ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS Α.Ε.Β.Ε. ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΑΠΟ 1η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ ΕΩΣ 31η ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 ΑΡ. Γ.Ε.ΜΗ.: 121561160000 ΜΑΓΟΥΛΑ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΘΕΣΗ ΣΚΛΗΡΗ) ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΕΙΟΥ Ετήσια Οικονομική Έκθεση Χρήσεως η από 1 Ιανουαρίου 2019 έως 31η Δεκεμβρίου 2019 συνταχθείσα σύμφωνα με το άρθρο 4 του ν. 3556/2007 και τις επ' αυτού εκτελεστικές Αποφάσεις του Δ.Σ. της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Βεβαιώνεται ότι η παρούσα Ετήσια Οικονομική Έκθεση της εταιρικής χρήσεως 2019 (01.01.2019-31.12.2019), είναι εκείνη που εγκρίθηκε ομόφωνα στο σύνολό της από το Διοικητικό Συμβούλιο της «ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΕΙΟΥ» κατά την συνεδρίαση αυτού της 28ης Μαΐου 2020 και είναι αναρτημένη στο διαδίκτυο στην νόμιμα καταχωρημένη και στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.) ηλεκτρονική διεύθυνση www.plaisio.gr, όπου και θα παραμείνει στην διάθεση του επενδυτικού κοινού για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα (10) ετών από την ημερομηνία της συντάξεως και δημοσιοποιήσεώς της. 1 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ.......................................................................................... 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2019 .......................................................................... 4 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ................................................................................................................................................................................ 4 ΕΝΟΤΗΤΑ Α: ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΕΛΑΒΑΝ ΧΩΡΑ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΛΕΙΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΕΩΣ 2019 ................................. 5 ΕΝΟΤΗΤΑ Β: ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΚΑΙ ΑΒΕΒΑΙΟΤΗΤΕΣ ............................................................................................................. 9 ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ........................................................................................... 17 ΕΝΟΤΗΤΑ Δ: ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ, ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 4 ΠΑΡ. 7 Ν. 3556/2007, ΟΠΩΣ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΗ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ....................................................................................................................................................... 19 ΕΝΟΤΗΤΑ Ε: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ............................................................................. 22 ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤ: ΕΞΕΛΙΞΗ, ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ – ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΚΑΙ ΜΗ ΒΑΣΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ .. 22 ΕΝΟΤΗΤΑ Ζ: ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ.................................................................................................... 26 ΕΝΟΤΗΤΑ Η: ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΠΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΜΙΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ 2020 ................................................................. 27 ΕΝΟΤΗΤΑ Θ: ΛΟΙΠΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ – ΙΔΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ-ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΛΗΞΗ ΤΗΣ ΚΛΕΙΟΜΕΝΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ....................... 29 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ .............................................................................................................. 31 ΕΝΟΤΗΤΑ ΙΑ: ΔΗΛΩΣΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ .................................................................................................................. 40 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ ............................................................................................... 59 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ....................................................................................................... 66 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 01.01 – 31.12.2019 ............................................................................................. 66 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ της 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019............................................................... 67 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ.......................................................................................................... 68 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ............................................................................................................................... 70 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ............................................................................................................... 71 Γενικές πληροφορίες ..................................................................................................................................................... 71 Σύνοψη σημαντικών λογιστικών αρχών ......................................................................................................................... 71 Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου .................................................................................................................... 87 Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοικήσεως ........................................................................................ 90 Πληροφόρηση κατά τομέα ............................................................................................................................................ 91 Ενσώματες ακινητοποιήσεις.......................................................................................................................................... 94 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης ................................................................................................................... 96 Ασώματες ακινητοποιήσεις ........................................................................................................................................... 97 Δομή του ομίλου και Μέθοδος Ενοποίησης Εταιρειών................................................................................................... 99 Λοιπές επενδύσεις ...................................................................................................................................................... 100 Λοιπά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού ........................................................................................................ 101 Αποθέματα ................................................................................................................................................................. 101 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις ................................................................................................................... 102 Λοιπές απαιτήσεις....................................................................................................................................................... 104 Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα............................................................................................................. 104 Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά υπέρ το άρτιο .......................................................................................................... 105 Λοιπά Αποθεματικά .................................................................................................................................................... 106 Δανειακές υποχρεώσεις .............................................................................................................................................. 107 Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος ........................................................................................................................... 109 Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού..................................................................................................................... 111 Προβλέψεις ................................................................................................................................................................ 113 Έσοδα Επομένων Χρήσεων .......................................................................................................................................... 113 Προμηθευτές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ............................................................................................. 114 Λοιπά έσοδα ............................................................................................................................................................... 115 Φόρος εισοδήματος .................................................................................................................................................... 115 Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη .............................................................................................................................. 116 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις – απαιτήσεις ...................................................................................................................... 118 Ανειλημμένες Υποχρεώσεις ........................................................................................................................................ 119 Κέρδη ανά μετοχή ....................................................................................................................................................... 120 Μερίσματα ανά μετοχή ............................................................................................................................................... 120 Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού ...................................................................................................................... 121 Γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού......................................................................................................... 121 2 3 58 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ-ΛΟΓΙΣΤΗ Έκθεση Ανεξάρτητου Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή Προς τους Μετόχους της εταιρείας «Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε.» Έκθεση Ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας «Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε.» (η Εταιρεία), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την οικονομική θέση της εταιρείας «Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε.» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ) όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας “Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων”. Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά και οι σχετιζόμενοι κίνδυνοι ουσιώδους ανακρίβειας αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Σημαντικότερο θέμα ελέγχου Αντιμετώπιση ελεγκτικού θέματος 1.Υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Όπως αναφέρεται στη σημείωση 2.2 των χρηματοοικονομικών Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό καταστάσεων, ο Όμιλος και η Εταιρεία εφάρμοσαν, για πρώτη κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των φορά το ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις», ακόλουθων διαδικασιών: την 1η Ιανουαρίου 2019 και αναγνώρισαν την παρούσα αξία των υπολειπόμενων μισθωμάτων -Την εξέταση της πληρότητας των δεδομένων μίσθωσης μέσω ως περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης και ως υποχρεώσεις συμφωνίας των δεσμεύσεων μίσθωσης του Ομίλου και της από μίσθωση, χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική Εταιρείας στις 31.12.2018 με τα στοιχεία μίσθωσης που προσέγγιση. περιλήφθηκαν στο μοντέλο του ΔΠΧΑ 16 κατά την 1.1.2019. 59 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ Επίσης αξιολογήσαμε τις εσωτερικές δικλίδες ασφαλείας που Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019, ο Όμιλος και η Εταιρεία εφαρμόζονται για την ενημέρωση του μοντέλου με νέες επιμέτρησαν τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης σε ευρώ συμβάσεις μίσθωσης και τροποποιήσεις υφιστάμενων 35.069 χιλ. και ευρώ 32.771 χιλ. αντίστοιχα και τις υποχρεώσεις συμβάσεων. από μισθώσεις σε ευρώ 36.015 χιλ. και ευρώ 33.680 χιλ. αντίστοιχα. - Την αξιολόγηση των βασικών εκτιμήσεων και παραδοχών της διοίκησης που χρησιμοποιήθηκαν στο μοντέλο υπολογισμού Η επίδραση του προτύπου ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» στις καταστάσεις κατά την εφαρμογή του νέου προτύπου. χρηματοοικονομικής θέσης του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την - Την επαλήθευση της ακρίβειας και της πληρότητας των 1 Ιανουαρίου 2019 και αντίστοιχα στα αποτελέσματα τους για τη δεδομένων που περιλήφθηκαν στο μοντέλο, μέσω συμφωνίας χρήση που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, περιγράφεται στη ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος μισθώσεων με τις σημείωση 2 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. αντίστοιχες συμβάσεις. - Για δείγμα μισθώσεων, πραγματοποιήσαμε ανεξάρτητο Η επίδραση του ΔΠΧΑ 16 κατά τη μετάβαση βασίζεται σε εκτιμήσεις επανύπολογισμό της ορθότητας του ύψους του περιουσιακού από τη διοίκηση κυρίως ως προς τον προσδιορισμό του κατάλληλου στοιχείου με δικαίωμα χρήσης και της υποχρέωσης μίσθωσης επιτοκίου προεξόφλησης (διαφορικό επιτόκιο δανεισμού) και της την 31η Δεκεμβρίου 2019 και συγκρίναμε τα αποτελέσματα διάρκειας μίσθωσης των συμβάσεων. H διάρκεια της μίσθωσης μας με αυτά της διοίκησης. μπορεί να περιλαμβάνει χρονικές περιόδους για τις οποίες ο - Την αξιολόγηση της διάρκειας των μισθώσεων, Όμιλος και η Εταιρεία έχουν δικαίωμα παράτασης ή δικαίωμα συμπεριλαμβανομένων των περιόδων που καλύπτονται από καταγγελίας της μίσθωσης εάν είναι μάλλον βέβαιο ότι το δικαίωμα δικαιώματα παράτασης ή δικαιώματα καταγγελίας, όπου παράτασης θα ασκηθεί ή το δικαίωμα καταγγελίας δεν θα ασκηθεί. απαιτούνταν, μέσω επισκόπησης των σχετικών συμβάσεων και αξιολόγησης των εκτιμήσεων της διοίκησης αναφορικά με την Επικεντρωθήκαμε σε αυτή την περιοχή τόσο λόγω των εκτιμήσεων περίοδο μίσθωσης που χρησιμοποιήθηκε στον υπολογισμό, και παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν από τη Διοίκηση κατά τη προκειμένου να επιβεβαιώσουμε την ορθότητα και πληρότητα μετάβαση, όσο και λόγω του αυξημένου αριθμού συμβάσεων και των υπολογισμών. του μεγάλου αριθμού δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν στους - Την αξιολόγηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των υπολογισμούς. γνωστοποιήσεων της σημείωσης 7 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 2.Αποτίμηση αποθεμάτων Όπως αναφέρεται στη σημείωση 12 των χρηματοοικονομικών Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό καταστάσεων, την 31/12/2019 ο Όμιλος και η Εταιρεία εμφανίζουν κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των αποθέματα ύψους €53.371 χιλ. και €51.802 χιλ. αντίστοιχα. Στα ακόλουθων διαδικασιών: ποσά αυτά περιλαμβάνεται πρόβλεψη απομείωσης ύψους €6.470 -Εξετάσαμε την αποτελεσματικότητα διαδικασιών και δικλίδων χιλ. και €6.441 χιλ. αντίστοιχα. διαχείρισης αποθεμάτων που έχει σχεδιάσει η διοίκηση της Ο Όμιλος αποτιμά τα αποθέματα στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ του Εταιρείας και του Ομίλου αναφορικά με τα αποθέματα. κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. -Παρευρεθήκαμε σε μέρος της διαδικασίας των φυσικών Ο Όμιλος δραστηριοποιείται στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, απογραφών που πραγματοποιήθηκε σε καταστήματα και όπου ο κίνδυνος της τεχνολογικής απαξίωσης των αποθεμάτων αποθήκες της Εταιρείας. είναι σημαντικός. Η διοίκηση επανεξετάζει συνεχώς την καθαρή -Εξετάσαμε αντιπροσωπευτικό δείγμα εμπορευμάτων με σκοπό ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων και σχηματίζει κατάλληλες την επιβεβαίωση του ορθού υπολογισμού του κόστους κτήσης προβλέψεις. Η πρόβλεψη απαξίωσης υπολογίζεται λαμβάνοντας των αποθεμάτων. 60 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ υπόψη, μεταξύ άλλων, την κυκλοφοριακή ταχύτητα του -Αξιολογήσαμε το εύλογο των παραδοχών της διοίκησης που αποθέματος και εκτίμηση απαξιωμένων αποθεμάτων που θα εφαρμόστηκαν για την αποτίμηση της αξίας των αποθεμάτων. καταστραφούν εντός της επόμενης περιόδου. -Εξετάσαμε το ισοζύγιο αποθήκης για τον εντοπισμό ακίνητων Δεδομένης της υποκειμενικής φύσης των βασικών κρίσεων και και βραδέως κινούμενων αποθεμάτων. παραδοχών που χρησιμοποιούνται από τη διοίκηση και της -Εξετάσαμε για αντιπροσωπευτικό δείγμα εμπορευμάτων τη σημαντικότητας μαθηματική ακρίβεια των υπολογισμών της διοίκησης για του κονδυλίου των αποθεμάτων στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις θεωρούμε ότι η αποτίμηση απαξίωση αποθεμάτων. αποθεμάτων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. -Αξιολογήσαμε Οι γνωστοποιήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σχετικά με τη αποθέματα που πωλήθηκαν με αρνητικό περιθώριο κέρδους λογιστική πολιτική, καθώς και τις παραδοχές και εκτιμήσεις που και κατά πόσο αυτό λήφθηκε υπόψη στην αποτίμησή τους στη χρησιμοποιήθηκαν χαμηλότερη τιμή μεταξύ της αξίας κτήσης και της καθαρής κατά την αξιολόγηση αποτίμησης των δειγματοληπτικά κατά πόσο υπήρξαν αποθεμάτων, περιλαμβάνονται στις σημειώσεις 2.11 και 12 των ρευστοποιήσιμης αξίας. χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - Αξιολογήσαμε την επάρκεια και την καταλληλότητα των γνωστοποιήσεων στη σημείωση 12 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 3. Ανακτησιμότητα εμπορικών απαιτήσεων Όπως αναφέρεται στη σημείωση 13 των χρηματοοικονομικών Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό καταστάσεων την 31/12/2019, οι εμπορικές απαιτήσεις του Ομίλου κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των και της Εταιρείας ανέρχονται σε €21.435 χιλ. και €20.771 χιλ. ακόλουθων διαδικασιών: αντίστοιχα. Στα ποσά αυτά περιλαμβάνεται σχετική πρόβλεψη - Την κατανόηση και την εξέταση των διαδικασιών πιστωτικού απομείωσης ποσού €1.903 χιλ. και €1.812 χιλ. αντίστοιχα. ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου καθώς και την εξέταση Η διοίκηση του Ομίλου και της Εταιρείας, λόγω της μεγάλης των βασικών δικλίδων σχετικά με τη χορήγηση πιστώσεων διασποράς του πελατολογίου τους και της δραστηριοποίησης τους στους πελάτες. σε περιβάλλον υψηλού πιστωτικού κινδύνου, εκτιμά το ποσό της -Την αξιολόγηση των παραδοχών και της μεθοδολογίας που απομείωσης των εμπορικών της απαιτήσεων, αξιολογώντας την χρησιμοποιήθηκε από την Εταιρεία και τον Όμιλο για τον ανακτησιμότητα των εμπορικών απαιτήσεων επισκοπώντας την προσδιορισμό ληκτότητα των υπολοίπων των πελατών, το πιστωτικό ιστορικό τους απαιτήσεων ή του χαρακτηρισμού τους ως επισφαλών. και την διευθέτηση των μεταγενέστερων πληρωμών σύμφωνα με -Την επισκόπηση των απαντητικών επιστολών των δικηγόρων, τον εκάστοτε διακανονισμό και διαμορφώνοντας εκτιμήσεις για τις για θέματα που χειρίστηκαν κατά τη διάρκεια του έτους για τον μελλοντικές συνθήκες αγοράς. εντοπισμό τυχόν θεμάτων που υποδεικνύουν υπόλοιπα από Δεδομένης της υποκειμενικής φύσης των βασικών κρίσεων και εμπορικές απαιτήσεις που δεν είναι ανακτήσιμα στο μέλλον. παραδοχών που χρησιμοποιούνται από τη διοίκηση και της -Τη σημαντικότητας χρηματοοικονομικές αντιπροσωπευτικό δείγμα εμπορικών απαιτήσεων και εκτέλεση καταστάσεις, θεωρούμε ότι η ανακτησιμότητα των εμπορικών διαδικασιών μεταγενέστερα της ημερομηνίας αναφοράς των απαιτήσεων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. χρηματοοικονομικών καταστάσεων για εισπράξεις έναντι των του κονδυλίου στις λήψη της ανακτησιμότητας επιστολών επιβεβαίωσης των τρίτων εμπορικών για ένα υπολοίπων τέλους χρήσης - Τον επαναϋπολογισμό της απομείωσης των εμπορικών απαιτήσεων λαμβάνοντας υπόψη τη μεθοδολογία και την ορθότητα των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν όπως την ανάλυση της ενηλικίωσης πελατών, τη ληκτότητα των εμπορικών απαιτήσεων στο τέλος της χρήσης, τον εντοπισμό τυχόν οφειλετών με οικονομική δυσχέρεια καθώς επίσης 61 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ δημοσίως διαθέσιμα στοιχεία και πληροφορίες. -Την αξιολόγηση της ανακτησιμότητας συγκρίνοντας τα ποσά του τέλους των υπολοίπων της χρήσης με μεταγενέστερες εισπράξεις. -Την αξιολόγηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των γνωστοποιήσεων της σημείωσης 13 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 4. Αναγνώριση εσόδων Όπως αναφέρεται στη σημείωση 5 των χρηματοοικονομικών Η προσέγγιση του ελέγχου μας έγινε με βάση τον ελεγκτικό καταστάσεων την 31/12/2019, ο κύκλος εργασιών του Ομίλου και κίνδυνο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη διενέργεια των της Εταιρείας ανήλθε σε € 317.149 χιλ. και € 309.623 χιλ. ακόλουθων διαδικασιών: αντίστοιχα. Η αναγνώριση του εσόδου, από το σύνολο των σημείων -Την αξιολόγηση των δικλείδων ασφαλείας που εφαρμόζει η πώλησης καθώς και η ενημέρωση των λογιστικών αρχείων, διοίκηση του Ομίλου αναφορικά με την αναγνώριση του πραγματοποιείται αυτόματα µέσω των υποσυστημάτων της εσόδου, με σκοπό να αποκτηθεί εύλογη διασφάλιση για την Εταιρείας και του Ομίλου. αποτελεσματικότητα αυτών και την ικανότητα να αποτρέψουν Ο Όμιλος χρησιμοποιεί πληροφοριακά συστήματα και δικλίδες ή να εντοπίσουν και να διορθώσουν έγκαιρα τυχόν λάθη, έτσι εσωτερικού ελέγχου ώστε να εξασφαλίζει ένα ολοκληρωμένο ώστε τα έσοδα από πωλήσεις να εμφανίζονται ορθά στις πλαίσιο αναγνώρισης εσόδου. χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Επικεντρωθήκαμε σε αυτή την περιοχή λόγω του μεγάλου όγκου -Την των συναλλαγών και της πολυμορφίας των προσφερόμενων πληροφοριακών συστημάτων που χρησιμοποιεί η Εταιρεία, για προϊόντων, καθώς κάποιο συστημικό λάθος θα μπορούσε να την καταγραφή των εσόδων. Πραγματοποιήθηκαν διαδικασίες οδηγήσει σε σφάλματα τα οποία μπορεί να επηρεάσουν ουσιωδώς με σκοπό την αξιολόγηση της πληρότητας και ακρίβειας του τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. κυκλώματος εξέταση των εσόδων που υποσυστήματα της Εταιρείας. πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση υλοποίησης των γενικών δικλείδων ασφαλείας και της προκύπτουν του από των τα Επιπρόσθετα, σχεδιασμού, της αποτελεσματικής λειτουργίας των υποσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων και των συμφωνιών με την Γενική Λογιστική. -Την αξιολόγηση της επάρκειας και της καταλληλότητας των γνωστοποιήσεων της σημείωσης 5 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Άλλες πληροφορίες Η διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην “Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων”, στις Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. H γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με τη γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. 62 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. Ευθύνες της διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που η διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προβεί σ αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Oι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, στο σύνολο τους, είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. 63 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επιστήσουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου της Εταιρείας και των θυγατρικών της. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 του Ν. 4336/2015 (μέρος Β), σημειώνουμε ότι: α) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. β) Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150-151 και 153-154 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31/12/2019. γ) Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά το έλεγχό μας, για την εταιρεία «Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε.» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 64 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου της Εταιρείας, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014 ή λοιπές επιτρεπόμενες μη ελεγκτικές υπηρεσίες. 4.Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές της Εταιρείας με την από 14/5/2014 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός μας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για μια συνολική περίοδο 6 ετών με βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Αγ. Παρασκευή, 28 Μαΐου 2020 Η Ορκωτή Ελέγκτρια Λογίστρια BDO Ορκωτοί Ελεγκτές Α.Ε. Λ. Μεσογείων 449, Αγ. Παρασκευή ΑΜ ΣΟΕΛ: 173 Ολυμπία Γ. Μπαρζού ΑΜ/ΣΟΕΛ: 21371 65 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 01.01 – 31.12.2019 (ποσά σε χιλ. €) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 01.01 – 31.12.19 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 01.01 – 31.12.18* 01.01 – 31.12.19 01.01 – 31.12.18* Σημ Πωλήσεις 5 Κόστος Πωληθέντων Μικτό Κέρδος Λοιπά έσοδα 24 317.149 308.858 309.623 302.741 (252.902) (245.748) (247.481) (241.566) 64.246 63.110 62.141 61.174 458 177 431 143 Έξοδα διάθεσης (51.662) (49.738) (50.162) (48.307) Έξοδα διοίκησης (9.205) (7.101) (8.771) (6.675) 1.895 864 1.895 864 5.732 7.311 5.534 7.199 Λοιπά (έξοδα)/έσοδα Κέρδη προ φόρων, χρηματοδοτικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά Έσοδα 322 415 371 442 Χρηματοοικονομικά Έξοδα (3.066) (1.638) (2.935) (1.601) 20 13 - - 3.008 6.100 2.970 6.040 (1.061) (2.245) (1.058) (2.238) Κέρδη μετά από φόρους 1.947 3.856 1.912 3.802 Ιδιοκτήτες Μητρικής 1.947 3.856 1.912 3.802 0 0 - - Αναλογία Αποτελεσμάτων από Συμμετοχές Αποτιμημένες με τη Μέθοδο τη Καθαρής Θέσης. Κέρδη προ Φόρων Φόρος Εισοδήματος 25 Δικαιώματα μειοψηφίας Λοιπά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους: Στοιχεία που δε θα ταξινομηθούν μεταγενέστερα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων: Αναλογιστικές ζημιές 20 (351) (182) (351) (182) Αναβαλλόμενος Φόρος που αναλογεί 20 72 5 72 5 1.668 3.679 1.633 3.626 1.668 3.679 1.633 3.626 0 0 - - Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Κέρδη περιόδου αποδιδόμενα σε: Ιδιοκτήτες Μητρικής Δικαιώματα μειοψηφίας Κέρδη ανά μετοχή από συνεχιζόμενες δραστηριότητες που αναλογούν σε μετόχους της μητρικής (εκφρασμένα σε € ανά μετοχή): Βασικά κέρδη ανά Μετοχή 29 0,0882 0,1747 0,0866 0,1722 Απομειωμένα κέρδη ανα μετοχή 29 0,0882 0,1747 0,0866 0,1722 Προτεινόμενο Μέρισμα ανά Μετοχή 30 - - 0,0200 0,0700 13.565 9.458 13.179 9.311 EBITDA * Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε σημείωση 2.2. Οι συνοδευτικές σημειώσεις αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των παρόντων οικονομικών καταστάσεων 66 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ της 31ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2019 (ποσά σε χιλ. €) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ενεργητικό Μη κυκλοφοριακά στοιχεία ενεργητικού Σημ. ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018* 31.12.2019 31.12.2018* 29.699 36.404 29.631 Ενσώματα Πάγια Περιουσιακά Στοιχεία 6 36.491 Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης 7 35.069 - 32.771 - Άυλα περιουσιακά στοιχεία 8 1.960 1.470 1.959 1.459 Προκαταβολές για αγορές Παγίων 6 0 225 0 225 Συμμετοχές σε θυγατρικές εταιρείες 9 0 0 4.072 4.072 Συμμετοχές σε συγγενείς εταιρείες 9 1.153 1.142 225 225 Λοιπές επενδύσεις 10 34 34 34 34 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 19 1.968 2.750 1.951 2.741 Λοιπά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού 11 766 77.442 689 36.010 756 78.172 684 39.071 Αποθέματα 12 53.371 52.527 51.802 51.278 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις 13 21.435 17.879 21.059 17.546 Λοιπές απαιτήσεις 14 7.940 6.390 7.823 6.186 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 15 39.190 121.936 199.378 40.842 117.638 153.648 38.728 119.410 197.582 40.124 115.134 154.205 Μετοχικό κεφάλαιο 16 7.285 7.285 7.285 7.285 Διαφορά Υπέρ το άρτιο 16 844 844 844 844 Λοιπά Αποθεματικά 17 24.687 24.898 24.382 24.612 60.582 93.399 60.089 93.116 62.356 94.868 61.879 94.620 18 6.900 8.940 6.900 8.940 Κυκλοφοριακά στοιχεία ενεργητικού Σύνολο Ενεργητικού Ίδια Κεφάλαια Κέρδη εις νέον Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 7 32.022 - 29.799 - Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού 20 2.305 1.916 2.305 1.916 Λοιπές μακροπρόθεσμες προβλέψεις 21 0 213 0 213 Μακροπρόθεσμες Συμβατικές Υποχρεώσεις Έσοδα Επομένων Χρήσεων 2.221 859 2.221 859 22 2.303 45.751 2.364 14.292 2.303 43.528 2.364 14.292 23 33.936 25.177 33.241 24.470 6.317 6.060 6.133 5.891 18 2.040 2.333 2.040 2.333 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από φόρους Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από μισθώσεις 7 3.993 - 3.880 - Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις 21 1.017 1.231 1.017 1.231 Βραχυπρόθεσμες συμβατικές υποχρεώσεις 23 1.986 1.273 1.944 1.212 Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις 23 10.939 60.228 199.378 10.166 46.240 153.648 10.931 59.187 197.582 10.157 45.293 154.205 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων * Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε σημείωση 2.2. 67 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ (Ποσά σε χιλ. €) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2018) Επίδραση Αλλαγής Πολιτικής (ΔΠΧΑ 9 &ΔΠΧΑ 15) Αναπροσαρμοσμένο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2018) Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Μετοχικό Διαφορά Από Έκδοση Σύνολο Αποθεματικών & Κεφάλαιο Μετοχών Υπέρ το 'Άρτιο Κέρδη Εις Νέο Ίδιες Μετοχές Σύνολο 7.285 844 82.172 0 90.301 0 0 681 0 681 7.285 844 82.853 0 90.982 0 0 3.679 0 3.679 Αύξηση Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 Επιστροφή Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 (Αγορές) Ίδιων μετοχών 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα Μερίσματα 0 0 (1.545) 0 (1.545) Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Λήξης Περιόδου (την 31.12.2018) 7.285 844 84.987 0 93.116 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2019) 7.285 844 84.987 0 93.116 0 0 160 0 160 7.285 844 85.147 0 93.276 0 0 1.668 0 1.668 Αύξηση Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 Επιστροφή Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 (Αγορές) Ίδιων μετοχών 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα Μερίσματα 0 0 (1.545) 0 (1.545) 7.285 844 85.270 0 93.399 Επίδραση Αλλαγής Πολιτικής (ΔΠΧΑ 16) Αναπροσαρμοσμένο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2019) Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Λήξης Περιόδου (την 31.12.2019) * Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε σημείωση 2.2. . 68 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2018) Επίδραση Αλλαγής Πολιτικής (ΔΠΧΑ 9 &ΔΠΧΑ 15) Αναπροσαρμοσμένο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2018) Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Μετοχικό Διαφορά Από Έκδοση Σύνολο Αποθεματικών & Κεφάλαιο Μετοχών Υπέρ το 'Άρτιο Κέρδη Εις Νέο Ίδιες Μετοχές Σύνολο 7.285 844 83.729 0 91.858 0 0 681 0 681 7.285 844 84.410 0 92.539 0 0 3.626 0 3.626 Αύξηση Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 Επιστροφή Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 (Αγορές) Ίδιων μετοχών 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα Μερίσματα 0 0 (1.545) 0 (1.545) Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Λήξης Περιόδου (την 31.12.2018) 7.285 844 86.491 0 94.620 Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2019) 7.285 844 86.491 0 94.620 0 0 160 0 160 7.285 844 86.650 0 94.779 0 0 1.633 0 1.633 Αύξηση Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 Επιστροφή Κεφαλαίου 0 0 0 0 0 (Αγορές) Ίδιων μετοχών 0 0 0 0 0 Διανεμηθέντα Μερίσματα 0 0 (1.545) 0 (1.545) 7.285 844 86.738 0 94.868 Επίδραση Αλλαγής Πολιτικής (ΔΠΧΑ 16) Αναπροσαρμοσμένο Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Έναρξης Περιόδου (την 01.01.2019) Συγκεντρωτικά Συνολικά Έσοδα μετά από Φόρους Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων Λήξης Περιόδου (την 31.12.2019) * Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε σημείωση 2.2. . 69 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ (ποσά σε χιλ. €) ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 01.01-31.12.19 01.01-31.12.18* 01.01-31.12.19 01.01-31.12.18* Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων 3.008 6.100 2.970 6.040 7.897 2.250 7.709 2.215 (64) (103) (64) (103) (177) (312) (177) (312) 8 (66) 8 (66) 14 (13) 34 0 2.745 1.224 2.564 1.159 Μείωση / (αύξηση) αποθεμάτων (844) (284) (524) (55) Μείωση / (αύξηση) απαιτήσεων (4.350) (1.383) (4.381) (905) (Μείωση) / αύξηση υποχρεώσεων (πλην τραπεζών) 11.635 (2.943) 11.667 (3.230) (1.806) (1.630) (1.762) (1.593) (761) (1.591) (773) (1.539) 17.305 1.249 17.272 1.611 0 (10) 0 (10) 0 0 0 0 (10.330) (7.552) (10.286) (7.544) 322 415 322 415 9 27 49 27 (9.999) (7.120) (9.915) (7.112) 0 0 0 0 14.500 3.500 14.500 3.500 0 0 0 0 Πλέον / μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Αποσβέσεις Επιδοτήσεων Παγίου Ενεργητικού Προβλέψεις Συναλλαγματικές διαφορές Αποτελέσματα (έσοδα, έξοδα, κέρδη και ζημιές) επενδυτικής δραστηριότητας Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα Πλέον/ μείον προσαρμογές για μεταβολές λογαριασμών κεφαλαίου κίνησης ή που σχετίζονται με τις λειτουργικές δραστηριότητες: Μείον: Καθαροί χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Απόκτηση θυγατρικών, συγγενών, κοινοπραξιών και λοιπών επενδύσεων (Αύξηση) / Μείωση Μετοχικού Κεφαλαίου Θυγατρικών, Συγγενών, Κοινοπραξιών και Λοιπών Επενδύσεων Αγορά ενσώματων και άυλων παγίων περιουσιακών στοιχείων Τόκοι εισπραχθέντες Μερίσματα εισπραχθέντα Σύνολο εισροών / (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Μειώσεις από επιστροφή μετοχικού κεφαλαίου Εισπράξεις από εκδοθέντα / αναληφθέντα δάνεια Εκροές από αγορά ιδίων μετοχών Εξοφλήσεις δανείων (16.833) (5.104) (16.833) (5.104) Αποπληρωμή υποχρεώσεων από μισθώσεις (5.079) - (4.875) - Μερίσματα πληρωθέντα (1.545) (1.545) (1.545) (1.545) Σύνολο εισροών / (εκροών) από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) (8.957) (3.149) (8.753) (3.149) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα περιόδου (α) + (β) + (γ) (1.652) (9.020) (1.396) (8.650) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 40.842 49.862 40.124 48.774 39.190 40.842 38.728 40.124 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου * Ο Όμιλος έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της σωρευτικής επίδρασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, η συγκριτική πληροφορία δεν επαναδιατυπώνεται. Βλέπε σημείωση 2.2. 70 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. Γενικές πληροφορίες Οι παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις ετήσιες εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε (η «Εταιρεία») και τις ετήσιες ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της εταιρείας και των θυγατρικών της (μαζί ο «Όμιλος»). Τα ονόματα της θυγατρικής και των συνδεδεμένων εταιρειών παρουσιάζονται στη σημείωση 9. Η εταιρεία Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε. ιδρύθηκε το 1988 και εισήχθη στο Χρηματιστήριο Αθηνών (ΧΑ) το 1999. Η Εταιρεία έχει την έδρα της στην Θέση Σκληρή στη Μαγούλα Αττικής (ΑΡ.Μ.Α.Ε. 16601/06/Β/88/13). Οι κυριότερες δραστηριότητες του Ομίλου είναι η συναρμολόγηση και η εμπορία Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, η εμπορία τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, καθώς και η εμπορία ειδών βιβλιοχαρτοπωλείου και ειδών εξοπλισμού γραφείου. Οι παρούσες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν εγκριθεί προς δημοσίευση από το Διοικητικό Συμβούλιο της εταιρείας στις 28 Μαΐου 2020. 2. Σύνοψη σημαντικών λογιστικών Αρχών 2.1. Βάση σύνταξης των ετήσιων οικονομικών καταστάσεων Οι παρούσες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη Διοίκηση σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), και τις Διερμηνείες της Επιτροπής Διερμηνειών των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, όπως έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση βάσει του Κανονισμού 1606/2002 και τα ΔΠΧΑ που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ). Οι λογιστικές αρχές που χρησιμοποιήθηκαν για την προετοιμασία και την παρουσίαση των ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι σύμφωνες με αυτές που χρησιμοποιήθηκαν για την κατάρτιση των οικονομικών πληροφοριών της Εταιρείας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2018. Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί µε βάση την αρχή του ιστορικού κόστους με εξαίρεση τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που επιμετρούνται στην εύλογη αξία. Η ετοιμασία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα µε γενικώς αποδεκτές λογιστικές αρχές απαιτεί τη χρησιμοποίηση υπολογισμών και υποθέσεων που επηρεάζουν τα αναφερθέντα ποσά των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και τα αναφερθέντα ποσά εσόδων και εξόδων κατά τη διάρκεια της χρήσης υπό αναφορά. Τυχόν διαφορές σε ποσά των χρηματοοικονομικών καταστάσεων και αντίστοιχα ποσά στις σημειώσεις οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις. 2.2. Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες: Συγκεκριμένα νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί, τα οποία είναι υποχρεωτικά για λογιστικές περιόδους που ξεκινούν κατά τη διάρκεια της παρούσας χρήσης ή μεταγενέστερα. Η εκτίμηση του Ομίλου σχετικά με την επίδραση από την εφαρμογή αυτών των νέων προτύπων, τροποποιήσεων και διερμηνειών παρατίθεται παρακάτω. 71 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 1. Νέα Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που έχουν εγκριθεί από την Ε.Κ. και εφαρμόστηκαν στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις ΔΛΠ / ΔΠΧΑ Ημερομηνία εφαρμογής ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» ΕΔΔΠΧΑ 23 «Αβεβαιότητα σε θέματα φορολογίας εισοδήματος» ΔΠΧΑ 9 (Τροποποίηση) «Δικαιώματα πρόωρης αποπληρωμής με καταβολή αρνητικής ποινής εξόφλησης» ΔΛΠ 28 (Τροποποίηση) «Μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε συγγενείς και κοινοπραξίες» Ετήσιες βελτιώσεις στα ΔΠΧΑ (Κύκλος 2015 – 2017) (ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις επιχειρήσεων», ΔΠΧΑ 11 «Από κοινού συμφωνίες», ΔΛΠ 12 «Φόροι εισοδήματος», ΔΛΠ 23 «Κόστος δανεισμού») ΔΛΠ 19 (Τροποποίηση) «Τροποποίηση σχεδίου καθορισμένων παροχών, Περικοπή ή Διακανονισμός» 1 Ιανουαρίου 2019 1 Ιανουαρίου 2019 1 Ιανουαρίου 2019 1 Ιανουαρίου 2019 1 Ιανουαρίου 2019 1 Ιανουαρίου 2019 Από τις παραπάνω τροποποιήσεις, μόνο το ΔΠΧΑ 16 οδήγησε σε σημαντικές μεταβολές στις εφαρμοζόμενες λογιστικές πολιτικές. Η επίδραση της εφαρμογής των νέων προτύπων στην αναγνώριση και επιμέτρηση των συναλλαγών, γνωστοποιείται στην Κατάσταση Μεταβολής Ιδίων Κεφαλαίων. Οι λοιπές τροποποιήσεις, είτε δεν επηρεάζουν σημαντικά, είτε δεν είναι σχετικές με τις εργασίες της Εταιρίας και του Ομίλου. 2. Αλλαγές σε λογιστικές πολιτικές ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Το ΔΠΧΑ 16 αντικαθιστά το ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις», τη ΕΔΔΠΧΑ 4 «Προσδιορισμός των συμφωνιών που περιέχουν μίσθωση», τις Διερμηνείες SIC-15 «Λειτουργικές Μισθώσεις-Κίνητρα» και SIC-27 «Αξιολόγηση Συναλλαγών που έχουν τη νομική μορφή μίσθωσης». Το πρότυπο εισάγει τις αρχές για την αναγνώριση, επιμέτρηση, παρουσίαση και γνωστοποίηση των μισθώσεων και απαιτεί από τον μισθωτή να αναγνωρίζει όλες τις μισθώσεις με ένα ενιαίο μοντέλο στις οικονομικές καταστάσεις. Η λογιστική αντιμετώπιση των μισθώσεων για τους εκμισθωτές παραμένει ίδια με αυτή του ΔΛΠ 17. Οι εκμισθωτές θα συνεχίσουν να ταξινομούν τις μισθώσεις σε λειτουργικές, ή χρηματοοικονομικές, χρησιμοποιώντας αρχές παρόμοιες με αυτές του ΔΛΠ 17. Ο Όμιλος και η Εταιρία δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16, στις περιπτώσεις που είναι εκμισθωτές. Ο Όμιλος και η Εταιρία εφάρμοσε το ΔΠΧΑ 16 την 1η Ιανουαρίου 2019, χρησιμοποιώντας την απλοποιημένη μέθοδο μετάβασης. Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή, το πρότυπο εφαρμόζεται αναδρομικά με τη σωρευτική επίδραση της εφαρμογής του να αναγνωρίζεται την 1η Ιανουαρίου 2019. Πρακτικές διευκολύνσεις που εφαρμόστηκαν Κατά την πρώτη εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16, ο Όμιλος χρησιμοποίησε τις ακόλουθες πρακτικές διευκολύνσεις που επιτρέπονται από το πρότυπο: Χρήση ενιαίου προεξοφλητικού επιτοκίου σε χαρτοφυλάκιο μισθώσεων με παρόμοια χαρακτηριστικά. Χρήση των προηγούμενων αξιολογήσεων για την ύπαρξη επαχθών μισθώσεων. Χρήση του λογιστικού χειρισμού των λειτουργικών μισθώσεων για μισθώσεις που έχουν διάρκεια μικρότερή των 12 μηνών από την 1η Ιανουαρίου 2019. Εξαίρεση των αρχικών άμεσων δαπανών για την επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης των παγίων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της πρώτης εφαρμογής. Χρήση μεταγενέστερης γνώσης για τον προσδιορισμό της διάρκειας των μισθώσεων των οποίων η σύμβαση περιλαμβάνει όρο επέκτασης ή λήξης της σύμβασης. 72 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Επιπλέον, ο Όμιλος επέλεξε να χρησιμοποιεί τις εξαιρέσεις αναγνώρισης του προτύπου για τα συμβόλαια μισθώσεων τα οποία, κατά την ημερομηνία έναρξής τους, έχουν διάρκεια 12 μήνες ή λιγότερο και δεν περιλαμβάνουν δικαίωμα εξαγοράς (βραχυπρόθεσμες μισθώσεις), καθώς και για τις μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας. Οι πληρωμές για βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και μισθώσεις παγίων μη σημαντικής αξίας αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης ως έξοδο. Τέλος, ο Όμιλος επέλεξε να μη διαχωρίζει στις συμβάσεις των μισθώσεων, τα στοιχεία εκείνα που δεν αφορούν μίσθωση από αυτά που αφορούν. Η απλούστευση αυτή αφορά όλες τις κατηγορίες παγίων, στις οποίες αναφέρονται τα υποκείμενα δικαιώματα χρήσης. Η αλλαγή της λογιστικής πολιτικής επηρέασε τα ακόλουθα στοιχεία της κατάστασης οικονομικής θέσης του Ομίλου και της Εταιρίας την 1η Ιανουαρίου 2019: 73 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (ποσά σε χιλ. €) Ενεργητικό ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 Προσαρμογές Μετάβασης ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις 38.521 213 01.01.2019 Αναπροσαρμοσμένο Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Προκαταβολές για αγορές Παγίων Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Λοιπές επενδύσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 29.699 - 29.699 38.734 1.470 1.470 225 225 0 0 1.142 1.142 34 34 2.750 (53) 689 36.010 2.697 689 38.521 160 74.690 Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα 52.527 52.527 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις 17.879 17.879 Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Ενεργητικού 6.390 6.390 40.842 40.842 117.638 0 0 117.638 153.648 38.521 160 192.328 Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο 7.285 7.285 844 844 Λοιπά Αποθεματικά 24.898 Κέρδη εις νέον 60.089 93.116 160 25.058 60.089 0 160 93.276 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες προβλέψεις Πρόβλεψη αποζημίωσης Προσωπικού Μακροπρόθεσμες συμβατικές Υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Έσοδα Επομένων Χρήσεων 8.940 8.940 213 (213) 1.916 0 1.916 859 859 2.364 34.460 14.292 34.460 213 34.673 2.364 0 48.752 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 25.177 25.177 Υποχρεώσεις από φόρους 6.060 6.060 Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 2.333 2.333 Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις 1.231 1.231 Βραχυπρόθεσμες συμβατικές Υποχρεώσεις 1.273 Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων - 1.273 4.061 4.061 10.166 10.166 46.240 4.061 0 50.301 153.648 38.521 160 192.328 74 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (ποσά σε χιλ. €) Ενεργητικό ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 ΔΠΧΑ 16 Προσαρμογές Μετάβασης ΔΠΧΑ 16 Αναταξινομήσεις 01.01.2019 Αναπροσαρμοσμένο Μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματες Ακινητοποιήσεις Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Άυλα περιουσιακά στοιχεία Προκαταβολές για αγορές Παγίων Συμμετοχές σε θυγατρικές επιχειρήσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις Λοιπές επενδύσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις Λοιπά μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία 29.631 - 29.631 36.070 213 1.459 36.282 1.459 225 225 4.072 4.072 225 225 34 34 2.741 (53) 684 39.071 2.687 684 36.070 160 75.300 Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Αποθέματα 51.278 51.278 Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις 17.546 17.546 Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Ενεργητικού 6.186 6.186 40.124 40.124 115.134 0 0 115.134 154.205 36.070 160 190.434 Ίδια Κεφάλαια Μετοχικό κεφάλαιο 7.285 7.285 Υπέρ το άρτιο 844 844 Ίδιες Μετοχές 0 Λοιπά Αποθεματικά 24.612 Κέρδη εις νέον 61.879 94.620 0 160 24.772 61.879 0 160 94.779 Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 8.940 Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού 1.916 Μακροπρόθεσμες προβλέψεις 213 Συμβατικές Υποχρεώσεις 859 Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Έσοδα Επομένων Χρήσεων - 8.940 1.916 (213) 32.865 213 2.364 14.292 0 859 33.077 2.364 32.865 0 47.156 Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 24.470 24.470 Υποχρεώσεις από φόρους 5.891 5.891 Βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 2.333 2.333 Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις 1.231 1.231 Βραχυπρόθεσμες συμβατικές Υποχρεώσεις 1.212 Υποχρεώσεις από Μισθώσεις Λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις - 1.212 3.205 3.205 10.157 45.293 10.157 3.205 0 48.498 75 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Σύνολο Ιδίων Κεφαλαίων και Υποχρεώσεων 154.205 36.070 160 190.434 Οι υποχρεώσεις μισθώσεων την 1η Ιανουαρίου 2019 μπορούν να συμφωνηθούν με τις λειτουργικές μισθώσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2018 όπως φαίνεται παρακάτω: (ποσά σε χιλ. €) Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης που γνωστοποιήθηκαν την 31.12.2018 Σταθμισμένο μέσο διαφορικό επιτόκιο την 1.1.2019 Αποτίμηση σε παρούσα αξία την 1.1.2019 (Μείον): βραχυπρόθεσμες μισθώσεις Ο Όμιλος 48.346 Η Εταιρεία 44.944 3,7% 3,7% 37.881 35.429 (100) (100) Πλέον/(μείον): προσαρμογές λόγω διαφορετικής αντιμετώπισης των επιλογών παράτασης και λήξης των συμβολαίων 740 740 Πλέον/(μείον): λοιπές προσαρμογές 213 213 Υποχρεώσεις μισθώσεων που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 38.734 36.282 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 34.673 33.077 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις μισθώσεων 4.061 3.205 Υποχρεώσεις μισθώσεων που αναγνωρίστηκαν την 1.1.2019 38.734 36.282 Μισθώσεις και λογιστικός χειρισμός Ο Όμιλος έχει διάφορες συμβάσεις μίσθωσης για καταστήματα, γραφεία και αποθήκες. Συνήθως, οι συμβάσεις μίσθωσης γίνονται για προκαθορισμένη διάρκεια, ενώ μπορεί να έχουν επιλογές επέκτασης ή λήξης της σύμβασης. Η διάρκεια μίσθωσης κάθε συμβολαίου διαπραγματεύεται μεμονωμένα και μπορεί να έχει διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις από τα υπόλοιπα συμβόλαια. Μέχρι το 2018, οι μισθώσεις ταξινομούνταν ως χρηματοδοτικές ή ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνταν κατά την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη αξία που προκύπτει μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου και της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων, καθένα εκ των οποίων προσδιορίζεται κατά την έναρξη της μίσθωσης. Κάθε μίσθωμα επιμεριζόταν μεταξύ της υποχρέωσης και των τόκων. Ο Όμιλος δεν είχε χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι πληρωμές των λειτουργικών μισθώσεων καταχωρούνταν με σταθερή μέθοδο στην κατάσταση αποτελεσμάτων σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης. Ο Όμιλος και η Εταιρία παρουσιάζουν τα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού, στο λογαριασμό «Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης». Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίζονται αρχικά στην παρούσα αξία των μισθωμάτων, που δεν καταβλήθηκαν στην έναρξη της μίσθωσης. Προεξοφλούνται με το τεκμαρτό επιτόκιο της μίσθωσης ή, εάν αυτό το επιτόκιο δεν μπορεί να προσδιορισθεί από τη σύμβαση, με το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού (IBR). Το διαφορικό επιτόκιο δανεισμού είναι το κόστος που ο μισθωτής θα όφειλε να πληρώσει για να δανειστεί το απαραίτητο κεφάλαιο, ώστε να αποκτήσει ένα στοιχείο παρόμοιας αξίας με το μισθωμένο στοιχείο ενεργητικού, σε ένα παρόμοιο οικονομικό περιβάλλον και με παρόμοιους όρους και υποθέσεις. Μετά την αρχική τους επιμέτρηση, οι υποχρεώσεις μίσθωσης αυξάνονται με το χρηματοοικονομικό κόστος τους και μειώνονται με την πληρωμή των μισθωμάτων. Τέλος, επανεκτιμώνται όταν υπάρχει αλλαγή: α) στα μισθώματα εξαιτίας αλλαγής κάποιου δείκτη, β) στην εκτίμηση του ποσού της υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί, ή γ) στην αξιολόγηση ενός δικαιώματος επιλογής αγοράς ή επέκτασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι θα εξασκηθεί ή ενός δικαιώματος επιλογής λήξης της σύμβασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι δεν θα εξασκηθεί. 76 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο Όμιλος διενέργησε εκτιμήσεις για να καθορίσει τη διάρκεια της μίσθωσης συμβάσεων που περιέχουν όρους ανανέωσης και στις οποίες είναι εκμισθωτής. Η αξιολόγηση του Ομίλου, σχετικά με τη βεβαιότητά του να ασκήσει τέτοιους όρους ανανέωσης, καθορίζει τη διάρκεια των μισθώσεων και συνεπώς επηρεάζει σημαντικά το ποσό των υποχρεώσεων της μίσθωσης και των δικαιωμάτων χρήσης που αναγνωρίζονται. 3. Νέα Λογιστικά Πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και Διερμηνείες που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους Τίτλος Εφαρμόζονται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την Τροποποιήσεις αναφορών στο Πλαίσιο Κατάρτισης χρηματοοικονομικών καταστάσεων (έκδοση 29 Μαρτίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 Συνενώσεις Επιχειρήσεων (έκδοση 22 Οκτωβρίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και το ΔΛΠ 8: Ορισμός Σημαντικότητας (έκδοση 31 Οκτωβρίου 2018) 1 Ιανουαρίου 2020 Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 9, ΙΑS 39 & ΔΠΧΑ 7: Interest Rate Benchmark Reform) (έκδοση 26 Σεπτεμβρίου 2019) 1 Ιανουαρίου 2020 ΔΠΧΑ 17 «Ασφαλιστήριες Συμβάσεις» 1 Ιανουαρίου 2021 Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1: Κατηγοριοποίηση Υποχρεώσεων μεταξύ Βραχυπρόθεσμων και Μακροπρόθεσμων (έκδοση 23 Ιανουαρίου 2020) 1 Ιανουαρίου 2022 Δεν αναμένεται, οι τροποποιήσεις που εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε μεταγενέστερες περιόδους να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας και του Ομίλου. 2.3 Ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις α) Θυγατρικές εταιρείες Θυγατρικές είναι οι εταιρίες στις οποίες ο Όμιλος, άμεσα ή έμμεσα, ελέγχει την οικονομική και λειτουργική τους πολιτική. Οι θυγατρικές εταιρίες ενοποιούνται πλήρως (ολική ενοποίηση) από την ημερομηνία κατά την οποία αποκτάται ο έλεγχος επ’ αυτών και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που τέτοιος έλεγχος δεν υφίσταται. Οι εξαγορές θυγατρικών εταιριών λογίζονται βάσει της μεθόδου εξαγοράς. Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής υπολογίζεται στην εύλογη αξία των στοιχείων ενεργητικού που μεταφέρονται, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της εξαγοράς,. Τα αναγνωρίσιμα περιουσιακά στοιχεία, υποχρεώσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις που αποκτώνται σε μία επιχειρηματική συνένωση επιμετρούνται κατά την εξαγορά στις εύλογες αξίες τους, ανεξαρτήτως του ποσοστού συμμετοχής. Το πλεόνασμα του κόστους εξαγοράς πέραν της εύλογης αξίας των αναγνωρίσιμων καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, καταχωρείται ως υπεραξία. Αν το συνολικό κόστος της εξαγοράς είναι μικρότερο από το μερίδιο του Ομίλου στην εύλογη αξία των καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Όταν αυξάνεται το ποσοστό συμμετοχής σε θυγατρική, τότε η διαφορά μεταξύ του τιμήματος και της λογιστικής αξίας των καθαρών περιουσιακών στοιχείων των θυγατρικών που αποκτήθηκαν καταχωρείται απευθείας στην καθαρή θέση. 77 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Συναλλαγές, υπόλοιπα και μη πραγματοποιημένα κέρδη που προκύπτουν μεταξύ των εταιριών του Ομίλου απαλείφονται κατά την ενοποίηση. Οι μη πραγματοποιημένες ζημιές, επίσης απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρουσιάζει ενδείξεις απομείωσης, του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές των θυγατρικών εταιριών έχουν αναπροσαρμοσθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Η Εταιρία καταχωρεί τις επενδύσεις σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις στις ατομικές οικονομικές σε κόστος κτήσεως μείον τυχόν ζημία απομείωσης. (β) Συγγενείς επιχειρήσεις Συγγενείς είναι οι επιχειρήσεις, στις οποίες ο Όμιλος έχει ουσιώδη επιρροή, αλλά όχι έλεγχο, το οποίο γενικά ισχύει όταν τα ποσοστά συμμετοχής κυμαίνονται μεταξύ 20% και 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται με την μέθοδο της καθαρής θέσης και αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος κτήσεως. Ο λογαριασμός των επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις περιλαμβάνει και την υπεραξία που προέκυψε κατά την εξαγορά (μειωμένη με τυχόν ζημίες απομείωσης). Το μερίδιο του Ομίλου στα κέρδη ή τις ζημιές των συγγενών επιχειρήσεων μετά την εξαγορά αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα, ενώ το μερίδιο των μεταβολών των αποθεματικών μετά την εξαγορά, αναγνωρίζεται στα αποθεματικά. Οι συσσωρευμένες μεταβολές επηρεάζουν τη λογιστική αξία των επενδύσεων σε συγγενείς επιχειρήσεις. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μιας συγγενούς υπερβεί την αξία της επένδυσης στη συγγενή, δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημιές, εκτός εάν έχουν γίνει πληρωμές ή έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της συνδεδεμένης. Μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ του Ομίλου και των συγγενών επιχειρήσεων απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στις συγγενείς επιχειρήσεις. Μη πραγματοποιημένες ζημιές απαλείφονται, εκτός εάν η συναλλαγή παρέχει ενδείξεις απομείωσης του μεταβιβασθέντος περιουσιακού στοιχείου. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών επιχειρήσεων έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται και παρουσιάζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρίας στο κόστος κτήσης μείον τυχόν ζημιά απομείωσης. 2.4 Πληροφόρηση κατά τομέα δραστηριότητας Οι λειτουργικοί τομείς αποτελούν συστατικά μέρη του Ομίλου που εξετάζονται τακτικά από τη Διοίκηση και παρουσιάζονται στις οικονομικές πληροφορίες στην ίδια βάση με αυτή που χρησιμοποιείται για εσωτερικούς σκοπούς πληροφόρησης. Τα αποτελέσματα των λειτουργικών τομέων της εταιρείας εξετάζονται τακτικά από τους επικεφαλείς λήψης επιχειρηματικών αποφάσεων της οντότητας που είναι ο Διευθύνων Σύμβουλος της Εταιρείας σε συνεργασία με το Διοικητικό Συμβούλιο, για σκοπούς λήψης αποφάσεων σχετικά με την κατανομή πόρων στον τομέα και την εκτίμηση της αποδόσεως του. 2.5 Συναλλαγματικές μετατροπές (α) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Τα στοιχεία των οικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου υπολογίζονται χρησιμοποιώντας το νόμισμα του πρωτεύοντος οικονομικού περιβάλλοντος, στο οποίο κάθε εταιρία λειτουργεί («λειτουργικό νόμισμα»). Οι ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε €, που είναι το λειτουργικό νόμισμα αποτίμησης και το νόμισμα παρουσίασης της μητρικής Εταιρίας. 78 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (β) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο νόμισμα αποτίμησης βάσει των ισοτιμιών που ισχύουν κατά την ημερομηνία της κάθε συναλλαγής. Κέρδη και ζημιές από συναλλαγματικές διαφορές οι οποίες προκύπτουν από την εξόφληση τέτοιων συναλλαγών και από την μετατροπή των χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και υποχρεώσεων που είναι σε ξένο νόμισμα με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία ισολογισμού, αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. (γ) Εταιρίες του Ομίλου Η μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων των εταιριών του Ομίλου (καμία εκ των οποίων δεν έχει νόμισμα υπερπληθωριστικής οικονομίας), οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου γίνεται ως εξής: i. Τα περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ισχύουν κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, ii. Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με τη μέση ισοτιμία της περιόδου (εκτός εάν η μέση ισοτιμία δεν είναι λογική προσέγγιση της συσσωρευμένης επίδρασης των ισοτιμιών που ίσχυαν κατά τις ημερομηνίες των συναλλαγών, στην οποία περίπτωση τα έσοδα και έξοδα μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που ίσχυαν τις ημερομηνίες των συναλλαγών) και iii. Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές καταχωρούνται σε αποθεματικό των ιδίων κεφαλαίων και μεταφέρονται στα αποτελέσματα με την πώληση των επιχειρήσεων αυτών. Οι συναλλαγματικές διαφορές που προκύπτουν από την μετατροπή της καθαρής επένδυσης σε επιχείρηση εξωτερικού αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια. Κατά την πώληση εταιρίας εξωτερικού, οι συσσωρευμένες συναλλαγματικές διαφορές μεταφέρονται στα αποτελέσματα χρήσεως ως μέρος του κέρδους ή ζημίας από την πώληση. Η υπεραξία και οι αναπροσαρμογές των εύλογων αξιών που προκύπτουν από εξαγορά θυγατρικών εταιριών στο εξωτερικό, αναγνωρίζονται ως στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της εταιρίας εξωτερικού και μετατρέπονται με βάση την τιμή συναλλάγματος που ισχύει κατά την ημερομηνία εξαγοράς. 2.6 Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία παρουσιάζονται στο κόστος κτήσης μείον συσσωρευμένες αποσβέσεις και τυχόν ζημία απομείωσης. Το κόστος κτήσης περιλαμβάνει και τις δαπάνες που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση στοιχείων ακινήτων και εξοπλισμού. Μεταγενέστερες δαπάνες είτε περιλαμβάνονται στη λογιστική αξία των ενσώματων παγίων ή όταν κριθεί πιο κατάλληλο αναγνωρίζονται ως ξεχωριστό πάγιο, μόνο όταν θεωρείται πιθανόν πως θα προκύψουν μελλοντικά οικονομικά οφέλη στον Όμιλο μεγαλύτερα από αυτά που αρχικά αναμένονταν σύμφωνα με την αρχική απόδοση του στοιχείου παγίου ενεργητικού και υπό την προϋπόθεση ότι το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το κόστος επισκευών και συντηρήσεων καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων όταν πραγματοποιείται. Δαπάνες που απαιτούνται για την ανάπτυξη και αναβάθμιση του λογισμικού κεφαλαιοποιούνται. Η γη δεν αποσβένεται. Οι αποσβέσεις των άλλων στοιχείων των ενσώματων παγίων υπολογίζονται με την σταθερή μέθοδο με ισόποσες ετήσιες επιβαρύνσεις στο διάστημα της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του στοιχείου, έτσι ώστε να διαγραφεί το κόστος στην υπολειμματική του αξία. Η αναμενόμενη ωφέλιμη ζωή των στοιχείων παγίου ενεργητικού είναι ως εξής: - Κτίρια 30 – 50 έτη - Μεταφορικά μέσα & μηχ/κός εξοπλισμός 5 – 10 έτη - Έπιπλα και λοιπός εξοπλισμός 3 – 6 έτη 79 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσώματων παγίων αναθεωρούνται και προσαρμόζονται σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού αν αυτό θεωρηθεί αναγκαίο. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσώματων παγίων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (ζημιά απομείωσης) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Κατά την πώληση ενσώματων παγίων, οι διαφορές μεταξύ του τιμήματος που λαμβάνεται και της λογιστικής τους αξίας καταχωρούνται ως κέρδη ή ζημίες στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 2.7 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Λογισμικό Η/Υ Οι άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσης μείον τις αποσβέσεις και τυχόν ζημία απομείωσης. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με τη σταθερή μέθοδο κατά την διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία κυμαίνεται από 3 έως 5 χρόνια. Δαπάνες που απαιτούνται για την ανάπτυξη και συντήρηση του λογισμικού αναγνωρίζονται ως έξοδα όταν πραγματοποιούνται. Οι δαπάνες που αναλαμβάνονται για την ανάπτυξη συγκεκριμένων λογισμικών που ελέγχονται από τον Όμιλο αναγνωρίζονται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία όταν πληρούνται όλα τα πιο κάτω κριτήρια: α) υπάρχει η τεχνική δυνατότητα ολοκλήρωσης του στοιχείου ενεργητικού έτσι ώστε να είναι διαθέσιμο προς πώληση ή χρήση β) υπάρχει η πρόθεση για ολοκλήρωση και πώληση ή χρήση του στοιχείου γ) υπάρχει η δυνατότητα για πώληση ή χρήση του στοιχείου δ) το στοιχείο ενεργητικού θα παράγει μελλοντικά οικονομικά οφέλη. Πρέπει να αποδειχθεί ότι υπάρχει αγορά για το συγκεκριμένο στοιχείο ή την παραγωγή του ή, εάν θα γίνει εσωτερική χρήση, να αποδειχθεί η χρησιμότητα του στοιχείου σε άλλους τομείς της οντότητας ε) υπάρχουν εξασφαλίσεις για τη διαθεσιμότητα ικανοποιητικών τεχνικών, οικονομικών και άλλων πόρων που να διασφαλίζουν την ολοκλήρωση και την πώληση ή χρήση του στοιχείου στ) υπάρχει η δυνατότητα αξιόπιστης μέτρησης των δαπανών που είναι άμεσα αποδοτέες στο στοιχείο. Οι δαπάνες ανάπτυξης του λογισμικού που κεφαλαιοποιούνται περιλαμβάνουν το κόστος των υλικών και υπηρεσιών που χρησιμοποιούνται ή αναλίσκονται, καθώς και το κόστος των παροχών προς τους εργαζομένους που προκύπτουν άμεσα από τη δημιουργία του περιουσιακού στοιχείου. 2.8 Απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων Τα περιουσιακά στοιχεία που έχουν απροσδιόριστη ωφέλιμη ζωή δεν αποσβένονται αλλά υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης ετησίως, καθώς και όταν κάποια γεγονότα καταδεικνύουν ότι η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Τα περιουσιακά στοιχεία που αποσβένονται υπόκεινται σε έλεγχο απομείωσης της αξίας τους όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι η λογιστική αξία τους δεν θα ανακτηθεί. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη μεταξύ της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας των περιουσιακών στοιχείων, μειωμένης κατά το απαιτούμενο κόστος πώλησης, και της αξίας λόγω χρήσης. Οι ζημιές απομείωσης καταχωρούνται σαν έξοδα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων στη χρήση που προκύπτουν. 2.9 Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Ο Όμιλος ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού του στις παρακάτω κατηγορίες: χρηματοοικονομικά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων, δάνεια και απαιτήσεις και διαθέσιμα προς πώληση. Η κατηγοριοποίηση εξαρτάται από το σκοπό 80 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ για τον οποίο αποκτήθηκαν. Η Διοίκηση ορίζει την κατηγορία στην οποία θα ενταχθούν τα συγκεκριμένα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία κατά την αρχική ημερομηνία αναγνώρισης και επανεξετάζει την ταξινόμηση σε κάθε ημερομηνία παρουσίασης. (α) Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων Η κατηγορία αυτή έχει τρεις υποκατηγορίες: χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται για εμπορία, αυτά που προσδιορίστηκαν σε αυτή την κατηγορία κατά την έναρξη και παράγωγα. Περιουσιακά στοιχεία ενεργητικού αυτής της κατηγορίας ταξινομούνται στο κυκλοφορούν ενεργητικό αν κατέχονται για εμπορία ή αν αναμένεται να πωληθούν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία ισολογισμού. Τα παράγωγα προϊόντα επίσης ταξινομούνται ως κατεχόμενα για εμπορία με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν οριστεί ως μέσα αντιστάθμισης. Τα περιουσιακά στοιχεία αυτής της κατηγορίας ταξινομούνται στο κυκλοφορούν ενεργητικό. (β) Δάνεια και απαιτήσεις Περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία με πάγιες ή προσδιορισμένες πληρωμές, τα οποία δε διαπραγματεύονται σε ενεργείς αγορές και δεν υπάρχει πρόθεση πώλησής τους. Συμπεριλαμβάνονται στο κυκλοφορούν ενεργητικό, εκτός από εκείνα με λήξη μεγαλύτερη των 12 μηνών από την ημερομηνία ισολογισμού τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό. (γ) Διαθέσιμα για πώληση χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Περιλαμβάνει μη παράγωγα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία είτε προσδιορίζονται σε αυτήν την κατηγορία είτε δεν ταξινομούνται σε κάποια από τις ανωτέρω κατηγορίες. Περιλαμβάνονται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό εφόσον η Διοίκηση δεν έχει την πρόθεση να τα ρευστοποιήσει μέσα σε 12 μήνες από την ημερομηνία Ισολογισμού. Αγορές και πωλήσεις επενδύσεων αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία που διεξάγεται η συναλλαγή που είναι η ημερομηνία κατά την οποία ο Όμιλος δεσμεύεται να αγοράσει ή να πωλήσει το περιουσιακό στοιχείο. Οι επενδύσεις αρχικά αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους πλέον του κόστους συναλλαγής. Οι επενδύσεις παύουν να αναγνωρίζονται όταν τα δικαιώματα είσπραξης ταμειακών ροών από τις επενδύσεις λήγουν ή μεταβιβάζονται και ο Όμιλος έχει μεταβιβάσει ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και τις ωφέλειες που συνεπάγεται η ιδιοκτησία. Τα διαθέσιμα προς πώληση και τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε εύλογη αξία μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων μετέπειτα παρουσιάζονται στην εύλογη αξία τους. Τα πραγματοποιηθέντα και μη πραγματοποιηθέντα κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές της εύλογης αξίας των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων σε εύλογη αξία μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων, αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων την χρήση που προκύπτουν. Μη πραγματοποιηθέντα κέρδη ή ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές της εύλογης αξίας χρηματοοικονομικών στοιχείων που ταξινομήθηκαν σαν διαθέσιμα προς πώληση αναγνωρίζονται στα αποθεματικά επανεκτίμησης επενδύσεων. Σε περίπτωση πώλησης ή απομείωσης των διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων, οι συσσωρευμένες αναπροσαρμογές εύλογης αξίας μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Οι εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργείς αγορές προσδιορίζονται από τις τρέχουσες τιμές προσφοράς (bid price). Εάν η αγορά για ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο ενεργητικού δεν είναι ενεργή και για τα μη διαπραγματεύσιμα στοιχεία, ο Όμιλος προσδιορίζει τις εύλογες αξίες με τη χρήση μεθόδων αποτίμησης. Οι μέθοδοι αποτίμησης περιλαμβάνουν τη χρήση πρόσφατων συναλλαγών, αναφορά σε συγκρίσιμα στοιχεία και μεθόδους προεξόφλησης ταμειακών ροών αναπροσαρμοσμένες ώστε να αντικατοπτρίζουν τις συγκεκριμένες συνθήκες του εκδότη. Ο Όμιλος αξιολογεί σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού κατά πόσο υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι ένα χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο έχει υποστεί απομείωση στην αξία. Για μετοχές εταιριών που έχουν ταξινομηθεί ως χρηματοοικονομικά στοιχεία διαθέσιμα προς πώληση, σημαντική ή παρατεταμένη μείωση της εύλογης αξίας της μετοχής χαμηλότερα από το κόστος κτήσης συνιστά ένδειξη απομείωσης της αξίας. Αν στοιχειοθετείται απομείωση της αξίας, η συσσωρευμένη ζημιά που υπολογίζεται σαν η διαφορά μεταξύ του κόστους κτήσης και 81 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ της τρέχουσας εύλογης αξίας μείον οποιαδήποτε ζημιά απομείωσης η οποία είχε αναγνωρισθεί προηγουμένως στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, μεταφέρεται από το αποθεματικό επανεκτίμησης επενδύσεων στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Οι ζημιές απομείωσης των συμμετοχικών τίτλων που καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων δεν αναστρέφονται μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων. 2.10 Παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία και μέσα αντιστάθμισης Ο Όμιλος έχει συνάψει συμφωνίες χρηματοοικονομικών εργαλείων που έχουν προσδιοριστεί ως πράξεις αντιστάθμισης ταμειακών ροών. Το μέρος των αλλαγών στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση του κινδύνου, αναγνωρίζεται σε ειδικό αποθεματικό των ιδίων κεφαλαίων. Οποιοδήποτε κέρδος ή ζημιά απορρέει από κινήσεις στην εύλογη αξία που αναλογεί στην αποτελεσματική αντιστάθμιση κινδύνων, αναγνωρίζεται άμεσα στα αποτελέσματα του Ομίλου (Κατάσταση αποτελεσμάτων). Τα συσσωρευμένα ποσά στο αποθεματικό ιδίων κεφαλαίων ανακυκλώνονται μέσω της Κατάστασης Αποτελεσμάτων στις περιόδους όπου το αντικείμενο αντιστάθμισης επηρεάζει το αποτέλεσμα (όταν λαμβάνει χώρα η προβλεπόμενη προς αντιστάθμιση συναλλαγή). Τα παράγωγα χρηματοοικονομικά εργαλεία που δεν προσδιορίζονται ως εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου και δεν πληρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου, ταξινομούνται ως παράγωγα προς πώληση και επιμετρούνται στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων. Διακυμάνσεις στην εύλογη αξία αυτών των παραγώγων που δεν τηρούν τις προϋποθέσεις λογιστικής αντιστάθμισης κινδύνου αναγνωρίζονται άμεσα στην κατάσταση αποτελεσμάτων στην κατηγορία «Λοιπά έσοδα / (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά). Ο Όμιλος αναγνωρίζει Αντιστάθμιση ενός συγκεκριμένου κινδύνου συνδεδεμένου με ένα αναγνωρισμένο στοιχείο ενεργητικού η παθητικού ή στην περίπτωση μίας πιθανής προβλέψιμης συναλλαγής (Μέσο αντιστάθμισης ταμειακών ροών cash flow hedge). Παράγωγα στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης αποτελεσμάτων Μεταβολές της δίκαιης αξίας παραγώγου στοιχείου που δεν αφορά αντιστάθμιση, αναγνωρίζονται απευθείας στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης μέσα από το κονδύλι «Λοιπά έσοδα/ (έξοδα) εκμετάλλευσης (καθαρά)». 2.11 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στην χαμηλότερη αξία μεταξύ κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Οι διαφορές μεταξύ κόστους κτήσης και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας καταχωρούνται ως ζημίες στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων όταν πραγματοποιούνται. Το κόστος κτήσης προσδιορίζεται με τη μέθοδο της μέσης κινούμενης τιμής. Χρηματοοικονομικά έξοδα δεν περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσεως των αποθεμάτων. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία εκτιμάται με βάση τις τρέχουσες τιμές πώλησης των αποθεμάτων στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας αφαιρουμένων και των τυχόν εξόδων πώλησης, όπου συντρέχει περίπτωση. Κατάλληλες προβλέψεις σχηματίζονται για απαξιωμένα, άχρηστα και αποθέματα με πολύ χαμηλή κίνηση στην αγορά. Οι μειώσεις της αξίας των αποθεμάτων στην καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία και οι λοιπές ζημίες από αποθέματα καταχωρούνται στην κατάσταση αποτελεσμάτων και πιο συγκεκριμένα στο κόστος πωληθέντων κατά την περίοδο που εμφανίζονται. 2.12 Εμπορικές απαιτήσεις Οι απαιτήσεις από πελάτες καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρούμενων και των ζημιών απομείωσης. Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι ο Όμιλος δεν είναι σε θέση να εισπράξει όλα τα ποσά που οφείλονται με βάση τους συμβατικούς όρους. Ενδείξεις για πιθανή απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων θεωρούνται οι σημαντικές οικονομικές δυσκολίες του πελάτη, η πιθανότητα ο πελάτης να 82 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ χρεοκοπήσει ή να επέλθει σε οικονομική αναδιοργάνωση καθώς και η καθυστέρηση ή παύση εξόφλησης τιμολογίων. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών, προεξοφλούμενων με το πραγματικό επιτόκιο. Το ποσό της ζημιάς απομείωσης καταχωρείται ως έξοδο στα αποτελέσματα. Η λογιστική αξία της απαίτησης μειώνεται με τη χρήση λογαριασμού πρόβλεψης και το ποσό της πρόβλεψης καταχωρείται στα Λοιπά Έξοδα της κατάστασης αποτελεσμάτων. Όταν μία εμπορική απαίτηση χαρακτηριστεί ως ανεπίδεκτη είσπραξης διαγράφεται με χρήση του λογαριασμού πρόβλεψης. Σε περίπτωση μεταγενέστερης είσπραξης μίας απαίτησης που είχε αρχικά διαγραφεί γίνεται πίστωση στα Άλλα Έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων. 2.13.Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως, τις βραχυπρόθεσμες μέχρι 3 μήνες επενδύσεις υψηλής ρευστοποίησης και χαμηλού ρίσκου. 2.14 Μετοχικό Κεφάλαιο Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει τις κοινές μετοχές της Εταιρείας που περιλαμβάνονται στα ίδια Κεφάλαια. Άμεσα έξοδα για την έκδοση μετοχών, εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης. Άμεσα έξοδα που σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσης της επιχειρήσεως που αποκτάται. Το κόστος κτήσεως ιδίων μετοχών εμφανίζεται αφαιρετικά των ιδίων κεφαλαίων της Εταιρείας, έως ότου οι ίδιες μετοχές πουληθούν ή ακυρωθούν. Κάθε κέρδος ή ζημιά από πώληση ιδίων μετοχών καθαρό από άμεσα για τη συναλλαγή λοιπά έξοδα και φόρους, εμφανίζεται ως αποθεματικό στα Ίδια Κεφάλαια. 2.15 Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Οι προμηθευτές και οι λοιπές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. 2.16 Δανεισμός Τα δάνεια καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, μειωμένα με τα τυχόν άμεσα έξοδα για την πραγματοποίηση της συναλλαγής. Μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τυχόν διαφορά μεταξύ του εισπραχθέντος ποσού (καθαρό από σχετικά έξοδα) και της αξίας εξόφλησης αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα κατά την διάρκεια του δανεισμού βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου. Τα δάνεια ταξινομούνται ως βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις εκτός εάν ο Όμιλος έχει το δικαίωμα να αναβάλλει την εξόφληση της υποχρέωσης για τουλάχιστον 12 μήνες από την ημερομηνία του ισολογισμού. 2.17 Φόρος εισοδήματος και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος των θυγατρικών και συνδεδεμένων εταιρειών του Ομίλου υπολογίζεται σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία που ισχύει την ημερομηνία Ισολογισμού στις χώρες στις οποίες δραστηριοποιούνται και στις οποίες προκύπτει φορολογητέο εισόδημα. Η Διοίκηση περιοδικά ελέγχει τους υπολογισμούς φορολογίας και σε περιπτώσεις που η σχετική φορολογική νομοθεσία υπόκειται σε διαφορετικές ερμηνείες σχηματίζει σχετική πρόβλεψη για το επιπλέον ποσό που αναμένεται να πληρωθεί στις κατά τόπους φορολογικές αρχές. 83 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με την μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές που αναμένονται να εφαρμοστούν στην περίοδο κατά την οποία θα τακτοποιηθεί η απαίτηση ή η υποχρέωση, λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί μέχρι την ημερομηνία του ισολογισμού. Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται στην έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για την χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση που η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον Όμιλο και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. 2.18 Παροχές στο προσωπικό α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος καταχωρούνται ως έξοδο όταν καθίστανται δεδουλευμένες. β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Οι εν λόγω αποζημιώσεις κατά την έξοδο από την υπηρεσία εμπίπτουν στα προγράμματα καθορισμένων παροχών (defined benefit plan) με βάση το τροποποιημένο Δ.Λ.Π. 19 «Παροχές στους εργαζόμενους». Οι εν λόγω υποχρεώσεις προσδιορίζονται με βάση την αναλογιστική μέθοδο αποτίμησης των εκτιμώμενων μονάδων υποχρέωσης (projected unit credit method). Ένα πρόγραμμα συγκεκριμένων παροχών καθορίζει με βάση διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας, ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν την περίοδο περιλαμβάνονται στο σχετικό κόστος προσωπικού στις συνημμένες απλές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος, τα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Αναφορικά με τα μη αναγνωρισμένα αναλογιστικά κέρδη ή ζημιές, ακολουθείται το αναθεωρημένο Δ.Λ.Π. 19, το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από τροποποιήσεις στην λογιστική των προγραμμάτων καθορισμένων παροχών, μεταξύ άλλων: 1. την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών /ζημιών στα λοιπά συνολικά έσοδα και την οριστική εξαίρεση τους από τα αποτελέσματα της χρήσης, 2. τη μη αναγνώριση πλέον των αναμενόμενων αποδόσεων των επενδύσεων του προγράμματος στα αποτελέσματα της χρήσης αλλά την αναγνώριση του σχετικού τόκου επί της καθαρής υποχρέωσης/(απαίτησης) της παροχής υπολογιζόμενου βάσει του προεξοφλητικού επιτοκίου που χρησιμοποιείται για την επιμέτρηση της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών, 3. την αναγνώριση του κόστους προϋπηρεσίας στα αποτελέσματα της χρήσης την νωρίτερη εκ των ημερομηνιών τροποποίησης του προγράμματος ή όταν αναγνωρίζεται η σχετική αναδιάρθωση ή η τερματική παροχή, 4. λοιπές αλλαγές περιλαμβάνουν νέες γνωστοποιήσεις, όπως ποσοτική ανάλυση ευαισθησίας. 2.19 Επιχορηγήσεις Οι κρατικές επιχορηγήσεις αναγνωρίζονται στην εύλογη αξία τους όταν αναμένεται με βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους προβλεπόμενους όρους. 84 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα, αναβάλλονται και αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα έτσι ώστε να αντιστοιχίζονται με τα έξοδα που προορίζονται να αποζημιώσουν. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που σχετίζονται με την αγορά ενσώματων παγίων, περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις ως αναβαλλόμενες κρατικές επιχορηγήσεις και μεταφέρονται ως έσοδα στην κατάσταση αποτελεσμάτων με την σταθερή μέθοδο, κατά την διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των σχετικών περιουσιακών στοιχείων. 2.20 Προβλέψεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν: i. Υπάρχει μία παρούσα νομική ή τεκμαιρόμενη δέσμευση ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων. ii. Είναι πιθανόν ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης. iii. Το απαιτούμενο ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Όπου υπάρχουν διάφορες παρόμοιες υποχρεώσεις, η πιθανότητα ότι θα απαιτηθεί εκροή κατά την εκκαθάριση προσδιορίζεται με την εξέταση της κατηγορίας υποχρεώσεων συνολικά. Πρόβλεψη αναγνωρίζεται ακόμα κι αν η πιθανότητα εκροής σχετικά με οποιοδήποτε στοιχείο που περιλαμβάνεται στην ίδια κατηγορία υποχρεώσεων μπορεί να είναι μικρή. Οι προβλέψεις υπολογίζονται στην παρούσα αξία των εξόδων τα οποία, βάσει της καλύτερης εκτίμησης της διοίκησης, απαιτούνται να καλύψουν την παρούσα υποχρέωση την ημερομηνία του ισολογισμού. Το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρούσας αξίας αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες αγοραίες εκτιμήσεις για την χρονική αξία του χρήματος και αυξήσεις που αφορούν τη συγκεκριμένη υποχρέωση. 2.21 Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα περιλαμβάνουν την εύλογη αξία των πωλήσεων αγαθών και παροχής υπηρεσιών, καθαρά από Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εκπτώσεις και επιστροφές. Τα ενδοεταιρικά έσοδα του Ομίλου απαλείφονται πλήρως. Ο Όμιλος αναγνωρίζει το έσοδο όταν το ποσό μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα, όταν αναμένονται για τον Όμιλο μελλοντικές ταμειακές εισροές και όταν έχουν επιτευχθεί τα κριτήρια που αναφέρονται παρακάτω για κάθε ξεχωριστή κατηγορία. Το ποσό της πώλησης δεν θεωρείται ότι έχει επιμετρηθεί αξιόπιστα εάν δεν έχουν επιλυθεί οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις που σχετίζονται με το έσοδο. Ο Όμιλος βασίζει τις εκτιμήσεις του με βάση ιστορικά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη την κατηγορία του πελάτη, τον τύπο της συναλλαγής και τους συγκεκριμένους όρους σύμβασης. Τα έσοδα χωρίζονται στις παρακάτω κατηγορίες: α) Πωλήσεις αγαθών Οι πωλήσεις αγαθών αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος παραδίδει τα αγαθά στους πελάτες, τα αγαθά γίνονται αποδεκτά από αυτούς και η είσπραξη της απαίτησης είναι εύλογα εξασφαλισμένη. β) Παροχή υπηρεσιών Τα έσοδα από παροχή υπηρεσιών λογίζονται την περίοδο που παρέχονται οι υπηρεσίες, με βάση το στάδιο ολοκλήρωσης της παρεχόμενης υπηρεσίας σε σχέση με το σύνολο των παρεχόμενων υπηρεσιών. γ) Έσοδα από τόκους 85 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται βάσει χρονικής αναλογίας και με την χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Όταν υπάρχει απομείωση των απαιτήσεων, η λογιστική αξία αυτών μειώνεται στο ανακτήσιμο ποσό τους το οποίο είναι η παρούσα αξία των αναμενόμενων μελλοντικών ταμειακών ροών προεξοφλουμένων με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο. Στην συνέχεια λογίζονται τόκοι με το ίδιο επιτόκιο επί της απομειωμένης (νέας λογιστικής) αξίας. δ) Μερίσματα Τα μερίσματα λογίζονται ως έσοδα όταν θεμελιώνεται το δικαίωμα είσπραξής τους. 2.22 Μισθώσεις Μισθώσεις όπου ουσιωδώς οι κίνδυνοι και ανταμοιβές της ιδιοκτησίας διατηρούνται από τον εκμισθωτή ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που γίνονται για λειτουργικές μισθώσεις (καθαρές από τυχόν κίνητρα που προσφέρθηκαν από τον εκμισθωτή) αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα χρήσης με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης. Οι μισθώσεις παγίων όπου ο Όμιλος διατηρεί ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και ανταμοιβές της ιδιοκτησίας ταξινομούνται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται με την έναρξη της μίσθωσης στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του παγίου στοιχείου ή της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα επιμερίζεται μεταξύ της υποχρέωσης και των χρηματοοικονομικών εξόδων έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο στην υπολειπόμενη χρηματοοικονομική υποχρέωση. Οι αντίστοιχες υποχρεώσεις από μισθώματα, καθαρές από χρηματοοικονομικά έξοδα, απεικονίζονται στις υποχρεώσεις. Το μέρος του χρηματοοικονομικού εξόδου που αφορά σε χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Τα πάγια που αποκτήθηκαν με χρηματοδοτική μίσθωση αποσβένονται στη μικρότερη χρήση μεταξύ της ωφέλιμης ζωής των παγίων στοιχείων και της διάρκειας μίσθωσής τους αν ταξινομηθούν σαν πάγια περιουσιακά στοιχεία. Η επίδραση της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 αναλύεται στη σημείωση 2.2. 2.23 Διανομή Μερισμάτων Η διανομή μερισμάτων στους μετόχους της μητρικής αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 86 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους, όπως κινδύνους αγοράς (μεταβολές σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια, τιμές αγοράς), πιστωτικό κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. Το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την ενδεχόμενη αρνητική τους επίδραση στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. Οι κυριότεροι κίνδυνοι είναι οι εξής: (α) Κίνδυνος αγοράς i) Συναλλαγματικός κίνδυνος Ο συναλλαγματικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος διακύμανσης της αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων, των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων εξαιτίας των αλλαγών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Η πλειοψηφία των συναλλαγών και των υπολοίπων του Ομίλου γίνονται σε Ευρώ, με την εξαίρεση κτήσης ορισμένων προϊόντων που τιμολογούνται σε Δολάρια ΗΠΑ. Παράλληλα, ο Όμιλος διατηρεί καταθέσεις σε ξένο νόμισμα (σημείωση 15), ενώ δεν υφίστανται δανειακές υποχρεώσεις σε έτερο πλην του Ευρώ νόμισμα. Επίσης, ο Όμιλος, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, προβαίνει σε περιορισμένη αντιστάθμιση του συναλλαγματικού κινδύνου μέσω σύναψης συμβάσεων παραγώγων, αλλά δεν κάνει χρήση της λογιστικής της αντιστάθμισης. Η Διοίκηση παρακολουθεί διαρκώς τους συναλλαγματικούς κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν και αξιολογεί την ανάγκη λήψης σχετικών μέτρων. Η δραστηριοποίηση του Ομίλου στην Βουλγαρία δεν επηρεάζει τον υπό εξέταση κίνδυνο, καθώς η ισοτιμία του τοπικού νομίσματος με το Ευρώ είναι σταθερή. ii) Κίνδυνος ταμειακών ροών και μεταβολών εύλογης αξίας λόγω μεταβολής των επιτοκίων Ο Όμιλος εξετάζει την έκθεση του στον κίνδυνο μεταβολής των επιτοκίων σε δυναμική βάση. Ποικίλα σενάρια καταρτίζονται λαμβάνοντας υπόψη τις προοπτικές αναχρηματοδότησης, ανανέωσης της υφιστάμενης θέσης, εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης και αντιστάθμισης επιτοκιακού κινδύνου. Με βάση αυτά τα σενάρια, ο Όμιλος υπολογίζει την επίπτωση των μεταβολών των επιτοκίων στα αποτελέσματα. Η πολιτική της Εταιρίας ως προς την κεφαλαιακή της διάρθρωση είναι η διατήρηση των δανειακών της υπολοίπων σε χαμηλά επίπεδα, με ταυτόχρονη όμως διασφάλιση τέτοιων γραμμών χρηματοδότησης από τις συνεργαζόμενες τράπεζες που να ικανοποιούν απρόσκοπτα τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη του Ομίλου. Ο μακροπρόθεσμος ομολογιακός δανεισμός τόσο της Εταιρείας όσο και του Ομίλου την 31.12.2019 ανερχόταν σε 6.900 χιλ. € (8.940 χιλ. € την 31/12/2018) και ο βραχυπρόθεσμος ομολογιακός δανεισμός σε 2.040 χιλ. € (2.333 χιλ. € την 31/12/2018). Από το σύνολο του ομολογιακού δανεισμού (8.940 χιλ. €) τα 4.740 χιλ. € αφορούν κοινό ομολογιακό δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου που έχει καλυφθεί από την Εθνική Τράπεζα, ενώ τα υπόλοιπα (4.200 χιλ. €) σχετίζονται με δάνειο κυμαινόμενου επιτοκίου από την Τράπεζα Eurobank. Ο βραχυπρόθεσμος τραπεζικός δανεισμός ήταν μηδενικός κατά την 31.12.2019 και την 31.12.2018. Ο συνολικός δανεισμός του Ομίλου υποχώρησε κατά 20,7% περίπου σε ετήσια βάση, σε 8.940 χιλ. € από 11.273 χιλ € την 31.12.2018. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει την ευαισθησία του αποτελέσματος της χρήσης καθώς και των ιδίων κεφαλαίων σε μια μεταβολή του επιτοκίου της τάξης του +1% ή -1%.Λόγω της χαμηλής έκθεσης σε δανεισμό, η ευαισθησία εμφανίζεται πιο περιορισμένη. Οι σχετικές επιδράσεις παρουσιάζονται παρακάτω: α) Αύξηση επιτοκίων κατά 1%: 87 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ - τα αποτελέσματα χρήσης καθώς και τα ίδια κεφάλαια του Ομίλου και της Εταιρείας, σε αυτή την περίπτωση θα επιβαρύνονταν κατά 89 χιλ. € για τη χρήση 2019 και κατά 110 χιλ. € για τη χρήση 2018. β) Μείωση επιτοκίων κατά 1%: - τα αποτελέσματα χρήσης καθώς και τα ίδια κεφάλαια του Ομίλου και της Εταιρείας, σε αυτή την περίπτωση θα αυξάνονταν κατά 89 χιλ. € για τη χρήση 2019 και κατά 110 χιλ. € για τη χρήση 2018. Η διαμόρφωση του ύψους των επιτοκίων δανεισμού διατηρείται σε ικανοποιητικό επίπεδο λόγω της άριστης κεφαλαιακής διάρθρωσης του Ομίλου, τη διαχρονικά απόλυτης συνέπειας στην αποπληρωμή των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεών του, και των σχέσεων συνεργασίας και εμπιστοσύνης που διατηρεί με το τραπεζικό σύστημα. Συναφώς επισημαίνεται η εξαιρετική ρευστότητα του Ομίλου που αναδεικνύεται από το γεγονός τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου, τόσο τα τελευταία χρόνια όσο και κατά την 31.12.2019, υπερκαλύπτουν το σύνολο του πάσης φύσεως δανεισμού του, μακροχρόνιου και βραχυπρόθεσμου. iii) Εποχικότητα των πωλήσεων Η εποχικότητα των πωλήσεων απαιτεί ορθολογική διαχείριση του κεφαλαίου κίνησης και ομαλή ανατροφοδότηση των αποθεμάτων ώστε να μην παρουσιάζονται ελλείψεις, ενέργειες στις οποίες η Εταιρεία έχει προβεί και επομένως ο λειτουργικός κίνδυνος παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Οι πωλήσεις του Ομίλου παρουσιάζουν περιορισμένη εποχικότητα, καθώς περίπου το 57% αυτών πραγματοποιείται στο δεύτερο εξάμηνο της χρήσης. Το δεύτερο εξάμηνο περιλαμβάνει τις περιόδους αιχμής των Χριστουγέννων, τη «Black Friday», καθώς και την έναρξη της σχολικής περιόδου. Λόγω της σχετικά περιορισμένης εποχικότητας στις πωλήσεις, η Διοίκηση εκτιμά ότι ο σχετικός κίνδυνος είναι πλήρως αντιμετωπίσιμος σε συνδυασμό με την εύρωστη ταμειακή κατάσταση του Ομίλου και, επομένως, της δυνατότητας για άμεση αντίδραση σε περίπτωση ανάγκης απόκτησης σημαντικού ύψους προμηθειών, καθώς και της διατήρησης υψηλών αποθεμάτων ικανών να καλύψουν πρόσθετη έκτακτη ζήτηση. iv) Ένταση του ανταγωνισμού Η Εταιρεία δραστηριοποιείται σε έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον, λόγω της ύπαρξης ικανού αριθμού retailers στον τομέα των ηλεκτρονικών. Ωστόσο, η άμεση σύγκριση με τις εταιρίες αυτές δεν είναι απολύτως ορθή, δοθέντος του πολυπροϊοντικού μίγματος προϊόντων που η Εταιρεία διαθέτει σε σχέση με τις λοιπές επιχειρήσεις. Σε κάθε περίπτωση, ο Όμιλος διαχρονικά εμφανίζει με συνέπεια κερδοφόρες χρήσεις και βελτιώνει την κεφαλαιακή του επάρκεια, δεδομένα που αποδεικνύουν την επιτυχή παρουσία του στη σχετική αγορά. Ωστόσο, το ανταγωνιστικό τοπίο θα μπορούσε να μεταβληθεί στο μέλλον είτε με την είσοδο νέων εταιρειών στην αγορά, είτε με την αλλαγή στρατηγικής των υφιστάμενων. Επιπλέον, σε περιόδους που η καταναλωτική δαπάνη είναι στάσιμη ή μειούμενη, ο ανταγωνισμός μπορεί να οδηγήσει σε πίεση των περιθωρίων κέρδους και ανακατανομή των μεριδίων αγοράς. Σε μία τέτοια περίπτωση, η ένταση του ανταγωνισμού μπορεί να επιδράσει αρνητικά στις πωλήσεις και την κερδοφορία του Ομίλου. (β) Πιστωτικός κίνδυνος Η διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου γίνεται σε επίπεδο Ομίλου. Πιστωτικός κίνδυνος προκύπτει από ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα, παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα καθώς επίσης από ανοιχτές πιστώσεις πελατών, συμπεριλαμβανόμενων εκκρεμών απαιτήσεων και προκαθορισμένων συναλλαγών. Οι πιστώσεις γίνονται κυρίως σε πελάτες με αξιολογημένο ιστορικό πιστώσεων και πιστωτικά όρια. Επίσης εφαρμόζονται συγκεκριμένοι όροι πωλήσεων και εισπράξεων. Όπου αυτό είναι δυνατόν ζητούνται εμπράγματες ή άλλες εξασφαλίσεις. Η Διοίκηση, αφενός μεν λόγω της μεγάλης διασποράς του πελατολογίου του Ομίλου, αφετέρου δε λόγω των ισχυρών προβλέψεων τις οποίες έχει σχηματίσει, δεδομένου ότι δραστηριοποιείται σε ένα περιβάλλον υψηλών πιστωτικών κινδύνων, αξιολογεί τον κίνδυνο ως ελεγχόμενο. 88 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι λιανικές πωλήσεις πραγματοποιούνται τοις μετρητοίς ή μέσω πιστωτικών καρτών, ενώ αναφορικά με τις χονδρικές πωλήσεις ο Όμιλος με βάση τις εσωτερικές αρχές λειτουργίας του χορηγεί πίστωση, εξετάζοντας κατά περίπτωση την πιστοληπτική ικανότητα των πελατών. Επιπρόσθετα κατά πάγια τακτική του Ομίλου το μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων από πελάτες ασφαλίζεται. Η Πλαίσιο προσφέρει στους πελάτες της τη δυνατότητα αποπληρωμής με το πρόγραμμα δόσεων «ΜΗΝΑ-ΜΗΝΑ» σε συνεργασία με πιστωτικό ίδρυμα. Μέρος της επισφάλειας βαραίνει την εταιρεία και για αυτό έχει σχηματιστεί διακριτή πρόβλεψη για αυτό το σκοπό. Η συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου αναφορικά με τους πελάτες απεικονίζεται στη σημείωση 13. (γ) Κίνδυνος ρευστότητας Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις σε επίπεδο Εταιρίας και Ομίλου, ταξινομημένες σε σχετικές ομαδοποιημένες ημερομηνίες λήξης, οι οποίες υπολογίζονται σύμφωνα με το χρονικό υπόλοιπο από την ημερομηνία του ισολογισμού μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης. Τα ποσά του πίνακα εμφανίζουν τις μη προεξοφλημένες ταμειακές ροές. Τα ληξιπρόθεσμα εντός 12 μηνών υπόλοιπα εμφανίζονται στην εύλογη αξία εφόσον η επίδραση της προεξόφλησης δεν είναι σημαντική. ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 Προμηθευτές & Λοιπές Βραχ. Υποχρεώσεις Σύνολο Δανείων και Τόκων Σύνολο ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 Προμηθευτές & Λοιπές Βραχ. Υποχρεώσεις Σύνολο Δανείων και Τόκων Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 Προμηθευτές & Λοιπές Βραχ. Υποχρεώσεις Σύνολο Δανείων και Τόκων Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 Προμηθευτές & Λοιπές Βραχ. Υποχρεώσεις Σύνολο Δανείων και Τόκων Σύνολο έως 12 μήνες από 1 έως 2 έτη από 2έως 5 έτη 51.192 0 0 2.245 2.192 4.939 53.437 2.192 4.939 έως 12 μήνες από 1 έως 2 έτη από 2έως 5 έτη 41.403 0 0 2.712 2.349 7.324 44.115 2.349 7.324 έως 12 μήνες από 1 έως 2 έτη από 2έως 5 έτη 50.305 0 0 2.245 2.192 4.939 52.550 2.192 4.939 έως 12 μήνες από 1 έως 2 έτη από 2έως 5 έτη 40.517 0 0 2.712 2.349 7.324 43.229 2.349 7.324 Το σύνολο των υποχρεώσεων προς προμηθευτές είναι βραχυπρόθεσμες. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, καθώς και οι υποχρεώσεις από φόρους. 89 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Με βάση τα ως άνω δεδομένα και την εξασφάλιση της απρόσκοπτης αποπληρωμής των εν λόγω υποχρεώσεων μέσω της ευρύτατης ρευστότητας του Ομίλου, αλλά και των ταμειακών ροών του, ο υπό εξέταση κίνδυνος εκτιμάται ως απόλυτα ελεγχόμενος. 3.2 Διαχείριση κινδύνου κεφαλαίου (κεφαλαιακή διάρθρωση) Οι στόχοι του Ομίλου σε σχέση με τη διαχείριση κεφαλαίου είναι να διασφαλιστεί η δυνατότητα απρόσκοπτης λειτουργίας του και παράλληλα να μεγιστοποιείται η απόδοση των μετόχων και η ωφέλεια των λοιπών συμμετεχόντων μέσω της βελτιστοποίησης της σχέσης ιδίων με ξένα κεφάλαια. Στους ακόλουθους δύο πίνακες παρουσιάζονται, για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα, τα στοιχεία του καθαρού δανεισμού: Ενοποιημένα Στοιχεία Σύνολο Δανείων 31.12.2019 31.12.2018 8.940 11.273 Μείον: Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (39.190) (40.842) Καθαρός Δανεισμός (30.250) (29.569) 31.12.2019 31.12.2018 Εταιρικά Στοιχεία Σύνολο Δανείων 8.940 11.273 Μείον: Ταμειακά Διαθέσιμα & Ισοδύναμα (38.728) (40.124) Καθαρός Δανεισμός (29.788) (28.851) Όπως προκύπτει από τον ανωτέρω πίνακα τα ταμειακά διαθέσιμα του Ομίλου είναι πολλαπλάσια του συνόλου των δανείων του, εξαλείφοντας στην ουσία την αναγκαιότητα άσκησης στοχοθετημένης πολιτικής διαχείρισης του εν λόγω κινδύνου. 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοικήσεως Οι εκτιμήσεις και οι κρίσεις της διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, που κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. Στις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31ης Δεκεμβρίου 2019 έχουν τηρηθεί οι βασικές λογιστικές αρχές και εκτιμήσεις της προηγούμενης χρήσης εκτός από τα νέα πρότυπα και διερμηνείες που υιοθετήθηκαν, η εφαρμογή των οποίων έγινε υποχρεωτική για τις περιόδους μετά την 1η Ιανουαρίου 2019 (σημείωση 2.2). 90 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 5. Πληροφόρηση κατά τομέα (ποσά σε χιλ. €) Η Διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζει τρείς επιχειρηματικούς τομείς (τις προϊοντικές κατηγορίες: α) Ειδών Γραφείου, β) Τηλεφωνίας, γ) Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Ψηφιακών Εφαρμογών ως τους λειτουργικούς της τομείς που χρησιμοποιούνται από τη Διοίκηση για σκοπούς παρακολούθησης των τομεακών εξελίξεων. Τις τελευταίες μέρες του Ιουνίου ο Όμιλος εισήλθε στην αγορά των μεγάλων και μικρών οικιακών συσκευών και συσκευών κλιματισμού και θέρμανσης. Παρότι οι νέες αυτές κατηγορίες αποτελούν ένα νέο τομέα δραστηριότητας για τον Όμιλο, δεδομένου ότι η δραστηριότητα διήρκησε μόνο το μισό έτος και κατά συνέπεια δεν πληρούνται τα κριτήρια αναγνώρισης, συμπεριλήφθηκε στα Λοιπά (έσοδα) στις παρούσες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Τα αποτελέσματα κατά τομέα δραστηριότητας για τη χρήση 2019 αναλύονται ως εξής: 01.01.2019 - 31.12.2019 Συνολικές Μικτές Πωλήσεις / τομέα Ενδοεταιρικές Πωλήσεις Καθαρές Πωλήσεις Είδη Γραφείου Η/Υ & ψηφιακές εφαρμογές Τηλεφωνία 66.181 Λευκές Συσκευές / Λοιπά 9.933 103.523 141.248 (1.092) (2.108) Σύνολο 320.884 (533) (3) (3.735) 102.431 139.140 65.647 9.930 317.149 EBITDA 6.221 4.361 2.426 557 13.565 % ΕΒΙΤDA / Καθαρές Πωλήσεις 6,07% 3,13% 3,70% 5,61% 4,28% Προσαρμοσμένο EBITDA* % Προσαρμοσμένου EBITDA / Καθαρές Πωλήσεις* 3.892 2.728 1.518 348 8.486 3,80% 1,96% 2,31% 3,51% 2,68% 2.629 1.843 1.025 235 5.732 Κέρδη / (ζημιά) από εργασίες (EBIT) Χρηματοοικονομικά έξοδα (2.724) Φορολογία Χρήσεως (1.061) Κέρδη / (ζημιά) μετά από φόρους 1.947 * Η προσαρμογή αφορά τη μη συμπερίληψη της επίπτωσης του ΔΠΧΑ 16 στο EBITBA του2019. Τα αποτελέσματα κατά τομέα δραστηριότητας για τη χρήση έως 31 Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: Περίοδος 01.01.2018 - 31.12.2018 Ανάλυση ανά τομέα δραστηριότητας Είδη Γραφείου Η/Υ & ψηφιακές Τηλεφωνία εφαρμογές Συνολικές Μικτές Πωλήσεις / τομέα Λευκές Συσκευές Σύνολο / Λοιπά 101.264 147.656 62.894 1.541 313.356 Ενδοεταιρικές Πωλήσεις (1.280) (2.323) (894) 0 (4.497) Καθαρές Πωλήσεις 99.984 145.333 62.000 1.541 308.858 EBITDA 4.146 3.360 1.728 224 9.458 % ΕΒΙΤDA / Καθαρές Πωλήσεις 4,15% 2,31% 2,79% 14,51% 3,06% Κέρδη / (ζημιά) από εργασίες (EBIT) 3.205 2.598 1.336 173 7.311 Χρηματοοικονομικά έξοδα (1.211) Φορολογία Χρήσεως (2.245) Κέρδη / (ζημιά) μετά από φόρους 3.856 91 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Μεταβολή στις Καθαρές Πωλήσεις Είδη Γραφείου Η/Υ & ψηφιακές εφαρμογές Τηλεφωνία Λευκές Συσκευές / Λοιπά Σύνολο 2,4% (4,3%) 5,9% 544,2% 2,7% 50,1% 29,8% 40,4% 149,1% 43,4% 1,9 0,8 0,9 (8,9) 1,2 Μεταβολή Προσαρμοσμένου EBITDA* (6,1%) (18,8%) (12,2%) 55,8% (10,3%) Μεταβολή %Προσαρμοσμένου EBITDA* % Προσαρμοσμένουν ΕΒΙΤDA / Καθαρές Πωλήσεις (0,35) (0,35) (0,48) (11,00) (0,39) 3,8% 2,0% 2,3% 3,5% 2,7% (18,0%) (29,1%) (23,3%) 36,1% (21,6%) Μεταβολή EBITDA % ΕΒΙΤDA / Καθαρές Πωλήσεις Κέρδη / (ζημιά) από εργασίες (EBIT) Χρηματοοικονομικά έξοδα 124,9% Φορολογία Χρήσεως (52,8%) Κέρδη / (ζημιά) μετά από φόρους (49,5%) Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου το 2019 ανήλθε σε 317.149 χιλ. € παρουσιάζοντας αύξηση της τάξης του 2,7% έναντι του 2018. Η θετική τάση των πωλήσεων διαμορφώθηκε στο δεύτερο εξάμηνο της χρήσης, οπότε και προστέθηκε η νέα κατηγορία των λευκών συσκευών και ξεκίνησε τη λειτουργία του το κατάστημα της Πέτρου Ράλλη. Σε σχέση με τους τομείς δραστηριότητας του Ομίλου, οι πωλήσεις των ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών εφαρμογών, που αποτελούν ιστορικά τον τομέα με την υψηλότερη αξία, υποχώρησαν κατά 4,3% σε σχέση με το 2018 (139.140 χιλ. € και 145.333 χιλ. €, αντίστοιχα). Αύξηση 2,4%, στα 102 περίπου εκατομμύρια, επέδειξαν οι πωλήσεις προϊόντων που σχετίζονται με τα είδη γραφείου. Ο κλάδος της τηλεφωνίας, εμφάνισε την ισχυρότερη αύξηση σε ποσοστό της τάξης του 6%, που μεταφράζεται σε πωλήσεις 66 εκατ. ευρώ, έναντι 62 εκατ. Ευρώ το 2018. Η προσθήκη ενός νέου τομέα σε αυτούς που συνθέτουν τον κύκλο εργασιών, επέφερε ανακατατάξεις στα μερίδια συμμετοχής τους στις συνολικές πωλήσεις του Ομίλου. Ειδικότερα, η συμβολή της Τηλεφωνίας στις πωλήσεις του Ομίλου για το 2019 διαμορφώθηκε στο 20,7%, έναντι 20,1% το 2018. Το ίδιο συνέβη και με τον κλάδο των Ειδών Γραφείου που συνέβαλε κατά 32,3% στις ενοποιημένες πωλήσεις (2018: 32,4%). Κατά συνέπεια, μικρότερο ποσοστό κατέγραψε και ο κλάδος των Η/Υ από 47,1%, στο 43,9%. Τις τελευταίες μέρες του Ιουνίου ο Όμιλος εισήλθε στην αγορά των μεγάλων και μικρών οικιακών συσκευών και συσκευών κλιματισμού και θέρμανσης. Τα προϊόντα αυτά συνθέτουν ένα νέο τομέα δραστηριότητας για τον Όμιλο, περιλαμβάνονται δε, για λόγους συγκριτικής απεικόνισης, στον (αναδιατυπωμένο) τομέα «Λευκές Συσκευές / Λοιπά προϊόντα», δεδομένου ότι δεν πληρούν τα όρια αναγνώρισης. Οι πωλήσεις της κατηγορίας αυτής ανήλθαν σε 9.930 χιλ. €, εκ των οποίων 8.565 χιλ. € αφορούν στις πωλήσεις λευκών συσκευών και 1.364 χιλ. € σε λοιπές κατηγορίες. Ως προς τα περιθώρια λειτουργικής απόδοσης, με βάση το προσαρμοσμένο EBITDA1, αυτά παρουσίασαν υποχώρηση, περίπου αναλογική και στους τρείς τομείς για τους οποίους υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία. Επισημαίνεται, για μια ακόμα χρονιά, το σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με τους άλλους τομείς περιθώριο λειτουργικού αποτελέσματος που σημειώνει ο παραδοσιακός κλάδος δραστηριοποίησης της Πλαίσιο, ήτοι αυτός των Ειδών Γραφείου. 1 Προτιμάται καθώς εξηγεί ορθότερα τα συγκριτικά δεδομένα. 92 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Η κατανομή των ενοποιημένων στοιχείων του Ενεργητικού και των υποχρεώσεων στους επιχειρηματικούς τομείς για την 31.12.2019 και 31.12.2018, αναλύεται ως εξής: 31.12.2019 Ενεργητικό Τομέα Μη κατανεμημένα Στοιχεία Ενεργητικού Είδη Γραφείου Η/Υ & Ψηφιακές Εφαρμογές Τηλεφωνία 24.161 - 32.819 - 15.484 - Λευκές Συσκευές / Λοιπά 2.342 - Ενοποιημένο Ενεργητικό 31.12.2019 Υποχρεώσεις Τομέα Μη κατανεμημένα Στοιχεία Υποχρεώσεων Είδη Γραφείου Η/Υ & Ψηφιακές Εφαρμογές Τηλεφωνία 10.961 - 14.889 - 7.025 - Λευκές Συσκευές / Λοιπά 1.063 - Σύνολο 33.936 165.442 199.378 Είδη Γραφείου 22.792 - Η/Υ & Ψηφιακές Εφαρμογές 33.129 - Τηλεφωνία 14.133 - Λευκές Συσκευές / Λοιπά 351 - Ενοποιημένο Ενεργητικό 31.12.2018 Υποχρεώσεις Τομέα Μη κατανεμημένα Στοιχεία Υποχρεώσεων 74.806 124.572 199.378 Ενοποιημένες Υποχρεώσεις 31.12.2018 Ενεργητικό Τομέα Μη κατανεμημένα Στοιχεία Ενεργητικού Σύνολο Σύνολο 70.406 83.242 153.648 Είδη Γραφείου 8.150 - Η/Υ & Ψηφιακές Εφαρμογές 11.847 - Τηλεφωνία 5.054 - Ενοποιημένες Υποχρεώσεις Λευκές Συσκευές / Λοιπά 126 - Σύνολο 25.177 128.471 153.648 Η έδρα της εταιρείας και η κύρια χώρα δραστηριότητας της είναι η Ελλάδα. Ο κύκλος εργασιών του Ομίλου πραγματοποιείται κατά ποσοστό 97% (προ των απαλοιφών) περίπου στην ημεδαπή, ενώ ο Όμιλος δραστηριοποιείται και στη Βουλγαρία, όπου κατά το 2019 σημειώθηκε άνοδος των πωλήσεων σε ποσοστό πάνω από 6%. Ελλάδα Βουλγαρία Ενοποιημένος Κύκλος Εργασιών / Ενεργητικό (μετά τις απαραίτητες απαλοιφές) Ελλάδα Βουλγαρία Ενοποιημένος Κύκλος Εργασιών / Ενεργητικό (μετά τις απαραίτητες απαλοιφές) Πωλήσεις Σύνολο Ενεργητικού 01.01.2019 - 31.12.2019 31.12.2019 309.623 197.582 11.261 5.222 317.149 199.378 Πωλήσεις Σύνολο Ενεργητικού 01.01.2018 - 31.12.2018 31.12.2018 302.741 154.205 10.615 3.038 308.858 153.648 93 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι πωλήσεις αναφέρονται στη χώρα που είναι εγκαταστημένοι πελάτες. Το σύνολο ενεργητικού αναφέρεται στην γεωγραφική τοποθεσία του. 6. Ενσώματες ακινητοποιήσεις (ποσά σε χιλ. €) Τα πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Οικόπεδα και Κτίρια Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο 48.949 13.375 2.408 64.731 2.934 2.070 4.895 9.899 34 (1.286) 0 (1.252) Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 6.434 869 (7.303) 0 58.350 15.028 0 73.378 (22.938) (12.094) 0 (35.032) (1.623) (1.518) 0 (3.141) 0 1.286 0 1.286 Αποσβέσεις Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές 0 0 0 0 (24.562) (12.326) 0 (36.888) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 33.788 2.702 0 36.491 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 26.010 1.281 2.408 29.699 Οικόπεδα και Κτίρια Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Μειώσεις 45.197 13.051 431 58.679 979 591 5.257 6.827 0 (775) 0 (775) 2.773 508 (3.280) 0 48.949 13.375 2.408 64.731 (21.567) (12.172) 0 (33.739) (1.372) (696) 0 (2.068) Μειώσεις 0 775 0 775 Μεταφορές 0 0 0 0 (22.938) (12.094) 0 (35.032) 26.010 1.281 2.408 29.699 Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Αποσβέσεις Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 94 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2017 23.631 879 431 24.940 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Οικόπεδα και Κτίρια Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 48.949 13.062 2.408 2.934 2.026 4.895 64.418 9.854 34 (1.252) 0 (1.218) 6.434 869 (7.303) 0 58.350 14.705 0 73.054 (22.938) (11.848) 0 (34.787) (1.623) (1.493) 0 (3.116) 0 1.252 0 1.252 Αποσβέσεις Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές 0 0 0 0 (24.562) (12.089) 0 (36.651) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 33.788 2.615 0 36.404 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 26.010 1.213 2.408 29.631 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ενσώματα περιουσιακά στοιχεία Οικόπεδα και Κτίρια Έπιπλα και Λοιπός Εξοπλισμός Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 12.733 431 58.361 979 583 5.257 6.819 0 (762) 0 (762) 2.773 508 (3.280) 0 48.949 13.062 2.408 64.418 (21.567) (11.939) 0 (33.506) (1.372) (671) 0 (2.043) Μειώσεις 0 762 0 762 Μεταφορές 0 0 0 0 (22.938) (11.848) 0 (34.787) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 26.010 1.213 2.408 29.631 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2017 23.631 794 431 24.856 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 45.197 Αποσβέσεις Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 Προσθήκες Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 95 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Δεν υφίστανται εμπράγματα βάρη ή άλλου τύπου δεσμεύσεις επί των παγίων περιουσιακών στοιχείων της Εταιρείας και των εταιρειών του Ομίλου. Οι συνολικές αγορές παγίων περιουσιακών στοιχείων του Ομίλου και της Εταιρείας για το 2019 ανέρχονται σε 9.899 χιλ. € και 9.854 χιλ. € αντίστοιχα και σε 6.827 χιλ. € και 6.819 χιλ. € για το 2018. Οι διαγραφές που παρουσιάζονται στους παραπάνω πίνακες για την τρέχουσα περίοδο αφορούν πλήρως αποσβεσμένα πάγια. Οι προσθήκες παγίων εμφανίζονται αυξημένες κυρίως λόγω της λειτουργίας του νέου καταστήματος 3.000 τ.μ. στην Πέτρου Ράλλη, την ανακαίνιση και αναδιαρρύθμιση των καταστημάτων της Δάφνης, Καλαμαριάς, Μεταμόρφωσης και την επαναλειτουργία του παλιού καταστήματος της Αγ. Παρασκευής ώστε να φιλοξενήσουν τη νέα προϊοντική κατηγορία των λευκών συσκευών, την ανακαίνιση του καταστήματος του Mall με βάση νέο concept και την κατασκευή νέου κέντρου διανομής. Στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31.12.2018, το μέρος των παραπάνω επενδύσεων που είχε λογιστικοποιηθεί εμφανιζόταν στα υπό κατασκευή πάγια. 7. Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης ( π οσ ά σ ε χ ιλ . €) Τα περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης του Ομίλου και της Εταιρείας, βάσει ρου ΔΠΧΑ 16, αναλύονται ως εξής ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 38.633 101 38.734 Προσθήκες 345 704 1.049 Μειώσεις (34) (28) (63) 0 0 0 38.943 777 39.720 Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Αποσβέσεις Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 (4.456) (202) (4.658) Μειώσεις 0 6 6 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 (4.456) (195) (4.651) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 34.487 582 35.069 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 0 0 0 Προσθήκες ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης Κτίρια Μεταφορικά Μέσα Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 36.181 101 36.282 Προσθήκες 345 704 1.049 Μειώσεις (34) (28) (63) 0 0 0 36.492 777 37.269 Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Αποσβέσεις 96 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 0 0 0 (4.302) (202) (4.504) Μειώσεις 0 6 6 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 (4.302) (195) (4.497) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 32.189 582 32.771 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 0 0 0 Προσθήκες Ο Όμιλος έχει διάφορες συμβάσεις μίσθωσης για καταστήματα, γραφεία και αποθήκες. Συνήθως, οι συμβάσεις μίσθωσης γίνονται για μία προκαθορισμένη διάρκεια, ενώ μπορεί να έχουν επιλογές επέκτασης ή λήξης της σύμβασης. Η διάρκεια μίσθωσης κάθε συμβολαίου διαπραγματεύεται μεμονωμένα και μπορεί να έχει διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις από τα υπόλοιπα συμβόλαια. Από την 1η Ιανουαρίου 2019, οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης. Ο Όμιλος και η Εταιρία παρουσιάζουν τα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού, στο λογαριασμό «Περιουσιακά στοιχεία με δικαίωμα χρήσης». Το ΔΧΠΑ 16 εφαρμόστηκε αναγνωρίζοντας τη συνολική επίδρασή του στον λογαριασμό «Υπόλοιπο κερδών εις νέο», χωρίς την αναπροσαρμογή των συγκριτικών ποσών του 2018. Η επίδραση της εφαρμογής του IFRS 16 παρουσιάζεται αναλυτικά στη σημείωση 2.2. 8. Ασώματες ακινητοποιήσεις (ποσά σε χιλ. €) Τα ασώματα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασώματα περιουσιακά στοιχεία Ασώματα Περιουσιακά Στοιχεία Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 Προσθήκες 1.399 5.428 6.828 250 338 589 0 (585) (585) (1.650) 1.650 0 0 6.831 6.831 Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 0 (5.358) (5.358) Προσθήκες 0 (98) (98) Μειώσεις 0 585 585 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Μειώσεις Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Αποσβέσεις 0 (4.871) (4.871) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 0 1.960 1.960 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 1.399 71 1.470 97 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασώματα περιουσιακά στοιχεία Πάγια υπό Εκτέλεση Ασώματα Περιουσιακά Στοιχεία Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 942 Προσθήκες 5.423 6.364 458 43 500 Μειώσεις 0 (37) (37) Μεταφορές 0 0 0 1.399 5.428 6.828 Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 0 (5.213) (5.213) Προσθήκες 0 (182) (182) Μειώσεις 0 37 37 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 0 (5.358) (5.358) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 1.399 71 1.470 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2017 942 210 1.151 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Αποσβέσεις ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασώματα περιουσιακά στοιχεία Ασώματα Περιουσιακά Στοιχεία Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 1.399 Προσθήκες 5.395 6.794 250 338 589 0 (585) (585) (1.650) 1.650 0 0 6.797 6.797 Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2019 0 (5.335) (5.335) Προσθήκες 0 (89) (89) Μειώσεις 0 585 585 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 0 (4.838) (4.838) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 0 1.959 1.959 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 1.399 60 1.459 Μειώσεις Μεταφορές Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Αποσβέσεις ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασώματα περιουσιακά στοιχεία Ασώματα Περιουσιακά Στοιχεία Πάγια υπό Εκτέλεση Σύνολο Αξία Κτήσης Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 942 5.352 6.294 Προσθήκες 458 43 500 98 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Μειώσεις 0 0 0 Μεταφορές 0 0 0 1.399 5.395 6.794 Υπόλοιπα την 1η Ιανουαρίου 2018 0 (5.163) (5.163) Προσθήκες 0 (172) (172) Μειώσεις 0 0 0 Μεταφορές 0 0 0 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 0 (5.335) (5.335) Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2018 1.399 60 1.459 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2017 942 189 1.130 Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2018 Αποσβέσεις Τα ασώματα περιουσιακά στοιχεία περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο λογισμικά προγράμματα ιδιοκτησίας της Πλαίσιο και άδειες χρήσης λογισμικών προγραμμάτων (SAP R3, BW, CRM, κ.α.). Οι συνολικές αγορές ασώματων περιουσιακών στοιχείων και για τον Όμιλο και την Εταιρεία για το 2019 ανέρχονται σε 589 χιλ. € και σε 500 χιλ. € για το 2018. Το ποσό αφορά κατά κύριο λόγο σε πλατφόρμα web marketing για το ηλεκτρονικό εμπόριο και το ψηφιακό marketing. Το ποσό στα υπό εκτέλεση πάγια (1.399 χιλ. €) της 31.12.2018 αφορά, επίσης, την εν λόγω πλατφόρμα. 9. Δομή του ομίλου και Μέθοδος Ενοποίησης Εταιρειών (ποσά σε χιλ. €) Οι εταιρείες του Ομίλου, οι οποίες περιλαμβάνονται στις ετήσιες ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις είναι οι κάτωθι: Επωνυμία Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Plaisio Computers JSC Πλαίσιο Ακινήτων Α.Ε. Plaisio Estate JSC Δραστηριότητα Εμπόριο Η/Υ και Ειδών Βιβλιοχαρτοπωλείου Εμπόριο Η/Υ και Ειδών Βιβλιοχαρτοπωλείου Ανάπτυξη και Διαχείριση Ακινήτων Ανάπτυξη και Διαχείριση Ακινήτων Έδρα - Χώρα % Συμμετοχής Σχέση Μέθοδος Ενοποίησης Μητρική Μητρική - 100% Άμεση Ολική Ενοποίηση Ελλάδα 20% Άμεση Καθαρή Θέση Βουλγαρία 20% Άμεση Καθαρή Θέση Ελλάδα Βουλγαρία Ως συμμετοχή σε θυγατρικές χαρακτηρίζεται η συμμετοχή της μητρικής Πλαίσιο Computers Α.Ε.Β.Ε. στο κεφάλαιο της πλήρως ενοποιούμενης εταιρεία Plaisio Computers JSC. Το ποσοστό συμμετοχής της μητρικής σε αυτή είναι 100%, και κατά συνέπεια στα ενοποιημένα στοιχεία της κατάστασης αποτελεσμάτων δεν προκύπτουν δικαιώματα μειοψηφίας. Στις ατομικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις η συμμετοχή σε θυγατρικές αποτιμάται και εμφανίζεται στο κόστος κτήσεως. Στις ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις η αξία της συμμετοχής στη θυγατρική Plaisio Computers JSC απαλείφεται πλήρως. Η συμμετοχή της Εταιρείας σε θυγατρικές κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 είχε ως εξής: ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΗΤΡΙΚΗΣ ΣΕ ΘΥΓΑΤΡΙΚΕΣ Plaisio Computers JSC 31.12.2019 31.12.2018 4.072 4.072 99 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΣΥΜΜΕΤΟΧΕΣ ΣΕ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Πλαίσιο Ακινήτων Α.Ε. 911 901 13 13 Plaisio Estate JSC 242 242 212 212 1.153 1.142 225 225 Σύνολο Συμμετοχών σε συγγενείς επιχειρήσεις Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας αποτιμώνται και παρουσιάζονται με τη μέθοδο του κόστους κτήσεως. Η συνδεδεμένη Plaisio Estate JSC έλαβε στις 05.06.2019 την απόφαση να καταβάλλει μέρισμα για τη χρήση 2018, η αναλογία αυτού στην Εταιρεία ήταν 9 χιλ. €, η δε ημερομηνία καταβολής ήταν η 26.06.2019. Η θυγατρική Plaisio Computers JSC αποφάσισε στις 04.06.2019 την διανομή μερίσματος ποσού 40 χιλ. € και το οποίο κατέβαλε στην Εταιρεία στις 27.06.2019. Οι μεταβολές στις συμμετοχές που ενοποιούνται με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης αναλύονται ως ακολούθως: 2019 2018 1.142 1.157 0 0 Αναλογία αποτελεσμάτων από Συμμετοχές που ενοποιούνται με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης 20 13 Μέρισμα από Συμμετοχές που έχουν ενοποιηθεί με τη μέθοδο της Καθαρής Θέσης (9) (27) 1.153 1.142 1η Ιανουαρίου Αύξηση / (Μείωση) Κεφαλαίου 31η Δεκεμβρίου 10. Λοιπές επενδύσεις (ποσά σε χιλ. €) Οι λοιπές επενδύσεις αποτελούνται από επενδύσεις χαρτοφυλακίου σε εταιρείες που δεν διαπραγματεύονται σε χρηματιστηριακές αγορές και έχουν αποκτηθεί με πρόθεση διαρκούς κατοχής. Σύμφωνα με τις αρχές των Δ.Λ.Π. 32 και ΔΠΧΑ 9, οι εν λόγω επενδύσεις εμφανίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσης τους μειωμένες με τυχόν προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Συγκεκριμένα οι λοιπές επενδύσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 είχαν ως εξής: 100 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Πάρκο Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας & Έρευνας «Τεχνόπολη – Ακρόπολη» Α.Ε. Πάρκο Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας «Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης» Α.Ε. Interaction Connect S.A. Παγκρήτια Συνεταιριστική Τράπεζα ΣΥΝ.Π.Ε. Τράπεζα Χανίων Απομείωση «Τεχνόπολη – Ακρόπολη» Α.Ε Σύνολο Συμμετοχών σε Λοιπές Επενδύσεις ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 454 454 454 454 30 14 10 10 30 14 10 10 30 14 10 10 30 14 10 10 519 519 519 519 (484) (484) (484) (484) 34 34 34 34 Η συμμετοχή της Εταιρείας στις ανωτέρω επιχειρήσεις κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 είχε ως κάτωθι: Ποσοστό Συμμετοχής Χώρα Εγκατάστασης Πάρκο Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας & Έρευνας «Τεχνόπολη – Ακρόπολη» Α.Ε. 3,46% Ελλάδα Πάρκο Επιχειρήσεων Υψηλής Τεχνολογίας «Τεχνόπολη Θεσσαλονίκης» Α.Ε. 2,21% Ελλάδα Interaction Connect S.A. 14,30% Λουξεμβούργο Παγκρήτια Συνεταιριστική Τράπεζα ΣΥΝ.Π.Ε. 0,02% Ελλάδα Τράπεζα Χανίων 0,02% Ελλάδα 11. Λοιπά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού (ποσά σε χιλ. €) Τα λοιπά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού περιλαμβάνουν κυρίως τις δοθείσες εγγυήσεις που πρόκειται να εισπραχθούν σε διάστημα μεγαλύτερο των δώδεκα (12) μηνών από την ημερομηνία σύνταξης του Ισολογισμού. Συγκεκριμένα τα λοιπά στοιχεία μη κυκλοφορούντος ενεργητικού για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΛΟΙΠΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΟΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Δοθείσες Εγγυήσεις 766 689 756 684 Σύνολο 766 689 756 684 12. Αποθέματα (ποσά σε χιλ. €) Τα αποθέματα για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: 101 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αποθέματα εμπορευμάτων Αποθέματα προϊόντων Αποθέματα Α΄ και βοηθητικών υλών Αποθέματα αναλωσίμων Προκαταβολές για αγορά εμπορευμάτων 55.714 573 14 843 2.698 54.620 743 11 711 4.921 54.115 573 14 843 2.698 53.344 743 11 711 4.921 59.842 61.005 58.243 59.729 Μείον: Πρόβλεψη απομείωσης αποθεμάτων (6.470) (8.479) (6.441) (8.452) Συνολική καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία 53.371 52.527 51.802 51.278 Ο Όμιλος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα (ασφάλιση, φύλαξη) για να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο και τις ενδεχόμενες ζημιές λόγω απώλειας αποθεμάτων από φυσικές καταστροφές, κλοπές, κλπ. Παράλληλα εξαιτίας του ότι ο Όμιλος δραστηριοποιείται στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας, όπου ο κίνδυνος της τεχνολογικής απαξίωσης των αποθεμάτων είναι σημαντικός, η Διοίκηση επανεξετάζει συνεχώς την καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία των αποθεμάτων και σχηματίζει κατάλληλες προβλέψεις ώστε η αξία τους στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις να ταυτίζεται με την πραγματική. Παρά την αύξηση των πωλήσεων σχεδόν 3% και την προσθήκη της νέας κατηγορίας των λευκών συσκευών και του καταστήματος της Πέτρου Ράλλη, την 31.12.2019 το ύψος των αποθεμάτων παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με το 2018, περί τα 60 εκ. € λόγω βελτίωσης του κύκλου πωλήσεων των προϊόντων, και για το λόγο αυτό το ποσοστό της πρόβλεψης υπολογίστηκε στο χαμηλότερο επίπεδο του 10,8% έναντι 13,9% την 31.12.2018. Σε απόλυτο ποσό η πρόβλεψη απαξίωσης διαμορφώθηκε σε 6.470 χιλ. € και 6.441 χιλ. € για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα. Τα σχετικά ποσά για την προηγούμενη χρήση ήταν 8.479 χιλ. € και 8.452 χιλ. € για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα. Σημειώνεται ότι για τη νέα κατηγορία των λευκών συσκευών υπολογίστηκε περιορισμένη πρόβλεψη απαξίωσης στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις δεδομένου ότι τα προϊόντα που περιλαμβάνονται σε αυτή έχουν καταχωρισθεί σε χρόνο μικρότερο του έτους και επομένως τεκμαίρεται ότι έχουν περιορισμένη πιθανότητα απομείωσης. Η Διοίκηση εξετάζει σε συνεχή βάση τόσο το βέλτιστο επίπεδο αποθεματοποίησης όσο και το ύψος των σχετικών προβλέψεων, λαμβάνοντας υπόψη και την ταχύτητα κυκλοφορίας του αποθέματος. 13. Πελάτες και λοιπές εμπορικές απαιτήσεις (ποσά σε χιλ. €) Τα υπόλοιπα των πελατών και των λοιπών εμπορικών απαιτήσεων για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 21.005 18.157 20.252 17.334 2.332 2.578 2.332 2.578 Απαιτήσεις προ Απομειώσεων 23.338 20.735 22.584 19.911 Μείον: Πρόβλεψη Απομείωσης (1.903) (2.855) (1.812) (2.774) Καθαρές Απαιτήσεις Πελατών 21.435 17.879 20.771 17.138 0 0 287 409 0 0 0 0 21.435 17.879 21.059 17.546 Πελάτες Επιταγές Εισπρακτέες Απαιτήσεις από Θυγατρικές Εταιρείες Απαιτήσεις από Συγγενείς εταιρείες Σύνολο 102 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα υπόλοιπα των πελατών εμφανίζονται μεν αυξημένα κατά 2.603 χιλ. € όμως η βελτίωση της σύνθεσης της ληκτότητας των απαιτήσεων οδήγησε σε ανάλογη μείωση του ποσοστού της σχηματισθείσας πρόβλεψης επί των απαιτήσεων για την τρέχουσα χρήση. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω το ποσοστό της σχηματισθείσας πρόβλεψης επί των απαιτήσεων για την τρέχουσα χρήση είναι μειωμένο μεν (8,2% έναντι 13,8% το 2018), αλλά βρίσκεται σε επίπεδο που ικανοποιεί τις εκτιμήσεις της Διοίκησης για το ύψος των μη αποπληρωμών, όπως αυτές σχηματοποιούνται και με βάση τις προηγούμενες χρήσεις. Σε κάθε περίπτωση η Διοίκηση εξετάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα το ύψος των απαιτήσεων, λαμβάνοντας υπόψη τα ιστορικά δεδομένα και τις εκάστοτε τάσεις της αγοράς, ώστε να διαμορφώνει ανάλογα με τις εξελίξεις την αναλογία των σχετικών προβλέψεων, ο δε σχετικός κίνδυνος να είναι ελεγχόμενος. Η μεταβολή στην πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις έχει ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 2019 2018 2019 2018 2.855 4.242 2.774 4.170 Καθαρή μεταβολή πρόβλεψης (953) (1.387) (962) (1.397) Πρόβλεψη Απομείωσης Απαιτήσεων 31/12 1.903 2.855 1.812 2.774 Πρόβλεψη Απομείωσης Απαιτήσεων 01/01 Η διαδικασία απομείωσης πελατών – χρεωστών περιλαμβάνει: α) τη διενέργεια καθορισμένης πρόβλεψης για όσους πελάτες έχουν χαρακτηριστεί επισφαλείς, β) τη διενέργεια συγκεκριμένης πρόβλεψης για όσους πελάτες έχουν ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα με βάση την ενηλικίωση των υπολοίπων τους, γ) τη διενέργεια γενικής πρόβλεψης, βάσει αυξημένου συντελεστή κινδύνου επισφάλειας εξαιτίας των συνθηκών του ευρύτερου περιβάλλοντος, λαμβάνοντας υπ’ όψη τη μειωμένη ρευστότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, και τη δυσχέρεια πρόσβασής τους σε τραπεζική χρηματοδότηση. Η πρόβλεψη αυτή περιλαμβάνει και μη καθυστερούμενες απαιτήσεις. Για τον καθορισμό του ύψους της έχει ληφθεί υπ’ όψη το σύνολο των απαιτήσεων από πελάτες, πλην των απαιτήσεων από την Plaisio Computers JSC, καθώς, στην τελευταία περίπτωση εκτιμάται ότι δεν συντρέχει κίνδυνος επισφάλειας, δ) τη διενέργεια, σε επίπεδο Ομίλου, πρόβλεψης για τα υπόλοιπα απαιτήσεων από το Δημόσιο. Σημειώνεται ότι η παραπάνω πρόβλεψη περιλαμβάνει και μη καθυστερούμενες απαιτήσεις. Οι απαιτήσεις από πελάτες αναλύονται ανάλογα με τις κατηγορίες ημερών κατά τις οποίες θα καταστούν απαιτητές ως εξής: 2019 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Απαιτήσεις από Συγγενείς Λιγότερο από 90 ημέρες Καθυστερούμενες 91 - 180 ημέρες Καθυστερούμενες 181 + ημέρες Σύνολα Απαιτήσεις προ Απομειώσεων 0 2018 0 Απαιτήσεις μετά Απομειώσεων 0 0 Απαιτήσεις μετά Απομειώσεων 0 22.530 (1.095) 21.435 19.847 (1.968) 17.879 256 (256) 0 323 (323) 0 Απομείωση Απαιτήσεις προ Απομειώσεων 0 Απομείωση 552 (552) 0 564 (564) 0 23.338 (1.903) 21.435 20.735 (2.855) 17.879 103 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 2019 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Απαιτήσεις από Θυγατρικές Απαιτήσεις από Συγγενείς Λιγότερο από 90 ημέρες Καθυστερούμενες 91 - 180 ημέρες Καθυστερούμενες 181 + ημέρες Σύνολα Απαιτήσεις προ Απομειώσεων 2018 Απαιτήσεις μετά Απομειώσεων Απομείωση Απαιτήσεις προ Απομειώσεων Απαιτήσεις μετά Απομειώσεων Απομείωση 287 0 287 409 0 0 0 0 0 0 409 0 21.863 (1.091) 20.771 19.094 (1.957) 17.137 243 (243) 0 318 (318) 0 478 (478) 0 499 (499) 0 22.871 (1.812) 21.059 20.320 (2.774) 17.546 Επισημαίνεται ότι, όπως παγίως πράττει η Εταιρία, κάθε καθυστερημένη απαίτηση άνω των 90 ημερών απομειώνεται. 14. Λοιπές απαιτήσεις (ποσά σε χιλ. €) Οι λοιπές απαιτήσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΛΟΙΠΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Απαιτήσεις από φόρο εισοδήματος Έξοδα επόμενης χρήσης Λοιπές απαιτήσεις 1.327 1.308 5.305 562 733 5.095 1.327 1.293 5.202 562 728 4.897 Σύνολα 7.940 6.390 7.823 6.186 Όλες οι παραπάνω απαιτήσεις είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται προεξόφλησή τους κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Οι λοιπές απαιτήσεις προέρχονται από λογαριασμούς διαχείρισης προκαταβολών, χρηματικές διευκολύνσεις προσωπικού, χρεωστικά υπόλοιπα - προκαταβολές προμηθευτών και προϋπολογισμένες εκπτώσεις αγορών. Οι απαιτήσεις από το Δημόσιο αφορούν το χρεωστικό υπόλοιπο του λογαριασμού «Φόρος Εισοδήματος», το ποσό εμφανίζεται αυξημένο λόγω της προκαταβολής που υπολογίστηκε με βάση τα κέρδη του 2018. Το ποσό των λοιπών απαιτήσεων αφορά κατά κύριο λόγο σε προϋπολογισμένα πιστωτικά προμηθευτών. Ο Όμιλος σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού προβαίνει σε έλεγχο απομείωσης των παραπάνω απαιτήσεων. 15.Ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα (ποσά σε χιλ. €) Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Διαθέσιμα στο Ταμείο 3.850 3.989 3.809 3.918 Διαθέσιμα σε τράπεζες 34.450 36.853 34.028 36.206 890 0 890 0 39.190 40.842 38.728 40.124 Βραχυπρόθεσμες Τραπεζικές καταθέσεις Σύνολο 104 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Η σύνθεση των διαθεσίμων και ταμειακών ισοδυνάμων ανά νόμισμα είναι η εξής (όλες οι αξίες είναι εκφρασμένες στο νόμισμα του €): ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 35.460 34.394 35.447 34.376 3.730 6.448 3.281 5.748 39.190 40.842 38.728 40.124 € Λοιπά Νομίσματα Σύνολο Η μείωση κατά 4,0% στα διαθέσιμα του Ομίλου, οφείλεται κατά κύριο λόγο στις αυξημένες επενδύσεις που έλαβαν χώρα στη διάρκεια της χρήσης, σε συνδυασμό με τη μείωση του ομολογιακού δανεισμού. Παράλληλα, ο Όμιλος αύξησε την αναλογία του ευρώ στα ταμειακά του διαθέσιμα σε σχέση με τα λοιπά νομίσματα (από 84,2% επί του συνόλου, στο 90,5%). Επισημαίνεται ότι η Διοίκηση εξετάζει τη διάρθρωση των διαθεσίμων της ανά νόμισμα σε διαρκή βάση και την αναπροσαρμόζει, εφόσον κρίνει τούτο αναγκαίο, με βάση και το ποσοστό των προμηθειών που τιμολογούνται σε ξένο νόμισμα. Τα παραπάνω ποσά αποτελούν τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα που παρουσιάζονται στην Κατάσταση των Ταμειακών Ροών. 16. Μετοχικό κεφάλαιο και διαφορά υπέρ το άρτιο (ποσά σε €) Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας αναλύεται ως εξής: Αριθμός Μετοχών (τεμάχια) Ονομαστική αξία μετοχής Μετοχικό Κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο Σύνολο 1η Ιανουαρίου 2019 22.075.665 0,33 7.285 844 8.129 31η Δεκεμβρίου 2019 22.075.665 0,33 7.285 844 8.129 Οι μετοχές της Εταιρείας είναι εισηγμένες προς διαπραγμάτευση στην Κύρια Αγορά του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται την 31.12.2019 στο ποσό των 7.285 χιλ. € και διαιρείται σε είκοσι δύο εκατομμύρια εβδομήντα πέντε χιλιάδες εξακόσιες εξήντα πέντε (22.075.665) κοινές, ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας τριάντα τριών λεπτών (0,33) η κάθε μία. Η Εταιρεία δεν κατέχει κατά την ημερομηνία ισολογισμού και δημοσίευσης ίδιες μετοχές. 105 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 17. Λοιπά Αποθεματικά (ποσά σε χιλ. €) Τα Λοιπά Αποθεματικά για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: Τακτικό Αποθεματικό Έκτακτα Αποθεματικά Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικό Αναλογιστικών Ζημιών Σύνολο ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1 Ιανουαρίου 2018 4.743 20.338 669 (711) 25.039 8 0 27 (176) (141) 31 Δεκεμβρίου 2018 4.751 20.338 697 (888) 24.898 1 Ιανουαρίου 2019 4.751 20.338 697 (888) 24.898 19 0 49 (279) (211) 4.770 20.338 746 (1.166) 24.687 Μεταβολές κατά τη διάρκεια της χρήσης Μεταβολές κατά τη διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2019 Τακτικό Έκτακτα Αποθεματικό Αποθεματικά Λοιπά Αποθεματικά Αποθεματικό Αναλογιστικών Ζημιών Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1 Ιανουαρίου 2018 4.644 20.159 669 (711) 24.761 0 0 27 (176) (149) 31 Δεκεμβρίου 2018 4.644 20.159 697 (888) 24.612 1 Ιανουαρίου 2019 4.644 20.159 697 (888) 24.612 0 0 49 (279) (230) 4.644 20.159 746 (1.166) 24.382 Μεταβολές κατά τη διάρκεια της χρήσης Μεταβολές κατά τη διάρκεια της χρήσης 31 Δεκεμβρίου 2019 (α) Τακτικό αποθεματικό Το Τακτικό Αποθεματικό σχηματίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις της Ελληνικής Νομοθεσίας (ν.4548/2018) κατά την οποία ποσό τουλάχιστον ίσο με το 5% των ετησίων καθαρών (μετά από φόρους) κερδών, είναι υποχρεωτικό να μεταφερθεί στο Τακτικό Αποθεματικό μέχρι το ύψος του να φθάσει το ένα τρίτο του καταβλημένου μετοχικού κεφαλαίου. Το τακτικό αποθεματικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάλυψη ζημιών μετά από απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, και ως εκ τούτου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για οποιοδήποτε άλλο λόγο. (β) Έκτακτα αποθεματικά Τα έκτακτα αποθεματικά περιλαμβάνουν α) ποσά αποθεματικών τα οποία έχουν δημιουργηθεί με αποφάσεις Τακτικών Γενικών Συνελεύσεων, δεν έχουν ειδικό προορισμό και δύναται να χρησιμοποιηθούν για οποιοδήποτε σκοπό κατόπιν σχετικής απόφασης της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης και β) ποσά αποθεματικών τα οποία έχουν σχηματιστεί βάσει διατάξεων της Ελληνικής Νομοθεσίας. Τα ανωτέρω έκτακτα αποθεματικά έχουν σχηματιστεί από φορολογηθέντα κέρδη και ως εκ τούτου δεν υπόκεινται σε περαιτέρω φορολόγηση σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησής τους. Στα έκτακτα αποθεματικά περιλαμβάνεται ποσό 4.894 χιλ. € το οποίο αφορά Αποθεματικά που διαμορφώθηκαν κατά την πρώτη εφαρμογή των ΔΛΠ η οποία πραγματοποιήθηκε την 01.01.2005. 106 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ (γ) Λοιπά Αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά σχηματίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της φορολογικής νομοθεσίας από ειδικώς φορολογηθέντα έσοδα και κέρδη. Τα ανωτέρω αποθεματικά μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν ή να διανεμηθούν με απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, αφού ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί που μπορεί να ισχύουν κάθε φορά. Με το άρθρο 72 του Ν.4172/2013, τα μη διανεμηθέντα ή κεφαλαιοποιηθέντα αφορολόγητα αποθεματικά των νομικών προσώπων που έχουν σχηματισθεί με βάση το ν. 2238/1994 όπως αυτά εμφανίστηκαν στον τελευταίο ισολογισμό που έκλεισε πριν την 1.1.2014 υπόκεινται σε αυτοτελή φορολόγηση με συντελεστή 19%. Από 1.1.2015 δεν επιτρέπεται η τήρηση ειδικών λογαριασμών αφορολόγητων αποθεματικών. Η Γενική Συνέλευση της Εταιρείας που πραγματοποιήθηκε την 16/12/2014 αποφάσισε την κεφαλαιοποίηση 220.800,00 Ευρώ, με κεφαλαιοποίηση των αφορολόγητων αποθεματικών που έχουν σχηματισθεί με βάση το ν. 2238/1994, σύμφωνα με το άρθρο 72 του ν. 4172/2013, ποσού 144 χιλ € (καθαρό ποσό το οποίο απομένει μετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου 19% στο συνολικό ποσό των αφορολόγητων αποθεματικών που ανέρχεται σε 178 χιλ. €). Η κεφαλαιοποίηση τους εγκρίθηκε με την με αριθμό πρωτοκόλλου Κ2-7315/2101-2015 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας. (δ) Αποθεματικό αναλογιστικών ζημιών Συνέπεια της υιοθέτησης του αναθεωρημένου ΔΛΠ 19 από τον Όμιλο ήταν η αλλαγή της λογιστικής πολιτικής σχετικά με την αναγνώριση των αναλογιστικών κερδών και ζημιών που προέκυψαν από το πρόγραμμα καθορισμένων παροχών. Αναλυτική παρουσίαση του σχηματισμού του αποθεματικού αναλογιστικών ζημιών παρατίθεται στη σημείωση 20. 18. Δανειακές υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Οι δανειακές υποχρεώσεις για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Ομολογιακός Δανεισμός 6.900 8.940 6.900 8.940 Σύνολο μακροπρόθεσμων δανείων 6.900 8.940 6.900 8.940 0 0 0 0 Ομολογιακός Δανεισμός 2.040 2.333 2.040 2.333 Σύνολο βραχυπρόθεσμων δανείων 2.040 2.333 2.040 2.333 Συνολικός Δανεισμός 8.940 11.273 8.940 11.273 Μακροπρόθεσμα Δάνεια Βραχυπρόθεσμα Δάνεια Τραπεζικός Δανεισμός 107 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι μεταβολές του Δανεισμού αναλύονται ως κάτωθι: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οφειλόμενα σε λιγότερο από ένα έτος Οφειλόμενα σε περισσότερο από ένα έτος Σύνολο 1.604 11.273 12.877 Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Χρηματοροές Εισπράξεις από εκδοθέντα δάνεια 3.500 0 3.500 (5.104) 0 (5.104) 0 11.273 11.273 Ανακατάταξη από μακροπρόθεσμο σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό 2.333 (2.333) 0 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 2.333 8.940 11.273 Εξοφλήσεις δανείων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οφειλόμενα σε λιγότερο από ένα έτος Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2019 Οφειλόμενα σε περισσότερο από ένα έτος 2.333 Σύνολο 8.940 11.273 Χρηματοροές Εισπράξεις από εκδοθέντα δάνεια 14.500 0 14.500 (16.833) 0 (16.833) 0 8.940 8.940 Ανακατάταξη από μακροπρόθεσμο σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό 2.040 (2.040) 0 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 2.040 6.900 8.940 Εξοφλήσεις δανείων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οφειλόμενα σε λιγότερο από ένα έτος Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2018 Οφειλόμενα σε περισσότερο από ένα έτος 1.604 11.273 Σύνολο 12.877 Χρηματοροές Εισπράξεις από εκδοθέντα δάνεια 3.500 0 3.500 (5.104) 0 (5.104) 0 11.273 11.273 Ανακατάταξη από μακροπρόθεσμο σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό 2.333 (2.333) 0 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 2.333 8.940 11.273 Οφειλόμενα σε λιγότερο από ένα έτος Οφειλόμενα σε περισσότερο από ένα έτος Σύνολο 2.333 8.940 11.273 14.500 (16.833) 0 14.500 0 0 8.940 (16.833) 8.940 Ανακατάταξη από μακροπρόθεσμο σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό 2.040 (2.040) 0 Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 2.040 6.900 8.940 Εξοφλήσεις δανείων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2018 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Υπόλοιπο 01 Ιανουαρίου 2019 Χρηματοροές Εισπράξεις από εκδοθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Υπόλοιπο 31 Δεκεμβρίου 2019 Οι περίοδοι λήξης των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου και της Εταιρείας είναι οι εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Μεταξύ 1 και 2 ετών 2.040 2.040 2.040 2.040 Μεταξύ 2 και 5 ετών 4.860 6.900 4.860 6.900 0 0 0 0 6.900 8.940 6.900 8.940 Πάνω από 5 έτη Σύνολο 108 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Το 2019 ο συνολικός δανεισμός εμφανίζεται μειωμένος σε 8.940 χιλ. € από 11.273 χιλ. € την 31.12.2018. Η διαμόρφωση του ύψους των επιτοκίων επηρεάζεται από σειρά παραγόντων, οι οποίοι έχουν αναλυθεί στην ενότητα «Κίνδυνος Επιτοκίου». Εκτιμώντας αρνητική επίπτωση τυχόν αύξησης των επιτοκίων δανεισμού η Διοίκηση, εξετάζει ενδελεχώς τις σχετικές εξελίξεις και τις εναλλακτικές μορφές δανεισμού και προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες, με στόχο τη συνεχή μείωση του σταθμισμένου επιτοκίου. Επισημαίνεται συναφώς ότι, τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου κατά την 31.12.2019, υπερκαλύπτουν κατά περίπου 4,5 φορές το σύνολο του τραπεζικού της δανεισμού. Ο ομολογιακός δανεισμός, εμφανίζεται μειωμένος κατά 2.333 χιλ. € σε σχέση με το τέλος της χρήσης 2018 και αφορά: i. 5ετές κοινό ομολογιακό δάνειο, με ένα και μισό έτος περίοδο χάριτος, μη μετατρέψιμο σε μετοχές υπολειπόμενου ποσού 4.200 χιλ. €, με κυμαινόμενο επιτόκιο. Το ρόλο του πληρεξούσιου καταβολών και του εκπροσώπου των ομολογιούχων έχει αναλάβει η Τράπεζα Eurobank A.E. Το ποσό των 3.780 χιλ. € (6.000 χιλ. € αρχικό ποσό) έχει συναφθεί με την Τράπεζα Eurobank Ergasias Α.Ε., ενώ ποσό 420 χιλ. € έχει συναφθεί με την Eurobank Private Bank Luxembourg S.A.. ii. 6ετές κοινό ομολογιακό δάνειο, με ένα χρόνο περίοδο χάριτος, μη μετατρέψιμο σε μετοχές υπολειπόμενου ποσού 4.740 χιλ. €, με κυμαινόμενο επιτόκιο. Τον ρόλο του πληρεξούσιου των καταβολών και του εκπροσώπου των ομολογιούχων έχει αναλάβει η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε.. Το ποσό των 4.598 χιλ. € (6.000 χιλ. € αρχικό ποσό) έχει συναφθεί με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε., ενώ το ποσό του 142 χιλ. € έχει συναφθεί με την NBG Bank Malta LTD. Η Εταιρεία και ο Όμιλος ικανοποιούν πλήρως το σύνολο των όρων και δεικτών του τραπεζικού δανεισμού σε κάθε ημερομηνία αξιολόγησης. Η διαμόρφωση του ύψους των επιτοκίων δανεισμού διατηρείται σε ικανοποιητικά επίπεδα λόγω της άριστης κεφαλαιακής διάρθρωσης του Ομίλου, των θετικών ταμειακών ροών που εμφανίζονται σε λειτουργικό επίπεδο, της διαχρονικής συνέπειας στην αποπληρωμή των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεών του, και τις σχέσεις συνεργασίας που διατηρεί με το τραπεζικό σύστημα. Συναφώς επισημαίνεται η εξαιρετική ρευστότητα του Ομίλου που αναδεικνύεται από το γεγονός τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα του Ομίλου, τόσο τα τελευταία χρόνια όσο και κατά την 31.12.2019, υπερκαλύπτουν το σύνολο του τραπεζικού του δανεισμού. 19. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος (ποσά σε χιλ. €) Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύεται ως κάτωθι: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις 1.077 1.410 1.077 1.410 Αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις 3.044 4.160 3.028 4.150 1.968 2.750 1.951 2.741 Οι μεταβολές στις αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις κατά τη διάρκεια της χρήσης χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο συμψηφισμός των υπολοίπων εντός της ίδιας φορολογικής αρχής παρουσιάζονται παρακάτω: ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Διαφορά αποσβέσεων Αποτίμηση συμβάσεων παραγώγων Σύνολο 1-Ιαν-18 1.437 7 1.443 Χρέωση/(Πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (122) 88 (34) 31-Δεκ-18 1.315 95 1.410 109 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 1-Ιαν-19 1.315 95 1.410 Χρέωση/(Πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (348) 15 (333) 966 110 1.077 31-Δεκ-19 Διαφορά αποσβέσεων ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Αποτίμηση συμβάσεων παραγώγων Σύνολο 1-Ιαν-18 1.437 7 1.443 Χρέωση/(Πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (122) 88 (34) 31-Δεκ-18 1.315 95 1.410 1-Ιαν-19 1.315 95 1.410 Χρέωση/(Πίστωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (348) 15 (333) 966 110 1.077 31-Δεκ-19 ΑΝΑΒΑΛΛΟΜΕΝΕΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1-Ιαν-18 Προβλέψεις απαιτήσεων Προβλέψεις Πρόβλεψη αποζημίωσης απαξίωσης προσωπικού αποθέματος Λοιπές Φορολ. Προβλέψεις ζημιές Αποθεματικό αναλογιστικών Σύνολο κερδών 1.024 205 2.597 909 7 290 5.031 (118) (22) (353) (116) (7) 0 (616) - - - - - 5 5 (260) - - - - - (260) 31-Δεκ-18 645 183 2.243 792 0 296 4.160 1-Ιαν-19 645 183 2.243 792 0 296 4.160 (283) 2 (694) (161) 0 0 (1.136) - - - - - 72 72 - - - (53) - - (53) 365 185 1.549 577 0 368 3.044 Πίστωση/(χρέωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση) / Πίστωση στα ίδια Κεφάλαια (Χρέωση) / Πίστωση στα Κέρδη Εις Νέον (ΔΠΧΑ9) Πίστωση/(χρέωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση) / Πίστωση στα ίδια Κεφάλαια (Χρέωση) / Πίστωση στα Κέρδη Εις Νέον (ΔΠΧΑ 16) 31-Δεκ-19 110 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 1-Ιαν-18 Προβλέψεις αποζημίωσης προσωπικού Προβλέψεις απαιτήσεων Πρόβλεψη απαξίωσης αποθέματος Λοιπές Προβλέψεις Αποθεματικό αναλογιστικών κερδών Φορολ. ζημιές Σύνολο 1.019 205 2.594 907 0 290 5.016 (119) (22) (354) (116) 0 0 (610) - - - - - 5 5 (260) - - - - - (260) 31-Δεκ-18 640 183 2.241 791 0 296 4.150 1-Ιαν-19 640 183 2.241 791 0 296 4.150 (284) 2 (695) (165) 0 0 (1.142) - - - - - 72 72 - - - (53) - - (53) 355 185 1.546 573 0 368 3.028 Πίστωση/(χρέωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση) / Πίστωση στα ίδια Κεφάλαια (Χρέωση) / Πίστωση στα Κέρδη Εις Νέον (ΔΠΧΑ9) Πίστωση/(χρέωση) στην κατάσταση αποτελεσμάτων (Χρέωση) / Πίστωση στα ίδια Κεφάλαια (Χρέωση) / Πίστωση στα Κέρδη Εις Νέον(ΔΠΧΑ16) 31-Δεκ-19 Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις συμψηφίζονται όταν υπάρχει εφαρμόσιμο νομικό δικαίωμα να συμψηφισθούν οι τρέχουσες φορολογικές απαιτήσεις έναντι των τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων και όταν οι αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος αφορούν στην ίδια φορολογική αρχή. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις παρουσιάζονται συμψηφισμένες στο κονδύλι των Στοιχείων Κατάστασης της Οικονομικής Θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2019 «Αναβαλλόμενες Φορολογικές Απαιτήσεις», δεδομένου ότι οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της θυγατρικής εταιρείας Plaisio Computers JSC, παρ’ όλο που αφορούν στην φορολογική αρχή της Βουλγαρίας, δεν παρουσιάζουν αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση παρά μόνο απαίτηση. Με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22 του Νόμου 4646/2019, τα κέρδη των νομικών προσώπων (εξαιρουμένων των πιστωτικών ιδρυμάτων) φορολογούνται με συντελεστή 24% για τα εισοδήματα του φορολογικού έτους 2019 και εξής. Η σχετική επίπτωση αναλύεται στη σημείωση 25. 20. Πρόβλεψη για αποζημίωση προσωπικού (ποσά σε χιλ. €) Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία οι εργαζόμενοι δικαιούνται αποζημίωση στην περίπτωση απόλυσης ή συνταξιοδότησής τους, το ύψος της οποίας ποικίλει ανάλογα με τον μισθό, τα έτη υπηρεσίας και τον τρόπο της αποχώρησης (απόλυση ή συνταξιοδότηση) του εργαζομένου. Υπάλληλοι που παραιτούνται ή απολύονται αιτιολογημένα δεν δικαιούνται αποζημίωση. Στην Ελλάδα, υπάλληλοι που συνταξιοδοτούνται 111 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ δικαιούνται το 40% τέτοιας αποζημίωσης σύμφωνα με το Ν.2112/1920. Αυτά τα προγράμματα δεν χρηματοδοτούνται και αποτελούν προγράμματα καθορισμένων παροχών σύμφωνα με το Δ.Λ.Π. 19. Οι εκτιμήσεις για τις υποχρεώσεις καθορισμένων παροχών του Ομίλου σύμφωνα με το ΔΛΠ 19 υπολογίστηκαν από ανεξάρτητες εταιρίες αναλογιστών. Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, μετά την υιοθέτηση του αναθεωρημένου ΔΛΠ 19, έχει ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Καθαρή Υποχρέωση στην έναρξη της χρήσης Πληρωθείσες παροχές Καθαρό έξοδο χρήσης Μη Καταχωρούμενα Αναλογιστικά (κέρδη)/ ζημιές 1.916 (231) 269 351 1.708 (97) 124 182 1.916 (231) 269 351 1.708 (97) 124 182 Καθαρή Υποχρέωση στη λήξη της χρήσης 2.305 1.916 2.305 1.916 Οι λεπτομέρειες και οι βασικές υποθέσεις της αναλογιστικής εκτίμησης για τις χρήσεις που έληξαν την 31.12.2019 και 31.12.2018 έχουν ως κάτωθι: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Κόστος υπηρεσίας Κόστος προϋπηρεσίας λόγω τροποποιήσεων Χρηματοοικονομικό κόστος Τερματικές Παροχές/ Επίδραση Περικοπής/ Διακανονισμού Καθαρό έξοδο χρήσης ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 116 20 34 114 0 34 116 20 34 114 0 34 99 (24) 99 (24) 269 124 269 124 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Βασικές Αναλογιστικές Παραδοχές Προεξοφλητικό επιτόκιο Αναμενόμενη ετήσια αύξηση αποδοχών 1,00% 2,20% 1,80% 2,25% ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 1,00% 2,20% 1,80% 2,25% ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 Αναλογιστικά (κέρδη)/Ζημιές της Δέσμευσης Καθορισμένων Παροχών λόγω εμπειρικών προσαρμογών 165 170 165 170 Αναλογιστικά (κέρδη)/Ζημιές της Δέσμευσης Καθορισμένων Παροχών λόγω αλλαγής παραδοχών Αναλογιστικά (Κέρδη)/ Ζημιές της περιοδου Αναβαλλόμενος Φόρος που αναλογεί Αναβαλλόμενος Φόρος λόγω μεταβολής φορολογικού συντελεστή 187 12 187 12 351 (88) 15 279 182 (45) 40 176 351 (88) 15 279 182 (45) 40 176 Σύνολο Η ποσοστιαία επίδραση στην παρούσα αξία της δέσμευσης καθορισμένων παροχών όταν έχουμε μεταβολή του προεξοφλητικού επιτοκίου +/- 0,5% είναι για την 31.12.2019 +/- 10%. 112 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 21. Προβλέψεις (ποσά σε χιλ. €) Τα υπόλοιπα των προβλέψεων για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και την 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Σημ. ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 0 213 0 213 0 213 0 213 1.017 1.231 1.017 1.231 Σύνολο βραχυπρόθεσμων προβλέψεων 1.017 1.231 1.017 1.231 Σύνολο 1.017 1.444 1.017 1.444 Μακροπρόθεσμες Προβλέψεις Πρόβλεψη επαναφοράς καταστημάτων στην πρότερη κατάσταση βάσει συμβολαίου (α) Σύνολο μακροπρόθεσμων προβλέψεων Βραχυπρόθεσμες προβλέψεις Πρόβλεψη εγγυήσεων (β) (α). Η Εταιρεία έχει σχηματίσει πρόβλεψη για το κόστος που θα προκύψει από την υποχρέωση επαναφοράς των μισθωμένων καταστημάτων στην αρχική τους κατάσταση κατά την ημερομηνία λήξης των μισθωτηρίων συμβολαίων η οποία αναταξινομήθηκε στις υποχρεώσεις από μισθώσεις λόγω της πρώτης εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 (Σημ. 2.2). (β). Η Εταιρεία έχει σχηματίσει πρόβλεψη συνολικού ποσού 1.017 χιλ. € για την κάλυψη του κόστους επισκευής και αντικατάστασης επιστραφέντων εντός εγγύησης ηλεκτρονικών υπολογιστών. Η πρόβλεψη αναπροσαρμόζεται στο τέλος κάθε χρήσης. 22. Έσοδα Επομένων Χρήσεων (ποσά σε χιλ. €) Η επένδυση που υλοποιήθηκε στη Μαγούλα Αττικής, είχε υπαχθεί στις διατάξεις του αναπτυξιακού νόμου 3299/2004 (απόφαση υπαγωγής 32278/ΥΠΕ/4/00513/Ε/Ν.3299/2004). Μέρος της επιχορήγησης, ποσού 2.153 χιλ. € εισπράχθηκε από την Εταιρεία εντός του 2010 απεικονίζεται τόσο στις μακροπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, όσο και αφαιρετικά στο αντίστοιχο κόστος αποσβέσεων. Επιπλέον με την με αριθμό 18420/ΥΠΕ/4/00513/Ε/Ν.3299/28.4.2011 Απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (ΦΕΚ, τεύχος Β, αρ. φύλλου 1078/1.6.2011) πιστοποιήθηκε η ολοκλήρωση, οριστικοποίηση του κόστους και η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης. Με την αυτή ως άνω Απόφαση εγκρίθηκε η καταβολή του υπολοίπου ποσού της επιχορήγησης ύψους 2.259 χιλ. € κατά το 2011. Έτσι το συνολικό ποσό της επιχορήγησης ανήλθε σε 4.412 χιλ. €. Οι κρατικές επιχορηγήσεις καταχωρούνται στην εύλογη αξία τους όταν υπάρχει η βεβαιότητα ότι η επιχορήγηση θα εισπραχθεί και ο Όμιλος θα συμμορφωθεί με όλους τους σχετικούς όρους. Οι κρατικές επιχορηγήσεις που προορίζονται για αγορά ενσώματων ακινητοποιήσεων καταχωρούνται στις μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις και λογίζονται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων με τη μέθοδο της σταθερής απόσβεσης σύμφωνα με τη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής των αντίστοιχων επιχορηγούμενων παγίων. Για τη χρήση 01.01.2019 – 31.12.2019 οι αποσβέσεις επιχορηγήσεων ανέρχονται σε 64 χιλ. €. 113 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι κρατικές επιχορηγήσεις που αφορούν δαπάνες αναβάλλονται και καταχωρούνται στην κατάσταση λογαριασμού αποτελεσμάτων όταν καταχωρείται και η επιχορηγούμενη δαπάνη έτσι ώστε να υπάρχει αντιστοίχιση των εσόδων με τη δαπάνη. ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμο Τμήμα ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 2.303 2.364 2.303 2.364 81 84 81 84 2.384 2.448 2.384 2.448 Βραχυπρόθεσμο Τμήμα (Σημ. 23) Σύνολο ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 23. Προμηθευτές και λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Οι λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 31η Δεκεμβρίου 2018 αναλύονται ως εξής: ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΕΣ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 Υποχρεώσεις προς προμηθευτές Προκαταβολές πελατών Μερίσματα πληρωτέα Υποχρεώσεις προς Ασφαλιστικά Ταμεία ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 33.936 25.177 33.241 24.470 0 0 0 0 26 25 26 25 1.366 1.377 1.366 1.377 81 84 81 84 Πιστωτές 7.418 5.977 7.410 5.967 Λοιπές υποχρεώσεις 2.048 2.704 2.048 2.704 Βραχυπρόθεσμες Συμβατικές Υποχρεώσεις 1.986 1.273 1.944 1.212 46.861 36.616 46.116 35.839 Έσοδα Επόμενης Χρήσης (Σημ. 22) Σύνολο Όλες οι παραπάνω υποχρεώσεις είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται η προεξόφληση τους κατά την ημερομηνία του Ισολογισμού. Η αύξηση των υπολοίπων των προμηθευτών αντικατοπτρίζει την ύπαρξη νέων προμηθευτών, για τις λευκές συσκευές καθώς και το γεγονός ότι τα υπόλοιπα κατά την 31.12.2018 ήταν συγκυριακά πολύ μειωμένα. Η εφαρμογή του ΔΠΧΑ 15 οδήγησε σε αναταξινόμηση των προκαταβολών πελατών ποσού 1.273 χιλ. € και 1.212 χιλ. € (31.12.2018) για τον Όμιλο και την Εταιρεία, από τις Λοιπές Βραχυπρόθεσμες Υποχρεώσεις στις Συμβατικές Υποχρεώσεις την 01.01.2018. Στις λοιπές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις έχει περιληφθεί πρόβλεψη ύψους 54 χιλ. € για τα μη εξυπηρετούμενα καταναλωτικά δάνεια που εκδίδονται σε συνεργασία με την Εθνική Τράπεζα. Η Εταιρεία με βάση τη συμβατική της υποχρέωση αναλαμβάνει τον κίνδυνο μέρους των δανείων σε περίπτωση μη εξυπηρέτησης άνω των 180 ημερών. Σε αυτά τα πλαίσια και με βάση τα ιστορικά στοιχεία η Εταιρεία προέβη στην ανωτέρω πρόβλεψη. 114 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 24. Λοιπά έσοδα (ποσά σε χιλ. €) Τα λοιπά έσοδα του Ομίλου και της Εταιρείας για την χρήση 2019 και 2018 αναλύονται ως εξής: ΛΟΙΠΑ ΈΣΟΔΑ Πωλήσεις άχρηστου υλικού Λοιπά έσοδα Εσοδα από πώληση πλαστικής σακούλας Αποζημιώσεις και λοιπές επιχορηγήσεις Σύνολο ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 01.01-31.12.2019 01.01-31.12.2018 01.01-31.12.2019 01.01-31.12.2018 18 21 18 21 338 100 311 66 95 48 95 48 6 8 6 8 458 177 431 143 25. Φόρος εισοδήματος (ποσά σε χιλ. €) Ο φόρος εισοδήματος προκύπτει μετά την αφαίρεση από το λογιστικό αποτέλεσμα των μη εκπιπτόμενων δαπανών, οι οποίες περιλαμβάνουν κυρίως προβλέψεις και δαπάνες μη αναγνωριζόμενες από τη φορολογική νομοθεσία. Οι παραπάνω δαπάνες αναμορφώνονται κατά τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος σε κάθε ημερομηνία ισολογισμού. Ο φόρος εισοδήματος με βάση τους ισχύοντες φορολογικούς συντελεστές για τον Όμιλο και την Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 (24%) και 2018 (29%) αντίστοιχα αναλύεται ως εξής: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ Φόρος εισοδήματος φορολογητέων κερδών Αναβαλλόμενος φόρος περιόδου Διαφορές φορολογικού ελέγχου Πρόβλεψη για διαφορές φορολογικών ελέγχων Σύνολα ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 250 811 0 1.634 611 0 250 808 0 1.634 604 0 0 0 0 0 1.061 2.245 1.058 2.238 Η συμφωνία μεταξύ του ποσού φόρου εισοδήματος και του ποσού που προκύπτει από την εφαρμογή του ισχύοντος συντελεστή φορολογίας εισοδήματος του Ομίλου και της Εταιρείας στην Ελλάδα (2019: 24%, 2018: 29%) επί των αποτελεσμάτων προ φόρων, έχει ως ακολούθως: ΦΟΡΟΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 Κέρδη προ Φόρων Συντελεστής φόρου μητρικής Αναλογούν Φόρος Επίδραση διαφορετικών φορολογικών συντελεστών άλλων χωρών Επίδραση αλλαγής φορολογικών συντελεστών στον αναβαλλόμενο φόρο Φόρος δαπανών που δεν αναγνωρίζονται φορολογικά Πρόβλεψη για Διαφορές Φορολογικού Ελέγχου Διαφορές Φορολογικού Ελέγχου Λοιπά 3.008 24% 722 6.100 29% 1.769 2.970 24% 713 6.040 29% 1.752 (5) (12) - - 233 225 233 225 112 261 112 261 0 0 0 0 0 (2) 0 2 0 0 0 0 Σύνολα 1.061 2.245 1.058 2.238 115 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Με βάση τις διατάξεις του άρθρου 22 του ν. 4646/2019, τα κέρδη των νομικών προσώπων (εξαιρουμένων των πιστωτικών ιδρυμάτων) φορολογούνται με συντελεστή 24% για τα εισοδήματα φορολογικού έτους 2019 και εξής. Βάση του IAS 12, η σχετική επίπτωση λογιστικοποιήθηκε στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις της 31.12.2019. Για την χρήση 2011 και εντεύθεν, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρίες και οι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης που οι ετήσιες χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, λαμβάνουν το «Ετήσιο Πιστοποιητικό» που προβλέπεται στο άρθρο 82 παραγρ. 5 του Ν. 2238/1994 και του άρθρου 65Α του Ν. 4174/2013 όπως ισχύει, το οποίο εκδίδεται μετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον ίδιο Ορκωτό Ελεγκτή-Λογιστή ή το ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις τους. Κατόπιν ολοκλήρωσης του φορολογικού ελέγχου, ο Ορκωτό Ελεγκτής-Λογιστής ή το ελεγκτικό γραφείο εκδίδει στην εταιρεία «Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης» και στη συνέχεια ο Ορκωτό Ελεγκτής-Λογιστής την υποβάλει ηλεκτρονικά στο Υπουργείο Οικονομικών το αργότερο εντός δέκα ημερών από την καταληκτική ημερομηνία έγκρισης του ισολογισμού της εταιρείας από τη Γενική Συνέλευση των Μετόχων. Στη διάρκεια του 2017, η Εταιρεία παρέλαβε την Έκθεση Ελέγχου για τις χρήσεις 2009 και 2010, ο οποίος ολοκληρώθηκε από τις φορολογικές αρχές για τις πάσης φύσεως φορολογικές υποχρεώσεις της Εταιρείας. Από τον ως άνω φορολογικό έλεγχο και με την αξιοποίηση του πλαισίου εφαρμογής των διατάξεων του ν. 4446/2016, προέκυψαν για τις προαναφερθείσες δύο (2) χρήσεις, καταβλητέοι πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις συνολικού ποσού 613 χιλ. Ευρώ. Με δεδομένο ότι η Εταιρεία είχε σχηματίσει προβλέψεις ύψους 564 χιλ. Ευρώ, η διαφορά ύψους 49 χιλ. Ευρώ επιβάρυνε τα αποτελέσματα της χρήσης 2017. Η Εταιρεία έχει λάβει, επίσης, από τις φορολογικές αρχές εντολή ελέγχου για τη χρήση 2012. Σημειώνεται ότι για τη χρήση αυτή η Εταιρεία έχει ελεγχθεί στα πλαίσια της διαδικασίας έκδοσης του ετήσιου φορολογικού πιστοποιητικού, όπως προβλέπεται από την παρ. 5, αρ.82 Ν.2238/1994 και έχει εκδοθεί η αντίστοιχη έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη από την εταιρεία Διεθνής Ελεγκτική Ανώνυμη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών. Στις 31/12/2018, η φορολογική χρήση του 2012 παραγράφηκε. Για τη χρήση 2019, ο φορολογικός έλεγχος για την έκδοση «Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης», διενεργείται ήδη από την Εταιρεία «BDO ΟΡΚΩΤΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ Α.Ε.». Η διοίκηση της Εταιρίας δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν αυτών που καταχωρήθηκαν και απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. 26. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη (ποσά σε χιλ. €) Οι συναλλαγές της Εταιρείας με τα συνδεδεμένα μέρη, από αγορές και πωλήσεις προϊόντων και υπηρεσιών αναλύονται ως εξής: Διεταιρικές Αγορές – Πωλήσεις τη χρήση που έληξε 31.12.2019 ΑΓΟΡΑΖΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΩΛΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Πλαίσιο Ακινήτων A.E. Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Plaisio Computers JSC Plaisio Estate JSC Buldoza A.E. Σύνολα - 6 3.735 0 213 3.954 Πλαίσιο Ακινήτων A.E. 747 - 0 0 0 747 Plaisio Computers JSC 0 0 - 0 0 0 Plaisio Estate JSC 0 0 120 - 0 120 Buldoza A.E. 1 0 0 0 - 1 747 6 3.855 0 213 4.822 Σύνολα 116 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Διεταιρικές Αγορές – Πωλήσεις τη χρήση που έληξε 31.12.2018 ΑΓΟΡΑΖΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΩΛΟΥΣΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πλαίσιο Ακινήτων A.E. Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Plaisio Computers JSC Plaisio Estate JSC Buldoza A.E. Σύνολα - 6 4.482 0 181 4.669 Πλαίσιο Ακινήτων A.E. 785 - 0 0 0 785 Plaisio Computers JSC 15 0 - 0 0 15 Plaisio Estate JSC 0 0 120 - 0 120 Buldoza A.E. 1 0 0 0 - 1 801 6 4.602 0 181 5.590 Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Σύνολα Διεταιρικές Απαιτήσεις – Υποχρεώσεις την 31.12.2019 ΕΧΟΥΣΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΕΧΟΥΣΑ ΤΗΝ ΑΠΑΙΤΗΣΗ Πλαίσιο Ακινήτων A.E. Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Plaisio Computers JSC Plaisio Estate JSC Buldoza A.E. Σύνολα Πλαίσιο Computers A.E.B.E. - 0 287 0 77 364 Πλαίσιο Ακινήτων A.E. 3 - 0 0 0 3 Plaisio Computers JSC 0 0 - 0 0 0 Plaisio Estate JSC 0 0 0 - 0 0 Buldoza A.E. 0 0 0 0 - 0 Σύνολα 3 0 287 0 77 367 Διεταιρικές Απαιτήσεις – Υποχρεώσεις την 31.12.2018 ΕΧΟΥΣΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΕΧΟΥΣΑ ΤΗΝ ΑΠΑΙΤΗΣΗ Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Πλαίσιο Ακινήτων A.E. Πλαίσιο Computers A.E.B.E. Plaisio Computers JSC Plaisio Estate JSC Buldoza A.E. Σύνολα - 0 409 0 68 477 Πλαίσιο Ακινήτων A.E. 19 - 0 0 0 19 Plaisio Computers JSC 0 0 - 0 0 0 Plaisio Estate JSC 0 0 0 - 0 0 Buldoza A.E. 0 0 0 0 - 0 19 0 409 0 68 495 Σύνολα Οι συναλλαγές με μέλη του Δ.Σ. και διευθυντικά στελέχη (περιλαμβανομένων των εργοδοτικών εισφορών) από την έναρξη της διαχειριστικής περιόδου είχαν ως εξής: 117 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΜΕΛΗ Δ.Σ. ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ 01.01.2019 - 31.12.2019 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης 865 865 1 1 866 866 Απαιτήσεις από διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Σύνολα ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕ ΜΕΛΗ Δ.Σ. ΚΑΙ ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 01.01.2018 - 31.12.2018 ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών της διοίκησης 833 833 0 0 833 833 Απαιτήσεις από διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης Σύνολα ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τα διευθυντικά στελέχη και μέλη της διοίκησης ορίζονται ως συνδεμένα μέρη με βάσει αυτά που ορίζει το Δ.Λ.Π. 24 «Γνωστοποιήσεις συνδεμένων μερών». Οι συναλλαγές που απεικονίζονται παραπάνω συμπεριλαμβάνουν αμοιβές που αποτελούν βραχυπρόθεσμες παροχές. Στην τρέχουσα και προηγούμενη χρήση δεν υπάρχουν παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία, λοιπές μακροχρόνιες παροχές σε εργαζομένους, παροχές εξόδου από την υπηρεσία· και παροχές που εξαρτώνται από την αξία των μετοχών. 27. Ενδεχόμενες υποχρεώσεις – απαιτήσεις Ο Όμιλος έχει ενδεχόμενες υποχρεώσεις και απαιτήσεις σε σχέση με τράπεζες, λοιπές εγγυήσεις και άλλα θέματα που προκύπτουν στα πλαίσια της συνήθους δραστηριότητας του από τις οποίες δεν αναμένεται να προκύψουν σημαντικές επιπλέον επιβαρύνσεις. Δεν υπάρχουν επίδικες ή υπό διαιτησία διαφορές καθώς και αποφάσεις δικαστικών ή διαιτητικών οργάνων που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην περιουσιακή κατάσταση των εταιρειών του Ομίλου. Φορολογικό Πιστοποιητικό Σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 82 του Ν.2238/1994, για την χρήση 2011 και εντεύθεν, οι Ελληνικές Ανώνυμες Εταιρίες και οι Εταιρείες Περιορισμένης Ευθύνης που οι ετήσιες χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά, υποχρεούνταν να λαμβάνουν «Ετήσιο Πιστοποιητικό», μετά από φορολογικό έλεγχο που διενεργείται από τον ίδιο Νόμιμο Ελεγκτή ή ελεγκτικό γραφείο που ελέγχει τις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Το Υπουργείο Οικονομικών, σύμφωνα με το παραπάνω νόμο, έχει τη δυνατότητα να επιλέξει δείγμα εταιρειών τουλάχιστον της τάξης του 9% για έλεγχο από τις αρμόδιες ελεγκτικές υπηρεσίες του. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να ολοκληρωθεί σε διάστημα όχι αργότερο των δεκαοκτώ μηνών από την ημερομηνία υποβολής της «Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης» στο Υπουργείο Οικονομικών. Από τη χρήση του 2014 το φορολογικό πιστοποιητικό έγινε προαιρετικό για τις εταιρείες που οι ετήσιες χρηματοοικονομικές τους καταστάσεις ελέγχονται υποχρεωτικά και εκδίδεται μετά από έλεγχο που διενεργείται, παράλληλα με τον έλεγχο της οικονομικής διαχείρισης, ως προς την εφαρμογή των φορολογικών διατάξεων σε φορολογικά αντικείμενα. Η έκδοση Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης υποκαθιστά, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τον έλεγχο από τη Δημόσια Αρχή, η οποία όμως διατηρεί το δικαίωμα μεταγενέστερου ελέγχου χωρίς να περαιώνει τις φορολογικές της υποχρεώσεις για την οικεία φορολογική χρήση. 118 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι ανέλεγκτες φορολογικά χρήσεις των εταιρειών του Ομίλου στις 31.12.2019 είχαν ως εξής: Πλαίσιο Computers Η Εταιρεία έχει λάβει Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης με σύμφωνη γνώμη χωρίς επιφύλαξη, έως και τη χρήση που έληξε 31.12.2018 και έχει ελεγχθεί φορολογικά από τις φορολογικές αρχές έως και τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2010. Η Εταιρεία έλαβε εντός του 2017, από τις φορολογικές αρχές εντολή ελέγχου για τη χρήση 2012. Σημειώνεται ότι για τη χρήση αυτή η Εταιρεία έχει ελεγχθεί στα πλαίσια της διαδικασίας έκδοσης του ετήσιου φορολογικού πιστοποιητικού, όπως προβλέπεται από την παρ. 5, αρ.82 Ν.2238/1994 και έχουν εκδοθεί οι αντίστοιχη έκθεση φορολογικής συμμόρφωσης χωρίς επιφύλαξη από την εταιρεία Διεθνής Ελεγκτική Ανώνυμη Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών. Στις 31.12.2018, η φορολογική χρήση του 2012 παραγράφηκε. Για τη χρήση 2019, ο φορολογικός έλεγχος για την έκδοση «Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης», διενεργείται ήδη από την Εταιρεία «BDO ΟΡΚΩΤΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ Α.Ε.». Η διοίκηση της Εταιρίας δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν αυτών που καταχωρήθηκαν και απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Πλαίσιο Ακινήτων Η Εταιρεία έχει λάβει Έκθεση Φορολογικής Συμμόρφωσης με σύμφωνη γνώμη χωρίς επιφύλαξη, έως και τη χρήση που έληξε 31.12.2018 και έχει ελεγχθεί φορολογικά από τις φορολογικές αρχές έως και τη χρήση που έληξε 31 Δεκεμβρίου 2009. Η χρήση που έληξε 31.12.2010 δεν έχει ελεγχθεί από τις φορολογικές αρχές, αλλά έχει παραγραφεί το δικαίωμα του δημοσίου να διενεργήσει έλεγχο. Για τη χρήση 2019, ο φορολογικός έλεγχος για την έκδοση «Έκθεσης Φορολογικής Συμμόρφωσης», διενεργείται ήδη από την Εταιρεία «BDO ΟΡΚΩΤΟΙ ΕΛΕΓΚΤΕΣ Α.Ε.». Η διοίκηση της Εταιρίας δεν αναμένει να προκύψουν σημαντικές φορολογικές υποχρεώσεις πέραν αυτών που καταχωρήθηκαν και απεικονίζονται στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Plesio Computers JSC Η εταιρεία δεν έχει ελεγχθεί φορολογικά από την έναρξη της λειτουργίας της το 2004. Plesio Estate JSC Η εταιρεία δεν έχει ελεγχθεί φορολογικά από την έναρξη της λειτουργίας της το 2004. 28. Ανειλημμένες Υποχρεώσεις (ποσά σε χιλ. €) Κεφαλαιουχικές Υποχρεώσεις Δεν υπάρχουν κεφαλαιουχικές δαπάνες που έχουν αναληφθεί αλλά δεν έχουν εκτελεστεί κατά την 31.12.2019. Εγγυητικές Επιστολές Η μητρική Εταιρεία έχει εκδώσει εγγυητικές επιστολές για την εξασφάλιση καλής εκτέλεσης συμβάσεων με πελάτες κλπ το υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ποσό των 1.928 χιλ. € (31 Δεκεμβρίου 2018: 2.017χιλ. €). Επίσης, έχει ενέγγυες πιστώσεις για εισαγωγές προϊόντων, το υπόλοιπο των οποίων την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στο ποσό των 1.333 χιλ. € (31 Δεκεμβρίου 2018: 1.333 χιλ. €). 119 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Υποχρεώσεις λειτουργικών μισθώσεων Ο Όμιλος μισθώνει ενσώματα πάγια κυρίως κτίρια και μεταφορικά μέσα με λειτουργικές μισθώσεις. Τα μελλοντικά πληρωτέα συνολικά μισθώματα σύμφωνα με τις λειτουργικές μισθώσεις και λαμβάνοντας υπόψη την κατ’ έτος αναπροσαρμογή έχουν ως εξής: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Έως 12 μήνες ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 3.993 4.913 3.880 4.709 Από 13 – 60 μήνες 18.489 17.840 16.663 17.122 Από 60 μήνες και άνω 13.534 25.592 13.137 23.113 Σύνολα 36.015 48.346 33.680 44.944 Η επίπτωση της υιοθέτησης του ΔΠΧΑ 16 αναλύεται στη σημείωση 2.2 των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. 29. Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή προκύπτουν με διαίρεση του καθαρού κέρδους που αναλογεί στους μετόχους της μητρικής, με τον σταθμισμένο μέσο αριθμό των κοινών μετοχών στη διάρκεια της περιόδου, αφαιρουμένου του σταθμισμένου μέσου όρου των ιδίων μετοχών. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή (diluted earnings per share) υπολογίζονται αναπροσαρμόζοντας τον σταθμισμένο μέσο αριθμό των σε κυκλοφορία κοινών μετοχών, με τις επιδράσεις όλων των δυνητικών τίτλων μετατρέψιμων σε κοινές μετοχές. Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται στο ποσό των 7.285 χιλ. € και διαιρείται σε 22.075.665 κοινές, ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας τριάντα τριών λεπτών του Ευρώ (0,33) η κάθε μία. Τα απομειωμένα κέρδη ανά μετοχή (diluted earnings per share) είναι ίσα με τα βασικά, καθώς δεν υπάρχουν δυνητικοί τίτλοι μετατρέψιμοι σε κοινές μετοχές. ΚΕΡΔΗ ΑΝΑ ΜΕΤΟΧΗ ENOΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2018 31.12.2019 31.12.2018 1.947 3.856 1.912 3.802 Σταθμισμένος μέσος όρος αριθμός μετοχών ( σε χιλ.) 22.076 22.076 22.076 22.076 Βασικά Κέρδη ανά μετοχή σε € 0,0882 0,1747 0,0866 0,1722 Κέρδη/(Ζημιές) που αναλογούν στους μετόχους της μητρικής (ποσά σε χιλ. €) 30. Μερίσματα ανά μετοχή (ποσά σε χιλ. €) Την 28η Μαΐου 2020 το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας αποφάσισε να προτείνει στην επερχόμενη τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων, τη διανομή μερίσματος συνολικού ύψους 442 χιλ. € (ανά μετοχή 0,0200 €, μικτό ποσό) από τα κέρδη της χρήσης 2019. Σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4646/2019 (ΦΕΚ Α΄ 201), ο συντελεστής παρακράτησης φορολογίας μερισμάτων διαμορφώνεται σε 5% για τα εισοδήματα που αποκτώνται κατά τα φορολογικά έτη που αρχίζουν από την 1.1.2020 και μετά. Την 21η Μαρτίου 2019 το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας πρότεινε στην Τακτική Γενική Συνέλευση των Μετόχων της τη διανομή μερίσματος ύψους 7 ευρω λεπτών ανά μετοχή (μικτό ποσό) ή ποσού 1.545 χιλ. €. Σύμφωνα με το άρθρο 65 του ν. 4603/2019 (ΦΕΚ Α΄ 65/14.03.2019), ο συντελεστής παρακράτησης φορολογίας μερισμάτων διαμορφωνόταν σε 10%. 120 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2019 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΤΗΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ 31. Αριθμός απασχολούμενου προσωπικού Ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού την 31η Δεκεμβρίου 2019 ήταν 1.403 και 1.336 άτομα για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα. Την 31η Δεκεμβρίου 2018 ήταν 1.423 και 1.351 άτομα αντίστοιχα. 32. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού Δεν υπάρχουν άλλα γεγονότα τα οποία να έλαβαν χώρα μετά την λήξη της κλειόμενης χρήσεως 2019 και μέχρι την ημερομηνία σύνταξης της παρούσας Εκθεσης και τα οποία να χρήζουν ειδικής μνείας και αναφοράς στην παρούσα, με την εξαίρεση των κατωτέρω: (α) Ο κορωνοϊός COVID-19, ο οποίος ανιχνεύθηκε για πρώτη φορά το Δεκέμβριο του 2019 στην Κίνα και έκτοτε έχει διασπαρεί σε ολόκληρο τον κόσμο, έχει ήδη επιφέρει δυσμενείς συνέπειες τόσο στην παγκόσμια όσο και στην εγχώρια οικονομική ανάπτυξη. Οι επιπτώσεις και οι κίνδυνοι από την εξάπλωση του κορωνοϊού COVID-19 παρουσιάζονται αναλυτικά στην Ενότητα Β΄ «Κυριότεροι κίνδυνοι και αβεβαιότητες». (β) Η Εταιρεία προέβη στην ανανέωση της διάρκειας της από 11.04.2014 συμβάσεως ειδικής διαπραγμάτευσης που είχε συνάψει με την «ΒΕΤΑ Χρηματιστηριακή ΑΕΠΕΥ» για ένα (1) ακόμη έτος και ειδικότερα μέχρι την 4η Μαΐου 2021. Δυνάμει της ως άνω συμβάσεως και σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και συμφωνίες αυτής, η «ΒΕΤΑ Χρηματιστηριακή ΑΕΠΕΥ» με την ιδιότητα του ειδικού διαπραγματευτή επί των μετοχών της Εταιρείας και προς ενίσχυση της ρευστότητάς τους, θα διαβιβάζει στο Σύστημα Συναλλαγών του Χρηματιστηρίου Αθηνών εντολές ειδικής διαπραγμάτευσης (δηλαδή ταυτόχρονες εντολές αγοράς και πώλησης) για ίδιο λογαριασμό επί των μετοχών της Εταιρείας, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στην κείμενη νομοθεσία. (γ) Σε εφαρμογή-εκτέλεση της αποφάσεως της ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της Εταιρείας της 23ης Μαΐου 2019, το Διοικητικό Συμβούλιο κατά τη συνεδρίαση αυτού της 21ης Απριλίου 2020 αποφάσισε την έναρξη εφαρμογής – υλοποίησης του προγράμματος απόκτησης ιδίων μετοχών, δυνάμει του οποίου προβλέπεται η αγορά από την Εταιρεία, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 49 του ν. 4548/2018, όπως ισχύει, κατ’ ανώτατο όριο 2.207.567 κοινών, ονομαστικών μετοχών, οι οποίες αντιστοιχούν σε ποσοστό 10% του υφιστάμενου μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας, με εύρος τιμών αγοράς τα 2,50 € ανά μετοχή (κατώτατο όριο) και τα 7,00 € ανά μετοχή (ανώτατο όριο) εντός χρονικού διαστήματος 24 μηνών από την ημερομηνία λήψεως της σχετικής αποφάσεως, δηλαδή το αργότερο μέχρι την 23.05.2021. Κατά την ημερομηνία έγκρισης της παρούσας Εκθέσεως, η Εταιρεία δεν έχει στην κατοχή της ίδιες μετοχές. (δ) Η Εταιρεία προέβη στην ανανέωση της διάρκειας της από 16.02.2015 συμβάσεως ειδικής διαπραγμάτευσης που είχε συνάψει με την «Eurobank Equities ΑΕΠΕΥ» για ένα (1) ακόμη έτος και ειδικότερα μέχρι την 1η Μαρτίου 2021. Δυνάμει της ως άνω συμβάσεως και σύμφωνα με τους ειδικότερους όρους και συμφωνίες αυτής, η «Eurobank Equities ΑΕΠΕΥ» με την ιδιότητα του ειδικού διαπραγματευτή επί των μετοχών της Εταιρείας και προς ενίσχυση της ρευστότητάς τους, θα διαβιβάζει στο Σύστημα Συναλλαγών του Χρηματιστηρίου Αθηνών εντολές ειδικής διαπραγμάτευσης (δηλαδή ταυτόχρονες εντολές αγοράς και πώλησης) για ίδιο λογαριασμό επί των μετοχών της Εταιρείας, σύμφωνα με τα ειδικότερα οριζόμενα στην κείμενη νομοθεσία. Μαγούλα Αττικής, 28 Μαΐου 2020 O Πρόεδρος του Δ.Σ & Δ/νων Σύμβουλος Ο Αντιπρόεδρος του Δ.Σ & Δ/νων Σύμβουλος Η Οικονομική Διευθύντρια Γεώργιος Γεράρδος Α.Δ.Τ. ΑΙ 597688 Κωνσταντίνος Γεράρδος Α.Δ.Τ. ΑΜ 082744 Αικατερίνη Βασιλάκη Α.Δ.Τ. ΑΒ 501431 121

Περίληψη: Οι κάτωθι εκπρόσωποι του Διοικητικού Συμβουλίου της «ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS A.E.B.E.» κ.κ.: 1. Γεώργιος Γεράρδος του Κωνσταντίνου, κάτοικος Μαγούλας Αττικής, θέση Σκλήρη, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος, 2. Κωνσταντίνος Γεράρδος του Γεωργίου, κάτοικος Μαγούλας Αττικής, θέση Σκλήρη, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος, 3. Γεώργιος Λιάσκας του Χαριλάου, κάτοικος Βριλησσίων Αττικής, οδός Κολοκοτρώνη αριθ. 9, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, υπό την ως άνω ιδιότητα μας, σύμφωνα με τα υπό του νόμου (άρθρο 4 παρ. 2 περίπτωση γ του ν. 3556/2007) οριζόμενα αλλά και ειδικώς προς τούτο ορισθέντες από το Διοικητικό Συμβούλιο της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία «ΠΛΑΙΣΙΟ COMPUTERS ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΩΝ ΒΙΒΛΙΟΧΑΡΤΟΠΩΛΕΙΟΥ», (εφεξής καλούμενης για λόγους συντομίας ως «Εταιρεία» ή «ΠΛΑΙΣΙΟ»), κατά τα υπό του νόμου επιτασσόμενα, δηλώνουμε και βεβαιώνουμε με την παρούσα ότι, εξ όσων γνωρίζουμε: (α) οι ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις (εταιρικές και ενοποιημένες) της Εταιρείας της χρήσεως 2019 (01.01.201931.12.2019), οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Λογιστικά Πρότυπα, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, την καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως του Ομίλου και της Εταιρείας, καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, και (β) η Ετήσια Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας απεικονίζει κατά τρόπο αληθή τα σημαντικά γεγονότα της χρήσεως 2019 και την επίδρασή τους στις ετήσιες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, τις σημαντικές συναλλαγές που καταρτίσθηκαν μεταξύ της Εταιρείας και των συνδεδεμένων με αυτήν μερών, καθώς επίσης και την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας, όπως και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριοτέρων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Μαγούλα, 28 Μαΐου 2020 Οι δηλούντες Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. Τα ορισθέντα από το Δ.Σ. Μέλη και Διευθύνων Σύμβουλος Γεώργιος Κ. Γεράρδος Α.Δ.Τ. ΑΙ 597688 Κωνσταντίνος Γ. Γεράρδος Γεώργιος Χ. Λιάσκας Α.Δ.Τ. ΑΜ 082744 Α.Δ.Τ. ΑΒ 346335