατά τη στιγμή εκείνη, το κόστος δανεισμού αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί στα κεφάλαια που προέρχονται από γενικό δανεισμό. (β) Πρότυπα που έχουν εκδοθεί, αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο και δεν έχουν υιοθετηθεί νωρίτερα Η Εταιρεία δεν έχει υιοθετήσει κάποιο από τα παρακάτω πρότυπα, διερμηνείες ή τροποποιήσεις τα οποία έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο. Επιπλέον η Εταιρεία αξιολόγησε όλα τα πρότυπα και τις διερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί αλλά δεν είχαν εφαρμογή στην παρούσα περίοδο και κατέληξε ότι δεν θα υπάρξει σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις από την εφαρμογή τους. ΔΠΧΑ 10 (Τροποποίηση) «Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις» και ΔΛΠ 28 «Επενδύσεις σε Συγγενείς επιχειρήσεις και Κοινοπραξίες: Πώληση ή εισφορά περιουσιακών στοιχείων μεταξύ ενός επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του». Οι τροποποιήσεις αντιμετωπίζουν μια αναγνωρισμένη ασυνέπεια μεταξύ των απαιτήσεων του ΔΠΧΑ 10 και εκείνες του ΔΛΠ 28, για την αντιμετώπιση της πώλησης ή της εισφοράς των περιουσιακών στοιχείων μεταξύ του επενδυτή και της συγγενούς του εταιρείας ή της κοινοπραξίας του. Η κύρια συνέπεια των τροποποιήσεων είναι ότι ένα πλήρες κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει μια επιχείρηση (είτε στεγάζεται σε μια θυγατρική είτε όχι). Ένα μερικό κέρδος ή η ζημία αναγνωρίζεται όταν η συναλλαγή περιλαμβάνει στοιχεία ενεργητικού που δεν συνιστούν επιχείρηση, ακόμη και αν τα στοιχεία αυτά στεγάζονται σε θυγατρική. Το Δεκέμβριο του 2015 το ΣΔΛΠ ανέβαλε επ’ αόριστο την ημερομηνία εφαρμογής της τροποποίησης αυτής, αναμένοντας το αποτέλεσμα του έργου του για τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Εννοιολογικό πλαίσιο Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς». Το ΣΔΛΠ εξέδωσε το αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση στις 29 Μαρτίου 2018. Το εννοιολογικό πλαίσιο καθορίζει ένα ολοκληρωμένο σύνολο εννοιών για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Οι έννοιες αυτές συμβάλλουν στον καθορισμό προτύπων, την καθοδήγηση των συντακτών για την ανάπτυξη συνεπών λογιστικών πολιτικών και την υποστήριξη στην προσπάθεια τους να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, «Τροποποιήσεις στις παραπομπές του εννοιολογικού πλαισίου», το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο. Στόχος του εγγράφου είναι η υποστήριξη της μετάβασης στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο ΔΠΧΑ για τις εταιρείες που υιοθετούν το εννοιολογικό πλαίσιο για να αναπτύξουν λογιστικές πολιτικές όταν κανένα πρότυπο ΔΠΧΑ δεν κάνει αναφορά. Για τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολιτικές βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, ισχύει για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων (Τροποποιήσεις): Το ΣΔΛΠ εξέδωσε τροποποιήσεις αναφορικά με τον ορισμό μιας Επιχείρησης (τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3) με σκοπό την επίλυση των δυσκολιών που προκύπτουν όταν μια οικονομική οντότητα προσδιορίζει εάν έχει αποκτήσει μια επιχείρηση ή μια ομάδα Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (15) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) περιουσιακών στοιχείων. Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για συνενώσεις επιχειρήσεων για τις οποίες η ημερομηνία απόκτησης αρχίζει την ή μετά την έναρξη της πρώτης ετήσιας λογιστικής περιόδου που αρχίζει την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020 και για απόκτηση περιουσιακών στοιχείων που συμβαίνουν την ή μετά την έναρξη αυτής της περιόδου, ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. ΔΛΠ 1 Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων και ΔΛΠ 8 Λογιστικές πολιτικές, αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις και λάθη: Ορισμός της σημαντικότητας (Τροποποιήσεις): Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τον ορισμό της σημαντικότητας και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί. Ο νέος ορισμός αναφέρει πως «πληροφόρηση θεωρείται σημαντική εφόσον όταν παραλείπεται, αποκρύπτεται ή είναι ανακριβής, εύλογα αναμένεται να επηρεάσει τις αποφάσεις των κύριων χρηστών των οικονομικών καταστάσεων, που λαμβάνουν με βάση αυτές τις οικονομικές καταστάσεις, οι οποίες παρέχουν οικονομική πληροφόρηση για τη συγκεκριμένη οντότητα». Επιπλέον, βελτιώθηκαν οι επεξηγήσεις που συνοδεύουν τον ορισμό της σημαντικότητας. Οι τροποποιήσεις διασφαλίζουν ότι ο ορισμός της σημαντικότητας είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 (Τροποποιήσεις) “Αναμόρφωση επιτοκίων αναφοράς”: Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2020 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις αλλάζουν ορισμένες απαιτήσεις σχετικά με τη λογιστική αντιστάθμισης κινδύνου ώστε να παρέχουν διευκόλυνση σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της αβεβαιότητας που θα προκαλέσει η αλλαγή των επιτοκίων αναφοράς. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις απαιτούν από τις εταιρείες να παρέχουν πρόσθετες πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τις σχέσεις αντιστάθμισής τους, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από αυτές τις αβεβαιότητες. ΔΛΠ 1 “Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων: Ταξινόμηση των Υποχρεώσεων ως Βραχυπρόθεσμες ή Μακροπρόθεσμες (Τροποποιήσεις)”: Οι τροποποιήσεις εφαρμόζονται για ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2022 ενώ επιτρέπεται νωρίτερη εφαρμογή. Οι τροποποιήσεις έχουν στόχο την επίτευξη συνέπειας στην εφαρμογή των απαιτήσεων του προτύπου, βοηθώντας τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσο ο δανεισμός και οι λοιπές υποχρεώσεις με αβέβαιη ημερομηνία διακανονισμού ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης. Οι τροποποιήσεις επηρεάζουν την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, ενώ δεν τροποποιούν τις υφιστάμενες απαιτήσεις αναφορικά με την επιμέτρηση ή το χρόνο αναγνώρισης ενός περιουσιακού στοιχείου, υποχρέωσης, εσόδου ή εξόδου ή τις γνωστοποιήσεις επί των στοιχείων αυτών. Επίσης, οι τροποποιήσεις διευκρινίζουν τις απαιτήσεις ταξινόμησης για το δανεισμό, τον οποίο μπορεί να διακανονίσει μία εταιρεία εκδίδοντας συμμετοχικούς τίτλους. Οι τροποποιήσεις δεν έχουν ακόμη υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. 2.2 Επενδύσεις σε θυγατρικές, συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Οι επενδύσεις στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης της αποκτηθείσας συμμετοχής στις θυγατρικές εταιρείες, στις συνδεδεμένες επιχειρήσεις και στις κοινοπραξίες μείον τυχόν προβλέψεις απομείωσης. 2.3 Πληροφόρηση κατά τομέα Οι επιχειρηματικοί τομείς είναι συμβατοί με την πληροφόρηση που παρέχεται στην Εκτελεστική Επιτροπή, η οποία αποτελείται από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου, το Διευθύνοντα Σύμβουλο και τους Γενικούς Διευθυντές της Εταιρείας. Η Εκτελεστική Επιτροπή ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης για να αξιολογήσει την επίδοση της Εταιρείας να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (16) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) πόρων και τις στρατηγικές κινήσεις της Εταιρείας. Οι τομείς λειτουργικής δραστηριότητας της Εταιρείας παρουσιάζονται στη Σημ. 5. 2.4 Συναλλαγματικές μετατροπές (α) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα αναφοράς Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας καταχωρούνται με βάση το κύριο νόμισμα του οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο η εταιρεία λειτουργεί («λειτουργικό νόμισμα»). Οι οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε Ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα και το νόμισμα αναφοράς της Εταιρείας. Δεδομένου ότι η διύλιση και εμπορία πετρελαιοειδών αποτελούν την κύρια δραστηριότητα της Εταιρείας, οι τιμές αγοραπωλησίας αργού και πετρελαιοειδών βασίζονται κατά κύριο λόγο και σύμφωνα με την πρακτική του κλάδου στις διεθνείς τιμές αναφοράς αργού και πετρελαιοειδών σε Δολάρια Αμερικής. Η Εταιρεία μετατρέπει τις αξίες αυτές σε ευρώ με βάση την ισχύουσα ισοτιμία της ημερομηνίας συναλλαγής. (β) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με βάση τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εκκαθάριση τέτοιων συναλλαγών ή κατά τη μετατροπή των χρηματικών στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία ισολογισμού, αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Στην περίπτωση που αναφέρονται σε πράξεις αντιστάθμισης κινδύνων χρηματοροών ή σε πράξεις αντιστάθμισης κινδύνων καθαρών επενδύσεων μεταφέρονται απ’ ευθείας στην καθαρή θέση. Για συναλλαγές που περιλαμβάνουν την είσπραξη ή πληρωμή προκαταβολών σε ξένο νόμισμα, η ημερομηνία της συναλλαγής για σκοπούς καθορισμού της συναλλαγματικής ισοτιμίας που θα χρησιμοποιηθεί, είναι η ημερομηνία της αρχικής αναγνώρισης της μη χρηματικής προκαταβολής ή του αναβαλλόμενου εσόδου. Τα κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές συμπεριλαμβάνονται στην ίδια γραμμή των αποτελεσμάτων, στην οποία εμφανίζεται και η συναλλαγή από την οποία προήλθαν, εκτός των συναλλαγματικών διαφορών που προέρχονται από δάνεια, καταθέσεις και ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία εμφανίζονται σε ξεχωριστή γραμμή («Κέρδη/(Ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές»). Μη χρηματικά χρηματοοικονομικά στοιχεία τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία σε ξένο νόμισμα, μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα βάσει της ισοτιμίας που ίσχυε την ημερομηνία που καθορίστηκε η εύλογη αξία. Συναλλαγματικές διαφορές στοιχείων ενεργητικού και παθητικού τα οποία επιμετρούνται σε εύλογη αξία, συμπεριλαμβάνονται στα κέρδη ή ζημιές από μεταβολές στην εύλογη αξία. 2.5 Ενσώματα πάγια Τα ενσώματα πάγια περιλαμβάνουν κυρίως οικόπεδα, κτίρια, μηχανολογικό εξοπλισμό, μεταφορικά μέσα και έπιπλα και εξαρτήματα. Τα ενσώματα πάγια αναγράφονται στο κόστος κτήσεως μείον τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσες δαπάνες για την απόκτηση των περιουσιακών στοιχείων. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον εάν είναι πιθανό ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη σχετιζόμενα με το πάγιο θα εισρεύσουν στην Εταιρεία και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το αναπόσβεστο υπόλοιπο των παγίων που έχουν αντικατασταθεί διαγράφεται στα αποτελέσματα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων διαγράφεται στα αποτελέσματα όταν πραγματοποιείται, εκτός από το κόστος της περιοδικής γενικής συντήρησης των διυλιστηρίων, το οποίο κεφαλαιοποιείται και διαγράφεται στα αποτελέσματα με τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης μέχρι την επόμενη προγραμματισμένη γενική συντήρηση, στο βαθμό που οι δαπάνες αυτές βελτιώνουν είτε την ωφέλιμη ζωή του παγίου είτε την παραγωγική του δυναμικότητα. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (17) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση είναι πάγια που βρίσκονται υπό κατασκευή (σχετίζονται κυρίως με τις μονάδες διύλισης) και καταχωρούνται στο κόστος. Το κόστος περιλαμβάνει το κόστος κατασκευής, αμοιβές τρίτων και άλλες άμεσες δαπάνες. Οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται, καθώς το πάγιο που αφορούν δεν είναι διαθέσιμο για χρήση. Τα οικόπεδα επίσης δεν υπόκεινται σε απόσβεση. Οι αποσβέσεις των άλλων ενσωμάτων παγίων υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής τους που έχει ως εξής: – Κτίρια 13 – 40 έτη – Μηχ/κός εξοπλισμός 1.1.2. Εξειδικευμένες μηχανήματα βιομηχανικές εγκαταστάσεις και 10 – 35 έτη 1.1.3. Αγωγοί 30 – 40 έτη 1.1.4. Λοιπός εξοπλισμός 5 – 10 έτη – Οχήματα και Μέσα μεταφοράς 5 – 25 έτη – Έπιπλα και εξαρτήματα 1.1.5. Υπολογιστές 3 – 5 έτη 1.1.6. Λοιπά έπιπλα και εξαρτήματα 4 – 10 έτη Οι εξειδικευμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις πετροχημικών και δεξαμενές καυσίμων. περιλαμβάνουν μονάδες διυλιστηρίων, εργοστάσια Οι υπολειμματικές αξίες και η ωφέλιμη ζωή των ενσωμάτων παγίων επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και αναπροσαρμόζονται, εάν κριθεί απαραίτητο. Όταν η λογιστική αξία των ενσωμάτων παγίων υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στα αποτελέσματα (Σημ. 2.9). Το κόστος και οι συσσωρευμένες αποσβέσεις των παγίων που αποσύρονται ή πωλούνται αφαιρείται από τους σχετικούς λογαριασμούς κατά το χρόνο της πώλησης ή απόσυρσης τους και τυχόν κέρδη ή ζημίες, που καθορίζονται κατόπιν σύγκρισης των εσόδων από την πώληση με τη λογιστική αξία, περιλαμβάνονται στην ενοποιημένη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, σαν μέρος των λοιπών εσόδων/ (εξόδων). 2.6 Κόστος δανεισμού Έξοδα δανεισμού που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή στοιχείων παγίου ενεργητικού κεφαλαιοποιούνται για το χρονικό διάστημα που απαιτείται μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής και μέχρι τα πάγια να καταστούν έτοιμα προς χρήση. Έξοδα δανεισμού κεφαλαιοποιούνται αν τα κεφάλαια που αντλήθηκαν χρησιμοποιήθηκαν ειδικά για την απόκτηση παγίων περιουσιακών στοιχείων. Αν τα κεφάλαια αντλήθηκαν γενικά και χρησιμοποιήθηκαν για την απόκτηση παγίων περιουσιακών στοιχείων, το μέρος των εξόδων δανεισμού που κεφαλαιοποιείται καθορίζεται εφαρμόζοντας ένα συντελεστή κεφαλαιοποίησης επί του κόστους απόκτησης του παγίου. Τα υπόλοιπα έξοδα δανεισμού καταχωρούνται στα αποτελέσματα. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (18) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.7 Άυλα περιουσιακά στοιχεία (α) Δικαιώματα και άδειες Τα δικαιώματα και άδειες έχουν συγκεκριμένη διάρκεια ζωής και παρουσιάζονται στο κόστος μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις. Η απόσβεση υπολογίζεται σύμφωνα με τη σταθερή μέθοδο για να κατανείμει το κόστος των δικαιωμάτων στην εκτιμώμενη διάρκεια ζωής, η οποία συνήθως κυμαίνεται μεταξύ 3 και 25 ετών. (β) Λογισμικό Το κόστος λογισμικού περιλαμβάνει το κόστος αγοράς και εγκατάστασης. Το κόστος των αδειών για τη χρήση λογισμικού κεφαλαιοποιείται με βάση το κόστος απόκτησης και ανάπτυξης του συγκεκριμένου λογισμικού έως ότου να είναι έτοιμο προς χρήση. Τα κόστη αυτά αποσβένονται κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους (1 έως 5 χρόνια) με τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης. 2.8 Έρευνα και αξιολόγηση ορυκτών πόρων (α) Πάγια στοιχεία ενεργητικού έρευνας και αξιολόγησης Κατά τη διάρκεια της περιόδου έρευνας και πριν προκύψει εμπορικά εκμεταλλεύσιμη ανακάλυψη, οι δαπάνες της έρευνας και αξιολόγησης κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου εξοδοποιούνται. Γεωλογικά και γεωφυσικά κόστη όπως και κόστη άμεσα συνδεδεμένα με μια έρευνα εξοδοποιούνται άμεσα. Τα κόστη απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας κεφαλαιοποιούνται στα ασώματα πάγια και αποσβένονται στη διάρκεια της σχετικής άδειας ή ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών αν διαφοροποιούνται σημαντικά. Οι άδειες και δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων συμπεριλαμβάνονται στην κατηγορία «δικαιώματα και άδειες» των άυλων περιουσιακών στοιχείων. (β) Ανάπτυξη ενσώματων και ασώματων παγίων ενεργητικού Δαπάνες για την κατασκευή, εγκατάσταση ή ολοκλήρωση έργων υποδομής όπως πλατφόρμες, αγωγοί και οι γεωτρήσεις εμπορικά εκμεταλλεύσιμων πηγών / κοιτασμάτων κεφαλαιοποιούνται ως ασώματα και ενσώματα πάγια ανάλογα με τη φύση τους. Όταν η περίοδος ανάπτυξης ολοκληρωθεί για ένα συγκεκριμένο κοίτασμα τότε το κόστος της μεταφέρεται στα πάγια. Καμία απόσβεση δεν χρεώνεται στη φάση της ανάπτυξης. (γ) Πάγια στοιχεία ενεργητικού παραγωγής πετρελαίου και αερίου Τα πάγια στοιχεία παραγωγής πετρελαίου και αερίου αποτελούνται από ενσώματα πάγια στοιχεία και δαπάνες ανάπτυξης, που σχετίζονται άμεσα με την παραγωγή εκμεταλλεύσιμων κοιτασμάτων. Η Εταιρεία δεν έχει αναγνωρίσει τέτοια περιουσιακά στοιχεία, καθώς βρίσκεται στα πρώτα στάδια διερεύνησης και αξιολόγησης. (δ) Αποσβέσεις παγίων στοιχείων ενεργητικού Τα ενσώματα και ασώματα πάγια στοιχεία πετρελαίου και αερίου αποσβένονται με τη μέθοδο των συντελεστών ανά μονάδα παραγωγής. Οι συντελεστές ανά μονάδα παραγωγής βασίζονται σε αποδεδειγμένα αποθέματα, τα οποία είναι πετρέλαιο, αέριο και άλλα ορυκτά αποθέματα τα οποία εκτιμάται ότι θα ανακτηθούν από τις υπάρχουσες υποδομές με τη χρήση των τρεχουσών μεθόδων εκμετάλλευσης. Οι ποσότητες πετρελαίου και αερίου θεωρούνται παραχθείσες από τη στιγμή που μετρηθούν με όργανα μέτρησης στο συμβατικό σημείο μεταβίβασης στον αγοραστή ή στα σημεία διεξαγωγής της πώλησης και συγκεκριμένα στη βαλβίδα εξόδου της δεξαμενής αποθήκευσης της περιοχής του κοιτάσματος. (ε) Απομείωση – Πάγια στοιχεία ενεργητικού έρευνας και αξιολόγησης Έξοδα απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας εξετάζονται για απομείωση όταν υπάρχουν ενδείξεις που υποδεικνύουν απομείωση. Για τους σκοπούς του ελέγχου της απομείωσης τα έξοδα απόκτησης δικαιωμάτων έρευνας τα οποία υποβάλλονται σε εξέταση για απομείωση, ομαδοποιούνται στις υπάρχουσες μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ) των παραγωγικών κοιτασμάτων που ανήκουν στην ίδια γεωγραφική περιφέρεια σύμφωνα με το δικαίωμα έρευνας που αφορούν. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (19) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (στ) Απομείωση – Αποδεδειγμένα ενσώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού πετρελαίου και αερίου και ασώματα πάγια Αποδεδειγμένα ενσώματα πάγια στοιχεία πετρελαίου και αερίου και ασώματα πάγια, εξετάζονται για απομείωση όταν γεγονότα ή αλλαγές των περιστάσεων υποδεικνύουν ότι το τρέχον υπόλοιπο του παγίου δεν πρόκειται να ανακτηθεί. Η ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται όταν το τρέχον υπόλοιπο του παγίου υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Το ανακτήσιμο ποσό είναι το μεγαλύτερο μεταξύ της εύλογής του αξίας μείον τα έξοδα διάθεσης και της αξίας χρήσης του. Για τους σκοπούς της αξιολόγησης της απομείωσης, τα πάγια στοιχεία ομαδοποιούνται στο κατώτατο επίπεδο για το οποίο υπάρχουν ξεχωριστά αναγνωρίσιμες ταμειακές ροές. 2.9 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, η Εταιρεία εκτιμά κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης. Εάν υπάρχουν ενδείξεις για απομείωση ή εάν απαιτείται ετήσιος έλεγχος απομείωσης του παγίου, τότε υπολογίζεται η ανακτήσιμη αξία του. Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή, δεν αποσβένονται και υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως ή και συχνότερα εάν υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα και ενδείξεις τα οποία να υποδεικνύουν πιθανή απομείωση των στοιχείων. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό για το οποίο η λογιστική αξία του παγίου υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ εύλογης αξίας μειωμένη με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και αξίας χρήσεως (παρούσα αξία χρηματοροών που αναμένεται να δημιουργηθούν με βάση την εκτίμηση της διοίκησης για τις μελλοντικές οικονομικές και λειτουργικές συνθήκες). Για την εκτίμηση των ζημιών απομείωσης τα περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται στις μικρότερες δυνατές μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. Για τα μη χρηματοοικονομικά στοιχεία εκτός από την υπεραξία, εκτιμάται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι οι ζημιές απομείωσης που έχουν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν είτε έχουν μειωθεί είτε δεν υφίστανται πλέον. Εάν υπάρξουν τέτοιες ενδείξεις, η Εταιρεία υπολογίζει την ανακτήσιμη αξία του παγίου ή της ΜΔΤΡ. Ζημιές απομείωσης που είχαν αναγνωριστεί κατά το παρελθόν αντιστρέφονται μόνο εφόσον έχουν αλλάξει οι εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά το χρόνο αναγνώρισης της ζημιάς. Η αντιστροφή της απομείωσης επιτρέπεται μέχρι το σημείο στο οποίο η λογιστική αξία του παγίου δεν υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, ούτε την λογιστική αξία του παγίου μείον τις αποσβέσεις εάν αυτό δεν είχε απομειωθεί τα προηγούμενα χρόνια 2.10 2.10.1 Χρηματοοικονομικά μέσα – αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση Αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται, κατά την αρχική αναγνώριση, και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος, στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εισοδημάτων (OCI) και στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων κατά την αρχική αναγνώριση εξαρτάται από τα συμβατικά χαρακτηριστικά των ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας για τη διαχείριση τους Με εξαίρεση τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, η Εταιρεία αρχικά αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία τους πλέον, στην περίπτωση ενός χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου που δεν αποτιμάται μέσω αποτελεσμάτων, του κόστους συναλλαγής. Οι εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα ή για τις οποίες η Εταιρεία έχει εφαρμόσει την πρακτική σκοπιμότητας, αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής που προσδιορίζεται σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 15. Στη Σημ. 2.23 αναλύεται η λογιστική πολιτική για έσοδα από συμβάσεις με πελάτες. Προκειμένου ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο να ταξινομηθεί και να αποτιμηθεί στο αποσβεσμένο κόστος ή στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων, πρέπει από αυτά να προκύπτουν ταμειακές ροές οι οποίες να είναι «αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων (SPPI)» επί του αρχικού κεφαλαίου. Η αξιολόγηση αυτή αναφέρεται ως SPPI test και εξετάζεται σε επίπεδο χρηματοοικονομικού στοιχείου. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (20) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Το επιχειρηματικό μοντέλο της Εταιρείας για τη διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τις οικονομικές της δυνατότητες προκειμένου να δημιουργήσει ταμειακές ροές. Το επιχειρηματικό μοντέλο καθορίζει εάν οι ταμιακές ροές θα προκύψουν από τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών, πώληση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή και από τα δύο. Η αγορά ή πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που απαιτούν την παράδοση περιουσιακών στοιχείων εντός χρονικού πλαισίου που καθορίζεται με κανονισμό ή σύμβαση στην αγορά αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία συναλλαγής δηλαδή κατά την ημερομηνία κατά την οποία η Εταιρεία δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Μεταγενέστερη επιμέτρηση Για σκοπούς μεταγενέστερης επιμέτρησης, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ταξινομούνται στις κάτωθι κατηγορίες: Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος (χρεόγραφα) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων χωρίς ανακύκλωση σωρευτικών κερδών και ζημιών κατά την αποαναγνώριση (συμμετοχικά μέσα) (α) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην σε εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται προς εμπορία, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που προσδιορίζονται κατά την αρχική αναγνώριση στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων ή τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που υποχρεωτικά θα πρέπει να επιμετρηθούν στην εύλογη αξία. Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία εάν αποκτώνται με σκοπό την πώληση ή την επαναγορά τους στο εγγύς μέλλον. Τα παράγωγα επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα προς εμπορία, εκτός εάν ορίζονται ως αποτελεσματικά μέσα αντιστάθμισης. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατηγοριοποιούνται ως κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού όταν ταξινομούνται ως διακρατούμενα προς εμπορία ή όταν η ημερομηνία λήξης τους είναι μικρότερη των 12 μηνών, ενώ στην αντίθετη περίπτωση κατηγοριοποιούνται ως μη κυκλοφορούντα στοιχεία ενεργητικού. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με ταμιακές ροές που δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων ταξινομούνται και αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο. (β) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Η Εταιρεία αποτιμά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος εάν πληρούνται και οι δύο ακόλουθοι όροι: α) Το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο διατηρείται σε επιχειρηματικό μοντέλο με στόχο τη διακράτηση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων για τη συλλογή συμβατικών ταμειακών ροών και β) οι συμβατικοί όροι του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου δημιουργούν σε συγκεκριμένες ημερομηνίες ταμειακές ροές που αποτελούν μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του υπολοίπου του αρχικού κεφαλαίου. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στο αποσβεσμένο κόστος επιμετρώνται στη συνέχεια χρησιμοποιώντας την μέθοδο (EIR) και υπόκεινται σε απομείωση. Τα κέρδη και οι ζημίες αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν το περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωριστεί, τροποποιηθεί ή απομειωθεί. (γ) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων (συμμετοχικοί τίτλοι) Κατά την αρχική αναγνώριση, η Εταιρεία μπορεί να επιλέξει να ταξινομήσει αμετάκλητα τις συμμετοχικές επενδύσεις ως συμμετοχικούς τίτλους που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω συνολικών εισοδημάτων όταν Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (21) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) πληρούν τον ορισμό της καθαρής θέσης σύμφωνα με το ΔΛΠ 32 Χρηματοοικονομικά μέσα: Παρουσίαση, και δεν κατέχονται προς εμπορία. Η ταξινόμηση καθορίζεται ανά χρηματοοικονομικό μέσο. Τα κέρδη και οι ζημίες από αυτά τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία δεν ανακυκλώνονται ποτέ στα κέρδη ή τις ζημίες. Τα μερίσματα αναγνωρίζονται ως άλλα έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν έχει αποδειχθεί το δικαίωμα πληρωμής, εκτός εάν η Εταιρεία επωφελείται από τα έσοδα αυτά ως ανάκτηση μέρους του κόστους του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου, οπότε τα κέρδη αυτά αναγνωρίζονται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Οι συμμετοχικοί τίτλοι που προσδιορίζονται στην εύλογη αξία μέσω των συνολικών εισοδημάτων δεν υπόκεινται σε εξέταση απομείωσης. Η Εταιρεία επέλεξε να ταξινομήσει τους εισηγμένους συμμετοχικούς τίτλους της στην κατηγορία αυτή. 2.10.2 Αποαναγνώριση και απομείωση Αποαναγνώριση Ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο αποαναγνωρίζεται κυρίως όταν: Τα δικαιώματα λήψης ταμειακών ροών από το περιουσιακό στοιχείο έχουν λήξει, ή Η Εταιρεία έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματά της να λαμβάνει ταμειακές ροές από το περιουσιακό στοιχείο ή έχει αναλάβει την υποχρέωση να πληρώσει εξ ολοκλήρου τις λαμβανόμενες ταμειακές ροές χωρίς σημαντική καθυστέρηση σε τρίτο μέρος βάσει συμφωνίας "pass-through" και είτε (α) η Εταιρεία έχει μεταβιβάσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου είτε (β) η Εταιρεία δεν έχει μεταβιβάσει ούτε κρατήσει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τις εκτιμήσεις του περιουσιακού στοιχείου, αλλά έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου. Όταν η Εταιρεία έχει μεταβιβάσει τα δικαιώματα να εισπράξει ταμειακές ροές από ένα περιουσιακό στοιχείο ή έχει συνάψει συμφωνία μεταβίβασης, αξιολογεί εάν και σε ποιο βαθμό κατέχει τους κινδύνους και τα οφέλη από την κυριότητα. Όταν η Εταιρεία δεν έχει μεταβιβάσει ούτε κατέχει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη του περιουσιακού στοιχείου και ούτε έχει μεταβιβάσει τον έλεγχο του περιουσιακού στοιχείου, συνεχίζει να αναγνωρίζει το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο στο βαθμό της συνεχιζόμενης εμπλοκής της. Στην περίπτωση αυτή, η Εταιρεία αναγνωρίζει επίσης κάθε σχετική υποχρέωση. Το μεταβιβασθέν περιουσιακό στοιχείο και η σχετική υποχρέωση αποτιμώνται σε βάση τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που η Εταιρεία κατέχει. Απομείωση Περαιτέρω γνωστοποιήσεις σχετικά με απομείωση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων παρέχονται επίσης στις ακόλουθες σημειώσεις: Γνωστοποιήσεις για σημαντικές εκτιμήσεις και παραδοχές (Σημ. 4) Απαιτήσεις από πελάτες (Σημ. 12) Για τις εμπορικές απαιτήσεις, η Εταιρεία εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση για τον υπολογισμό των πιστωτικών ζημίων ECL. Ως εκ τούτου δεν παρακολουθεί τις μεταβολές στον πιστωτικό κίνδυνο, αλλά αναγνωρίζει ένα ποσοστό ζημιών που βασίζεται στην ECL σε όλη τη διάρκεια της ζωής σε κάθε περιόδο αναφοράς. Η Εταιρεία έχει καταρτίσει πίνακα προβλέψεων που βασίζεται στην ιστορική εμπειρία των πιστωτικών ζημιών, προσαρμοσμένη με μελλοντικούς παράγοντες κατάλληλους για τους οφειλέτες και το οικονομικό περιβάλλον. 2.10.3 Συμψηφισμός χρηματοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά πάγια και οι υποχρεώσεις συμψηφίζονται και παρουσιάζονται καθαρά στην κατάσταση οικονομικής θέσης εάν υπάρχει νόμιμο δικαίωμα να συμψηφιστούν τα ποσά που έχουν αναγνωριστεί και επιπλέον υπάρχει πρόθεση να γίνει εκκαθάριση του καθαρού ποσού, δηλαδή πάγια και υποχρεώσεις να τακτοποιηθούν παράλληλα. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (22) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.11 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και δραστηριότητες αντιστάθμισης κινδύνων Στα πλαίσια της διαχείρισης κινδύνου, η Εταιρεία χρησιμοποιεί παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα επί συναλλάγματος και εμπορευμάτων για να αντισταθμίσει τους κινδύνους που συνδέονται με τη μελλοντική διακύμανση των συναλλαγματικών ισοτιμιών και των τιμών των εμπορευμάτων. Αυτά τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη τους αξία κατά την ημερομηνία συμβάσεως και μεταγενέστερα επιμετρούνται στην εύλογή τους αξία. Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία περιλαμβάνονται στις χρηματοιοικονομικά περιουσιακά στοιχεία του ενεργητικού όταν η εύλογη αξία τους είναι θετική και στις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις όταν είναι αρνητική. Οι μεταβολές στην εύλογη αξία των παράγωγων χρηματοοικονομικών εργαλείων αναγνωρίζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού είτε στην κατάσταση αποτελεσμάτων είτε στα λοιπά εισοδήματα / (ζημίες), ανάλογα με το κατά πόσο το παράγωγο χρηματοοικονομικό μέσο πληροί τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων και, εφόσον αυτό ισχύει, ανάλογα με τη φύση του αντικειμένου αντιστάθμισης. Η Εταιρεία κατηγοριοποιεί τα παράγωγα : (α) Σε αντιστάθμιση της εύλογης αξίας που έχει αναγνωριστεί σαν ενεργητικό ή παθητικό στοιχείο ή μια δεσμευτική υποχρέωση (fair value hedge) και (β) Σε αντιστάθμιση συγκεκριμένου κινδύνου συνδεδεμένου με αναγνωρισμένο χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού ή παθητικού ή μια συναλλαγή που είναι πολύ πιθανό να πραγματοποιηθεί (αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών- cash flow hedge). Η Εταιρεία καταγράφει κατά την ημερομηνία συναλλαγής τη σχέση μεταξύ του αντισταθμιστικού εργαλείου και του αντικειμένου αντιστάθμισης καθώς και το σκοπό διαχείρισης κινδύνου και της στρατηγικής υλοποίησης συναλλαγών αντιστάθμισης κινδύνου. Επιπλέον η Εταιρεία καταγράφει, τόσο κατά τη δημιουργία της συναλλαγής αντιστάθμισης όσο και στη συνέχεια, πώς αξιολογείται η αποτελεσματικότητα των αλλαγών στην εύλογη αξία των εργαλείων που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις συναλλαγές στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων στις εύλογες αξίες ή στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης. Αυτές οι συναλλαγές αντιστάθμισης αναμένεται να είναι αποτελεσματικές στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων στις εύλογες αξίες ή στις ταμειακές ροές των αντικειμένων αντιστάθμισης και εξετάζονται σε τακτική βάση, προκειμένου να διαπιστωθεί πως πράγματι είναι κατά τη διάρκεια των περιόδων στις οποίες έχουν χρησιμοποιηθεί. Τα χρηματοοικονομικά παράγωγα τα οποία χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση κινδύνου συμπεριλαμβάνουν χρηματιστηριακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (ICE futures), εξωχρηματιστηριακά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης και δικαιώματα προαίρεσης (options). Αντιστάθμιση μελλοντικών ταμειακών ροών Το μέρος των μεταβολών στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου, αναγνωρίζεται στην καθαρή θέση. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημιά απορρέει από μεταβολές στην εύλογη αξία που αναλογεί στη μη αποτελεσματική αντιστάθμιση κινδύνων, αναγνωρίζεται άμεσα στη κατάσταση αποτελεσμάτων, στα «Λοιπά έσοδα/ (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές)». Τα συσσωρευμένα ποσά στα ίδια κεφάλαια ανακυκλώνονται μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων στο κόστος πωληθέντων στις περιόδους όπου το αντικείμενο αντιστάθμισης επηρεάζει το αποτέλεσμα (όταν δηλαδή λαμβάνει χώρα η προβλεπόμενη προς αντιστάθμιση συναλλαγή). Όταν ένα χρηματοοικονομικό εργαλείο αντιστάθμισης ταμειακών ροών λήξει, πουληθεί, ή πλέον δεν πληρεί τα κριτήρια αντιστάθμισης ταμειακών ροών, συσσωρευμένα κέρδη ή ζημιές που υπάρχουν στα ίδια κεφάλαια παραμένουν εκεί έως ότου η προβλεπόμενη συναλλαγή αναγνωριστεί τελικά στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση που δεν αναμένεται να πραγματοποιηθεί η προβλεπόμενη συναλλαγή, η λογιστική αντιστάθμισης κινδύνων διακόπτεται και τα συσσωρευμένα κέρδη / ζημιές που βρίσκονται στα ίδια κεφάλαια μεταφέρονται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων στα «Λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές)». Παράγωγα προς πώληση Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου ταξινομούνται ως παράγωγα προς πώληση και επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (23) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) αποτελεσμάτων. Διακυμάνσεις στην εύλογη αξία αυτών των παραγώγων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου αναγνωρίζονται άμεσα στην κατάσταση συνολικών αποτελεσμάτων. 2.12 Κρατικές επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν υπάρχει επαρκής βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ότι η Εταιρεία θα συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις. Επιχορηγήσεις που σχετίζονται με πάγια περιουσιακά στοιχεία αρχικά αναγνωρίζονται σαν κρατικές επιχορηγήσεις επομένων περιόδων και συμπεριλαμβάνονται στις «Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις». Μεταγενέστερα πιστώνονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των παγίων που αναφέρονται σε άμεση σχέση με τις αποσβέσεις του συγκεκριμένου παγίου. 2.13 Αποθέματα Τα αποθέματα περιλαμβάνουν αργό πετρέλαιο και λοιπές πρώτες ύλες, διυλισμένα και ημιτελή προϊόντα, πετροχημικά, αναλώσιμα, ανταλλακτικά και λοιπά υλικά. Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσεως και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με την μέθοδο του μηνιαίου μέσου σταθμικού κόστους. Το κόστος των τελικών και ημιτελών προϊόντων περιλαμβάνει την αξία των πρώτων υλών, άμεσες δαπάνες προσωπικού λοιπά άμεσα κόστη και γενικά βιομηχανικά έξοδα. Δεν περιλαμβάνει τα κόστη δανεισμού. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας, αφαιρουμένων των εκτιμώμενων δαπανών ολοκλήρωσης του αποθέματος και των εκτιμώμενων εξόδων που χρειάζονται για την ολοκλήρωση της πώλησης, σε περίπτωση που τέτοια έξοδα απαιτούνται. Τα ανταλλακτικά που καταναλώνονται μέσα στο χρόνο παρακολουθούνται λογιστικά ως αποθέματα και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα όταν καταναλώνονται. 2.14 Εμπορικές απαιτήσεις Οι απαιτήσεις από πελάτες με πίστωση, συνήθως από 20 έως 90 μέρες, αρχικά καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων των προβλέψεων απομείωσης. Οι εμπορικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν συναλλαγματικές και γραμμάτια εισπρακτέα από τους πελάτες. Σχετικά με τους μη επισφαλείς εμπορικές απαιτήσεις, η Εταιρεία εφαρμόζει την απλοποιημένη προσέγγιση του ΔΠΧΑ 9 και υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποεί πίνακα με τον οποίο υπολογίζονται οι σχετικές προβλέψεις με τρόπο που αντανακλά την εμπειρία από παρελθόντα γεγονότα καθώς και προβλέψεις της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης των πελατών και του οικονομικού περιβάλλοντος. Οι επισφαλείς απαιτήσεις αξιολογούνται μία προς μία για τον υπολογισμό της σχετικής πρόβλεψης. Το ποσό της πρόβλεψης αναγνωρίζεται στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, στα «έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης». 2.15 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως και προθεσμίας, καθώς και άλλες βραχυπρόθεσμες επενδύσεις οι οποίες είναι ρευστοποιήσιμες εντός περιόδου που δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες. 2.16 Μετοχικό κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει κοινές μετοχές της Εταιρείας. Άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, και μειώνονται από το κόστος έκδοσης. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (24) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Επαναγορές μετοχών της εταιρείας (ίδιες μετοχές) αναγνωρίζονται στο κόστος και παρουσιάζονται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την αγορά, πώληση, έκδοση ή ακύρωση ίδιων μετοχών δεν αναγνωρίζεται κέρδος ή ζημία στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Τυχόν διαφορές που προκύπτουν ανάμεσα στη λογιστική αξία και το τίμημα σε περίπτωση επανέκδοσης αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια. 2.17 Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα που προκύπτουν από την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (αφαιρουμένων των σχετικών εξόδων) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Έξοδα δανείων που καταβάλλονται κατά την υπογραφή των νέων πιστώσεων αναγνωρίζονται ως έξοδα του δανείου εφόσον γίνει ανάληψη μέρους ή και του συνόλου της νέας πιστωτικής γραμμής. Σε αυτή την περίπτωση καταχωρούνται ως μελλοντικά έξοδα δανείων μέχρι να γίνει η ανάληψη. Εφόσον δεν χρησιμοποιηθούν τα νέα δάνεια, μερικώς ή στο σύνολό τους, τότε αυτά τα έξοδα περιλαμβάνονται στα προπληρωθέντα έξοδα και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια ζωής της σχετικής πιστωτικής γραμμής. Τα δάνεια διαγράφονται από τον ισολογισμό όταν η υποχρέωση που είχε προκύψει από το συμβόλαιο ακυρώνεται, εκπνέει ή δεν υφίσταται. Η διαφορά μεταξύ του υπολοίπου του δανείου το οποίο διαγράφηκε ή μεταβιβάστηκε σε κάποιον άλλο, και του ποσού που πληρώθηκε, συμπεριλαμβανομένων και μη χρηματικών στοιχείων που μεταβιβάστηκαν ή υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν, αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα σαν Λοιπά Έσοδα/Έξοδα ή σαν Χρηματοοικονομικά Έσοδα/Έξοδα. Τα δάνεια χαρακτηρίζονται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν η Εταιρεία έχει το οριστικό δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση για τουλάχιστον 12 μήνες μετά την ημερομηνία του ισολογισμού. Σε περιπτώσεις όπου γίνεται επαναδιαπραγμάτευση των υπάρχοντων δανείων της Εταιρείας, αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε τροποποίηση ή ανταλλαγή δανείων με τους δανειστές που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με διάφορους τρόπους. Εάν η τροποποίηση ή η ανταλλαγή των δανείων αντιπροσωπεύει μια διευθέτηση του αρχικού χρέους, ή απλώς μια επαναδιαπραγμάτευση του χρέους αυτού, καθορίζει το λογιστικό χειρισμό που πρέπει να εφαρμόζεται από τον οφειλέτη. Όταν οι όροι των υφιστάμενων δανείων είναι ουσιαστικά διαφορετικοί από τους όρους των τροποποιημένων ή ανταλλασσόμενων δανείων, μια τέτοια τροποποίηση ή ανταλλαγή αντιμετωπίζεται ως αποαναγνώριση του αρχικού δανεισμού και, όπως εξηγείται παρακάτω, η διαφορά που προκύπτει αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα της χρήσης. Η Εταιρεία θεωρεί ότι οι όροι είναι σημαντικά διαφορετικοί είτε όταν η προεξοφλημένη παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών, βάσει των νέων όρων, συμπεριλαμβανομένων τυχόν εξόδων ή αμοιβών που προκύπτουν χρησιμοποιώντας το αρχικό πραγματικό επιτόκιο, είναι τουλάχιστον 10% διαφορετική από την προεξοφλημένη παρούσα αξία των υπολειπόμενων ταμειακών ροών του αρχικού δανεισμού είτε όταν υπάρχει μια σημαντική αλλαγή στους όρους λαμβάνοντας υπόψη ποιοτικά κριτήρια. Τα ποιοτικά κριτήρια μπορεί να περιλαμβάνουν: • το νόμισμα στο οποίο εκφράζεται ο δανεισμός • το επιτόκιο (π.χ. από σταθερό σε κυμαινόμενο) • αλλαγές σε περιοριστικούς όρους ενός συμβολαίου ("covenants"). 2.18 Τρέχουσα και αναβαλλόμενη φορολογία Ο φόρος εισοδήματος της περιόδου αποτελείται από την τρέχουσα και την αναβαλλόμενη φορολογία. Το έξοδο/έσοδο φόρου για τη περίοδο είναι ο φόρος που υπολογίζεται στο φορολογητέο αποτέλεσμα της περιόδου βάσει του ισχύοντος φορολογικού συντελεστή στην κάθε χώρα/δικαιοδοσία στην οποία έχει παρουσία Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (25) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) η Εταιρεία, προσαρμοσμένο στις μεταβολές στην αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ή υποχρέωση που αφορούν προσωρινές διαφορές ή μη χρησιμοποιημένες φορολογικές ζημιές, καθώς και επιπλέον φόροι προηγούμενων χρήσεων. Ο φόρος αναγνωρίζεται στην «Κατάσταση Συνολικών Εισοδημάτων» εκτός και αν σχετίζεται με ποσά που έχουν αναγνωριστεί απευθείας στα Ίδια Κεφάλαια. Σε αυτήν την περίπτωση ο φόρος αναγνωρίζεται επίσης στα Ίδια Κεφάλαια. Οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις επιμετρώνται στο ποσό το οποίο αναμένεται να ανακτηθεί ή να πληρωθεί στις φορολογικές αρχές. Ο φόρος εισοδήματος επί των κερδών, υπολογίζεται με βάση τη φορολογική νομοθεσία που έχει θεσπιστεί κατά την ημερομηνία ισολογισμού και αναγνωρίζεται ως έξοδο την περίοδο κατά την οποία προκύπτουν τα κέρδη. Η Διοίκηση ανά διαστήματα αξιολογεί τις περιπτώσεις όπου η κείμενη φορολογική νομοθεσία χρήζει ερμηνείας. Όπου κρίνεται απαραίτητο γίνονται προβλέψεις επί των ποσών που αναμένεται να πληρωθούν στις φορολογικές αρχές. Τόκοι και πρόστιμα που προκύπτουν από αβέβαιες φορολογικές θέσεις θεωρούνται μέρος του φόρου εισοδήματος. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που εμφανίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν αναγνωρίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές και νόμους που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού και αναμένεται να ισχύσουν όταν οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις θα πραγματοποιηθούν ή οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις θα αποπληρωθούν. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται μόνο όταν είναι πιθανόν ότι θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αξιολογούνται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού και μειώνονται σε περίπτωση που δεν κρίνεται πλέον πιθανόν ότι στις μελλοντικές χρήσεις θα υπάρξει το αναμενόμενο φορολογικό κέρδος προκειμένου να χρησιμοποιηθεί είτε το σύνολο είτε μέρος αυτών. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται μόνο εάν επιτρέπεται νομικά ο συμψηφισμός φορολογικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων και εφόσον οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις προκύπτουν από την ίδια φορολογούσα αρχή επί της οντότητας που φορολογείται ή και επί διαφορετικών οντοτήτων και υπάρχει η πρόθεση η τακτοποίηση να γίνει με συμψηφισμό. 2.19 Παροχές στο προσωπικό (α) Υποχρεώσεις λόγω συνταξιοδότησης Η Εταιρεία έχει προγράμματα καθορισμένων εισφορών και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα το οποίο καθορίζει ένα συγκεκριμένο ποσό παροχής συντάξεως το οποίο θα εισπράξει ο εργαζόμενος όταν συνταξιοδοτηθεί το οποίο συνήθως εξαρτάται από ένα ή περισσότερους παράγοντες όπως η ηλικία, τα χρόνια προϋπηρεσίας και το ύψος των αποδοχών. Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών είναι ένα συνταξιοδοτικό πρόγραμμα στα πλαίσια του οποίου η Εταιρεία πραγματοποιεί καθορισμένες πληρωμές σε ένα κρατικό συνταξιοδοτικό ταμείο. Η Εταιρεία δεν έχει καμία νομική υποχρέωση να πληρώσει επί πλέον εισφορές εάν το ταμείο δεν έχει επαρκή περιουσιακά στοιχεία για να πληρώσει σε όλους τους εργαζομένους τις παροχές που σχετίζονται με την υπηρεσία τους στην παρούσα και τις προηγούμενες χρονικές περιόδους. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (26) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Προγράμματα καθορισμένων παροχών Όπου προβλέπεται από τις ισχύουσες διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας, οι υπάλληλοι και οι εργάτες δικαιούνται κατά τη συνταξιοδότησή τους να λάβουν ποσό καθοριζόμενο με βάση τις αποδοχές τους και το χρόνο εργασίας τους. Τέτοια προγράμματα θεωρούνται προγράμματα καθορισμένων παροχών. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στον ισολογισμό για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή, κατά την ημερομηνία ισολογισμού, μειωμένη κατά την εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων του προγράμματος. Η υποχρέωση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβλεπόμενης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών υπολογίζεται με προεξόφληση των μελλοντικών χρηματικών εκροών με συντελεστή προεξόφλησης το επιτόκιο των μακροπροθέσμων υψηλής πιστοληπτικής διαβάθμισης εταιρικών ομολόγων που εκφράζονται στο ίδιο νόμισμα με τις πληρωμές των εισφορών και έχουν διάρκεια περίπου ίση με το συνταξιοδοτικό πρόγραμμα. Το κόστος τρέχουσας απασχόλησης των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών το οποίο αναγνωρίζεται στη κατάσταση αποτελεσμάτων στις συνταξιοδοτικές παροχές, εκτός αν έχει ήδη συμπεριληφθεί στο κόστος κάποιου περιουσιακού στοιχείου, αντιπροσωπεύει την αύξηση της σχετικής υποχρέωσης όπως αυτή προκύπτει από την απασχόληση των εργαζόμενων την τρέχουσα περίοδο, τις περικοπές των καθορισμένων παροχών και τους διακανονισμούς. Τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από εμπειρικές αναπροσαρμογές και αλλαγές σε αναλογιστικές παραδοχές χρεώνονται ή πιστώνονται στα ίδια κεφάλαια, στα λοιπά συνολικά έσοδα κατά την περίοδο την οποία προκύπτουν. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων. Προγράμματα καθορισμένων εισφορών Οι εργαζόμενοι της Εταιρείας καλύπτονται από ένα από τα πολλά συνταξιοδοτικά προγράμματα που επιχορηγούνται από το Ελληνικό Κράτος και αφορούν τον ιδιωτικό τομέα. Τα προγράμματα αυτά παρέχουν συνταξιοδοτικές και φαρμακευτικές καλύψεις. Ο κάθε εργαζόμενος υποχρεούται να εισφέρει μέρος του μηνιαίου μισθού του στο πρόγραμμα ενώ παράλληλα και η Εταιρεία καταβάλει ένα ποσό για τον εργαζόμενο. Κατά το χρόνο συνταξιοδότησης, το ταμείο έχει την υποχρέωση να καταβάλει στους εργαζόμενους τις συνταξιοδοτικές παροχές που τους αναλογούν, δηλαδή η Εταιρεία δεν έχει κάποια σχετική υποχρέωση. (β) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές τερματισμού της απασχόλησης πληρώνονται όταν οι εργαζόμενοι αποχωρούν πριν την ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως ή όταν ο εργαζόμενος αποχωρήσει οικειοθελώς με αντάλλαγμα αυτές τις παροχές. Η Εταιρεία καταχωρεί αυτές τις παροχές το νωρίτερο από τις ακόλουθες ημερομηνίες: (α) όταν η Εταιρεία δεν μπορεί πλέον να αποσύρει την προσφορά των παροχών αυτών και β) όταν η Εταιρεία αναγνωρίζει κόστος αναδιάρθρωσης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΛΠ 37 και συμπεριλαμβάνει την καταβολή των παροχών λήξης. Στην περίπτωση μίας προσφοράς που γίνεται για να ενθαρρύνει την εθελουσία αποχώρηση, οι παροχές εξόδου υπολογίζονται με βάση τον αριθμό των εργαζομένων που αναμένεται να δεχτούν την προσφορά. Παροχές τερματισμού της απασχόλησης που οφείλονται 12 μήνες μετά την ημερομηνία του ισολογισμού προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους. (γ) Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους ή με βάση την αξία των συμμετοχικών τίτλων Οι εργαζόμενοι στην Εταιρεία ενδέχεται να λάβουν παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους, ή βάσει προγραμμάτων βασισμένων στην αξία μετοχικών τίτλων. Το συνολικό ποσό της δαπάνης κατά τη διάρκεια της περιόδου ωρίμανσης του δικαιώματος καθορίζεται με βάση την εύλογη αξία του προγράμματος κατά την περίοδο που προσφέρεται το δικαίωμα. Οι προϋποθέσεις που δεν σχετίζονται με την αγορά περιλαμβάνονται στις υποθέσεις για τον καθορισμό του αριθμού των δικαιωμάτων που αναμένεται να εξασκηθούν. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού η Εταιρεία αναθεωρεί τις εκτιμήσεις για τον αριθμό των δικαιωμάτων που αναμένεται να Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (27) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) εξασκηθούν. Αναγνωρίζει την επίδραση της αναθεώρησης των αρχικών εκτιμήσεων, εφόσον υπάρξει, στα αποτελέσματα με ανάλογη προσαρμογή των ιδίων κεφαλαίων. Κατά την άσκηση των δικαιωμάτων, η Εταιρεία μπορεί να προβεί σε έκδοση νέων μετοχών. Τα ποσά που εισπράττονται καθαρά από άμεσα έξοδα της συναλλαγής, καταχωρούνται στο μετοχικό κεφάλαιο (ονομαστική αξία) και στο αποθεματικό υπέρ το άρτιο, κατά την άσκηση των δικαιωμάτων. (δ) Βραχυπρόθεσμες αποδοχές αδειών Η Εταιρεία αναγνωρίζει το αναμενόμενο κόστος των βραχυπρόθεσμων παροχών στους εργαζομένους με την μορφή πληρωμένων αδειών, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι έχουν θεμελιώσει το σχετικό δικαίωμά τους μέσω της παροχής των υπηρεσιών τους. 2.20 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα επιμετρούνται σύμφωνα με το αποσβεσμένο κόστος όπου και χρησιμοποιείται η μέθοδος του πραγματικού επιτοκίου. Οι υποχρεώσεις ταξινομούνται σε βραχυπρόθεσμες αν η πληρωμή επίκειται εντός ενός έτους ή λιγότερο. Εάν όχι παρουσιάζονται μέσα στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. 2.21 Προβλέψεις Προβλέψεις για έξοδα αναδιοργάνωσης και νομικές υποθέσεις γίνονται όταν η Εταιρεία έχει νομικές ή άλλες συμβατικές υποχρεώσεις που απορρέουν από πράξεις του παρελθόντος, είναι πιθανόν να χρειασθούν μελλοντικές εκροές για την διευθέτηση αυτών των υποχρεώσεων και τα σχετικά ποσά μπορούν να υπολογισθούν με σχετική ακρίβεια. Προβλέψεις δεν μπορεί να γίνουν για ενδεχόμενες μελλοντικές λειτουργικές ζημίες. Οι προβλέψεις υπολογίζονται με βάση την παρούσα αξία των εκτιμήσεων της διοίκησης και αφορούν στη δαπάνη που θα χρειαστεί για την διευθέτηση των αναμενόμενων υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Ο συντελεστής προεξόφλησης που χρησιμοποιείται αντικατοπτρίζει τις συνθήκες της αγοράς και τη διαχρονική αξία του χρήματος καθώς επίσης και επαυξήσεις σχετικές με την υποχρέωση. 2.22 Περιβαλλοντικές υποχρεώσεις Η Εταιρεία εφαρμόζει πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος η οποία συμμορφώνεται με την ισχύουσα νομοθεσία και τους όρους που απορρέουν από τις περιβαλλοντικές και λειτουργικές άδειες των δραστηριοτήτων της. Για τη συμμόρφωση με όλους τους σχετικούς όρους και κανονισμούς η Εταιρεία έχει εφαρμόσει σύστημα παρακολούθησης των διαφόρων παραμέτρων, σύμφωνα και με τις απαιτήσεις των αρμοδίων αρχών. Επίσης προσαρμόζει τα επενδυτικά της προγράμματα για δαπάνες που απαιτούνται για γνωστές μελλοντικές περιβαλλοντολογικές απαιτήσεις. Οι παραπάνω δαπάνες προεκτιμούνται από σχετικές περιβαλλοντικές μελέτες. Υποχρεώσεις για περιβαλλοντικές δαπάνες επανόρθωσης ή καθαρισμού αναγνωρίζονται όταν οι σχετικές περιβαλλοντικές μελέτες ή εργασίες καθαρισμού είναι πιθανές και οι σχετικές δαπάνες μπορούν εύλογα να εκτιμηθούν. Γενικά, η δημιουργία των σχετικών προβλέψεων συμπίπτει με τη δέσμευση από μέρους της Εταιρείας να προβεί σε υλοποίηση επίσημου σχεδίου δράσης, σε περίπτωση αποβιομηχανοποίησης ή σε περίπτωση κλεισίματος ανενεργών εγκαταστάσεων. Το ποσό της πρόβλεψης είναι η καλύτερη δυνατή εκτίμηση των απαιτούμενων δαπανών. Εάν η διαχρονική αξία του χρήματος είναι σημαντική, το ποσό της πρόβλεψης που αναγνωρίζεται είναι η παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών δαπανών. Ο λογιστικός χειρισμός που πραγματοποιεί η Εταιρεία σχετικά με την υποχρέωση πλήρωσης συγκεκριμένων στόχων εκπομπών CO2, είναι ο ακόλουθος: Το ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) κατανέμει ετησίως στα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, καθορισμένο αριθμό δικαιωμάτων εκπομπών ρυπογόνων αερίων. Η Εταιρεία αναγνωρίζει τα δικαιώματα που λαμβάνει ή αγοράζει στο κόστος και αναγνωρίζει πρόβλεψη για το ποσό που θα πρέπει να πληρώσει εφόσον οι εκπομπές της κατά τη διάρκεια της χρονιάς ξεπεράσουν τα δικαιώματα που έχουν ληφθεί, ή αγοραστεί. Η πρόβλεψη αναγνωρίζεται ως το ποσό με το οποίο αναμένεται να Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (28) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) επιβαρυνθεί η Εταιρεία κατά την εξόφληση της υποχρέωσης, αφού ληφθούν υπόψη τα δικαιώματα εκπομπών που ήδη έχουν αγοραστεί και ισούται με την αγοραία, κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, τιμή των δικαιωμάτων που απαιτούνται για την κάλυψη ενδεχόμενου ελλείματος εκπομπών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι την ημερομηνία αυτή. 2.23 Αναγνώριση εσόδων (α) Έσοδα από συμβόλαια με πελάτες Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των πωλήσεων αγαθών και παροχής υπηρεσιών, καθαρά από Φόρους Προστιθέμενης Αξίας, τελωνειακά τέλη, εκπτώσεις και επιστροφές. Τα έσοδα από πελάτες αναγνωρίζονται όταν ο έλεγχος των αγαθών ή των υπηρεσιών που παρέχονται έχουν μεταφερθεί στον πελάτη. Η μεταβίβαση αυτή του ελέγχου γίνεται κατά το χρόνο παράδοσης των αγαθών ή παροχής των υπηρεσιών. Το ύψος του εσόδου που αναγνωρίζεται, είναι το ποσό που η Εταιρεία αναμένει πως θα λάβει ως αντάλλαγμα για την παροχή αυτών των αγαθών ή υπηρεσιών. Οι όροι πληρωμής συνήθως διαφοροποιούνται ανάλογα με το είδος της πώλησης και εξαρτώνται κατά κύριο λόγο από τη φύση των προϊόντων ή των υπηρεσιών, τα κανάλια διανομής αλλά και τα χαρακτηριστικά κάθε πελάτη. Η Εταιρεία εκτιμά επιπλέον εάν έχει ρόλο εντολέα ή εκπροσώπου σε κάθε σχετική συμφωνία. Η εκτίμηση της Εταιρείας είναι πως στο σύνολο των συναλλαγών πώλησης στις οποίες προβαίνει έχει ρόλο εντολέα. Τα έσοδα αναγνωρίζονται ως ακολούθως: Πωλήσεις αγαθών στη χονδρική αγορά Η Εταιρεία αναγνωρίζει έσοδο όταν εκπληρώνει μια συμβατική υποχρέωση προς τον εκάστοτε πελάτη με την παράδοση αγαθού (που ταυτίζεται με το χρόνο που ο έλεγχος επί του αγαθού περνάει στον πελάτη). Εάν μία σύμβαση περιλαμβάνει περισσότερες από μια συμβατικές υποχρεώσεις η συνολική αξία της σύμβασης επιμερίζεται στις επιμέρους υποχρεώσεις με βάση τις επιμέρους αξίες πώλησης. Το ποσό του εσόδου που αναγνωρίζεται είναι το ποσό που έχει επιμεριστεί στην αντίστοιχη συμβατική υποχρέωση που εκπληρώθηκε, με βάση το αντίτιμο που αναμένει να λάβει σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης. Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται στην περίοδο εκείνη όπου παρέχεται η υπηρεσία, κατά τη διάρκεια της παροχής της υπηρεσίας στον πελάτη σε σχέση πάντα και με το βαθμό ολοκλήρωσης της παροχής της υπηρεσίας ως ποσοστό των συνολικών υπηρεσιών που έχουν συμφωνηθεί. Μεταβλητό αντίτιμο Εάν το αντίτιμο που έχει συμφωνηθεί στα πλαίσια της σύμβασης περιλαμβάνει και μεταβλητό τμήμα, η Εταιρεία αναγνωρίζει το ποσό αυτό σαν έσοδο, στο βαθμό που δεν είναι σημαντικά πιθανό το ποσό αυτό να αντιλογιστεί στο μέλλον. Δικαιώματα εκπτώσεων Η Εταιρεία παρέχει δικαιώματα εκπτώσεων στους πελάτες του βάσει όρων που προσδιορίζονται στις σχετικές συμβάσεις. Τα δικαιώματα για εκπτώσεις με βάση τον όγκο των πωλήσεων, αξιολογούνται από την Εταιρεία, προκειμένου να προσδιοριστεί εάν αποτελούν ουσιώδη δικαιώματα τα οποία ο πελάτης δεν θα αποκτούσε εάν δεν είχε συνάψει τη συγκεκριμένη σύμβαση. Για όλα αυτά τα δικαιώματα η Εταιρεία αξιολογεί την πιθανότητα εξάσκησής τους και στη συνέχεια το μέρος του εσόδου το οποίο αναλογεί στο συγκεκριμένο δικαίωμα αναγνωρίζεται όταν το δικαίωμα είτε εξασκηθεί είτε λήξει. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (29) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νέου προτύπου η Εταιρεία κατέληξε ότι οι εκπτώσεις επί του όγκου των πωλήσεων δημιουργούν δικαίωμα το οποίο πρέπει να αναγνωρίζεται με την πάροδο του χρόνου, μέχρι του σημείο που είτε θα εξασκηθεί, είτε θα λήξει. Η Εταιρεία παρέχει στους πελάτες εκπτώσεις επί του όγκου πωλήσεων με βάση τα όρια που καθορίζονται στις μεταξύ τους συμβάσεις. Όλες αυτές οι εκπτώσεις λογιστικοποιούνται εντός του οικονομικού έτους. (β) Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται αναλογικά με βάση τo χρόνο και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Όταν υπάρχει απομείωση των απαιτήσεων, η λογιστική αξία αυτών μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό τους το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλουμένων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο όπου η έκπτωση κατανέμεται σαν έσοδο από τόκους. (γ) Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής τους. 2.24 Μισθώσεις (ΔΛΠ 17 εφαρμόσιμο έως 31 Δεκεμβρίου 2018) Η Εταιρεία προσδιορίζει για κάθε σχετική συμφωνία στην οποία προβαίνει κατά πόσον είναι ή εμπερικλείει συμφωνία μίσθωσης αξιολογώντας την ουσία της. Μια συμφωνία είναι ή εμπερικλείει μίσθωση εάν παρέχει δικαίωμα χρήσης παγίου ακόμα και στις περιπτώσεις που αυτό το πάγιο ή τα πάγια δεν προσδιορίζονται ξεκάθαρα σε αυτή. Μισθώσεις στις οποίες η Εταιρεία είναι μισθωτής Οι μισθώσεις παγίων όπου η Εταιρεία διατηρεί ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και οφέλη της ιδιοκτησίας ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου ή της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμερίζεται μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο στην υπολειπόμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση. Οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, καθαρές από χρηματοοικονομικά έξοδα, απεικονίζονται στα «Δάνεια». Το μέρος του κόστους χρηματοδότησης της μίσθωσης που αντιστοιχεί σε τόκους αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης με τρόπο που να συνεπάγεται σταθερό επιτόκιο στο υπόλοιπο της υποχρέωσης στην κάθε περίοδο. Τα πάγια που αποκτήθηκαν με χρηματοδοτική μίσθωση αποσβένονται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής των παγίων στοιχείων και της διάρκειας μίσθωσής τους. Μισθώσεις όπου ένα σημαντικό μέρος των κινδύνων και των οφελών της ιδιοκτησίας διατηρούνται από τον εκμισθωτή ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που γίνονται για λειτουργικές μισθώσεις (καθαρές από τυχόν κίνητρα που προσφέρθηκαν από τον εκμισθωτή) αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Μισθώσεις στις οποίες η Εταιρεία είναι εκμισθωτής Τα μισθώματα που εισπράττει η Εταιρεία αναγνωρίζονται σαν έσοδο αναλογικά κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τα αντίστοιχα μισθωμένα πάγια περιλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης βάσει της φύσης τους. Από 1 Ιανουαρίου 2019 η λογιστική πολιτική αυτή ανανεώθηκε με βάση το καινούριο πρότυπο ΔΠΧΑ 16, όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.1.1. 2.25 Διανομή μερισμάτων Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της Εταιρείας αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης στην οποία τα μερίσματα ανακοινώθηκαν και η διανομή εγκρίθηκε από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Τα ενδιάμεσα μερίσματα τα οποία έχουν προταθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο αναγνωρίζονται στις υποχρεώσεις κατά το χρόνο πρότασής τους. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (30) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 2.26 Συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης Οι συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης της Εταιρείας προβλέπουν την αποζημίωση του κατόχου του συμβολαίου για ζημιά την οποία υπέστη σε περίπτωση που ο οφειλέτης δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του βάσει των συμφωνηθέντων όρων. Οι συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης αναγνωρίζονται αρχικά σαν υποχρέωση στην εύλογη αξία τους η οποία προσαρμόζεται για τυχόν έξοδα συναλλαγών τα οποία συνδέονται άμεσα με τις συγκεκριμένες συμβάσεις. Μεταγενέστερα, η επιμέτρηση της υποχρέωσης γίνεται στη μεγαλύτερη αξία ανάμεσα στο ποσό της πρόβλεψης που υπολογίστηκε βάσει του ΔΠXA 9 και του ποσού που είχε αρχικά αναγνωριστεί, μείον τα συνολικά έσοδα, όπου απαιτείται. 2.27 Αλλαγές στις λογιστικές πολιτικές Η Εταιρεία έχει υιοθετήσει τις τροποποιήσεις που περιγράφονται αναλυτικά στη Σημ. 2.1.1 για πρώτη φορά την οικονομική περίοδο που ξεκίνησε τη 1η Ιανουαρίου 2019. 2.28 Συγκριτικά στοιχεία Όπου ήταν αναγκαίο τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ανακατανεμηθεί για να συμφωνούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσης χρήσεως. 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Οι δραστηριότητες της Εταιρείας επικεντρώνονται πρωτίστως στον κλάδο Διύλισης (συμπεριλαμβανομένων και των Χημικών) και δευτερευόντως στην Έρευνα Υδρογονανθράκων. Ως εκ τούτου, η Εταιρεία εκτίθεται σε διάφορους χρηματοοικονομικούς κινδύνους και κινδύνους σχετιζόμενους με την αγορά πετρελαιοειδών, όπως κινδύνους διακύμανσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών, της τιμής των πετρελαιοειδών στις διεθνείς αγορές και των επιτοκίων, πιστωτικό κίνδυνο καθώς και κίνδυνο ρευστότητας και ταμειακών ροών. Συμβαδίζοντας με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές και μέσα στα πλαίσια της εκάστοτε τοπικής αγοράς και νομικού πλαισίου, το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων της Εταιρείας εστιάζεται στην μείωση πιθανής έκθεσης στη μεταβλητότητα της αγοράς και / ή στην μετρίαση οποιασδήποτε αρνητικής επίδρασης στη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας, στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό. Σε γενικές γραμμές, τα θέματα που επηρεάζουν τη λειτουργία της Εταιρείας συνοψίζονται παρακάτω: Μακροοικονομικό Περιβάλλον: Η ελληνική οικονομία ενίσχυσε την αναπτυξιακή δυναμική της την περίοδο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2019, παρά την επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Καταγράφονται θετικές εξελίξεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα, με αύξηση των καταθέσεων και βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης των τραπεζών. Η εμπιστοσύνη στον τραπεζικό τομέα έχει ενισχυθεί σημαντικά και οι περιορισμοί στην κίνηση κεφαλαίων καταργήθηκαν πλήρως από την 1η Σεπτεμβρίου. Το ΑΕΠ παρουσιάζει αύξηση της τάξης του 2,3% κατά το τρίτο τρίμηνο του 2019 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2018 (αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,1% για τους πρώτους εννιά μήνες του έτους), βασιζόμενο κυρίως στις αυξημένες εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, τις ιδιωτικές επενδύσεις, τη μείωση στις εισαγωγές αγαθών, καθώς και την ενισχυμένη ιδιωτική κατανάλωση. Από την άλλη πλευρά, η αύξηση στις εισαγωγές υπηρεσιών, περιόρισε μία ακόμα ισχυρότερη πορεία ανάπτυξης. Η συνολική κατανάλωση καυσίμων για το 2019 αυξήθηκε κατά 2,8%, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, κυρίως ως αποτέλεσμα της αύξησης στη ζήτηση του πετρελαίου θέρμανσης λόγω των χαμηλότερων θερμοκρασιών που επικράτησαν στη χώρα κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους. Η ζήτηση καυσίμων κίνησης, αυξήθηκε οριακά κατά 0,4%, ως αποτέλεσμα αυξημένης κατανάλωσης πετρελαίου κίνησης (+1,6%) και χαμηλότερης ζήτησης βενζίνης (-0,7%). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (31) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Παρόλη την οικονομική ανάκαμψη η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει μία σειρά από σημαντικές προκλήσεις, όπως οι σχετικά χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης και η χαμηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής κυβέρνησης σε σχέση με την επενδυτική κατηγορία. Ταυτόχρονα, υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι και αβεβαιότητες που προέρχονται από το εξωτερικό περιβάλλον, όπως η επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας λόγω του αυξανόμενου προστατευτισμού του εμπορίου και των γεωπολιτικών εντάσεων Η Διοίκηση αξιολογεί συνεχώς την κατάσταση και τις πιθανές μελλοντικές εξελίξεις προκειμένου να διασφαλίσει τη λήψη όλων των απαιτούμενων μέτρων για την ελαχιστοποίηση τυχόν επιπτώσεων στις δραστηριότητες της Εταιρείας στην Ελλάδα. Έξοδος Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση: Στο πλαίσιο βέλτιστης διαχείρισης των δανειακών της υποχρεώσεων, η Εταιρεία αντλεί κεφάλαια από τις διεθνείς αγορές, μέσω ευρω-ομολόγων έκδοσης της θυγατρικής εταιρείας Hellenic Petroleum Finance Plc, που εδρεύει στο Λονδίνο, εισηγμένων στην αγορά του Λουξεμβούργου. Τυχόν αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενδέχεται να επηρεάσει τόσο τα υφιστάμενα ομόλογα που έχει εκδώσει η HPF, καθώς και τον τρόπο χρηματοδότησης της Εταιρείας από τις διεθνείς αγορές. Η Εταιρεία παρακολουθεί τις σχετικές εξελίξεις και εξετάζει εναλλακτικά σενάρια για την διατήρηση της δυνατότητας χρηματοδότησής της από τις διεθνείς αγορές ομολόγων. Συναλλαγματικός κίνδυνος: Οι δραστηριότητες της Εταιρείας είναι προστατευμένες από τη φύση τους από τον κίνδυνο που προκύπτει από συναλλαγματικές ισοτιμίες, καθώς όλες οι συναλλαγές που γίνονται στον πετρελαϊκό τομέα βασίζονται σε διεθνείς τιμές αναφοράς σε δολάρια Αμερικής τόσο για το αργό πετρέλαιο όσο και για τα προϊόντα πετρελαιοειδών. Όλες οι διεθνείς αγορές και πωλήσεις αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαιοειδών διενεργούνται σε δολάρια Αμερικής, ενώ οι πωλήσεις σε τοπικές αγορές είτε γίνονται σε δολάρια Αμερικής είτε μετατρέπονται στο τοπικό νόμισμα για λογιστικούς λόγους χρησιμοποιώντας τις διεθνείς τιμές αναφοράς της ημερομηνίας συναλλαγής. Κίνδυνος μεταβολής τιμών: Η διαχείριση κινδύνων που αφορούν τις τιμές των προϊόντων πραγματοποιείται από την επιτροπή διαχείρισης εμπορικών κινδύνων στην οποία μετέχουν ανώτερα στελέχη των εμπορικών και οικονομικών διευθύνσεων, ενώ για τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους η διαχείριση γίνεται από τις Οικονομικές Υπηρεσίες της Εταιρείας, πάντα στα πλαίσια των εγκρίσεων που έχουν δοθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Οι Οικονομικές Υπηρεσίες προσδιορίζουν και εκτιμούν τους χρηματοοικονομικούς κινδύνους σε στενή συνεργασία με τις λειτουργικές μονάδες της Εταιρείας. Εξασφάλιση τροφοδοσίας με αργά πετρέλαια: Κατά τα τελευταία 2,5 χρόνια οι τιμές αναφοράς του αργού πετρελαίου ανέκαμψαν μερικώς, μετά από τριετή περίοδο συρρίνωσης (Ιούνιος 2014 – Ιούνιος 2017), φτάνοντας τα $64/bbl κατά μέσο όρο για το 2019. Ωστόσο το κόστος του αργού πετρελαίου, κυρίως των βαρέων αργών υψηλού θείου αλλά και των ελαφριών αργών χαμηλού θείου, τα οποία αποτελούν την κύρια πρώτη ύλη για διυλιστήρια υψηλής πολυπλοκότητας όπως αυτά της Εταιρείας, συντηρείται σε λογικά επίπεδα, βελτιώνοντας την ανταγωνιστικότητα των διυλιστηρίων στη Μεσόγειο συγκριτικά με αντίστοιχες εταιρείες παγκοσμίως. Όσον αφορά στην απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ για την εκ νέου επιβολή των κυρώσεων εναντίον του Ιράν, η Εταιρεία κατάφερε επιτυχώς να αντικαταστήσει το Ιρανικό πετρέλαιο που προμηθευόταν με άλλες εναλλακτικές στην περιοχή, χωρίς ιδιαίτερη επίπτωση στη συνέχεια και στο κόστος της λειτουργίας των διυλιστηρίων (Σημ. 16). Χρηματοδότηση δραστηριοτήτων: Προτεραιότητα της Εταιρείας είναι η διαχείριση της μέσης διάρκειας ζωής των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού, η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για της υλοποίηση του επενδυτικού της πλάνου καθώς και η διαχείριση του κινδύνου ρευστότητας, για την κάλυψη των λειτουργικών της αναγκών. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το μεσοπρόθεσμο πλάνο χρηματοδότησης και άλλες εμπορικές παραμέτρους, η Εταιρεία διατηρεί μια αναλογία μακροπρόθεσμων, μεσοπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δανείων, λαμβάνοντας υπ’όψιν την πιστοδοτική δυνατότητα των τραπεζών και των αγορών κεφαλαίου. Περίπου 67% του συνολικού δανεισμού, αποτελείται από μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες γραμμές πίστωσης ενώ το υπόλοιπο συνίσταται από βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Αναλυτικότερη αναφορά γίνεται στην παράγραφο (γ) «Κίνδυνος ρευστότητας» παρακάτω και στη Σημ. 17, «Δανεισμός». Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (32) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Διαχείριση κεφαλαίων: Σημαντική επίσης προτεραιότητα της Εταιρείας αποτελεί η διαχείριση του Ενεργητικού, όπου η Εταιρεία απασχολεί κεφάλαια ύψους, περίπου €3,8 δισ., τα οποία καλύπτουν ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης, επενδύσεις σε πάγια στοιχεία αλλά και την επένδυση στον Όμιλο ΔΕΠΑ. Το κυκλοφορούν ενεργητικό χρηματοδοτείται κυρίως από τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις (συμπεριλαμβανομένου και του βραχυπρόθεσμου τραπεζικού δανεισμού), οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση του κεφαλαίου κίνησης (αποθέματα και πελάτες). Ως αποτέλεσμα του επενδυτικού πλάνου, την περίοδο 2007- 2012, το επίπεδο καθαρού δανεισμού αυξήθηκε στο 42% των συνολικών απασχολούμενων κεφαλαίων, ενώ το υπόλοιπο χρηματοδοτείται από ίδια κεφάλαια. Η Εταιρεία έχει ξεκινήσει διαδικασία μείωσης του επιπέδου καθαρού δανεισμού μέσω αξιοποίησης των αυξημένων λειτουργικών χρηματοροών μετά την ολοκλήρωση και λειτουργία του νέου διυλιστηρίου Ελευσίνας. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερο δείκτη Δανείων προς Ίδια Κεφάλαια, καλύτερη αντιστοίχιση των ημερομηνιών λήξης των στοιχείων Ενεργητικού και Παθητικού, καθώς και σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού. (α) Κίνδυνος αγοράς (ι) Συναλλαγματικός κίνδυνος Όπως εξηγείται στη Σημ. 2.4 , το λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας είναι το Ευρώ. Ωστόσο, σύμφωνα με την κοινή διεθνή πρακτική, όλες οι διεθνείς συναλλαγές αργού πετρελαίου και εμπορίας πετρελαιοειδών βασίζονται στις διεθνείς τιμές αναφοράς σε δολάρια ΗΠΑ. Ο συναλλαγματικός νομισματικός κίνδυνος προκύπτει από τρεις τύπους έκθεσης σε κίνδυνο: – Κίνδυνος αποτίμησης στοιχείων της κατάστασης οικονομικής θέσης: Το μεγαλύτερο μέρος από τα αποθέματα που διατηρεί η Εταιρεία αποτιμάται σε Ευρώ ενώ η υποκείμενη του αξία προσδιορίζεται σε Δολάρια Αμερικής. Ως εκ τούτου, πιθανή υποτίμηση του Δολαρίου έναντι του Ευρώ οδηγεί σε μείωση της αξίας ρευστοποίησης των αποθεμάτων που συμπεριλαμβάνονται στη κατάσταση οικονομικής θέσης. Σαν μέτρο αντιστάθμισης μέρους του συγκεκριμένου κινδύνου, σημαντικό μέρος των υποχρεώσεων της Εταιρείας προς προμηθευτές (αγορά αργού και έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων) πραγματοποιείται σε δολάρια περιορίζοντας τον κίνδυνο μεταβολής της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Σημειώνεται όμως ότι ενώ στην περίπτωση υποτίμησης του δολαρίου η επίδραση στη κατάσταση οικονομικής θέσης αντισταθμίζεται, σε περιπτώσεις ανατίμησης του δολαρίου η αποτίμηση σε αγοραία αξία τέτοιων υποχρεώσεων οδηγεί σε συναλλαγματικές ζημιές χωρίς αντισταθμισμένα οφέλη, καθώς τα αποθέματα εξακολουθούν να παρουσιάζονται στη κατάσταση οικονομικής θέσης σε τιμή κτήσης. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 εάν το Ευρώ είχε εξασθενήσει έναντι του Δολαρίου κατά 5% διατηρώντας όλα τα άλλα μεταβλητά στοιχεία σταθερά τα προ φόρων αποτελέσματα θα μειώνονταν περίπου κατά €9 εκατ. ως αποτέλεσμα των ζημιών από συναλλαγματικές διαφορές στην μετατροπή των δολαριακών εμπορικών απαιτήσεων και υποχρεώσεων, χρηματικών διαθεσίμων και στην μετατροπή των δολαριακών δανείων. – Κίνδυνος μετατροπής μεικτού περιθωρίου: Λόγω του ότι οι περισσότερες συναλλαγές σε αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου βασίζονται σε διεθνείς τιμές Platts σε δολάρια, το μεικτό κέρδος της Εταιρείας σε Ευρώ διαφοροποιείται ανάλογα με την εκάστοτε ισοτιμία. Η πρόσφατη μεταβλητότητα της αγοράς έχει επιδράσει αρνητικά στην δυνατότητα και το κόστος κάλυψης του κινδύνου αυτού. Για το λόγο αυτό η Εταιρεία δεν προέβη σε μεγάλο ύψος πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου μετατροπής του μεικτού περιθωρίου σε Ευρώ. Η συγκεκριμένη έκθεση σε κίνδυνο σχετίζεται γραμμικά με το μεικτό περιθώριο της Εταιρείας καθώς οποιαδήποτε ανατίμηση/ υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου οδηγεί σε αντίστοιχη ζημιά/ κέρδος μετατροπής στα αποτελέσματα της περιόδου. – Κίνδυνος ξένων θυγατρικών: Όπου η Εταιρεία λειτουργεί εκτός Ευρωζώνης υπάρχει επιπλέον έκθεση σε κίνδυνο που συνδέεται με τη σχετική ισοτιμία μεταξύ του δολαρίου (τρόπος καθορισμού βασικής τιμής), του Ευρώ (νόμισμα παρουσίασης) και του τοπικού νομίσματος (νόμισμα συναλλαγής). Όπου είναι δυνατό η Εταιρεία προσπαθεί να ελέγξει την έκθεση στον κίνδυνο αυτό, μεταφέροντας και συγκεντρώνοντας το σύνολο των συναλλαγμάτων σε επίπεδο Ομίλου. Παρ’ ότι σημαντική για τις εκτός Ελλάδας θυγατρικές, η συνολική έκθεση στον κίνδυνο αυτό δεν θεωρείται σημαντική για την Εταιρεία. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (33) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (ιι) Κίνδυνος διακύμανσης τιμής προϊόντων Η διύλιση, ως βασική δραστηριότητα της Εταιρείας, δημιουργεί έκθεση σε κίνδυνο αγοράς τιμής προϊόντων. Αλλαγές στις τρέχουσες τιμές αγοράς ή στις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης σε σχέση με τις τιμές κόστους επηρεάζουν την αξία των αποθεμάτων , ενώ η έκθεση στα περιθώρια διύλισης (συνδυασμός τιμής αργού και προϊόντων) επηρεάζει τις μελλοντικές ταμειακές ροές της επιχείρησης. Στην περίπτωση του κινδύνου διακύμανσης τιμής προϊόντων, το επίπεδο έκθεσης σε κίνδυνο καθορίζεται από το απόθεμα στο τέλος κάθε περιόδου. Σε περιόδους απότομης πτώσης τιμών, καθώς η πολιτική της μητρικής Εταιρείας είναι να παρουσιάζει τα αποθέματα στο χαμηλότερο της τιμής κόστους κτήσης και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας, τα αποτελέσματα επηρεάζονται από την υποτίμηση αξίας των αποθεμάτων. Το μέγεθος της έκθεσης στον κίνδυνο αυτό σχετίζεται απευθείας με το ύψος των αποθεμάτων και το ποσοστό της μείωσης των τιμών. Στο βαθμό που η χρήση τέτοιων χρηματοοικονομικών προϊόντων αξιολογείται ως συμφέρουσα από άποψη απόδοσης σε σχέση με το βαθμό κινδύνου, τη δομή της αγοράς και τα διαθέσιμα πιστωτικά όρια για τέτοιου είδους συναλλαγές, η Εταιρεία προβαίνει σε μείωση της έκθεσης στο κίνδυνο με πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου σε παράγωγα. Η έκθεση στον κίνδυνο μεταβολών περιθωρίων διύλισης σχετίζεται με το απόλυτο μέγεθος των περιθωρίων διύλισης κάθε διυλιστηρίου. Αυτά καθορίζονται με βάση τις τιμές αναφοράς Platts και διαμορφώνονται σε καθημερινή βάση. Η μεταβολή περιθωρίων έχει ανάλογη επίπτωση στα κέρδη της Εταιρείας. Η Εταιρεία, όπου αυτό είναι εφικτό, αποσκοπεί σε αντιστάθμιση μέρους του κινδύνου που αφορά στο κομμάτι της παραγωγής του που θα πωληθεί μελλοντικά. Αυτό όμως δεν είναι εφικτό να συμβεί σε όλες τις συνθήκες της αγοράς, όπως για παράδειγμα όταν οι τιμές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης βρίσκονται χαμηλότερα από το επίπεδο των τρεχουσών (spot) τιμών αγοράς (backwardated market) ή όταν δεν υπάρχουν διαθέσιμα πιστωτικά όρια για τέτοιου είδους συναλλαγές. (ιιι) Κίνδυνος ταμειακών ροών και κίνδυνος μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολών των επιτοκίων Τα λειτουργικά έσοδα και ταμειακές ροές είναι ανεξάρτητα των μεταβολών στα χρηματοοικονομικά επιτόκια, δεδομένου του χαμηλού επιπέδου επιτοκίων αναφοράς που επικρατούν. Ο δανεισμός με μεταβλητά επιτόκια εκθέτει την Εταιρεία σε κίνδυνο χρηματικών ροών από διακυμάνσεις στα επιτόκια, ενώ ο δανεισμός με σταθερά επιτόκια σε κίνδυνο μεταβολών της εύλογης αξίας. Ο δανεισμός της Εταιρείας είναι μεταβλητού επιτοκίου. Ανάλογα με τα εκάστοτε επίπεδα καθαρού δανεισμού, η μεταβολή των επιτοκίων βάσης δανεισμού (EURIBOR ή LIBOR), έχει αναλογική επίπτωση στα αποτελέσματα της Εταιρείας. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, εάν το επιτόκιο των δανείων σε Ευρώ ήταν κατά 0,5% υψηλότερο, των λοιπών μεταβλητών στοιχείων τηρουμένων σταθερών, τα προ φόρων κέρδη θα μειώνονταν κατά €12 εκατ. (β) Πιστωτικός κίνδυνος (ι) Διαχείριση ρίσκου Η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου επιτελείται κεντρικά, σε επίπεδο Ομίλου. Ο πιστωτικός κίνδυνος πηγάζει από τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, τις καταθέσεις σε τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία, καθώς και από έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο από πελάτες χονδρικής, συμπεριλαμβανομένων ανεξόφλητων υπολοίπων πελατών και δεσμευμένων συναλλαγών. Όπου οι πελάτες χονδρικής μπορεί να αξιολογηθούν από ανεξάρτητη αρχή, αυτές οι αξιολογήσεις χρησιμοποιούνται στη διαχείριση του συγκεκριμένου πιστωτικού κινδύνου. Σε περίπτωση όπου δεν υπάρχει ανεξάρτητη αξιολόγηση, το τμήμα διαχείρισης πιστωτικού κινδύνου αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του πελάτη λαμβάνοντας υπ’ όψη την οικονομική του κατάσταση, προηγούμενες συναλλαγές καθώς και άλλες παραμέτρους. Τα πιστωτικά όρια πελατών καθορίζονται με βάση εσωτερικές ή εξωτερικές αξιολογήσεις πάντα εντός των καθορισμένων από τη Διοίκηση ορίων. Η χρήση πιστωτικών ορίων παρακολουθείται σε τακτά διαστήματα. (ιι) Πιστωτική φερεγγυότητα Η πιστωτική φερεγγυότητα των ταμειακών διαθεσίμων, ταμειακών ισοδύναμων και δεσμευμένων καταθέσεων αξιολογείται με αναφορά σε εξωτερικές αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας από τους οίκους αξιολόγησεις S&P, Fitch και Moody’s, όπως παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (34) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Αξιολόγηση τραπεζών (σε €εκατ.) A BBB BBBCCC+ CCC CCC- 31 Δεκεμβρίου 2019 40 279 5 412 136 17 31 Δεκεμβρίου 2018 0 462 1 579 30 889 1.070 Σύνολο Λόγω των συνθηκών που επικρατούν στην αγορά, η έγκριση των πιστωτικών ορίων είναι αποτέλεσμα μιας πιο αυστηρής διαδικασίας που εμπλέκει όλα τα επίπεδα της ανώτερης διοίκησης. Γι’ αυτό το λόγο έχει δημιουργηθεί η επιτροπή πιστώσεων της Εταιρείας, η οποία παρακολουθεί τους σημαντικούς πιστωτικούς κινδύνους (Σημ. 12). (γ) Κίνδυνος ρευστότητας Ο κίνδυνος ρευστότητας αντιμετωπίζεται με την εξασφάλιση ικανών ταμειακών πόρων και διαθεσίμων καθώς και την εξασφάλιση επαρκών πιστωτικών ορίων µε τις συνεργαζόμενες τράπεζες. Λόγω της δυναμικής φύσης των δραστηριοτήτων της, η Εταιρεία έχει σαν στόχο να διατηρεί ευελιξία χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων της μέσω ταμειακών διαθεσίμων και πιστωτικών γραμμών. Όποτε θεωρηθεί συμφέρον για την Εταιρεία, αλλά και για την επίτευξη ευνοϊκότερων όρων συναλλαγών, (όπως καλύτερες τιμές, υψηλότερα πιστωτικά όρια, μεγαλύτερη περίοδο πίστωσης), η Εταιρεία προβλέπει για την έκδοση βραχυπρόθεσμων εγγυητικών επιστολών ή ενέγγυων πιστώσεων για την πληρωμή υποχρεώσεων προς προμηθευτές, χρησιμοποιώντας υπάρχουσες γραμμές πίστωσης με εγχώριες και διεθνείς τράπεζες, βάσει των εγκεκριμένων όρων και προϋποθέσεων κάθε τράπεζας σχετικά με το ποσό, το νόμισμα, τη μέγιστη διάρκεια διακράτησης, τις εγγυήσεις κ.α. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται τα ποσά των δανείων της Εταιρείας που θα πρέπει να αποπληρωθούν ή να αναχρηματοδοτηθούν εντός των επομένων 12 μηνών, σε εκατομμύρια Ευρώ, καθώς και οι σχετικές περίοδοι λήξης: (€ εκατ.) Δανειακές συμβάσεις Δάνεια Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Ομολογιακό δάνειο €400 εκατ. Άλλες πιστωτικές γραμμές (πληρωτέες κατ ' απαίτηση) Διμερείς πιστωτικές γραμμές / Πρακτόρευση απαιτήσεων με αναγωγή Σύνολο Δάνειο προς Δάνειο προς αναχρηματο2020 αποπληρωμή δότηση Α' Εξάμηνο 2020 Β' Εξάμηνο 2020 22 - 22 225 44 225 44 - 225 - - 607 - - 22 247 876 44 225 Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις και τις καθαρές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις από παράγωγα, ομαδοποιημένες κατά ημερομηνία λήξης, όπως αυτή υπολογίζεται σύμφωνα με το χρονικό υπόλοιπο από την ημερομηνία Ισολογισμού μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης. Τα ποσά που εμφανίζονται στον πίνακα αποτελούν τις συμβατικές ταμειακές ροές. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (35) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σημ. Εντός 1 έτους Μεταξύ 1 και 5 έτη Πάνω από 5 έτη 31 Δεκεμβρίου 2019 Δανεισμός Υποχρεώσεις μισθώσεων Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 17 18 876.670 7.964 1.239.360 1.583.672 17.712 - 33.000 4.540 - 31 Δεκεμβρίου 2018 Δανεισμός Παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 17 23 1.025.165 16.387 1.199.786 1.765.196 - 3.680 - Τα ποσά που περιλαμβάνονται στη σειρά «Δανεισμός» του πίνακα δεν αντιστοιχούν στα ποσά της κατάστασης οικονομικής θέσης, καθώς αφορούν συμβατικές μη προεξοφλημένες μελλοντικές ταμειακές ροές, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο το κεφάλαιο όσο και τον μελλοντικό τόκο που θα προκύψει στο αντίστοιχο έτος. Τα ποσά που περιλαμβάνονται στη σειρά «Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις» του πίνακα επίσης δεν αντιστοιχούν στα ποσά του ισολογισμού, καθώς περιλαμβάνουν μόνο χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις. 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου Οι στόχοι της Εταιρείας σε σχέση με την κεφαλαιακή δομή της, η οποία περιλαμβάνει ίδια κεφάλαια και δανειακή χρηματοδότηση, είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας της εταιρείας στο μέλλον, να διατηρήσει την ιδανική κεφαλαιακή δομή από πλευράς κόστους και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει ότι πληρούνται οι οικονομικοί όροι των δανειακών συμβάσεων. Η Εταιρεία για να διατηρήσει ή να προσαρμόσει την κεφαλαιακή της διάρθρωση μπορεί να μεταβάλει το μέρισμα προς τους μετόχους, να επιστρέψει κεφάλαιο στους μετόχους, να εκδώσει νέες μετοχές ή να εκποιήσει περιουσιακά στοιχεία για να μειώσει το χρέος της. Σύμφωνα και με την πρακτική που ακολουθεί ο κλάδος, η Εταιρεία παρακολουθεί την κεφαλαιακή δομή και το δανεισμό της με βάση το συντελεστή μόχλευσης. Ο εν λόγω συντελεστής υπολογίζεται διαιρώντας τον καθαρό δανεισμό με τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια. Ο καθαρός δανεισμός υπολογίζεται ως ο συνολικός δανεισμός, μακροπρόθεσμος και βραχυπρόθεσμος όπως εμφανίζεται στον ισολογισμό, μείον τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα και τις επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. Τα συνολικά απασχολούμενα κεφάλαια υπολογίζονται ως τα συνολικά ίδια κεφάλαια, όπως εμφανίζονται στον ισολογισμό, πλέον του καθαρού δανεισμού. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (36) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Οι συντελεστές μόχλευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 αντίστοιχα είχαν ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 2.483.414 (888.564) (965) 2.572.948 (1.070.377) (318) Καθαρός δανεισμός (μη συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) 1.593.885 1.502.253 Ίδια κεφάλαια 2.238.835 2.146.677 Συνολικά αποσχολούμενα κεφάλαια (μη συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) 3.832.720 3.648.930 42% 41% 31.183 - Καθαρός δανεισμός (συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) 1.625.068 1.502.253 Συνολικά αποσχολούμενα κεφάλαια (συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) 3.863.903 3.648.930 42% 41% Σημ. Σύνολο δανεισμού Μείον: Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Μείον: Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους 17 13 3.3 Συντελευστής μόχλευσης (μη συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) Υποχρεώσεις μισθώσεων 18 Συντελευστής μόχλευσης (συμπεριλ/νων υποχρεώσεων μισθώσεων) 3.3 Προσδιορισμός των ευλόγων αξιών Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και υποχρεώσεων που επιμετρούνται στην εύλογη αξία, κατηγοριοποιημένα στα διάφορα επίπεδα της ιεραρχίας εύλογων αξιών. Οι διαφορετικές κατηγορίες είναι οι ακόλουθες: I. Δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (χωρίς τροποποίηση ή αναπροσαρμογή) για χρηματοοικονομικά στοιχεία που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (επίπεδο 1) . II. Τεχνικές αποτίμησης βασιζόμενες απευθείας σε δημοσιευόμενες τιμές αγοράς (εξαιρώντας τα χρηματοοικονομικά στοιχεία εκείνα που περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1) ή υπολογιζόμενες εμμέσως από δημοσιευόμενες τιμές αγοράς για παρόμοια εργαλεία (επίπεδο 2). III. Τεχνικές αποτίμησης που δεν βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες από τρέχουσες συναλλαγές σε ενεργές χρηματαγορές (επίπεδο 3). Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που επιμετρούνται στην εύλογη αξία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 965 3.474 - - 3.474 965 965 3.474 - 4.439 - - - - - - - - Στοιχεία ενεργητικού Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Στοιχεία υποχρεώσεων Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (37) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού και παθητικού που επιμετρούνται στην εύλογη αξία κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν ως εξής: Επίπεδο 1 Επίπεδο 2 Επίπεδο 3 Σύνολο 318 - - 318 318 - - 318 - 66 16.321 - 66 16.321 - 16.387 - 16.387 Στοιχεία ενεργητικού Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Στοιχεία υποχρεώσεων Παράγωγα προς πώληση Παράγωγα πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές, προσδιορίζεται με βάση τις δημοσιευόμενες τιμές που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. «Ενεργός» χρηματαγορά υπάρχει όταν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες και αναθεωρούμενες σε τακτά διαστήματα τιμές, που δημοσιεύονται από χρηματιστήριο, χρηματιστή, κλάδο, οργανισμό αξιολόγησης ή οργανισμό εποπτείας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 1. Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (π.χ. συμβόλαια παραγώγων εκτός της αγοράς παραγώγων) προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης, οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές ενώ χρησιμοποιούν κατά το δυνατό λιγότερες εκτιμήσεις της οικονομικής οντότητας. Αυτά τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 2. Εάν οι τεχνικές αποτίμησης δεν βασίζονται σε διαθέσιμες πληροφορίες της αγοράς τότε τα χρηματοοικονομικά εργαλεία περιλαμβάνονται στο επίπεδο 3. Τεχνικές που χρησιμοποιεί η Εταιρεία για να επιμετρήσει τα χρηματοοικονομικά στοιχεία περιλαμβάνουν: Τιμές αγοράς ή τιμές διαπραγματευτών για παρόμοια στοιχεία. Την εύλογη αξία των πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου εμπορευμάτων, η οποία προσδιορίζεται ως η παρούσα αξία των μελλοντικών χρηματοροών. Δεν υπήρξαν αλλαγές στις τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιεί η Εταιρεία κατά το έτος. Για τα έτη 2019 και 2018 δεν υπήρξαν μεταφορές ποσών μεταξύ επιπέδων. Οι λογιστικές αξίες των παρακάτω χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων προσεγγίζουν την εύλογή τους αξία, λόγω της βραχυπρόθεσμής διάρκειάς τους: Εμπορικές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Δάνεια 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις Οι εκτιμήσεις και παραδοχές συνεχώς επανεκτιμώνται και βασίζονται στην εμπειρία του παρελθόντος, όπως αυτή προσαρμόζεται σύμφωνα με τις τρέχουσες συνθήκες αγοράς και άλλους παράγοντες περιλαμβανομένων προσδοκιών για μελλοντικά γεγονότα τα οποία θεωρούνται λογικά υπό τις παρούσες συνθήκες. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (38) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η Εταιρεία προβαίνει σε εκτιμήσεις και παραδοχές που σχετίζονται με το μέλλον. Συνεπώς οι εκτιμήσεις αυτές εξ’ ορισμού σπάνια ταυτίζονται με τα πραγματικά γεγονότα. Οι εκτιμήσεις και υποθέσεις που συνεπάγονται σημαντικό κίνδυνο επανεκτίμησης στη λογιστική αξία των στοιχείων του ενεργητικού και παθητικού στην επόμενη περίοδο αναφέρονται κατωτέρω. (ι) Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές (α) Φόρος εισοδήματος Η Εταιρεία υπόκειται σε περιοδικούς ελέγχους από τις φορολογικές αρχές. Η διαδικασία προσδιορισμού του φόρου εισοδήματος και της αναβαλλόμενης φορολογίας είναι πολύπλοκη και απαιτεί σε μεγάλο βαθμό να γίνουν εκτιμήσεις και να ασκηθεί κρίση. Υπάρχουν πολλές συναλλαγές και υπολογισμοί για τους οποίους ο τελικός προσδιορισμός του φόρου είναι αβέβαιος. Σε περίπτωση που τα φορολογικά θέματα δεν έχουν διευθετηθεί με τις τοπικές αρχές, η Διοίκηση λαμβάνει υπόψιν την εμπειρία του παρελθόντος και τη συμβουλή ειδικών σε φορολογικά και νομικά θέματα, προκειμένου να αναλύσει τα συγκεκριμένα γεγονότα και συνθήκες, να ερμηνεύσει τη σχετική φορολογική νομοθεσία, να εκτιμήσει τη θέση των φορολογικών αρχών σε αντίστοιχες υποθέσεις και να αποφασίσει εάν η φορολογική αντιμετώπιση θα γίνει αποδεκτή από τις φορολογικές αρχές ή εάν χρειάζεται να αναγνωρίσει σχετικές προβλέψεις. Όταν η Εταιρεία πρέπει να προβεί σε πληρωμές ποσών, προκειμένου να προσφύγει κατά των φορολογικών αρχών και εκτιμά πως είναι πιο πιθανό να κερδίσει στην προσφυγή αυτή από το ενδεχόμενο να χάσει, οι σχετικές πληρωμές καταγράφονται ως απαιτήσεις, αφού οι προκαταβολές αυτές θα επιστραφούν στην Εταιρεία σε περίπτωση θετικής έκβασης. Σε περίπτωση που η Εταιρεία εκτιμά ότι απαιτείται πρόβλεψη σχετικά με την έκβαση μιας αβέβαιης φορολογικής υπόθεσης, τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί αφαιρούνται από την εν λόγω πρόβλεψη. Εάν το τελικό αποτέλεσμα του ελέγχου είναι διαφορετικό από το αρχικώς αναγνωρισθέν, η διαφορά θα επηρεάσει τον φόρο εισοδήματος και την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση/ υποχρέωση κατά την περίοδο οριστικοποίησης του αποτελέσματος. (β) Ανάκτηση αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν ποσά που αφορούν σε φορολογικές ζημιές προηγουμένων ετών. Αναλόγως της αιτίας λόγω της οποίας προκύπτουν, τέτοιες φορολογικές ζημιές είναι διαθέσιμες για συμψηφισμό για περιορισμένο χρονικό διάστημα από τη χρονική στιγμή κατά την οποία πραγματοποιούνται. Η Εταιρεία κάνει παραδοχές σχετικά με το εάν αυτές οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις δύνανται να ανακτηθούν, χρησιμοποιώντας το εκτιμώμενο μελλοντικό φορολογητέο εισόδημα σύμφωνα με το εγκεκριμένο επιχειρηματικό σχέδιο και τον προϋπολογισμό της Εταιρείας. (γ) Πρόβλεψη για περιβαλλοντολογική αποκατάσταση Η Εταιρεία δραστηριοποιείται στην βιομηχανία πετρελαίου και οι βασικές της δραστηριότητες περιλαμβάνουν την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων, τη διύλιση αργού πετρελαίου, τη διάθεση προϊόντων πετρελαίου και την παραγωγή και διάθεση πετροχημικών προϊόντων. Οι περιβαλλοντολογικές επιπτώσεις που πιθανό να προκληθούν από τις προαναφερθείσες ουσίες και προϊόντα πιθανόν να αναγκάσουν την Εταιρεία να προβεί σε έξοδα αποκατάστασης έτσι ώστε να είναι σύννομη με σχετικούς κανονισμούς και νόμους στις διάφορες περιοχές όπου δραστηριοποιείται και να εκπληρώσει τις νομικές και συμβατικές της υποχρεώσεις. Η Εταιρεία διενεργεί σχετικές αναλύσεις και εκτιμήσεις με τους τεχνικούς και νομικούς της συμβούλους ώστε να προσδιορίσει την πιθανότητα να προκύψουν δαπάνες περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης, καθώς και να εκτιμήσει τα σχετικά ποσά και τη χρονική περίοδο κατά την οποία οι δαπάνες αυτές είναι πιθανό να προκύψουν. Η Εταιρεία δημιουργεί σχετική πρόβλεψη στις οικονομικές της καταστάσεις για τις εκτιμώμενες δαπάνες περιβαλλοντολογικής αποκατάστασης όταν αυτές θεωρούνται πιθανές. Όταν ο οριστικός προσδιορισμός της σχετικής υποχρέωσης διαφέρει από το ποσό της σχετικής πρόβλεψης, η διαφορά επιβαρύνει την κατάσταση αποτελεσμάτων της Εταιρείας. (δ) Εκτιμήσεις κατά τον υπολογισμό αξίας χρήσης Η Εταιρεία αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία αναφοράς εάν υπάρχει ένδειξη ότι ένα περιουσιακό στοιχείο μπορεί να απομειωθεί. Εάν υπάρχει κάποια ένδειξη ή όταν απαιτείται έλεγχος απομείωσης για ένα περιουσιακό στοιχείο, η Εταιρεία εκτιμά την ανακτήσιμη αξία του περιουσιακού στοιχείου. Το ανακτήσιμο ποσό ενός περιουσιακού Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (39) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) στοιχείου είναι το υψηλότερο της εύλογης αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου ή Μονάδας Δημιουργίας Ταμειακών Ροών (ΜΔΤΡ) μείον το κόστος διάθεσης και της ανακτήσιμης αξίας του. Τα ανακτήσιμα ποσά των ΜΔΤΡ έχουν καθοριστεί για σκοπούς ελέγχου απομείωσης µε βάση τον υπολογισμό της αξίας χρήσης τους, ο οποίος απαιτεί εκτιμήσεις. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης, οι εκτιμώμενες ταμειακές ροές προεξοφλούνται στην παρούσα αξία τους με τη χρήση ενός συντελεστή προεξόφλησης υπολογισμένου προ φόρων ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη διαχρονική αξία του χρήματος καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με το συγκεκριμένο πάγιο. Στον υπολογισμό χρησιμοποιούνται ταμειακές προβλέψεις βασισμένες σε εγκεκριμένους από τη Διοίκηση προϋπολογισμούς. Αυτοί οι προϋπολογισμοί και οι προβλέψεις ταμειακών ροών συνήθως καλύπτουν περίοδο πέντε ετών. Ταμειακές ροές πέραν της περιόδου κατά την οποία οι προβλέψεις είναι διαθέσιμες, προεκτείνονται βάσει των εκτιμώμενων ρυθμών ανάπτυξης. Αυτοί οι ρυθμοί ανάπτυξης είναι συνεπείς με προβλέψεις που περιλαμβάνονται σε εκθέσεις για τη χώρα ή τον κλάδο στον οποία δραστηριοποιείται η εκάστοτε ΜΔΤΡ. Οι βασικές παραδοχές που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό της ανακτήσιμης αξίας των διαφορετικών ΜΔΤΡ ή παγίων και οι εκάστοτε αναλύσεις ευαισθησίας που έχουν πραγματοποιηθεί, αναφέρονται στη Σημ. 6 για τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία, και στη Σημ. 9 για τις επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες όπου και εξηγούνται περαιτέρω. (ε) Εκτίµηση εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού Η εύλογη αξία των χρηματοοικονομικών στοιχείων που δεν διαπραγματεύονται σε ενεργές χρηματαγορές (π.χ. συμβόλαια παραγώγων εκτός της αγοράς παραγώγων καθώς και ορισμένες επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους) προσδιορίζεται με την χρήση τεχνικών αποτίμησης. Η Εταιρεία επιλέγει την κατά την κρίση της κατάλληλη μέθοδο αποτίμησης για κάθε περίπτωση κάνοντας υποθέσεις οι οποίες βασίζονται ως επί το πλείστον σε διαθέσιμες πληροφορίες στο τέλος της χρήσης για συναλλαγές που διενεργούνται σε ενεργές αγορές. (στ) Προβλέψεις αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εμπορικών απαιτήσεων Η Εταιρεία χρησιμοποιεί πίνακα με τον οποίο υπολογίζει τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των απαιτήσεων της. Ο πίνακας αυτός βασίζεται στην εμπειρία του παρελθόντος αλλά προσαρμόζεται με τρόπο τέτοιο ώστε να αντανακλά προβλέψεις για τη μελλοντική οικονομική κατάσταση των πελατών αλλά και του οικονομικού περιβάλλοντος. Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, επικαιροποιούνται τα ιστορικά ποσοστά που χρησιμοποιούνται και αναλύονται οι εκτιμήσεις της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης. Η συσχέτιση μεταξύ των ιστορικών στοιχείων, της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης και των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών περιλαμβάνει σημαντικές εκτιμήσεις. Το ύψος των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αλλαγές των συνθηκών και των προβλέψεων της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης. Επιπλέον η εμπειρία του παρελθόντος αλλά και οι προβλέψεις που γίνονται για το μέλλον ενδέχεται να μην οδηγήσουν σε συμπεράσματα ενδεικτικά του πραγματικού ύψους αθέτησης υποχρεώσεων πελατών στο μέλλον. (ζ) Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Η παρούσα αξία των συνταξιοδοτικών παροχών των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών προσωπικού βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που προσδιορίζονται με τη χρήση αναλογιστικών μεθόδων και παραδοχών. Τέτοιες αναλογιστικές παραδοχές είναι το επιτόκιο προεξόφλησης που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του κόστους της παροχής και το ποσοστό μισθολογικών αυξήσεων. Οι τυχόν αλλαγές στις παραδοχές αυτές θα επηρεάσουν το υπόλοιπο των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων. Η Εταιρεία καθορίζει το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης στο τέλος κάθε χρήσης. Αυτό ορίζεται ως το επιτόκιο το οποίο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ώστε να προσδιοριστεί η παρούσα αξία των μελλοντικών ταμειακών ροών, οι οποίες αναμένεται να απαιτηθούν για την κάλυψη των υποχρεώσεων των συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Για τον καθορισμό του κατάλληλου επιτοκίου προεξόφλησης, η Εταιρεία χρησιμοποιεί το επιτόκιο των χαμηλού ρίσκου εταιρικών ομολογιών, τα οποία μετατρέπονται στο νόμισμα στο οποίο η υποχρέωση θα πληρωθεί, και των οποίων η ημερομηνία λήξης πλησιάζει εκείνη της σχετικής συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Άλλες σημαντικές παραδοχές των υποχρεώσεων συνταξιοδοτικών παροχών βασίζονται μερικώς στις τρέχουσες συνθήκες αγοράς. Περαιτέρω πληροφόρηση παρατίθεται στη Σημ. 20. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (40) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (η) Αποσβέσεις ενσώματων παγίων Η Εταιρεία περιοδικά ελέγχει την ωφέλιμη ζωή των ενσώματων παγίων στοιχείων του προκειμένου να εκτιμήσει την καταλληλόλητα των αρχικών εκτιμήσεων. Για τον προσδιορισμό της ωφέλιμης ζωής, η οποία μπορεί να διαφοροποιείται λόγω διαφόρων παραγόντων όπως οι τεχνολογικές εξελίξεις και τα προγράμματα συντήρησης παγίων, η Εταιρεία μπορεί να λαμβάνει τεχνικές μελέτες και να χρησιμοποιεί εξωτερικές πηγές. (ιι) Σημαντικές κρίσεις κατά την εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών της Εταιρείας (θ) Απομείωση μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες Η Εταιρεία ελέγχει σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης για τα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά της στοιχεία (Σημ. 2.9), καθώς και τις επενδύσεις σε θυγατρικές, συνδεδεμένες επιχειρήσεις και κοινοπραξίες. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει τόσο εξωτερικούς όσο και εσωτερικούς παράγοντες οι οποίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, σημαντικές αλλαγές με αρνητικές επιπτώσεις στο ρυθμιστικό ή τεχνολογικό περιβάλλον ή αποδεικτικά στοιχεία που είναι διαθέσιμα από εσωτερικές αναφορές που δείχνουν ότι η οικονομική απόδοση του περιουσιακού στοιχείου είναι ή θα είναι χειρότερη από την αναμενόμενη. Εάν υπάρξουν ενδείξεις, η Εταιρεία εκτιμά την ανακτήσιµη αξία των παγίων της ή των μονάδων δημιουργίας ταμειακών ροών. Για να προσδιοριστεί εάν υπάρχουν σχετικές ενδείξεις, αλλά και για να καθοριστούν οι μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών απαιτείται η άσκηση κρίσης. (ι) Προβλέψεις για επίδικες υποθέσεις Η Εταιρεία έχει εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις (Σημ. 33). Η Διοίκηση αξιολογεί την έκβαση των υποθέσεων, λαμβάνοντας υπόψιν τη διαθέσιμη πληροφόρηση της νομικής υπηρεσίας και, εάν υπάρχει πιθανότητα αρνητικής έκβασης τότε προβαίνει στο σχηματισμό των απαραίτητων προβλέψεων. Οι προβλέψεις, όπου απαιτούνται, υπολογίζονται με βάση την παρούσα αξία των εκτιμήσεων της διοίκησης για τη δαπάνη που θα χρειαστεί για την διευθέτηση των αναμενόμενων υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Η παρούσα αξία βασίζεται σε έναν αριθμό παραγόντων που απαιτεί την άσκηση κρίσης. (ια) Προσδιορισμός διάρκειας μίσθωσης Κατά τον καθορισμό της διάρκειας μίσθωσης, η διοίκηση εξετάζει όλα τα γεγονότα και τις περιστάσεις που δημιουργούν ένα οικονομικό κίνητρο για να ασκήσει μια επιλογή επέκτασης ή να μην ασκήσει μια επιλογή τερματισμού. Οι δυνατότητες επέκτασης (ή οι δυνατότητα συνέχισης της μίσθωσης μετά τη συμβατική της λήξη) περιλαμβάνονται στη μίσθωση, μόνο εύλογα βέβαιο ότι η μίσθωση θα παραταθεί (ή ότι δεν θα τερματιστεί). Οι σημαντικότεροι παράγοντες είναι κατά κανόνα οι ακόλουθοι: Εάν υπάρχουν σημαντικές κυρώσεις για να τερματιστεί μια μίσθωση (ή να μην επεκταθεί), η Εταιρεία είναι συνήθως εύλογα βέβαιο ότι θα επεκτείνει (ή ότι δεν θα τερματίσει) τη μίσθωση. Εάν οι βελτιώσεις μίσθωσης ακινήτων αναμένεται να έχουν σημαντική υπολειπόμενη αξία, η Εταιρεία είναι αρκετά εύλογο να επεκτείνει (ή να μην τερματίσει) τη μίσθωση. Διαφορετικά, η Εταιρεία εξετάζει άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των ιστορικών χρόνων μίσθωσης και του κόστους και της διακοπής που απαιτούνται για την αντικατάσταση του μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου. Οι περισσότερες δυνατότητες επέκτασης σε μισθώσεις γραφείων και οχημάτων δεν έχουν συμπεριληφθεί στην υποχρέωση μίσθωσης, επειδή η Εταιρεία θα μπορούσε να αντικαταστήσει τα περιουσιακά στοιχεία χωρίς σημαντικό κόστος ή διακοπή λειτουργίας. Η περίοδος μίσθωσης επανεκτιμάται όταν μια επιλογή ασκείται (ή δεν ασκείται) ή η Εταιρεία καθίσταται υποχρεωμένη να την ασκήσει (ή να μην την ασκήσει). Η εκτίμηση της εύλογης βεβαιότητας αναθεωρείται μόνο εάν επέλθει ένα σημαντικό συμβάν ή μια σημαντική μεταβολή των συνθηκών, που θα επηρεάσουν την εκτίμηση αυτή και βρίσκεται υπό τον έλεγχο του μισθωτή. 5. Πληροφόρηση κατά τομέα Όλες οι κύριες επιχειρηματικές αποφάσεις λαμβάνονται από την εκτελεστική επιτροπή. Η εκτελεστική επιτροπή ελέγχει τις εσωτερικές αναφορές χρηματοοικονομικής πληροφόρησης για να αξιολογήσει την επίδοση της Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (41) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Εταιρείας και να λάβει αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των πόρων. Η Διοίκηση της Εταιρείας έχει καθορίσει τους τομείς δραστηριότητας βασισμένη σε αυτές τις αναφορές. Η εκτελεστική επιτροπή χρησιμοποιεί διάφορα κριτήρια για να αξιολογήσει τις δραστηριότητες της Εταιρείας, τα οποία ποικίλουν ανάλογα με τη φύση και το βαθμό ωριμότητας του κάθε τομέα, λαμβάνοντας υπόψη τους εκάστοτε κινδύνους, τις υπάρχουσες ταμειακές ανάγκες, καθώς και πληροφορίες σχετικές με τα προϊόντα και τις αγορές. Το πλαίσιο κατάρτισης των εσωτερικών αναφορών χρηματοοικονομικής πληροφόρησης είναι αντίστοιχο με αυτό των οικονομικών καταστάσεων. Οι βασικοί τομείς της Εταιρείας είναι: α) Τομέας Διύλισης, Εφοδιασμού και Εμπορίας: Η δραστηριότητες του τομέα διύλισης, εφοδιασμού και εμπορίας εστιάζονται γύρω από τη λειτουργία των τριών διυλιστηρίων της Εταιρείας, που βρίσκονται στον Ασπρόπυργο, στην Ελευσίνα και στη Θεσσαλονίκη, τα οποία καλύπτουν περίπου 65% της συνολικής διυλιστικής ικανότητας της χώρας, ενώ διαθέτουν συνολικά δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου χωρητικότητας 6,65 εκατ. m³. β) Τομέας Πετροχημικών Οι δραστηριότητες των πετροχημικών επικεντρώνονται κυρίως στην παραγωγή και εμπορία πολυπροπυλενίου, BOPP φιλμ και διαλυτών. Επίσης, ο τομέας περιλαμβάνει εμπορία εισαγόμενων πλαστικών και χημικών προϊόντων. Το εργοστάσιο παραγωγής πολυπροπυλενίου που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη τροφοδοτείται κυρίως από προπυλένιο που παράγεται στο διυλιστήριο της Εταιρείας στον Ασπρόπυργο. Μέρος της παραγωγής του παραγόμενου πολυπροπυλενίου αποτελεί την πρώτη ύλη για τη μονάδα παραγωγής ΒΟPP φιλμ στην Κομοτηνή. Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των βασικών τομέων περιέχονται στην ενοποιημένη Ετήσια Έκθεση του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. Πληροφορίες σχετικά με τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες, τα κέρδη, καθώς και άλλα οικονομικά μεγέθη ανά τομέα δραστηριότητας για τις χρήσεις που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, παρατίθενται παρακάτω: Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 Σημ. Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες EBITDA Αποσβέσεις, ενσωμάτων και ασωμάτων παγίων περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσης παγίων 6,8 7 Λειτουργικό αποτέλεσμα 27 27 Αποτέλεσμα χρηματοοικονομικής λειτουργίας Χρηματοοικονομικά έξοδα μισθώσεων Έσοδα συμμετοχών Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές 28 Κέρδη / (Ζημίες) προ φόρων Φόρος εισοδήματος 29 Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο 7.724.295 299.268 - - 8.023.563 346.671 82.687 (1.483) (10.867) 417.008 (142.652) (6.367) (5.341) (406) (378) (10) (10) (148.371) (6.793) 197.652 76.940 (1.871) (10.877) 261.844 (50.077) (943) (910) (1.840) (23) - (1) - (53.373) 195.416 - (105.290) (967) 195.416 (910) 145.722 75.077 (1.872) 131.166 350.093 (33.734) Καθαρά κέρδη χρήσης Το EBITDA υπολογίζεται ως τα Λειτουργικά αποτελέσματα της χρήσης πλέον αποσβέσεων Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (42) από (76) 316.359 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η συγκρισιμότητα με τα υπόλοιπα της 31 Δεκεμβρίου 2018 είναι επηρεασμένη από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, από 1 Ιανουαρίου 2019 (Σημ. 2). Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες EBITDA Αποσβέσεις, ενσωμάτων και ασωμάτων παγίων περιουσιακών στοιχείων 6,8 Λειτουργικό αποτέλεσμα 27 Αποτέλεσμα χρηματοοικονομικής λειτουργίας Έσοδα συμμετοχών Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές 28 Κέρδη / (Ζημίες) προ φόρων Φόρος εισοδήματος 29 Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο 8.652.986 314.716 - - 8.967.702 549.868 76.160 (5.067) (4.476) 616.485 (136.071) (3.686) (979) (17) (140.753) 413.797 72.474 (6.046) (4.493) 475.732 (92.870) 2.244 (1.817) - - (32.507) 318.795 - (127.194) 318.795 2.244 323.171 70.657 (6.046) 281.795 669.577 (146.187) 523.390 Καθαρά κέρδη χρήσης Το EBITDA υπολογίζεται ως τα Λειτουργικά αποτελέσματα της χρήσης πλέον αποσβέσεων Η κατηγορία «Έρευνα και Παραγωγή» περιλαμβάνει δαπάνες που συνδέονται με την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων, κυρίως σε περιοχές όπου η Εταιρεία κατέχει τα σχετικά δικαιώματα είτε εξ’ολοκλήρου, είτε μέσω συνεργασίας με άλλες εταιρείες του κλάδου πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως αναφέρεται στη Σημ. 9. Η κατηγορία «Λοιπά» περιλαμβάνει κυρίως τα έσοδα από μερίσματα και μέρος των εξόδων που δεν σχετίζονται άμεσα με τους κύριους λειτουργικούς τομείς της Εταιρείας. Δεν υπάρχουν διαφοροποιήσεις στον ορισμό ή στη βάση μέτρησης του κέρδους ή ζημίας των τομέων σε σχέση με τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, πέραν της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 από 1 Ιανουαρίου 2019. Στον παρακάτω πίνακα αναλύονται τα έσοδα από συμβάσεις με πελάτες,ανά τύπο αγοράς (εσωτερική αγορά, αεροπορία και ναυτιλία, εξαγωγές): Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο Εσωτερική αγορά Αεροπορία & Ναυτιλία Εξαγωγές 2.560.469 1.232.927 3.930.899 100.874 198.394 - - 2.661.343 1.232.927 4.129.293 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες 7.724.295 299.268 - - 8.023.563 Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 Σημ. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (43) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο Εσωτερική αγορά Αεροπορία & Ναυτιλία Εξαγωγές 2.601.184 1.249.509 4.802.294 112.277 202.439 - - 2.713.461 1.249.509 5.004.733 Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες 8.652.986 314.716 - - 8.967.702 Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 Τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις κατά τομέα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 έχουν ως εξής: Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων Έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018 Σύνολο ενεργητικού Σύνολο υποχρεώσεων Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο 4.854.697 2.832.700 415.209 33.985 2.531 18.998 1.195.223 1.343.142 6.467.660 4.228.825 Διύλιση Χημικά Έρευνα και Παραγωγή Λοιπά Σύνολο 4.979.937 3.071.172 361.507 37.343 2.546 17.590 1.032.414 1.103.622 6.376.404 4.229.727 Η συγκρισιμότητα με τα υπόλοιπα της 31 Δεκεμβρίου 2018 είναι επηρεασμένη από την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 από 1 Ιανουαρίου 2019 (Σημ. 2). Δεν έχουν σημειωθεί άλλες σημαντικές αλλαγές στον ορισμό των τομέων ή στην ανάλυση ανά τομέα των συνόλων ενεργητικού και παθητικού σε σχέση με τις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (44) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 6. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Μηχ/κός Μεταφορικά Έπιπλα και εξοπλισμός μέσα εξαρτήματα Ακινητοποιή σεις υπό εκτέλεση Σύνολο Οικόπεδα Κτίρια Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Κεφαλαιοποιημένα έργα Πωλήσεις Απομείωση αξίας / Διαγραφές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 142.850 142.850 534.559 74 7.295 541.928 3.900.635 2.409 84.449 (65) 5.243 3.992.671 15.453 18 112 15.583 89.474 1.242 631 (51) 91.296 83.287 93.705 (92.487) (850) (1.367) 82.288 4.766.258 97.448 (116) (850) 3.876 4.866.616 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Πωλήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 - 216.487 15.682 232.169 1.741.434 116.963 (65) 1.858.332 10.814 412 11.226 78.351 2.352 (51) 80.652 - 2.047.086 135.409 (116) 2.182.379 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 142.850 309.759 2.134.339 4.357 10.644 82.288 2.684.237 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Κεφαλαιοποιημένα έργα Πωλήσεις Απομείωση αξίας / Διαγραφές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 142.850 142.850 541.928 27 4.861 546.816 3.992.671 1.140 110.684 (388) 1.206 4.105.313 15.583 12 124 (20) 15.699 91.296 2.201 1.006 (22) (1) 94.480 82.288 154.325 (116.675) (1.255) (4.490) 114.193 4.866.616 157.705 (430) (1.255) (3.285) 5.019.351 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Πωλήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 - 232.169 15.299 247.468 1.858.332 125.456 (388) 1.983.400 11.226 409 (20) 11.615 80.652 2.443 (21) 83.074 - 2.182.379 143.607 (429) 2.325.557 142.850 299.348 2.121.913 4.084 11.406 114.193 2.693.794 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Η Εταιρεία δεν έχει δεσμεύσει ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία για εξασφάλιση δανειακών υποχρεώσεων. Οι προσθήκες αποτελούνται κυρίως από κεφαλαιουχικές δαπάνες που προέρχονται από το τμήμα διύλισης σε σχέση με έργα μακροχρόνιας συντήρησης και αναβάθμισης των μονάδων διύλισης. Τα ποσά αυτά περιλαμβάνονται κυρίως στις ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση και αναταξινομούνται στην αντίστοιχη κατηγορία παγίων όταν ολοκληρωθεί το σχετικό έργο. Κατά τη χρήση του 2019 έχει κεφαλαιοποιηθεί ποσό €2,8 εκατ. (2018: €2,5εκατ.) που αφορά τόκους κατασκευαστικής περιόδου για ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση του τομέα της διύλισης, με μέσο επιτόκιο δανεισμού 4,16% (2018: 5,11%). Τα κέρδη και οι ζημιές από πωλήσεις συμπεριλαμβάνονται στα λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / ζημιές) (Σημ. 26). Οι «Μεταφορές και λοιπές κινήσεις», περιλαμβάνουν τη μεταφορά κόστους ανάπτυξης προγραμμάτων λογισμικού στα άυλα περιουσιακά στοιχεία και τη μεταφορά ανταλλακτικών των μονάδων των διυλιστηρίων, μεταξύ αποθεμάτων και παγίων. Την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 η Εταιρεία αξιολόγησε κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης των παγίων περιουσιακών της στοιχείων. Βασισμένη στην αξιολόγηση αυτή, η Εταιρεία συμπέρανε ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης, επομένως δεν προχώρησε σε διενέργεια ελέγχου απομείωσης. Κατά συνέπεια δεν αναγνωρίστηκε ζημιά απομείωσης στα αποτελέσματα της παρούσας χρήσης, ούτε και της Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (45) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) συγκρίσιμης περιόδου. H γραμμή «Απομείωση αξίας/ Διαγραφές» περιλαμβάνει, για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, διαγραφές παγίων από το κόστος και τις συσσωρευμένες αποσβέσεις. Οι ζημιές αυτές συμπεριλαμβάνονται στα λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / ζημιές) (Σημ. 26). Οι αποσβέσεις ενσώματων παγίων ύψους €143,6 εκατ. (2018: €135,4 εκατ.) και ασώματων παγίων ύψους €4,8 εκατ. (2018: €5,3 εκατ.) κατανέμονται στις παρακάτω γραμμές της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων: Κόστος πωληθέντων €134,0 εκατ. (2018: €126,4 εκατ.), Έξοδα πωλήσεων και λειτουργίας διάθεσης €7,2 εκατ. (2018: €7,4 εκατ.) και Έξοδα διοικητικής λειτουργίας €7,2 εκατ. (2018: €7,0 εκατ.) 7. Δικαιώματα χρήσης παγίων Εμπορικά Ακίνητα Μηχ/κός εξοπλισμός Μεταφορικά μέσα Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μεταβολές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 17.054 985 5.324 23.363 6.285 2.927 (343) 8.869 2.405 4.752 (512) 6.645 25.744 8.664 4.469 38.877 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 4.644 4.644 1.134 1.134 1.015 1.015 6.793 6.793 18.719 7.735 5.630 32.084 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Η Εταιρεία μισθώνει μία ποικιλία περιουσιακών στοιχείων στα πλαίσια των δραστηριοτήτων της, όπως γραφεία, δεξαμενές, καταλύτες, οχήματα. Μέρος των δραστηριοτήτων της Εταιρείας απαιτεί τη χρήση παράκτιων ζωνών (αιγιαλός). Η Εταιρεία έχει συνάψει συμφωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες για τη χρήση των παράκτιων ζωνών σε συγκεκριμένες περιοχές. Υπάρχουν όμως και περιοχές όπου η Εταιρεία χρησιμοποιεί παράκτιες ζώνες και για τις οποίες δεν υπάρχει συμφωνία. Οι κρατικές υπηρεσίες μπορεί να ζητήσουν περιοδικά αποζημίωση για τη χρήση των παράκτιων ζωνών στις περιοχές αυτές. Με την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, η Εταιρεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση παράκτιων ζωνών θα μπορούσε να πληροί τα κριτήρια ενός μισθωμένου περιουσιακού στοιχείου σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16, όπου υφίσταται συμφωνία. Όταν οι όροι χρήσης από το Ελληνικό Δημόσιο είναι προσδιορίσιμοι από τη συμφωνία, η Εταιρεία αναγνωρίζει ένα δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου στα εμπορικά ακίνητα και μια υποχρέωση μίσθωσης που αντιπροσωπεύει την υποχρέωσή της να πραγματοποιεί πληρωμές. Για περιπτώσεις στις οποίες η Εταιρεία κάνει χρήση του αιγιαλού χωρίς συμφωνία, τότε θεωρεί ότι δεν υφίσταται μίσθωση και προβλέπει αποζημίωση για τη χρήση του αιγαιλού με βάση την πιο πρόσφατη ενημέρωση από τις αρχές. Για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, η αποζημίωση υπολογίζεται σε €720 χιλ. και περιλαμβάνεται στις τρέχουσες υποχρεώσεις. Επιπλέον, η Εταιρεία εκμεταλλεύεται αρκετούς υπόγειους αγωγούς εντός των ορίων των διαφόρων δήμων, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους. Όπως περιγράφεται στη Σημ. 33 αυτών των οικονομικών καταστάσεων, ορισμένοι δήμοι προχώρησαν στην επιβολή δασμών και προστίμων σχετικά με τα δικαιώματα διέλευσης. Η Εταιρεία άσκησε έφεση κατά των ποσών που επιβλήθηκαν όπως περιγράφεται στη σχετική σημείωση και συνεπώς θεωρεί ότι η περίπτωση αυτή δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (46) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 8. Ασώματες ακινητοποιήσεις Λογισμικό Δικαιώματα και άδειες Σύνολο Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Πωλήσεις/ διαγραφές Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 95.205 1.330 1.367 97.902 24.299 2.540 (2.540) 24.299 119.504 3.870 (2.540) 1.367 122.201 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 Αποσβέσεις Πωλήσεις/ διαγραφές Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 88.175 4.932 93.107 24.287 412 (404) 24.295 112.462 5.344 (404) 117.402 4.795 4 4.799 Κόστος Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μεταφορές και λοιπές κινήσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 97.902 1.889 5.543 105.334 24.299 1.237 25.536 122.201 3.126 5.543 130.870 Συσσωρευμένες αποσβέσεις Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Αποσβέσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 93.107 4.495 97.602 24.295 269 24.564 117.402 4.764 122.166 7.732 972 8.704 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη αξία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (α) Στα «Δικαιώματα και άδειες» περιλαμβάνονται δαπάνες αδειών σχετικές με τις νέες συμβάσεις παραχώρησης δικαιωμάτων έρευνας και παραγωγής υδρογονανθράκων στη Δυτική Ελλάδα. (β) Οι «Μεταφορές και λοιπές κινήσεις», στη στήλη «Λογισμικό», περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο τη μεταφορά κόστους λογισμικών προγραμμάτων, το οποίο παγιοποιήθηκε μέσα στη χρήση από τις «Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» στα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Τα προγράμματα αυτά κατηγοριοποιούνται αρχικά στις «Ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση» καθώς η υλοποίησή τους πραγματοποιείται εντός μεγάλων χρονικών περιόδων. Τα λογισμικά προγράμματα μεταφέρονται στα ασώματα περιουσιακά στοιχεία όταν η υλοποίηση τους έχει οριστικοποιηθεί και έχουν ελεγχθεί ως κατάλληλα προς χρήση (Σημ. 6). 9. Επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς επιχειρήσεις και κοινοπραξίες 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Έναρξη χρήσης Αύξηση κεφαλαίου /(Επιστροφή) κεφαλαίου στους μετόχους Μερική εξαγορά συμμετοχής σε θυγατρική Πώληση θυγατρικών σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Απομείωση αξίας επενδύσεων 1.032.372 22.680 (9.914) 671.622 21.050 350.000 (7.000) (3.300) Τέλος χρήσης 1.045.138 1.032.372 Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (47) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στον πίνακα που ακολουθεί αναφέρονται οι συμμετοχές της Εταιρείας: Επωνυμία Ποσοστό συμμετοχής Χώρα εγκατάστασης Κατηγοριοποίηση 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 100,0% 99,9% 35,0% 50,0% 25,0% 5,0% ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΥΣΤΡΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΓΓΛΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΛΒΑΝΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΛΑΔΑ ΟΛΛΑΝΔΙΑ Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Θυγατρική Συνδεδεμένη Συνδεδεμένη Συνδεδεμένη Κοινοπραξία ΑΣΠΡΟΦΟΣ Α.Ε. ΝΤΙΑΞΟΝ Α.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΟΡΥΚΤΕΛΑΙΑ ΑΒΕΕ (ΕΚΟ) ΕΛΠΕΤ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ Α.Ε. HELLENIC PETROLEUM INTERNATIONAL (HPI) ΑΠΟΛΛΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Α.Ε. ΠΟΣΕΙΔΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Α.Ε. HELLENIC PETROLEUM FINANCEPLC (HPF) ΕΛΠΕ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Α.Ε. ΕΛΠΕ Ε&Π ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ Α.Ε. GLOBAL ΑΛΒΑΝΙΑ Α.Ε ΔΕΠΑ Α.Ε.. E.A.K.A.Α ΕΛΠΕ ΘΡΑΚΗ Α.Ε. ELPEDISON B.V. α) Στις 29 Νοεμβρίου 2018, η εταιρεία Hellenic Petroleum International S.A. μεταβίβασε το σύνολο του μεριδίου της στην Ελληνικά Καύσιμα Ορυκτέλαια ΑΒΕΕ (64,41%) στην Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., η οποία πλέον κατέχει το 100% των μετοχών της, έναντι τιμήματος €350 εκατ.. Η Εταιρεία συμψήφισε την προκαταβολή που είχε πληρωθεί σε προηγούμενα έτη ύψους €327 εκατ. με το τίμημα της εξαγοράς των μετοχών αυτών. Το 2019 η Γενικη Συνέλευση της HPI ενέκρινε την πληρωμή μερισμάτων ύψους €150 εκατ., τα οποία την 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνονται στους Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις (Σημ. 12). β) Στις 24 Μαΐου 2018, η Εταιρεία προέβη στη σύσταση της εταιρείας ΕΛΠΕ Ε&Π Συμμετοχών Α.Ε. (100% θυγατρική). Το μετοχικό κεφάλαιο της νέας εταιρίας ανέρχεται σε €20 εκατ. Στις 14 Νοεμβρίου 2018, η Εταιρεία μεταβίβασε το 100% των μετοχών της ΕΛΠΕ Upstream Α.Ε. στην ΕΛΠΕ Ε&Π Συμμετοχών Α.Ε. έναντι τιμήματος €0,9 εκατ. Από τη συναλλαγή προέκυψε ενδοομιλικό κέρδος €0,1 εκατ. Στις 27 Νοεμβρίου 2018, η Εταιρεία μεταβίβασε το 100% των μετοχών της ΕΛΠΕ Πατραϊκός Α.Ε. στην ΕΛΠΕ Ε&Π Συμμετοχών Α.Ε. έναντι τιμήματος €6,2 εκατ. Από τη συναλλαγή δεν προέκυψε ενδοομιλικό κέρδος ή ζημία. Εντός του 2019 έγινε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της ΕΛΠΕ Ε&Π Συμμετοχών Α.Ε. ύψους €15 εκατ. γ) Εντός του 2019 η Εταιρεία συμμετείχε σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στην ELPEDISON B.V., ύψους €1 εκατ. Επίσης το 2019 έγινε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στην Ασπροφός Α.Ε. ύψους €6,7 εκατ., όπως περιγράφεται παρακάτω. δ) Απομείωση αξίας επενδύσεων Elpedison B.V. Η Εταιρεία κατέχει ποσοσστό 5% της Elpedison B.V.,σε κοινοπραξία με την HPI (45%) και την EDISON International (50%). Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η Διοίκηση της Elpedison B.V. διενήργησε μελέτη απομείωσης της αξίας των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο ΔΛΠ 36, με βάση τις μετά φόρων ταμειακές ροές που δύναται να παράξει η εταιρεία. Οι πρόσφατες και επικείμενες μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και το ρυθμιστικό περιβάλλον που τη διέπει (μεταβολή στους μηχανισμούς αποζημίωσης των συμμετεχόντων στην αγορά, ή/και καθυστέρηση στην εφαρμογή τους, εντατικοποίηση ανταγωνισμού), θεωρήθηκαν ως ενδείξεις πιθανής απομείωσης της αξίας της εταιρείας, καθώς θα μπορούσαν ενδεχομένως να επηρεάσουν τις μελλοντικές ταμειακές ροές των περιουσιακών της στοιχείων. Κατά τη μελέτη απομείωσης τα δύο εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και η δραστηριότητα προμήθειας της Elpedison A.E. θεωρήθηκαν ως μία Μονάδα Δημιουργίας Ταμειακών ροών (ΜΔΤΡ). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε προσδιορίζοντας την ανακτήσιμη αξία («αξία χρήσης») της ΜΔΤΡ μέσω της μεθόδου αποτίμησης Προεξοφλημένων Ταμειακών Ροών. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε κατά την ανάλυση εκτιμήθηκε σε 6,8%, ως το μετά φόρων μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου (WACC) της εταιρείας. Με Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (48) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) βάση τον έλεγχο αυτό, η Εταιρεία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η λογιστική αξία της επένδυσής της είναι ανακτήσιμη και, συνεπώς, δεν αναγνωρίστηκε επιπλέον απομείωση. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι παραδοχές και τα σενάρια που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη μελέτη απομείωσης ενδέχεται να μεταβληθούν μελλοντικά, ιδιαιτέρως σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταβλητότητα. Πιθανές μεταβολές σε ορισμένες μεταβλητές, όπως είναι το ύψος και ο χρονισμός των μελλοντικών αποζημιώσεων ευελιξίας των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας ή τα προεξοφλητικά επιτόκια, ενδεχομένως να έχουν σημαντική επίπτωση στην «αξία χρήσης» των περιουσιακών στοιχείων της εταιρείας. Εκτιμάται ότι στις 31 Δεκεμβρίου 2019, εάν το WACC, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη απομείωσης, ήταν υψηλότερο κατά 0,5%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η καθαρή αξία της Elpedison BV θα ήταν χαμηλότερη κατά 10%. Επιπλέον, αν το ύψος της μελλοντικής αποζημίωσης ευελιξίας ήταν χαμηλότερο κατά 10%, με όλες τις άλλες μεταβλητές να διατηρούνται σταθερές, η καθαρή αξία της Elpedison BV θα ήταν χαμηλότερη κατά 14%. Σε αμφότερα τα σενάρια ανάλυσης ευαισθησίας, η λογιστική αξία της επένδυσης στην Elpedison BV είναι ανακτήσιμη. Ασπροφός Α.Ε. Τον Ιούλιο του 2019 η Γενική Συνέλευση των μετόχων της Ασπροφός Α.Ε. (‘Ασπροφός) ενέκρινε τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρείας ύψους €6,9 εκατ., προς απόσβεση συσσωρευμένων ζημιών και επακολούθως την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά €6,7 εκατ. Η Εταιρεία αναγνώρισε τη ζημιά ύψους €6,9 εκατ. στη λογιστική αξία της συμμετοχής της στον ισολογισμό της 31 Δεκεμβρίου 2019 και στα λοιπά έσοδα/(έξοδα) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων (Σημ. 26). Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η Διοίκηση διενήργησε μελέτη απομείωσης της αξίας της συμμετοχής της Εταιρείας στην Ασπροφός, σύμφωνα με τα όσα ορίζονται στο ΔΛΠ 36, με βάση τις μετά φόρων ταμειακές ροές που δύναται να παράξει η εταιρεία. Οι επί σειρά ετών ζημιές της εταιρείας και οι πρόσφατες και επικείμενες μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά των μηχανολογικών κατασκευών, θεωρήθηκαν ως ενδείξεις πιθανής απομείωσης της αξίας της εταιρείας. Κατά τη μελέτη απομείωσης, η Ασπροφός θεωρήθηκε ως μία Μονάδα Παραγωγής Ταμειακών ροών (ΜΠΤ). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε προσδιορίζοντας την ανακτήσιμη αξία («αξία χρήσης») της ΜΠΤ μέσω της μεθόδου αποτίμησης Προεξοφλημένων Ταμειακών Ροών. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε κατά την ανάλυση εκτιμήθηκε στο 4,4%. Με βάση τη μελέτη απομείωσης, η Εταιρεία αναγνώρισε επιπλέον ζημιά απομείωσης ύψους €3,0 εκατ. στη λογιστική αξία της συμμετοχής της στον ισολογισμό της 31 Δεκεμβρίου 2019 και στα λοιπά έσοδα/(έξοδα) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων (Σημ. 26). δ) Συμμετοχή στον όμιλο ΔΕΠΑ Ο όμιλος ΔΕΠΑ δραστηριοποιείται στον κλάδο μεταφοράς, διανομής και εμπορίας φυσικού αερίου. Το ΤΑΙΠΕΔ (Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας Δημοσίου) κατέχει το 65% και η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (ΕΛΠΕ) το 35% του μετοχικού κεφαλαίου. Η Εταιρεία είχε έσοδα από μερίσματα ποσού €28 εκατ. από τη ΔΕΠΑ (2018: €307 εκατ., εκ των οποίων ποσό €284 εκατ. ήταν τα εισπραχθέντα από την πώληση του ΔΕΣΦΑ). Η αξία της συμμετοχής στην ΔΕΠΑ, στις οικονομικές καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε, ανέρχεται στα €237 εκατ. O Όμιλος ΔΕΠΑ, συνεχίζει να λογίζεται και να περιλαμβάνεται στις οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας, ως επένδυση σε συνδεδεμένη επιχείρηση. ε) Η Εταιρεία συμμετέχει στις ακόλουθες από κοινού ελεγχόμενες δραστηριότητες με τρίτους σχετικές με την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, άμεσα ή έμμεσα, μέσω θυγατρικών της εταιρειών: Edison International SpA (50%), ΕΛΠΕ Πατραϊκός Α.Ε., εταιρεία του Ομίλου (50%) – Ελλάδα, Πατραϊκός Κόλπος Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (49) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Total E&P Greece B.V. (50%), Edison International S.p.A. (25%), ΕΛΠΕ Δ. Κέρκυρα Α.Ε., εταιρεία του Ομίλου (25%) – Ελλάδα, Οικόπεδο 2, Δυτική Κέρκυρα Total E&P Greece B.V. (40%), Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (40%), Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (20%) – Ελλάδα, οικόπεδο Δυτικής Κρήτης Total E&P Greece B.V. (40%), Exxon Mobil Exploration and Production Greece (Crete) B.V. (40%), Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (20%) – Ελλάδα, οικόπεδο Νοτιοδυτικής Κρήτης Repsol Exploracion (50%), Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (50%) – Ελλάδα, οικόπεδο Ιονίου Calfrac Well Services Ltd (75%), ΕΛΠΕ Θρακικό Πέλαγος Α.Ε., εταιρεία του Ομίλου (25%) – Ελλάδα, Θρακικό Πέλαγος Οι δραστηριότητες αυτές βρίσκονται στο στάδιο των ερευνών και δε συνεισφέρουν στα συνολικά έσοδα. 10. Δάνεια, προκαταβολές και λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Δάνεια και προκαταβολές Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις 19.769 2.320 6.518 2.369 Σύνολο 22.089 8.887 Στα Δάνεια και προκαταβολές κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 περιλαμβάνεται τριετές ομολογιακό δάνειο ύψους €3,6 εκατ. προς την ΑΤΕΝ Ενεργειακή Α.Ε., εταιρεία του Ομίλου, με ημερομηνία λήξης το 2023. Περιλαμβάνονται επίσης και εμπορικές απαιτήσεις εισπρακτέες σε περισσότερα από ένα έτη, ως συνέπεια διακανονισμών. Αυτές έχουν έχουν προεξοφληθεί με επιτόκιο 7,25% κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: 7,25%). Η αύξηση οφείλεται σε νέες μακροπρόθεσμες εμπορικές απαιτήσεις εντός του 2019. 11. Αποθέματα 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Αργό πετρέλαιο Διυλισμένα και ημιτελή προϊόντα Πετροχημικά Αναλώσιμα, ανταλλακτικά και λοιπές α' ύλες - Μείον: Πρόβλεψη για ανταλλακτικά και λοιπές α' ύλες 331.447 487.614 25.554 85.485 (30.340) 328.010 486.792 24.400 83.903 (29.246) Σύνολο 899.760 893.859 Η Ελλάδα, βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ και του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, υποχρεούται στην τήρηση στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας για 90 ημέρες (Υποχρέωση Τήρησης Αποθεμάτων Ασφαλείας), όπως νομοθετήθηκε με τον Ν. 3054/2002. Η υποχρέωση αυτή μετακυλίεται σε όλες τις εταιρείες που εισάγουν και πωλούν στην εγχώρια αγορά, συμπεριλαμβανομένης και της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., οι οποίες με τη σειρά τους πρέπει να τηρούν και να χρηματοδοτούν τα ανάλογα αποθέματα. Τα αποθέματα αυτά αποτελούν μέρος των λειτουργικών αποθεμάτων και αποτιμώνται με τον ίδιο τρόπο. Το κόστος των αποθεμάτων που αναγνωρίζεται ως έξοδο και συμπεριλαμβάνεται στο «Κόστος Πωληθέντων» για το 2019 ανέρχεται σε €7,1 δις (2018: €7,8 δις). Η Εταιρεία αναγνώρισε ζημιά €2,1 εκατ. λόγω απομείωσης της αξίας των αποθεμάτων της στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία τους στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: ζημιά €32,4 εκατ.). Το ποσό αυτό αναγνωρίστηκε ως έξοδο για τη χρήση του έτους 2019 και συμπεριλήφθηκε στο «Κόστος πωληθέντων» στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Σημειώνεται ότι η συνολική επίδραση στα Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (50) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) αποθέματα λόγω των διαφόρων μεταβολών των τιμών του αργού πετρελαίου και των πετρελαιοειδών κατά τη διάρκεια του έτους, ήταν θετική και ανήλθε περίπου στα €24 εκατ. (2018: θετική επίδραση €48 εκατ.). Επιπρόσθετα, στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ανταλλακτικά των μονάδων των διυλιστηρίων αξίας €1,2 εκατ. (2018: €5,2 εκατ.) έχουν μεταφερθεί από τα αποθέματα στα πάγια (Σημ. 6). 12. Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Πελάτες - Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Πελάτες 449.115 (100.543) 348.572 449.595 (117.170) 332.425 Λοιπές απαιτήσεις -Μείον: Προβλέψεις απομείωσης Λοιπές απαιτήσεις 443.101 (14.438) 428.663 312.475 (14.272) 298.203 14.022 12.633 791.257 643.261 Προπληρωθέντα έξοδα και προκαταβολές Σύνολο Επαναδιατύπωση: Το υπόλοιπο των λοιπών απαιτήσεων 31 Δεκεμβρίου 2018 έχει επαναδιατυπωθεί κατά το ποσό των €1,2 εκατ., που αναταξινομήθηκε από τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα (Σημ. 13) και κατά το ποσό των €35,7 εκατ., το οποίο αναταξινομήθηκε στο φόρο εισοδήματος εισπρακτέο. Στα πλαίσια διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης η Εταιρεία χρησιμοποιεί υπηρεσίες πρακτόρευσης απαιτήσεων (factoring) για την πιο έγκαιρη είσπραξη απαιτήσεων από τους πελάτες της στην Ελλάδα. Προεισπραχθείσες απαιτήσεις χωρίς δικαίωμα αναγωγής δεν συμπεριλαμβάνονται στα πιο πάνω ποσά, καθώς ο κίνδυνος και η ανταμοιβή από τα συγκεκριμένα συμβόλαια έχουν μεταφερθεί στις υπηρεσίες πρακτόρευσης απαιτήσεων. Οι λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν ως επί το πλείστον ποσά προκαταβολών σε προμηθευτές και σε εργαζομένους, απαιτήσεων από ΦΠΑ, παρακρατούμενων φόρων, καθώς και ποσά φόρων, εξαιρουμένων ποσών φόρων που έχουν καταλογιστεί ως αποτέλεσμα ελέγχων από τις φορολογικές αρχές κατά τα προηγούμενα έτη τα οποία η Εταιρεία αμφισβητεί και για τα οποία έχει ασκήσει ένδικα μέσα. Ο χρόνος ολοκλήρωσης των ως άνω ένδικων μέσων δεν δύναται να προβλεφθεί και η Εταιρεία έχει κατατάξει τα σχετικά ποσά στο κυκλοφορούν ενεργητικό. Πιο συγκεκριμένα, για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 οι λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: α) €54 εκατ. βεβαιωμένων επιστροφών ΦΠΑ που έχουν παρακρατηθεί από το Τελωνείο Πειραιά αναφορικά με φερόμενα «ελλείμματα» αποθεμάτων πετρελαιοειδών (31 Δεκεμβρίου 2018: €54 εκατ.). Σε απάντηση αυτής της ενέργειας η Εταιρεία έχει εναντιωθεί νομικά και απαιτεί και αναμένει να ανακτήσει ολόκληρο το ποσό αυτό με την περάτωση της νομικής διαδικασίας (Σημ. 33). β) €150 εκατ. μερίσματα εισπρακτέα από τη θυγατρική εταιρεία HPI. γ) Ομολογιακό δάνειο ύψους €138 εκατ. 12μηνης λήξης, προς την 100% θυγατρική εταιρεία ΕΚΟ ΑΒΕΕ (Σημ. 35). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (51) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Οι λογιστικές αξίες των πελατών αντιπροσωπεύουν την εύλογη τους αξία. Η ανάλυση παλαιότητας των ανοικτών εμπορικών απαιτήσεων που ήταν ληξιπρόθεσμες είναι ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Μη ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα Ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα 241.104 208.011 244.027 205.568 Σύνολο υπολοίπων πελατών 449.115 449.595 Η ανάλυση παλαιότητας των ληξιπροθέσμων εμπορικών απαιτήσεων, είναι ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 86.709 9.900 111.402 208.011 62.404 10.750 132.414 205.568 Εως 30 ημέρες 30 - 90 ημέρες Πάνω από 90 ημέρες Σύνολο ληξιπροθέσμων υπολοίπων πελατών Σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού, η Εταιρεία διενεργεί έλεγχο απομείωσης των απαιτήσεων χρησιμοποιώντας πίνακα με βάση τον οποίο υπολογίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές. Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο την ημέρα του Ισολογισμού είναι η λογιστική αξία κάθε κατηγορίας εισπρακτέων, ως αναφέρεται παραπάνω. Οι εξασφαλίσεις περιλαμβάνουν κυρίως προσημειώσεις σε ιδιοκτησίες οφειλετών , προσωπικές εγγυήσεις και τραπεζικές εγγυητικές. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η πληροφόρηση σχετικά με την έκθεση της Εταιρείας σε πιστωτικό κίνδυνο: Μη ληξιπρόθεσμα 31 Δεκεμβρίου 2019 Αναμενόμενο ποσοστό πιστωτικής ζημιάς Συνολικό ποσό απαιτήσεων Αναμενόμενη πιστωτική ζημιά Ημέρες καθυστέρησης είσπραξης απαιτήσεων < 30 ημέρες 31-90 ημέρες > 90 ημέρες Σύνολο 0,01% 241.104 (33) 0,03% 86.709 (22) 0,42% 9.900 (41) 3,02% 111.402 (64) 0,04% 449.115 (160) Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης της αξίας των απαιτήσεων από πελάτες έχει ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (δημοσιευμένο) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) 117.170 117.170 117.305 1.277 118.582 Χρεώσεις/(Πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: - Προσθήκες - Απαιτήσεις που διαγράφηκαν ως ανεπίδεκτες είσπραξης - Ποσά που έχουν αντιλογισθεί 248 (14.091) (2.784) 430 (1.842) Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 100.543 117.170 Η κίνηση στην πρόβλεψη για ενδεχόμενες επισφάλειες έχει καταχωρισθεί στα έξοδα διάθεσης στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (52) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η κίνηση της πρόβλεψης απομείωσης της αξίας των λοιπών απαιτήσεων έχει ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 14.272 20.060 525 (318) (41) - 212 (6.000) 14.438 14.272 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Διαθέσιμα στο ταμείο και σε τράπεζες Βραχυπρόθεσμες τραπεζικές καταθέσεις 884.109 4.455 1.070.377 - Σύνολο ρευστών διαθεσίμων 888.564 1.070.377 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 Χρεώσεις / (Πιστώσεις) στο λογαριασμό αποτελεσμάτων: - Προσθήκες - Απαιτήσεις που διαγράφηκαν ως ανεπίδεκτες είσπραξης - Ποσά που έχουν αντιλογισθεί Μεταφορά στην πρόβλεψη για επίδικες υποθέσεις Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 13. Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Επαναδιατύπωση: Κατά τη διάρκεια της τρέχουσας περιόδου, η Εταιρεία αναθεώρησε την παρουσίαση των δεσμευμένων καταθέσεων οι οποίες τώρα παρουσιάζονται στην κατηγορία «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις». Προηγουμένως, παρουσιάζονταν στην κατηγορία «Ταμειακά διαθέσιμα, ταμειακά ισοδύναμα και δεσμευμένες καταθέσεις». Κατά συνέπεια, ένα ποσό αξίας € 1,2 εκατ. αναταξινομήθηκε αναδρομικά για το 2018 από την κατηγορία «Ταμειακά διαθέσιμα, ταμειακά ισοδύναμα και δεσμευμένες καταθέσεις» στην κατηγορία «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις». Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το τραπεζικό υπόλοιπο σε δολάρια Αμερικής που περιλαμβάνεται στην κατηγορία «Διαθέσιμα στο ταμείο και σε τράπεζες» ανερχόταν σε $822 εκατ. (ισοδύναμο σε Ευρώ: €732 εκατ.). Το αντίστοιχο ποσό για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 ανερχόταν σε $889 εκατ. (ισοδύναμο σε Ευρώ: €777 εκατ.). Το σταθμισμένο κατά μέσο όρο τρέχον επιτόκιο την ημερομηνία Ισολογισμού ήταν: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 0,03% 0,14% Ευρώ USD 0,02% 0,10% 14. Μετοχικό κεφάλαιο Αριθμός μετοχών Κοινές μετοχές Υπέρ το άρτιο Σύνολο 1 Ιανουαρίου & 31 Δεκεμβρίου 2018 305.635.185 666.285 353.796 1.020.081 31 Δεκεμβρίου 2019 305.635.185 666.285 353.796 1.020.081 Το εγκεκριμένο μετοχικό κεφάλαιο είναι ίδιο με τις μετοχές που έχουν εκδοθεί και διατεθεί σε μετόχους και είναι πλήρως καταβεβλημένο. Η ονομαστική αξία κάθε μιας μετοχής της Εταιρείας είναι €2,18 (31 Δεκεμβρίου 2018: €2,18). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (53) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 15. Αποθεματικά Τακτικό αποθ-κό Αποθ-κά φορολογ. Αποθ-κό και αντιστάθΕιδικά αναπτυξ. μισης αποθ-κά νόμων κινδύνου Κέρδη / Αναλογι(Ζημιές) Αποθ-κό στικά αποτίμησης παροχών σε κέρδη/ συμμετοχικ. συμμετοχικ. (ζημιές) τίτλων τίτλους Ίδιες Μετοχές Σύνολο Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (δημοσιευμένο) Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής 118.668 - 86.495 - 164.981 - 8.175 - (17.187) - 166 93 - (531) - 360.694 166 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2018 (αναπροσαρμοσμένο) 118.668 86.495 164.981 8.175 (17.187) 166 93 (531) 360.860 - - - (5.006) - - - - (5.006) - - - (14.920) - - - - (14.920) 26.170 - (76.408) (17.318) - - (10.878) - (675) - (93) - (683) 1.214 - (10.878) (675) (93) (683) 1.214 (76.408) (17.318) 26.170 Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2018 144.838 86.495 71.255 (11.751) (28.065) (509) - - 262.263 Υπόλοιπο την 1 Ιανουαρίου 2019 144.838 86.495 71.255 (11.751) (28.065) (509) - - 262.263 - - - 12.890 - - - - 12.890 - - - 1.501 - - - - 1.501 15.818 - - - (9.835) - 469 - - - (9.835) 469 15.818 160.656 86.495 71.255 2.640 (37.900) (40) - - 283.106 Πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου: - Κέρδη/(ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου - Αποχαρακτηρισμός πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους Αγορά ιδίων μετοχών Διάθεση ιδίων μετοχών στο προσωπικό Μερίσματα Μεταφορά φόρου από αποθεματικά στα αποτελέσματα Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου: - Κέρδη/(ζημιές) από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου - Αποχαρακτηρισμός πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων Μεταφορά σε τακτικό αποθεματικό Υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Τακτικό αποθεματικό Σύμφωνα με τον Ελληνικό νόμο, οι εταιρείες υποχρεούνται να μεταφέρουν κατά ελάχιστο το 5% των ετήσιων καθαρών κερδών τους σύμφωνα με τα λογιστικά τους βιβλία σε τακτικό αποθεματικό έως ότου το αποθεματικό αυτό ισούται με το ένα τρίτο του μετοχικού τους κεφαλαίου. Το αποθεματικό αυτό δεν μπορεί να διανεμηθεί, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διαγραφή ζημιών. Ειδικά αποθεματικά Τα ειδικά αποθεματικά αφορούν κυρίως σε αποθεματικά που προκύπτουν λόγω φορολογικών αναπροσαρμογών στοιχείων του ενεργητικού σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις προηγουμένων χρήσεων. Αφορολόγητα αποθεματικά και αποθεματικά αναπτυξιακών νόμων Τα αποθεματικά αυτά αφορούν σε κέρδη που δεν έχουν φορολογηθεί με βάση τον ισχύοντα φορολογικό συντελεστή, σύμφωνα με το εκάστοτε ισχύον φορολογικό πλαίσιο, καθώς και σε αποθεματικά τα οποία προέρχονται από φορολογημένα κέρδη και αφορούν ίδια συμμετοχή σε αναπτυξιακούς νόμους. Τα αποθεματικά αυτά θα είναι φορολογητέα με βάση το φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά το χρόνο της διανομής τους στους μετόχους ή μετατροπής τους σε μετοχικό κεφάλαιο, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (54) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου Το αποθεματικό αντιστάθμισης κινδύνου χρησιμοποιείται για τη καταχώρηση κερδών ή ζημιών από παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα, τα οποία μπορούν να χαρακτηριστούν ως παράγωγα αντιστάθμισης μελλοντικών ταμειακών ροών (cash flow hedges) και αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα όπως περιγράφεται στη Σημ. 23. Όταν η συναλλαγή με την οποία συσχετίζεται η πράξη αντιστάθμισης επηρεάζει την κατάσταση συνολικών εισοδημάτων, τότε τα αντίστοιχα ποσά μεταφέρονται επίσης από τα λοιπά συνολικά έσοδα στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων. Λοιπά αποθεματικά Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει: (α) Αναλογιστικά κέρδη / (ζημιές) από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών, που προέρχονται α) από εμπειρικές προσαρμογές (το αποτέλεσμα των διαφορών μεταξύ των προηγούμενων αναλογιστικών παραδοχών και αυτών που τελικά έλαβαν χώρα) και β) από αλλαγές στις αναλογιστικές παραδοχές. (β) Μεταβολές στην εύλογη αξία των επενδύσεων που έχουν κατηγοριοποιηθεί ως επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους. 16. Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Προμηθευτές Δεδουλευμένα έξοδα Λοιπές υποχρεώσεις 1.165.580 64.280 41.949 1.075.569 114.656 35.882 Σύνολο 1.271.809 1.226.107 Η γραμμή “Προμηθευτές” αποτελείται από ποσά πληρωτέα ή δεδουλευμένα τα οποία αφορούν αργό πετρέλαιο, πετρελαιοειδή προϊόντα και υπηρεσίες. Το υπόλοιπο των προμηθευτών στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και στις 31 Δεκεμβρίου 2018, περιλαμβάνει ποσά οφειλόμενα από αγορές αργού πετρελαίου από το Ιράν, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Δεκεμβρίου 2011 και Μαρτίου 2012, στα πλαίσια του μακροπρόθεσμου συμβολαίου με την NIOC. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες της Εταιρείας να αποπληρώσει τις συγκεκριμένες υποχρεώσεις από τον Ιανουάριο μέχρι και τον Ιούνιο 2012 μέσω του διεθνούς τραπεζικού συστήματος, αυτό δεν κατέστη εφικτό. Κατά την περίοδο από τις 16 Ιανουαρίου 2016 έως τις 8 Μαΐου 2018, οπότε και ανεστάλησαν οι κυρώσεις, η Εταιρεία πραγματοποίησε με επιτυχία αρκετές πληρωμές έναντι σημαντικού μέρους αυτών των οφειλών. Από τις 8 Μαΐου 2018 κι έπειτα, μετά την εκ νέου εφαρμογή των σχετικών κυρώσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν πραγματοποιήθηκαν παραδόσεις αργού πετρελαίου από το Ιράν, ούτε πληρωμές. Τα δεδουλευμένα έξοδα περιλαμβάνουν κυρίως τόκους, έξοδα μισθοδοσίας και προβλέψεις μη τιμολογημένων εξόδων. Τα δεδουλευμένα έξοδα, περιλαμβάνουν την εκτίμηση για το κόστος δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων διοξειδίου του άνθρακα σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία, η οποία στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται σε €12 εκατ. (2018: €54 εκατ.). Οι λοιπές υποχρεώσεις αφορούν μισθοδοσία, λοιπές δαπάνες προσωπικού και διάφορους φόρους και τέλη. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (55) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 17. Δανεισμός Μακροπρόθεσμος δανεισμός Τραπεζικός δανεισμός Ενδοομιλικά δάνεια Ομολογιακό δάνειο Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων Βραχυπρόθεσμος δανεισμός Βραχυπρόθεσμα δάνεια Ενδοομιλικά δάνεια Τρέχον υπόλοιπο τραπεζικού δανεισμού Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων Σύνολο δανείων 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 66.667 689.900 851.271 1.607.838 111.112 480.000 1.066.486 1.657.598 831.132 44.444 875.576 590.906 280.000 44.444 915.350 2.483.414 2.572.948 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 944.085 630.753 33.000 267.038 1.357.560 33.000 Η λήξη του μακροπρόθεσμου δανεισμού έχει ως ακολούθως: Μεταξύ 1 και 2 ετών Μεταξύ 2 και 5 ετών Πάνω από 5 έτη 1.607.838 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων 1.657.598 Τα πραγματικά σταθμισμένα μέσα επιτόκια την ημερομηνία του Ισολογισμού είναι τα παρακάτω: Τραπεζικός Δανεισμός Νόμισμα 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Βραχυπρόθεσμος -Μεταβλητό Euribor + περιθώριο -Μεταβλητό Libor + περιθώριο Ευρώ USD 3,31% 4,84% 5,17% 6,88% Μακροπρόθεσμος -Μεταβλητό Euribor + περιθώριο -Μεταβλητό Libor + περιθώριο Ευρώ USD 3,99% 4,60% 3,46% 5,42% 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Ευρώ Δολλάριο Αμερικής 2.324.473 158.941 2.417.888 155.060 Σύνολο δανείων 2.483.414 2.572.948 Η ανάλυση ανά νόμισμα των δανείων είναι η ακόλουθη: Η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. από κοινού με τις θυγατρικές της εταιρείες (μαζί ο «Όμιλος») διενεργεί κεντρικά τις χρηματοδοτικές δραστηριότητες, συντονίζοντας και ελέγχοντας τη χρηματοδότηση και ταμειακή διαχείριση όλων των εταιρειών του Ομίλου. Στο πλαίσιο αυτό η Hellenic Petroleum Finance Plc («HPF») ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 2005 στο Ηνωμένο Βασίλειο και είναι 100% θυγατρική της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., για να ενεργεί ως ο κεντρικός χρηματοοικονομικός φορέας του Ομίλου. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (56) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα δάνεια της Εταιρείας, στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, αναλύονται ανά είδος και ημερομηνία λήξης, στον πίνακα που ακολουθεί (σε € εκατ.): 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 (€ εκατ.) (€ εκατ.) 394 224 299 159 111 442 215 639 392 223 297 155 156 280 447 623 2.483 2.573 Λήξη Ομολογιακό δάνειο €400 εκατ. Ομολογιακό δάνειο €400 εκατ. Ομολογιακό δάνειο €300 εκατ. Ομολογιακό δάνειο $250 εκατ. Δάνεια Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Δάνειο HPF, Ιούλιος 2014 Δάνειο HPF, Οκτώβριος 2016 Δάνειο HPF, Οκτώβριος 2019 Συμβάσεις διμερών πιστωτικών γραμμών Ιούν. 2023 Νοέ. 2020 Φεβ. 2021 Ιούν. 2021 Ιούν. 2022 Ιούλ. 2019 Οκτ. 2021 Οκτ. 2024 Διάφορες Σύνολο Περαιτέρω πληροφορίες σχετικές για τα ποσά των δανείων της Εταιρείας που θα πρέπει να αποπληρωθούν ή να αναχρηματοδοτηθούν εντός του 2019 περιλαμβάνονται στη Σημ. 3.1 « Κίνδυνος Ρευστότητας». Για τις χρήσεις που έληξαν 31 Δεκεμβρίου 2019 και 31 Δεκεμβρίου 2018, οι όροι των δανείων εξυπηρετούνται πλήρως. Οι σημαντικές κινήσεις κατά τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 αναφέρονται παρακάτω: Ομολογιακό δάνειο €400 εκατ., λήξης Ιούνιο 2023 Τον Ιούνιο του 2018 η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. προπλήρωσε ένα κοινοπρακτικό δάνειο που έληγε, λαμβάνοντας πενταετές αναχρηματοδοτούμενο κοινοπρακτικό δάνειο ύψους €400 εκατ. με τη συμμετοχή ελληνικών και διεθνών τραπεζών. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €400 εκατ. Ομολογιακό δάνειο €400 εκατ., λήξης Νοέμβριο 2020 (με δυνατότητα επέκτασης ενός έτους) Το Νοέμβριο 2018, η Εταιρεία αναχρηματοδότησε ομολογιακό δάνειο €400 εκατ. με έκδοση νέου κοινοπρακτικού ομολογιακού δανείου ύψους €400 εκατ. και διάρκειας 2 ετών, με δυνατότητα επέκτασης για ένα επιπλέον έτος. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €225 εκατ. Ομολογιακό δάνειο €300 εκατ., ημερομηνίας λήξης Φεβρουάριο 2021 Τον Ιανουάριο 2015 η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε δάνειο ύψους €200 εκατ. διάρκειας 3 ετών. Το δάνειο αναχρηματοδοτήθηκε το Φεβρουάριο του 2019, με δάνειο ύψους €300 εκατ. και εκ νέου διάρκεια 3 ετών. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €300 εκατ. Ομολογιακό δάνειο $250 εκατ., ημερομηνίας λήξης τον Ιούνιο 2021 Τον Ιούνιο 2018 η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε δάνειο ύψους $250 εκατ. διάρκειας 3 ετών με σκοπό τη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν $180 εκατ. Δάνεια Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, ημερομηνίας λήξης Ιούνιο 2022 Στις 26 Μαΐου 2010, η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. σύναψε δύο δανειακές συμβάσεις συνολικού ύψους €400 εκατ. (Διευκόλυνση Α και Β, €200 εκατ. έκαστη) με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Ο σκοπός των δανείων ήταν να χρηματοδοτήσουν μέρος του έργου αναβάθμισης του διυλιστηρίου της Ελευσίνας. Και τα δυο δάνεια έχουν περίοδο αποπληρωμής 12 ετών, έναρξη αποπληρωμής το Δεκέμβριο του 2013, ενώ διέπονται από Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (57) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) παρόμοιους όρους και προϋποθέσεις. Η Διευκόλυνση Β βελτιωνόταν πιστοληπτικά από την εγγύηση μίας εμπορικής τράπεζας έως το Φεβρουάριο 2018, μία πρακτική που είναι συνήθης για δανειακές συμβάσεις της ΕΤΕ ειδικότερα κατά τη φάση κατασκευής μεγάλων έργων. Μέχρι την 31 Δεκεμβρίου 2019, πραγματοποιήθηκαν συνολικές αποπληρωμές ύψους €289 εκατ. (€44 εκατ. πληρώθηκαν το 2019). Μέχρι το Φεβρουάριο 2019, η Δανειακή Διευκόλυνση Β περιελάμβανε χρηματοοικονομικούς όρους μεταξύ των οποίων και δείκτες κάλυψης τόκων και μόχλευσης. Το Φεβρουάριο 2019 η Εταιρεία τροποποίησε τους όρους αυτής της σύμβασης με στόχο να εναρμονίσει τους ορισμούς των χρηματοοικονομικών όρων της σύμβασης και τους σχετικούς δείκτες με αυτούς των υπολοίπων δανείων της που προέρχονται από εμπορικές τράπεζες και Ευρω-ομόλογα. Δάνειο HPF, λήξης Ιούλιο 2019 (Ευρώ-ομόλογο €325 εκατ.) Τον Ιούλιο του 2014, η HPF εξέδωσε πενταετές Ευρω-ομόλογο, ύψους €325 εκατ. με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,25% και με ημερομηνία λήξης τον Ιούλιο του 2019. Οι ομολογίες έχουν την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο του Λουξεμβούργου. Στη συνέχεια η Εταιρεία προχώρησε στη σύναψη δανείου με την HPF, ύψους €317,6 εκατ. Τον Ιούνιο του 2019 η Εταιρεία αποπλήρωσε το υπόλοιπο του δανείου ύψους €280,2 εκατ. Δάνειο HPF, λήξης Οκτώβριο 2021 (Ευρώ-ομόλογο €450 εκατ.) Τον Οκτώβριο 2016, η HPF εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €375 εκατ., με την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., με ετήσιο τοκομερίδιο 4,875%, τιμή έκδοσης 99,453% επί της ονομαστικής αξίας και λήξη τον Οκτώβριο του 2021. Τα έσοδα από την έκδοση του ομολόγου χρησιμοποιήθηκαν για την αποπληρωμή υφιστάμενου χρηματοοικονομικού χρέους, συμπεριλαμβανομένης και της μερικής αποπληρωμής του ευρωομολόγου ύψους €500 εκατ. το οποίο έληγε το Μάιο του 2017, μέσω διαδικασίας δημόσιας προσφοράς, η οποία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2016, με ομολογίες ονομαστικής αξίας €225 εκατ. όπως αυτές έγιναν αποδεκτές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Στη συνέχεια η Εταιρεία προχώρησε στη σύναψη δανείου με την HPF, ύψους €367 εκατ., τα οποία χρησιμοποίησε για να χρηματοδοτήσει μέρος του δανείου της ύψους €488 εκατ., με λήξη το Μάιο 2018 και την εν γένει τη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων. Τον Ιούλιο του 2017, η HPF εξέδωσε νέες ομολογίες ύψους 74,5 εκατ. Ευρώ με σκοπό να ενοποιηθούν και να αποτελέσουν μια ενιαία σειρά με τις ήδη υπάρχουσες ομολογίες της HPF, οι οποίες λήγουν τον Οκτώβριο του 2021. Στη συνέχεια η Εταιρεία αύξησε το ύψος του δανεισμού της. Οι ομολογίες αποπληρώθηκαν μερικώς τον Οκτώβριο 2019 με εισπράξεις από την έκδοση ενός Ευρω-ομολόγου €500 εκατ. (περιγράφεται παρακάτω). Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €442 εκατ. Δάνειο HPF, λήξης Οκτώβριο 2024 (Ευρώ-ομόλογο €500 εκατ.) Τον Οκτώβριο 2019, η HPF εξέδωσε πενταετές ευρωομόλογο ύψους €500 εκατ., με την εγγύηση της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., με ετήσιο τοκομερίδιο 2%, τιμή έκδοσης 99,41% επί της ονομαστικής αξίας και λήξη τον Οκτώβριο του 2024. Μέρος της ζήτησης αξίας €248 εκατ. προήλθε από τη μερική εξόφληση του Ευρω-ομολόγου €450 εκατ. λήξης Οκτωβρίου 2021 (περιεγράφηκε παραπάνω), μέσω διαδικασίας πρότασης εξαγοράς, η οποία ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο 2019. Στη συνέχεια η Εταιρεία προχώρησε στη σύναψη δανείου με την HPF, ύψους €223 εκατ., με σκοπό τη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων. Το υπόλοιπο του δανείου στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν €214,9 εκατ. Συμβάσεις διμερών πιστωτικών γραμμών Η Εταιρεία διατηρεί επίσης δανειακές γραμμές με άλλες τράπεζες για την κάλυψη γενικών χρηματοδοτικών αναγκών. Πρόκειται στην πλειοψηφία τους για βραχυπρόθεσμα δάνεια που έχει συνάψει η Εταιρεία και τα οποία έχουν τεθεί σε ισχύ και ανανεώνονται αναλόγως με τις ανάγκες της κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Η Εταιρεία πέτυχε σημαντική μείωση χρηματοδοτικού κόστους κατά το 2019. Ορισμένες από τις δανειακές συμφωνίες της Εταιρείας περιλαμβάνουν χρηματοοικονομικούς όρους οι πιο σημαντικοί των οποίων είναι η διατήρηση συγκεκριμένων αριθμοδεικτών, ως ακολούθως: “Ενοποιημένος Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (58) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Καθαρός Δανεισμός/Συγκρίσιμα Ενοποιημένα Κέρδη προ Φόρων, Τόκων και Αποσβέσεων”, “Συγκρίσιμα Ενοποιημένα Κέρδη προ Φόρων και Τόκων /Ενοποιημένοι Καθαροί Τόκοι” και “Ενοποιημένος Καθαρός Δανεισμός/Ενοποιημένη Καθαρή Αξία Ιδίων Κεφαλαίων”. Η διοίκηση παρακολουθεί την απόδοση του Ομίλου για να διασφαλίσει τη συμμόρφωση με τους ανωτέρω χρηματοοικονομικούς όρους. 18. Υποχρεώσεις μισθώσεων Τα υπόλοιπα των υποχρεώσεων μισθώσεων και οι κινήσεις της περιόδου έχουν ως εξής: Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μετατροπές Χρηματοοικονομικό κόστος Αποπληρωμές 25.744 Σημ. 8.664 4.469 967 (8.661) 27 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 31.183 9.919 Τρέχον υπόλοιπο 21.264 Μακροπρόθεσμο υπόλοιπο Τα παρακάτω ποσά αναγνωρίστηκαν στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: Σημ. Αποσβέσεις δικαιμάτων χρήσης παγίων Χρηματοοικονομικό κόστος δικαιωμάτων μισθώσεων Έξοδα βραχυπρόθεσμων μισθώσεων Συνολικό ποσό που αναγνωρίστηκε στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 6.793 967 3.911 7 27 11.671 Η ανάλυση παλαιότητας των μισθώσεων παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα: Εντός 1 έτος 31 Δεκεμβρίου 2019 Υποχρεώσεις μισθώσεων 7.964 Μεταξύ 2 Πάνω από 5 και 5 έτη έτη 17.712 4.540 Σύνολο 30.216 19. Αναβαλλόμενη φορολογία Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Η μεταβολή της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης / (υποχρέωσης) έχει ως εξής: Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (59) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο αρχής έτους Aποτελέσματα χρήσης Κινήσεις στην καθαρή θέση Aναπροσαρμογή καθαρής θέσης (151.873) (27.205) (2.987) - (89.959) (72.739) 10.506 319 Υπόλοιπο τέλους χρήσης (182.065) (151.873) 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Αποτίμηση αποθεμάτων Περιβαλλοντολογική πρόβλεψη Μη πραγματοποιηθείσες συναλλαγματικές διαφορές Προβλέψεις παροχών προσωπικού Προβλέψεις για επισφαλείς πελάτες Παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία σε εύλογη αξία Πρόβλεψη απομείωσης αξίας κτήσης συμμετοχών Αναβαλλόμενη φορολογία στη διανομή των μετοχών του ΔΕΣΦΑ από τη ΔΕΠΑ Λοιπές μεταβολές σε σχέση με προβλέψεις και δεδουλ.έξοδα (208.610) 11.463 6.394 97 35.313 6.005 (834) 12.928 (197.770) 11.182 18.311 (3.383) 35.705 10.116 4.002 10.989 (46.556) 1.735 (48.496) 7.471 Υπόλοιπο τέλους χρήσης (182.065) (151.873) Ο αναβαλλόμενος φόρος αναφέρεται στις παρακάτω κατηγορίες: Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (60) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 20. Υποχρεώσεις παροχών προσωπικού λόγω εξόδου από την υπηρεσία Ο παρακάτω πίνακας αναλύει πώς τα ποσά που σχετίζονται με τις συνταξιοδοτικές παροχές της Εταιρείας έχουν καταχωρηθεί στις οικονομικές καταστάσεις. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υποχρεώσεις κατάστασης οικονομικής θέσης για: Συνταξιοδοτικές παροχές 147.074 132.539 Σύνολο 147.074 132.539 Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Χρεώσεις στη κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: Συνταξιοδοτικές παροχές 16.038 19.184 Σύνολο 16.038 19.184 Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Χρεώσεις στη κατάσταση λοιπών συνολικών εισοδημάτων: Συνταξιοδοτικές παροχές Φόρος εισοδήματος Σύνολο 12.448 (2.613) 13.212 (2.334) 9.835 10.878 Τα ποσά που έχουν αναγνωρισθεί στην κατάσταση οικονομικής θέσης έχουν προσδιορισθεί ως εξής: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 11.676 (2.657) 9.019 7.760 (2.262) 5.498 Παρούσα αξία μη χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων 138.055 127.041 Υποχρέωση στη κατάσταση οικονομικής θέσης 147.074 132.539 Παρούσα αξία χρηματοδοτούμενων υποχρεώσεων Εύλογη αξία στοιχείων ενεργητικού Έλλειμμα χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων Tα προγράμματα αφορούν συνταξιοδοτικές παροχές προς τους εργαζομένους. Το ποσό των παροχών εξαρτάται από το χρόνο προϋπηρεσίας και τις αποδοχές του κάθε εργαζομένου. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (61) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Η μεταβολή στις υποχρεώσεις για συνταξιοδοτικές παροχές είναι η ακόλουθη: Παρούσα Εύλογη αξία Αξία στοιχείων Υποχρεώσεων ενεργητικού Υπόλοιπο 1 Ιανουαρίου 2018 106.174 (1.843) 104.331 5.515 2.234 (46) 5.515 2.188 11.481 19.230 (46) 11.481 19.184 0 11.169 2.033 13.202 10 10 10 11.169 2.033 13.212 (3.562) (243) 134.801 (626) 243 (2.262) (4.188) 0 132.539 7.082 2.565 (44) 7.082 2.521 6.435 16.082 (44) 6.435 16.038 0 14.470 (2.029) 12.441 7 7 7 14.470 (2.029) 12.448 (13.312) (281) 149.731 (639) 281 (2.657) (13.951) 0 147.074 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικά έξοδα/ (έσοδα) Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και (κέρδη)/ ζημίες από τακτοποιήσεις Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα Επαναμετρήσεις στις αναλογιστικές παραδοχές: Απόδοση των στοιχείων ενεργητικού, εξαιρουμένου του ποσού που συμπεριλαμβάνεται στα χρηματοοικονομικά έξοδα/(έσοδα) - (Κέρδη)/Ζημίες από μεταβολή χρηματοοικονομικών παραδοχών - (Κέρδη)/Ζημίες από εμπειρικές προσαρμογές Σύνολο χρεώσεων στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Καταβολές παροχών άμεσα από την Εταιρεία/ εισφορές της Εταιρείας στα στοιχεία ενεργητικού Καταβολές παροχών από τα στοιχεία ενεργητικού Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Χρηματοοικονομικά έξοδα/ (έσοδα) Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και (κέρδη)/ ζημίες από τακτοποιήσεις Σύνολο χρεώσεων στα αποτελέσματα Επαναμετρήσεις στις αναλογιστικές παραδοχές: Απόδοση των στοιχείων ενεργητικού, εξαιρουμένου του ποσού που συμπεριλαμβάνεται στα χρηματοοικονομικά έξοδα/(έσοδα) - (Κέρδη)/Ζημίες από μεταβολή χρηματοοικονομικών παραδοχών - (Κέρδη)/Ζημίες από εμπειρικές προσαρμογές Σύνολο χρεώσεων στα λοιπά συνολικά εισοδήματα Καταβολές παροχών άμεσα από την Εταιρεία/ εισφορές της Εταιρείας στα στοιχεία ενεργητικού Καταβολές παροχών από τα στοιχεία ενεργητικού Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο Η κατηγορία «Κόστος παλαιότερης απασχόλησης και (κέρδη)ζημιές από τακτοποιήσεις» συμπεριλαμβάνει το κόστος του προγράμματος εθελουσίας αποχώρησης για το 2019, ύψους €6,1 εκατ. (Σημ. 24). Οι μη προεξοφλημένες παροχές συνταξιοδότησης λήγουν ως ακολούθως: Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Συνταξιοδοτικές παροχές Έως 1 έτος 5.475 1 - 2 έτη 14.213 Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (62) από (76) 2 - 5 έτη 32.071 Άνω των 5 ετών 114.812 Σύνολο 166.571 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Τα περιουσιακά στοιχεία των προγραμμάτων επενδύθηκαν ως ακολούθως: 31 Δεκεμβρίου 2019 Μη Εισηγμένα εισηγμένα Σύνολο % 31 Δεκεμβρίου 2018 Μη Εισηγμένα εισηγμένα Σύνολο % Τίτλοι συμμετοχών Ομόλογα: - Κρατικά ομόλογα - Εταιρικά ομόλογα Επενδυτικά κεφάλαια Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα 96 - 96 4% 72 - 72 3% 1.060 1.092 271 - 1.060 1.092 271 40% 41% 10% 1.053 802 140 - 1.053 802 140 47% 35% 6% 138 - 138 5% 195 - 195 0 Σύνολο 2.657 - 2.657 2.262 - 2.262 Οι κύριες αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν έχουν ως εξής: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Πληθωρισμός 31 Δεκεμβρίου 2019 1,05% 1,10% - 2,50% 1,10% 31 Δεκεμβρίου 2018 2,05% 1,10% - 1,60% 1,10% Η ανάλυση ευαισθησίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό λόγω εξόδου από την υπηρεσία σε αλλαγές στις κύριες σταθμισμένες παραδοχές είναι η ακόλουθη: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Επίδραση στην υποχρέωση Μεταβολή της Αύξηση στην Μείωση στην παραδοχής υποχρέωση υποχρέωση 0,50% -4,81% 5,22% 0,50% 5,14% - Η παραπάνω ανάλυση ευαισθησίας βασίζεται σε μία μεταβολή της παραδοχής διατηρώντας όλες τις άλλες παραδοχές σταθερές. Στην πράξη, υπάρχει μικρή πιθανότητα να συμβεί αυτό, καθώς οι μεταβολές στις παραδοχές μπορεί να συνδέονται μεταξύ τους. Κατά τον υπολογισμό της ευαισθησίας της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό λόγω εξόδου από την υπηρεσία στις κύριες αναλογιστικές παραδοχές, χρησιμοποιήθηκε η ίδια μέθοδος που χρησιμοποιείται κατά τον υπολογισμό της υποχρέωσης που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης (παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών στο προσωπικό με τη χρήση της αναλογιστικής μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Οι αναμενόμενες εργοδοτικές εισφορές για την επόμενη χρήση, προς τα προγράμματα καθορισμένων παροχών προσωπικού είναι €0,6 εκατ. Η μέση σταθμισμένη διάρκεια των προγραμμάτων είναι 10 χρόνια. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (63) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 21. Προβλέψεις Η κίνηση των προβλέψεων για το 2019 και το 2018, έχει ως εξής: Νομικές υποθέσεις Προβλέψεις για περιβαλλοντικές δαπάνες Προβλέψεις 6.058 - 6.058 Χρεώσεις/(Πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: - Προσθήκες - Ποσά που έχουν αντιστραφεί Διάφορες κινήσεις /ανακατανομές Ποσά που ανακτήθηκαν κατά τη χρήση 10.565 (2.509) 10.988 (2.244) 15.000 - 25.565 (2.509) 10.988 (2.244) 31 Δεκεμβρίου 2018 22.858 15.000 37.858 Χρεώσεις/(Πιστώσεις) στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων: - Προσθήκες 198 - Ποσά που έχουν αντιστραφεί (1.745) Διάφορες κινήσεις /ανακατανομές (13.382) Ποσά που ανακτήθηκαν κατά τη χρήση (132) - 198 (1.745) (13.382) (132) 15.000 22.797 1η Ιανουαρίου 2018 31 Δεκεμβρίου 2019 7.797 Οι προβλέψεις στις 31 Δεκεμβρίου 2019 περιλαμβάνουν ποσά για νομικές υποθέσεις και περιβαλλοντική αποκατάσταση. Η γραμμή Διάφορες κινήσεις / ανακατανομές, περιλαμβάνει ποσό €12 εκατ., που είχε σχηματισθεί σε προηγούμενα έτη και αφορούσε προβλέψεις για φορολογικές υποθέσεις στα δικαστήρια, το οποίο αναταξινομήθηκε στους φόρους εισοδήματος το 2019. 22. Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Επιχορηγήσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Υπόλοιπο τέλους χρήσεως 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 7.701 5.919 8.171 6.639 13.620 14.810 Επιχορηγήσεις Οι προκαταβολές από το Ελληνικό Κράτος στην Εταιρεία αφορούν επιχορηγήσεις για την αγορά ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Η απόσβεση για το 2019 ανέρχεται σε €0,7 εκατ. (2018: €0,7 εκατ.). Προμηθευτές και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις περιλαμβάνουν ως επί το πλείστον διάφορα λειτουργικά έξοδα και κινδύνους προερχόμενα από τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της Εταιρείας. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (64) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 23. Παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα Παράγωγα προς πώληση 31 Δεκεμβρίου 2019 Τύπος παραγώγου αγαθών Συμβάσεις ανταλλαγής μελλοντικής τιμής αγαθών Ονομαστι Ονομαστι κή κή ποσότητα ποσότητα Βαρέλια χιλ. MT'000 - - 31 Δεκεμβρίου 2018 Στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις € € - - Παράγωγα προς πώληση - Πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου 31 Δεκεμβρίου 2019 Στοιχεία Ονομαστική Ενεργηποσότητα τικού Τύπος παραγώγου αγαθών Βαρέλια MT'000 χιλ. € Υποχρεώσεις € Ονομαστικ Ονομαστικ ή ή ποσότητα ποσότητα Βαρέλια χιλ. MT'000 - 2.000 Στοιχεία Ενεργητικού Υποχρεώσεις € € - 66 31 Δεκεμβρίου 2018 Στοιχεία Ονομαστική Ενεργηποσότητα τικού Βαρέλια χιλ. MT'000 € Υποχρεώσεις € Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών - 1.028 3.474 - - 846 - 16.321 Σύνολο - - 3.474 - - - - 16.387 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών (commodity swaps) Κυκλοφορούν ενεργητικό Συμβάσεις ανταλλαγής τιμής αγαθών (commodity swaps) - - - - 3.474 - - 16.387 Σύνολο εύλογης αξίας παραγώγων 3.474 - - 16.387 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία χρησιμοποιούνται μόνο για σκοπούς αντιστάθμισης κινδύνου και όχι ως κερδοσκοπικές επενδύσεις. Όμως, όταν τα παράγωγα αυτά στοιχεία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνων, τότε ταξινομούνται ως «παράγωγα προς πώληση». Η συνολική εύλογη αξία ενός παραγώγου αντιστάθμισης κινδύνου κατηγοριοποιείται ως μη κυκλοφορούν στοιχείο ενεργητικού ή παθητικού όταν η ημερομηνία λήξης του είναι μεταγενέστερη των 12 μηνών, ενώ στην αντίθετη περίπτωση κατηγοριοποιείται ως κυκλοφορούν στοιχείο. Παράγωγα για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Κατά το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 μεταφέρθηκε στην κατάσταση αποτελεσμάτων ζημιά επί συμβολαίων, τα οποία ρυθμίστηκαν εντός του έτους ύψους €1.501 μετά φόρων (2018: κέρδος €14.920 μετά φόρων). Οι υπόλοιπες πράξεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών εκτιμάται ότι είναι αποτελεσματικές, ενώ η συνολική μεταβολή στην εύλογη αξία τους ανέρχεται σε κέρδος μετά φόρων €12.890 στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: €5.006 ζημιά μετά φόρων) και συμπεριλαμβάνεται στα Αποθεματικά αντιστάθμισης κινδύνου (Σημ. 15). Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία του ισολογισμού ανέρχεται στην εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού των παραγώγων αυτών όπως απεικονίζεται στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (65) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 24. Ανάλυση εξόδων ανά είδος (φύση) Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Πρώτες ύλες και αναλώσιμα που χρησιμοποιήθηκαν Παροχές σε εργαζομένους Αποσβέσεις ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων και δικαιωμάτων χρήσης παγίων Αποσβέσεις ασώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων Κόστος μεταφοράς και αποθήκευσης Γενικά έξοδα παραγωγής Κέρδη / (ζημιές) από παράγωγα Υποτίμηση αποθεμάτων Λοιπά έξοδα 7.058.642 217.227 7.792.036 211.592 150.400 4.764 68.773 190.441 12.751 2.106 48.268 135.409 5.344 67.607 213.079 (41.611) 32.425 66.858 Σύνολο κόστους πωληθέντων, εξόδων διοίκησης και διάθεσης 7.753.372 8.482.739 Επαναδιατύπωση: Τα συγκριτικά υπόλοιπα 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν επαναδιατυπωθεί ώστε να συμμορφωθούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση κατά την τρέχουσα περίοδο. Τα λοιπά έξοδα αποτελούνται κυρίως από δαπάνες συντήρησης εγκαταστάσεων, ασφαλιστικές δαπάνες, προβλέψεις για επισφαλή υπόλοιπα πελατών, κόστος εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, δαπάνες και υπηρεσίες από τρίτους (συμβουλευτικές και νομικές), κόστος παροχής υπηρεσιών μηχανογράφησης, καθώς και έξοδα διαφήμισης και προώθησης. Το υπόλοιπο της τρέχουσας περιόδου δεν περιλαμβάνει κόστος μισθώσεων, λόγω της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16, από 1 Ιανουαρίου 2019. Οι αμοιβές της Ernst & Young για τις επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες, οι οποίες προεγκρίθηκαν από την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας κατά την διάρκεια της χρήσης 2019, ανέρχονται σε € 0,2 εκατ., εκ των οποίων ποσό €0,13 εκατ. αφορούν αμοιβές της Ernst & Young Hellas. Έξοδα μισθοδοσίας Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Μισθοδοσία Έξοδα κοινωνικής ασφάλισης Κόστος προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών Κόστος προγραμμάτων καθορισμένων παροχών Λοιπές παροχές σε εργαζομένους 143.795 36.675 10.046 11.003 15.708 138.498 34.205 19.553 10.235 9.101 Σύνολο 217.227 211.592 Οι λοιπές παροχές περιλαμβάνουν παροχές ιατροφαρμακευτικής και ασφαλιστικής μορφής, έξοδα μεταφοράς και διατροφής. Για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, περιλαμβάνεται και το κόστος προγραμμάτων εθελουσίας αποχώρησης προσωπικού, ύψους €6,1 εκατ. (Σημ. 20). 25. Έξοδα ερευνών και ανάπτυξης Οι δαπάνες για τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης της Εταιρείας εξοδοποιούνται κατά την πραγματοποίησή τους και περιλαμβάνει δαπάνες που συνδέονται με την έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων (Σημ. 5 και 9). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (66) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 26. Λοιπά έσοδα / (έξοδα) και λοιπά κέρδη / (ζημιές) Έτος που έληξε Σημ. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Λοιπά λειτουργικά έσοδα και άλλα κέρδη Έσοδα από αποσβέσεις επιχορηγήσεων Έσοδα από υπηρεσίες προς τρίτους Έσοδα από ενοίκια Έσοδα από μεταβίβαση δικ/των έρευνας & παραγωγής Y/A Έσοδα ασφαλιστικών αποζημιώσεων Κέρδη από πώληση μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Έσοδα από μεταβίβαση συμμετοχών Λοιπά 32 Σύνολο 665 5.242 1.530 1.074 7.078 675 4.240 1.429 1.161 2.291 123 6.817 15.589 16.736 (6.125) (1.276) (9.914) (1.255) (3.077) (15.000) (3.300) (840) (5.952) (21.647) (25.092) (6.058) (8.356) Λοιπά λειτουργικά έξοδα και άλλες ζημιές Κόστος εθελουσίας εξόδου Απόσβεση προεξόφλησης μακροπροθέσμων απαιτήσεων Πρόβλεψη περιβαλλοντικής αποκατάστασης Απομείωση επένδυσης σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Απομείωση παγίων Λοιπά 6 Σύνολο Λοιπά λειτουργικά έσοδα / (έξοδα) και άλλα κέρδη / (ζημιές) Επαναδιατύπωση: Τα συγκριτικά υπόλοιπα 31 Δεκεμβρίου 2018 έχουν επαναδιατυπωθεί ώστε να συμμορφωθούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση για την τρέχουσα περίοδο. Στα λοιπά έσοδα / (έξοδα) συμπεριλαμβάνονται εκτός των άλλων και έσοδα ή έξοδα που δεν σχετίζονται με τις εμπορικές συναλλαγές της Εταιρείας (π.χ. έσοδα από υπεκμίσθωση γραφείων και παροχή υπηρεσιών προσωπικού προς τις θυγατρικές εταιρείες). Η απομείωση επενδύσεων αφορά στην Ασπροφός (Σημ. 9). 27. Χρηματοοικονομικά έσοδα / (έξοδα) Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Έσοδα από τόκους Έξοδα τόκων Λοιπά χρηματοοικονομικά έξοδα Έξοδα τόκων μισθώσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα / (έξοδα) - καθαρά 10.510 (93.937) (21.863) (967) 9.442 (114.400) (22.236) - (106.257) (127.194) Επιπρόσθετα του χρηματοοικονομικού κόστους που αναφέρεται πιο πάνω, κατά το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, τόκοι ύψους €2,8 εκατ. (2016 : €2,5 εκατ.) έχουν κεφαλαιοποιηθεί, όπως αναφέρεται στη Σημ. 6. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (67) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 28. Κέρδη / (ζημιές) από συναλλαγματικές διαφορές Οι ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές ύψους €1 εκατ. για το έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019, προέρχονται κυρίως από την αποτίμηση των δανειακών υπολοίπων που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα καθώς και από την αποτίμηση τραπεζικών λογαριασμών που εκφράζονται σε ξένο νόμισμα (ως επί το πλείστον σε Δολάρια ΗΠΑ). Το αντίστοιχο ποσό για την περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 ήταν κέρδη ύψους €2 εκατ. 29. Φόρος Εισοδήματος Ο φόρος που αναλογεί στα αποτελέσματα της χρήσης είναι: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Τρέχουσα φορολογική υποχρέωση Φόροι προηγουμένων χρήσεων Φόρος επί διανομής μερισμάτων Αναβαλλόμενος φόρος (Σημ. 19) (11.437) 4.908 (27.205) (64.656) 4.698 (13.490) (72.739) Σύνολο (33.734) (146.187) Ο φόρος που αναλογεί στα λοιπά συνολικά έσοδα είναι: 31 Δεκεμβρίου 2019 Προ Μετά Φόρων Φόρος Φόρων Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους Παράγωγα για αντιστάθμιση ταμειακών ροών Αναλογιστικές αυξήσεις (ζημίες) σε συνταξιοδοτικά προγράμαμτα καθορισμένοων παροχών Λοιπά συνολικά έσοδα 31 Δεκεμβρίου 2018 Προ Μετά Φόρων Φόρος Φόρων 666 19.794 (197) (5.403) 469 14.391 (938) (27.835) 263 7.909 (675) (19.926) (12.448) 2.613 (9.835) (13.212) 2.334 (10.878) 8.012 (2.987) 5.025 (41.985) 10.506 (31.479) Ο φορολογικός συντελεστής για τις Ανώνυμες Εταιρείες στην Ελλάδα για το 2019 είναι 24% (2018: 29%). Σύμφωνα με τις ισχύουσες φορολογικές διατάξεις, οι έλεγχοι στις εταιρείες διενεργούνται ως εξής: Έλεγχοι από τους Ορκωτούς Ελεγκτές – Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης Για τις χρήσεις 2011 και εξής οι ελληνικές εταιρείες που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, δύνανται να λάβουν ετήσια «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης», όπως προβλέπεται από τον Νόμο 2238/1994, Άρθρο 82, παρ. 5 και το Νόμο 4174/2013, άρθρο 65Α, από τους τακτικούς τους ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές, ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις διατάξεις της κείμενης φορολογικής νομοθεσίας. Η έκδοση Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης υποκαθιστά, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, τον έλεγχο από τη Δημόσια Αρχή, η οποία όμως διατηρεί το δικαίωμα μεταγενέστερου ελέγχου χωρίς να περαιώνει τις φορολογικές της υποχρεώσεις για την οικεία διαχειριστική χρήση. Η Εταιρεία έχει λάβει εκθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης με γνώμη χωρίς επιφύλαξη, έως και τη χρήση 2018. Έλεγχοι από τις φορολογικές αρχές Η Εταιρεία έχει ελεγχθεί φορολογικά για τις χρήσεις που έληξαν έως και την 31 Δεκεμβρίου 2011. Ανεξάρτητα από την πιθανότητα διενέργειας μελλοντικών φορολογικών ελέγχων η Διοίκηση εκτιμά ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές επιπρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις από τον έλεγχο των μη ελεγμένων φορολογικών χρήσεων, πέρα από αυτές που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στις οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 (Σημ. 33). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (68) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Με την υιοθέτηση της ΕΔΔΠΧΑ 23 από την 1η Ιανουαρίου 2019, η Εταιρεία αναταξινόμησε τις απαιτήσεις που σχετίζονται με προπληρωμές για επίδικες φορολογικές υποθέσεις (Σημ. 2.18, Σημ. 4 i) και 33) από την κατηγορία των πελατών και λοιπών απαιτήσεων της κατάστασης οικονομικής θέσης σε διακριτή κατηγορία (φόρος εισοδήματος εισπρακτέος). Τα συγκριτικά στοιχεία έχουν αναταξινομηθεί αναλόγως. Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, το ποσό των εισπρακτέων φόρων εισοδήματος ύψους €87,6 εκατ. περιλαμβάνει ποσά που προπληρώθηκαν από την Εταιρεία σε σχέση με τις επίδικες φορολογικές υποθέσεις, για φόρους εισοδήματος ύψους €14,2 εκατ. (2018: €17,4 εκατ.), καθώς και σχετικούς τόκους και προσαυξήσεις, ύψους €17,9 (2018: €17,9 εκατ.). Το ποσό του εισπρακτέου φόρου εισοδήματος περιλαμβάνει επίσης και προκαταβολή φόρου εισοδήματος, συνολικού ποσού €55,5 εκατ. που υπολογίστηκε και καταβλήθηκε μαζί με τους φόρους εισοδήματος του έτους 2019. Η συμφωνία του φόρου που υπολογίζεται επί του λογιστικού φορολογητέου κέρδους και του πραγματικού φόρου εισοδήματος που εμφανίζεται στα αποτελέσματα παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα: Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη/(ζημιές) προ φόρων Φόρος υπολογισμένος με βάση ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές Έσοδα που δεν υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος Εξοδα που δεν εκπίπτουν για φορολογικούς σκοπούς Μεταβολές στην αναβαλλόμενη φορολογία λόγω αλλαγής στο φορολογικό συντελεστή Μεταβολές στο φόρο εισοδήματος προηγούμενων ετών Φόρος επί διανομής μερισμάτων Λοιπές κινήσεις Φόροι Πραγματικός φορολογικός συντελεστής 350.093 669.577 (84.022) 46.900 (7.521) (194.177) 36.196 (6.622) 5.055 4.908 946 28.196 5.156 (13.490) (1.446) (33.734) (146.187) 21,8% 41,7% 30. Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος που αναλογεί στους μετόχους της Εταιρίας με το μέσο σταθμισμένο αριθμό μετοχών κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, αφαιρουμένου του σταθμισμένου μέσου όρου των ιδίων μετοχών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2018 τα δικαιώματα προαίρεσης επί μετοχών είχαν εξασκηθεί ή λήξει και δεν υπήρχαν ίδιες μετοχές. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή ισούνται με τα βασικά κέρδη ανά μετοχή στις 31 Δεκεμβρίου 2019. Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ ανά μετοχή) Καθαρά κέρδη που αναλογούν σε κοινές μετοχές (Σε χιλιάδες Ευρώ) Μέσος αριθμός κοινών μετοχών 1,04 1,71 316.359 523.390 305.635.185 305.628.663 31. Μερίσματα Η πρόταση προς τη γενική συνέλευση για τελικό μέρισμα €0,50 ανά μετοχή εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου 2019. Η γενική συνέλευση των μετόχων στις 7 Ιουνίου 2019 επίσης ενέκρινε Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (69) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) την ως άνω διανομή. Στο τελικό μέρισμα συμπεριλαμβάνεται έκτακτο μέρισμα €0,25 ανά μετοχή το οποίο αφορά σε διανομή μέρους των εσόδων από την πώληση του μεριδίου του Ομίλου στον ΔΕΣΦΑ. Το ποσό του τελικού μερίσματος για το έτος 2018, ανέρχεται σε €152,8 εκατ. και συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις. Το σύνολο του ποσού πληρώθηκε τον Ιούλιο του 2019. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας στη συνεδρίαση του στις 5 Νοεμβρίου 2019, αποφάσισε τη διανομή προμερίσματος χρήσης 2019, ποσού €0,25 ανά μετοχή. Το συνολικό προμέρισμα ανέρχεται σε €76,4 εκατ. και συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις. Η πρόταση προς τη γενική συνέλευση για τελικό μέρισμα €0,25 ανά μετοχή εγκρίθηκε από το διοικητικό συμβούλιο στις 27 Φεβρουαρίου 2019. Το ποσό του τελικού μερίσματος ανέρχεται σε €76,4 εκατ. και δεν συμπεριλαμβάνεται στις παρούσες οικονομικές καταστάσεις καθώς δεν έχει εγκριθεί από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Το Διοικητικό Συμβούλιο δεν ενέκρινε κάποια αλλαγή στην πολιτική μερισμάτων της Εταιρείας στο σύνολό της και θα επαναξιολογήσει την πληρωμή επιπρόσθετου μερίσματος, ή επιπρόσθετου ειδικού μερίσματος, εντός του 2020. 32. Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Σημ. Κέρδη προ φόρων Προσαρμογές για: Αποσβέσεις ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Απομείωση αξίας παγίων Αποσβέσεις επιχορηγήσεων παγίου ενεργητικού Χρηματοοικονομικά έξοδα / (έσοδα) - καθαρά Προβλέψεις και διαφορές αποτιμήσεων Αποσβέσεις εξόδων μακροπροθέσμων συμβολαίων (Κέρδη) / Ζημιές από εκποίηση παγίων Συναλλαγματικές ζημίες / (κέρδη) Έσοδα από μερίσματα 6,7 8 26 27 26 28 Μεταβολές Κεφαλαίου κίνησης (Αύξηση) / Μείωση αποθεμάτων (Αύξηση) / Μείωση απαιτήσεων Αύξηση / (Μείωση) υποχρεώσεων Καθαρές ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 350.093 669.577 151.655 4.764 (665) 106.257 43.972 1.276 (1.074) 910 (195.416) 461.772 136.259 5.344 (675) 127.194 66.656 951 (1.161) (2.244) (318.795) 683.106 (8.578) (10.595) 17.211 (1.962) 68.171 153.427 (347.508) (125.910) 459.810 557.196 33. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις και νομικές υποθέσεις Η Εταιρεία έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τραπεζικές και λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια των εμπορικών της συναλλαγών. Τα πιο σημαντικά ζητήματα παρουσιάζονται στη συνέχεια: Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (70) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (71) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Επιχειρηματικά θέματα (α) Εκκρεμείς υποθέσεις Η Εταιρεία εμπλέκεται σε διάφορες νομικές υποθέσεις και έχει διάφορες υποχρεώσεις σε εκκρεμότητα σχετικές με τις συνήθεις δραστηριότητές της. Με βάση τις διαθέσιμες μέχρι σήμερα πληροφορίες, η διοίκηση πιστεύει ότι η έκβαση των υποθέσεων αυτών δεν θα έχει σημαντική επίδραση στα αποτελέσματα της Εταιρείας ή στη χρηματοοικονομική της θέση και ότι δεν χρειάζονται επιπλέον προβλέψεις, πέραν αυτών που ήδη περιλαμβάνονται στις οικονομικές καταστάσεις. Kατά τη διάρκεια της τρέχουσας και των προηγούμενων χρήσεων καταλογίστηκαν στην Εταιρεία τέλη και πρόστιμα χρήσης υπεδάφους για τη διέλευση αγωγών από τους εκάστοτε Δήμους. Το συνολικό ποσό που έχει καταλογιστεί ανέρχεται σε €26,5 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (2018: €26,5 εκατ), ενώ ποσό ύψους €14 εκατ. (2018: €6,4 εκατ.) έχει καταβληθεί, όπως απαιτείται προκειμένου η Εταιρεία να προσφύγει κατά των ανωτέρω καταλογισμών και έχει καταχωρηθεί ως απαίτηση στην κατάσταση οικονομικής θέσης στους «Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις». Αναφορικά με τις υποθέσεις αυτές η Εταιρεία έχει ασκήσει όλα τα ένδικα μέσα και εκτιμά ότι είναι περισσότερο πιθανό να υπάρξει θετική έκβαση για το σύνολο των υποθέσεων αυτών και για τον λόγο αυτό δεν έχει σχηματίσει πρόβλεψη στις οικονομικές καταστάσεις. (β) Εγγυητικές επιστολές Η Εταιρεία έχει εκδώσει επιστολές διαβεβαιώσεων και εγγυητικές επιστολές προς τράπεζες για δάνεια που αυτές έχουν χορηγήσει σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ισόποσο των €912 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €969 εκατ.). Φορολογικά και τελωνειακά θέματα Το φορολογικό πλαίσιο και οι φορολογικές πρακτικές στην Ελλάδα, οι οποίες καθορίζουν τη φορολογική βάση, ενδέχεται να οδηγήσουν σε εγγενείς αβεβαιότητες, λόγω της πολυπλοκότητάς τους, καθώς και του γεγονότος ότι υπόκεινται σε μεταβολές και εναλλακτικές ερμηνείες από τις αρμόδιες αρχές σε διαφορετικές χρονικές στιγμές αλλά και μεταξύ διαφορετικών εταιρειών. Ως εκ τούτου, ενδέχεται να υπάρξουν κατηγορίες δαπανών ή χειρισμών διαφόρων ζητημάτων, για τις οποίες μία εταιρεία μπορεί να αξιολογηθεί σε διαφορετική βάση από εκείνη που εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια προετοιμασίας της φορολογικής δήλωσης ή της σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων. Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, οι φορολογικοί έλεγχοι διενεργούνταν από τις Φορολογικές Αρχές κατά μέσο όρο 5-7 χρόνια μετά την υποβολή της φορολογικής δήλωσης. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ένας φορολογικός έλεγχος οδηγεί σε διαφορετική εκτίμηση από αυτή της εταιρείας, η διαδικασία επίλυσης του ζητήματος ακολουθεί συνήθως τη δικαστική οδό, διαδικασία η οποία περιλαμβάνει διάφορες φάσεις και ενδέχεται να διαρκέσει αρκετά χρόνια προκειμένου να καταλήξει σε οριστική και αμετάκλητη απόφαση. Μία εταιρεία δύναται να εμπλακεί σε αυτή τη δικαστική διαδικασία εάν και εφόσον καταβάλει προκαταβολικά το 50% του συνολικού φόρου και των προσαυξήσεων που έχουν εκτιμηθεί από το φορολογικό έλεγχο. Όλα τα ανωτέρω οδηγούν σε εγγενείς δυσκολίες αναφορικά με τον προσδιορισμό και τη λογιστική αντιμετώπιση των φορολογικών υποχρεώσεων. Ως αποτέλεσμα, η διοίκηση στοχεύει στον καθορισμό της πολιτικής της βάσει ειδικής νομοθεσίας διαθέσιμης κατά τη στιγμή της λογιστικής αντιμετώπισης μιας συναλλαγής, μέσω λήψης εξειδικευμένων νομικών και φορολογικών συμβουλών σε μεμονωμένες περιπτώσεις, καθώς και αξιοποιώντας την εμπειρία από αποφάσεις προηγούμενων φορολογικών ελέγχων, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών δικαστικών αποφάσεων. Αυτή η διαδικασία εξασφαλίζει ότι οι οικονομικές καταστάσεις αντανακλούν όλες τις σημαντικές φορολογικές και τελωνειακές υποχρεώσεις, όσο το δυνατόν ακριβέστερα και πληρέστερα. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (72) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) (α) Ανέλεγκτες χρήσεις – Επίδικες φορολογικές υποθέσεις Όπως εξηγείται και στη Σημ. 29, έχουν ολοκληρωθεί έλεγχοι από τις Φορολογικές Αρχές έως και τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2011. Οι Εκθέσεις Φορολογικού Ελέγχου για τις χρήσεις που έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου 2010 και 31 Δεκεμβρίου 2011, ελήφθησαν τον Δεκέμβριο του 2017 και υπόκεινται σε νομική αμφισβήτηση από την Εταιρεία. Συνοπτικά, οι εκθέσεις αξιώνουν πρόσθετους φόρους ύψους €22,5 εκατ. και πρόστιμα €23,5 εκατ. για κονδύλια που αφορούν σε τέλος χαρτοσήμου, διάφορες μη εκπιπτόμενες δαπάνες και άλλες προσαρμογές φόρου εισοδήματος. Η Eταιρεία, αφού μελέτησε τις εκθέσεις των φορολογικών ελέγχων, αμφισβήτησε τους επιβληθέντες επιπρόσθετους φόρους και προσαυξήσεις (τα οποία υπερβαίνουν τα ποσά που έχουν ήδη συμπεριληφθεί στις κανονικές φορολογικές δηλώσεις της εταιρείας) και προχώρησε σε όλες τις προβλεπόμενες από τις σχετικές διατάξεις ενέργειες και ένδικα μέσα προσφυγής κατά αυτών των ποσών. Παρά το γεγονός ότι η Εταιρεία έχει αμφισβητήσει την επιβολή πρόσθετων φόρων, εντούτοις υποχρεούται να καταβάλει το 50% των καταλογισμένων ποσών (φόρων και προστίμων) από τους πιο πάνω φορολογικούς ελέγχους προκειμένου να έχει το δικαίωμα να ασκήσει ένδικα μέσα. Η καταβολή των απαιτούμενων ποσών πραγματοποιήθηκε, εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ενώ τα υπόλοιπα ποσά συμψηφίσθηκαν από τις Αρχές με επιστρεπτέα ποσά φόρων στο σύνολό τους, εντός του 2018. Το σύνολο των ποσών αυτών, περιλαμβάνεται σε λογαριασμούς απαιτήσεων από φόρους εισοδήματος, εάν το ποσό αφορά σε φόρο εισοδήματος, ή στους πελάτες και λοιπές απαιτήσεις, εάν το ποσό αφορά σε άλλους φόρους, καθώς η Εταιρία εκτιμά ότι θα επιτύχει στις προσφυγές της. Όσον αφορά τις προσαυξήσεις οι εκθέσεις αξιώνουν ποσό ίσο με το 120% του αρχικού φόρου, αντί του προβλεπόμενου 50%. Το ποσό αυτό αμφισβητείται επίσης νομικά από την Εταιρεία. Επί του παρόντος, έχει ληφθεί εντολή ελέγχου για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η οποία σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις έχει παραγραφεί. Η Διοίκηση πιστεύει ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές φορολογικές επιβαρύνσεις είτε από μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους, είτε από την έκβαση των επίδικων υποθέσεων πέραν αυτών που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στις οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019. Η Εταιρεία έχει αναγνωρίσει οποιεσδήποτε προκαταβολές σχετικές με φόρους και πρόστιμα, που αφορούν σε παλαιότερες διαφορές με τις φορολογικές αρχές, στους φόρους εισοδήματος, στο βαθμό που εκτιμά ότι τα ποσά αυτά θα είναι τελικά ανακτήσιμα. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις, για τις χρήσεις 2011 έως και τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2018, η Εταιρεία, έλαβε από τους τακτικούς ορκωτούς ελεγκτές-λογιστές εκθέσεις φορολογικής συμμόρφωσης, με γνώμη χωρίς επιφύλαξη, όπως προβλέπεται από το Ν.2238/1994, άρθ. 82, παρ. 5 και το Ν. 4174/2013, άρθρο 65Α. (β) Καταλογιστικές πράξεις τελωνείων Εντός του 2008, παρελήφθησαν από το Τελωνείο καταλογιστικές πράξεις συνολικού ύψους περίπου €40 εκατ. για φερόμενα τελωνειακά «ελλείμματα» των φορολογικών αποθηκών της Εταιρείας για συγκεκριμένες περιόδους μεταξύ των ετών 2001 – 2005. Η Εταιρεία προσέφυγε κατά των σχετικών πράξεων ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου και η Διοίκηση θεωρεί ότι η υπόθεση θα έχει θετική κατάληξη μετά την ολοκλήρωση της νομικής διαδικασίας. Ανεξάρτητα από την κατάθεση των παραπάνω προσφυγών, το Τελωνείο προχώρησε σε παρακράτηση ποσού €54 εκατ. (σύνολο καταλογισθέντων ποσών πλέον προσαυξήσεων) βεβαιωμένων επιστροφών ΦΠΑ (Σημ. 12). Η Εταιρεία κατέθεσε δύο προσφυγές κατά της φορολογούσας αρχής και κατά του Τελωνείου, ενώπιον των Διοικητικών Πρωτοδικείων Αθηνών και Πειραιώς αντίστοιχα. Το Πρωτοδικείο Αθηνών εξέδωσε απόφαση με την οποία δικαιώνει την Εταιρεία, απορρίπτοντας την εν λόγω παρακράτηση ως μη νόμιμη. Η Εταιρεία εκτιμά ότι θα μπορεί να ανακτήσει τα ανωτέρω ποσά. Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (73) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) 34. Δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις (1) Δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις Οι σημαντικότερες συμβατικές υποχρεώσεις της Εταιρείας την 31 Δεκεμβρίου 2019 αφορούν σε δεσμεύσεις για κεφαλαιουχικές επενδύσεις συνολικού ποσού €34 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €22), το μεγαλύτερο μέρος του ποσού σχετίζεται με την αναβάθμιση των διυλιστηρίων. (2) Ενέγγυες πιστώσεις Η Εταιρεία είναι πιθανόν να δεχθεί αίτημα από προμηθευτές ώστε να παράσχει τραπεζικές ενέγγυες πιστώσεις, με στόχο να επιτύχει ευνοϊκότερους όρους συναλλαγής και πίστωσης. Στις περιπτώσεις όπου έχει ήδη καταχωρηθεί η υποχρέωση στις οικονομικές καταστάσεις, δεν χρειάζεται περαιτέρω γνωστοποίηση της συγκεκριμένης δέσμευσης. Στις περιπτώσεις όπου η συναλλαγή πραγματοποιείται μετά την ημερομηνία Ισολογισμού, η Εταιρεία δεν υποχρεούται να διακανονίσει την ενέγγυα πίστωση εντός της περιόδου, άρα δεν αναγνωρίζεται και η αντίστοιχη υποχρέωση. 35. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Στην κατάσταση συνολικών εισοδημάτων συμπεριλαμβάνονται έσοδα, δαπάνες και έξοδα, τα οποία προκύπτουν από τις συναλλαγές μεταξύ της Εταιρείας και συνδεδεμένων μερών. Τέτοιες συναλλαγές περιλαμβάνουν κυρίως πωλήσεις και αγορές αγαθών και υπηρεσιών στο πλαίσιο της συνήθους λειτουργίας της Εταιρείας. Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Χρεώσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις (πωλήσεις) Εταιρείες ομίλου Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 2.871.274 397.245 662 2.971.811 597.133 621 Σύνολο 3.269.181 3.569.565 Χρεώσεις από συνδεδεμένες επιχειρήσεις (κόστος πωληθέντων) Εταιρείες ομίλου Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 54.908 454.389 35.622 58.972 764.274 15.973 Σύνολο 544.919 839.219 Στα λοιπά έσοδα/(έξοδα) & λοιπά κέρδη/(ζημιές)-καθαρά για το 2019 συμπεριλαμβάνονται λοιπά έσοδα από θυγατρικές εταιρείες ποσού €4,5 εκατ. (2018: €4,1 εκατ.). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (74) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) Στην κατάσταση οικονομικής θέσης συμπεριλαμβάνονται υπόλοιπα που προκύπτουν από αγορές/πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών κατά τη συνήθη λειτουργία της επιχείρησης. 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Υπόλοιπο προς συνδεδεμένες επιχειρήσεις (Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις) Εταιρείες ομίλου Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 14.469 8.732 0 27.107 11.797 1.316 Σύνολο 23.201 40.220 Υπόλοιπο από συνδεδεμένες επιχειρήσεις (Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις) Εταιρείες ομίλου Συνδεδεμένες εταιρείες Κοινοπραξίες 247.232 14.283 256 100.380 32.381 141 Σύνολο 261.771 132.902 Συναλλαγές έχουν πραγματοποιηθεί με τις ακόλουθες συνδεδεμένες εταιρείες: α) Θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου Ελληνικά Πετρέλαια (Σημ. 9) β) Συνδεδεμένες Εταιρείες και κοινοπραξίες του Ομίλου που ενοποιούνται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης: Εταιρεία Αγωγού Καυσίμων Αεροδρομίου Αθηνών Α.Ε. (EAKAA) Δημόσια Επιχείρηση Αερίου Α.Ε. (ΔΕΠΑ) Elpedison B.V. Spata Aviation Fuel Company S.A. (SAFCO) ΕΛΠΕ Θράκη Α.Ε. D.M.E.P. Holdco Η Εταιρεία έχει εκδώσει επιστολές διαβεβαιώσεων και εγγυητικές επιστολές προς τράπεζες για δάνεια που αυτές έχουν χορηγήσει στην Elpedison B.V, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ισόποσο των €105 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €83 εκατ.). γ) Συνδεδεμένα μέρη που τελούν υπό κοινό έλεγχο με την Εταιρεία λόγω της κοινής συμμετοχής του Δημοσίου και με τα οποία η Εταιρεία έχει σημαντικές συναλλαγές και υπόλοιπα: Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού A.Ε. (ΔΕΗ) Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις Διαχειριστής Εθνικού Συστήματος Φυσικού Αερίου (ΔΕΣΦΑ) Α.Ε. Κατά τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα με τα παραπάνω μέρη ήταν τα εξής: Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών €126εκατ. (2018: €130 εκατ.), Αγορές αγαθών και υπηρεσιών €68 εκατ. (2018: €51 εκατ.), Απαιτήσεις €27 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €7 εκατ.), Υποχρεώσεις €16 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €10 εκατ.). Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (75) από (76) ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. Οικονομικές καταστάσεις σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ για τη χρήση που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά σε χιλιάδες Ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) δ) Η Εταιρεία διοικείται από τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου (Εκτελεστικά και Μη Εκτελεστικά Μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε.) και από τους Γενικούς Διευθυντές. Οι αμοιβές που καταβλήθηκαν ή έχουν λογισθεί προς τους ανωτέρω ανήλθαν σε: Έτος που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Αμοιβές Παροχές λόγω εξόδου από την υπηρεσία Αποζημιώσεις λόγω λύσης σύμβασης 4.615 135 1.633 4.246 1.264 1.661 Σύνολο 6.383 7.171 ε) Η Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. έχει χορηγήσει δάνεια σε θυγατρικές της εταιρείες (Σημ. 10 και 12). Στις 31 Δεκεμβρίου 2019 το υπόλοιπο των δανείων αυτών ανέρχεται σε €141 εκατ. (31 Δεκεμβρίου 2018: €141 εκατ.). Τα συνολικά έσοδα τόκων για το 2019 ανήλθαν σε €7 εκατ. (2018: €7 εκατ.). Τα δάνεια είναι κυμαινόμενου επιτοκίου και το μέσο επιτόκιο δανεισμού ήταν 4,65% (2018: 5,20%). Η Εταιρεία επίσης έχει λάβει δάνεια από θυγατρικές της εταιρείες, το ανεξόφλητο υπόλοιπο των οποίων ανέρχεται σε €690 εκατ. στις 31 Δεκεμβρίου 2019 (31 Δεκεμβρίου 2018: €760 εκατ.). Τα συνολικά έξοδα τόκων για το 2019 ανήλθαν σε €36 εκατ. (2018: €42 εκατ.).Τα δάνεια είναι κυμαινόμενου επιτοκίου και το μέσο επιτόκιο δανεισμού για το 2019 ήταν 4,87% (2018: 5,40%). 36. Γεγονότα μετά την ημερομηνία Ισολογισμού Τον Ιανουάριο 2020 η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των μετόχων της ΒΑΡΔΑΞ ΑΕ, θυγατρικής εταιρείας του Ομίλου, ενέκρινε την έκδοση πενταετούς ομολογιακού δανείου συνολικού ύψους €5 εκατ. Οι ομολογίες θα εκδοθούν τμηματικά και θα έχουν ημερομηνία λήξης το Φεβρουάριο 2025. Έως την έκδοση των οικονομικών καταστάσεων η Ελληνικά Πετρέλαια έχει καταβάλει €0,8 εκατ. στη ΒΑΡΔΑΞ. Στις 17 Φεβρουαρίου 2020, η Εταιρεία ανακοίνωσε στο επενδυτικό κοινό ότι υπεγράφη συμφωνία εξαγοράς («η Συναλλαγή») χαρτοφυλακίου φωτοβολταϊκών («Φ/Β») έργων («το Έργο») σε τελικό στάδιο αδειοδότησης, στην περιοχή της Κοζάνης, από τη Γερμανική εταιρεία ανάπτυξης και κατασκευής έργων ΑΠΕ, JUWI. Η συναλλαγή αναμένεται να ολοκληρωθεί στο Β’ Τρίμηνο 2020, η περίοδος κατασκευής εκτιμάται ότι θα διαρκέσει 16 μήνες και το έργο αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία το Δ’ τρίμηνο 2021. Η συνολική επένδυση εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε €130 εκατ. Στις 20 Φεβρουαρίου 2020, η Έκτακτη Γενική Συνέλευση των Μετόχων της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε., σύμφωνα με τις διατάξεις τυο άρθρου 100 του Ν.4548/2018, ενέκρινε τη σύναψη Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του Ταμείου Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περουσίας του Δημοσίου Α.Ε. και της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. , σχετικά με: Την από κοινού πώληση της ΔΕΠΑ Υποδομών Α.Ε. (μια εταιρία που ιδρύθηκε μετά την απόσχιση της δραστηριότητας δικτύων και υποδομών της ΔΕΠΑ, στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησής της) και Τη συμμετοχή στη διαδικασία πώλησης της ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε. (η ΔΕΠΑ Α.Ε. θα μετονομαστεί σε ΔΕΠΑ Εμπορίας Α.Ε., μετά την απόσχιση της δραστηριότητας δικτύων και υποδομών της ΔΕΠΑ Α.Ε., στο πλαίσιο της διαδικασίας ιδιωτικοποίησής της). 37. ΤΕΛΟΣ Σημειώσεις επί των οικονομικών καταστάσεων Σελίδα (76) από (76) 2. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 5 Περιεχόμενα Εισαγωγή .................................................................................................................... 1 Α. Η Εταιρεία και ο Όμιλος ............................................................................................. 1 Α.1 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ ΑΕ (Μητρική Εταιρεία) ............................................................... 2 Α.2 Κύριοι Τομείς Δραστηριότητας του Ομίλου ................................................................... 2 Β. Σημαντικά Γεγονότα της Χρήσης 2019 .......................................................................... 9 B.1 Επιχειρησιακό Περιβάλλον ............................................................................................. 9 α) Παγκόσμια Οικονομία ............................................................................................... 9 β) Χρηματοοικονομικοί δείκτες ...................................................................................... 9 γ) Περιβάλλον Πετρελαϊκής Αγοράς .............................................................................. 10 δ) Ελληνική Οικονομία ................................................................................................ 13 Β.2 Επιχειρησιακές Εξελίξεις ............................................................................................... 15 Γ. Ανασκόπηση ανά Κλάδο Δραστηριότητας – Επιδόσεις και Χρηματοοικονομική Θέση ........ 18 Δ. Δήλωση Εταιρικής Διακυβέρνησης ............................................................................ 23 Δ.1 Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης .............................................................................. 23 Δ.2 Αποκλίσεις από τον Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης ............................................... 23 Δ.3 Πρακτικές Εταιρικής Διακυβέρνησης Επιπλέον των Προβλέψεων του Νόμου ........... 25 Δ.4 Κύρια Χαρακτηριστικά των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου και Διαχείρισης Κινδύνων σε Σχέση με τη Διαδικασία Σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων και Χρηματοοικονομικών Αναφορών ....................................................................................... 26 Δ.5 Πληροφοριακά στοιχεία που απαιτούνται κατά το άρθρο 10 παράγραφος 1 της Οδηγίας 2004/25/ΕΚ ........................................................................................................... 30 Δ.6 Η Γενική Συνέλευση και τα Δικαιώματα των Μετόχων ................................................ 30 Δ.7 Σύνθεση & Λειτουργία Διοικητικού Συμβουλίου, Εποπτικών Οργάνων και Επιτροπών της Εταιρείας ....................................................................................................................... 34 Ε. Βασικοί Στρατηγικοί Στόχοι και Προοπτικές ................................................................. 44 ΣΤ. Κυριότεροι Κίνδυνοι και Αβεβαιότητες για την Επόμενη Χρήση .................................... 46 ΣΤ.1 Διαχείριση Χρηματοοικονομικού Κινδύνου ................................................................ 46 ΣΤ.2 Διαχείριση Κινδύνου Κεφαλαίου ................................................................................ 48 Z. Επιλεγμένοι Εναλλακτικοί Δείκτες Μέτρησης Απόδοσης ............................................... 50 Η. Μη Χρηματοοικονομική Πληροφόρηση...................................................................... 53 6 Η.1 Υγεία, Ασφάλεια, Περιβάλλον ...................................................................................... 53 Η.2 Εργασιακά και κοινωνικά θέματα ................................................................................ 57 Η.3 Ηθική και Διαφάνεια - Κώδικας Δεοντολογίας ............................................................ 59 Θ. Συναλλαγές με Συνδεδεμένα Μέρη ........................................................................... 60 Ι. Πληροφορίες για τα Χρηματοοικονομικά Μέσα ............................................................ 62 ΙΑ. Σημαντικά Γεγονότα που Συνέβησαν από τη Λήξη της Χρήσης μέχρι την Ημερομηνία Υποβολής της Παρούσας Έκθεσης ...................................................................................... 62 ΙΒ. Επεξηγηματική Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου επί των πληροφοριών της παρ.7 άρθρου 4 Ν.3556/2007 (σύμφωνα με την παρ.8 του άρθρου 4 του Ν.3556/2007) .......... 62 Παράρτημα ............................................................................................................... 66 Δομή Ομίλου .............................................................................................................................66 Βιογραφικά Μελών ΔΣ ..............................................................................................................70 7 ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της εταιρείας Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. Έκθεση Ελέγχου επί των Οικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της εταιρείας Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. (η “Εταιρεία”), οι οποίες αποτελούνται από την κατάσταση οικονομικής θέσης της 31 ης Δεκεμβρίου 2019, και τις καταστάσεις συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική της επίδοση και τις ταμειακές της ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των οικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σ’ αυτό το πλαίσιο περιγράφουμε ακολούθως πως ο έλεγχός μας αντιμετώπισε το κάθε θέμα. Έχουμε εκπληρώσει τα καθήκοντα που περιγράφονται στην ενότητα «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων» της έκθεσής μας, περιλαμβανομένων αυτών που σχετίζονται με τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Ως εκ τούτου, ο έλεγχός μας περιέλαβε τη διενέργεια διαδικασιών που σχεδιάστηκαν ώστε ν’ ανταποκρίνονται στους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος των οικονομικών καταστάσεων. Τα αποτελέσματα των ελεγκτικών μας διαδικασιών, περιλαμβανομένων των διαδικασιών που διενεργήθηκαν επί των κατωτέρω θεμάτων, παρέχουν τη βάση για τη γνώμη μας επί των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων. 1 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πως αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Αξιολόγηση απομείωσης μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, η Εταιρεία είχε αναγνωρίσει ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία ύψους €2,7 δισεκατομμυρίων, καθώς και επενδύσεις σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες ύψους €1 δισεκατομμυρίου. Η εργασία μας περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: - Αξιολογήσαμε την εκτίμηση της διοίκησης για το κατά πόσον υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων. Μεταξύ άλλων, συγκρίναμε την πραγματοποιηθείσα επίδοση σε σχέση με αυτή που είχε προϋπολογισθεί, εξετάσαμε τη λογική για τυχόν αποκλίσεις και πιθανή επίδραση αυτών σε μελλοντικές επιδόσεις και εκτιμήσαμε την ιστορική ακρίβεια των προϋπολογισμών και των προβλέψεων της διοίκησης. - Για περιουσιακά στοιχεία για τα οποία υπήρχαν ενδείξεις απομείωσης και συνεπώς διενεργήθηκε έλεγχος απομείωσης, αξιολογήσαμε, με τη συνδρομή εξειδικευμένων στελεχών μας σε θέματα αποτιμήσεων: (i) τις παραδοχές και μεθοδολογίες που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση για να προσδιοριστεί η ανακτήσιμη αξία των περιουσιακών στοιχείων και (ii) το επίπεδο στο οποίο προσδιορίστηκε η ανακτήσιμή αξία (περιουσιακό στοιχείο ή μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών). - Για τις περιπτώσεις που διενεργήθηκε από την Εταιρεία, έλεγχος απομείωσης, συγκρίναμε τις βασικές παραδοχές και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν από τη διοίκηση για την εκτίμηση των προβλεπόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, με στοιχεία της αγοράς. Επισκοπήσαμε τον υπολογισμό του προεξοφλητικού επιτοκίου και την τελική αξία, αξιολογώντας εξωτερικά διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία και τις διενεργηθείσες αναλύσεις ευαισθησίας επί των σημαντικότερων παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν. Σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, μια εταιρεία απαιτείται να αξιολογεί, τουλάχιστον ετησίως, κατά πόσον υφίστανται ενδείξεις απομείωσης για τα περιουσιακά της στοιχεία. Η αξιολόγηση για το εάν υφίστανται ενδείξεις που μπορεί να οδηγήσουν σε απομείωση ενός περιουσιακού στοιχείου απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης. Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της ύπαρξης ενδείξεων που μπορεί να οδηγήσουν σε απομείωση των επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες, και κοινοπραξίες, η Εταιρεία μεταξύ άλλων λαμβάνει υπόψη της σημαντικές συναλλαγές όπως ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων, θυγατρικών εταιριών και λοιπές αλλαγές που επηρεάζουν το επιχειρηματικό μοντέλο των εταιρειών αυτών. Εξωτερικοί παράγοντες, όπως το επίπεδο των περιθωρίων διύλισης στη Μεσόγειο, η οικονομική δραστηριότητα που επηρεάζει τη ζήτηση και η ισοτιμία ευρώ/δολαρίου, επηρεάζουν τις δραστηριότητες και τη χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας και θα μπορούσαν να έχουν σημαντική επίδραση στην ανακτήσιμη αξία των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων της, συμπεριλαμβανομένων των ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων του τομέα της διύλισης, καθώς και των επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες. Λόγω της φύσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων, η εκτίμηση μελλοντικών ταμιακών ροών, για σκοπούς προσδιορισμού της ανακτήσιμης αξίας, μεταξύ άλλων, εξαρτάται από τις παραδοχές της διοίκησης για τις προοπτικές των τιμών πετρελαίου, φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για τα επόμενα 4-5 χρόνια. Άλλα βασικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των ανακτήσιμων αξιών είναι τα προεξοφλητικά επιτόκια, οι αναμενόμενοι όγκοι παραγωγής και οι κεφαλαιουχικές και λειτουργικές δαπάνες. Δεδομένης της σημαντικότητας των υπολοίπων των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων (ενσώματων πάγιων περιουσιακών στοιχείων, επενδύσεων σε θυγατρικές, συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες) στην κατάσταση οικονομικής θέσης, του βαθμού υποκειμενικότητας στις παραδοχές στις οποίες βασίζεται η ανάλυση απομείωσης, και των σημαντικών κρίσεων και εκτιμήσεων που απαιτούνται από τη διοίκηση, θεωρούμε την αξιολόγηση απομείωσης των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. - Στο βαθμό που η Εταιρεία χρησιμοποίησε εξειδικευμένα στελέχη για τον έλεγχο απομείωσης περιουσιακών στοιχείων, προβήκαμε σε αξιολόγηση των επαγγελματικής εμπειρίας, και της αντικειμενικότητάς τους. - Επιπλέον, αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων της Εταιρείας στις οικονομικές καταστάσεις σε σχέση με τα ανωτέρω θέματα. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας σχετικά με τη λογιστική της πολιτική, καθώς και τις κρίσεις και εκτιμήσεις που χρησιμοποιήθηκαν κατά την αξιολόγηση απομείωσης των μη κυκλοφορούντων περιουσιακών στοιχείων, περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.9, 4, 6 και 9 των οικονομικών καταστάσεων. 2 Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Πως αντιμετωπίστηκε το σημαντικότερο θέμα ελέγχου στον έλεγχό μας Aβέβαιες φορολογικές θέσεις Όπως αναφέρεται στη σημείωση 33 των οικονομικών καταστάσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2019, η Εταιρεία έχει ορισμένες εκκρεμοδικίες σε εξέλιξη που αφορούν κυρίως σε φορολογικούς ελέγχους από τις ελληνικές φορολογικές αρχές. Επιπλέον, οι φορολογικές αρχές διατηρούν το δικαίωμα για μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους. Η λογιστική αντιμετώπιση αυτών των αβέβαιων φορολογικών θέσεων απαιτεί σημαντικό βαθμό κρίσης από τη διοίκηση κυρίως για να αξιολογηθεί εάν είναι πιθανό ότι οι φορολογικές αρχές θα αποδεχθούν μια αβέβαιη φορολογική θέση και πως θα αντικατοπτρίζεται η επίδραση της αβεβαιότητας κατά το προσδιορισμό των σχετικών φορολογικών κερδών, της φορολογικής βάσης, των μη χρησιμοποιημένων φορολογικών ζημιών ή πιστώσεων. Λόγω του σύνθετου και μεταβαλλόμενου φορολογικού περιβάλλοντος και του χρόνου που απαιτείται για την τελική έκβαση σε περιπτώσεις που η Εταιρεία καταφεύγει δικαστικώς, απαιτείται σημαντικός βαθμός κρίσης από τη διοίκηση για την αξιολόγηση των αβέβαιων φορολογικών θέσεων, ως εκ τούτου αξιολογήσαμε τις αβέβαιες φορολογικές θέσεις ως ένα εκ των σημαντικότερων θεμάτων ελέγχου. Η εργασία μας περιέλαβε, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διαδικασίες: - Με τη βοήθεια εξειδικευμένων στελεχών μας σε φορολογικά θέματα επικαιροποιήσαμε την αξιολόγηση που είχαμε κάνει σε προηγούμενες χρήσεις επί ανοιχτών φορολογικών ελέγχων και σχετικών νομικών υποθέσεων. - Αξιολογήσαμε τις εκτιμήσεις της διοίκησης για τις εν λόγω εκκρεμείς φορολογικές και σχετικές νομικές υποθέσεις, λαμβάνοντας υπόψη γνωματεύσεις δικηγόρων (εσωτερικών και εξωτερικών) που είχε λάβει η διοίκηση, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο και την εφαρμογή της Διερμηνείας ΕΔΔΠΧΑ 23 Αβεβαιότητα σχετικά με τις Θεωρήσεις Φόρου Εισοδήματος, από την 1η Ιανουαρίου 2019. - Επιπλέον, αξιολογήσαμε την επάρκεια των γνωστοποιήσεων της Εταιρείας στις οικονομικές καταστάσεις σε σχέση με τα ανωτέρω θέματα. Οι γνωστοποιήσεις της Εταιρείας για τις αβέβαιες φορολογικές θέσεις περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 29 και 33 των οικονομικών καταστάσεων, ενώ οι σημειώσεις 2.18 και 4 αναφέρονται στις λογιστικές πολιτικές, σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις της Εταιρείας. 3 Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου και σε οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες οι οποίες είτε απαιτούνται από ειδικές διατάξεις του νόμου είτε η Εταιρεία ενσωμάτωσε προαιρετικά στην προβλεπόμενη από το Ν. 3556/2007 Ετήσια Οικονομική Έκθεση, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις οικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των οικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των οικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις οικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των οικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας να συνεχίσει τη δραστηριότητά της, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία ή να διακόψει τη δραστηριότητά της ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 Ν. 4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι οικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις οικονομικές καταστάσεις. 4 Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις οικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας να συνεχίσει τη δραστηριότητά της. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των οικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία να παύσει να λειτουργεί ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι οικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των οικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. 5 Έκθεση επί άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν.4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 151 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες οικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή μη ελεγκτικών υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. Οι επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες που έχουμε παράσχει στην Εταιρεία, κατά τη διάρκεια της χρήσεως που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 γνωστοποιούνται στη Σημείωση 24 των συνημμένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 23 Ιουνίου 2017 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο τριών ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης. Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2020 Η Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Χριστιάνα Παναγίδου ΑΜ ΣΟΕΛ: 62141 ΕΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Ορκωτοί Ελεγκτές – Λογιστές Α.Ε. Χειμάρρας 8B 15125 Μαρούσι, Ελλάδα Α.Μ. ΣΟΕΛ 107 6 5. Πρόσθετες πληροφορίες και στοιχεία απόφασης 7/448/11.10.07 ΔΣ Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 81 5.1 Πληροφορίες του άρθρου 10 του Ν 3401/2005 5.1 Πληροφορίες του άρθρου 10 του Ν 3401/2005 Σύμφωνα με την απόφαση 7/448/11.01.2007 άρθρο 1 του Διοικητικού Συμβουλίου της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και τη διάταξη του άρθρου 10 του Ν3401/2005 η Εταιρεία ενημερώνει το επενδυτικό κοινό για τις ακόλουθες ανακοινώσεις, οι οποίες εξεδόθησαν προς τις αρμόδιες εποπτικές αρχές του Χρηματιστηρίου Αθηνών και της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία κατά τη διάρκεια της χρήσης 2019. Το πλήρες κείμενο των ανακοινώσεων αυτών βρίσκεται στον ιστότοπο της Εταιρείας στην ηλεκτρονική διεύθυνση www.helpe.gr. Α) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 28.02.19 17.05.19 29.08.19 05.11.19 Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις ΕΛ.ΠΕ. ΑΕ & ΟΜΙΛΟΥ χρήσης 2018 Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις ΕΛ.ΠΕ. ΑΕ & ΟΜΙΛΟΥ Α’ τριμήνου 2019 Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις ΕΛ.ΠΕ. ΑΕ & ΟΜΙΛΟΥ Α’ εξαμήνου / Β’ τριμήνου 2019 Ενδιάμεσες Οικονομικές Καταστάσεις ΕΛ.ΠΕ. ΑΕ & ΟΜΙΛΟΥ εννεάμηνου / Γ’ τριμήνου 2019 Β) ΔΕΛΤΙΑ ΤΥΠΟΥ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 28.02.19 17.05.19 29.08.19 05.11.19 Δελτίο τύπου για τα ετήσια οικονομικά αποτελέσματα χρήσεως 2018 Δελτίο τύπου για τα οικονομικά αποτελέσματα του Α’ τριμήνου χρήσεως 2019 Δελτίο τύπου για τα οικονομικά αποτελέσματα του Α’ εξαμήνου/ Β’ τριμήνου χρήσεως 2019 Δελτίο τύπου για τα οικονομικά αποτελέσματα του εννεάμηνου/ Γ’ τριμήνου χρήσεως 2019 Γ) ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΙΣ / ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΩΝ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ / ΜΕΡΙΣΜΑΤΑ 17.05.19 07.06.19 10.06.19 05.11.19 29.11.19 20.12.19 20.12.19 Πρόσκληση στην Ετήσια Τακτική Γενική Συνέλευση στις 7.06.2019 Ανακοίνωση για την καταβολή Μερίσματος 2018 Αποφάσεις Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης της 7.06.2019 Ανακοίνωση για την καταβολή Προμερίσματος χρήσης 2019 Ανακοίνωση για την προαναγγελία Έκτακτης Γενική Συνέλευσης Νέα ανακοίνωση για την καταβολή προμερίσματος 2019 Αποφάσεις Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης της 20.12.2019 82 Δ) ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΩΤΑΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ – ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ 02.08.19 07.08.19 25.10.19 Γνωστοποίηση αλλαγής σύνθεσης Διοικητικού Συμβουλίου Γνωστοποίηση αλλαγής σύνθεσης Διοικητικού Συμβουλίου Ανακοίνωση οργανωτικών αλλαγών Ε) ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ 25.01.19 – 13.09.19 Ανακοινώσεις Ρυθμιζόμενης Πληροφορίας Ν.3556/2007 https://www.helpe.gr/investor-relations/corporate-governance/regulatedinformation/tradeacknowledgements/ Ζ) ΔΙΑΦΟΡΑ 28.02.19 03.04.19 13.05.19 20.06.19 26.07.19 13.09.19 19.09.19 23.09.19 23.09.19 27.09.19 25.10.19 05.11.19 09.12.19 Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 Ενημέρωση επενδυτικού κοινού: Εξέλιξη διαγωνιστικής διαδικασίας ΤΑΙΠΕΔ Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 – Τροποποίηση Ανακοίνωση - Εξαγορά μειοψηφικής συμμετοχής ELPEDISON Ανακοίνωση – Ολοκλήρωση εξαγοράς μειοψηφικής συμμετοχής ELPEDISON Ανακοίνωση 13 Σεπ. 2019 (απάντηση σε δημοσιεύματα του τύπου για τη διάθεση μετοχών της ΕΛΠΕ από το ΤΑΙΠΕΔ) Ανακοίνωση σχετικά με σχολιασμό δημοσιευμάτων του τύπου Ανακοίνωση Πρότασης Εξαγοράς Ανακοίνωση πρόθεσης για νέα έκδοση Ομολογιών Ανακοίνωση τιμολόγησης νέας έκδοση Ομολογιών Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 – Τροποποίηση Οικονομικό Ημερολόγιο 2019 – Τροποποίηση Ανακοίνωση για τη σύναψη Μνημονίου Επιχειρηματικής Συνεργασίας μεταξύ του ΤΑΙΠΕΔ & της ΕΛΠΕ για την από κοινού πώληση της συμμετοχής τους στην ΔΕΠΑ ΥΠΟΔΟΜΩΝ Α.Ε. 83 5.2 Συνοπτικά Οικονομικά στοιχεία – Δημοσίευση στον τύπο 84 ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α. Ε. Γ.Ε.ΜΗ 000296601000 (ΑΡ.Μ.Α.Ε 2443/06/Β/86/23) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2019 ΕΩΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (ΔΗΜΟΣΙΕΥΟΜΕΝΑ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ Κ.Ν. 2190/20, ΑΡΘΡΟ 135 ΓΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΝΤΑΣΣΟΥΝ ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΔΛΠ) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Α ΧΕΙΜΑΡΡΑΣ 8 - 15125 ΜΑΡΟΥΣΙ http://www.helpe.gr Διεύθυνση Έδρας Εταιρείας: Διεύθυνση διαδικτύου: Σύνθεση Διοικητικού Συμβουλίου: Ευσταθιος Τσοτσορός - Πρόεδρος Δ.Σ. & Διευθύνων Σύμβουλος (έως 07/08/2019) Ανδρέας Σιάμισιης - Διευθύνων Σύμβουλος (Από 7/8/2019) Γεώργιος Αλεξόπουλος - Μέλος Ημερομηνία έγκρισης από το Διοικητικό Συμβούλιο των ετησίων οικονομικών καταστάσεων: 27 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2020 Ορκωτός ελεγκτής λογιστής: Ελεγκτική εταιρεία: Τύπος έκθεσης ελέγχου: Χριστιάνα Παναγίδου, (ΑΜ ΣΟΕΛ 62141) ΕΡΝΣΤ & ΓΙΑΝΓΚ (ΕΛΛΑΣ) Α.Ε., ΑΜ ΣΟΕΛ 107 ΜΕ ΣΥΜΦΩΝΗ ΓΝΩΜΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 31/12/2019 31/12/2018 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Δικαιώματα χρήσης παγίων Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Φόρος εισοδήματος εισπρακτέος Περιουσιακά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ 3.297.668 242.934 104.426 499.543 1.012.802 748.153 91.391 2.520 3.474 1.088.198 1.356 7.092.465 3.268.928 105.617 528.122 993.031 776.487 37.466 3.133 1.275.159 634 6.988.577 2.693.794 32.084 8.704 1.067.227 899.760 791.257 87.616 3.474 888.564 965 6.473.445 2.684.237 4.799 1.041.259 893.859 643.261 38.294 1.070.377 318 6.376.404 ΠΑΘΗΤΙΚΟ Μετοχικό Κεφάλαιο Μετοχικό Κεφάλαιο - Υπέρ το άρτιο Λοιπά στοιχεία ιδίων κεφαλαίων Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 666.285 353.796 1.241.944 2.262.025 64.548 2.326.573 666.285 353.796 1.310.691 2.330.772 63.959 2.394.731 666.285 353.796 1.218.754 2.238.835 2.238.835 666.285 353.796 1.126.596 2.146.677 2.146.677 Έντοκα δάνεια 1.610.094 1.627.171 1.607.838 1.657.598 Υποχρεώσεις μισθώσεων 199.894 - 31.183 - Προβλέψεις / Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα έντοκα δάνεια Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων 447.894 1.022.270 1.485.740 4.765.892 416.348 1.108.785 1.441.542 4.593.846 365.556 875.576 1.354.457 4.234.610 337.080 915.350 1.319.699 4.229.727 ΣΥΝΟΛΟ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 7.092.465 6.988.577 6.473.445 6.376.404 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΟΜΙΛΟΥ 1/1/20191/1/201831/12/2019 31/12/2018 (ποσά σε χιλιάδες €) Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες Μικτά κέρδη Λειτουργικό αποτέλεσμα Κέρδη προ φόρων Φόρος εισοδήματος Καθαρά κέρδη έτους Κέρδη / (ζημιές) αποδοτέα σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Λοιπά συνολικά εισοδήματα/ (ζημιές) καθαρά από φορολογία Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα έτους μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά (έξοδα) / έσοδα αποδοτέα σε: Ιδιοκτήτες μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη ανά μετοχή (σε Ευρώ ανά μετοχή) (Ζημιές) / Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών, επενδυτικών αποτελεσμάτων και συνολικών αποσβέσεων (EBITDA) Ιωάννης Παπαθανασίου - Πρόεδρος Δ.Σ (Από 7/8/2019) Θεόδωρος-Αχιλλέας Βάρδας - Μέλος Μιχαήλ Κεφαλογιάννης - Μέλος (Από 7/8/2019) Αλέξανδρος Μεταξάς - Μέλος (Από 7/8/2019) Ιορδάνης Αϊβάζης - Μέλος (Από 7/8/2019) Λουκάς Παπάζογλου - Μέλος (Από 7/8/2019) Αλκιβιάδης-Κωνσταντίνος Ψάρρας - Μέλος (Από 7/8/2019) Θεόδωρος Πανταλάκης - Μέλος Σπυρίδων Παντελιάς - Μέλος Γεώργιος Παπακωνσταντίνου - Μέλος Κωνσταντίνος Παπαγιαννόπουλος - Μέλος Γεώργιος Γρηγορίου - Μέλος (Έως 7/8/2019) Δημήτριος Κοντοφάκας - Μέλος (Έως 7/8/2019) Βασίλειος Κουνέλης - Μέλος (Έως 7/8/2019) Λουδοβίκος Κωτσoνόπουλος - Μέλος (Έως 7/8/2019) Χρήστος Τσίτσικας - Μέλος (Έως 7/8/2019) ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΟΜΙΛΟΥ 31/12/2019 31/12/2018 (ποσά σε χιλιάδες €) Tα παρακάτω στοιχεία και πληροφορίες, που προκύπτουν από τις οικονομικές καταστάσεις στοχεύουν σε μία γενική ενημέρωση για την οικονομική κατάσταση και τα αποτελέσματα του Ομίλου ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ και της μητρικής Εταιρείας. Συνιστούμε επομένως στον αναγνώστη, πριν προβεί σε οποιαδήποτε είδους επενδυτική επιλογή ή άλλη συναλλαγή με τον εκδότη, να ανατρέξει στην διεύθυνση διαδικτύου της εταιρείας, όπου αναρτώνται οι οικονομικές καταστάσεις καθώς και η έκθεση ελέγχου του ορκωτού ελεγκτή λογιστή. ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1/1/20191/1/201831/12/2019 31/12/2018 8.856.965 805.159 340.944 207.010 (43.434) 9.769.155 999.386 514.212 368.930 (154.218) 8.023.563 460.366 261.844 350.093 (33.734) 8.967.702 680.006 475.732 669.577 (146.187) 163.576 214.712 316.359 523.390 160.798 2.778 163.576 211.614 3.098 214.712 2.650 166.226 (32.666) 182.046 5.025 321.384 (31.479) 491.911 163.427 2.799 166.226 178.958 3.088 182.046 0,53 0,69 1,04 1,71 573.767 711.395 417.008 616.485 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΟΜΙΛΟΥ 1/1/20191/1/201831/12/2019 31/12/2018 (ποσά σε χιλιάδες €) Λειτουργικές δραστηριότητες (Ζημιές) / Κέρδη προ φόρων (συνεχιζόμενες δραστηριότητες) Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις και απομειώσεις ενσώματων παγίων και δικαιωμάτων χρήσης παγίων Αποσβέσεις και απομειώσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων Αποσβέσεις Επιχορηγήσεων παγίου ενεργητικού Χρηματοοικονομικά έξοδα Χρηματοοικονομικά έξοδα μισθώσεων Χρηματοοικονομικά έσοδα Κέρδη από συνδεδεμένες επιχειρήσεις Προβλέψεις και διαφορές αποτιμήσεων Συναλλαγματικές διαφορές Ζημιές περουσιακών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση Αποσβέσεις εξόδων μακροπρόθεσμων συμβολαίων Κέρδη/ (ζημιές) από εκποίηση παγίων Πλέον / μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες (Αύξηση)/Μείωση αποθεμάτων (Αύξηση)/Μείωση απαιτήσεων Αύξηση/(Μείωση) υποχρεώσεων ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 1/1/20191/1/201831/12/2019 31/12/2018 207.010 368.930 350.093 669.577 230.585 6.844 (1.049) 146.303 10.081 (5.843) (17.862) 33.003 1.255 (721) (959) 32 608.679 190.851 10.066 (965) 149.532 (3.827) 1.771 89.103 (2.194) 454 (246) 803.475 151.655 4.764 (665) 115.800 967 (10.510) 43.972 910 (195.416) 1.276 (1.074) 461.772 136.259 5.344 (675) 136.636 (9.442) 66.656 (2.244) (318.795) 951 (1.161) 683.106 (20.065) 7.352 61.582 126.751 (8.578) (10.595) 68.171 153.427 38.752 (339.516) 17.211 (347.508) Μείον: Καταβεβλημένοι Φόροι Σύνολο εισροών/(εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (148.655) 486.063 (4.918) 647.373 (143.204) 316.606 2.224 559.420 Επενδυτικές δραστηριότητες Αγορές ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Είσπραξη από πωλήση ενσώματων παγίων και άυλων περιουσιακών στοιχείων Καταβολή τιμήματος εξαγοράς μη ελεγχουσών συμμετοχών θυγατρικής Έσοδα από πώληση θυγατρικών, καθαρά από χρηματικά διαθέσιμα Εισπραχθείσες επιδοτήσεις Εισπραχθέντες τόκοι Μερίσματα εισπραχθέντα Είσπραξη από πώληση περιουσιακών στοιχείων διαθεσίμων προς πώληση Επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις - καθαρές Προκαταβολές για δικαιώματα χρήσης παγίων Εισπράξεις από πώληση επένδυσεων σε συμμετοχικούς τίτλους Σύνολο εισροών/(εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (241.045) 1.616 (5.341) 439 5.843 30.490 1.334 (10.295) (717) 19 (217.657) (156.713) 277 (1.298) (16.000) 299 3.827 307.735 265 138.392 (160.831) 1.074 10.510 45.416 (22.680) (126.511) (101.318) 7.000 (39.000) 9.442 318.795 (21.054) 173.865 Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της εταιρείας Δάνεια προς συνδεδεμένες επιχειρήσεις Μερίσματα πληρωθέντα σε μετόχους της μειοψηφίας Απόκτηση ιδίων μετοχών Συμμετοχή μειοψηφίας στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Πληρωμή υποχρέωσης μισθωμάτων Εξοφλήσεις δανείων Σύνολο εισροών/(εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (150.411) (153.248) (2.246) 34 514.700 (40.793) (625.581) (457.545) (140.755) (148.767) (2.061) (683) 17 409.694 (506.358) (388.913) (117.527) (150.085) 231.420 (8.661) (329.168) (374.021) (131.965) (148.767) (3.600) (683) 440.748 (491.303) (335.570) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (189.139) 396.852 (183.926) 397.715 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 1.275.159 873.261 1.070.377 667.599 Συναλλαγματικές διαφορές στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 2.179 5.046 2.113 5.063 Καθαρή (μείωση) / αύξηση στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (189.139) 396.852 (183.926) 397.715 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 1.088.198 1.275.159 888.564 1.070.377 ΟΜΙΛΟΣ 16.302 10.556 180.398 35.694 ΕΤΑΙΡΕΙΑ 5.178 8.155 147.074 35.694 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΟΜΙΛΟΥ (ποσά σε χιλιάδες €) ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 31/12/2019 31/12/2018 31/12/2019 31/12/2018 Σύνολο καθαρής θέσης έναρξης χρήσης 1/1/2019 (δημοσιευμένο) & 1/1/2018 Επίδραση αλλαγής λογιστικής πολιτικής Σύνολο καθαρής θέσης έναρξης χρήσης 1/1/2018 (αναπρ.) & 1/1/2017 2.394.731 0 2.394.731 2.371.574 (3.303) 2.368.271 2.146.677 2.146.677 1.809.223 (958) 1.808.265 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα έτους μετά από φόρους Διανεμηθέντα μερίσματα στους μετόχους της μητρικής Μερίσματα σε μη ελέγχουσες συμμετοχές Συμμετοχή μειοψηφίας στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου θυγατρικής Παροχές σε συμμετοχικούς τίτλους Αγορά ιδίων μετοχών 166.226 (229.226) (2.246) 34 - 182.046 (152.816) (2.061) 17 (1.214) (683) 321.384 (229.226) - 491.911 (152.816) (1.214) (683) Μεταφορά ληφθείσας επιχορήγησης σε αφορολόγητο αποθεματικό Διάθεση ιδίων μετοχών στο προσωπικό Φόρος ενδο-ομιλικών μερισμάτων Έξοδα έκδοσης μετοχικόυ κεφαλάιου Εξαγορά δικαιωμάτων μειοψηφίας Σύνολο καθαρής θέσης λήξης χρήσης (122) (342) (2.482) 2.326.573 80 1.214 (123) 2.394.731 2.238.835 1.214 2.146.677 ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1.Στη σημείωση Αρ. 36 των ετήσιων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου αναφέρονται αναλυτικά οι εταιρείες που περιλαμβάνονται στον Όμιλο και όλες οι σχετικές πληροφορίες. 2.Δεν υπάρχουν μετοχές της Εταιρείας, οι οποίες κατέχονται είτε από την μητρική είτε από θυγατρικές επιχειρήσεις στη λήξη της τρέχουσας χρήσης. 3. Όσον αφορά στους φορολογικούς ελέγχους που διενεργούνται από Ορκωτούς Ελεγκτές/Λογιστές, όλες οι θυγατρικές εταιρείες του Ομίλου με έδρα την Ελλάδα έχουν λάβει Εκθέσεις Φορολογικής Συμμόρφωσης, με γνώμη χωρίς επιφύλαξη, έως και τη χρήση 2018. Όσον αφορά στους φορολογικούς ελέγχους που διενεργούνται από τις Φορολογικές Αρχές, οι έλεγχοι έχουν ολοκληρωθεί ως εξής: α) για την Ελληνικά Πετρέλαια ΑΕ έως και τη χρήση του 2011 β) για την πρώην Ελληνικά Καύσιμα ΑΕ έως και τη χρήση του 2011 γ) για την ΕΚΟ έως και τη χρήση του 2010, ανεξάρτητα από την πιθανότητα διενέργειας μελλοντικών φορολογικών ελέγχων, η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές επιπρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις από τον έλεγχο των μη ελεγμένων φορολογικών χρήσεων, πέρα από αυτές που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στη σημείωση Αρ.29 των ετήσιων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων. 4. Οι ετήσιες ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις της Ελληνικά Πετρέλαια Α.Ε. και των θυγατρικών της για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εκδοθεί από τη Διεθνή Επιτροπή Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) και έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση («ΕΕ»), όπως αναλυτικά αναφέρεται στη σημείωση Αρ. 2.1 των ετήσιων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου. Όπου ήταν αναγκαίο τα συγκριτικά στοιχεία έχουν ανακατανεμηθεί για να συμφωνούν με τις αλλαγές στην παρουσίαση των στοιχείων της παρούσας χρήσης. 5. Όπως αναλυτικότερα αναφέρεται στη σημείωση Αρ. 33 των ετήσιων ενοποιημένων οικονομικών καταστάσεων του Ομίλου, λόγω του μεγέθους και του πλήθους των ασκούμενων δραστηριοτήτων, υφίσταται σε διάφορα στάδια της δικαστικής διαδικασίας σημαντικός αριθμός εκκρεμών δικών, υπέρ ή κατά των εταιρειών του Ομίλου. H Διοίκηση εκτιμά, ότι δεν θα προκύψουν σημαντικές επιβαρύνσεις πέραν αυτών που αναφέρονται και συμπεριλαμβάνονται ήδη στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις για τη χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019. 6. Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού την 31/12/2019 εντός Ελλάδος: Εταιρεία: 2.178, Όμιλος: 2.975 (31/12/2018: Εταιρεία: 2.053, Όμιλος: 2.846 άτομα). 10. Το ποσό των προβλέψεων που έχουν διενεργηθεί είναι: α) για επίδικες υποθέσεις β) για φορολογικές εκκρεμότητες γ) για μελλοντικες αποχωρήσεις προσωπικού δ) για λοιπές προβλέψεις δαπανών 11. Τα λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους του Ομίλου και της μητρικής εταιρείας αναλύονται ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΟΜΙΛΟΥ 31/12/2019 31/12/2018 ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ 31/12/2019 31/12/2018 Μεταβολές αποτίμησης συμμετοχικών τίτλων στην εύλογη αξία 544 (695) 469 Συναλλαγματικές διαφορές και λοιπές κινήσεις 272 (745) - - - - - - (12.369) 6.683 (11.012) (5.006) (9.835) 6.683 (10.878) (5.006) 7.708 (188) 2.650 (14.920) (288) (32.666) 7.708 5.025 (14.920) (31.479) Μείωση αξίας γης Αναλογιστικές ζημιές από συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών Ζημιές από αποτίμηση πράξεων αντιστάθμισης κινδύνου Αποχαρακτηρισμός πράξεων αντιστ. κινδύνου μέσω της κατάστασης συνολικών εισοδημάτων Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους 12. Οι σωρρευτικές συναλλαγές του Ομίλου και της μητρικής εταιρείας με συνδεδεμένα μέρη (σε χιλ.Ευρώ) αναφέρονται στο πιο κάτω πίνακα: Έσοδα Έξοδα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Συναλλαγές και αμοιβές Δ/κων στελεχών και μελών Διοίκησης Απαιτήσεις/υποχρεώσεις Δ/κων στελεχών και μελών Διοίκησης ΟΜΙΛΟΣ 726.708 566.255 78.817 25.472 6.651 - ΕΤΑΙΡΕΙΑ 3.395.181 617.649 288.779 40.328 6.383 - Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2020 Ο ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΟΜΙΛΟΥ Ο ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΔΡΕΑΣ Ν. ΣΙΑΜΙΣΙΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΑ 010147 ΚΡΙΣΤΙΑΝ ΤΟΜΑΣ Α.Δ.Τ. Π 062606 ΣΤΕΦΑΝΟΣ Η. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Α.Δ.Τ. ΑΚ 553436 (675) 5.3 Διαδικτυακός Τόπος Οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας σε ενοποιημένη και μη βάση, η Έκθεση Ελέγχου του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή και οι Εκθέσεις διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου είναι καταχωρημένες στο διαδίκτυο στη διεύθυνση www.helpe.gr. Οι οικονομικές καταστάσεις των ενοποιούμενων εταιρειών της ΕΚΟ Α.B.Ε.E. είναι καταχωρημένες στο διαδίκτυο στη διεύθυνση www.eko.gr. Στην ιστοσελίδα του ιστότοπου της ΕΛΠΕ https://www.helpe.gr/investor-relations/quarterlyresults/financial-statements/financial-statements-of-subsidiary-companies/, είναι αναρτημένη λίστα με τις θυγατρικές εταιρείες, οι οποίες ενοποιούνται πλήρως στις οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου και διαθέτουν ιστότοπο μέσω του οποίου είναι δυνατή η πρόσβαση στις οικονομικές καταστάσεις τους. Οι οικονομικές καταστάσεις των υπολοίπων θυγατρικών εταιρειών, είναι αναρτημένες στην παραπάνω διεύθυνση. 85

Περίληψη: Σε εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 παρ. 2 (γ) του Νόμου 3556/2007 δηλώνουμε ότι εξ΄ όσων γνωρίζουμε: α. Οι Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις που καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. για τη χρήση 2019 καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. β. Η ετήσια έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε. καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 2020 Ιωάννης Παπαθανασίου Ανδρέας Σιάμισιης Γεώργιος Αλεξόπουλος Πρόεδρος ΔΣ Διευθύνων Σύμβουλος Γενικός Διευθυντής Στρατηγικού Σχεδιασμού & Νέων Δραστηριοτήτων Ομίλου και Εκτελεστικό Μέλος του ΔΣ