signed by GEORGIOS Digitally GEORGIOS PAPAMICHOS 2021.04.29 21:52:54 PAPAMICHOS Date: +03'00' ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ε.Μ.Η. 057659404000 ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 2020 για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2020 (1η Ιανουαρίου – 31η Δεκεμβρίου 2020) Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς & το άρθρο 4 του Ν. 3556/2007 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2021 Οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για τη χρήση 2020 που περιλαμβάνονται στις σελίδες 31 έως 96 έχουν συνταχθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι αυτές που εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας την Πέμπτη 29 Απριλίου 2021 και τελούν υπό την έγκριση της επόμενης τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων. Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .................................................................................................... 5 Β. ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ .................................................................................................................... 6 Γ. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ ......................................................................................... 24 Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ........................................................................................................... 31 ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2020 ....................................................................................................................................... 31 Δ1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ................................................................................................ 32 Δ2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ .................................................................................. 33 Δ3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ .......................................................................................... 34 Δ4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ................................................................................................ 35 Δ5. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ .............................................................................................. 36 Δ6. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ............................................................................................... 37 Δ7. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ................................................................................................... 38 1. Γενικές πληροφορίες .............................................................................................................................................. 38 2. Βάση κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων ............................................................................................... 38 2.1 Βάση κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων .............................................................................................. 38 2.2 Συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας ................................................................................................... 38 3. Περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών ............................................................................................................. 39 3.1 Ενοποίηση ............................................................................................................................................................. 39 3.2 Μετατροπή ξένου νομίσματος .............................................................................................................................. 41 3.3 Αναγνώριση Εσόδων ............................................................................................................................................. 42 3.4 Ενσώματα Πάγια περιουσιακά στοιχεία ............................................................................................................... 43 3.5 Επενδύσεις σε ακίνητα ......................................................................................................................................... 44 3.6 Άυλα περιουσιακά στοιχεία .................................................................................................................................. 45 3.7 Απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων ......................................................................................................... 45 3.8 Απαιτήσεις από πελάτες ....................................................................................................................................... 46 3.9 Χρηματοοικονομικά μέσα ..................................................................................................................................... 46 3.10 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα .................................................................................................................. 47 3.11 Μετοχικό Κεφάλαιο ............................................................................................................................................ 47 3.12 Δανειακές υποχρεώσεις ...................................................................................................................................... 48 3.13 Μισθώσεις (βάσει των οριζόμενων στο ΔΠΧΑ 16) ............................................................................................. 48 2 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 3.14 Κρατικές επιχορηγήσεις ...................................................................................................................................... 48 3.15 Παροχές στο προσωπικό ..................................................................................................................................... 49 3.16 Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις ....................................................................................................... 50 3.17 Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος............................................................................................... 50 3.18 Κέρδη / (Ζημίες) ανά μετοχή ............................................................................................................................... 51 3.19 Μερίσματα .......................................................................................................................................................... 51 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοικήσεως .............................................................................. 51 5. Νέα πρότυπα, ερμηνείες και τροποποίηση υφιστάμενων προτύπων .................................................................. 53 6. Πληροφόρηση κατά τομέα ..................................................................................................................................... 58 7. Άλλα Έσοδα ............................................................................................................................................................ 60 8. Άλλα Έξοδα ............................................................................................................................................................. 61 9. Αποσβέσεις............................................................................................................................................................. 61 10. Κόστος μισθοδοσίας ............................................................................................................................................ 62 11. Χρηματοοικονομικό κόστος ................................................................................................................................ 62 12. Φόρος εισοδήματος ............................................................................................................................................ 63 13. Κέρδη / (Ζημίες) ανά μετοχή ............................................................................................................................... 67 14. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία ............................................................................................................. 67 15. Άυλα περιουσιακά στοιχεία ................................................................................................................................ 71 16. Δικαιώματα χρήσης παγίων ................................................................................................................................ 73 17. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες ................................................................................................................... 74 18. Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες ......................................................................................... 75 19. Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις .................................................................................................................. 77 20. Πελάτες και απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες .......................................................................................... 78 21. Λοιπές απαιτήσεις ............................................................................................................................................... 80 22. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα ................................................................................................................... 81 23. Μετοχικό κεφάλαιο, υπέρ το άρτιο και ίδιες μετοχές ........................................................................................ 81 24. Αποθεματικά εύλογης αξίας ............................................................................................................................... 82 25. Λοιπά αποθεματικά ............................................................................................................................................. 83 26. Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις ........................................................................................................ 84 27. Υποχρεώσεις από μισθώσεις ............................................................................................................................... 85 3 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 28. Προβλέψεις για παροχές στους εργαζομένους .................................................................................................. 86 29. Λοιπές προβλέψεις .............................................................................................................................................. 86 30. Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων ............................................................................................................ 87 31. Προμηθευτές ....................................................................................................................................................... 87 32. Λοιπές υποχρεώσεις ............................................................................................................................................ 88 33. Βραχυπρόθεσμα δάνεια ...................................................................................................................................... 88 34. Γνωστοποιήσεις συνδεδεμένων μερών .............................................................................................................. 89 35. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου ......................................................................................................... 90 36. Δεσμεύσεις και ενδεχόμενες απαιτήσεις – υποχρεώσεις................................................................................... 93 37. Μερίσματα .......................................................................................................................................................... 94 38. Γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς ......................................................................................................... 95 Ε. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 10 ΤΟΥ Ν. 3401/2005 ............................................................................................................. 96 4 5 23 KSi Greece Helping clients succeed Γ. ΕΚΘΕΣΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ ΟΡΚΩΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ - ΛΟΓΙΣΤΗ Προς τους Μετόχους της Εταιρείας «Ευρωσύμβουλοι Ανώνυμη Εταιρεία Συμβούλων Ανάπτυξης και Τεχνολογίας» Έκθεση ελέγχου επί των Εταιρικών και Ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Γνώμη Έχουμε ελέγξει τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας «Ευρωσύμβουλοι Ανώνυμη Εταιρεία Συμβούλων Ανάπτυξης και Τεχνολογίας» (Εταιρεία και Όμιλος), οι οποίες αποτελούνται από την εταιρική και ενοποιημένη κατάσταση οικονομικής θέσης της 31ης Δεκεμβρίου 2020, τις εταιρικές και ενοποιημένες καταστάσεις αποτελεσμάτων και συνολικών εισοδημάτων, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή, καθώς και περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών και μεθόδων και λοιπές επεξηγηματικές πληροφορίες. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα, από κάθε ουσιώδη άποψη, την χρηματοοικονομική θέση της εταιρείας «Ευρωσύμβουλοι Ανώνυμη Εταιρεία Συμβούλων Ανάπτυξης και Τεχνολογίας» και των θυγατρικών αυτής (ο Όμιλος) κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, τη χρηματοοικονομική τους επίδοση και τις ταμειακές τους ροές, για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή, σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ), όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βάση γνώμης Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Ελέγχου (ΔΠΕ), όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία. Οι ευθύνες μας, σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στην ενότητα της έκθεσής μας «Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων». Είμαστε ανεξάρτητοι από την Εταιρεία και τις ενοποιούμενες θυγατρικές της, καθ’ όλη τη διάρκεια του διορισμού μας, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας για Επαγγελματίες Ελεγκτές του Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας Ελεγκτών, όπως αυτός έχει ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, και τις απαιτήσεις δεοντολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων στην Ελλάδα και έχουμε εκπληρώσει τις δεοντολογικές μας υποχρεώσεις σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας και του προαναφερόμενου Κώδικα Δεοντολογίας. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε αποκτήσει είναι επαρκή και κατάλληλα να παρέχουν βάση για τη γνώμη μας. Ουσιώδης αβεβαιότητα που σχετίζεται με τη συνέχιση της δραστηριότητας Εφιστούμε την προσοχή σας στη Σημείωση 2.2 επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η οποία περιγράφει ότι οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας υπερβαίνουν τα κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία και ότι η καθαρή θέση του Ομίλου είναι αρνητική. Οι συνθήκες αυτές, υποδηλώνουν την ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας η οποία ενδεχομένως να εγείρει σημαντική αμφιβολία σχετικά με τη δυνατότητα του Ομίλου να συνεχίσει τη δραστηριότητα του, απρόσκοπτα. Η επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων όπως αυτών της κλειόμενης χρήσης, όπως αυτών που επιβεβαιώνονται από τα δεδομένα του πρώτου τριμήνου του 2021, αποτελούν προϋποθέσεις για τη βελτίωση του κεφαλαίου κίνησης της Εταιρείας και του Ομίλου στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Η γνώμη μας δεν διαφοροποιείται σε σχέση με το θέμα αυτό. KSi Greece ΙKE Ορκωτών Ελεγκτών & Συμβούλων Επιχειρήσεων Ορκωτών Ελεγκτών & Συμβούλων Επιχειρήσεων Λεωφ. Κηφισίας 62 & Πρεμετής | Τ.Κ. 151 25 | Μαρούσι Αττικής | Ελλάδα | Τηλ: 211 4110991 | Φαξ: 211 4111727 Φράγκων 6-8, | Θεσσαλονίκη | Ελλάδα | Τηλ: 2311 820899 | Φαξ: 2311 820899 | www.ksigreece.gr | email: ksi@ksigreece.gr KSi Greece Helping clients succeed Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν εξέχουσας σημασίας στον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της ελεγχόμενης χρήσεως. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ως σύνολο, για τη διαμόρφωση της γνώμης μας επί αυτών και δεν εκφέρουμε ξεχωριστή γνώμη για τα θέματα αυτά. Εκτός από το θέμα που περιγράφεται στην παράγραφο της έκθεσης μας «Ουσιώδης αβεβαιότητα που σχετίζεται με τη συνέχιση δραστηριότητας», έχουμε διαπιστώσει ότι τα θέματα που περιγράφονται κατωτέρω είναι τα σημαντικότερα θέματα του ελέγχου που πρέπει να γνωστοποιούνται στην έκθεσή μας. Σημαντικότερα θέματα ελέγχου Αντιμετώπιση του θέματος στον έλεγχο Ανακτησιμότητα εμπορικών απαιτήσεων (εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Όπως αναφέρεται στη σημείωση 20, κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020, οι απαιτήσεις του Ομίλου και της Εταιρείας Ομίλου ανέρχονται σε € 1.202.320,40 και € 1.034.822,70, αντίστοιχα. Στην περίπτωση που οι πελάτες καταστούν αφερέγγυοι και αδυνατούν να καλύψουν τις συμβατικές τους υποχρεώσεις, ο Όμιλος εκτίθεται σε πιστωτικό κίνδυνο. Στο ανωτέρω πλαίσιο, η Διοίκηση του Ομίλου εκτιμά την ανακτησιμότητα των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων για τις οποίες υφίστανται αντικειμενικές ενδείξεις απομείωσης, σε εξατομικευμένη βάση ώστε αυτές να απεικονίζονται στο ανακτήσιμο ποσό τους. Από 1ης Ιανουαρίου 2018, εφαρμόζοντας το λογιστικό πρότυπο ΔΠΧΑ 9, εκτιμάται η απαιτούμενη πρόβλεψης απομείωσης, για τις αναμενόμενες και όχι για τις πραγματοποιθείσες πιστωτικές ζημιές. Η ανωτέρω εκτίμηση, λαμβάνει υπόψη τυχόν εξασφαλίσεις και εγγυήσεις, το ιστορικό εισπραξιμότητας των απαιτήσεων, την εμπειρία της αναφορικά με τις επικρατούσες συνθήκες της αγοράς, καθώς και μεταγενέστερες εισπράξεις Λόγω του σημαντικού ύψους του κονδυλίου των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων αλλά και λόγω των κρίσεων και εκτιμήσεων που απαιτούνται από την πλευρά της Διοίκησης του Ομίλου, θεωρούμε ότι η ανακτησιμότητα των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων αποτελεί περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν αφορούν τα εξής: Λάβαμε επιστολές επιβεβαίωσης για αντιπροσωπευτικό δείγμα απαιτήσεων από πελάτες και ελέγξαμε μεταγενέστερες εισπράξεις έναντι υπολοίπων τέλους χρήσης. Αξιολογήσαμε τη διαδικασία που έχει εφαρμόσει η Διοίκηση για την παρακολούθηση των απαιτήσεων και τους παράγοντες που λαμβάνει υπόψη για τον προσδιορισμό της ανακτησιμότητάς τους. Εξετάσαμε την ενηλικίωση των υπολοίπων των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων. Αξιολογήσαμε τη μεθοδολογία βάσει της οποίας εκτιμήθηκε το ανακτήσιμο ποσό σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΠΧΑ 9 και ειδικότερα η μεθοδολογία υπολογισμού των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, με βάση το ιστορικό εισπραξιμότητας των απαιτήσεων. Αξιολογήσαμε τις παραδοχές στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της Διοίκησης. Επισκοπήσαμε τις απαντητικές επιστολές των συνεργαζόμενων νομικών συμβούλων και εξετάσαμε εάν συμβαδίζουν με την εκτίμηση της Διοίκησης. Αξιολογήσαμε τη σημαντικότητα του ύψους των επισφαλών απαιτήσεων οι οποίες δεν καλύπτονται από πρόβλεψη. Ελέγξαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων. KSi Greece Helping clients succeed Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες (μη τιμολογημένα έσοδο και σχετικά έξοδα εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις) Όπως αναφέρεται στις σημειώσεις 20, και 31, κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020, οι απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες του Ομίλου και της Εταιρείας ανέρχονται σε € 687.639,31 και € 687.639,31,αντίστοιχα. Επίσης, οι σχετικές δεδουλευμένες μη τιμολογημένες δαπάνες ανέρχονται σε € 155.775,14 και € 155.775,14, αντίστοιχα. Η Διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζει τα έσοδα και τα έξοδα την λογιστική περίοδο την όποια οι υπηρεσίες παρέχονται με τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης των αναληφθέντων έργων. Η λογιστική αναγνώριση των εσόδων από την εκτέλεση των αναληφθέντων συμβάσεων, βασίζεται σε σημαντικές κρίσεις και εκτιμήσεις της Διοίκησης, με σημαντικό βαθμό αβεβαιότητας. Πιθανές μελλοντικές αλλαγές στις λογιστικές εκτιμήσεις δύναται να οδηγήσουν σε σημαντικές μεταβολές τόσο των εσόδων και εξόδων που αναγνωρίζονται όσο και των σχετικών αποτελεσμάτων. Ειδικότερα, τα έσοδα από αναληφθένα έργα αναγνωρίζονται με την πάροδο του χρόνου και καθώς οι δεσμεύσεις εκτέλεσης εκπληρώνονται και η αναγνώρισή τους απαιτεί εκτιμήσεις και κρίσεις σε σχέση με τα ακόλουθα: • την αναγνώριση των δεσμεύσεων εκτέλεσης και του χρονικού σημείου που αυτές εκπληρώνονται, • την κατανομή της τιμής της συναλλαγής (συμβατικού τιμήματος) στις δεσμεύσεις εκτέλεσης, • τον προσδιορισμό των συνολικών εξόδων από την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης έως και την ημερομηνία των εκτιμώμενων παραδόσεων • τις τυχόν αναθεωρήσεις των προϋπολογισθέντων εξόδων Η εκτίμηση των υπηρεσιών που παρασχέθηκαν μέχρι την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με τις συνολικές υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν, σύμφωνα με τους υπεύθυνους των Έργων. Λόγω του σημαντικού ύψους του κονδυλίου αλλά και λόγω των κρίσεων και εκτιμήσεων που απαιτούνται από τη Διοίκηση. Εκτιμούμε ότι ο προσδιορισμός των παρεχόμενων υπηρεσιών και της σχετικής δαπάνης χαρακτηρίζεται ως περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν αφορούν τα εξής: Κατανοήσαμε τη διαδικασία αναγνώρισης εσόδου και των σχετικών εξόδων που εφαρμόζει ο Όμιλος. Επιλέξαμε ένα δείγμα συμβάσεων αναληφθέντων έργων με βάση ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια, για το οποίο: • Επικοινωνήσαμε με τους υπεύθυνους των έργων προς κατανόηση των βασικών όρων των συμβάσεων. • Επιβεβαιώσαμε το ποσοστό ολοκλήρωσης με βάση αναφορές ανθρωποωρών, παραδοτέα, συμβατικά στάδια ολοκλήρωσης, μεταγενέστερες τιμολογήσεις και εισπράξεις. • Ελέγξαμε την πληρότητα των προϋπολογισμένων και καταχωρημένων εξόδων που σχετίζονται με τα έργα αυτά. • Αξιολογήσαμε την ανακτησιμότητα του δεδουλευμένου μη τιμολογημένου εσόδου. Ελέγξαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων. Από την εργασία μας δεν εντοπίσαμε ουσιώδεις εξαιρέσεις και διαπιστώσαμε ότι οι γνωστοποιήσεις ήταν επαρκείς. KSi Greece Helping clients succeed Ανακτησιμότητα συμμετοχών χρηματοοικονομικές καταστάσεις) (εταιρικές Όπως αναφέρεται στις σημειώσεις 17 και 18, κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020, στις εταιρικές χρηματοοικονομικές καταστάσεις οι επενδύσεις σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες ανέρχονται σε € 196.749,32 και 221.255,78, αντίστοιχα. Η Διοίκηση του Ομίλου εξετάζει σε ετήσια βάση εάν υφίστανται ενδείξεις απομείωσης σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες. Στην περίπτωση που υφίστανται τέτοιες ενδείξεις, πραγματοποιεί έλεγχο απομείωσης και εκτιμά το ποσό της απομείωσης ως τη διαφορά μεταξύ του ανακτήσιμου ποσού (το μεγαλύτερο ποσό μεταξύ της αξίας χρήσης και της εύλογης αξίας μειωμένο με τα κόστη διάθεσης) και της λογιστικής αξίας των επενδύσεων σε θυγατρικές και συγγενείς. Το ζήτημα της ανακτησιμότητας της αξίας των συμμετοχών θεωρείται περιοχή ιδιαίτερου ελεγκτικού ενδιαφέροντος, λόγω του σημαντικού ύψους του κονδυλίου των επενδύσεων σε θυγατρικές και συγγενείς εταιρείες, αλλά και της χρήσης παραδοχών και εκτιμήσεων από την πλευρά της Διοίκησης. Οι ελεγκτικές διαδικασίες που διενεργήθηκαν αφορούν τα εξής: Αξιολογήσαμε τις διαδικασίες εντοπισμού από τη Διοίκηση τυχόν ενδείξεων απομείωσης των επενδύσεων σε θυγατρικές και συγγενείς. Για τον υπολογισμό της αξίας χρήσης, ελέγξαμε την ορθότητα των απολογιστικών στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν και τη συνάφειά τους με τις εκτιμήσεις της Διοίκησης αναφορικά με τα μελλοντικά αποτελέσματα της συμμετοχής. Αξιολογήσαμε την καταλληλότητα του μοντέλου της αξίας χρήσης και των παραδοχών που χρησιμοποιήθηκαν, με έμφαση στα εξής: ▪ Μεταβολής μεικτού και καθαρού κέρδους στην πενταετία ▪ Προεξοφλητικού επιτοκίου με βάση το κόστος κεφαλαίου, το κόστος δανεισμού και τα δεδομένα της Ελληνικής αγοράς και του κλάδου. Εξετάσαμε τη μαθηματική ακρίβεια των υπολογισμών της Διοίκησης. Ελέγξαμε την επάρκεια των σχετικών γνωστοποιήσεων. Από την εργασία μας δεν εντοπίσαμε ουσιώδεις εξαιρέσεις και διαπιστώσαμε ότι οι γνωστοποιήσεις ήταν επαρκείς. Άλλες πληροφορίες Η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για τις άλλες πληροφορίες. Οι άλλες πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην Ετήσια Οικονομική Έκθεση, είναι η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου, για την οποία γίνεται σχετική αναφορά στην «Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων» και οι Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, αλλά δεν περιλαμβάνουν τις χρηματοοικονομικές καταστάσεις και την έκθεση ελέγχου επί αυτών. Η γνώμη μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων δεν καλύπτει τις άλλες πληροφορίες και δεν εκφράζουμε με την γνώμη αυτή οποιασδήποτε μορφής συμπέρασμα διασφάλισης επί αυτών. Σε σχέση με τον έλεγχό μας επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η ευθύνη μας είναι να αναγνώσουμε τις άλλες πληροφορίες και, με τον τρόπο αυτό, να εξετάσουμε εάν οι άλλες πληροφορίες είναι ουσιωδώς ασυνεπείς με τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις ή τις γνώσεις που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχο ή αλλιώς φαίνεται να είναι ουσιωδώς εσφαλμένες. Εάν, με βάση τις εργασίες που έχουμε εκτελέσει, καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ουσιώδες σφάλμα σε αυτές τις άλλες πληροφορίες, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε το γεγονός αυτό. Δεν έχουμε τίποτα να αναφέρουμε σχετικά με το θέμα αυτό. KSi Greece Helping clients succeed Ευθύνες της Διοίκησης και των υπευθύνων για τη διακυβέρνηση επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ, όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και για εκείνες τις εσωτερικές δικλείδες ελέγχου που η Διοίκηση καθορίζει ως απαραίτητες, ώστε να καθίσταται δυνατή η κατάρτιση εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος. Κατά την κατάρτιση των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, η Διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους, γνωστοποιώντας όπου συντρέχει τέτοια περίπτωση, τα θέματα που σχετίζονται με τη συνεχιζόμενη δραστηριότητα και τη χρήση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας, εκτός και εάν η Διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία και τον Όμιλο ή να διακόψει τη δραστηριότητά τους ή δεν έχει άλλη ρεαλιστική εναλλακτική επιλογή από το να προχωρήσει σ ’αυτές τις ενέργειες. Η Επιτροπή Ελέγχου (άρθ. 44 ν.4449/2017) της Εταιρείας έχει την ευθύνη εποπτείας της διαδικασίας χρηματοοικονομικής αναφοράς της Εταιρείας και του Ομίλου. Ευθύνες ελεγκτή για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη διασφάλιση για το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις στο σύνολο τους είναι απαλλαγμένες από ουσιώδες σφάλμα, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος και να εκδώσουμε έκθεση ελεγκτή, η οποία περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Η εύλογη διασφάλιση συνιστά διασφάλιση υψηλού επιπέδου, αλλά δεν είναι εγγύηση ότι ο έλεγχος που διενεργείται σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία, θα εντοπίζει πάντα ένα ουσιώδες σφάλμα, όταν αυτό υπάρχει. Σφάλματα δύναται να προκύψουν από απάτη ή από λάθος και θεωρούνται ουσιώδη όταν, μεμονωμένα ή αθροιστικά, θα μπορούσε εύλογα να αναμένεται ότι θα επηρέαζαν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται με βάση αυτές τις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις. Ως καθήκον του ελέγχου, σύμφωνα με τα ΔΠΕ, όπως αυτά έχουν ενσωματωθεί στην Ελληνική Νομοθεσία ασκούμε επαγγελματική κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό καθ’ όλη τη διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: • Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους σφάλματος στις εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζοντας και διενεργώντας ελεγκτικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στους κινδύνους αυτούς και αποκτούμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παρέχουν βάση για την γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη εντοπισμού ουσιώδους σφάλματος που οφείλεται σε απάτη είναι υψηλότερος από αυτόν που οφείλεται σε λάθος, καθώς η απάτη μπορεί να εμπεριέχει συμπαιγνία, πλαστογραφία, εσκεμμένες παραλείψεις, ψευδείς διαβεβαιώσεις ή παράκαμψη των εσωτερικών δικλείδων ελέγχου. • Κατανοούμε τις δικλίδες εσωτερικού ελέγχου που σχετίζονται με τον έλεγχο, με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό τη διατύπωση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας των δικλίδων εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας και του Ομίλου. • Αξιολογούμε την καταλληλότητα των λογιστικών αρχών και μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από τη Διοίκηση. • Αποφαινόμαστε για την καταλληλότητα της χρήσης από τη Διοίκηση της λογιστικής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας και με βάση τα ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτήθηκαν για το εάν υπάρχει ουσιώδης αβεβαιότητα σχετικά με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να υποδηλώνουν ουσιώδη αβεβαιότητα ως προς την ικανότητα της Εταιρείας και του Ομίλου να συνεχίσει τη δραστηριότητά του. Εάν συμπεράνουμε ότι υφίσταται ουσιώδης αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι στην έκθεση ελεγκτή να επισύρουμε την προσοχή στις σχετικές γνωστοποιήσεις των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων ή εάν αυτές οι γνωστοποιήσεις είναι ανεπαρκείς να διαφοροποιήσουμε τη γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε ελεγκτικά τεκμήρια που αποκτώνται μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελεγκτή. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή συνθήκες ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα η Εταιρεία και ο Όμιλος να παύσουν να λειτουργούν ως συνεχιζόμενη δραστηριότητα. KSi Greece Helping clients succeed • Αξιολογούμε τη συνολική παρουσίαση, τη δομή και το περιεχόμενο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, καθώς και το κατά πόσο οι εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις απεικονίζουν τις υποκείμενες συναλλαγές και τα γεγονότα με τρόπο που επιτυγχάνεται η εύλογη παρουσίαση. • Αποκτούμε επαρκή και κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια αναφορικά με την χρηματοοικονομική πληροφόρηση των οντοτήτων ή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων εντός της Εταιρείας και του Ομίλου για την έκφραση γνώμης επί των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων. Είμαστε υπεύθυνοι για την καθοδήγηση, την επίβλεψη και την εκτέλεση του ελέγχου του Ομίλου. Παραμένουμε αποκλειστικά υπεύθυνοι για την ελεγκτική μας γνώμη. Μεταξύ άλλων θεμάτων, κοινοποιούμε στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, το σχεδιαζόμενο εύρος και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου, καθώς και σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων όποιων σημαντικών ελλείψεων στις δικλείδες εσωτερικού ελέγχου εντοπίζουμε κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Επιπλέον, δηλώνουμε προς τους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση ότι έχουμε συμμορφωθεί με τις σχετικές απαιτήσεις δεοντολογίας περί ανεξαρτησίας και γνωστοποιούμε προς αυτούς όλες τις σχέσεις και άλλα θέματα που μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν την ανεξαρτησία μας και τα σχετικά μέτρα προστασίας, όπου συντρέχει περίπτωση. Από τα θέματα που γνωστοποιήθηκαν στους υπεύθυνους για τη διακυβέρνηση, καθορίζουμε τα θέματα εκείνα που ήταν εξέχουσας σημασίας για τον έλεγχο των εταιρικών και ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου και ως εκ τούτου αποτελούν τα σημαντικότερα θέματα ελέγχου. Έκθεση επί Άλλων Νομικών και Κανονιστικών Απαιτήσεων 1. Έκθεση Διαχείρισης Διοικητικού Συμβουλίου Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Διοίκηση έχει την ευθύνη για την κατάρτιση της Έκθεσης Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου και της Δήλωσης Εταιρικής Διακυβέρνησης που περιλαμβάνεται στην έκθεση αυτή, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου 5 του άρθρου 2 (μέρος Β) του Ν. 4336/2015, σημειώνουμε ότι: α) β) γ) Στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται δήλωση εταιρικής διακυβέρνησης, η οποία παρέχει τα πληροφοριακά στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 152 του Ν. 4548/2018. Κατά τη γνώμη μας η Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού Συμβουλίου έχει καταρτισθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες νομικές απαιτήσεις των άρθρων 150 και 153 και της παραγράφου 1 (περιπτώσεις γ’ και δ’) του άρθρου 152 του Ν. 4548/2018 και το περιεχόμενο αυτής αντιστοιχεί με τις συνημμένες εταιρικές και ενοποιημένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις της χρήσης που έληξε την 31 η Δεκεμβρίου 2020. Με βάση τη γνώση που αποκτήσαμε κατά τον έλεγχό μας, για την Εταιρεία «Ευρωσύμβουλοι Ανώνυμη Εταιρεία Συμβούλων Ανάπτυξης και Τεχνολογίας» και το περιβάλλον της, δεν έχουμε εντοπίσει ουσιώδεις ανακρίβειες στην Έκθεση Διαχείρισης του Διοικητικού της Συμβουλίου. 2. Συμπληρωματική Έκθεση προς την Επιτροπή Ελέγχου Η γνώμη μας επί των συνημμένων ενοποιημένων χρηματοοικονομικών καταστάσεων είναι συνεπής με τη Συμπληρωματική Έκθεσή μας προς την Επιτροπή Ελέγχου του Ομίλου, που προβλέπεται από το άρθρο 11 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. 3. Παροχή Μη Ελεγκτικών Υπηρεσιών Δεν παρείχαμε στην Εταιρεία και τις θυγατρικές της μη ελεγκτικές υπηρεσίες που απαγορεύονται σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) αριθ. 537/2014. KSi Greece Helping clients succeed 4. Διορισμός Ελεγκτή Διοριστήκαμε για πρώτη φορά ως Ορκωτοί Ελεγκτές Λογιστές του Ομίλου με την από 18 Ιουνίου 2013 απόφαση της ετήσιας τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. Έκτοτε ο διορισμός µας έχει αδιαλείπτως ανανεωθεί για συνολική περίοδο 8 ετών µε βάση τις κατ’ έτος λαμβανόμενες αποφάσεις της τακτικής γενικής συνέλευσης των μετόχων. KSi Greece Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία Ορκωτών Ελεγκτών & Συμβούλων Επιχειρήσεων Αθήνα, 29 Απριλίου 2021 Ο Ορκωτός Ελεγκτής Λογιστής Λεωφ. Κηφισίας 62 & Πρεμετής 151 25 Μαρούσι Φράγκων 6-8, 546 26 Θεσσαλονίκη Ανδρέα Μάρμορα 2, 491 32 Κέρκυρα ΑΜ ΣΟΕΛ 171 Γεώργιος Ν. Νίκου ΑΜ ΣΟΕΛ 21841 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Δ. ΕΤΗΣΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2020 Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς 31 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ1. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Ο ΟΜΙΛΟΣ Σημ. Πωλήσεις Κόστος πωλήσεων Μικτά κέρδη / (ζημίες) Άλλα έσοδα Καθαρό Κέρδος/(Ζημιά) από αναπροσαρμογή των επενδύσεων σε ακίνητα σε εύλογη αξία Έξοδα διαθέσεως Έξοδα διοικήσεως Άλλα έξοδα Κέρδη / (Ζημίες) από Λειτουργικές Δραστηριότητες Χρηματοοικονομικό κόστος Προβλέψεις απομείωσης θυγατρικών και συγγενών Αποτέλεσμα από πώληση συμμετοχών Αποτελέσματα από συγγενείς επιχειρήσεις Κέρδη / (ζημίες) προ φόρων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Φόρος εισοδήματος Καθαρά Κέρδη / (ζημίες) χρήσης Κέρδη / (ζημίες) από διακοπείσες δραστηριότητες Καθαρά Κέρδη / (Ζημίες) χρήσης 6 7 01.0131.12.2019 4.043.679,78 (2.976.149,59) 1.067.530,19 410.884,64 3.823.200,16 (2.555.386,88) 1.267.813,28 465.152,23 437.304,00 4.165.870,73 (3.225.058,35) 940.812,39 408.741,65 3.083.618,19 (2.381.030,08) 702.588,11 470.015,31 437.304,00 - 14 (246.298,19) (398.195,18) (162.344,27) (375.896,42) (596.308,88) (180.119,06) (197.288,44) (327.883,37) (96.937,70) (274.230,36) (406.605,58) (157.948,19) 1.108.881,19 (169.680,88) 580.641,16 (196.982,02) 1.164.748,52 (142.465,57) 333.819,29 (173.306,64) (56.800,00) (63.884,62) - 85.865,58 18 10.969,27 (4.471,62) - - 12 893.369,58 (129.190,69) 764.178,88 401.168,47 (169.246,05) 231.922,42 965.482,95 (129.190,69) 836.292,25 343.409,60 (169.180,05) 174.229,55 764.178,88 43.275,51 275.197,93 836.292,25 174.229,55 794.926,02 (30.747,13) 238.493,39 36.704,54 836.292,25 - 174.229,55 - 764.178,88 275.197,93 836.292,25 174.229,55 11.125.110,00 11.125.110,00 11.125.110,00 11.125.110,00 0,0715 0,0715 0,0214 0,0214 0,0752 0,0752 0,0157 0,0157 8 11 17 18 Αποδιδόμενα σε: Μετόχους μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Κέρδη / (Ζημίες) ανά μετοχή από συνεχιζόμενες δραστηριότητες αποδιδόμενα στους μετόχους της μητρικής Σταθμισμένος μέσος αριθμός μετοχών Βασικά Μειωμένα 01.0131.12.2020 H ETAIΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 13 13 32 (56.800,00) - (60.000,00) 242.896,95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σημ. Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Καθαρά Κέρδη / (Ζημίες) μετά από φόρους χρήσης H ETAIΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 764.178,88 275.197,93 836.292,25 174.229,55 (91.037,14) 2.388,50 (98.514,32) - (91.037,14) 2.388,50 (98.514,32) - 91.231,10 1.107,00 (298,23) (22.086,85) - 394.627,96 9.778,00 (35,02) (96.954,30) 3.207,43 91.231,10 1.107,00 (22.161,14) - 394.627,96 9.778,00 (97.057,43) 3.207,43 69.953,02 310.624,07 70.176,96 310.555,96 Σύνολο λοιπών συνολικών εσόδων / (ζημιών) μετά από φόρο (21.084,12) 313.012,57 (28.337,36) 310.555,96 Σύνολο Συγκεντρωτικών συνολικών κερδών / (ζημιών) 743.094,76 588.210,50 807.954,89 484.785,50 Αποδιδόμενο σε: Μετόχους μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές 771.870,91 (28.776,15) 550.876,35 37.334,15 807.954,89 - 484.785,50 - 743.094,76 588.210,50 807.954,89 484.785,50 Λοιπά συνολικά έσοδα / (ζημίες) που θα αναταξινομηθούν μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Κέρδη/Ζημιές από μετατροπή οικονομικών καταστάσεων εξωτερικού Σύνολο Λοιπών συνολικών εσόδων / (ζημιών) που θα αναταξινομηθούν μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Λοιπά συνολικά έσοδα / (ζημίες) που δεν θα αναταξινομηθούν μεταγενέστερα στα αποτελέσματα Αναπροσαρμογή αξίας οικοπέδων και κτιρίων Αναλογιστικά κέρδη Συμμετοχή στα λοιπά συνολικά έσοδα συγγενών Αναλογούν φόρος Επίδραση μεταβολής φορολογικού συντελεστή Σύνολο Λοιπών συνολικών έσοδων / (ζημίων) που δεν θα αναταξινομηθούν μεταγενέστερα στα αποτελέσματα 14 28 18 33 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ3. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΘΕΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σημ. ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Μη Κυκλοφορούντα Περιουσιακά Στοιχεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Άυλα περιουσιακά στοιχεία Δικαιώματα χρήσης παγίων Επενδυτικά ακίνητα Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες Λοιποί συμμετοχικοί τίτλοι Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Σύνολο μη Κυκλοφορούντων Περιουσιακών Στοιχείων Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Πελάτες και απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Λοιπές απαιτήσεις Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Σύνολο Κυκλοφορούντων Περιουσιακών Στοιχείων ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ ΚΑΘΑΡΗ ΘΕΣΗ & ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Καθαρή θέση Μετοχικό Κεφάλαιο Αποθεματικό υπέρ το άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας Αποθεματικά συν/κων διαφορών μετατροπής Ισολογισμού Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Ίδια Κεφάλαια Αποδιδόμενα στους Ιδιοκτήτες της Μητρικής Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Καθαρής Θέσης Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Υποχρεώσεις από μισθώσεις Προβλέψεις για παροχές στους εργαζόμενους Λοιπές προβλέψεις Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων Λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις Σύνολο Μακροπρόθεσμων Υποχρεώσεων Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Προμηθευτές Λοιπές υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμα δάνεια Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων Υποχρεώσεις από μισθώσεις Σύνολο Βραχυπρόθεσμων Υποχρεώσεων Σύνολο Υποχρεώσεων ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ & ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 14 15 16 14 17 18 Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 263.628,54 22.998,79 26.142,52 849.182,86 2.298,41 70.878,76 3.757.320,00 196.749,32 221.255,78 19.197,79 10.077,22 2.133.051,44 3.156,88 2.022.363,25 196.749,32 278.055,78 11.447,79 26.142,52 4.944.175,27 4.479.652,31 5.126.960,14 4.670.966,98 20 21 22 1.202.320,40 377.498,97 150.285,50 1.730.104,87 6.674.280,13 1.633.240,75 568.397,18 317.940,01 2.519.577,94 6.999.230,25 1.034.822,70 286.933,23 63.622,50 1.385.378,43 6.512.338,57 1.517.134,13 421.778,82 50.507,23 1.989.420,18 6.660.387,16 23 23 24 3.322.541,15 712.732,07 2.082.093,89 3.322.541,15 712.732,07 2.012.758,26 3.322.541,15 712.732,07 2.082.093,89 3.322.541,15 712.732,07 2.012.758,26 25 3.027,20 379.151,17 (6.803.701,00) (2.479,00) 379.151,17 (7.500.730,07) 378.609,78 (6.290.984,16) 378.609,78 (7.029.603,41) (304.155,52) (94.401,68) (398.557,20) (1.076.026,42) (65.625,52) (1.141.651,94) 204.992,74 204.992,74 (602.962,15) (602.962,15) 1.209.805,16 1.672.356,62 107.862,00 124.103,43 245.491,58 78.158,50 403.792,71 3.841.569,99 1.297.726,16 1.763.847,43 98.892,00 124.103,43 271.270,94 94.155,07 252.440,87 3.902.435,90 1.102.683,16 1.672.356,62 107.862,00 275.005,83 245.491,58 78.158,50 403.792,71 3.885.350,39 1.160.013,16 1.763.847,43 98.892,00 275.005,83 271.270,94 94.155,07 252.440,87 3.915.625,30 1.063.896,26 1.063.103,50 408.518,12 1.151.313,30 1.701.114,44 720.738,40 777.604,17 924.498,49 390.539,49 948.251,89 1.428.348,96 671.023,05 513.840,73 504.201,66 147.444,57 139.021,62 25.284,12 156.624,61 3.231.267,34 7.072.837,33 6.674.280,13 24.788,87 136.289,63 4.238.446,29 8.140.882,19 6.999.230,25 25.284,12 156.624,61 2.421.995,45 6.307.345,84 6.512.338,57 24.788,87 136.289,63 3.347.724,02 7.263.349,32 6.660.387,17 19 26 27 28 29 30 12 31 32 33 26 30 27 855.278,21 2.298,41 70.878,76 3.757.320,00 217.573,88 30.748,79 10.077,22 2.141.190,33 3.328,88 2.022.363,25 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 34 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΟΜΙΛΟΥ Μετοχικό Κεφάλαιο Υπόλοιπο 1.1.2019 Υπέρ το άρτιο Αποθεματικά εύλογης αξίας Συναλλαγματικές διαφορές Λοιπά αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Καθαρή θέση αποδιδόμενη στη μητρική Μη ελέγχουσες συμμετοχές Σύνολο Καθαρής Θέσης 3.322.541,15 712.732,07 1.538.885,56 (4.237,89) 473.044,14 (7.575.974,82) (1.533.009,79) 429.553,33 (1.103.456,46) - - - - - 238.493,39 238.493,39 36.704,54 275.197,93 - - 170.370,05 - - (170.370,05) - - - - - 303.502,65 1.758,89 - 7.121,41 312.382,95 629,61 313.012,56 - - 473.872,70 1.758,89 - 75.244,75 550.876,34 37.334,15 588.210,49 - - - - (93.892,97) - (93.892,97) (532.513,00) (626.405,97) Υπόλοιπο 31.12.2019 3.322.541,15 712.732,07 2.012.758,26 (2.479,00) 379.151,17 (7.500.730,07) (1.076.026,42) (65.625,52) (1.141.651,94) Υπόλοιπο 1.1.2020 3.322.541,15 712.732,07 2.012.758,26 (2.479,00) 379.151,17 (7.500.730,07) (1.076.026,42) (65.625,52) (1.141.651,94) - - - - - 794.926,02 794.926,02 (30.747,14) 764.178,88 - - 69.335,64 5.506,20 - (97.896,95) (23.055,12) 1.970,98 (21.084,13) - - 69.335,64 5.506,20 - 697.029,07 771.870,90 (28.776,16) 743.094,74 3.322.541,15 712.732,07 2.082.093,89 3.027,20 379.151,17 (6.803.701,00) (304.155,51) (94.401,68) (398.557,20) Κέρδη χρήσης Αλλαγή λογιστικής πολιτικής Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά κέρδη / (ζημίες) μετά από φόρους Διαγραφή μη ελέγχουσας συμμετοχής λόγω πώλησης θυγατρικής Κέρδη χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά κέρδη μετά από φόρους Υπόλοιπο 31.12.2020 35 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ5. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΙΔΙΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Μετοχικό Κεφάλαιο Υπόλοιπο 1.1.2019 Επίδραση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο την 1.1.2019 Κέρδος χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Υπόλοιπο 31.12.2019 3.322.541,15 Αποθεματικό Υπέρ το άρτιο 712.732,07 3.322.541,15 3.322.541,15 Υπόλοιπο 1.1.2020 Κέρδος χρήσης Λοιπά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα μετά από φόρους Υπόλοιπο 31.12.2020 3.322.541,15 3.322.541,15 Αποθεματικά εύλογης αξίας Λοιπά αποθεματικά 1.709.255,61 378.609,78 712.732,07 712.732,07 1.709.255,61 303.502,65 303.502,65 2.012.758,26 712.732,07 712.732,07 2.012.758,26 69.335,64 69.335,64 2.082.093,89 36 Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο Καθαρής Θέσης 378.609,78 378.609,78 (7.210.523,70) (362,56) (7.210.886,26) 174.229,55 7.053,31 181.282,85 (7.029.603,41) (1.087.385,09) (362,56) (1.087.747,65) 174.229,55 310.555,95 484.785,50 (602.962,15) 378.609,78 378.609,78 (7.029.603,41) 836.292,25 (97.673,00) 738.619,25 (6.290.984,15) (602.962,15) 836.292,25 (28.337,36) 807.954,89 204.992,74 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ6. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ ΟΜΙΛΟΥ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σημ. Ταμειακές ροές από λειτουργικές δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων από συνεχιζόμενες δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων από διακοπτόμενες δραστηριότητες Προσαρμογές για: (Κέρδη) πώλησης/διαγραφής ενσώματων παγίων και άυλων στοιχείων Καθαρή επίδραση επιχορηγ. & αναλογ. επιχορηγήσεων Προβλέψεις χρήσεως Έσοδα από προβλέψεις προηγούμενων χρήσεων Απομείωση αξίας συμμετοχών Κέρδος επανεκτίμησης παγίων Αποσβέσεις Συναλλαγματικές διαφορές μετατροπής οικονομικών καταστάσεων Αποτελέσματα από συγγενείς επιχειρήσεις Κέρδη πώλησης συμμετοχών Χρεωστικοί τόκοι 30 17, 18 14 9 18 11 (Αύξηση) / Μείωση απαιτήσεων Αύξηση / (Μείωση) υποχρεώσεων Ταμιακές ροές από τις λειτουργίες Τόκοι πληρωθέντες Φόρος εισοδήματος πληρωθείς Σύνολο εισροών / (εκροών) από λειτουργικές δραστηριότητες (α) Ταμειακές ροές από επενδυτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από πώληση συμμετοχών Απόκτηση χρηματοοικονομικών στοιχείων Πώληση ενσώματων παγίων Αγορά ενσωμάτων παγίων Αγορά άυλων περιουσιακών στοιχείων Σύνολο (εκροών) από επενδυτικές δραστηριότητες (β) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 893.369,57 - 401.168,47 43.275,51 965.482,95 - 343.409,60 - (25.284,12) 87.796,68 56.800,00 (437.304,00) 69.590,25 (24.788,87) 67.094,94 3.884,62 (23.577,00) 158.187,49 (25.284,12) 30.782,68 56.800,00 (437.304,00) 66.370,72 18.603,33 (24.788,87) 63.710,94 60.000,00 (242.896,95) (23.577,00) 158.007,49 (91.037,15) (10.969,27) 169.680,88 712.642,84 560.164,19 (741.424,55) 531.382,48 (1.758,89) 4.403,51 (85.865,58) 196.982,02 739.006,22 (684.411,43) (109.832,43) (55.237,64) (98.514,32) 142.465,57 700.799,48 612.516,65 (690.494,76) 622.821,36 173.306,64 525.775,18 (790.129,35) 6.458,95 (257.895,22) (169.680,88) - (196.982,02) - (142.465,57) - (173.306,64) - 361.701,60 (252.219,67) 480.355,79 (431.201,86) (7.750,00) (10.229,40) (680,97) (18.660,37) 294.739,17 (10.100,00) 3.880,00 (24.396,27) 264.122,90 (7.750,00) (9.225,40) (680,97) (17.656,37) 294.739,17 (10.100,00) 3.880,00 (21.552,55) 266.966,62 (390.502,21) (120.193,54) 430.736,89 (234.749,33) (329.390,61) (120.193,54) 422.578,87 (234.749,33) (510.695,75) 195.987,56 (449.584,15) 187.829,54 (167.654,51) 317.940,01 207.890,79 545.270,47 13.115,27 50.507,23 23.594,30 26.912,93 150.285,50 (435.221,25) 317.940,01 63.622,50 50.507,23 14 14 15 Ταμειακές ροές από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή μεταβολή δανείων Αποπληρωμή μισθώσεων Σύνολο (εκροών) / εισροών από χρηματοδοτικές δραστηριότητες (γ) Καθαρή αύξηση / (μείωση) στα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα (α) + (β) + (γ) Ταμειακά διαθέσιμα στην αρχή της περιόδου Ταμειακά διαθέσιμα έναρξης μη ενοποιούμενων θυγατρικών Ταμειακά διαθέσιμα στη λήξη της περιόδου Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 22 37 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Δ7. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ 1. Γενικές πληροφορίες Η Εταιρεία «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Α.Ε.» και οι θυγατρικές της (στο εξής «Όμιλος») δραστηριοποιούνται στον τομέα της Παροχής Επιχειρησιακών και Διαχειριστικών Υπηρεσιών. Οι εγκαταστάσεις της Εταιρείας ευρίσκονται στο Δήμο Πυλαίας στη Θεσσαλονίκη. Η Εταιρεία «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Α.Ε.» έχει τη μορφή της Ανωνύμου Εταιρείας και είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Οι μετοχές της Εταιρείας διαπραγματεύονται στον υποκλάδο ICB «υποστηρικτικές υπηρεσίες προς επιχειρήσεις». Έχει την έδρα της στο ιδιόκτητο ακίνητο επί της οδού Αντώνη Τρίτση, αριθμός 21, στον Δήμο Πυλαίας και η διεύθυνσή της στο διαδίκτυο είναι www.euroconsultants.gr. Οι Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου για τη χρήση που έληξε την 31η Δεκεμβρίου 2020 εγκρίθηκαν από το Διοικητικό Συμβούλιο την 29η Απριλίου 2021. Οι Οικονομικές Καταστάσεις τελούν υπό την έγκριση της επερχόμενης Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων. 2. Βάση κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων 2.1 Βάση κατάρτισης των Οικονομικών Καταστάσεων Οι παρούσες ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις έχουν καταρτισθεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (Δ.Π.Χ.Α.), όπως αυτά έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (Σ.Δ.Λ.Π.) καθώς και σύμφωνα με τις σχετικές Διερμηνείες τους, όπως αυτές έχουν εκδοθεί από την Επιτροπή Διερμηνειών Προτύπων του Σ.Δ.Λ.Π., όπως αυτά έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζονται υποχρεωτικά για τις χρήσεις που έληξαν την 31η Δεκεμβρίου 2020. Δεν υπάρχουν πρότυπα και διερμηνείες προτύπων που να έχουν εφαρμοσθεί πριν την ημερομηνία έναρξης εφαρμογής τους. Οι συνημμένες ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ και έχουν συνταχθεί σύμφωνα με την αρχή του ιστορικού κόστους με εξαίρεση την αποτίμηση των οικοπέδων, των κτιρίων και των λοιπών συμμετοχικών τίτλων στις εύλογες αξίες τους και την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας. 2.2 Συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας Οι ετήσιες χρηματοοικονομικές Καταστάσεις της χρήσης 2018 έκαναν αναφορά στο θέμα της ομαλής συνέχισης της δραστηριότητας του Ομίλου λόγω των προβλημάτων που είχε δημιουργήσει η παρατεταμένη χρηματοπιστωτική κρίση στη χώρα, η μείωση του κύκλου εργασιών, οι πραγματοποιηθείσες ζημίες και τα προβλήματα ρευστότητας που αντιμετώπιζε η Εταιρεία. Προς την κατεύθυνση της αντιμετώπισης των θεμάτων αυτών, η Διοίκηση του Ομίλου είχε σχεδιάσει μια σειρά από ενέργειες για την αντιμετώπισή τους όπως αναλυτικά αναφέρθηκαν στις αντίστοιχες γνωστοποιήσεις των ανωτέρω Οικονομικών Καταστάσεων για τις προηγούμενες χρήσεις. Οι προσπάθειες της Διοίκησης στη χρήση 2019 και στην τρέχουσα χρήση 2020 αναδεικνύουν σημάδια βελτίωσης καθώς παρουσιάστηκε σημαντική αύξηση του κύκλου εργασιών κυρίως σε επίπεδο Εταιρείας και σε επιστροφή στην κερδοφορία. Ωστόσο, η καθαρή θέση του Ομίλου είναι αρνητική και οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας υπερβαίνουν τα κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία τους. Οι ανωτέρω συνθήκες υποδηλώνουν την ύπαρξη ουσιώδης αβεβαιότητας η οποία ενδεχομένως να εγείρει σημαντική αμφιβολία σχετικά με τη δυνατότητα της Εταιρείας να συνεχίσει τη δραστηριότητά της. Ωστόσο, οι συνημμένες χρηματοοικονομικές καταστάσεις έχουν συνταχθεί από τη Διοίκηση με βάση την αρχή της συνέχισης της δραστηριότητας, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής (συμπεριλαμβανομένων και των δράσεων της Εταιρείας): ▪ Οι ζημίες των προηγούμενων χρήσεων προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από ζημίες απομειώσεων συγγενών, θυγατρικών εταιρειών και υπεραξίας λόγω του μη ευνοϊκού μακροοικονομικού περιβάλλοντος και δεν αντιστοιχούν σε χρηματοροές. 38 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ▪ Τις προσπάθειες της Διοίκησης για την περαιτέρω αναδιάρθρωση του τραπεζικού δανεισμού μέσω της μείωσης των επιτοκίων για όλα τα δάνεια του Ομίλου και την αξιοποίηση των κτιριακών της εγκαταστάσεων που αποφέρουν σημαντικά έσοδα από μισθώσεις. ▪ Η Εταιρεία έχει ήδη αναδιοργανώσει τα τμήματα και το προσωπικό της και παρουσιάζει σημαντική ευελιξία. Το μέσο έσοδο ανά εργαζόμενο έχει αυξηθεί σημαντικά. ▪ Τα σημαντικά νέα έργα που ανέλαβε η Εταιρεία στο πρώτο τρίμηνο του 2021, ύψους μεγαλύτερου του € 1 εκ. (προστιθέμενα στο ανεκτέλεστο υπόλοιπο έργων). ▪ Η ολοκλήρωση του τρέχοντος ΕΣΠΑ (2014 – 2020) στο οποίο προβλέπονται χρηματοδοτήσεις της τάξης των 10 δις έως το τέλος του 2023, η ενεργοποίηση του νέου ΕΣΠΑ (2021 – 2027) ύψους 30 δις και οι πόροι του ταμείου ανάκαμψης (2021 – 2025) ύψους 32 δις δημιουργούν μια ιδιαίτερα θετική προοπτική για τις μελλοντικές δραστηριότητες του Ομίλου. Στη βάση αυτή, οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου έχουν συνταχθεί με βάση την αρχή της συνέχισης της επιχειρηματικής δραστηριότητας. 3. Περίληψη σημαντικών λογιστικών αρχών 3.1 Ενοποίηση (α) Θυγατρικές επιχειρήσεις Οι ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις περιλαμβάνουν τις Οικονομικές Καταστάσεις της Μητρικής Εταιρείας και των θυγατρικών εταιρειών στις οποίες ασκεί έλεγχο. Ο Όμιλος ελέγχει μια οντότητα όταν εκτίθεται ή έχει το δικαίωμα σε μεταβλητές αποδόσεις από τη συμμετοχή του στην οντότητα και έχει την ικανότητα να επηρεάζει αυτές τις αποδόσεις μέσω της δύναμης του να κατευθύνει τις δραστηριότητες της οικονομικής οντότητας. Οι Οικονομικές Καταστάσεις των θυγατρικών καταρτίζονται στην ίδια ημερομηνία και με τις ίδιες λογιστικές αρχές με τις Οικονομικές Καταστάσεις της Μητρικής. Οι διεταιρικές συναλλαγές, τα αντίστοιχα διεταιρικά υπόλοιπα απαιτήσεων και υποχρεώσεων, και τα μη πραγματοποιημένα κέρδη από συναλλαγές μεταξύ των εταιρειών του Ομίλου απαλείφονται. Οι θυγατρικές εταιρείες ενοποιούνται πλήρως από την ημερομηνία που αποκτάται ο έλεγχος και παύουν να ενοποιούνται από την ημερομηνία που ο έλεγχος μεταβιβάζεται εκτός Ομίλου. Τα αποτελέσματα των εξαγοραζόμενων ή πωλούμενων θυγατρικών εντός της χρήσεως, περιλαμβάνονται στην Ενοποιημένη Κατάσταση Αποτελεσμάτων και στην Ενοποιημένη Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος από ή έως την ημερομηνία εξαγοράς ή πώλησης, αντίστοιχα. Οι μη ελέγχουσες συμμετοχές αντιπροσωπεύουν το ποσοστό των κερδών ή ζημιών και των Ιδίων Κεφαλαίων που δεν ανήκουν στον Όμιλο και παρουσιάζονται ξεχωριστά στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων, στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος και στα Ίδια Κεφάλαια στην Ενοποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Θέσης, ξεχωριστά από τα Ίδια Κεφάλαια των μετόχων της Εταιρείας. Τυχόν ζημίες μερίζονται σε μη ελέγχουσες συμμετοχές ακόμα και αν το υπόλοιπο καταστεί αρνητικό. Συναλλαγές που οδηγούν σε αλλαγές ποσοστών συμμετοχής σε θυγατρική καταχωρούνται στην καθαρή θέση. Οι συνενώσεις επιχειρήσεων λογιστικοποιούνται με τη μέθοδο της απόκτησης. Το κόστος κτήσης μιας θυγατρικής είναι η εύλογη αξία των περιουσιακών στοιχείων που δόθηκαν, των μετοχών που εκδόθηκαν και των υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν κατά την ημερομηνία της κτήσης. Άμεσα συνδεδεμένα με την απόκτηση κόστη εξοδοποιούνται όταν πραγματοποιούνται. 39 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η υπεραξία κατά την αρχική αναγνώριση επιμετράται στο κόστος κτήσης το οποίο είναι το ποσό κατά το οποίο το κόστος αγοράς υπερβαίνει την εύλογη αξία των επιμέρους καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν. Αν το συνολικό κόστος της αγοράς είναι μικρότερο από την εύλογη αξία των επιμέρους καθαρών περιουσιακών στοιχείων που αποκτήθηκαν, η διαφορά καταχωρείται άμεσα στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Μετά την αρχική αναγνώριση, η υπεραξία επιμετράται στο κόστος κτήσης μείον τυχόν συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η υπεραξία υπόκειται τουλάχιστον ετησίως σε έλεγχο απομείωσης. Για τους σκοπούς διενέργειας του ελέγχου απομείωσης η υπεραξία κατανέμεται κατά την ημερομηνία απόκτησης σε κάθε μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών που προβλέπεται ότι θα επωφεληθεί από τη συνένωση. Ο έλεγχος απομείωσης διενεργείται συγκρίνοντας το ανακτήσιμο ποσό της μονάδας με τη λογιστική αξία της κάθε μονάδας συμπεριλαμβανομένης και της υπεραξίας που έχει κατανεμηθεί στη μονάδα αυτή. Η ανακτήσιμη αξία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας μειωμένης με το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και της αξίας χρήσεως της μονάδας. Η αξία χρήσης προσδιορίζεται με προεξόφληση των μελλοντικών ροών με το κατάλληλο προεξοφλητικό επιτόκιο. Ζημία απομείωσης που καταχωρείται για υπεραξία δεν αναστρέφεται σε επόμενες περιόδους. Στις ατομικές Οικονομικές Καταστάσεις της Μητρικής, οι συμμετοχές σε θυγατρικές επιμετρώνται στο κόστος κτήσεως μείον τυχόν ζημίες απομείωσης. Οι ζημίες απομείωσης αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. (β) Επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις Συγγενής είναι η οικονομική μονάδα στην οποία ο Όμιλος έχει την δυνατότητα να ασκεί ουσιώδη επιρροή, αλλά όχι έλεγχο ή από κοινού έλεγχο. Η ουσιώδης επιρροή ασκείται μέσω της συμμετοχής στις χρηματοοικονομικές και λειτουργικές αποφάσεις της οικονομικής μονάδας. Στις συγγενείς επιχειρήσεις ο Όμιλος ασκεί ουσιώδη επιρροή και τα ποσοστά συμμετοχής κυμαίνονται από 20% - 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις λογιστικοποιούνται στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις με τη μέθοδο της “καθαρής θέσης”. Αρχικά καταχωρούνται στο κόστος κτήσεως. Η λογιστική αξία της συμμετοχής προσαρμόζεται ώστε να ενσωματώσει, το μετά την απόκτηση, μερίδιο του Ομίλου στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων και στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος της συγγενούς. Η λογιστική αξία της συγγενούς περιλαμβάνει και την υπεραξία η οποία δεν αποσβένεται και ούτε εξετάζεται ξεχωριστά για απομείωση. Το μερίδιο του Ομίλου πάνω στα κέρδη ή τις ζημίες των συγγενών επιχειρήσεων μετά την απόκτηση καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Στην περίπτωση που το μερίδιο του Ομίλου επί των ζημιών μίας συγγενούς επιχείρησης εξισωθεί με το κόστος συμμετοχής στη συγγενή, δεν αναγνωρίζονται επιπλέον ζημίες, με εξαίρεση την περίπτωση που έχουν αναληφθεί περαιτέρω δεσμεύσεις για λογαριασμό της συγγενούς. Το μερίδιο του Ομίλου επί των μεταβολών που έχουν καταχωρηθεί απευθείας στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα της συγγενούς, μετά την απόκτηση, καταχωρείται απευθείας στην Κατάσταση Συνολικού Εισοδήματος του Ομίλου. 40 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Μετά την εφαρμογή της μεθόδου της «καθαρής θέσης», ο Όμιλος εξετάζει την αναγκαιότητα αναγνώρισης ζημίας απομείωσης της συγγενούς. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς ο Όμιλος εξετάζει κατά πόσο υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις ότι η επένδυση στη συγγενή Εταιρεία έχει απομειωθεί. Εάν υπάρχουν τέτοιες ενδείξεις ο Όμιλος υπολογίζει το ποσό της απομείωσης ως τη διαφορά μεταξύ του ανακτήσιμου ποσού και της λογιστικής αξίας της συγγενούς. Στις περιπτώσεις που ο Όμιλος διενεργεί συναλλαγές με μια συγγενή επιχείρηση, τα σχετικά κέρδη και οι ζημίες απαλείφονται κατά το ποσοστό συμμετοχής του Ομίλου στη συγκεκριμένη συγγενή. Τυχόν ζημίες σε συναλλαγές παρέχουν αποδείξεις απομείωσης της αξίας του μεταβιβαζόμενου στοιχείου του ενεργητικού, περίπτωση στην οποία διενεργείται σχετική πρόβλεψη απομείωσης. Οι λογιστικές αρχές των συγγενών τροποποιούνται, όπου είναι απαραίτητο, ώστε να είναι ομοιόμορφες με αυτές που έχουν υιοθετηθεί από τον Όμιλο. Στις Οικονομικές Καταστάσεις της Μητρικής οι συγγενείς εταιρίες εμφανίζονται στο κόστος απόκτησής τους μείον τυχόν προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. 3.2 Μετατροπή ξένου νομίσματος (α) Λειτουργικό νόμισμα και νόμισμα παρουσίασης Τα στοιχεία των Οικονομικών Καταστάσεων των Εταιρειών του Ομίλου επιμετρούνται με τη χρήση του νομίσματος του οικονομικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο κάθε Εταιρεία λειτουργεί (λειτουργικό νόμισμα). Οι Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ, που είναι το λειτουργικό νόμισμα της Μητρικής Εταιρείας. (β) Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένα νομίσματα μετατρέπονται στο λειτουργικό νόμισμα με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία των συναλλαγών. Κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από τον διακανονισμό συναλλαγών σε ξένο νόμισμα καθώς και από την αποτίμηση, στο τέλος της χρήσης, των νομισματικών στοιχείων Ενεργητικού και Υποχρεώσεων που είναι εκφρασμένα σε ξένο νόμισμα, καταχωρούνται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Οι συναλλαγματικές διαφορές από μη νομισματικά στοιχεία που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους θεωρούνται ως τμήμα της εύλογης αξίας και συνεπώς καταχωρούνται όπου και οι διαφορές της εύλογης αξίας. γ) Εταιρίες του Ομίλου Η μετατροπή των Οικονομικών Καταστάσεων των Εταιριών του Ομίλου, οι οποίες έχουν διαφορετικό λειτουργικό νόμισμα από το νόμισμα παρουσίασης του Ομίλου, γίνεται ως εξής: (i) Τα νομισματικά περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις μετατρέπονται με τις ισχύουσες ισοτιμίες κατά την ημερομηνία των Οικονομικών Καταστάσεων. (ii) Τα Ίδια Κεφάλαια μετατρέπονται με τις ισοτιμίες που υπήρχαν κατά την ημερομηνία που προέκυψαν. (iii) Τα έσοδα και τα έξοδα μετατρέπονται με τις μέσες ισοτιμίες περιόδου, εκτός εάν οι συναλλαγματικές ισοτιμίες έχουν σημαντική διακύμανση, οπότε λαμβάνονται υπόψη οι εκάστοτε ισχύουσες ισοτιμίες. (iv) Όλες οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές αναγνωρίζονται στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα και μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με την πώληση των επιχειρήσεων αυτών. Κατά τη μερική πώληση θυγατρικών εξωτερικού αποδίδεται στη μη ελέγχουσα συμμετοχή αναλογία των συσσωρευμένων συναλλαγματικών διαφορών. 41 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η υπεραξία και οι προσαρμογές των εύλογων αξιών των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων που προκύπτουν από την απόκτηση οικονομικών μονάδων εξωτερικού θεωρούνται περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της θυγατρικής εξωτερικού και μετατρέπονται με τις ισοτιμίες της ημερομηνίας των Οικονομικών Καταστάσεων. 3.3 Αναγνώριση Εσόδων Ο Όμιλος αναγνωρίζει έσοδα από μία σύμβαση όταν (ή καθώς) εκπληρώνει μία δέσμευση εκτέλεσης μεταβιβάζοντας ένα υποσχόμενο αγαθό ή μία υπηρεσία σε έναν πελάτη. Ένα στοιχείο του ενεργητικού μεταβιβάζεται όταν (ή καθώς) ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο του στοιχείου αυτού. Ο πελάτης αποκτά τον έλεγχο ενός αγαθού ή μίας υπηρεσίας, όταν μπορεί να κατευθύνει τη χρήση του και να λαμβάνει ουσιαστικά όλα τα υπολειπόμενα οφέλη από αυτό. Ως έσοδο ορίζεται το ποσό το οποίο ο Όμιλος αναμένει να δικαιούται ως αντάλλαγμα για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που μεταβίβασε σε έναν πελάτη, εκτός από τα ποσά που εισπράττονται για λογαριασμό τρίτων. Τα μεταβλητά ποσά περιλαμβάνονται στο τίμημα και υπολογίζονται είτε με τη μέθοδο της «αναμενόμενης αξίας» είτε με τη μέθοδο του «πιο πιθανού ποσού». Η δέσμευση εκτέλεσης της σύμβασης μπορεί να εκπληρωθεί είτε σε μία συγκεκριμένη χρονική στιγμή είτε σε βάθος χρόνου. Η εκπλήρωση μίας δέσμευσης για πώληση ενός αγαθού ή παροχή μιας υπηρεσίας πραγματοποιείται σε βάθος χρόνου όταν: α) ο πελάτης λαμβάνει και ταυτόχρονα αναλώνει τα οφέλη που απορρέουν από την εκτέλεση από πλευράς του Ομίλου κατά την εκτέλεση από τον Όμιλο, β) η εκτέλεση από πλευράς του Ομίλου δημιουργεί ή ενισχύει ένα περιουσιακό στοιχείο του οποίου ο έλεγχος ανήκει στον πελάτη, καθώς δημιουργείται ή ενισχύεται το περιουσιακό στοιχείο, ή γ) η εκτέλεση από πλευράς του Ομίλου δεν συνεπάγεται τη δημιουργία ενός περιουσιακού στοιχείου με εναλλακτική χρήση για τον Όμιλο και ο Όμιλος έχει εκτελεστό δικαίωμα πληρωμής έναντι της εκτέλεσης που έχει ολοκληρωθεί μέχρι τη δεδομένη ημερομηνία. Όταν ο Όμιλος εκτελεί τις συμβατικές του υποχρεώσεις μεταβιβάζοντας αγαθά ή υπηρεσίες σε πελάτη προτού ο πελάτης πληρώσει το αντάλλαγμα ή προτού καταστεί απαιτητή η πληρωμή, ο Όμιλος απεικονίζει τη σύμβαση ως συμβατικό περιουσιακό στοιχείο. Συμβατικό περιουσιακό στοιχείο είναι το δικαίωμα της οικονομικής οντότητας σε αντάλλαγμα έναντι αγαθών ή υπηρεσιών τα οποία έχει μεταβιβάσει σε πελάτη όπως για παράδειγμα όταν οι κατασκευαστικές υπηρεσίες μεταβιβάζονται στον πελάτη πριν από το δικαίωμα του Ομίλου (ή της Εταιρείας) για την έκδοση τιμολογίου. Όταν ο πελάτης καταβάλει αντάλλαγμα ή ο Όμιλος διατηρεί δικαίωμα επί ενός τιμήματος το οποίο είναι ανεπιφύλακτο πριν την εκτέλεση των υποχρεώσεων της σύμβασης για τη μεταφορά των υπηρεσιών, τότε ο Όμιλος απεικονίζει την σύμβαση ως συμβατική υποχρέωση. Η συμβατική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται όταν εκτελεστούν οι υποχρεώσεις της σύμβασης και το έσοδο καταγραφεί στην κατάσταση συνολικών εσόδων. 42 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα Τα έσοδα από επενδύσεις σε ακίνητα συμπεριλαμβάνουν έσοδα λειτουργικών μισθώσεων. Τα έσοδα από λειτουργικές μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της περιόδου της μίσθωσης. Όταν ο Όμιλος παρέχει κίνητρα στους πελάτες του, το κόστος αυτών των κινήτρων αναγνωρίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης με την σταθερή μέθοδο, μειωτικά του εσόδου. Τα έσοδα από συντήρηση και διαχείριση ακινήτων, παραχωρήσεις χρήσης και συμβάσεις εμπορικής συνεργασίας αναγνωρίζονται την χρήση για την οποία παρέχονται οι υπηρεσίες παραχώρησης και εμπορικής συνεργασίας. Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους καταχωρούνται βάσει μιας χρονικής αναλογίας αναφορικά με το ανεξόφλητο κεφάλαιο και το εφαρμόσιμο πραγματικό επιτόκιο, το οποίο είναι το επιτόκιο που ακριβώς προεξοφλεί τις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμιακές εισπράξεις, οι οποίες αναμένεται να εισρεύσουν καθ’ όλη την διάρκεια ζωής του περιουσιακού στοιχείου, ώστε να εξισώνονται με την καθαρή λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου. Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων όταν το δικαίωμα είσπραξής τους έχει θεμελιωθεί. 3.4 Ενσώματα Πάγια περιουσιακά στοιχεία Τα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία, πλην των οικοπέδων και κτιρίων, απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις στο κόστος κτήσεως μειωμένο με τις σωρευμένες αποσβέσεις και την τυχόν απομείωση. Το κόστος κτήσεως περιλαμβάνει όλες τις άμεσα επιρριπτέες δαπάνες για την απόκτηση των στοιχείων. Για τα οικόπεδα και κτίρια ο Όμιλος έχει αποφασίσει να ακολουθεί για την επιμέτρηση τους, τη μέθοδο της αναπροσαρμογής, όπως αυτή προβλέπεται από την παράγραφο 31 του Δ.Λ.Π. 16. Συνεπώς, στις οικονομικές καταστάσεις τα οικόπεδα και κτίρια απεικονίζονται στις εύλογες αξίες τους κατά την ημέρα της αναπροσαρμογής, όπως αυτές προκύπτουν από εκθέσεις εκτίμησης επαγγελματιών εκτιμητών, μειωμένες με τις μεταγενέστερες σωρευμένες αποσβέσεις και τις μεταγενέστερες σωρευμένες ζημίες απομείωσης. Αναπροσαρμογές γίνονται αρκετά τακτικά ούτως ώστε η λογιστική αξία να μη διαφέρει σημαντικά από την εύλογη αξία κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Η εκάστοτε θετική διαφορά λόγω επανεκτίμησης καταχωρείται στο «Αποθεματικό Εύλογης Αξίας» των Ιδίων Κεφαλαίων. Το αποθεματικό αυτό αυξάνεται με κάθε μετέπειτα θετική επανεκτίμηση ενώ μειώνεται αντίστοιχα με κάθε αρνητική μέχρι εξαντλήσεώς του. Σε περίπτωση μόνιμης απομείωσης της αξίας του ακινήτου ή αρνητικών διαφορών επανεκτίμησης που οδηγούν στην εξάντληση του σωρευμένου αποθεματικού, οποιαδήποτε περαιτέρω ζημιά επιβαρύνει τα αποτελέσματα της χρήσης. Μεταγενέστερες δαπάνες καταχωρούνται σε επαύξηση της λογιστικής αξίας των ενσωμάτων παγίων ή ως ξεχωριστό πάγιο μόνον κατά την έκταση που οι δαπάνες αυτές αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που αναμένεται να εισρεύσουν από τη χρήση του παγίου στοιχείου και το κόστος τους μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Τα κόστη επισκευών και συντηρήσεων καταχωρούνται στα αποτελέσματα χρήσης όταν πραγματοποιούνται. 43 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Οι αποσβέσεις των λοιπών στοιχείων των ενσωμάτων παγίων (πλην οικοπέδων τα οποία δεν αποσβένονται) υπολογίζονται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους. Η εκτιμώμενη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής ανά κατηγορία παγίου έχει ως ακολούθως: Κτίρια Ιδιόκτητα Κτίρια Τρίτων Αυτοκίνητα Λοιπός εξοπλισμός 62, 50 10 10 2-20 ΕΤΗ ΕΤΗ (έτη μίσθωσης) ΕΤΗ ΕΤΗ Οι υπολειμματικές αξίες και οι ωφέλιμες ζωές των ενσωμάτων παγίων υπόκεινται σε επανεξέταση σε κάθε ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων. Όταν οι λογιστικές αξίες των ενσωμάτων ακινητοποιήσεων υπερβαίνουν την ανακτήσιμη αξία τους, η διαφορά (απομείωση) καταχωρείται άμεσα ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. 3.5 Επενδύσεις σε ακίνητα Ακίνητα τα οποία κατέχονται ή για μακροχρόνιες εκμισθώσεις ή για κεφαλαιουχικά κέρδη ή και για τα δύο, και τα οποία δε χρησιμοποιούνται από τον Όμιλο, κατηγοριοποιούνται ως επενδύσεις σε ακίνητα. Οι επενδύσεις σε ακίνητα περιλαμβάνουν ιδιόκτητα οικόπεδα, ιδιόκτητα κτίρια και κτίρια από χρηματοδοτικές μισθώσεις. Οι επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται αρχικά στο κόστος, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών άμεσων εξόδων κτήσης, καθώς και αν είναι εφαρμόσιμο, του κόστους δανεισμού. Οι επενδύσεις σε ακίνητα που προκύπτουν από χρηματοδοτικές μισθώσεις αναγνωρίζονται αρχικά στη χαμηλότερη μεταξύ της εύλογης αξίας του ακινήτου ή της παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Μετά την αρχική αναγνώριση, οι επενδύσεις σε ακίνητα αναγνωρίζονται σε εύλογη αξία. Μεταγενέστερες δαπάνες προστίθενται στη λογιστική αξία του ακινήτου μόνο όταν είναι πιθανόν ότι μελλοντικά οικονομικά οφέλη, που σχετίζονται με το εν λόγω ακίνητο, θα εισρεύσουν στον Όμιλο και ότι τα σχετικά κόστη μπορούν να μετρηθούν αξιόπιστα. Τα έξοδα επιδιορθώσεων και συντηρήσεων επιβαρύνουν τα αποτελέσματα της χρήσης κατά την οποία πραγματοποιούνται. Αν η χρήση κάποιου ακινήτου το οποίο έχει ταξινομηθεί στις επενδύσεις σε ακίνητα μεταβληθεί σε ιδιόχρηση, τότε το ακίνητο ταξινομείται στα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία και η εύλογη αξία του κατά την ημερομηνία της επαναταξινόμησης θεωρείται το τεκμαρτό κόστος του ακινήτου για λογιστικούς σκοπούς. Αν η χρήση ενός πάγιου περιουσιακού στοιχείου μεταβληθεί και το ακίνητο χαρακτηριστεί ως επενδυτικό ακίνητο, οποιαδήποτε διαφορά που προκύπτει μεταξύ της λογιστικής και της εύλογης του αξίας κατά την ημερομηνία της μεταφοράς του, αναγνωρίζεται στα ίδια κεφάλαια ως επανεκτίμηση της αξίας των πάγιων περιουσιακών στοιχείων, βάσει του ΔΛΠ 16. Ωστόσο, εάν το κέρδος από αποτίμηση σε εύλογη αξία αντιστρέφει προγενέστερες ζημιές απομείωσης, τότε το κέρδος αυτό αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης στο βαθμό που αντιλογίζει μια προγενέστερη ζημία απομείωσης. Τυχόν υπόλοιπο κέρδους αναγνωρίζεται στα Λοιπά συνολικά έσοδα αυξάνοντας το αποθεματικό αναπροσαρμογής παγίων στα ίδια κεφάλαια. Γενικότερα, αναταξινομήσεις από και προς τις επενδύσεις σε ακίνητα πραγματοποιούνται όταν υπάρχει αλλαγή στην χρήση η οποία αποδεικνύεται ως ακολούθως: (α) έναρξη ιδιοχρησιμοποίησης ακινήτου, μεταφορά από τις επενδύσεις σε ακίνητα στα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα (β) έναρξη ανάπτυξης ακινήτου με σκοπό την μεταγενέστερη πώληση, μεταφορά από τα επενδυτικά ακίνητα στα αποθέματα 44 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 (γ) λήξη ιδιοχρησιμοποίησης ακινήτου, μεταφορά από τα ιδιοχρησιμοποιούμενα στα επενδυτικά ακίνητα (δ) έναρξη συμφωνίας λειτουργικής μίσθωσης ακινήτου σε τρίτο μέρος, μεταφορά από τα αποθέματα στα επενδυτικά ακίνητα. Οι επενδύσεις σε ακίνητα παύουν να αναγνωρίζονται όταν πωλούνταν ή όταν παύει οριστικά η χρήση ενός επενδυτικού ακινήτου και δεν αναμένεται οικονομικό όφελος από την πώληση του. 3.6 Άυλα περιουσιακά στοιχεία (α) Υπεραξία Η υπεραξία αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ κόστους απόκτησης και εύλογης αξίας των επιμέρους περιουσιακών στοιχείων, υποχρεώσεων και ενδεχόμενων υποχρεώσεων κατά την απόκτηση θυγατρικών και συγγενών εταιρειών. Η υπεραξία κατά την απόκτηση των συγγενών εταιρειών, περιλαμβάνεται στο κόστος της επένδυσης. Η υπεραξία αναγνωρίζεται ως περιουσιακό στοιχείο στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης και ελέγχεται τουλάχιστον ετησίως για απομείωση. Μετά την αρχική αναγνώριση η υπεραξία αποτιμάται στο κόστος κτήσης μείον τις συσσωρευμένες ζημίες απομείωσης. Η ζημία απομείωσης καταχωρείται άμεσα στα αποτελέσματα και δεν αναστρέφεται. Για τον προσδιορισμό των κερδών και ζημιών κατά την διάθεση θυγατρικών και συγγενών εταιρειών λαμβάνεται υπόψη και η σχετική υπεραξία που αντιστοιχεί στην πωληθείσα οικονομική μονάδα. Για σκοπούς ελέγχου της υπεραξίας και προκειμένου να διαπιστωθεί αν υπάρχει απομείωση, η υπεραξία κατανέμεται στις μονάδες δημιουργίας ταμειακών ροών, οι οποίες αντιπροσωπεύουν τον πρωτεύοντα τύπο πληροφόρησης κατά τομέα. (β) Λογισμικό – λοιπά άυλα περιουσιακά στοιχεία Οι άδειες λογισμικού αποτιμώνται στο κόστος κτήσεως μείον τις αποσβέσεις. Οι αποσβέσεις διενεργούνται με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών η οποία εκτιμάται σε 5 έτη. Οι δαπάνες που απαιτούνται για την ανάπτυξη και διατήρηση του λογισμικού καταχωρούνται ως έξοδα όταν γίνονται. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την ανάπτυξη συγκεκριμένων λογισμικών που ελέγχονται από τον Όμιλο καταχωρούνται ως άυλα περιουσιακά στοιχεία όταν ισχύουν οι εξής προϋποθέσεις: α) δημιουργείται ένα συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο η χρήση και διάθεση του οποίου ελέγχεται από τον Όμιλο, β) πιθανολογείται ότι το δημιουργούμενο περιουσιακό στοιχείο θα αποφέρει μελλοντικά οικονομικά οφέλη και γ) το κόστος ανάπτυξης μπορεί να προσδιοριστεί αξιόπιστα. Το ιδιοπαραγόμενο λογισμικό αποσβένεται στην ωφέλιμη ζωή του η οποία κυμαίνεται από 3-5 έτη. 3.7 Απομείωση αξίας περιουσιακών στοιχείων Με την εξαίρεση της υπεραξίας και των άυλων περιουσιακών στοιχείων με απεριόριστη ωφέλιμη ζωή, τα οποία ελέγχονται για απομείωση τουλάχιστον ετησίως, οι λογιστικές αξίες των λοιπών μακροπρόθεσμων στοιχείων του Ενεργητικού ελέγχονται για σκοπούς απομείωσης όταν γεγονότα ή αλλαγές στις συνθήκες υποδηλώνουν ότι η λογιστική τους αξία μπορεί να μην είναι ανακτήσιμη. Όταν η λογιστική αξία κάποιου περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό του η αντίστοιχη ζημία απομείωσης του καταχωρείται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Η ανακτήσιμη αξία προσδιορίζεται ως η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας μείον το κόστος διάθεσης και της αξίας χρήσης. Εύλογη αξία μείον το κόστος διάθεσης είναι το ποσό που μπορεί να ληφθεί από την πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου στα πλαίσια μίας αμφοτεροβαρούς συναλλαγής στην οποία τα μέρη έχουν πλήρη γνώση και προσχωρούν οικειοθελώς, μετά την αφαίρεση κάθε πρόσθετου άμεσου κόστους διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου, 45 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ενώ, αξία χρήσης είναι η καθαρή παρούσα αξία των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένεται να εισρεύσουν στην επιχείρηση από τη συνεχή χρήση ενός περιουσιακού στοιχείου και από τη διάθεσή του στο τέλος της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής του. Προκειμένου να προσδιορισθεί η ζημία απομείωσης τα περιουσιακά στοιχεία εντάσσονται στις μικρότερες δυνατές ομάδες δημιουργίας ταμειακών ροών. 3.8 Απαιτήσεις από πελάτες Οι απαιτήσεις από πελάτες καταχωρούνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων και των ζημιών απομείωσης. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς ο Όμιλος εξετάζει εάν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις για τη μη είσπραξη καθυστερημένων ή επισφαλών απαιτήσεων. Εάν υπάρχουν αντικειμενικές ενδείξεις απομείωσης, η ζημία απομείωσης υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας των απαιτήσεων και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων ταμειακών ροών, προεξοφλημένων με το πραγματικό επιτόκιο. Η λογιστική αξία των απαιτήσεων μειώνεται μέσω της πρόβλεψης επισφαλών απαιτήσεων και η σχετική ζημία αναγνωρίζεται ως έξοδο στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων. Εάν μετά την αναγνώριση της ζημίας απομείωσης προκύψουν μεταγενέστερα γεγονότα τα οποία προσαυξάνουν ή μειώνουν το αρχικό ποσό της ζημίας απομείωσης προσαρμόζεται αναλόγως η πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων ώστε να αντανακλά τους εκάστοτε πιθανολογούμενους σχετικούς κινδύνους. Κάθε διαγραφή υπολοίπων πελατών χρεώνεται στην υπάρχουσα πρόβλεψη για επισφαλείς απαιτήσεις 3.9 Χρηματοοικονομικά μέσα Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις καταχωρούνται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης του Ομίλου, από τη στιγμή που ο Όμιλος καθίσταται ένα μέρος εκ των συμβαλλομένων του χρηματοοικονομικού μέσου. Εμπορικές απαιτήσεις Οι εμπορικές απαιτήσεις είναι υπόλοιπα οφειλόμενα από τους πελάτες για την πώληση αγαθών ή την παροχή υπηρεσιών σε αυτούς από τη συνήθη δραστηριότητα του Ομίλου. Εάν η είσπραξη των υπολοίπων αυτών αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός ενός έτους ή και λιγότερο (ή και περισσότερο εάν αποτελεί το γεγονός αυτό μέρος του κανονικού λειτουργικού κύκλου της επιχειρηματικής δραστηριότητας), τότε οι απαιτήσεις ταξινομούνται ως κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Εάν όχι, τότε ταξινομούνται ως μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία και ύστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, αφαιρουμένων και των ζημιών απομείωσης. Λοιποί συμμετοχικοί τίτλοι Συμμετοχικοί τίτλοι στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος, χωρίς μεταφορά των κερδών ή ζημιών στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσης κατά την από-αναγνώρισή τους. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται μόνο οι συμμετοχικοί τίτλοι, τους οποίους ο Όμιλος (ή η Εταιρία) έχει την πρόθεση να κρατήσει στο προβλεπόμενο μέλλον και έχει αμετάκλητα αποφασίσει να τους ταξινομεί κατά τον τρόπο αυτό στην αρχική αναγνώριση τους ή στη μεταβίβαση στο ΔΧΠΑ9. Οι συμμετοχικοί τίτλοι στην εύλογη αξία μέσω της κατάστασης συνολικού εισοδήματος δεν υπόκεινται σε απομείωση. Μερίσματα από τέτοιες επενδύσεις συνεχίζουν να αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων, εκτός αν αντιπροσωπεύουν ανάκτηση μέρους του κόστους της επένδυσης. Οι εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων που είναι διαπραγματεύσιμα σε ενεργό αγορά προσδιορίζονται από τις τρέχουσες τιμές τους. Για τα μη διαπραγματεύσιμα στοιχεία οι εύλογες αξίες 46 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 προσδιορίζονται με τη χρήση τεχνικών αποτίμησης, όπως ανάλυση πρόσφατων συναλλαγών, συγκρίσιμων στοιχείων που διαπραγματεύονται και προεξόφληση ταμειακών ροών. Οι μη διαπραγματεύσιμοι σε ενεργό αγορά συμμετοχικοί τίτλοι που έχουν ταξινομηθεί στην κατηγορία «Επενδύσεις σε συμμετοχικούς τίτλους» και των οποίων η εύλογη αξία δεν είναι δυνατόν να επιμετρηθεί με αξιοπιστία αποτιμώνται στο κόστος κτήσης τους. Τα «Δάνεια και οι απαιτήσεις» και οι «Διακρατούμενες ως τη λήξη επενδύσεις», μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη χρήση του πραγματικού επιτοκίου. Απομείωση χρηματοοικονομικών μέσων Ο Όμιλος και η Εταιρία αναγνωρίζουν προβλέψεις απομείωσης για αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός αυτών που επιμετρώνται στην εύλογη αξία μέσω αποτελεσμάτων χρήσης. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές βασίζονται στη διαφορά μεταξύ των συμβατικών ταμειακών ροών και όλων των ταμειακών ροών που ο Όμιλος (ή η Εταιρία) αναμένει να λάβει. Η διαφορά προεξοφλείται χρησιμοποιώντας μια εκτίμηση του αρχικού πραγματικού επιτοκίου του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Για τα συμβατικά περιουσιακά στοιχεία, τις εμπορικές απαιτήσεις και τις απαιτήσεις από μισθώσεις, ο Όμιλος και η Εταιρία εφάρμοσαν την απλοποιημένη προσέγγιση του προτύπου και υπολόγισαν τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές με βάση τις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές για όλη τη διάρκεια ζωής των στοιχείων αυτών. Για τα υπόλοιπα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές υπολογίζονται με βάση τις ζημιές των επόμενων 12 μηνών. Οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές των επόμενων 12 μηνών είναι ένα μέρος των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών για όλη τη διάρκεια ζωής των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, που προκύπτει από τη πιθανότητα αθέτησης πληρωμής ενός στοιχείου εντός των επόμενων 12 μηνών από την ημέρα αναφοράς. Πάντως, όταν υπάρχει σημαντική αύξηση του πιστωτικού κινδύνου από την αρχική αναγνώριση, η πρόβλεψη απομείωσης θα βασίζεται στις αναμενόμενες πιστωτικές ζημιές όλης της διάρκειας ζωής του στοιχείου. Συμψηφισμός απαιτήσεων - υποχρεώσεων Ο συμψηφισμός χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων με υποχρεώσεις και η απεικόνιση του καθαρού ποσού στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης πραγματοποιείται μόνο εφόσον υπάρχει νόμιμο εκτελεστέο δικαίωμα για συμψηφισμό και υπάρχει πρόθεση για διακανονισμό του καθαρού ποσού που προκύπτει από τον συμψηφισμό ή για ταυτόχρονο διακανονισμό. Το νομικά εκτελεστό δικαίωμα δεν πρέπει να εξαρτάται από μελλοντικά γεγονότα και πρέπει να ασκείται κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών καθώς και σε περιπτώσεις αθέτησης των υποχρεώσεων, αφερεγγυότητας ή πτώχευσης της εταιρίας ή του αντισυμβαλλόμενου. 3.10 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα περιλαμβάνουν τα μετρητά, τις καταθέσεις όψεως και τις βραχυπρόθεσμες μέχρι 3 μήνες επενδύσεις υψηλής ρευστοποιησιμότητας και χαμηλού ρίσκου. Για τη σύνταξη της Κατάστασης Ταμειακών Ροών τα χρηματικά διαθέσιμα αποτελούνται από μετρητά και καταθέσεις σε τράπεζες καθώς και χρηματικά διαθέσιμα όπως προσδιορίζονται ανωτέρω. 3.11 Μετοχικό Κεφάλαιο Άμεσα κόστη για την έκδοση μετοχών εμφανίζονται μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος, σε μείωση του προϊόντος της έκδοσης. Άμεσα κόστη που σχετίζονται με την έκδοση μετοχών για την απόκτηση επιχειρήσεων περιλαμβάνονται στο κόστος κτήσεως της επιχειρήσεως που αποκτάται. Το κόστος κτήσεως των ιδίων μετοχών, μειωμένο με το φόρο εισοδήματος (εάν συντρέχει περίπτωση) εμφανίζεται αφαιρετικά των Ιδίων Κεφαλαίων του Ομίλου, έως ότου οι ίδιες μετοχές πωληθούν ή 47 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ακυρωθούν. Κάθε κέρδος ή ζημία από πώληση ιδίων μετοχών (καθαρό από άμεσα για τη συναλλαγή λοιπά κόστη και φόρο εισοδήματος – εάν συντρέχει περίπτωση) εμφανίζεται ως αποθεματικό στα Ίδια Κεφάλαια. 3.12 Δανειακές υποχρεώσεις Τα δάνεια αρχικά αναγνωρίζονται στο κόστος, το οποίο αντανακλά την εύλογη αξία των εισπρακτέων ποσών μειωμένη με τα σχετικά άμεσα έξοδα έκδοσης, όπου αυτά είναι σημαντικά. Μετά την αρχική αναγνώριση, τα έντοκα δάνεια αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Ο Όμιλος κεφαλαιοποιεί όλα τα κόστη δανεισμού που μπορεί να κατανεμηθούν άμεσα στην απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ενός περιουσιακού στοιχείου που πληροί τις προϋποθέσεις και απαιτεί ένα σημαντικό χρονικό διάστημα προκειμένου να είναι έτοιμο για χρήση ή πώληση. Όλα τα υπόλοιπα κόστη δανεισμού αναγνωρίζονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με την πραγματοποίηση τους. 3.13 Μισθώσεις (βάσει των οριζόμενων στο ΔΠΧΑ 16) Οι μισθώσεις αναγνωρίζονται στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης ως ένα δικαίωμα χρήσης στοιχείου του ενεργητικού και μία υποχρέωση μίσθωσης, την ημερομηνία που το μισθωμένο πάγιο καθίσταται διαθέσιμο για χρήση. Κάθε μίσθωμα κατανέμεται ανάμεσα στην υποχρέωση μίσθωσης και τον τόκο, ο οποίος χρεώνεται στα αποτελέσματα σε όλη τη διάρκεια της μίσθωσης, ώστε να επιτυγχάνεται ένα σταθερό επιτόκιο για το υπόλοιπο της χρηματοοικονομικής υποχρέωσης σε κάθε περίοδο. Ο Όμιλος παρουσιάζει τα δικαιώματα χρήσης των περιουσιακών στοιχείων του ενεργητικού σε ιδιαίτερο λογαριασμό της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης. Το δικαίωμα χρήσης περιουσιακού στοιχείου του ενεργητικού αποσβένεται στη μικρότερη περίοδο μεταξύ της ωφέλιμης ζωής του στοιχείου ή της διάρκειας μίσθωσής του, με σταθερή μέθοδο. Τα δικαιώματα χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αρχικά επιμετρούνται στο κόστος τους, και στη συνέχεια μειώνονται κατά το ποσό της συσσωρευμένης απόσβεσης και της απομείωσης. Τέλος, προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες επαναμετρήσεις της αντίστοιχης υποχρέωσης μίσθωσης. Η αρχική επιμέτρηση των δικαιωμάτων χρήσης στοιχείων του ενεργητικού αποτελείται από το ποσό της αρχικής επιμέτρησης της υποχρέωσης μίσθωσης, τις πληρωμές μισθώσεων που έγιναν την ημερομηνία έναρξης ή πριν από αυτήν, μειωμένες κατά το ποσό των προσφερόμενων εκπτώσεων ή άλλων κινήτρων, τις αρχικές δαπάνες, που είναι άμεσα συνδεδεμένες με το μίσθιο και τα τυχόν κόστη αποκατάστασης. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης υπολογίζονται αρχικά στην παρούσα αξία των μισθωμάτων, που δεν καταβλήθηκαν στην έναρξη της μίσθωσης. Μετά την αρχική τους επιμέτρηση, οι υποχρεώσεις μίσθωσης αυξάνονται από το χρηματοοικονομικό κόστος τους και μειώνονται από την πληρωμή των μισθωμάτων. Τέλος, επανεκτιμώνται όταν υπάρχει αλλαγή: α) στα μισθώματα εξαιτίας αλλαγής κάποιου δείκτη, β) στην εκτίμηση του ποσού της υπολειμματικής αξίας, που αναμένεται να πληρωθεί, ή γ) στην αξιολόγηση ενός δικαιώματος επιλογής αγοράς ή επέκτασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι θα εξασκηθεί ή ενός δικαιώματος επιλογής λήξης της σύμβασης, που είναι σχετικά βέβαιο ότι δεν θα εξασκηθεί. 3.14 Κρατικές επιχορηγήσεις Ο Όμιλος αναγνωρίζει τις κρατικές επιχορηγήσεις οι οποίες ικανοποιούν αθροιστικά τα εξής κριτήρια: ▪ Υπάρχει τεκµαιρόµενη βεβαιότητα ότι η επιχείρηση έχει συμμορφωθεί ή πρόκειται να συμμορφωθεί με τους όρους της επιχορήγησης και ▪ Υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι το ποσό της επιχορήγησης θα εισπραχθεί. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν έξοδα αναγνωρίζονται με συστηματικό τρόπο στα αποτελέσματα με βάση την αρχή του συσχετισμού των επιχορηγήσεων με τα αντίστοιχα έξοδα τα οποία επιχορηγούν. Οι επιχορηγήσεις που αφορούν σε περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζονται στις «Μακροπρόθεσμες Υποχρεώσεις» ως έσοδο επομένων χρήσεων και μεταφέρονται στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων με βάση την αναμενόμενη ωφέλιμη διάρκεια ζωής του περιουσιακού στοιχείου που επιχορηγήθηκε. 48 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 3.15 Παροχές στο προσωπικό α) Βραχυπρόθεσμες παροχές Οι βραχυπρόθεσμες παροχές προς το προσωπικό σε χρήμα και σε είδος αναγνωρίζονται ως έξοδο όταν καθίστανται δουλευμένες. β) Παροχές μετά την έξοδο από την υπηρεσία Οι παροχές μετά τη λήξη της απασχόλησης περιλαμβάνουν εφάπαξ αποζημιώσεις συνταξιοδότησης, συντάξεις και άλλες παροχές που καταβάλλονται στους εργαζόμενους μετά την λήξη της απασχόλησης ως αντάλλαγμα της υπηρεσίας τους. Οι υποχρεώσεις του Ομίλου για παροχές συνταξιοδότησης αφορούν τόσο προγράμματα καθορισμένων εισφορών όσο και προγράμματα καθορισμένων παροχών. Το δεδουλευμένο κόστος των προγραμμάτων καθορισμένων εισφορών καταχωρείται ως έξοδο στην περίοδο που αφορά. Τα προγράμματα συνταξιοδότησης που υιοθετούνται από τον Όμιλο χρηματοδοτούνται εν μέρει μέσω πληρωμών από κρατικά κοινωνικά ασφαλιστικά ιδρύματα. Πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών Τα προγράμματα καθορισμένων εισφορών αφορούν την καταβολή εισφορών σε Ασφαλιστικούς Φορείς (π.χ. Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων), με αποτέλεσμα να μην ανακύπτει νομική υποχρέωση του Ομίλου σε περίπτωση που το Κρατικό Ταμείο αδυνατεί να καταβάλλει σύνταξη στον ασφαλιζόμενο. Η υποχρέωση του εργοδότη περιορίζεται στην καταβολή των εργοδοτικών εισφορών στα Ταμεία. Η πληρωτέα εισφορά από τον Όμιλο σε ένα πρόγραμμα καθορισμένων εισφορών, αναγνωρίζεται ως υποχρέωση μετά και την αφαίρεση της εισφοράς που καταβλήθηκε, ενώ οι δεδουλευμένες εισφορές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα της χρήσης. Πρόγραμμα καθορισμένων παροχών Σύμφωνα με τον Ν.2112/20 και 4093/2012 η Εταιρεία καταβάλλει στους εργαζόμενους αποζημιώσεις επί απόλυσης ή αποχώρησης λόγω συνταξιοδότησης. Το ύψος των καταβαλλόμενων ποσών αποζημίωσης εξαρτάται από τα έτη προϋπηρεσίας, το ύψος των αποδοχών και τον τρόπο απομάκρυνσης από την υπηρεσία (απόλυση ή συνταξιοδότηση). Η θεμελίωση δικαιώματος συμμετοχής σε αυτά τα προγράμματα, βασίζεται συνήθως στα χρόνια προϋπηρεσίας του υπαλλήλου μέχρι την συνταξιοδότηση του. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης για τα προγράμματα καθορισμένων παροχών αποτελεί την παρούσα αξία της υποχρέωσης για την καθορισμένη παροχή μείον τις μεταβολές που προκύπτουν από οποιοδήποτε αναλογιστικό κέρδος ή ζημία και το κόστος της προϋπηρεσίας. Η δέσμευση της καθορισμένης παροχής υπολογίζεται ετησίως από ανεξάρτητο αναλογιστή με τη χρήση της μεθόδου της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας (projected unit credit method). Ο υπολογισμός λαμβάνει υπόψη διάφορες παραμέτρους, όπως η ηλικία, τα έτη προϋπηρεσίας, ο μισθός, συγκεκριμένες υποχρεώσεις για καταβλητέες παροχές. Οι προβλέψεις που αφορούν τη χρήση περιλαμβάνονται στο κόστος προσωπικού και συνίστανται από το τρέχον και παρελθόν κόστος υπηρεσίας, το σχετικό χρηματοοικονομικό κόστος και τις όποιες πιθανές πρόσθετες επιβαρύνσεις. Τα αναλογιστικά κέρδη και οι ζημίες που προκύπτουν από τις προσαρμογές με βάση τα ιστορικά δεδομένα αναγνωρίζονται στο σύνολο τους στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα. γ) Παροχές τερματισμού της απασχόλησης Οι παροχές λόγω λήξης της εργασιακής σχέσης καταβάλλονται όταν οι εργαζόμενοι αποχωρούν πριν την ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως. Ο Όμιλος καταχωρεί αυτές τις παροχές όταν δεσμεύεται, είτε όταν τερματίζει την απασχόληση υπαρχόντων εργαζομένων σύμφωνα με ένα λεπτομερές πρόγραμμα για το οποίο δεν υπάρχει πιθανότητα απόσυρσης, είτε όταν προσφέρει αυτές τις παροχές ως κίνητρο για εθελουσία αποχώρηση. Όταν οι παροχές αυτές καθίστανται πληρωτέες σε περιόδους πέραν των 12 μηνών από την ημερομηνία των Οικονομικών Καταστάσεων, προεξοφλούνται. 49 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 3.16 Προβλέψεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις Προβλέψεις αναγνωρίζονται όταν ο Όμιλος : ▪ ▪ ▪ έχει παρούσα νομική ή τεκµαιρόµενη δέσμευση ως αποτέλεσμα γεγονότων του παρελθόντος είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της δέσμευσης το απαιτούμενο, για τη διευθέτηση της υποχρέωσης, ποσό μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα Οι προβλέψεις επανεξετάζονται σε κάθε ημερομηνία αναφοράς και προσαρμόζονται έτσι ώστε να απεικονίζουν την παρούσα αξία του εξόδου που αναμένεται να απαιτηθεί για το διακανονισμό της υποχρέωσης. Αν η επίδραση της χρονικής αξίας του χρήματος είναι σημαντική, οι προβλέψεις υπολογίζονται προεξοφλώντας τις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές με ένα συντελεστή προ φόρων, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες εκτιμήσεις της αγοράς για τη χρονική αξία του χρήματος, και όπου κρίνεται απαραίτητο, τους κινδύνους που σχετίζονται συγκεκριμένα με την υποχρέωση. Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται, εκτός εάν η πιθανότητα μίας εκροής πόρων που ενσωματώνουν οικονομικά οφέλη είναι ελάχιστη. Ενδεχόμενες απαιτήσεις δεν αναγνωρίζονται στις Οικονομικές Καταστάσεις αλλά γνωστοποιούνται όταν μία εισροή οικονομικών ωφελειών είναι πιθανή. 3.17 Τρέχων και αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος αποτελείται από τον τρέχων φόρο και τον αναβαλλόμενο φόρο, δηλαδή τον φόρο ή τις φορολογικές ελαφρύνσεις που σχετίζονται με τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν στην περίοδο αλλά έχουν ήδη καταλογιστεί ή θα καταλογιστούν από τις φορολογικές αρχές σε διαφορετικές περιόδους. Ο φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα χρήσης, εκτός του φόρου εκείνου που αφορά συναλλαγές που καταχωρήθηκαν απευθείας στα ίδια κεφάλαια, στην οποία περίπτωση καταχωρείται απευθείας, κατά ανάλογο τρόπο, στα ίδια κεφάλαια. Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος περιλαμβάνουν τις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις ή και απαιτήσεις προς τις δημοσιονομικές αρχές που σχετίζονται με τους πληρωτέους φόρους επί του φορολογητέου εισοδήματος της χρήσης και τους τυχόν πρόσθετους φόρους εισοδήματος που αφορούν προηγούμενες χρήσεις. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος προσδιορίζεται με τη μέθοδο της υποχρέωσης που προκύπτει από τις προσωρινές διαφορές μεταξύ της λογιστικής αξίας και της φορολογικής βάσης των στοιχείων του ενεργητικού και των υποχρεώσεων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος δεν λογίζεται εάν προκύπτει από την αρχική αναγνώριση στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού σε συναλλαγή, εκτός επιχειρηματικής συνένωσης, η οποία όταν έγινε η συναλλαγή δεν επηρέασε ούτε το λογιστικό ούτε το φορολογικό κέρδος ή ζημία. Ο αναβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται με τους φορολογικούς συντελεστές (και φορολογικούς νόμους) που έχουν θεσπιστεί ή ουσιαστικά θεσπιστεί μέχρι την ημερομηνία των Οικονομικών Καταστάσεων και αναμένεται να εφαρμοστούν όταν το σχετικό στοιχείο Ενεργητικού θα ανακτηθεί ή η υποχρέωση θα διακανονιστεί. Σε περίπτωση αδυναμίας σαφούς προσδιορισμού του χρόνου αναστροφής των προσωρινών διαφορών εφαρμόζεται ο φορολογικός συντελεστής που ισχύει κατά την επόμενη της ημερομηνίας αναφοράς. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται κατά την έκταση στην οποία θα υπάρξει μελλοντικό φορολογητέο κέρδος για τη χρησιμοποίηση της προσωρινής διαφοράς που δημιουργεί την αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση. Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος αναγνωρίζεται για τις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν από επενδύσεις σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την περίπτωση που η αναστροφή των προσωρινών διαφορών ελέγχεται από τον Όμιλο και είναι πιθανό ότι οι προσωρινές διαφορές δεν θα αναστραφούν στο προβλεπτό μέλλον. 50 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 3.18 Κέρδη / (Ζημίες) ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη/(ζημίες) ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας τα καθαρά κέρδη/(ζημίες) που αναλογούν στους μετόχους της Μητρικής Εταιρείας με το μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια κάθε έτους, εξαιρώντας το μέσο όρο των κοινών μετοχών που αποκτήθηκαν από τον Όμιλο ως ίδιες μετοχές. Τα απομειωμένα κέρδη/(ζημίες) ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το καθαρό κέρδος / (ζημία) που αποδίδεται στους μετόχους της Μητρικής (αφού αυτό προσαρμοστεί με τις επιδράσεις όλων των δυνητικών τίτλων μετατρέψιμων σε μετοχές) με το μέσο σταθμισμένο αριθμό των μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους (προσαρμοσμένο για την επίδραση όλων των δυνητικών τίτλων μετατρέψιμων σε μετοχές). 3.19 Μερίσματα Η διανομή των μερισμάτων στους μετόχους της Μητρικής αναγνωρίζεται ως υποχρέωση στις Ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις όταν η διανομή εγκρίνεται από την Γενική Συνέλευση των μετόχων. 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοικήσεως Η σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα Δ.Π.Χ.Α. απαιτεί όπως η Διοίκηση του Ομίλου προβαίνει στη διενέργεια εκτιμήσεων, κρίσεων και παραδοχών που επηρεάζουν τα ποσά των στοιχείων του Ενεργητικού και Παθητικού, τη γνωστοποίηση ενδεχόμενων απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία σύνταξης των Οικονομικών Καταστάσεων καθώς και τα παρουσιαζόμενα έσοδα και έξοδα κατά την υπό εξέταση χρήση. Παρά το γεγονός ότι αυτοί οι υπολογισμοί βασίζονται στη βέλτιστη γνώση της Διοίκησης σε σχέση με τις τρέχουσες συνθήκες και περιστάσεις, τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται τελικά να διαφέρουν από αυτούς τους υπολογισμούς. Οι εκτιμήσεις και κρίσεις της Διοίκησης επανεξετάζονται διαρκώς και βασίζονται σε ιστορικά δεδομένα και προσδοκίες για μελλοντικά γεγονότα, που κρίνονται εύλογες σύμφωνα με τα ισχύοντα. Σημαντικές κρίσεις στην εφαρμογή των λογιστικών πολιτικών Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Η χρήση εκτιμήσεων και παραδοχών της Διοίκησης συνοψίζεται στις ακόλουθες περιοχές: α) Αναπροσαρμογή αξίας οικοπέδων και κτιρίων Ο Όμιλος αποτιμά τα οικόπεδα και κτίρια (ιδιοχρησιμοποιούμενα και επενδυτικά) στην εύλογη αξία τους. Η όποια μεταβολή στην εύλογη αξία καταχωρείται για τα επενδυτικά ακίνητα σε διακριτή γραμμή στα αποτελέσματα, όπως προβλέπεται από το ΔΛΠ 40 Επενδύσεις σε ακίνητα, ενώ για τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ακίνητα στα Λοιπά Συνολικά Έσοδα (αποθεματικό αναπροσαρμογής ακινήτων). Ο Όμιλος προσέλαβε ανεξάρτητους εξειδικευμένους εκτιμητές για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2020. Η εύλογη αξία των οικοπέδων και κτιρίων προσδιορίστηκε με τη μέθοδο των συγκριτικών στοιχείων χρησιμοποιώντας στοιχεία αντίστοιχων συναλλαγών προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες των οικοπέδων και κτιρίων του Ομίλου και με τη μέθοδο του εισοδήματος. β) Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Θέμα απομείωσης υφίσταται όταν η λογιστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου ή μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών υπερβαίνει την ανακτήσιμη αξία του, η οποία είναι η μεγαλύτερη αξία μεταξύ της εύλογης αξίας μείον το απαιτούμενο για την πώληση κόστος και της αξίας χρήσεως του περιουσιακού στοιχείου. Ο υπολογισμός της εύλογη αξίας μείον το απαιτούμενο για την πώληση κόστος γίνεται με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα από δεσμευτικές πράξεις πώλησης σε συναλλαγές σε καθαρά εμπορική βάση παρόμοιων περιουσιακών στοιχείων ή διαθέσιμες τιμές στην αγορά μειωμένες με το κόστος της διάθεσης του περιουσιακού στοιχείου. 51 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Ο υπολογισμός της αξίας χρήσης βασίζεται σε μια μέθοδο προεξόφλησης ταμειακών ροών. Οι ταμειακές ροές προκύπτουν από τον προϋπολογισμό για τα επόμενα πέντε χρόνια και δεν περιλαμβάνουν τυχόν έξοδα αναδιάρθρωσης για τα οποία ο Όμιλος δεν έχει ακόμη δεσμευθεί ή σημαντικές μελλοντικές επενδύσεις που θα ενισχύσουν την απόδοση του συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου. Το ανακτήσιμο ποσό επηρεάζεται από το προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται για την προεξόφληση των ταμειακών ροών, τις αναμενόμενες μελλοντικές ταμειακές ροές και τον ρυθμό ανάπτυξης που χρησιμοποιήθηκε για τους σκοπούς του προϋπολογισμού. γ) Έλεγχος απομείωσης υπεραξίας Ο Όμιλος διενεργεί σε ετήσια βάση έλεγχο για τυχόν απομείωση της υπεραξίας και ενδιάμεσα, όταν τα γεγονότα ή οι συνθήκες καθιστούν πιθανή την ύπαρξη απομείωσης. Προκειμένου να γίνει ο έλεγχος απομείωσης γίνεται προσδιορισμός της αξίας χρήσης των μονάδων παραγωγής ταμειακών ροών στις οποίες έχει κατανεμηθεί η αξία. Ο εν λόγω προσδιορισμός της αξίας χρήσης απαιτεί να γίνει μια εκτίμηση των μελλοντικών ταμειακών ροών της κάθε σημαντικής μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών και να επιλεγεί το κατάλληλο επιτόκιο προεξόφλησης δ) Φόροι Υπάρχει σχετική αβεβαιότητα όσον αφορά την ερμηνεία των πολύπλοκων φορολογικών ρυθμίσεων, τις αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία καθώς και το ποσό των μελλοντικών φορολογητέων κερδών. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι διαφορές που προκύπτουν μεταξύ των πραγματικών αποτελεσμάτων και των παραδοχών που έγιναν, ή οι μελλοντικές μεταβολές σε υποθέσεις και παραδοχές θα μπορούσαν να απαιτήσουν μελλοντικές αναπροσαρμογές στο φόρο εισοδήματος και το σχετικό έξοδο που ήδη έχει αναγνωριστεί. Ο Όμιλος σχηματίζει προβλέψεις που βασίζονται σε εύλογες εκτιμήσεις, για τις πιθανές συνέπειες των ελέγχων από τις φορολογικές αρχές των αντίστοιχων χωρών στις οποίες δραστηριοποιείται. Το ύψος των εν λόγω προβλέψεων βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, όπως η εμπειρία των προηγούμενων φορολογικών ελέγχων και διάφορες ερμηνείες των φορολογικών ρυθμίσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται για όλες τις διαθέσιμες φορολογικές ζημίες κατά την έκταση που είναι πιθανό ότι φορολογητέα κέρδη θα είναι διαθέσιμα έναντι των οποίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ζημίες αυτές. Σημαντικές εκτιμήσεις είναι απαραίτητες για τον καθορισμό του ύψους της αναβαλλόμενης φορολογικής απαίτησης που μπορεί να αναγνωριστεί, με βάση το πιθανό χρονοδιάγραμμα και το ύψος των μελλοντικών φορολογητέων κερδών. Περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τους φόρους παρουσιάζονται στη Σημείωση 12. ε) Πορεία εκτέλεσης των έργων Ο Όμιλος προβαίνει σε εκτιμήσεις σχετικές με την πορεία εκτέλεσης των έργων που έχει αναλάβει, σε εφαρμογή των προβλέψεων των ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες», επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το ύψος των εσόδων. Η εκτίμηση της φάσης ολοκλήρωσης των αναληφθέντων έργων γίνεται από τους Υπευθύνους των έργων οι οποίοι χρησιμοποιούν ως σταθερά το παραχθέν έργο (ανθρωποώρες και συμβατικά στάδια ολοκλήρωσης του έργου) σε σχέση με τις αναληφθείσες συμβατικές υποχρεώσεις. Η ίδια μεθοδολογία και διαδικασία ακολουθείται και στον προσδιορισμό των δαπανών τυχόν υπεργολάβων των διαφόρων έργων. Το ποσοστό ολοκλήρωσης των έργων που έχει χρησιμοποιηθεί στον προσδιορισμό των εσόδων χρησιμοποιείται και στον προσδιορισμό των εξόδων των υπεργολάβων αυτών, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων που αυτό πρέπει να αιτιολογείται. Οι παραπάνω εκτιμήσεις των Υπευθύνων των έργων παρακολουθούνται, ελέγχονται και επικυρώνονται από τη Διοίκηση της Εταιρείας και των θυγατρικών πριν λάβουν την οριστική μορφή τους στις Οικονομικές Καταστάσεις. 52 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 στ) Προβλέψεις για εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις Για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, ο Όμιλος διενεργεί ανάλυση με βάση το ιστορικό της εισπραξιμότητας των απαιτήσεων αλλά και με βάση προβλέψεις για τη μελλοντική οικονομική κατάσταση των πελατών, των συνθηκών της αγοράς αλλά και του ευρύτερου του οικονομικού περιβάλλοντος. Σε κάθε ημερομηνία αναφοράς, γίνεται επικαιροποίηση των βασικών παραμέτρων υπολογισμού. Η αξιολόγηση των ιστορικών στοιχείων αλλά και της μελλοντικής οικονομικής κατάστασης των πελατών εμπεριέχει σημαντικές εκτιμήσεις. Ως εκ τούτου, το τελικό ύψος των πιστωτικών ζημιών ενδέχεται να διαφέρει από τον υπολογισμού του ύψους της αθέτησης των υποχρεώσεων των πελατών. 5. Νέα πρότυπα, ερμηνείες και τροποποίηση υφιστάμενων προτύπων Νέα πρότυπα, τροποποιήσεις προτύπων και διερμηνείες έχουν εκδοθεί και είναι υποχρεωτικής εφαρμογής για τις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την 1η Ιανουαρίου 2020 ή μεταγενέστερα. Όπου δεν αναφέρεται διαφορετικά οι τροποποιήσεις και ερμηνείες που ισχύουν για πρώτη φορά στη χρήση 2020, δεν έχουν επίδραση στις ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. Ο Όμιλος δεν υιοθέτησε πρόωρα πρότυπα, ερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί από το Σ.Δ.Λ.Π. και υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά δεν έχουν υποχρεωτική εφαρμογή στη χρήση 2020. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για την τρέχουσα οικονομική χρήση 2020. Τροποποιήσεις των παραπομπών στο εννοιολογικό πλαίσιο των ΔΠΧΑ (που εκδόθηκαν στις 29 Μαρτίου 2018): Την 29η Μαρτίου 2018 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε το αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο το οποίο επανακαθορίζει: - το σκοπό της χρηματοοικονομικής πληροφόρησης, - τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των οικονομικών καταστάσεων, - τους ορισμούς του περιουσιακού στοιχείου, της υποχρέωσης, της καθαρής θέσης, καθώς και των εσόδων και των εξόδων, - τα κριτήρια αναγνώρισης και τις οδηγίες σχετικά με τον χρόνο της διαγραφής περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων στις οικονομικές καταστάσεις, - τις βάσεις αποτίμησης και οδηγίες σχετικά με τον τρόπο που πρέπει να χρησιμοποιούνται και, - έννοιες και καθοδήγηση σχετικά με την παρουσίαση και τις γνωστοποιήσεις Ο σκοπός της αναθεώρησης του εννοιολογικού πλαισίου είναι η υποβοήθηση όσων προετοιμάζουν οικονομικές καταστάσεις να αναπτύσσουν συνεπείς λογιστικές πολιτικές για συναλλαγές και άλλα γεγονότα που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των υπαρχόντων προτύπων ή όταν ένα πρότυπο δίνει δυνατότητα επιλογής μεταξύ λογιστικών πολιτικών. Επιπλέον, σκοπός της αναθεώρησης είναι να βοηθήσει όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν τα πρότυπα. Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε επίσης ένα συνοδευτικό έγγραφο, «Τροποποιήσεις στις παραπομπές του εννοιολογικού πλαισίου», το οποίο καθορίζει τις τροποποιήσεις των προτύπων που επηρεάζονται προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι αναφορές στο αναθεωρημένο εννοιολογικό πλαίσιο. Η τροποποίηση εφαρμόζεται από τους συντάκτες που αναπτύσσουν λογιστικές πολιτικές βάσει του εννοιολογικού πλαισίου, στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. 53 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8: Ορισμός του σημαντικού (Τροποποιήσεις): Στις 31 Οκτωβρίου 2018 το ΣΔΛΠ στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας γνωστοποιήσεων εξέδωσε τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8, οι οποίες αποσαφηνίζουν τον ορισμό του σημαντικού και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμοσθεί, συμπεριλαμβάνοντας στον ορισμό καθοδήγηση που μέχρι στιγμής έχει αναφερθεί σε άλλα ΔΠΧΑ. Ο νέος ορισμός προβλέπει ότι µία πληροφορία είναι σημαντική εάν το γεγονός της παράλειψης, υπόκρυψης ή ανακριβούς γνωστοποίησής της εύλογα θα αναδενόταν να επηρεάσει τις αποφάσεις που οι κύριοι χρήστες των οικονομικών καταστάσεων λαμβάνουν βάσει αυτών των καταστάσεων. Οι τροποποιήσεις περιλαμβάνουν παραδείγματα περιστάσεων που ενδέχεται να οδηγήσουν στην απόκρυψη σημαντικής πληροφορίας. Ο ορισμός του σημαντικού, που αποτελεί μία σημαντική λογιστική έννοια στα ΔΠΧΑ, βοηθά τις εταιρείες να αποφασίσουν κατά πόσο οι πληροφορίες πρέπει να περιλαμβάνονται στις οικονομικές τους καταστάσεις. Ο επικαιροποιημένος ορισμός τροποποιεί το ΔΛΠ 1 «Παρουσίαση των Οικονομικών Καταστάσεων» και το ΔΛΠ 8 «Λογιστικές Πολιτικές, Μεταβολές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη». Η τροποποίηση διασφαλίζει ότι ο ορισμός του σημαντικού είναι συνεπής σε όλα τα πρότυπα των ΔΠΧΑ. Η τροποποίηση ισχύει από την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 9 ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7: Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς Φάση 1η (Τροποποιήσεις): Το Συμβούλιο εξέδωσε στις 26 Σεπτεμβρίου 2019 τροποποιήσεις στα πρότυπα ΔΠΧΑ 9, ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις στη χρηματοοικονομική αναφορά από τη μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς κατά την περίοδο πριν από την αντικατάσταση ενός υφιστάμενου επιτοκίου αναφοράς με εναλλακτικό επιτόκιο αναφοράς. Οι τροποποιήσεις παρέχουν προσωρινές και περιορισμένες εξαιρέσεις στις απαιτήσεις της λογιστικής αντιστάθμισης του διεθνούς λογιστικού προτύπου (ΔΛΠ) 39 Χρηματοοικονομικά μέσα: Αναγνώριση και επιμέτρηση και του Διεθνούς Προτύπου Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) 9 Χρηματοοικονομικά μέσα, ώστε οι επιχειρήσεις να μπορούν να συνεχίσουν να πληρούν τις απαιτήσεις υποθέτοντας ότι τα υφιστάμενα κριτήρια αναφοράς επιτοκίων δεν μεταβάλλονται λόγω της μεταρρύθμισης του διατραπεζικού επιτοκίου δανεισμού. Οι εξαιρέσεις αφορούν την εφαρμογή των ακόλουθων διατάξεων: - Την απαίτηση περί πολύ υψηλής πιθανότητας εκπλήρωσης όσον αφορά αντισταθμίσεις ταμειακών ροών, - Την αξιολόγηση της οικονομικής σχέσης ανάμεσα στο αντισταθμιζόμενο στοιχείο και το μέσο αντιστάθμισης, - Τον προσδιορισμό ενός συστατικού ενός στοιχείου ως αντισταθμισμένου στοιχείου. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. ΔΠΧΑ 3: Συνενώσεις επιχειρήσεων (Τροποποίηση): Η τροποποίηση αφορά τη βελτίωση του ορισμού της επιχείρησης με σκοπό να βοηθήσει τις εταιρείες να καθορίσουν κατά πόσον μια εξαγορά που πραγματοποιούν αφορά επιχείρηση ή ομάδα περιουσιακών στοιχείων. Ο τροποποιημένος ορισμός της επιχείρησης επικεντρώνεται στο παραγόμενο προϊόν μιας επιχείρησης, που είναι η παροχή αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες, ενώ ο προηγούμενος ορισμός εστίαζε στις αποδόσεις με τη μορφή μερισμάτων, χαμηλότερου κόστους ή άλλου οικονομικού οφέλους απευθείας στους επενδυτές ή άλλους ιδιοκτήτες, μέλη ή συμμετέχοντες. Επιπλέον με την τροποποίηση προστίθενται οδηγίες για την αξιολόγηση του κατά πόσο µία αποκτώμενη διαδικασία είναι ουσιαστική και εισάγεται µία προαιρετική άσκηση συγκέντρωσης εύλογης αξίας µε ενδεικτικά παραδείγματα. Οι εταιρείες υποχρεούνται να εφαρμόζουν τον τροποποιημένο ορισμό της επιχείρησης σε εξαγορές που θα πραγματοποιηθούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2020. 54 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΔΠΧΑ 16: Μισθώσεις - Παραχωρήσεις μισθωμάτων που σχετίζονται με την επιδημία του κορωναϊού (Τροποποίηση): Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων ανταποκρινόμενο στις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 εξέδωσε την 28 Μαΐου 2020 τροποποίηση στο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» ώστε να δώσει τη δυνατότητα στους μισθωτές να μην λογιστικοποιούν τις μειώσεις ενοικίου ως τροποποίηση μίσθωσης εάν είναι άμεση συνέπεια του COVID-19 και πληρούν συγκεκριμένες συνθήκες. Η τροποποίηση δεν επηρεάζει τους εκμισθωτές. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιουνίου 2020. Πρόωρη εφαρμογή επιτρέπεται, συμπεριλαμβανομένων των ενδιάμεσων ή ετήσιων χρηματοοικονομικών καταστάσεων που δεν είχαν εγκριθεί προς δημοσίευση την 28 Μαΐου 2020. Ετήσιες βελτιώσεις Διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής αναφοράς 2018-2020 Την 14η Μαΐου 2020, Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τις ετήσιες βελτιώσεις που περιέχουν τις ακόλουθες τροποποιήσεις των κάτωθι Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς, οι οποίες εφαρμόζονται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022: • ΔΠΧΑ 1 Πρώτη εφαρμογή των διεθνών προτύπων χρηματοοικονομικής αναφοράς - Πρώτη εφαρμογή ΔΠΧΑ σε θυγατρική: Η τροποποίηση επιτρέπει η θυγατρική να εφαρμόσει τις παραγράφους Δ16(α) του ΔΠΧΑ 1 ώστε να επιμετρήσει σωρευτικές συναλλαγματικές διαφορές χρησιμοποιώντας τα ποσά που αναφέρθηκαν από τη μητρική της, τα οποία είναι βασισμένα στην ημερομηνία μετάβασης της μητρικής στα ΔΠΧΑ. • ΔΠΧΑ 9 Χρηματοοικονομικά Μέσα Αμοιβές και το 10% τεστ για την διαγραφή χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων: Η τροποποίηση διευκρινίζει ποιες αμοιβές μια οντότητα πρέπει να περιλαμβάνει όταν εφαρμόζει το τεστ του 10% της παραγράφου Β.3.3.6 του ΔΠΧΑ 9 ώστε να προσδιορίσει εάν θα πρέπει να διαγράψει μια χρηματοοικονομική υποχρέωση. Η οντότητα περιλαμβάνει αμοιβές που καταβλήθηκαν ή εισπράχθηκαν μεταξύ της οντότητας (δανειζόμενη) και του δανειστή, συμπεριλαμβανομένων αμοιβών που καταβλήθηκαν ή εισπράχθηκαν είτε από την οντότητα ή το δανειστή για λογαριασμό άλλου μέρους. • ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις - κίνητρα μίσθωσης: Η τροποποίηση στο Παράδειγμα 13 που συνοδεύει το ΔΠΧΑ 16 διαγράφει από το παράδειγμα την παρουσίαση την αποζημίωση για βελτιώσεις στο μισθωμένο ακίνητο από τον εκμισθωτή με σκοπό να αποτρέψει οποιαδήποτε σύγχυση σχετικά με τον λογιστικό χειρισμό των κινήτρων μίσθωσης που μπορεί να προκύψει από τον τρόπο που τα κίνητρα μίσθωσης παρουσιάζονται στο παράδειγμα. • ΔΛΠ 41 Γεωργία Φορολογία στις επιμετρήσεις εύλογης αξίας: Η τροποποίηση αποσύρει την απαίτηση της παραγράφου 22 του ΔΛΠ 41 οι οντότητες να μην περιλαμβάνουν τις ταμειακές ροές από τη φορολογία κατά την επιμέτρηση των βιολογικών περιουσιακών στοιχείων χρησιμοποιώντας την τεχνική της παρούσας αξίας. Αυτή η τροποποίηση διασφαλίζει τη συνέπεια με τις απαιτήσεις του ΔΠΧΑ 13. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους που δεν έχουν εφαρμοστεί νωρίτερα από τον Όμιλο και έχουν υιοθετηθεί από την Ε.Ε. Ο Όμιλος δεν έχει υιοθετήσει κάποιο από τα παρακάτω πρότυπα, διερμηνείες ή τροποποιήσεις τα οποία έχουν εκδοθεί αλλά δεν έχουν εφαρμογή στην παρούσα λογιστική περίοδο. Επιπλέον, ο Όμιλος αξιολόγησε όλα τα πρότυπα και τις διερμηνείες ή τροποποιήσεις που έχουν εκδοθεί αλλά δεν είχαν εφαρμογή στην παρούσα περίοδο και κατέληξε ότι δεν θα υπάρξει σημαντική επίδραση στις οικονομικές καταστάσεις από την εφαρμογή τους. ΔΠΧΑ 4 Ασφαλιστήρια Συμβόλαια – (Τροποποίηση) αναβολή του ΔΠΧΑ 9 (εκδόθηκε στις 25 Ιουνίου 2020): Με την τροποποίηση αυτή δόθηκε αναβολή της ημερομηνίας εφαρμογής κατά δύο έτη, σε ετήσιες περιόδους αναφοράς που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023 με σκοπό να επιτρέψει χρόνο για την ομαλή υιοθέτηση του τροποποιημένου ΔΠΧΑ 17 από δικαιοδοσίες σε όλο τον κόσμο. Αυτό θα επιτρέψει σε περισσότερες ασφαλιστικές οντότητες να εφαρμόσουν το νέο Πρότυπο ταυτόχρονα. Επιπλέον 55 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 τροποποιήθηκε το ΔΠΧΑ 4, έτσι ώστε οι ασφαλιστικές οντότητες να μπορούν να εφαρμόσουν το ΔΠΧΑ 9 Χρηματοοικονομικά Μέσα παράλληλα με το ΔΠΧΑ 17. ΔΠΧΑ 9 ΔΛΠ 39 και ΔΠΧΑ 7 και ΔΠΧΑ 16 - Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς Φάση 2η (Τροποποίηση): Το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) δημοσίευσε την «Μεταρρύθμιση των επιτοκίων αναφοράς» - Φάση 2 με τροποποιήσεις που αντιμετωπίζουν ζητήματα που ενδέχεται να επηρεάσουν τις χρηματοοικονομικές αναφορές μετά τη μεταρρύθμιση ενός δείκτη αναφοράς επιτοκίου, συμπεριλαμβανομένης της αντικατάστασής του με εναλλακτικά επιτόκια αναφοράς. Οι τροποποιήσεις ισχύουν για ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2021, με προγενέστερη εφαρμογή να επιτρέπεται. Πρότυπα και Διερμηνείες υποχρεωτικά για μεταγενέστερες περιόδους που δεν έχουν εφαρμοστεί νωρίτερα από τον Όμιλο και δεν έχουν υιοθετηθεί από την Ε.Ε. Οι κατωτέρω τροποποιήσεις δεν αναμένεται να έχουν σημαντική επίπτωση στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις του Ομίλου. ΔΠΧΑ 17: Ασφαλιστήρια Συμβόλαια: Στις 18 Μαΐου 2017 το ΣΔΛΠ εξέδωσε το ΔΠΧΑ 17, το οποίο αντικαθιστά το υφιστάμενο πρότυπο ΔΠΧΑ 4. Το ΔΠΧΑ 17 θεσπίζει τις αρχές για την καταχώριση, αποτίμηση, παρουσίαση και τις γνωστοποιήσεις των ασφαλιστηρίων συμβολαίων με στόχο την παροχή μιας περισσότερο ομοιόμορφης προσέγγισης αποτίμησης και παρουσίασης για όλα τα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Το ΔΠΧΑ 17 απαιτεί η αποτίμηση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων να μην διενεργείται στο ιστορικό κόστος αλλά στην τρέχουσα αξία με τρόπο συνεπή και με τη χρήση: • αμερόληπτων αναμενόμενων σταθμισμένων εκτιμήσεων μελλοντικών ταμειακών ροών με βάση επικαιροποιημένες παραδοχές, • προεξοφλητικών επιτοκίων που αντικατοπτρίζουν τα χαρακτηριστικά ταμειακών ροών των συμβάσεων και • εκτιμήσεων σχετικά με τους χρηματοοικονομικούς και μη κινδύνους που προκύπτουν από την έκδοση των ασφαλιστήριων συμβολαίων. Το νέο πρότυπο εφαρμόζεται σε ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2023. ΔΛΠ 1 Κατάταξη υποχρεώσεων σε βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες (Τροποποίηση): Η τροποποίηση επηρεάζει μόνο την παρουσίαση των υποχρεώσεων στην κατάσταση οικονομικής θέσης. Με την τροποποίηση διευκρινίζεται ότι η κατάταξη των υποχρεώσεων θα πρέπει να βασίζεται σε υφιστάμενα δικαιώματα κατά την ημερομηνία λήξης της περιόδου αναφοράς. Επίσης, η τροποποίηση αποσαφήνισε ότι οι προσδοκίες της Διοίκησης για τα γεγονότα που αναμένεται να συμβούν μετά την ημερομηνία του ισολογισμού δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και διευκρίνισε τις περιπτώσεις που συνιστούν τακτοποίηση της υποχρέωσης. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. ΔΛΠ 16 Ενσώματα πάγια – Εισπράξεις ποσών πριν από την προβλεπόμενη χρήση (Τροποποίηση): Η τροποποίηση αλλάζει τον τρόπο που καταχωρείται το κόστος των δοκιμών καλής λειτουργίας του περιουσιακού στοιχείου και το καθαρό προϊόν της πώλησης από πωλήσεις στοιχείων που παράχθηκαν κατά τη διαδικασία της θέσης του περιουσιακού στοιχείου στη συγκεκριμένη τοποθεσία και κατάσταση. Τα έσοδα και οι δαπάνες παραγωγής αυτών των προϊόντων θα καταχωρούνται πλέον στο αποτέλεσμα χρήσης αντί να εμφανίζονται μειωτικά στο κόστος κτήσης των παγίων. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. 56 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΔΠΧΑ 3 Αναφορά στο Εννοιολογικό πλαίσιο (Τροποποίηση): Στις 14 Μαΐου 2020, το ΣΔΛΠ εξέδωσε την «Αναφορά στο Εννοιολογικό Πλαίσιο (Τροποποιήσεις στο ΔΠΧA 3)» με τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3 «Συνενώσεις Επιχειρήσεων» που ενημερώνουν μια αναφορά στο ΔΠΧΑ 3 χωρίς να αλλάξουν τις λογιστικές απαιτήσεις του προτύπου. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. ΔΛΠ 37 - Προβλέψεις, ενδεχόμενες υποχρεώσεις και ενδεχόμενα περιουσιακά στοιχεία - Επαχθείς συμβάσεις - Κόστος εκπλήρωσης μιας σύμβασης (Τροποποίηση): Η τροποποίηση καθορίζει ποιες δαπάνες θα πρέπει να περιλαμβάνει μια οντότητα στον προσδιορισμό του κόστους εκπλήρωσης μιας σύμβασης με σκοπό την αξιολόγηση εάν η σύμβαση είναι επαχθής. Η τροποποίηση διευκρινίζει ότι «το κόστος εκπλήρωσης μιας σύμβασης» περιλαμβάνει το άμεσα συσχετιζόμενο κόστος της εκπλήρωσης αυτής της σύμβασης και την κατανομή άλλων δαπανών που σχετίζονται άμεσα με την εκτέλεσή της. Η τροποποίηση διευκρινίζει επίσης ότι, προτού αναγνωριστεί χωριστή πρόβλεψη για επαχθή σύμβαση, μια οντότητα αναγνωρίζει τυχόν ζημιά απομείωσης στα περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπλήρωση της σύμβασης, και όχι σε περιουσιακά στοιχεία που ήταν αφοσιωμένα μόνο στη συγκεκριμένη σύμβαση. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2022. ΔΛΠ 1 - Παρουσίαση των οικονομικών καταστάσεων - Γνωστοποιήσεις λογιστικών πολιτικών (Τροποποίηση): Την 12.2.2021 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΛΠ 1 με την οποία διευκρίνισε ότι: - Ο ορισμός των λογιστικών πολιτικών δίνεται στην παράγραφο 5 του ΔΛΠ 8. - Η οικονομική οντότητα θα πρέπει να γνωστοποιεί τις σημαντικές λογιστικές πολιτικές. Οι λογιστικές πολιτικές είναι σημαντικές όταν μαζί με τις λοιπές πληροφορίες που περιλαμβάνουν οι χρηματοοικονομικές καταστάσεις δύνανται να επηρεάσουν τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι κύριοι χρήστες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - Οι λογιστικές πολιτικές για μη σημαντικές συναλλαγές θεωρούνται μη σημαντικές και δεν θα πρέπει να γνωστοποιούνται. Οι λογιστικές πολιτικές, ωστόσο, μπορεί να είναι σημαντικές ανάλογα με τη φύση κάποιων συναλλαγών ακόμα και αν τα σχετικά ποσά είναι μη σημαντικά. Οι λογιστικές πολιτικές που σχετίζονται με σημαντικές συναλλαγές και γεγονότα δεν είναι πάντοτε σημαντικά στο σύνολό τους. - Οι λογιστικές πολιτικές είναι σημαντικές όταν οι χρήστες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων τις χρειάζονται προκειμένου να κατανοήσουν άλλη σημαντική πληροφόρηση των χρηματοοικονομικών καταστάσεων. - Η πληροφόρηση για το πώς η οικονομική οντότητα έχει εφαρμόσει μία λογιστική πολιτική είναι πιο χρήσιμη στους χρήστες των χρηματοοικονομικών καταστάσεων σε σχέση με την τυποποιημένη πληροφορία ή τη σύνοψη των διατάξεων των ΔΠΧΑ. - Στην περίπτωση που η οικονομική οντότητα επιλέξει να συμπεριλάβει μη σημαντική πληροφόρηση για τις λογιστικές πολιτικές, η πληροφόρηση αυτή δεν θα πρέπει να παρεμποδίζει τη σημαντική πληροφόρηση για τις λογιστικές πολιτικές. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. 57 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 ΔΛΠ 8 - Λογιστικές Πολιτικές, Αλλαγές στις Λογιστικές Εκτιμήσεις και Λάθη - Ορισμός Λογιστικών εκτιμήσεων (Τροποποίηση): Την 12.2.2021 το Συμβούλιο των Διεθνών Λογιστικών Προτύπων εξέδωσε τροποποίηση στο ΔΛΠ 8 με την οποία: - Όρισε τις λογιστικές εκτιμήσεις ως νομισματικά ποσά στις χρηματοοικονομικές καταστάσεις που υπόκεινται σε αβεβαιότητα ως προς τη μέτρησή τους. - Διευκρίνισε πως μία λογιστική πολιτική μπορεί να απαιτεί τα στοιχεία των χρηματοοικονομικών καταστάσεων να αποτιμώνται κατά τέτοιο τρόπο που να δημιουργείται αβεβαιότητα. Στην περίπτωση αυτή η οικονομική οντότητα αναπτύσσει μία λογιστική εκτίμηση. Η ανάπτυξη λογιστικών εκτιμήσεων περιλαμβάνει τη χρήση κρίσεων και υποθέσεων. - Κατά την ανάπτυξη των λογιστικών εκτιμήσεων η οικονομική οντότητα χρησιμοποιεί τεχνικές αποτίμησης και δεδομένα. - Η οικονομική οντότητα μπορεί να απαιτηθεί να μεταβάλει τις λογιστικές εκτιμήσεις της. Το γεγονός αυτό από τη φύση του δεν σχετίζεται με τις προηγούμενες χρήσεις ούτε αποτελεί διόρθωση λάθους. Οι μεταβολές στα δεδομένα ή στις τεχνικές αποτίμησης αποτελούν μεταβολές στις λογιστικές εκτιμήσεις εκτός αν σχετίζονται με διόρθωση λάθους. Η τροποποίηση εφαρμόζεται στις ετήσιες λογιστικές περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2023. 6. Πληροφόρηση κατά τομέα Ένας λειτουργικός τομέας είναι συστατικό μέρος μίας οικονομικής οντότητας ο οποίος διεξάγει επιχειρηματικές δραστηριότητες από τις οποίες πραγματοποιούνται έσοδα και έξοδα. Τα λειτουργικά αποτελέσματά του εξετάζονται τακτικά από τη Διοίκηση του Ομίλου για τη λήψη επιχειρηματικών αποφάσεων. Η πληροφόρηση που γνωστοποιείται είναι αυτή που χρησιμοποιεί η Διοίκηση εσωτερικά για την αξιολόγηση της απόδοσης των λειτουργικών τομέων και για την κατανομή πόρων. Η απόδοση των τομέων αξιολογείται με βάση τα αποτελέσματα προ φόρων. Ο Όμιλος είναι οργανωμένος σε λειτουργικούς τομείς με βάση κυρίως τις υπηρεσίες που παρέχει, ως εξής: • Συμβουλευτικές υπηρεσίες • Ευρυζωνικά δίκτυα επικοινωνίας που αποτελείται από την εταιρεία του Ομίλου που αναπτύσσει, εγκαθιστά και εκμεταλλεύεται τηλεοπτικές εφαρμογές κατά προσωπική ζήτηση σε ξενοδοχεία και νοσοκομεία. • Δίκτυο επιχειρήσεων συμβούλων εξωτερικού. Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει τις επιχειρήσεις παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών που έχουν δημιουργηθεί στο εξωτερικό μέσω της θυγατρικής Εταιρείας συμμετοχών στο Λουξεμβούργο. • Λοιπές συμμετοχές. Ο τομέας αυτός περιλαμβάνει συμμετοχές σε λοιπές επιχειρήσεις στις οποίες έχει επενδύσει η μητρική Εταιρεία και αφορούν κυρίως εταιρίες παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό. 58 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η πληροφόρηση κατά τομέα του Ομίλου για την κλειόμενη χρήση 01.01 – 31.12.2020 παρουσιάζεται παρακάτω: 01.01.-31.12.2020 Έσοδα Προς εξωτερικούς πελάτες Ενδοεταιρικά Συμβουλευτικές υπηρεσίες Ευρυζωνικά δίκτυα επικοινωνίας Δίκτυο επιχειρήσεων συμβούλων εξωτερικού Σύνολο Τομέων Προσαρμογές και Απαλοιφές Ενοποιημένο σύνολο 3.716.326,19 449.544,54 21.812,90 10.000,00 305.540,69 554.744,91 4.043.679,78 1.014.289,45 (1.014.289,45) 4.043.679,78 - 4.165.870,73 31.812,90 860.285,60 5.057.969,23 (1.014.289,45) 4.043.679,78 965.482,95 8.967,35 (92.049,99) 882.400,31 10.969,27 893.369,58 Κέρδη / (Ζημίες) προ φόρου Οι αντίστοιχες πληροφορίες της συγκριτικής χρήσης 01.01 – 31.12.2019 παρουσιάζονται παρακάτω: 01.01.-31.12.2019 Έσοδα Προς εξωτερικούς πελάτες Ενδοεταιρικά Κέρδη / (Ζημίες) προ φόρου Συμβουλευτικές υπηρεσίες Υπηρεσίες πληροφορικής / διακοπτόμενη δραστηριότητα 2.750.810,63 332.807,56 3.083.618,19 253.615,15 253.615,15 15.000,00 15.000,00 1.057.389,53 1.057.389,53 343.409,60 68.016,86 (25.376,76) 265.510,20 Ευρυζωνικά δίκτυα επικοινωνίας Δίκτυο επιχειρήσεων συμβούλων εξωτερικού Λοιπές συμμετοχές / διακοπτόμενη δραστηριότητα 59 Σύνολο Τομέων Προσαρμογές και Απαλοιφές Μεταφορά σε διακοπτόμενη δραστηριότητα - 4.076.815,31 332.807,56 4.409.622,87 (332.807,56) (332.807,56) (253.615,15) 3.823.200,16 3.823.200,16 (21.436,05) 630.123,85 (24.741,35) (24.741,35) 580.641,15 (253.615,15) Ενοποιημένο σύνολο Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Τα έσοδα μεταξύ τομέων απαλείφονται κατά την ενοποίηση και περιλαμβάνονται στη στήλη «προσαρμογές και οι απαλοιφές». Γεωγραφική Πληροφόρηση: Πωλήσεις προς εξωτερικούς πελάτες Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Πωλήσεις εσωτερικού Πωλήσεις εξωτερικού 01.0131.12.2020 1.525.377,93 2.518.301,85 01.0131.12.2019 1.551.601,93 2.271.598,23 01.0131.12.2020 1.503.565,03 2.662.305,70 01.0131.12.2019 1.536.601,93 1.547.016,26 ΣΥΝΟΛΟ ΠΩΛΗΣΕΩΝ 4.043.679,78 3.823.200,16 4.165.870,73 3.083.618,19 Μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 4.926.529,54 17.645,73 Εσωτερικού Εξωτερικού Ενοποιημένο Σύνολο μη Κυκλοφορούντων Περιουσιακών Στοιχείων 31.12.2019 4.459.791,03 19.861,27 4.944.175,27 4.479.652,30 Στα μη κυκλοφορούντα στοιχεία Ενεργητικού περιλαμβάνονται τα ενσώματα και άυλα περιουσιακά στοιχεία, οι λοιποί συμμετοχικοί τίτλοι, οι επενδύσεις σε συγγενείς επιχειρήσεις και οι λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις. 7. Άλλα Έσοδα Τα Άλλα Έσοδα που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Επιχορηγήσεις δαπανών Έσοδα παρεπόμενων ασχολιών Έσοδα ενοικίων Έσοδα απόσβεσης επιχορηγήσεων Αχρησιμοποίητες προβλέψεις Κέρδη πώλησης παγίων Λοιπά έσοδα 3.920,00 172.111,28 114.403,34 49.470,03 18.599,01 52.380,98 410.884,64 60 97.363,01 112.845,34 71.979,87 39.908,31 252,12 142.803,58 465.152,23 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2020 3.920,00 170.040,10 114.403,34 49.470,03 18.599,01 52.309,17 408.741,65 01.0131.12.2019 102.163,01 113.445,34 71.979,87 39.908,31 252,12 142.266,66 470.015,31 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 8. Άλλα Έξοδα Τα Άλλα Έξοδα που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Πρόστιμα και προσαυξήσεις Συναλλαγματικές διαφορές Πρόβλεψη επισφαλών λοιπών απαιτήσεων Λοιπά έξοδα 9. (15.714,01) (36.343,01) (15.714,01) (36.242,18) (3.412,77) - (3.412,77) - (39.304,69) (94.356,25) (39.304,69) (94.356,25) (103.912,80) (49.419,80) (38.506,23) (27.349,76) (162.344,27) (180.119,06) (96.937,70) (157.948,19) Αποσβέσεις Οι αποσβέσεις που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0131.12.2020 Αποσβέσεις ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων (σημείωση 14) Αποσβέσεις δικαιωμάτων χρήσεως παγίων (σημείωση 16) Αποσβέσεις άυλων περιουσιακών στοιχείων (σημείωση 15) 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 43.556,61 81.340,89 40.509,08 81.340,89 24.322,20 75.206,60 24.322,20 75.206,60 1.711,44 1.640,00 1.539,44 1.460,00 69.590,25 158.187,49 66.370,72 158.007,49 Οι παραπάνω αποσβέσεις μερίζονται στις λειτουργίες του Ομίλου και της Εταιρείας ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ Κόστος πωλήσεων Έξοδα διάθεσης Έξοδα διοίκησης 01.0131.12.2020 41.754,15 17.397,56 10.438,54 69.590,25 61 01.0131.12.2019 94.912,49 39.546,87 23.728,12 158.187,49 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2020 39.822,43 16.592,68 9.955,61 66.370,72 01.0131.12.2019 94.804,49 39.501,87 23.701,12 158.007,49 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 10. Κόστος μισθοδοσίας Το κόστος μισθοδοσίας που περιλαμβάνεται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0131.12.2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 Μισθοί 506.304,73 668.562,12 363.685,27 496.997,44 Εργοδοτικές εισφορές 131.751,40 165.981,55 121.218,05 149.941,01 Παρεπόμενες παροχές 38.287,58 32.505,32 38.287,58 32.505,32 Πρόβλεψη αποζημίωσης προσωπικού Σημείωση 28 10.077,00 9.263,00 10.077,00 9.263,00 686.420,70 876.311,99 533.267,90 688.706,77 Σύνολο Το κόστος μισθοδοσίας έχει επιβαρύνει την Κατάσταση Αποτελεσμάτων ως εξής: 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 Κόστος πωλήσεων 420.884,88 577.652,68 319.749,68 457.294,53 Έξοδα Διοίκησης 163.723,56 175.668,23 132.967,64 143.663,27 Έξοδα Διάθεσης 101.042,26 121.440,08 79.780,58 86.197,96 770,00 1.551,00 770,00 1.551,00 686.420,70 876.311,99 533.267,90 688.706,77 Χρηματοοικονομικό κόστος Σύνολο Οι αμοιβές των ελεγκτών για τον έλεγχο των χρηματοοικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας για τη χρήση 2020 ανήλθαν σε €6.200. 11. Χρηματοοικονομικό κόστος Το χρηματοοικονομικό κόστος (καθαρό) που περιλαμβάνεται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύεται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Πιστωτικοί τόκοι - 0,01 - 0,01 Χρεωστικοί τόκοι (98.370,30) (121.486,98) (71.154,99) (97.811,60) Προμήθειες και έξοδα τραπεζών Χρηματοοικονομικό κόστος υποχρέωσης παροχών προσωπικού Χρηματοοικονομικό κόστος μισθώσεων (37.452,02) (36.799,75) (37.452,02) (36.799,75) (770,00) (1.207,03) (770,00) (1.207,03) (33.088,56) (37.488,27) (33.088,56) (37.488,27) (169.680,88) (196.982,02) (142.465,57) (173.306,64) ΣΥΝΟΛΑ 62 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 12. Φόρος εισοδήματος Ο φόρος εισοδήματος που αναγνωρίστηκε στην Κατάσταση Αποτελεσμάτων του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύεται ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Τρέχων φόρος εισοδήματος Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 - (66,00) - - (129.190,69) (129.190,69) (169.180,05) (169.246,05) (129.190,69) (129.190,69) (169.180,05) (169.180,05) Στον πίνακα που ακολουθεί παρατίθεται συμφωνία μεταξύ του πραγματικού εξόδου φόρου και των κερδών προ φόρου πολλαπλασιαζόμενα με τον τρέχοντα συντελεστή φόρου εισοδήματος, 24%. O ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 H ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Αποτελέσματα προ φόρων Συντελεστής φόρου 893.369,58 24% 401.168,47 24% 965.482,95 24% 343.409,60 24% Αναμενόμενο έξοδο φόρου 214.408,70 96.280,43 231.715,91 82.418,30 28.269,22 111.041,28 28.269,22 111.041,28 - 66,00 (2.442,14) - (2.442,14) (113.487,23) (35.699,52) (130.794,44) (21.837,39) 129.190,69 169.246,05 129.190,69 169.180,05 14,46% 42,19% 13,38% 49,26% Προσαρμογές για έξοδα που δεν εκπίπουν για φορολογικούς σκοπούς Λοιποί φόροι Επίδραση από αλλαγή φορολογικών συντελεστών Χρήση φορολογικών ζημιών για τις οποίες δεν είχε αναγνωρισθεί αναβαλλόμενη φορολογία Πραγματικό έξοδο φόρου Πραγματικός συντελεστής φόρου Αναφορικά με τη χρήση 2020, η Εταιρεία έχει υπαχθεί στον φορολογικό έλεγχο των Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών. Ο φορολογικός έλεγχος βρίσκεται σε εξέλιξη και το σχετικό φορολογικό πιστοποιητικό αναμένεται να χορηγηθεί μετά την έγκριση των Οικονομικών Καταστάσεων της χρήσης 2020. Αν μέχρι την ολοκλήρωση του φορολογικού ελέγχου προκύψουν πρόσθετες φορολογικές υποχρεώσεις, εκτιμάται ότι αυτές δεν θα έχουν ουσιώδη επίδραση στις Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας. 63 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Αναφορικά με τις θυγατρικές εταιρείες, οι ανέλεγκτες χρήσεις παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Επωνυμία εταιρίας Χώρα Έδρας Ανέλεγκτες Χρήσεις Σημ. 1 - ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Α.Ε. Ελλάδα 5 2 - FIRST ELEMENTS EUROCONSULTANTS Ltd Κύπρος 0 (1) 3 - CHOICE XS Plc Μεγάλη Βρετανία 0 (1) 4 - ICTV HELLAS - ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Α.Ε. Ελλάδα 5 5 - EUROCONSULTANTS BULGARIA S.A. J.S.C. Βουλγαρία 11 (1) Στις χώρες αυτές δεν υφίσταται η έννοια της ανέλεγκτης φορολογικά χρήσης. Σε έναν μελλοντικό φορολογικό έλεγχο των σχετικών ανέλεγκτων χρήσεων είναι πιθανόν να επιβληθούν πρόσθετοι φόροι και προσαυξήσεις. Ο Όμιλος και η Εταιρεία θεωρούν ότι έχουν σχηματίσει επαρκείς προβλέψεις έναντι των πρόσθετων φόρων που πιθανόν να προκύψουν κατά τους μελλοντικούς φορολογικούς ελέγχους, βάσει των ευρημάτων των φορολογικών ελέγχων προηγούμενων ετών και προγενέστερων διερμηνειών των φορολογικών νόμων. Το ποσό των προβλέψεων που έχει σχηματισθεί για πιθανούς πρόσθετους φόρους που θα προκύψουν από τον οριστικό φορολογικό έλεγχο των ανέλεγκτων χρήσεων ανέρχεται την 31η Δεκεμβρίου 2020 σε € 124.103,43 για τον Όμιλο και την Εταιρεία. Αναβαλλόμενη φορολογία Αναβαλλόμενοι φόροι εισοδήματος υπολογίζονται σε όλες τις προσωρινές φορολογικές διαφορές, χρησιμοποιώντας τον φορολογικό συντελεστή που θα ισχύει κατά τη χρήση που μία απαίτηση πραγματοποιείται ή μία υποχρέωση διακανονίζεται και λαμβάνοντας υπόψη τους φορολογικούς συντελεστές που έχουν θεσπιστεί μέχρι την ημερομηνία των Οικονομικών Καταστάσεων. Οι αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις συμψηφίζονται με τις αναβαλλόμενες φορολογικές υποχρεώσεις όταν υπάρχει ένα δυνάμενο να ασκηθεί νόμιμα δικαίωμα για συμψηφισμό και υπόκεινται και τα δύο στην ίδια φορολογική αρχή. Στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις η αναβαλλόμενη φορολογία εμφανίζεται συμψηφιστικά ως εξής: Αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση Αναβαλλόμενη φορολογική υποχρέωση Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 607.419,58 618.647,77 (1.011.212,29) (871.088,64) (403.792,71) (252.440,87) Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 607.419,58 618.647,77 (1.011.212,29) (871.088,64) (403.792,71) (252.440,87) Η Εταιρεία έχει αναγνωρίσει αναβαλλόμενες φορολογικές απαιτήσεις για φορολογικές ζημίες, ύψους € 104.922,29 (31.12.2019: € 104.922,29) ενώ αντίστοιχα ο Όμιλος έχει αναγνωρίσει € 104.922,29 (31.12.2019: € 104.922,29), καθώς η Διοίκηση εκτιμά βάσιμα, με βάση το Επιχειρηματικό σχέδιο της Εταιρείας για τις χρήσεις 2020 – 2023, ότι θα υπάρξουν διαθέσιμα κέρδη έναντι των οποίων μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ζημίες αυτές. Οι φορολογικές αυτές ζημίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν έως το έτος 2023. 64 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Την 31η Δεκεμβρίου 2020 δεν αναγνωρίστηκε αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση για σωρευμένες μεταφερόμενες φορολογικές ζημίες, συνολικού ύψους € 2.074.867,91 (31.12.2019: € 2.559.942,06) για την Εταιρεία, καθώς η Διοίκηση δεν μπορεί να προβλέψει με σχετική ακρίβεια το χρόνο και το ποσό των μελλοντικών φορολογικών κερδών έναντι των οποίων θα συμψηφιστούν οι άνω ζημίες ή μέρος αυτών. Η κίνηση της αναβαλλόμενης φορολογίας της Εταιρείας αναλύεται στον παρακάτω πίνακα: Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Χρηματοδοτική υποχρέωση Επιχορηγήσεις επενδύσεων παγίων Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Πρόβλεψη αποζημείωσης προσωπικού Επιμέτρηση ΧΣΔΠ Φορολογικές ζημίες Δεδουλευμένα έργα Δεδουλευμένες δαπάνες Λοιπά Σύνολο Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Χρηματοδοτική υποχρέωση Επιχορηγήσεις επενδύσεων παγίων Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Πρόβλεψη αποζημείωσης προσωπικού Επιμέτρηση ΧΣΔΠ Φορολογικές ζημίες Δεδουλευμένα έργα Δεδουλευμένες δαπάνες Λοιπά Σύνολο Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Αποτελέσματα (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Λοιπά Συνολικά έσοδα Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Λοιπά Συνολικά έσοδα Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2019 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Αποτελέσματα 746,60 (174,78) (29,86) (640.846,02) 323.041,59 9.850,11 (63.074,01) 22.048,43 (12.921,66) 19.599,43 1.238,66 (783,98) 20.054,11 25.940,02 975,53 (1.037,60) 25.877,94 24.851,75 136.000,31 109.294,05 (43.917,03) 45.072,61 10.691,38 10.474,69 2.223,12 (166.623,44) (616,09) (5.440,01) (4.371,76) 1.756,68 (1.802,90) 756,62 (2.442,14) Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2020 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Αποτελέσματα 541,96 (7.383,76) (700.072,77) 247.045,92 (117.368,82) 20.054,11 1.119,80 21.173,91 25.877,94 6.232,50 32.110,45 23.734,08 130.560,30 104.922,29 (171.015,87) 54.463,17 11.448,00 (252.440,87) 2.418,48 (128.855,52) 11.193,46 Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Αποτελέσματα 541,96 (96.610,98) 5.485,69 (2.724,70) (99.335,68) 5.485,69 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Λοιπά Συνολικά έσοδα Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Λοιπά Συνολικά έσοδα (700.072,77) 247.045,92 23.734,08 130.560,30 104.922,29 (171.015,87) 54.463,17 11.448,00 (252.440,87) Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2020 (6.841,80) (21.895,46) (839.337,05) 247.045,92 (265,68) 5.982,43 (20.191,33) (129.190,69) - 65 (22.161,14) - 25.886,88 130.560,30 104.922,29 (165.033,44) 34.271,84 11.448,00 (403.792,71) Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η κίνηση της αναβαλλόμενης φορολογίας του Ομίλου αναλύεται στον παρακάτω πίνακα: Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Χρηματοδοτική υποχρέωση Επιχορηγήσεις επενδύσεων παγίων Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Πρόβλεψη αποζημείωσης προσωπικού Επιμέτρηση ΧΣΔΠ Φορολογικές ζημίες Δεδουλευμένα έργα Δεδουλευμένες δαπάνες Λοιπά Σύνολο Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2019 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Αποτελέσματα Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Αποτελέσματα 728,15 (174,78) (29,86) (647.355,89) 9.850,11 22.048,43 323.041,58 (63.074,01) 18.356,42 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Λοιπά Συνολικά έσοδα Μεταβολή φορολογικού συντελεστή στα Λοιπά Συνολικά έσοδα Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Πώληση θυγατρικής 18,45 541,96 6.509,87 (700.072,77) (12.921,66) 0,01 247.045,92 1.238,66 (783,98) 1.243,01 20.054,11 48.836,20 975,53 (1.037,60) (22.896,18) 25.877,94 37.160,29 136.000,31 114.549,86 (173.400,34) 2.223,12 (616,09) (5.440,01) (4.371,76) 1.756,68 (12.308,54) (5.255,81) 129.483,31 23.734,08 130.560,30 104.922,29 (171.015,87) (66.291,99) (2.962,61) 27.539,52 54.463,17 11.448,00 (252.440,87) 111.364,60 13.653,99 (17.064,83) (128.855,52) 11.193,46 (166.623,44) Υπόλοιπο την 1η Ιανουαρίου 2020 Άυλα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Χρηματοδοτική υποχρέωση Επιχορηγήσεις επενδύσεων παγίων Πρόβλεψη επισφαλών απαιτήσεων Πρόβλεψη αποζημείωσης προσωπικού Επιμέτρηση ΧΣΔΠ Φορολογικές ζημίες Δεδουλευμένα έργα Δεδουλευμένες δαπάνες Λοιπά Σύνολο (1.802,90) 756,62 (2.442,14) (96.610,98) (2.724,70) (99.335,68) (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Αποτελέσματα 541,96 (700.072,77) 247.045,92 20.054,11 25.877,94 23.734,08 130.560,30 104.922,29 (171.015,87) 54.463,17 11.448,00 (252.440,87) 5.485,69 5.485,69 (Χρεώσεις) / Πιστώσεις στα Λοιπά Συνολικά έσοδα (7.383,76) (117.368,82) (21.895,46) 1.119,80 6.232,50 2.418,48 (265,68) 5.982,43 (20.191,33) (129.190,69) 66 (22.161,14) Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2020 (6.841,80) (839.337,05) 247.045,92 21.173,91 32.110,45 25.886,88 130.560,30 104.922,29 (165.033,44) 34.271,84 11.448,00 (403.792,71) Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 13. Κέρδη / (Ζημίες) ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη / (ζημίες) ανά μετοχή υπολογίζονται με διαίρεση του κέρδους ή της ζημίας, μετά από φόρους και μη ελέγχουσες συμμετοχές, που αναλογεί στους κατόχους κοινών μετοχών της Μητρικής Εταιρείας με τον μέσο σταθμισμένο αριθμό κοινών μετοχών που είναι σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια της χρήσης. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, ο συνολικός αριθμός των κοινών μετοχών της Εταιρείας ανέρχεται σε 11.125.110 μετοχές. Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0131.12.2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 Καθαρά κέρδη / (ζημία) αποδιδόμενα στους μετόχους της Μητρικής 794.926,02 238.493,39 836.292,25 174.229,55 Σταθμισμένος μέσος αριθμός μετοχών 11.125.110 11.125.110 11.125.110 11.125.110 0,0715 0,0214 0,0752 0,0157 Κέρδη / (Ζημία) ανά μετοχή Η Εταιρεία έχει θεσπίσει πρόγραμμα διάθεσης μετοχών προς τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και το προσωπικό της καθώς και των συνδεδεμένων με αυτή εταιριών – Σημείωση 23. Το πρώτο μέρος της διάθεσης των δικαιωμάτων αγοράς μετοχών δόθηκε στη χρήση 2016, ενώ το δεύτερο μέρος τον Δεκέμβριο του 2017. 14. Ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου αναλύονται ως ακολούθως: Κίνηση 1.1. - 31.12.2020 Μεταφορικά μέσα Λοιπός εξοπλισμός Οικόπεδα Kτίρια Σύνολο 186.131,00 1.790.069,00 103.228,27 1.214.975,50 3.294.403,77 Προσθήκες - - - 10.229,40 10.229,40 Μειώσεις - - - - Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Μεταφορές Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31.12.2020 - (126.569,08) (1.217.246,92) - - (1.343.816,00) 22.443,52 60.852,48 - - 83.296,00 82.005,44 633.674,56 103.228,27 1.225.204,90 2.044.113,17 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 - - 55.129,49 1.098.083,95 1.153.213,44 Αποσβέσεις χρήσης - 7.935,10 11.355,11 24.266,40 43.556,61 Αποσβέσεις μειώσεων Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα - - Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2020 - Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2020 - 82.005,44 (7.935,10) 633.674,56 67 - - - - (7.935,10) 66.484,60 1.122.350,35 1.188.834,95 36.743,67 102.854,55 855.278,22 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Επίδραση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Αποτελέσματα Πώληση Θυγατρικής Μεταφορές Μειώσεις Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31.12.2019 Κίνηση 1.1. - 31.12.2019 Μεταφορικά Οικόπεδα Kτίρια μέσα Λοιπός εξοπλισμός 327.590,00 3.446.332,66 135.205,88 1.356.597,15 5.265.725,69 (162.554,00) (1.653.146,00) - - (1.815.700,00) 165.036,00 1.793.186,66 135.205,88 1.356.597,15 3.450.025,69 - - 13.396,98 10.999,29 24.396,27 23.577,00 (2.482,00) - (142.522,66) 2.482,00 - (27.234,50) (18.140,09) (152.620,94) - 136.923,00 23.577,00 (322.378,10) (18.140,09) 136.923,00 186.131,00 1.790.069,00 103.228,27 1.214.975,50 3.294.403,77 - 131.275,18 48.602,48 68.836,37 11.355,11 1.197.710,21 21.383,30 1.397.821,76 81.340,89 - (48.602,48) - (131.275,18) - (9.286,42) (15.775,57) 55.129,49 (121.009,56) 1.098.083,95 186.131,00 1.790.069,00 48.098,78 116.891,55 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Αποσβέσεις χρήσης Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Αποσβέσεις μειώσεων Πώληση Θυγατρικής Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2019 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 - Σύνολο - - (48.602,48) (9.286,42) (268.060,31) 1.153.213,44 2.141.190,33 Τα ιδιοχρησιμοποιούμενα ενσώματα πάγια περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Κίνηση 1.1. - 31.12.2020 Μεταφορικά Kτίρια μέσα Οικόπεδα Λοιπός εξοπλισμός Σύνολο Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31.12.2020 186.131,00 1.790.069,00 103.228,25 1.100.277,45 3.179.705,70 - - - 9.225,40 9.225,40 - - - (126.569,08) - (1.217.246,92) - - (1.343.816,00) - 22.443,52 60.852,48 - - 83.296,00 82.005,44 633.674,56 103.228,25 1.109.502,85 1.928.411,10 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 - - 55.129,50 991.524,76 1.046.654,26 Αποσβέσεις χρήσης - 7.935,10 11.355,11 21.218,87 40.509,08 Αποσβέσεις μειώσεων Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα - - - - - - Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2020 - 66.484,61 1.012.743,63 1.079.228,24 36.743,64 96.759,22 849.182,86 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2020 - 82.005,44 (7.935,10) - 633.674,56 68 (7.935,10) Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Κίνηση 1.1. - 31.12.2019 Οικόπεδα Μεταφορικά μέσα Kτίρια Λοιπός εξοπλισμός Σύνολο Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Επίδραση από την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 16 Αναπροσαρμοσμένο υπόλοιπο 01.01.2019 Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορές Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Αποτελέσματα Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31.12.2019 327.590,00 3.303.810,00 107.971,36 1.092.121,88 (162.554,00) (1.653.146,00) 165.036,00 - - - 1.650.664,00 107.971,36 1.092.121,88 3.015.793,24 - 13.396,98 8.155,57 21.552,55 - (18.140,09) - (18.140,09) (2.482,00) 4.831.493,24 (1.815.700,00) 2.482,00 - - - - - 23.577,00 23.577,00 - - 136.923,00 - - 136.923,00 186.131,00 1.790.069,00 103.228,25 1.100.277,45 3.179.705,70 - 53.060,81 970.141,46 1.023.202,27 11.355,11 21.383,30 81.340,89 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 - Αποσβέσεις χρήσης - Αποσβέσεις μειώσεων Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα - Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2019 - 186.131,00 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 - 48.602,48 - - (9.286,42) - - (48.602,48) - 55.129,50 991.524,76 1.046.654,26 1.790.069,00 48.098,75 108.752,69 2.133.051,44 (48.602,48) (9.286,42) Δεν υπάρχουν πάγια σε αδράνεια καθώς και πάγια που αποσύρθηκαν από την εκμετάλλευση. Επί των ακινήτων της Εταιρείας έχουν εγγραφεί προσημειώσεις υποθήκης, συνολικού ύψους € 1.230.000,00 (31.12.2019 : € 1.230.000,00), για εξασφάλιση τραπεζικών δανείων και € 230.264,65 για εξασφάλιση ασφαλιστικών υποχρεώσεων. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν είχαν δεσμεύσεις για αγορά ενσώματων ακινητοποιήσεων. Στη χρήση 2019 η λογιστική αξία των περιουσιακών στοιχείων που είχαν προηγουμένως ταξινομηθεί ως χρηματοδοτικές μισθώσεις ποσού € 1.815.700,00 αναταξινομήθηκε από τις «Ενσώματες ακινητοποιήσεις» στα πλαίσια της εφαρμογής του ΔΠΧΑ 16 Μισθώσεις. Οι «υποχρεώσεις από μισθώσεις» δεν επηρεάστηκαν καθώς η Εταιρεία και ο Όμιλος απεικόνιζαν ήδη τις σχετικές υποχρεώσεις σε αντίστοιχο κονδύλι «υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις». Τη χρήση 2020 εφαρμόστηκαν οι διατάξεις του ΔΛΠ 40 Επενδύσεις σε ακίνητα και συγκεκριμένα οι παρ.61-62 για την αλλαγή χρήσης ιδιοχρησιμοποιούμενου ακίνητου σε επενδυτικό και ως εκ τούτου το 84% της αξίας του ακινήτου (γήπεδο & κτίριο) μεταφέρθηκε στα επενδυτικά ακίνητα βάσει των τμ2 που χρησιμοποιούσε η Εταιρεία για τις ανάγκες της λειτουργίας της. 69 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η Εταιρεία αποτιμά τα οικόπεδα και κτίρια (ιδιοχρησιμοποιούμενα και επενδυτικά) στην εύλογη αξία τους. Η Εταιρεία προσέλαβε ανεξάρτητους εξειδικευμένους εκτιμητές για τον προσδιορισμό της εύλογης αξίας κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020. Η εύλογη αξία των οικοπέδων και κτιρίων προσδιορίστηκε με τη μέθοδο των συγκριτικών στοιχείων χρησιμοποιώντας στοιχεία αντίστοιχων συναλλαγών, προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες των οικοπέδων και κτιρίων της Εταιρείας και τη μέθοδο του εισοδήματος. Δεν υπάρχει μεταβολή της μεθόδου εκτίμησης σε σχέση με την προηγούμενη χρήση. Σύμφωνα με την εκτίμηση η εύλογη αξία των οικοπέδων ανέρχεται σε € 512.534 (31.12.2019: € 372.263) και των κτιρίων σε € 3.960.466 (31.12.2019: € 3.580.137). Οι διαφορές από την επιμέτρηση σε εύλογη αξία ανήλθαν σε € 520.600 (31.12.2019: € 321.000) εκ των οποίων καταχωρήθηκαν σε διακριτή γραμμή στα αποτελέσματα € 437.304 όπως προβλέπεται από το ΔΛΠ 40 Επενδύσεις σε ακίνητα και € 83.296 συμπεριλήφθηκαν στο αποθεματικό εύλογης αξίας μετά την αφαίρεση του αναλογούντος αναβαλλόμενου φόρου που υπολογίστηκε. Σημειώνεται, ότι οι συσσωρευμένες αποσβέσεις των κτιρίων μηδενίστηκαν και η καθαρή λογιστική αξία τους επαναπροσδιορίσθηκε στην εύλογη αξία. Η επιμέτρηση της εύλογης αξίας του οικοπέδου και των κτιρίων εντάσσεται στο Επίπεδο 2 της ιεραρχίας εύλογης αξίας καθώς προσδιορίζεται με τη χρήση παρατηρήσιμων δεδομένων της αγοράς. Οι επενδύσεις σε ακίνητα του Ομίλου και της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Ο ΟΜΙΛΟΣ 2020 Υπόλοιπο 1η Ιανουαρίου Προσθήκη λόγω αλλαγής χρήσης Διαφορά επιμέτρησης στην εύλογη αξία Υπόλοιπο 31η Δεκεμβρίου 2019 2020 2019 - - - - 3.320.016,00 - 3.320.016,00 - 437.304,00 - 437.304,00 - 3.757.320,00 - 3.757.320,00 - 70 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 15. Άυλα περιουσιακά στοιχεία Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία του Ομίλου αναλύονται ως ακολούθως: Κίνηση 1.1. - 31.12.2020 Λογισμικά Προγράμματα Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Προσθήκες Πώληση Θυγατρικής Υπόλοιπο την 31.12.2020 1.012.863,07 680,97 1.013.544,04 Αποσβέσεις και απομειώσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Αποσβέσεις χρήσης Πώληση Θυγατρικής Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2020 1.009.534,19 1.711,44 1.011.245,63 2.298,41 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2020 Κίνηση 1.1. - 31.12.2019 Λογισμικά Προγράμματα Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Προσθήκες Πώληση Θυγατρικής Υπόλοιπο την 31.12.2019 1.258.947,23 (246.084,16) 1.012.863,07 Αποσβέσεις και απομειώσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Αποσβέσεις χρήσης Πώληση Θυγατρικής Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2019 1.252.638,92 1.640,00 (244.744,73) 1.009.534,19 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 3.328,88 Δεν υπήρξαν ενδείξεις απομείωσης των λοιπών άυλων περιουσιακών στοιχείων που υπόκεινται σε απόσβεση. 71 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Τα άυλα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας αναλύονται ως ακολούθως: Κίνηση 1.1. - 31.12.2020 Λογισμικά Προγράμματα Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Προσθήκες Μειώσεις Υπόλοιπο την 31.12.2020 1.012.510,10 680,97 1.013.191,07 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2020 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις μειώσεων Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2020 1.009.353,22 1.539,44 1.010.892,66 2.298,41 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2020 Κίνηση 1.1. - 31.12.2019 Λογισμικά Προγράμματα Αξίες κτήσης Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Προσθήκες Μειώσεις Υπόλοιπο την 31.12.2019 1.012.510,10 1.012.510,10 Αποσβέσεις Υπόλοιπο έναρξης - 01.01.2019 Αποσβέσεις χρήσης Αποσβέσεις μειώσεων Σύνολο αποσβέσεων 31.12.2019 1.007.893,22 1.460,00 1.009.353,22 3.156,88 Αναπόσβεστη αξία την 31.12.2019 72 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 16. Δικαιώματα χρήσης παγίων Ο Όμιλος και η Εταιρεία επιμετρά τα δικαιώματα χρήσης περιουσιακών στοιχείων και τα αποσβένει με σταθερό ρυθμό καθ’ όλη τη διάρκεια της μίσθωσης. Αντίστοιχα, ο Όμιλος επιμετρά τις υποχρεώσεις από μισθώσεις και τις αυξομειώνει με βάση την αναγνώριση των σχετικών τόκων και των πληρωμών μισθωμάτων. Η μεταβολή στα δικαιώματα χρήσης παγίων (Right-of-Use Assets) για τα οικονομικά έτη 2019 και 2020 αναλύεται ως εξής: Αξία χρήσης Ιδιοχρησημοποιούμενα πάγια με χρηματοδοτική μίσθωση Αρχική αναγνώριση κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Διακοπή/λήξη συμβολαίων Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 Οικόπεδα 162.554,00 0,00 0,00 23.577,00 186.131,00 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΙ ΟΜΙΛΟΣ Κτίρια Σύνολο 1.653.146,00 1.815.700,00 102.331,38 102.331,38 (44.346,02) (44.346,02) 136.923,00 160.500,00 1.848.054,36 2.034.185,36 (186.131,00) 0,00 0,00 0,00 (1.790.069,00) 49.037,71 0,00 107.023,07 (1.976.200,00) 49.037,71 0,00 107.023,07 Αποσβέσεις Αρχική αναγνώριση κατά την εφαρμογή του ΔΠΧΑ 16 Προσθήκες Διακοπή/λήξη συμβολαίων Επανεκτίμηση αξίας ακινήτων σε Λοιπά Συνολικά Έσοδα Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2019 0,00 0,00 0,00 0,00 0,00 16.629,76 75.206,60 (31.411,76) (48.602,48) 11.822,11 16.629,76 75.206,60 (31.411,76) (48.602,48) 11.822,11 Προσθήκες Διακοπή/λήξη συμβολαίων Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2020 0,00 0,00 0,00 24.322,20 0,00 36.144,31 24.322,20 0,00 36.144,31 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2019 186.131,00 1.836.232,25 2.022.363,25 Αναπόσβεστη Αξία την 31η Δεκεμβρίου 2020 0,00 70.878,76 70.878,76 Μεταφορά σε επενδυτικά ακίνητα Προσθήκες Διακοπή/λήξη συμβολαίων Υπόλοιπο την 31η Δεκεμβρίου 2020 73 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 17. Επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες Οι επενδύσεις σε θυγατρικές εταιρείες την 31η Δεκεμβρίου 2020 παρουσιάζονται παρακάτω: 31.12.2020 Επωνυμία εταιρίας Άμεσο ποσοστό συμμετοχής Έμμεσο ποσοστό συμμετοχής Συνολικό ποσοστό ελέγχου Πραγματικό ποσοστό συμμετοχής μητρικής Μέθοδος Ενοποίησης Μεγάλη Βρετανία 73,64% 0,00% 73,64% 73,64% Πλήρης ενοποίηση Χώρα δραστηριοποίησης 1. ChoiceXS Plc 2. ICTV Hellas Ευρυζωνικά Δίκτυα Επικοινωνίας Α.Ε. Ελλάδα 19,58% 59,22% 78,80% 78,80% Πλήρης ενοποίηση 3. First Element Euroconsultants Ltd Κύπρος 70,00% 0,00% 70,00% 0,00% Πλήρης ενοποίηση 4. Euroconsultants Bulgaria J.S.C. Βουλγαρία 51,00% 0,00% 51,00% 0,00% Πλήρης ενοποίηση Η μεταβολή του υπολοίπου των θυγατρικών εταιρειών κατά τη διάρκεια της χρήσης έχει ως ακολούθως: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Υπόλοιπο έναρξης Πώληση συμμετοχών Μεταφορά θυγατρικής σε συγγενή Έξοδα κτήσης θυγατρικών 196.749,32 - 486.521,88 (51.842,22) (196.800,00) 18.869,66 - (60.000,00) 196.749,32 196.749,32 Προβλέψεις απομείωσης Υπόλοιπο λήξης Κατά την προηγούμενη χρήση 01.01 - 31.12.2019 υπήρξαν οι εξής μεταβολές: ▪ Πώληση του συνόλου των μετοχών στην Γνώμων Πληροφορικής Α.Ε. ▪ Λόγω της ανωτέρω πώλησης η συμμετοχή στη VELLUM AE αναταξινομήθηκε από τις θυγατρικές στις συγγενείς εταιρείες. Δεν υπήρξε μεταβολή στη σύνθεση του Ομίλου σε τελικό επίπεδο από τα ανωτέρω. Στις Οικονομικές Καταστάσεις της Μητρικής, οι θυγατρικές εταιρείες εμφανίζονται στο κόστος απόκτησής τους μείον τυχόν προβλέψεις απομείωσης της αξίας τους. Δεν υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί στην ικανότητα του Ομίλου να έχει πρόσβαση και να χρησιμοποιεί τα περιουσιακά στοιχεία και να διακανονίζει τις υποχρεώσεις του Ομίλου. Μεταβίβαση συμμετοχής στη Γνώμων Πληροφορικής Α.Ε. Εντός του 2019, και συγκεκριμένα την 25/2/2019 και την 15/4/2019 μεταβιβάστηκε το σύνολο των μετοχών που κατείχε η Εταιρεία στην Γνώμων Πληροφορικής Α.Ε», σε τρία φυσικά πρόσωπα, αντί συνολικού τιμήματος 294.739,17 €. Από τη μεταβίβαση της συμμετοχής προέκυψε κέρδος € 242.896,95 σε επίπεδο Εταιρείας και € 85.865,58 σε επίπεδο Ομίλου. 74 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 18. Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες και κοινοπραξίες Επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες Οι επενδύσεις σε συγγενείς εταιρείες περιλαμβάνουν τις συμμετοχές σε εταιρείες στις οποίες ο Όμιλος ασκεί σημαντική επιρροή χωρίς όμως να έχει τον έλεγχο ή από κοινού έλεγχο. Συνήθως, η συμμετοχή σε αυτές τις εταιρείες είναι της τάξεως του 20% έως 50% των δικαιωμάτων ψήφου. Οι εταιρείες αυτές στην Κατάσταση Οικονομικής Θέσης της Μητρικής εμφανίζονται στην αξία κτήσης τους μείον τις ζημίες απομείωσης και στην ενοποιημένη με τη Μέθοδο της Καθαρής Θέσης. Παρακάτω παρουσιάζεται η κίνηση του κονδυλίου «Επενδύσεις σε συγγενείς» τόσο σε επίπεδο Ομίλου (λογιστικοποίηση με τη Μέθοδο της Καθαρής Θέσης) όσο και σε επίπεδο Εταιρείας (λογιστικοποίηση με τη μέθοδο της αξίας κτήσεως μείον τυχόν απομειώσεις) : Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0131.12.2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 Υπόλοιπο έναρξης 263.628,54 75.116,67 278.055,78 81.255,78 Απομείωση αξίας συγγενών (56.800,00) (3.884,62) (56.800,00) - Μεταφορά από θυγατρικές σε συγγενείς Κέρδη / (Ζημίες) από συγγενείς Λοιπά Συνολικά Έσοδα από συγγενείς Υπόλοιπο λήξης 10.969,27 (223,93) 217.573,88 196.800,00 (4.403,51) 263.628,54 221.255,78 196.800,00 278.055,78 Κατά την κλειόμενη χρήση 01.01 - 31.12.2020 υπήρξαν οι εξής κινήσεις: Σχηματίσθηκαν πρόσθετες προβλέψεις απομείωσης στις ατομικές Οικονομικές Καταστάσεις όπως φαίνεται και στον πίνακα ανωτέρω. Η απομείωση αφορά την εταιρεία ΒΕΛΛΟΥΜ Α.Ε.. Κατά την προηγούμενη χρήση 01.01 - 31.12.2019 υπήρξαν οι εξής κινήσεις: Σχηματίσθηκαν πρόσθετες προβλέψεις απομείωσης στις ενοποιημένες Οικονομικές Καταστάσεις όπως φαίνεται και στον πίνακα ανωτέρω. Η απομείωση αφορά την εταιρεία S.I.L.K. Capital Partners AEPEY. 75 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Στον επόμενο πίνακα παρατίθενται αναλυτικά στοιχεία ανά συγγενή εταιρεία – σε επίπεδο Εταιρείας και Ομίλου την 31η Δεκεμβρίου 2020: Κατάσταση Συγγενών Επιχειρήσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2020 LOCUS Σύμβουλοι Ε.Π.Ε. Euroconsultants S.R.O. Eucons Group Limited Liability Company I 4 G Α.Ε. VELLUM AE S.I.L.K. Capital Partners AEPEY ΣΥΝΟΛΑ άμεσων συμμετοχών ΚΜΕΣ Μονάδα Εργασιακών Συμβούλων ΣΥΝΟΛΑ έμμεσων συμμετοχών Συνολικό Ποσοστό Συμμετοχής Πραγματικό ποσοστό έμμεσης συμμετοχής - 40,00% 40,00% 40,00% 40,00% 33,00% 19,90% 40,00% - 33,00% 19,90% 40,00% 33,00% 19,90% 40,00% 15,00% - 15,00% 15,00% 25,00% 16,65% Αξία Μητρικής Ελλάδα Τσεχία 16.351,64 1,00 60.704,64 1,00 40,00% 40,00% Σερβία Ελλάδα Ελλάδα 15.152,14 49.750,00 140.000,00 15.560,34 8.970,41 132.337,50 Ελλάδα 1,00 0,00 221.255,78 217.573,88 Κύπρος ΣΥΝΟΛΑ άμεσων & έμμεσων συμμετοχών Ενοποιημένη αξία Ποσοστό Άμεσης Συμμετοχής Χώρα Έδρας 3.805,00 - 3.805,00 0,00 225.060,78 217.573,88 - Ποσοστό Έμμεσης Συμμετοχής 25,00% Τα αντίστοιχα συγκριτικά στοιχεία της 31ης Δεκεμβρίου 2019 παρουσιάζονται παρακάτω: Κατάσταση Συγγενών Επιχειρήσεων της 31ης Δεκεμβρίου 2019 LOCUS Σύμβουλοι Ε.Π.Ε. Euroconsultants S.R.O. Eucons Group Limited Liability Company I 4 G Α.Ε. VELLUM AE S.I.L.K. Capital Partners AEPEY ΣΥΝΟΛΑ άμεσων συμμετοχών ΚΜΕΣ Μονάδα Εργασιακών Συμβούλων ΣΥΝΟΛΑ έμμεσων συμμετοχών ΣΥΝΟΛΑ άμεσων & έμμεσων συμμετοχών Ποσοστό Έμμεσης Συμμετοχής Συνολικό Ποσοστό Συμμετοχής 48.767,50 1,00 40,00% 40,00% - 40,00% 40,00% 40,00% 40,00% 15.152,14 49.750,00 196.800,00 15.560,34 9.736,97 189.562,74 33,00% 19,90% 40,00% - 33,00% 19,90% 40,00% 33,00% 19,90% 40,00% 1,00 0,00 15,00% 15,00% 15,00% 278.055,78 263.628,54 25,00% 16,65% Αξία Μητρικής Ελλάδα Τσεχία 16.351,64 1,00 Σερβία Ελλάδα Ελλάδα Ελλάδα Κύπρος Πραγματικό ποσοστό έμμεσης συμμετοχής Ποσοστό Άμεσης Συμμετοχής Χώρα Έδρας Ενοποιημένη αξία 3.805,00 - 3.805,00 - 281.860,78 263.628,54 76 - 25,00% Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Συγκεντρωτικές οικονομικές πληροφορίες για τις συγγενείς εταιρείες παρουσιάζονται παρακάτω: 31.12.2020 726.675,02 (376.598,26) 705.432,35 24.757,11 23.481,83 Περιουσιακά στοιχεία Υποχρεώσεις Έσοδα Κέρδη / (Ζημίες) μετά φόρων Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα / (έξοδα) 31.12.2019 725.484,45 (291.632,15) 965.114,58 (127.063,28) (127.063,28) Στην κλειόμενη χρήση αναγνωρίστηκε αναλογία κερδών και λοιπών συνολικών εσόδων από τις συγγενείς συνολικού ποσού € 10.745,34. Σημειώνεται, ότι δεν υπάρχουν περιορισμοί στην ικανότητα των συγγενών εταιρειών να μεταφέρουν κεφάλαια στη Μητρική με τη μορφή μερισμάτων ή να αποπληρώσουν τυχόν δάνεια ή προκαταβολές που έχουν δοθεί από τη Μητρική. Επίσης, δεν υπάρχουν ενδεχόμενες υποχρεώσεις αναφορικά με τη συμμετοχή του Ομίλου σε συγγενείς εταιρείες. 19. Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Οι Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 - 15.010,30 - 15.010,30 10.077,22 11.132,22 10.077,22 11.132,22 10.077,22 26.142,52 10.077,22 26.142,52 Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Εγγυήσεις Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η κίνηση των λοιπών μακροπρόθεσμων απαιτήσεων παρουσιάζεται παρακάτω: Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0131.12.2020 Υπόλοιπο έναρξης Μείωση απαίτησης από συγγενείς 01.0131.12.2019 01.0131.12.2020 01.0131.12.2019 26.142,52 30.078,27 26.142,52 23.784,27 (15.010,30) - (15.010,30) - - (6.294,00) - - (1.055,00) 10.077,22 2.358,25 26.142,52 (1.055,00) 10.077,22 2.358,25 26.142,52 Από πώληση θυγατρικής Λοιπές μακρ/σμες απαιτήσεις Υπόλοιπο λήξης Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στις Λοιπές Μακροπρόθεσμες Απαιτήσεις περιλαμβάνονται δοθείσες προκαταβολές & εγγυήσεις για τη σύνδεση με τα δίκτυα ηλεκτρισμού, τηλεπικοινωνιών, ύδρευσης όπως επίσης και εγγυήσεις μισθώσεων ακινήτων & μεταφορικών μέσων. 77 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 20. Πελάτες και απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Το κονδύλι περιλαμβάνει μόνο τις εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020. Οι απαιτήσεις από πελάτες είναι βραχυπρόθεσμες και δεν απαιτείται προεξόφληση κατά την ημερομηνία αναφοράς. Στον επόμενο πίνακα παρατίθεται ανάλυση των απαιτήσεων: Ο ΟΜΙΛΟΣ Πελάτες - τιμολογημένες απαιτήσεις Ζημία απομείωσης Επιταγές εισπρακτέες Απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες Εξοδα συμβάσεων με πελάτες Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 751.793,62 611.485,86 505.871,92 473.969,24 (237.112,54) (154.129,77) (158.688,54) (132.719,77) 514.681,08 0,00 457.356,09 2.000,00 347.183,38 - 341.249,47 2.000,00 687.639,31 0,00 904.863,15 269.021,51 687.639,31 0,00 904.863,15 269.021,51 1.202.320,40 1.633.240,75 1.034.822,70 1.517.134,13 Στο κονδύλι «Πελάτες» περιλαμβάνονται και οι απαιτήσεις από συμβάσεις με πελάτες στα πλαίσια του ΔΠΧΑ 15 «Έσοδα από συμβάσεις με πελάτες», δηλαδή τόσο το τιμολογημένο τμήμα των έργων όσο και το δεδουλευμένο μη τιμολογημένο τμήμα αυτών που προσδιορίζεται με βάση την εφαρμογή της ποσοστιαίας μεθόδου ολοκλήρωσης σύμφωνα με την οποία το έσοδο καταχωρείται στις λογιστικές περιόδους στις οποίες παρέχονται οι υπηρεσίες. Αντίστοιχα, καταχωρούνται και τα σχετικά έξοδα (δεδουλευμένα – μη τιμολογημένα από τους προμηθευτές) στις λογιστικές περιόδους στις οποίες λαμβάνονται οι υπηρεσίες (βλέπε σχετικό κονδύλι στη Σημείωση 31 «Προμηθευτές»). Η αναγνώριση των εσόδων και των εξόδων γίνεται με τη μέθοδο του ποσοστού ολοκλήρωσης του έργου με βάση τις υπηρεσίες που παρασχέθηκαν μέχρι την ημερομηνία αναφοράς σε σχέση με τις συνολικές υπηρεσίες που πρόκειται να παρασχεθούν. Η εκτίμηση της φάσης ολοκλήρωσης των αναληφθέντων έργων γίνεται από τους Υπεύθυνους Έργων οι οποίοι χρησιμοποιούν ως σταθερά το παραχθέν έργο (ανθρωποώρες και συμβατικά στάδια ολοκλήρωσης του έργου) σε σχέση με τις αναληφθείσες συμβατικές υποχρεώσεις. Οι σχετικές γνωστοποιήσεις, έχουν ως εξής: Συμβατικό έσοδο που λογίσθηκε στην περίοδο / χρήση Προκαταβολές εισπραχθείσες Δεδουλευμένο - μη τιμολογημένο έσοδο Τιμολογημένο - μη δεδουλευμένο έσοδο Συσσωρευμένο κόστος έργων Πλέον:Συσσωρευμένα καταχωρημένα κέρδη Μείον: Συσσωρευμένες καταχωρημένες ζημίες Εκ των οποίων τιμολογηθέντα Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 4.043.679,78 41.682,59 687.639,31 - 3.823.200,16 333.911,34 904.863,15 (42.225,00) 4.165.870,73 41.682,59 687.639,31 - 3.083.618,19 333.911,34 904.863,15 (42.225,00) 7.317.596,49 6.373.187,12 7.317.596,49 6.373.187,12 (6.629.957,18) 687.639,31 (5.510.548,97) 862.638,15 (6.629.957,18) 687.639,31 (5.510.548,97) 862.638,15 78 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η χρονική ενηλικίωση του κονδυλίου «Πελάτες – τιμολογημένες απαιτήσεις» της Εταιρείας και του Ομίλου κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 και 31η Δεκεμβρίου 2019 παρουσιάζεται παρακάτω: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 0 - 90 ημέρες 91 - 180 ημέρες 133.553,85 19.910,86 127.773,99 72.804,50 80.345,01 27.607,83 56.865,66 4.753,48 181 - 360 ημέρες 360 - 720 ημέρες 135.928,99 116.718,45 47.618,75 32.538,19 105.623,21 94.971,40 70.478,96 26.379,75 > 720 ημέρες 296.342,56 352.277,32 203.134,56 337.493,32 751.793,62 611.485,86 505.871,92 473.969,24 Ανάλυση των ζημιών απομειώσεων παρουσιάζεται παρακάτω: Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 Ζημία απομείωσης τιμολογημένων πελατών 237.112,54 154.129,77 158.688,54 132.719,77 ΣΥΝΟΛΟ 237.112,54 154.129,77 158.688,54 132.719,77 Η κίνηση των ζημιών απομειώσεων παρουσιάζεται παρακάτω: Υπόλοιπο έναρξης Μείον: Χρησιμοποιηθείσα πρόβλεψη Πλέον: Πρόσθετη πρόβλεψη στην περίοδο / χρήση Μείον: Προβλέψεις θυγατρικής που πουλήθηκε ΣΥΝΟΛΟ Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 154.129,77 364.549,43 132.719,77 128.655,09 - (11.045,05) - (11.045,05) 82.982,77 18.493,73 25.968,77 15.109,73 - (217.868,34) - - 237.112,54 154.129,77 158.688,54 132.719,77 Μετά την υιοθέτηση του ΔΠΧΑ 9 την 1.1.2018, ο Όμιλος και η Εταιρία εφαρμόζουν την απλοποιημένη μέθοδο του ΔΠΧΑ 9 για τον υπολογισμό των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, η οποία χρησιμοποιεί την πρόβλεψη της αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας για όλη τη διάρκεια ζωής των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων. Για τον έλεγχο της απομείωσης που πραγματοποιήθηκε στις 31.12.2020 σύμφωνα με την παραπάνω μέθοδο, χρησιμοποιήθηκαν προϋπολογιστικά ποσοστά. Τα ποσοστά αυτά βασίζονται στις ημέρες καθυστέρησης πληρωμών για ομάδες πελατών με παρόμοια χαρακτηριστικά. Ο υπολογισμός αντανακλά ένα σταθμισμένο με πιθανότητες αποτέλεσμα, τη χρονική αξία του χρήματος, λογικές και βάσιμες πληροφορίες που είναι διαθέσιμες την ημερομηνία του ισολογισμού για γεγονότα του παρελθόντος, τις τρέχουσες συνθήκες, τις προβλέψεις για τις μελλοντικές οικονομικές συνθήκες και συγκεκριμένες πληροφορίες για ορισμένες απαιτήσεις. Οι σωρευμένες ζημίες απομείωσης κρίνονται επαρκείς τόσο για την Εταιρεία όσο και για τον Όμιλο. Η Διοίκηση προβαίνει σε αξιολόγηση των σχετικών απομειώσεων λαμβάνοντας υπόψη τη φύση σημαντικού μέρους του πελατολογίου (κρατικοκεντρικό) και το χρόνο καθυστέρησης στην είσπραξη των απαιτήσεων. Να σημειωθεί επίσης ότι κατά την εκτίμηση του αξιόχρεου της απαίτησης λαμβάνεται υπόψη το γεγονός της επιστροφής των εγγυητικών επιστολών καλής εκτέλεσης των έργων, γεγονός που συνιστά την αναγνώριση 79 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 του υπολοίπου από την πλευρά του πελάτη και συνεπώς ενδυνάμωση της θέσης του Ομίλου σε τυχόν νομική διεκδίκηση του ποσού. Ο πιστωτικός κίνδυνος των πελατών αξιολογείται από κάθε εταιρεία του Ομίλου με βάση την καθιερωμένη πολιτική και τις σχετικές διαδικασίες. Η ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών και η χρηματοοικονομική κατάσταση των πελατών παρακολουθείται από τους Υπευθύνους Έργων και τη Διοίκηση / Νομικούς Συμβούλους, αντίστοιχα. Δεν λαμβάνονται εμπράγματες εξασφαλίσεις από τους πελάτες με βάση την καθιερωμένη πρακτική της ελληνικής αγοράς. Συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου: Λόγω της ευρείας πελατειακής βάσης δεν υπάρχει σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου για την Εταιρεία και τον Όμιλο. Η μέγιστη έκθεση σε πιστωτικό κίνδυνο κατά την ημερομηνία αναφοράς είναι η εύλογη αξία των εμπορικών απαιτήσεων όπως παρουσιάζεται ανωτέρω και των λοιπών απαιτήσεων. 21. Λοιπές απαιτήσεις Οι λοιπές απαιτήσεις που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Χρεώστες Διάφοροι Γραμμάτια Εισπρακτέα Λογαριασμοί προκαταβολών & πιστώσεων Έξοδα επομένων χρήσεων Προκαταβολές σε προμηθευτές / πιστωτές Προκαταβλημένοι φόροι εισοδήματος Φ.Π.Α. εισπρακτέο Μείον : Ζημία απομείωσης Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 231.765,64 240.370,12 225.000,00 225.000,00 155.603,23 241.477,10 13.086,06 62.124,10 62.732,50 85.321,78 87.091,45 80.121,37 22.979,71 775.278,88 957.394,18 (397.779,91) 377.498,97 (388.997,00) 568.397,18 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 224.054,27 223.958,76 225.000,00 225.000,00 76.994,23 173.140,10 13.086,06 17.515,10 55.713,91 85.321,78 75.818,67 62.860,37 22.979,71 670.667,14 810.775,82 (383.733,91) 286.933,23 (388.997,00) 421.778,82 Η κίνηση των ζημιών απομειώσεων παρουσιάζεται παρακάτω: Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 Υπόλοιπο έναρξης Πλέον: Πρόσθετη απομείωση στην περίοδο / χρήση 388.997,00 356.563,22 388.997,00 338.613,74 27.381,92 50.383,26 13.335,92 50.383,26 Μείον: Αναστροφή απομείωσης (18.599,01) (17.949,48) (18.599,01) - ΣΥΝΟΛΟ 397.779,91 388.997,00 383.733,91 388.997,00 80 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 22. Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 14,53 48,86 14,53 48,86 Καταθέσεις όψεως 150.270,97 317.891,15 63.607,97 50.458,37 ΣΥΝΟΛΟ 150.285,50 317.940,01 63.622,50 50.507,23 Ταμείο 23. Μετοχικό κεφάλαιο, υπέρ το άρτιο και ίδιες μετοχές Το μετοχικό κεφάλαιο και το αποθεματικό υπέρ το άρτιο της Εταιρείας παρουσιάζονται κατωτέρω: Αριθμός μετοχών τεμάχια 1.1.2016 Έκδοση νέων μετοχών 31.12.2016 31.12.2017 Μετοχικό Κεφάλαιο Υπέρ το άρτιο 7.959.900 0,60 4.775.940,00 390.593,39 663.325 0,60 397.995,00 322.138,68 8.623.225 0,60 5.173.935,00 712.732,07 (0,30) (2.586.967,50) - - Μείωση με συμψηφισμό ζημιών Έκδοση νέων μετοχών Ονομαστική αξία 2.501.885 0,30 750.565,50 - 11.125.110 0,30 3.337.533,00 712.732,07 (14.991,85) - 3.322.541,15 712.732,07 Έξοδα αύξησης Υπόλοιπο 31.12.2018, 31.12.2019 & 31.12.2020 Σημειώνεται, ότι η Εταιρεία δεν κατέχει ίδιες μετοχές. Δεν υπήρξαν μεταβολές στην κλειόμενη χρήση 2020. Μετοχικό κεφάλαιο – αύξηση στη χρήση 2017 Η Τακτική Γενική Συνέλευση των μετόχων της 19.6.2017 αποφάσισε τη μείωση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά 2.586.967,50€, με ισόποσο συμψηφισμό ζημιών, με μείωση της ονομαστικής αξίας της μετοχής κατά τριάντα λεπτά του ευρώ (0,30€), δηλαδή από τα εξήντα λεπτά του ευρώ (0,60€) σε τριάντα λεπτά του ευρώ (0,30). Μετά την ως άνω μείωση της ονομαστικής αξίας της μετοχής, το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται πλέον σε 2.586.967,50€ ολοσχερώς καταβεβλημένο, διαιρούμενο σε 8.623.225 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας τριάντα λεπτών του ευρώ (0,30€) εκάστης. Επίσης, η ίδια Γενική Συνέλευση των μετόχων αποφάσισε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Εταιρείας κατά 862.322,40€ με την καταβολή μετρητών και την έκδοση νέων κοινών μετοχών, με δικαίωμα προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων, ανάλογα με την συμμετοχή τους στο υφιστάμενο κεφάλαιο. Συγκεκριμένα αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί αύξηση με την έκδοση 2.874.408 νέων κοινών μετοχών, ονομαστικής αξίας τριάντα λεπτών του ευρώ εκάστη, σε τιμή διάθεσης για την οποία εξουσιοδοτήθηκε να αποφασίσει το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας, σύμφωνα με το άρθρο 13 παρ. 6 του κ.ν.2190/1920. Επίσης είχε αποφασιστεί ότι η τιμή έκδοσης δύναται να είναι ανώτερη της χρηματιστηριακής τιμής κατά το χρόνο αποκοπής του δικαιώματος προτίμησης, ενώ το Δ.Σ. δικαιούται να διαθέσει τυχόν αδιάθετες μετοχές, σε παλαιούς ή και νέους μετόχους. 81 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Η αύξηση που αποφασίστηκε με την ανωτέρω απόφαση της Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των μετόχων, καλύφθηκε μερικώς κατά 750.565,50 με την έκδοση 2.501.885 νέων μετοχών, ονομαστικής αξίας 0,30€ εκάστη και πιστοποιήθηκε με την από 01.12.2017 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας. Κατόπιν της αύξησης αυτής, το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρείας ανέρχεται πλέον σε 3.337.533,00€ ολοσχερώς καταβλημένο, διαιρούμενο σε 11.125.110 κοινές ονομαστικές μετοχές, ονομαστικής αξίας 0,30€ εκάστης. Τα άμεσα κόστη για την έκδοση των μετοχών ανήλθαν σε 21.115,28 € τα οποία, μετά την αφαίρεση του σχετικού φόρου εισοδήματος ύψους 6.123,43 €, χρεώθηκαν στο «Μετοχικό Κεφάλαιο». Συνεπώς, το καθαρό ποσό της πίστωσης στο «Μετοχικό Κεφάλαιο» ανήλθε σε 735.573,65 €. 24. Αποθεματικά εύλογης αξίας Τα αποθεματικά εύλογης αξίας περιλαμβάνουν το αποθεματικό από αναπροσαρμογή των οικοπέδων & κτιρίων στην εύλογη αξία και το αποθεματικό από την επιμέτρηση των «Διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων - ΧΣΔΠ». Αναλυτικά η κίνηση του εν λόγω κονδυλίου του Ομίλου παρουσιάζεται παρακάτω : ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα Κτίρια 2.012.758,26 Υπόλοιπο 01.01.2020 Επανεκτίμηση αξίας οικοπέδων και κτιρίων μετά από αναβαλλόμενο φόρο Υπόλοιπο 31.12.2020 ΧΣΔΠ Σύνολο - 2.012.758,26 69.335,64 - 69.335,64 2.082.093,90 - 2.082.093,90 ΟΜΙΛΟΣ Οικόπεδα Κτίρια Υπόλοιπο 01.01.2019 Επανεκτίμηση αξίας οικοπέδων και κτιρίων μετά από αναβαλλόμενο φόρο Αλλαγή λογιστικής πολιτικής Υπόλοιπο 31.12.2019 82 ΧΣΔΠ Σύνολο 1.709.255,61 (170.370,05) 1.538.885,56 303.502,65 - 303.502,65 2.012.758,26 170.370,05 - 170.370,05 2.012.758,26 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Αντίστοιχα, η κίνηση του εν λόγω κονδυλίου της Εταιρείας παρουσιάζεται παρακάτω : Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα Κτίρια 2.012.758,26 Υπόλοιπο 01.01.2020 Επανεκτίμηση αξίας οικοπέδων και κτιρίων μετά από αναβαλλόμενο φόρο Υπόλοιπο 31.12.2020 69.335,64 2.082.093,90 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Οικόπεδα Κτίρια 1.709.255,61 Υπόλοιπο 01.01.2019 Επανεκτίμηση αξίας οικοπέδων και κτιρίων μετά από αναβαλλόμενο φόρο Υπόλοιπο 31.12.2019 303.502,65 2.012.758,26 Κατά την κλειόμενη χρήση 01.01 - 31.12.2020: Την 31η Δεκεμβρίου 2020 η Εταιρεία προέβη σε αναπροσαρμογή της αξίας των οικοπέδων και κτιρίων της σε εύλογη αξία. Μέρος της διαφοράς (κέρδος) ύψους 91.231,10 €, μετά από αναβαλλόμενη φορολογία ύψους 21.895,46 €, πιστώθηκε στο Αποθεματικό εύλογης αξίας (μέσω των Λοιπών Συνολικών Εσόδων). Κατά την προηγούμενη χρήση 01.01 - 31.12.2019: Την 31η Δεκεμβρίου 2019 η Εταιρεία προέβη σε αναπροσαρμογή της αξίας των οικοπέδων και κτιρίων της σε εύλογη αξία. Οι διαφορές από την επιμέτρηση σε εύλογη αξία ανήλθαν σε € 321.000,00 και συμπεριλήφθηκαν στο αποθεματικό εύλογης αξίας μετά τον αναλογούν αναβαλλόμενο φόρο που υπολογίστηκε. 25. Λοιπά αποθεματικά Τα λοιπά αποθεματικά της Εταιρείας και του Ομίλου αναλύονται ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ Τακτικό αποθεματικό Αποθεματικά από μερίσματα συμμετοχών Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Νόμος 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 4548 / 2018 3697 / 2008 356.326,06 22.283,72 356.326,06 22.283,72 356.326,06 22.283,72 356.326,06 22.283,72 541,39 541,39 - - 379.151,17 379.151,17 378.609,78 378.609,78 Λοιπά αποθεματικά ΣΥΝΟΛΟ 83 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 26. Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Οι μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις παρουσιάζονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις ως ακολούθως: Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Ο ΟΜΙΛΟΣ 31.12.2020 31.12.2019 1.209.805,16 1.297.726,16 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 1.102.683,16 1.160.013,16 513.840,73 504.201,66 147.444,57 139.021,62 1.723.645,89 1.801.927,82 1.250.127,73 1.299.034,78 Η ληκτότητα του μακροπρόθεσμου δανείου της Εταιρείας είναι η ακόλουθη: Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ - 31.12.2020 Έως 1 έτος Από 2-5 έτη Σύνολο ανεξόφλητου δανείου > 5 έτη Λήξη Δάνειο 78.358,00 850.901,78 929.259,78 26.11.2024 Δάνειο 80.000,00 93.423,38 173.423,38 30.11.2023 158.358,00 944.325,16 - 1.102.683,16 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ - 31.12.2019 Έως 1 έτος Από 2-5 έτη Σύνολο ανεξόφλητου δανείου > 5 έτη Λήξη Δάνειο 62.767,00 868.461,51 931.228,51 26.11.2024 Δάνειο 80.000,00 148.784,65 228.784,65 30.11.2023 142.767,00 1.017.246,16 - 1.160.013,16 Το μέσο σταθμικό επιτόκιο των μακροπρόθεσμων δανείων του Ομίλου ανέρχεται σε 4,08% (2019: 4,10%) και της Εταιρείας σε 4,08% (2019: 4,10%). Σε προηγούμενη χρήση (01.01-31.12.2010) η θυγατρική εταιρεία, ICTV Hellas Α.Ε., σύναψε μετατρέψιμο έντοκο ομολογιακό δάνειο αξίας € 500.000,00. Η μετατροπή του δανείου σε μετοχές ήταν στην ευχέρεια του δανειοδότη και μπορούσε να ενεργοποιηθεί μόνο μετά την ολοκλήρωση της χορήγησης του δανείου. Με μεταγενέστερη πρόσθετη πράξη περιορίστηκε το ποσό του Ομολογιακού δανείου, στο ήδη εισπραχθέν ποσό, των € 300.000,00. Για το δάνειο αυτό η Μητρική εταιρεία έχει παράσχει πλήρη εγγύηση στον δανειοδότη υπέρ της θυγατρικής της. Με την προαναφερθείσα πρόσθετη πράξη και λόγω αδυναμίας της θυγατρικής να αποπληρώσει το δάνειο, η εγγυήτρια Μητρική εταιρεία εκχωρεί συμβάσεις ενοικίου έναντι της οφειλής αυτής, ποσού 4.588,86€ / μήνα. Η Μητρική εταιρεία, κατά τα προηγούμενα έτη, έχει σχηματίσει ισόποση πρόβλεψη για την κάλυψη από μέρους της του ποσού αυτού (Σημείωση 29). Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 και την 31η Δεκεμβρίου 2019 δεν υπήρχαν μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου και της Εταιρείας σε ξένο νόμισμα. Η εύλογη αξία του δανεισμού προσεγγίζει τη λογιστική του αξία. Ο Όμιλος και η Εταιρεία κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 και την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχουν χρησιμοποιήσει το σύνολο των εγκεκριμένων διαθέσιμων πιστωτικών ορίων. 84 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 27. Υποχρεώσεις από μισθώσεις Οι υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις παρουσιάζονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Μακροπρόθεσμα χρηματοδοτικά μισθώματα Βραχυπρόθεσμα χρηματοδοτικά μισθώματα 31.12.2020 31.12.2019 1.672.356,62 1.763.847,43 156.624,61 136.289,63 1.828.981,23 1.900.137,06 Η Εταιρεία τον Μάιο του 2007 προέβη στη σύναψη σύμβασης πώλησης και επαναμίσθωσης, με δικαίωμα επαναγοράς έναντι 50€, του 50% των κτιριακών της εγκαταστάσεων (με αναλογία στο οικόπεδο 46%). Το τίμημα το οποίο εισέπραξε η Εταιρεία από την πώληση ήταν € 2.668.596,76. Η διάρκεια της σύμβασης μίσθωσης είναι 15ετής με μηνιαία μισθώματα τα οποία, έως την 31η Δεκεμβρίου 2013, υπολογιζόταν με Euribor 1 μήνα + περιθώριο 2%. Η Διοίκηση έπειτα από διαπραγματεύσεις με την εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης για τη συνολική διευθέτηση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων ποσού € 822.714,80, συμφώνησε στις 13/11/2019 να καταβάλει έντοκα μέχρι την εξόφληση κάθε δόσης, σε ογδόντα τέσσερις μηνιαίες δόσεις το υπόλοιπο της ληξιπρόθεσμης αυτής οφειλής. Τα ελάχιστα μελλοντικά χρηματοδοτικά μισθώματα καθώς και η παρούσα αξία των καθαρών ελάχιστων μισθωμάτων της Εταιρείας και του Ομίλου την 31η Δεκεμβρίου 2020 και την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχουν ως εξής: 31.12.2020 Έως 1 έτος Από 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο Τοκοχρεωλυτική Δόση 178.781,78 661.368,18 1.313.799,93 2.153.949,89 Μείον : Τόκοι (40.405,87) (151.684,30) (151.127,19) (343.217,36) 138.375,91 509.683,88 1.162.672,74 1.810.732,53 Συν : Ληξιπρόθεσμη οφειλή Υπόλοιπο 31.12.2020 31.12.2019 18.248,70 156.624,61 Έως 1 έτος 18.248,70 509.683,88 1.162.672,74 1.828.981,23 Από 2-5 έτη > 5 έτη Σύνολο Τοκοχρεωλυτική Δόση 176.535,50 747.008,32 1.344.652,92 2.268.196,74 Μείον : Τόκοι Υπόλοιπο 31.12.2019 (40.245,87) 136.289,63 (145.833,63) 601.174,69 (181.980,18) 1.162.672,74 (368.059,68) 1.900.137,06 85 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 28. Προβλέψεις για παροχές στους εργαζομένους Η σχηματισμένη πρόβλεψη, σε Όμιλο και Εταιρεία € 107.862,00, για αποζημίωση του προσωπικού λόγω εξόδου του από την υπηρεσία είναι αυτή που προκύπτει με βάση την αντίστοιχη αναλογιστική μελέτη. Η Εταιρεία και ο Όμιλος δεν έχουν κάποιο πρόγραμμα αμοιβών για τους εργαζόμενους πέραν των προβλέψεων της νομοθεσίας για αποζημιώσεις απόλυσης και αποζημιώσεις λόγω εξόδου για συνταξιοδότηση. Η κίνηση της καθαρής υποχρέωσης στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζεται στον παρακάτω πίνακα : Υπόλοιπο έναρξης Κόστος τρέχουσας απασχόλησης Τόκος στην υποχρέωση Αναλογιστικά (κέρδη) / ζημίες Καταβληθείσες αποζημιώσεις Πώληση θυγατρικής Υπόλοιπο λήξης Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 98.892,00 143.417,06 8.232,00 7.712,00 770,00 1.551,00 (1.107,00) (9.778,00) 1.075,00 (44.010,06) 107.862,00 98.892,00 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 98.892,00 99.407,00 8.232,00 7.712,00 770,00 1.551,00 (1.107,00) (9.778,00) 1.075,00 107.862,00 98.892,00 Τα αναλογιστικά κέρδη της προηγούμενης χρήσης αφορούν κατά κύριο λόγο την αποχώρηση μεγάλου αριθμού υπαλλήλων οικειοθελώς χωρίς την καταβολή αποζημίωσης. Οι αναλογιστικές παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν έχουν ως ακολούθως: Προεξοφλητικό επιτόκιο Μελλοντικές αυξήσεις μισθών Αύξηση δείκτη τιμών καταναλωτή Μέσος όρος μελλοντικής εργασιακής ζωής Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 0,35% 0,78% 0% έως 2020 0% έως 2020 2% μετά 2% μετά 1,60% 24,47 1,70% 23,18 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 0,35% 0,78% 0% έως 2020 0% έως 2020 2% μετά 2% μετά 1,60% 22,80 1,70% 24,10 29. Λοιπές προβλέψεις Στις Λοιπές Προβλέψεις περιλαμβάνονται οι προβλέψεις της Εταιρείας και του Ομίλου για τους πιθανούς πρόσθετους φόρους που θα προκύψουν από τον οριστικό φορολογικό έλεγχο των ανέλεγκτων χρήσεων (Σημείωση 12) καθώς και από την πιθανότητα κατάπτωσης εγγύησης που έχει δοθεί από την Εταιρεία υπέρ της θυγατρικής ICTV Hellas Α.Ε. 86 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 30. Επιχορηγήσεις περιουσιακών στοιχείων Στο κονδύλι αυτό περιλαμβάνεται το αναπόσβεστο υπόλοιπο των επιχορηγήσεων που έχει λάβει η Εταιρεία από την Γ.Γ.Ε.Τ. για το πρόγραμμα «ΕΛΕΥΘΩ». Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αφορά τη λειτουργία θερμοκοιτίδας νέων επιχειρήσεων – εντάσεως γνώσης – για την οποία επιχορηγήθηκε η κατασκευή εγκαταστάσεων, οι δαπάνες λειτουργίας της, οι συμβουλευτικές υπηρεσίες προς τις θερμοκοιτιζόμενες επιχειρήσεις καθώς και η συμμετοχή στο κεφάλαιο ορισμένων από αυτές. Το σύνολο των εν λόγω επιχορηγήσεων έχει εισπραχθεί. Οι επιχορηγήσεις στον Όμιλο και την Εταιρεία παρουσιάζονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις ως ακολούθως: 31.12.2020 245.491,58 25.284,12 270.775,69 Μακροπρόθεσμες επιχορηγήσεις Βραχυπρόθεσμες επιχορηγήσεις 31.12.2019 271.270,94 24.788,87 296.059,81 Η κίνηση του κονδυλίου στον Όμιλο και την Εταιρεία παρουσιάζεται παρακάτω : 01.01-31.12.2020 01.01-31.12.2019 Υπόλοιπο έναρξης 296.059,81 320.848,68 Αποσβέσεις χρήσης (25.284,12) (24.788,87) Υπόλοιπο λήξης 270.775,69 296.059,81 31. Προμηθευτές Το υπόλοιπο των προμηθευτών αναλύεται ως ακολούθως: Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 821.350,13 845.079,67 535.058,04 642.018,26 Συναλλαγματικές πληρωτέες 15.633,06 16.934,28 15.633,06 16.934,28 Επιταγές πληρωτέες 71.137,93 54.180,70 71.137,93 54.180,70 155.775,14 235.118,65 155.775,14 235.118,65 1.063.896,26 1.151.313,30 777.604,17 948.251,89 Προμηθευτές Έξοδα χρήσεως δουλευμένα μη τιμολογημένα Το κονδύλι αυτό περιέχει τις εμπορικές υποχρεώσεις της Εταιρείας και του Ομίλου. Κατά την εκτίμηση της Διοίκησης της Εταιρείας η λογιστική αξία των υποχρεώσεων συμπίπτει με την εύλογη αξία αυτών. 87 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 32. Λοιπές υποχρεώσεις Οι λοιπές υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στις συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις αναλύονται ως εξής: Ο ΟΜΙΛΟΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31.12.2020 31.12.2019 31.12.2020 31.12.2019 Υποχρεώσεις από συμβάσεις με πελάτες 41.682,59 333.911,34 41.682,59 333.911,34 Μερίσματα Πληρωτέα 22.817,47 185.709,53 22.817,47 185.709,53 608.342,05 693.375,79 478.561,29 438.187,00 73.406,91 307.544,44 69.981,24 291.987,00 316.854,48 180.573,33 311.455,90 178.554,09 1.063.103,50 1.701.114,43 924.498,49 1.428.348,96 Πιστωτές διάφοροι Υποχρεώσεις από φόρους τέλη (εκτός εισοδήματος) Ασφαλιστικοί οργανισμοί ΣΥΝΟΛΑ Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 και 2019 στο κονδύλι «Πιστωτές διάφοροι» περιλαμβάνονται ποσά € 149.958,84. (2019: € 209.958,84), που αφορούν ταμειακή διευκόλυνση της Εταιρείας από τους βασικούς μετόχους της. Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020, οι υποχρεώσεις προς ασφαλιστικούς οργανισμούς και μέρος των υποχρεώσεων από φόρους – τέλη έχουν υπαχθεί σε ρυθμίσεις οι οποίες αποπληρώνονται κανονικά. Κατά την εκτίμηση της Διοίκησης της Εταιρείας η λογιστική αξία των υποχρεώσεων συμπίπτει με την εύλογη αξία αυτών. 33. Βραχυπρόθεσμα δάνεια Οι βραχυπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις, ύψους € 408.518,12 (31/12/2019: € 720.738,40) και € 390.539,49 (31/12/2019: € 671.023,05) για τον Όμιλο και την Εταιρεία αντίστοιχα, χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για κεφάλαια κίνησης. Η εύλογη αξία των δανειακών υποχρεώσεων προσεγγίζει τα λογιστικά υπόλοιπα λόγω των κυμαινόμενων επιτοκίων και της βραχυπρόθεσμης λήξης τους. Το μέσο σταθμικό επιτόκιο των βραχυπροθέσμων δανείων του Ομίλου την 31η Δεκεμβρίου 2020 ήταν 4,08% (4,10% την 31η Δεκεμβρίου 2019) και της Εταιρείας 4,08% (4,10% την 31η Δεκεμβρίου 2019). 88 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 34. Γνωστοποιήσεις συνδεδεμένων μερών Τα ποσά των πωλήσεων και αγορών σωρευτικά από την έναρξη της οικονομικής χρήσεως και τα υπόλοιπα των απαιτήσεων και υποχρεώσεων της Εταιρείας και του Ομίλου στη λήξη της χρήσης, που έχουν προκύψει από συναλλαγές τους με τα συνδεδεμένα, κατά την έννοια του Δ.Λ.Π. 24, προς αυτά μέρη παρουσιάζονται παρακάτω : Συναλλαγές με λοιπά συνδεδεμένα μέρη - Πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών - Αγορές αγαθών και υπηρεσιών - Συναλλαγές και αμοιβές διευθυντικών στελεχών και μελών Διοίκησης Υπόλοιπα με συνδεδεμένα μέρη - Απαιτήσεις - Υποχρεώσεις - Απαιτήσεις από διευθυντικά στελέχη και μέλη Διοίκησης - Υποχρεώσεις προς διευθυντικά στελέχη και μέλη Διοίκησης - Υποχρεώσεις προς διευθυντικά στελέχη από ταμειακή διευκόλυνση Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 18.126,10 22.903,00 33.293,88 35.515,21 473.366,64 587.647,91 326.561,44 80.455,21 227.265,94 176.503,03 227.265,94 176.503,03 Ο ΟΜΙΛΟΣ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ 01.0101.0131.12.2020 31.12.2019 11.186,40 15.340,61 15.316,64 15.562,91 42.080,69 35.000,61 119.929,44 26.187,91 78.393,80 32.875,15 - 7.938,99 51.278,27 17.958,93 51.278,27 15.983,30 149.958,84 209.958,84 149.958,84 209.958,84 Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα της Εταιρείας με τις συνδεδεμένες με αυτήν εταιρείες, για τη χρήση 1.1 – 31.12.2020, παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: 31/12/2020 Θυγατρικές EUROCONSULTANTS BULGARIA S.A. G.S.C. ICTV HELLAS - ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Α.Ε. FIRST ELEMENTS EUROCONSULTANTS L.t.d. Συγγενείς ΘΕΡΜΟΚΟΙΤΙΔΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α.Ε. LOCUS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Ε.Π.Ε. GNOMON CYPRUS ΣΥΝΟΛΟ Πωλήσεις / Έσοδα Αγορές / Έξοδα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 449.544,54 600,00 5.096,00 455.240,54 521.779,91 10.000,00 32.965,00 564.744,91 90,00 2.054,59 28.749,70 30.894,29 19.105,00 555,00 19.660,00 18.126,10 18.126,10 189,00 16.989,00 5.725,00 22.903,00 553,20 10.283,20 350,00 11.186,40 140,61 8.387,00 6.813,00 15.340,61 473.366,64 587.647,91 42.080,69 35.000,61 89 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Οι συναλλαγές και τα υπόλοιπα της Εταιρείας με τις συνδεδεμένες με αυτήν εταιρείες, για τη συγκριτική χρήση 1.1 – 31.12.2019, παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: 31/12/2019 Θυγατρικές EUROCONSULTANTS BULGARIA S.A. G.S.C. ICTV HELLAS - ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ Α.Ε. FIRST ELEMENTS EUROCONSULTANTS L.t.d. Πωλήσεις / Έσοδα Απαιτήσεις Υποχρεώσεις 287.867,56 600,00 4.800,00 293.267,56 44.940,00 44.940,00 72.894,50 3.264,60 28.453,70 104.612,80 10.625,00 10.625,00 33.293,88 33.293,88 24.293,21 11.222,00 35.515,21 5.033,44 10.283,20 15.316,64 140,61 15.422,30 15.562,91 326.561,44 80.455,21 119.929,44 26.187,91 Συγγενείς ΘΕΡΜΟΚΟΙΤΙΔΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α.Ε. LOCUS ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Ε.Π.Ε. EUCONS GROUP L.L.C. ΣΥΝΟΛΟ Αγορές / Έξοδα Τα ανοιχτά υπόλοιπα τέλους χρήσεως είναι χωρίς εξασφαλίσεις. Δεν έχουν παρασχεθεί ή ληφθεί εγγυήσεις για τις παραπάνω απαιτήσεις. Οι πωλήσεις και αγορές που εμφανίζονται στους ανωτέρω πίνακες αφορούν την παροχή υπηρεσιών από και προς τις θυγατρικές και λοιπές εταιρείες του Ομίλου. Οι συναλλαγές της Εταιρείας με τα συνδεδεμένα με αυτήν πρόσωπα έχουν πραγματοποιηθεί υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς και δεν υφίστανται μεταξύ της Μητρικής Εταιρείας και των θυγατρικών εταιριών ειδικές συμφωνίες ή συνεργασίες. 35. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Ο Όμιλος εκτίθεται σε χρηματοοικονομικούς κινδύνους, όπως κινδύνους αγοράς (μεταβολές σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια, τιμές αγοράς), πιστωτικό κίνδυνο και κίνδυνο ρευστότητας. Το γενικό πρόγραμμα διαχείρισης κινδύνων του Ομίλου εστιάζεται στη μη προβλεψιμότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει την ενδεχόμενη αρνητική τους επίδραση στη χρηματοοικονομική απόδοση του Ομίλου. (α) Κίνδυνος αγοράς Ο κίνδυνος αγοράς δημιουργείται από το ενδεχόμενο οι αλλαγές στις τιμές της αγοράς, όπως σε συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια και τιμές μετοχών, να επηρεάσουν την αξία των χρηματοοικονομικών μέσων που κατέχει η Εταιρεία. (i) Συναλλαγματικός κίνδυνος Συναλλαγματικός είναι ο κίνδυνος διακύμανσης της αξίας των χρηματοοικονομικών μέσων, των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων εξαιτίας των αλλαγών στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. Δεδομένου ότι η πλειοψηφία των συναλλαγών, των υπολοίπων αλλά και των δανειακών υποχρεώσεων του Ομίλου είναι σε ευρώ, η έκθεση σε συναλλαγματικούς κινδύνους κρίνεται διαχειρίσιμη. 90 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 (ii) Κίνδυνος επιτοκίου Ο Όμιλος επιδιώκει την επίτευξη της βέλτιστης σχέσης μεταξύ του κόστους δανεισμού και των πιθανών επιπτώσεων στα κέρδη και τις ταμειακές ροές που μπορεί να επιφέρουν οι μεταβολές των επιτοκίων. Πολιτική του Ομίλου είναι να παρακολουθεί διαρκώς τις τάσεις των επιτοκίων καθώς και τις χρηματοδοτικές του ανάγκες. Όλες οι συμβάσεις των δανειακών υποχρεώσεων της Εταιρείας έχουν συναφθεί σε ευρώ και υπόκεινται σε κυμαινόμενο επιτόκιο. Σε κάθε περίπτωση ενόψει του ότι ο δανεισμός της Εταιρείας είναι συνδεδεμένος με το Euribor, η μείωση ή αύξησή του έχει άμεσο θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο στις χρηματοοικονομικές δαπάνες της Εταιρείας και του Ομίλου. Αύξηση ή μείωση κατά 1% του Euribor αυξάνει ή μειώνει το χρηματοοικονομικό κόστος του Ομίλου περίπου κατά € 40 χιλιάδες ευρώ και της Εταιρείας κατά € 35 χιλιάδες ευρώ και η σχετική επίπτωση στα αποτελέσματα του Ομίλου και Εταιρείας δεν θα είναι σημαντική. (β) Πιστωτικός Κίνδυνος Ο Όμιλος δεν έχει σημαντική συγκέντρωση πιστωτικού κινδύνου έναντι των συμβαλλόμενων μερών λόγω της ευρείας πελατειακής βάσης. Ο πιστωτικός κίνδυνος των πελατών αξιολογείται από κάθε Εταιρεία του Ομίλου με βάση την καθιερωμένη πολιτική και τις σχετικές διαδικασίες. Η ενηλικίωση των υπολοίπων των πελατών και η χρηματοοικονομική τους κατάσταση παρακολουθείται από τους Υπευθύνους των έργων και τη Διοίκηση / Νομικούς Συμβούλους αντίστοιχα. Στην παρούσα φάση ο Πιστωτικός κίνδυνος έχει ελαχιστοποιηθεί. Η συντριπτική πλειοψηφία των έργων που υλοποιούνται είναι ενταγμένα στο ΕΣΠΑ, με απολύτως διασφαλισμένους πόρους, και ο όποιος κίνδυνος δημιουργείται από την καθυστέρηση στην υλοποίηση, παραλαβή και πληρωμή τους λόγω της γραφειοκρατίας του Ελληνικού Δημοσίου. Και στον τομέα όμως αυτό η ανάγκη για ταχύτερη απορρόφηση των σχετικών κονδυλίων του ΕΣΠΑ λόγο της επικείμενης λήξης του προγράμματος έχει οδηγήσει στην ελαχιστοποίηση των προαναφερθέντων καθυστερήσεων. (γ) Κίνδυνος ρευστότητας Η παρατεταμένη οικονομική κρίση των προηγούμενων ετών που οδήγησε σε σημαντική μείωση του κύκλου εργασιών τον Όμιλο και η δύσκολη θέση που έχουν βρεθεί τα τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα έχει ως αποτέλεσμα τη δυσκολία πρόσβασης σε νέες πιστώσεις. Η Εταιρεία παρακολουθεί τις ανάγκες ρευστότητας σε καθημερινή βάση και σε κυλιόμενη περίοδο ενός, δυο και τριών μηνών. Η Διοίκηση του Ομίλου αναγνωρίζοντας την ύπαρξη του κινδύνου ρευστότητας έλαβε και λαμβάνει πρόσθετα μέτρα για την ελαχιστοποίηση του. Συγκεκριμένα: α) Αναδιοργάνωση τμημάτων, μείωση προσωπικού και εξόδων. β) Μετά από διαπραγματεύσεις με τις συνεργαζόμενες τράπεζες αναδιάρθρωσε υφιστάμενα δάνεια μειώνοντας σημαντικά το μηνιαίο χρεολύσιο καθώς και τα περιθώρια επιτοκίων και προμήθειες με στόχο την βελτίωση της ταμειακής της ρευστότητας. γ) Η Εταιρεία στα πλαίσια της στρατηγικής της να απεμπλακεί από συμμετοχές σε εταιρείες που δεν συνάδουν με το βασικό αντικείμενο της, θα αξιοποιήσει αυτά τα στοιχεία του ενεργητικού της για την αντιμετώπιση και βελτίωση της ταμειακής της ρευστότητας. δ) Αν και τα ανωτέρω επαρκούν για την κάλυψη των κινδύνων ρευστότητας, η μητρική Εταιρεία δύναται περαιτέρω να προβεί σε κάλυψη ρευστότητας με την εκχώρηση σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, συμβάσεων πελατών της. Αναφορικά με τη ρευστότητα, αξίζει να σημειωθεί ότι οι περισσότεροι πελάτες εξυπηρετούν τα υπόλοιπά τους με ρυθμό πολύ καλύτερο από αυτόν του παρελθόντος λόγω της ανάγκης για αυξημένη απορρόφηση στο ΕΣΠΑ. 91 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι με βάση την ιστορική πορεία του στην ελληνική και εξωτερική αγορά, ο Όμιλος χαίρει μεγάλης αξιοπιστίας έναντι των τραπεζών, συνεργατών και προμηθευτών. Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις δανειακές υποχρεώσεις του Ομίλου, ταξινομημένες σε ομαδοποιημένες ημερομηνίες λήξης, με βάση την υπολειπόμενη περίοδο από την ημερομηνία του ισολογισμού μέχρι τη συμβατική ημερομηνία λήξης. Τα ποσά που εμφανίζονται στον πίνακα είναι οι μη προεξοφλημένες ταμειακές ροές. ΟΜΙΛΟΣ 31/12/2020 Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Έως 3 μήνες 4-12 μήνες 1-2 έτη 3-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 53.265,79 103.358,83 134.335,18 375.348,69 1.162.672,74 1.828.981,23 404.522,46 517.836,49 194.358,00 998.325,06 17.122,00 2.132.164,01 Προμηθευτές Λοιπές Υποχρεώσεις Λοιπές Μακ/σμες Υποχ/σεις 205.337,53 410.675,06 205.337,53 - - 821.350,13 228.404,23 674.201,50 403.043,90 - - 1.305.649,63 - - - 78.158,50 - 78.158,50 ΣΥΝΟΛΟ 891.530,01 1.706.071,89 937.074,61 1.451.832,25 1.179.794,74 6.166.303,50 4-12 μήνες 1-2 έτη 3-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 31/12/2019 Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Προμηθευτές Λοιπές Υποχρεώσεις Λοιπές Μακ/σμες Υποχ/σεις ΣΥΝΟΛΟ Έως 3 μήνες 33.938,77 102.350,86 253.774,69 229.800,00 1.280.272,74 1.900.137,06 561.947,65 211.269,92 634.407,79 422.539,84 316.210,20 211.269,92 1.010.100,58 - - 2.522.666,22 845.079,67 687.974,98 704.424,91 614.948,17 - - 2.007.348,06 1.495.131,32 1.863.723,39 1.396.202,98 94.155,07 1.334.055,65 1.280.272,74 94.155,07 7.369.386,08 3-5 έτη > 5 έτη Σύνολο ΕΤΑΙΡΕΙΑ 31/12/2020 Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Έως 3 μήνες 4-12 μήνες 1-2 έτη 53.265,79 103.358,83 134.335,18 375.348,69 1.162.672,74 1.828.981,23 38.147,67 499.836,49 158.358,00 944.325,06 - 1.640.667,22 Προμηθευτές 133.764,51 267.529,02 133.764,51 - - 535.058,04 Λοιπές Υποχρεώσεις Λοιπές Μακ/σμες Υποχ/σεις 207.613,48 604.899,00 354.532,14 - - 1.167.044,62 - - - 78.158,50 - 78.158,50 ΣΥΝΟΛΟ 432.791,45 1.475.623,34 780.989,83 1.397.832,25 1.162.672,74 5.249.909,61 92 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 31/12/2019 Χρηματοδοτικές μισθώσεις Δανειακές υποχρεώσεις Προμηθευτές Λοιπές Υποχρεώσεις Λοιπές Μακ/σμες Υποχ/σεις ΣΥΝΟΛΟ Έως 3 μήνες 4-12 μήνες 1-2 έτη 3-5 έτη > 5 έτη Σύνολο 33.938,77 102.350,86 253.774,69 229.800,00 1.280.272,74 1.900.137,06 191.651,76 160.504,57 636.009,34 589.808,29 321.009,13 574.496,90 261.125,00 160.504,57 524.076,35 927.472,78 - - 1.970.057,83 642.018,26 1.734.582,59 1.199.480,61 94.155,07 1.251.427,85 1.280.272,74 94.155,07 6.340.950,81 1.022.104,44 1.587.665,18 36. Δεσμεύσεις και ενδεχόμενες απαιτήσεις – υποχρεώσεις Η Διοίκηση εκτιμά ότι δεν αναμένονται ουσιώδεις επιβαρύνσεις από τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις σε σχέση με τράπεζες και λοιπές εγγυήσεις. Κίνδυνος από έκδοση εγγυητικών επιστολών Η Διοίκηση εκτιμά ότι δεν υπάρχει κίνδυνος από τις εγγυητικές επιστολές που έχουν εκδοθεί υπέρ τρίτων ή υπέρ της ίδιας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι στην πολυετή λειτουργία της υλοποιεί έργα με την έκδοση εγγυητικών επιστολών χωρίς να έχει εκπέσει καμία μέχρι σήμερα. Όσον αφορά τις εγγυητικές υπέρ τρίτων που έχουν εκδοθεί από τα πιστωτικά όρια της ίδιας, η Εταιρεία εκτιμά ότι δεν συντρέχει ο παραμικρός κίνδυνος διότι ελέγχει άμεσα την υλοποίηση των έργων και αρκετές φορές συμμετέχει υπεργολαβικά. Άλλωστε πρόκειται για οικονομικά εύρωστες εταιρείες με χαμηλό δανεισμό. Οι εγγυητικές επιστολές που υφίστανται κατά την 31η Δεκεμβρίου 2020 παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Μητρική Υπέρ Συνδεδεμένων Επιχειρήσεων Υπέρ της Μητρικής Υπέρ τρίτων επιχειρήσεων 31.12.2020 Όμιλος Άλλου τύπου 155.000,00 - 155.000,00 Καλής Εκτέλεσης 135.245,19 133.444,09 - Καλής Πληρωμής 0,00 - 359.308,00 359.308,00 51.950,94 701.504,13 Προκαταβολής Συμμετοχής - Σύνολο Μητρικής 155.000,00 1.801,10 135.245,19 - 0,00 - - 359.308,00 51.950,94 - - 51.950,94 544.703,03 155.000,00 1.801,10 701.504,13 93 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Αντίστοιχα, οι εγγυητικές επιστολές που υφίστανται κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα: Μητρική Υπέρ Συνδεδεμένων Επιχειρήσεων Υπέρ της Μητρικής Υπέρ τρίτων επιχειρήσεων Σύνολο Μητρικής 31.12.2019 Όμιλος Άλλου τύπου 155.000,00 - 155.000,00 Καλής Εκτέλεσης 137.195,25 135.394,15 - 1.801,10 137.195,25 Καλής Πληρωμής 0,00 - 0,00 - 0,00 462.659,00 462.659,00 - - 462.659,00 6.188,00 6.188,00 - - 6.188,00 761.042,25 604.241,15 155.000,00 1.801,10 761.042,25 Προκαταβολής Συμμετοχής 155.000,00 Υποχρεώσεις σε σχέση με θυγατρικές και συγγενείς εταιρίες Η μητρική Εταιρεία έχει εγγυηθεί το ομολογιακό δάνειο, ύψους 300.000 €, της θυγατρικής Εταιρείας «ICTV Hellas Α.Ε.». Αναλυτικές πληροφορίες παρέχονται στη Σημείωση 26. Η μητρική Εταιρεία έχει εγγυηθεί το μακροπρόθεσμο δάνειο, ύψους 170.000 €, της θυγατρικής Εταιρείας «FIRST ELEMENTS EUROCONSULTANTS LTD». Επίδικες διαφορές Κατά της Εταιρείας υπάρχουν δύο επίδικες απαιτήσεις, συνολικού ύψους € 231.860. Η Διοίκηση της Εταιρείας εκτιμά ότι η έκβαση τους θα είναι θετική για την Εταιρεία. Επίσης, η Εταιρεία έχει προσεπικληθεί από συνεργαζόμενη Τράπεζα σε δυο αστικές δίκες οι οποίες εκκρεμούν, κατόπιν αγωγών οι οποίες έχουν ασκηθεί από πελάτες της Τράπεζας κατά της Τράπεζας. Η προσεπίκληση της Εταιρείας από την Τράπεζα, οφείλεται στο γεγονός ότι η Εταιρεία προσέφερε υπηρεσίες προς την Τράπεζα, υπηρεσίες οι οποίες συνδέονται με τις υπηρεσίες της Τράπεζας προς τους πελάτες της. Η Τράπεζα θεωρεί ότι εφόσον χάσει, πρέπει να αποζημιωθεί από την Εταιρεία. Το συνολικό διεκδικούμενο ποσό είναι 525.487 €. Βάσιμα εκτιμάται ότι οι αγωγές κατά της Τράπεζας θα απορριφτούν από τα αρμόδια Δικαστήρια ως νόμω και ουσία αβάσιμες και σε κάθε περίπτωση ως αόριστες. Η Εταιρεία έχει επίδικες απαιτήσεις από πελάτες της, ύψους € 199.728. Για το μέρος των απαιτήσεων αυτών για το οποίο η Εταιρεία εκτιμά ότι δεν είναι ανακτήσιμο έχει αναγνωρίσει ζημία απομείωσης. 37. Μερίσματα Στην ετήσια Γενική Συνέλευση των μετόχων της Εταιρείας δεν αναμένεται να προταθεί μέρισμα για τη χρήση του 2020, ως αποτέλεσμα των συσσωρευμένων ζημιών από προηγούμενες χρήσεις. 94 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 38. Γεγονότα μετά την ημερομηνία αναφοράς Τον Ιανουάριο του 2021 η εταιρεία πούλησε το σύνολο της μετοχικής συμμετοχής την οποία είχε στην «Θερμοκοιτίδες Ανάπτυξης Επιχειρήσεων Ανώνυμη Εταιρεία», με διακριτικό τίτλο «i4G S.A.» και ταυτόχρονα ανέλαβε η ίδια την διαχείριση και εκμετάλλευση του ιδιόκτητου κτιρίου της Θερμοκοιτίδας της, αυξάνοντας με αυτό τον τρόπο τα εισοδήματα της από την είσπραξη των σχετικών ενοικίων. Τον Απρίλιο του 2021 η εταιρία ξεκίνησε την διαδικασία για το κλείσιμο της θυγατρικής εταιρείας με την επωνυμία Choise XS στο Λονδίνο, η οποία ήταν αδρανής το τελευταίο διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό η Choise XS μεταβίβασε το σύνολο της συμμετοχής της στην εταιρεία «ΑΝΩΝΥΜΟΣ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ» με διακριτικό τίτλο «EDITEC SA». Με τις ενέργειες αυτές μειώνονται τα λειτουργικά έξοδα και εξυγιαίνεται ο ισολογισμός της μητρικής εταιρείας. Υπογραφές νέων συμβάσεων έργων Όσον αφορά την λειτουργία της εταιρίας, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι στο ανωτέρω χρονικό διάστημα, έχει υπογράψει συμβάσεις ύψους μεγαλύτερου του ενός (1) εκατομμυρίου € ενώ ταυτόχρονα συμμετέχει σε πλήθος μικρών, μεσαίων και μεγάλων διαγωνισμών, ο προϋπολογισμός των οποίων ξεπερνά σε σύνολο τα οκτώ (8) εκατομμύρια € εντός Ελλάδος και έξι (6) εκατομμύρια δολάρια σε διαγωνισμούς της World Bank στο εξωτερικό. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 29 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2021 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ Δ.Σ. & ΔΙΕΥΘΥΝΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΠΑΡΙΣ Σ. ΚΟΚΟΡΟΤΣΙΚΟΣ Α.Δ.Τ. AK 880014 ΕΥΣΤΑΘΙΟΣ Γ. ΤΑΥΡΙΔΗΣ Α.Δ.Τ. ΑΗ 177920 Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Π. ΠΑΠΑΜΙΧΟΣ Α.Δ.Τ. ΑΚ 942339 Αριθμός Αδείας Λογιστή Α΄ Τάξης 50389 95 Ετήσια Οικονομική Έκθεση 1 Ιαν – 31 Δεκ 2020 Ε. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 10 ΤΟΥ Ν. 3401/2005 Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων της παραγράφου (α) του άρθρου 1 της απόφασης 7/448/11.10.2007 της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, παραθέτουμε παρακάτω τις πληροφορίες του άρθρου 10 του Ν.3401/2005 τις οποίες η εταιρία μας, «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ Α.Ε.», δημοσίευσε και κατέστησε διαθέσιμες στο κοινό, στο διαδικτυακό της τόπο (www.euroconsultants.gr) και στο διαδικτυακό τόπο του Ομίλου Ελληνικά Χρηματιστήρια (www.helex.gr), κατά τη διάρκεια της χρήσης του 2020. Οι εν λόγω πληροφορίες αποτελούν μέρος της Ετήσιας Οικονομικής Έκθεσης, η οποία προβλέπεται από το άρθρο 4 του Ν.3556/2007. Ημερομηνία Δημοσίευσης Θέμα Χώρος Διαδικτύου 1 29/6/2020 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Ανακοινώσεις 2 7/7/2020 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γενικές Συνελεύσεις 30/7/2020 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γενικές Συνελεύσεις 4 30/7/2020 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ (Ορθή Επανάληψη) www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γενικές Συνελεύσεις 5 2/11/2020 ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γενικές Συνελεύσεις 3 6 25/11/2020 7 26/11/2020 8 9 26/11/2020 15/12/2020 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση μεταβολή ποσοστού μετόχων σε επίπεδο δικαιωμάτων ψήφου ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση μεταβολή ποσοστού μετόχων σε επίπεδο δικαιωμάτων ψήφου (Ορθή Επανάληψη) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΤΟΥ Ν. 3556/2007: Γνωστοποίηση μεταβολή ποσοστού μετόχων σε επίπεδο δικαιωμάτων ψήφου Ενημέρωση του Επενδυτικού Κοινού αναφορικά με τα θεμελιώδη Οικονομικά μεγέθη κατά το Γ’ τρίμηνο του 2020 96 www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γνωστοποίηση Συναλλαγών www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γνωστοποίηση Συναλλαγών www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Γνωστοποίηση Συναλλαγών www.euroconsultants.gr> Ενημέρωση Επενδυτών> Ανακοινώσεις

Περίληψη: Τα κατωτέρω μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Ανωνύμου Εταιρείας «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ»: 1) Πάρις Κοκορότσικος, Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος 2) Ευστάθιος Ταυρίδης, Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος 3) Ανέστης Κερεμλόγλου, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου, ειδικά προς τούτο ορισθείς από το Διοικητικό Συμβούλιο, Υπό την ιδιότητά μας, ΔΗΛΩΝΟΥΜΕ ΟΤΙ α. οι συνημμένες ατομικές και ενοποιημένες Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις της Εταιρείας και του Ομίλου της 31ης Δεκεμβρίου 2020 και για τη χρήση από 1η Ιανουαρίου 2020 έως την 31η Δεκεμβρίου 2020, οι οποίες καταρτίστηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς που έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού των ιδίων κεφαλαίων, προβλέψεων & υποχρεώσεων της «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ», καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο. β. η συνημμένη Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου, απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις, την οικονομική θέση της Εταιρείας «ΕΥΡΩΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ», καθώς και των επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στην ενοποίηση εκλαμβανομένων ως σύνολο, συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριότερων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. Θεσσαλονίκη, την 29-4-2021 Οι Δηλούντες Ο πρόεδρος του Δ. Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος Ο Αντιπρόεδρος του Δ. Συμβουλίου και Διευθύνων Σύμβουλος Το μέλος Πάρις Κοκορότσικος ΑΔΤ.: ΑΚ 880014 Ευστάθιος Ταυρίδης ΑΔΤ.: ΑΗ 177920 Ανέστης Κερεμλόγλου ΑΔΤ.: Χ 232248