ΕΤΗΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ για την περίοδο 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 Σύμφωνα με το αρθ. 4 Ν. 3556/2007 www.mermeren.com Ετήσια οικονομική έκθεση για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Δηλώσεις των Μελών του Διοικητικού Συμβουλίου ................................................................................. 3 Β. Ετήσια Έκθεση του Διοικητικού Συμβουλίου.......................................................................................... 4 Γ. Έκθεση Επισκόπησης Ορκωτών Ελεγκτών ........................................................................................... 12 Δ. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις (βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς) ...... 15 I. Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης ................................................................................................ 15 ΙI. Κατάσταση Συνολικών Εσόδων............................................................................................................ 16 III. Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων ............................................................................................. 17 IV. Κατάσταση Ταμειακών Ροών ............................................................................................................. 18 1. Πληροφορίες για την Εταιρεία ............................................................................................................... 19 2. Λογιστικές Αρχές .................................................................................................................................. 19 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου ............................................................................................. 32 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές .................................................................................. 36 5. Γήπεδα, κτίρια και μηχανήματα ............................................................................................................ 37 6. Αϋλα περιουσιακά στοιχεία ................................................................................................................... 39 7. Χρηματοοικονομικά μέσα ανά κατηγορία .............................................................................................. 40 8. Αποθέματα ........................................................................................................................................... 40 9. Εμπορικές απαιτήσεις............................................................................................................................ 41 10. Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις.......................................................................................................... 42 11. Χρηματικά διαθέσιμα........................................................................................................................... 42 12. Ίδια Κεφάλαια..................................................................................................................................... 42 13. Δάνεια ................................................................................................................................................ 44 14. Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις ..................................................................................................... 45 15. Υποχρεώσεις από φόρους.................................................................................................................... 45 16. Πωλήσεις ........................................................................................................................................... 45 17. Κόστος πωληθέντων ............................................................................................................................ 46 18. Έξοδα Διοίκησης και Διάθεσης ........................................................................................................... 46 19. Δαπάνες προσωπικού .......................................................................................................................... 47 20. Λοιπά λειτουργικά έσοδα .................................................................................................................... 47 21. Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα ..................................................................................................... 47 22. Δαπάνη φόρου εισοδήματος ................................................................................................................ 48 23. Εξοδα κατά κατηγορία........................................................................................................................ 48 24. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη ....................................................................................................... 49 25. Κέρδη ανά μετοχή .............................................................................................................................. 49 26. Ενδεχόμενα στοιχεία του Παθητικού .................................................................................................. 49 27. Δεσμεύσεις ......................................................................................................................................... 50 28. Συμφωνίες παραχώρησης .................................................................................................................... 50 29. Οικονομικές πληροφορίες κατά τομέα .................................................................................................. 51 30. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού ........................................................................................ 52 Ετήσια οικονομική έκθεση για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκεμβρίου 2019 MERMEREN Kombinat 3 MERMEREN Kombinat 10 MERMEREN Kombinat Δελτία Τύπου Εταιριών Χ.Α MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΛΛΩΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ (ΔΕΝ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ) 16:36 03 Μαϊ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΚΟΠΗΣ ΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ / ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ/ ΠΡΟΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ 11:40 23 Απρ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 18:08 17 Απρ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 16:11 19 Μαρ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 17:12 18 Μαρ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 14:14 15 Φεβ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. PRILEP: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ 14:12 15 Φεβ 2019 - [ΜΕΡΚΟ] MERMEREN KOMBINAT A.D. ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ 17:34 30 Ιαν 2019 - [ΜΕΡΚΟ] PRILEP: ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΛΛΑΓΗΣ ΑΝΩΤΑΤΩΝ 11 MERMEREN Kombinat Γ. Έκθεση Επισκόπησης Ορκωτών Ελεγκτών Προς τη Διοίκηση και τους Μετόχους της Mermeren Kombinat A.D. Prilep Γνώμη Ελέγξαμε τις συνημμένες Οικονομικές καταστάσεις της Mermeren Kombinat A.D. Prilep («η Εταιρεία»), που αποτελούνται από τον κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης 31ης Δεκεμβρίου 2019, και τις καταστάσεις συνολικού εισοδήματος, μεταβολών ιδίων κεφαλαίων και ταμειακών ροών της χρήσεως που έληξε την ημερομηνία αυτή καθώς και περίληψη των σημαντικών λογιστικών πολιτικών και λοιπές επεξηγηματικές σημειώσεις που αναφέρονται στις σελίδες 20 έως 53 της παρούσας έκθεσης. Κατά τη γνώμη μας, οι συνημμένες Οικονομικές Καταστάσεις παρουσιάζουν εύλογα από κάθε ουσιώδη άποψη την οικονομική κατάσταση της Εταιρείας κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019, την χρηματοοικονομική της επίδοση και τις Ταμειακές της Ροές για τη χρήση που έληξε την ημερομηνία αυτή σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης. Βάση γιά την Γνώμη Διενεργήσαμε τον έλεγχό μας σύμφωνα με τα Διεθνή Ελεγκτικά Πρότυπα (ΔΕΠ). Οι ευθύνες μας σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά περιγράφονται περαιτέρω στις Αρμοδιότητες του Ορκωτού Ελεγκτή Λογιστή για τον έλεγχο του τμήματος Οικονομικών Καταστάσεων της έκθεσής μας. Είμαστε ανεξάρτητοι προς την Εταιρεία, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας Επαγγελματιών Λογιστών τού Συμβουλίου Διεθνών Προτύπων Δεοντολογίας (κώδικας IESBA), μαζί με τις απαιτήσεις δεοντολογίας που είναι σχετικές με τον έλεγχό μας των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας, και έχουμε εκπληρώσει τις υπόλοιπες ευθύνες μας δεοντολογίας σύμφωνα με αυτές τις απαιτήσεις και τον κώδικα IESBA. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε συγκεντρώσει είναι επαρκή και κατάλληλα για να παράσχουν βάση για τη γνώμη μας. Βασικά θέματα ελέγχου Βασικά θέματα ελέγχου είναι εκείνα τα θέματα που, κατά την επαγγελματική μας κρίση, ήταν από τα πιό σημαντικά του ελέγχου μας, των οικονομικών καταστάσεων της τρέχουσας περιόδου. Τα θέματα αυτά αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο του ελέγχου μας με τις οικονομικές καταστάσεις ως σύνολο, και στη διαμόρφωση της γνώμης μας επ’αυτού, και δεν παρέχουμε χωριστή γνώμη σχετικά με τα θέματα αυτά. 12 MERMEREN Kombinat Βασικό Θέμα Ελέγχου Aντιμετώπιση του θέματος κατά τον έλεγχό μας Κίνδυνος απάτης στην αναγνώριση εσόδων Τα ΔΕΠ θεωρούν ότι υπάρχει κίνδυνος απάτης Εκτιμήσαμε τη συνέπεια της εφαρμογής της στην αναγνώριση των εσόδων σε κάθε ελεγκτική πολιτικής για την αναγνώριση των εσόδων, διαδικασία. Επικεντρωθήκαμε στην αναγνώριση επανεξεταζοντας την λογιστική πολιτική για τις των εσόδων, διότι υπάρχει ο κίνδυνος της εκ διάφορες πηγές εσόδων της Εταιρείας. Ελέγξαμε τον προθέσεως υπερεκτίμησης των εσόδων από τη σχεδιασμό και την αποτελεσματικότητα λειτουργίας διοίκηση, προκειμένου να ανταποκριθεί στους των ελέγχων των συστημάτων εσόδων για να στόχους πωλήσεων και να εξασφαλίσει κίνητρα καθορίσουμε την έκταση πρόσθετων ουσιαστικών απόδοσης. Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος ότι η δοκιμών που ενδεχομένως απαιτούνται. Δεν Εταιρεία μπορεί να μην έχει εγγράψει σωστά βρήκαμε ουσιώδεις ανακρίβειες από τον έλεγχό μας. συναλλαγές εσόδων σχετικά με τις επιστροφές Ελέγξαμε ότι τα έσοδα έχουν αναγνωριστεί στο και εκπτώσεις στο τέλος του έτους. Οι σχετικές σωστό χρόνο με έλεγχο ενός δείγματος των λογιστικές πολιτικές, κρίσεις και εκτιμήσεις συναλλαγών και συγκρίνοντας τις ημερομηνίες γνωστοποιούνται στην Σημείωση 2.20 στις αποστολής κατά την οποία είχε αναγνωριστεί το συνημμένες οικονομικές καταστάσεις. έσοδο. Δεν σημειώθηκαν εξαιρέσεις κατά τον έλεγχό μας. Κίνδυνος παράκαμψης των εσωτερικών ελέγχων από την διοίκηση Βασει τόσο τεων ΔΕΠ όσο και της μεθοδολογίας του ελέγχου μας, η παράκαμψη των ελέγχων από την διοίκηση θα πρέπει να θεωρείται ως ένα σημαντικός κίνδυνος σε κάθε ελεγκτική διαδικασία. Η διοίκηση μπορεί άμεσα ή έμμεσα να επηρεάσει τα λογιστικά βιβλία ώστε να καταστρωθούν δόλιες οικονομικές καταστάσεις παρακάμπτοντας ελέγχους που διαφορετικά φαίνονται να λειτουργούν αποτελεσματικά. Ελέγξαμε την ορθότητα των ημερολογιακών εγγραφών που καταγράφονται στην λογιστική ερευνώντας σχετικά με τα άτομα που συμμετέχουν στη διαδικασία χρηματοοικονομικής αναφοράς για ανάρμοστη και ασυνήθιστη δραστηριότητα και ελέγξαμε συγκεκριμένες ημερολογιακές εγγραφές. Εξετάσαμε αν υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία για μεροληψία από τη Διοίκηση σε σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και κρίσεις σχετικά με τις οικονομικές καταστάσεις. Εκτιμήσαμε επίσης το συνολικό περιβάλλον ελέγχου της Εταιρίας και προβήκαμε σε συνεντεύξεις ανώτερων διοικητικών στελεχών. Ευθύνη Διοίκησης για τις Οικονομικές Καταστάσεις Η Διοίκηση της Εταιρείας έχει την ευθύνη για την κατάρτιση και εύλογη παρουσίαση αυτών των Οικονομικών Καταστάσεων σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης και γιά εφαρμογή συστήματος εσωτερικού ελέγχου τέτοιου όπως καθορίζει η Διοίκηση ότι είναι απαραίτητο γιά να εξασφαλισθεί η κατάρτιση Οικονομικών Καταστάσεων απαλλαγμένων από ουσιώδη ανακρίβεια, λόγω απάτης ή λάθους. Πιστεύουμε ότι τα ελεγκτικά τεκμήρια που έχουμε συγκεντρώσει είναι επαρκή και κατάλληλα για να παράσχουν βάση για την ελεγκτική μας γνώμη. Κατά την σύνταξη των οικονομικών καταστάσεων, η διοίκηση είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση της ικανότητας της Εταιρείας να συνεχίσει ως δρώσα οικονομική μονάδα, η αποκάλυψη, ανάλογα με την περίπτωση, των θεμάτων που σχετίζονται με την πορεία των δραστηριοτήτων καθώς και την χρήση τής αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας σαν βάση γιά την λογιστική, εκτός αν η διοίκηση είτε προτίθεται να ρευστοποιήσει την Εταιρεία ή να παύσει την λειτουργεία, ή δεν έχει καμία ρεαλιστική εναλλακτική λύση παρά να το πράξει κατ’αυτό τον τρόπο. Η διοίκηση τής Εταιρείας είναι επίσης υπεύθυνη να επιβλέπει την διαδικασία χρηματοοικονομικών αναφορών τής Εταιρείας. 13 MERMEREN Kombinat Ευθύνη Ελεγκτή γιά τον Ελεγχο των Οικονομικών Καταστάσεων Οι στόχοι μας είναι να αποκτήσουμε εύλογη βεβαιότητα ότι οι οικονομικές καταστάσεις ως σύνολο είναι απαλλαγμένες από ουσιώδεις ανακρίβειες, που οφείλονται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, και να εκδώσουμε μια έκθεση ελεγκτή που περιλαμβάνει τη γνώμη μας. Εύλογη βεβαιότητα είναι ένα υψηλό επίπεδο αξιοπιστίας, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση ότι ένας έλεγχο που διενεργείται σύμφωνα με τα Διεθνή Ελεγκτικά Πρότυπα θα εντοπίζει πάντα μια ουσιώδη ανακρίβεια, όταν υπάρχει. Ανακρίβειες μπορούν να προκύψουν από την απάτη είτε σε λάθος και θεωρούνται σημαντικές αν, μεμονωμένα ή στο σύνολό τους, θα μπορούσαν λογικά να αναμένονται να επηρεάσουν τις οικονομικές αποφάσεις των χρηστών, που λαμβάνονται βάσει αυτών των οικονομικών καταστάσεων. Στο πλαίσιο ενός ελέγχου σύμφωνα με τα ΔΕΠ, ασκούμε την επαγγελματική μας κρίση και διατηρούμε επαγγελματικό σκεπτικισμό στην διάρκεια του ελέγχου. Επίσης: Εντοπίζουμε και αξιολογούμε τους κινδύνους ουσιώδους ανακρίβειας των οικονομικών καταστάσεων, που οφείλεται είτε σε απάτη είτε σε λάθος, σχεδιάζουμε και εκτελούμε διαδικασίες ελέγχου ανταποκρινόμενες στους κινδύνους αυτούς, και συγκεντρώνουμε ελεγκτικά τεκμήρια που είναι επαρκή και κατάλληλα για να παράσχουν βάση για τη γνώμη μας. Ο κίνδυνος μη ανίχνευσης μιας ουσιώδους ανακρίβειας που προκύπτει από απάτη είναι υψηλότερος από ό, τι για μιά προερχόμενη από σφάλμα, καθώς η απάτη μπορεί να συνεπάγεται συμπαιγνία, πλαστογραφία, εκ προθέσεως παραλείψεις, παραποιήσεις ή παράκαμψη εσωτερικού ελέγχου. Αποκτούμε κατανόηση του συστήματος εσωτερικού ελέγχου σχετικά με τον έλεγχο με σκοπό το σχεδιασμό ελεγκτικών διαδικασιών κατάλληλων για τις περιστάσεις, αλλά όχι με σκοπό την έκφραση γνώμης επί της αποτελεσματικότητας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου της Εταιρείας. Αξιολογούμε την καταλληλότητα των χρησιμοποιούμενων λογιστικών πολιτικών και το εύλογο των λογιστικών εκτιμήσεων και των σχετικών γνωστοποιήσεων που έγιναν από την Διοίκηση. Συμπεραίνουμε σχετικά με την καταλληλότητα της χρήσης της Διοίκησης της αρχής της συνεχιζόμενης δραστηριότητας της σαν βάση τής λογιστικής απεικόνισης, και βάσει των στοιχείων ελέγχου που συγκεντρώθηκαν, συμπεραίνουμε αν υφίσταται σημαντική αβεβαιότητα σχετιζόμενη με γεγονότα ή συνθήκες που μπορεί να δημιουργήσουν σοβαρή αμφιβολία για την ικανότητα της Εταιρείας να συνεχίσει ως δρώσα. Αν καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα, είμαστε υποχρεωμένοι να επιστήσουμε την προσοχή στην έκθεση ελεγκτή μας προς τις σχετικές γνωστοποιήσεις στις οικονομικές καταστάσεις ή, αν τέτοιες αποκαλύψεις είναι ανεπαρκείς, να τροποποιήσουμε την γνώμη μας. Τα συμπεράσματά μας βασίζονται σε αποδεικτικά στοιχεία ελέγχου που συγκεντρώθηκαν μέχρι την ημερομηνία της έκθεσης ελέγχου μας. Ωστόσο, μελλοντικά γεγονότα ή καταστάσεις μπορεί να κάνουν την Εταιρεία να παύσει να συνεχίσει ως δρώσα οικονομική μονάδα. Αξιολογούμε την συνολική παρουσίαση, την δομή και το περιεχόμενο των οικονομικών καταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των γνωστοποιήσεων, και το κατά πόσον οι οικονομικές καταστάσεις αντιπροσωπεύουν τις υποκείμενες συναλλαγές και γεγονότα με τρόπο που να επιτυγχάνει εύλογη παρουσίαση. Επικοινωνούμε με τη διοίκηση, μεταξύ άλλων θεμάτων, γιά το προγραμματισμένο πεδίο εφαρμογής και το χρονοδιάγραμμα του ελέγχου καθώς και γιά σημαντικά ευρήματα του ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων τυχόν σημαντικών ελλείψεων στον εσωτερικό έλεγχο που έχουμε εντοπίσει κατά τη διάρκεια του ελέγχου μας. Σκόπια, 13 Μαρτίου 2019 Marjan Antonov, Διευθυντής Maja Atanasovska – Ορκωτή Ελεγκτής Grant Thornton DOO, Σκόπια 14 MERMEREN Kombinat Δ. Ετήσιες Οικονομικές Καταστάσεις (βάσει των Διεθνών Προτύπων Χρηματοοικονομικής Αναφοράς) I. Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης Σημειώσεις (Ποσά εκφρασμένα σε €) 31/12/19 31/12/18 ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μη Κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία Ενσώματες ακινητοποιήσεις 5 13.174.619 9.512.198 Άυλα περιουσιακά στοιχεία 6 1.576.461 1.522.463 14.751.080 11.034.661 Κυκλοφορούν ενεργητικό Αποθέματα 8 5.410.516 4.854.641 Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις 9 8.564.561 2.138.012 Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 10 3.536.422 5.009.889 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 11 Σύνολο Ενεργητικού 9.169.255 21.925.941 26.680.754 33.928.483 41.431.834 44.963.144 4.686.858 4.686.858 ΙΔΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Ίδια κεφάλαια αποδιδόμενα στους μετόχους Μετοχικό κεφάλαιο 12 Αποθεματικά 12 Κέρδη / ζημίες εις νέον Σύνολο ιδίων κεφαλαίων 9.085.499 13.226.103 24.711.240 23.258.739 38.483.597 41.171.700 983.823 1.141.235 983.823 1.141.235 ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις Μακροπρόθεσμες δανειακές υποχρεώσεις 13 Βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις Βραχυπρόθεσμες Δανειακές Υποχρεώσεις 13 157.412 157.412 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 14 1.430.444 2.379.025 Φόρος εισοδήματος πληρωτέος 257.603 Τρέχουσες φορολογικές υποχρεώσεις 15 Σύνολο υποχρεώσεων Σύνολο Ιδίων κεφαλαίων και υποχρεώσεων 118.955 113.772 1.964.414 2.650.209 2.948.237 3.791.444 41.431.834 44.963.144 Αυτές οι οικονομικές καταστάσεις έχουν εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο στις 13 Μαρτίου 2019 και υπογράφηκαν εκ μέρους των. Χριστόφορος Παυλίδης Βασίλειος Αναγνώστου Νίκος Μιχαλόπουλος Πρόεδρος Δ.Σ. Διευθύνων Σύμβουλος Οικονομικός Διευθυντής 15 MERMEREN Kombinat ΙI. Κατάσταση Συνολικών Εσόδων Σημειώ σεις Ποσά εκπεφρασμένα σε ευρώ 01/0131/12/2019 01/0131/12/2018 Πωλήσεις 16 36.144.203 39.940.803 Κόστος Πωληθέντων 17 (9.389.353) (11.538.437) 26.754.850 28.402.366 Μικτό κέρδος Έξοδα διοίκησης 18 (1.477.032) (1.477.808) Έξοδα διάθεσης 18 (2.963.191) (1.953.830) Λοιπά έσοδα 20 49.805 163.768 22.364.432 25.134.496 Αποτελέσματα προ φόρων, χρηματοοικονομικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων Χρηματοοικονομικά έσοδα 21 228.259 121.888 Χρηματοοικονομικά έξοδα 21 (288.716) (211.168) (60.457) (89.280) 22.303.975 25.045.216 (2.179.177) (2.227.264) 20.124.798 22.817.952 Συναλλαγματικές διαφορές 7.411 4.177 Λοιπά συνολικά έσοδα περιόδου 7.411 4.177 20.132.209 22.822.129 20.124.798 22.817.952 4,2939 4,8685 24.063.340 27.422.994 Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα Κέρδη προ φόρων Φόρος 22 Καθαρά κέρδη περιόδου Στοιχεία που ανακατατάσσονται σαν κέρδος ή ζημία ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΑ ΣΥΝΟΛΙΚΑ ΕΣΟΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ Τα καθαρά κέρδη περιόδου κατανέμονται σε: Μετόχους Εταιρείας Κέρδη ανά μετοχή (εκφρασμένα σε Ευρώ ανά μετοχή) 25 Κέρδη προ φόρων, χρηματοοικονομικών και επενδυτικών αποτελεσμάτων και αποσβέσεων (EBITDA) Ετήσια οικονομική έκθεση για την περίοδο από 1η Ιανουαρίου έως 31η Δεκember 2019 16 MERMEREN Kombinat III. Κατάσταση μεταβολών Ιδίων Κεφαλαίων (Ποσά εκφρασμένα σε €) Υπόλοιπα κατά την 1 Ιανουαρίου 2019 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό επανεκτίμ. Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο 4.686.858 11.972.413 1.253.690 23.258.739 41.171.700 - (4.122.882) - 4.122.882 - Μεταφορά σε αποθεματικό επενδύσεων Διανεμηθένα μερίσματα - - - (22.820.312) (22.820.312) Συναλλαγές με ιδιοκτήτες - (4.122.882) - (18.697.430) (22.820.312) Καθαρά κέρδη περιόδου - - - 20.124.798 20.124.798 - Λοιπά συνολικά έσοδα Μεταφορά αποθεματικών - - (25.133) 25.133 - Συναλλαγματικές διαφορές - 7.411 - - 7.411 Σύνολο λοιπών συγκεντρωτικών συνολικών εσόδων - 7.411 (25.133) 25.133 7.411 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα - 7.411 (25.133) 20.149.931 20.132.209 4.686.858 7.856.942 1.228.557 24.711.240 38.483.597 επανεκτίμησης γιά πάγια εκτός χρήσης Υπόλοιπα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ποσά εκφρασμένα σε €) Υπόλοιπα κατά την 1 Ιανουαρίου 2018 Μετοχικό κεφάλαιο Αποθεματικό επανεκτίμ. Αποθεματικά Αποτελέσματα εις νέον Σύνολο 4.686.858 4.783.656 1.356.034 10.944.429 21.770.977 Μεταφορά σε αποθεματικό επενδύσεων - 7.184.580 - (7.184.580) - Διανεμηθένα μερίσματα - - - (3.421.406) (3.421.406) 7.184.580 - (10.605.986) (3.421.406) - - - 22.817.952 22.817.952 - - (102.344) 102.344 - Συναλλαγματικές διαφορές - 4.177 - - 4.177 Σύνολο λοιπών συγκεντρωτικών συνολικών εσόδων - 4.177 (102.344) 102.344 4.177 4.177 (102.344) 22.920.296 22.822.129 11.972.413 1.253.690 23.258.739 41.171.700 Συναλλαγές με ιδιοκτήτες Καθαρά κέρδη περιόδου - Λοιπά συνολικά έσοδα Μεταφορά αποθεματικών επανεκτίμησης γιά πάγια εκτός χρήσης Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα Υπόλοιπα κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 4.686.858 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 17 MERMEREN Kombinat IV. Κατάσταση Ταμειακών Ροών (Ποσά εκφρασμένα σε €) Περίοδος 12 μηνών που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου Σημείωση 2019 2018 Λειτουργικές Δραστηριότητες Κέρδη προ φόρων 22.303.975 25.045.216 1.698.908 6.817 2.288.498 8.099 17.232 Πλέον/μείον προσαρμογές για: Αποσβέσεις Διαγραφές και επιβαρύνσεις εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων Ελλείματα 5,6 9,18 18 485 Καταστροφές και θραύσεις 8,18 38.158 86.709 Μείωση της αξίας αποθεμάτων 8,18 422.256 382.385 Καθαρή λογιστική αξία πωληθέντος εξοπλισμού 5,18 - 317.824 Καθαρή λογιστική αξία διαγραφέντος εξοπλισμού 5,18 28.783 78.975 Ζημιές από πώληση ενσώματων ακινητοποιήσεων 5,18 - 207.185 Κέρδη από πώληση ενσώματων ακινητοποιήσεων 5,20 (2.520) (7.758) 20 (6.472) (4.539) (300) (1.045) (9.974) 33.560 24.487.730 28.444.727 Διαγραφές υποχρεώσεων Κέρδη από είσπραξη απομειωμένων απαιτήσεων Τραπεζικοί τόκοι καθαροί 9,20 21 Χρηματικές ροές πριν από τις μεταβολές στο κεφάλαιο κινήσεως Μεταβολές στο κεφάλαιο κινήσεως Μείωση/Αύξηση αποθεμάτων Μείωση/Αύξηση απαιτήσεων Μείωση/Αύξηση υποχρεώσεων Χρεωστικοί τόκοι και συναφή έξοδα καταβεβλημένα Καταβεβλημένοι φόροι Σύνολο εισροών/εκροών από λειτουργικές δραστηριότητες (1.024.388) 62.121 (6.433.063) (1.243.914) 185.323 (1.154.417) 17.215.602 26.108.517 (46.613) (50.795) (3.047.735) (1.888.158) 14.121.254 24.169.564 (5.195.402) (3.275.525) (245.831) (61.873) Επενδυτικές δραστηριότητες Αγορά ενσώματων παγίων περιουσιακών στοιχείωv Αγορά ασώματων παγίων περιουσιακών στοιχείων Εσοδα από πωλήσεις πάγιων περιουσιακών στοιχείων Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Τόκοι εισπραχθέντες Σύνολο εισροών/εκροών από επενδυτικές δραστηριότητες 2.520 118.397 1.473.467 (5.009.889) 56.341 17.095 (3.908.905) (8.211.795) (157.412) (41.587) (22.816.154) - Χρηματοδοτικές δραστηριότητες Εισπράξεις από εκδοθέντα/αναληφθέντα δάνεια Εξοφλήσεις δανείων Μερίσματα πληρωθέντα Σύνολο εισροών/εκροών από χρηματοδοτικές δραστηριότητες Καθαρή αλλαγή στα ταμειακά διαθέσιμα & ισοδύναμα περιόδου Συναλλαγματικές διαφορές (22.973.566) (41.587) (12.761.217) 15.916.182 4.531 10.075 5.999.684 21.925.941 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα έναρξης περιόδου 11 21.925.941 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα λήξης περιόδου 11 9.169.255 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 - 18 MERMEREN Kombinat 1. Πληροφορίες για την Εταιρεία Η Mermeren Kombinat A.D.. Prilep (η «Εταιρεία») είναι μια μετοχική εταιρεία ιδρυθείσα και εγκατεστημένη στην Βόρεια Μακεδονία. Η διεύθυνση της έδρας της Εταιρείας είναι: Krusevski pat b.b., Prilep, Βόρεια Μακεδονία. Στις 10 Απριλίου του 2009, η πλειοψηφία του συνόλου των μετοχών (88.4%) αποκτήθηκε από την εταιρεία «Stone Works Holding Coöperatief U.A.» Ολλανδίας (“Stoneworks”). Την 5η Σεπτεμβρίου 2017, η εταιρεία Παυλίδης Μάρμαρα – Γρανίτες Α.Ε. (“Παυλίδης”) απέκτησε το 100% των μετοχικών συμφερόντων τής Stoneworks. Μετοχές της Εταιρείας διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο των Σκοπίων και ΕΛ.ΠΙΣ. (Ελληνικά Πιστωτικά Σημειώματα) μετοχών της εταιρείας στην αγορά αξιών του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Την 26η Φεβρουαρίου 2018 η Παυλίδης προχώρησε σε δημόσια προσφορά γιά την απόκτηση ΕΛ.ΠΙΣ. Κατά το διάστημα 01/03/2018 – 28/03/2018 απέκτησε 310.262 ΕΛ.ΠΙΣ. που αντιπροσωπεύουν το 6,62% των συνολικών μετοχών τής εταιρείας. Την 28η Ιουνίου 2018, η Stoneworks απέκτησε επιπλέον 34.449 μετοχές τής Εταιρείας. Την 12η Ιουλίου 2018 η Stoneworks απέκτησε επιπλέον 5.082 μετοχές τής Εταιρείας. Συνεπώς, την 31η Δεκεμβρίου 2019 η Stoneworks κατείχε το 89,25% του μετοχικού κεφαλαίου. Η κύρια δραστηριότητα της Εταιρείας περιλαμβάνει εξόρυξη, επεξεργασία και διάθεση μαρμάρων και διακοσμητικών πετρών. Διαθέτει συμφωνία μεταλλευτικής παραχώρησης σε ισχύ μέχρι το 2030. Η Εταιρεία κατά κύριο λόγο εξάγει διεθνώς τα προϊόντα μαρμάρου που παράγει, και την 31η Δεκεμβρίου 2019 απασχολούσε 366 άτομα προσωπικό (31 Δεκεμβρίου 2018:370). 2. Λογιστικές Αρχές Οι λογιστικές αρχές βάσει των οποίων συντάχθηκαν οι οικονομικές καταστάσεις, αναφέρονται πιο κάτω. Οι αρχές αυτές έχουν εφαρμοσθεί με συνέπεια σε όλες τις περιόδους που παρουσιάζονται, εκτός αν ρητά αναφέρεται διαφορετικά. 2.1 Βάση Κατάρτησης Αυτές οι οικονομικές καταστάσεις έχουν προετοιμαστεί σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (ΔΠΧΑ) όπως αυτά έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (ΣΔΛΠ). Οι οικονομικές καταστάσεις έχουν καταρτισθεί ακολουθώντας την σύμβαση του ιστορικού κόστους, όπως τροποποιήθηκε γιά τα διαθέσιμα-γιά-πώληση χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς και την αποτίμηση σε εύλογη αξία μέσω κέρδους ή ζημίας, γιά χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις (περιλαμβανομένων παραγώγων στοιχείων) αν υπάρχουν. Οι βάσεις επιμέτρησης περιγράφονται αναλυτικότερα στις λογιστικές αρχές παρακάτω. Η κατάρτιση των οικονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τα ΔΠΧΑ απαιτεί τη χρήση αναλυτικών λογιστικών εκτιμήσεων και κρίσεων. Επίσης απαιτεί η Διεύθυνση να εφαρμόσει την κρίση της στην διαδικασία εφαρμογής των λογιστικών αρχών τής Εταιρείας. Οι τομείς που περικλείουν υψηλότερο βαθμό κρίσης ή πολυπλοκότητας, ή οι τομείς που οι υποθέσεις και οι εκτιμήσεις είναι σημαντικές για τις οικονομικές καταστάσεις αναφέρονται στη σημείωση 4: Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές. Αυτές οι οικονομικές καταστάσεις προετοιμάζονται για τις κλειόμενες χρήσεις στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και του 2018. Τα τρέχοντα και τα συγκριτικά στοιχεία παρουσιάζονται σε ευρώ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 19 MERMEREN Kombinat 2.2 Αλλαγές στις λογιστικές αρχές και γνωστοποιήσεις 2.2.1) Νέα και αναθεωρημένα πρότυπα ισχύοντα γιά ετήσιες περιόδους που ξεκινούν την ή μετά την 1 Ιανουαρίου 2019. Η Εταιρεία υιοθέτησε νέα λογιστικά πρότυπα που έγιναν υποχρεωτικά το τρέχον έτος, όπως παρακάτω: ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» Το νέο πρότυπο ΔΠΧΑ 16 «Μισθώσεις» αντικαθιστά το ΔΛΠ 17 «Μισθώσεις» σε συνδυασμό με τρεις Διερμηνείες (ΕΔΔΠΧΠ 4 «Καθορισμός εάν μια Διευθέτηση περιλαμβάνει Μίσθωση», SIC 15 «Λειτουργικές Μισθώσεις-Κίνητρα» και SIC 27 «Αξιολόγηση του Περιεχομένου Συναλλαγών που έχουν την Νομική Μορφή Μίσθωσης»). 2.2.2.) Πρότυπα, τροποποιήσεις και ερμηνείες σε υπάρχοντα πρότυπα που δεν είναι ακόμη σε ισχύ, και δεν έχουν πρώϊμα υιοθετηθεί από την εταιρεία. Την ημερομηνία έγκρισης των παρουσών Οικονομικών Καταστάσεων, κάποια νέα πρότυπα και τροποποιήσεις σε υπάρχοντα πρότυπα εκδόθηκαν από το Συμβούλιο Διεθνών Λογιστικών Προτύπων (IASB) τα οποία δεν είναι ακόμη σε ισχύ όπως παρακάτω: - ΔΠΧΑ 17 Ασφαλιστήρια συμβόλαια. Ορισμός μιας επιχείρησης (Τροποποιήσεις στο ΔΠΧΑ 3). Ορισμός υλικού (Τροποποιήσεις στο ΔΛΠ 1 και ΔΛΠ 8). Εννοιολογικό πλαίσιο για τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση. Κανένα από αυτά τα πρότυπα ή τροποποιήσεις δεν έχουν υιοθετηθεί νωρίτερα από την Εταιρεία. Η Διοίκηση αναμένει πως όλοι οι σχετικοί κανονισμοί θα υιοθετηθούν από τις οικονομικές πολιτικές τής εταιρείας την πρώτη περίοδο που θα ξεκινά μετά την ημερομηνία ισχύος κάθε προτύπου. Νέα πρότυπα, ερμηνείες και τροποποιήσεις που δεν έχουν υιοθετηθεί, δεν αναφέρονται στην συνέχεια, καθώς δεν αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στις οικονομικές καταστάσεις τής Εταιρείας. 2.3 Ισοτιμία ξένου νομίσματος Νομισματική μονάδα λειτουργίας και παρουσίασης Η Εταιρεία τηρεί τα λογιστικά της βιβλία και προετοιμάζει τους εκ του νόμου προβλεπόμενους λογαριασμούς τήρησης λογιστικής απεικόνισης στο τοπικό νόμισμα, δηλ, σε Δηνάρια Βόρειας Μακεδονίας (“Δηνάρια”. “MKD”), το οποίο είναι το «λειτουργικό νόμισμα της Εταιρείας». Αυτές οι οικονομικές καταστάσεις παρουσιάζονται σε ευρώ, το οποίο είναι η «νομισματική μονάδα παρουσίασης» των οικονομικών καταστάσεων της Εταιρείας. Τα αποτελέσματα και η χρηματοοικονομική θέση της Εταιρείας είναι εκπεφρασμένες στο νόμισμα παρουσίασης ως εξής: (i) (ii) (iii) Το Ενεργητικό και τα στοιχεία του παθητικού για κάθε ισολογισμό, εμφανίζονται στην ισοτιμία κλεισίματος κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού. Τα έσοδα και τα έξοδα για κάθε κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως είναι εκπεφρασμένα στις μέσες συναλλαγματικές ισοτιμίες, και Οι προκύπτουσες συναλλαγματικές διαφορές, αναγνωρίζονται σε κάθε κατάσταση αποτελεσμάτων για την περίοδο που αφορούν. Συναλλαγές και ισοτιμίες Οι συναλλαγές που ενεργούνται σε ξένα νομίσματα έχουν μετατραπεί σε Δηνάρια στη μέση συναλλαγματική ισοτιμία στην ημερομηνία της συναλλαγής. Τα στοιχεία του ενεργητικού και του Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 20 MERMEREN Kombinat παθητικού που αποτιμώνται σε ξένα νομίσματα είναι εκπεφρασμένα σε Δηνάρια με βάση τη μέση συναλλαγματική ισοτιμία του Δηναρίου σύμφωνα με το Δελτίο συναλλάγματος της Κεντρικής Τράπεζας της Βόρειας Μακεδονίας την τελευταία ημέρα της περιόδου στην οποία αφορούν οι εκθέσεις. Όλα τα κέρδη και οι ζημίες που είναι αποτέλεσμα της μεταβολής της αξίας των ξένων νομισμάτων ή συναλλαγματικών διαφορών, συμπεριλαμβάνονται στη Κατάσταση Αποτελεσμάτων Χρήσεως ως χρηματοοικονομικά κέρδη ή ζημίες στην περίοδο στην οποία προέκυψαν. Οι μέσες συναλλαγματικές ισοτιμίες που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή των δεδομένων των ισολογισμών που εκφράζονται σε ξένα νομίσματα, είναι οι ακόλουθες: 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 1 Δολ ΗΠΑ 54,9518 Δηνάρια 53,6887 Δηνάρια 1 ΕΥΡΩ 61,4856 Δηνάρια 61,4950 Δηνάρια Μέσος όρος ΕΥΡΩ 61,5053 Δηνάρια 61,5111 Δηνάρια 2.4 Γήπεδα, κτίρια και μηχανήματα Τα περιουσιακά στοιχεία της Εταιρείας γήπεδα, κτίρια και εξοπλισμός είναι καταχωρημένα με βάση την αναπροσαρμοσμένη αξία τους, σύμφωνα με αξιολόγηση που ενεργήθηκε από ανεξάρτητους πιστοποιημένους εκτιμητές, αφαιρουμένων των μετέπειτα συσσωρευμένων αποσβέσεων και ενδεχόμενων ζημιών λόγω επανεκτίμησης. Το επιπλέον ποσό με το οποίο αποτιμώνται τα γήπεδα, οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός λόγω της ανατίμησης της αξίας τους, μεταφέρεται σε αποθεματικό λογαριασμό αναπροσαρμογής στοιχείων ενεργητικού, το οποίο αποτελεί τμήμα των συνολικών αποθεματικών που περιλαμβάνονται στην καθαρή θέση της Εταιρείας. Όταν τα αναπροσαρμοσθέντα στοιχεία του ενεργητικού καταστρέφονται ή πωλούνται, τα ποσά που περιλαμβάνονται στα αποθεματικά αναπροσαρμογής μεταφέρονται στα αδιανέμητα κέρδη της περιόδου. Τα αποτελέσματα χρεώνονται με την αξία της απόσβεσης ανάλογα με την κατ’ εκτίμηση διάρκεια της ωφέλιμης ζωής των στοιχείων αυτών (δηλ, κτιρίων, εγκαταστάσεων και εξοπλισμού). Τα ανωτέρω πάγια στοιχεία στην περίπτωση που έχουν κατασκευασθεί από την ίδια την Εταιρεία αποσβένονται από τη χρονική στιγμή που χρησιμοποιούνται από αυτήν. Οι εδαφικές εκτάσεις και οι ακινητοποιήσεις υπό εκτέλεση δεν αποσβένονται. Οι εκτιμώμενες ωφέλιμες ζωές των παγίων είναι οι ακόλουθες: Κτήρια Μηχανήματα Λοιπός εξοπλισμός Οχήματα και έπιπλα Αϋλα περιουσιακά στοιχεία Δεκέμβριος 2019 40 έτη 10 έτη 4-5 έτη 4-5 έτη 5-16 έτη Δεκέμβριος 2018 20 έτη 4-10 έτη 4-10 έτη 4-5 έτη 5-16 έτη Οι συνολικές αποσβέσεις κατά το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ήταν ύψους 1.698.908 Ευρώ. Αν η διάρκεια ωφέλιμης ζωής των περιουσιακών στοιχείων είχε μείνει όπως το 2018, οι συνολικές αποσβέσεις θα ήταν ύψους 1.883.396 Ευρώ. Η υπολειμματική αξία και η ωφέλιμη ζωή των παγίων στοιχείων αναθεωρούνται και προσαρμόζονται, εάν κρίνεται σκόπιμο, σε κάθε ημερομηνία προετοιμασίας των οικονομικών καταστάσεων. Στην περίπτωση που η αναπόσβεστη αξία ενός παγίου είναι μεγαλύτερη από την κατ’ εκτίμηση αξία αντικατάστασης του, τότε αυτό εμφανίζεται στην αξία αντικατάστασής του (βλ, σημ. 2.6). Τα κέρδη και οι ζημίες από τη πώληση ή την απόσυρση περιουσιακών στοιχείων καθορίζονται με τη σύγκριση του εσόδου από την πώληση με την αναπόσβεστη αξία του παγίου και συμπεριλαμβάνονται στα λοιπά έσοδα ή έξοδα στην κατάσταση συνολικών εσόδων. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 21 MERMEREN Kombinat Οι χρηματοοικονομικές δαπάνες για δάνεια που χρησιμοποιούνται για να χρηματοδοτήσουν την κατασκευή κτιρίων, εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού κεφαλαιοποιούνται, κατά την διάρκεια της χρονικής περιόδου που απαιτείται για την ολοκλήρωση και προετοιμασία του παγίου για την χρήση για την οποία προορίζεται. Οι λοιπές χρηματοοικονομικές δαπάνες καταχωρούνται σαν έξοδα. Οι δαπάνες για τη συνήθη συντήρηση και την επισκευή των παγίων, χρεώνονται στα λειτουργικά έξοδα. Οι βελτιώσεις στα υφιστάμενα πάγια στοιχεία κεφαλαιοποιούνται μόνον όταν αυξάνουν τα μελλοντικά οικονομικά οφέλη που ενσωματώνονται στα στοιχεία των κτιρίων, των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού. 2.5 Αϋλα περιουσιακά στοιχεία Δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης Τα έξοδα για τις ερευνητικές δραστηριότητες, που αναλαμβάνονται με την προοπτική της απόκτησης νέων επιστημονικών ή τεχνικών γνώσεων και κατανόησης, αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως ως δαπάνη. Τα έξοδα που σχετίζονται με ερευνητικές δραστηριότητες, των οποίων τα ερευνητικά αποτελέσματα αξιοποιούνται προκειμένου να δημιουργηθούν νέα προϊόντα ή να γίνουν ουσιαστικές βελτιώσεις στα ήδη υπάρχοντα προϊόντα και διαδικασίες, κεφαλαιοποιούνται εάν το προϊόν ή η διαδικασία είναι τεχνικά εφικτό προς υλοποίηση ή εμπορικά αξιοποιήσιμο και η Εταιρεία έχει τους αναγκαίους πόρους για να ολοκληρώσει την ανάπτυξη του. Τα κεφαλαιοποιούμενα έξοδα περιλαμβάνουν το κόστος των υλικών, της άμεσης εργασίας καθώς και των γενικών εξόδων που αναλογούν. Άλλες δαπάνες ανάπτυξης αναγνωρίζονται ως έξοδο, επιβαρύνοντας αντιστοίχως τα αποτελέσματα χρήσεως, στο χρόνο που αυτές πραγματοποιούνται. Τα κεφαλαιοποιηθέντα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης αναγνωρίζονται σε επίπεδα κόστους, αφαιρουμένων των συσσωρευμένων αποσβέσεων και ενδεχομένων ζημιών υποτίμησης. Τα ανωτέρω κεφαλαιοποιηθέντα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης θα εκπέσουν ως δαπάνη από τα αποτελέσματα χρήσεως, μεριζόμενα ισομερώς στα έτη της ωφέλιμης ζωής τους, η οποία προσδιορίζεται στα πέντε έτη. Εξοδα αποκάλυψης Η Εταιρεία αναγνωρίζει ένα περιουσιακό στοιχείο εργασίας αποκάλυψης, εάν, και μόνο εάν, όλα τα ακόλουθα πληρούνται: Είναι πιθανό ότι το μελλοντικό οικονομικό όφελος (βελτιωμένη πρόσβαση στο κοίτασμα) που σχετίζεται με την δραστηριότητα αποκάλυψης θα εισρεύσει στην Εταιρεία Η Εταιρεία μπορεί να προσδιορίσει το τμήμα του κοιτάσματος για το οποίο η πρόσβαση έχει βελτιωθεί, και Το κόστος σχετικά με την εργασία αποκάλυψης που σχετίζεται με το συγκεκριμένο τμήμα μπορεί να επιμετρηθεί αξιόπιστα. Το περιουσιακό στοιχείο της εργασίας αποκάλυψης λογίζεται ως προσθήκη στα άυλα περιουσιακά στοιχεία. Αρχικά επιμετρώνται στο κόστος, το οποίο αποτελείται από την συσσώρευση των εξόδων που προκύπτουν άμεσα για την εκτέλεση της εργασίας αποκάλυψης που βελτιώνει την πρόσβαση στο προσδιοριζόμενο τμήμα ή κοίτασμα, πλέον μια κατανομή γενικών εξόδων που μπορούν να καταλογισθούν άμεσα. Τα κόστη που συνδέονται με τις περιστασιακές λειτουργίες δεν περιλαμβάνονται στο κόστος του περιουσιακού στοιχείου της εργασίας αποκάλυψης. Μετά την αρχική αναγνώριση, το περιουσιακό στοιχείο της εργασίας αποκάλυψης μεταφέρεται στο κόστος μειωμένο με τις συσσωρευμένες αποσβέσεις και τις τυχόν ζημίες απομείωσης. Το περιουσιακό στοιχείο της εργασίας αποκάλυψης θα πρέπει να αποσβένεται σε συστηματική βάση, στη διάρκεια της αναμενόμενης ωφέλιμης ζωής του κοιτάσματος, που γίνεται πιο προσιτό, ως αποτέλεσμα της εργασίας της αποκάλυψης. Άλλα άϋλα περιουσιακά στοιχεία του Ενεργητικού Οι δαπάνες που γίνονται για την απόκτηση δικαιωμάτων, εμπορικών σημάτων και λογισμικού, κεφαλαιοποιούνται και αποσβένονται χρησιμοποιώντας τη σταθερή μέθοδο για μία περίοδο πέντε ετών. 2.6 Απομείωση μη χρηματοοικονομικών μακροχρόνιων στοιχείων του ενεργητικού Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 22 MERMEREN Kombinat Τα πάγια στοιχεία του Ενεργητικού, συμπεριλαμβανόμενων των άϋλων αγαθών, αξιολογούνται για απομείωση όποτε τα γεγονότα ή οι αλλαγές στις περιστάσεις δείχνουν ότι η αναπόσβεστη αξία ενός στοιχείου του ενεργητικού μπορεί να μην είναι ίση με την κατ’ εκτίμηση αξία αντικατάστασης του. Όποτε η λογιστική αξία ενός στοιχείου του ενεργητικού ξεπερνά την κατ’ εκτίμηση αξία αντικατάστασης του, τότε η διαφορά εμφανίζεται στην κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως. Η αξία αντικατάστασης ενός στοιχείου του ενεργητικού είναι η μεγαλύτερη μεταξύ της καθαρής αξίας πώλησης (εύλογης αξίας μείον των εξόδων πώλησης) και της αξίας χρήσεως. Η καθαρή αξία πώλησης ενός στοιχείου του ενεργητικού, είναι το ποσό που αποκτάται από την πώληση του σε μια αντικειμενική συναλλαγή, ενώ η αξία χρήσης είναι η παρούσα αξία των κατ΄ εκτίμηση μελλοντικών ταμειακών ροών που αναμένονται να προκύψουν από τη συνεχιζόμενη χρησιμοποίηση του και από τη διάθεση του στο τέλος της ωφέλιμης ζωής του. Οι αξίες αντικατάστασης υπολογίζονται για το κάθε ένα στοιχείο του ενεργητικού χωριστά ή, εάν αυτό δεν είναι δυνατό, γιά το συνολο της μονάδας που δημιουργει τις ταμειακές ροές. 2.7 Χρηματοοικονομικά μέσα Αναγνώριση και διαγραφή Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αναγνωρίζονται όταν η Εταιρεία καταστεί συμβαλλόμενο μέρος στις συμβατικές διατάξεις ενός χρηματοοικονομικού μέσου. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία διαγράφονται όταν λήξουν τα συμβατικά δικαιώματα επί των ταμειακών ροών από το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο ή όταν μεταβιβάζεται το χρηματοοικονομικό περιουσιακό στοιχείο και μαζί ουσιαστικά όλοι οι κίνδυνοι και ανταμοιβές. Μια οικονομική υποχρέωση αποαναγνωρίζεται όταν αποσβένεται, εκκαθαρίζεται, ακυρώνεται ή λήγει. Ταξινόμηση και αρχική αποτίμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Εκτός από εκείνες τις εμπορικές απαιτήσεις που δεν περιέχουν σημαντική χρηματοοικονομική συνιστώσα και αποτιμώνται στην τιμή συναλλαγής σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Α. 15, όλα τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται αρχικά στην εύλογη αξία τους, προσαρμοσμένη για το κόστος συναλλαγής (όπου υπάρχει). Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, εκτός εκείνων που ορίζονται και λειτουργούν ως μέσα αντιστάθμισης, ταξινομούνται στις ακόλουθες κατηγορίες: • αποσβεσμένου κόστους • εύλογης αξίας μέσω αποτελεσμάτων (FVTPL) • εύλογης αξίας μέσω λοιπών συνολικών εσόδων (FVOCI). Στις παρουσιαζόμενες περιόδους, η εταιρεία δεν διαθέτει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που ταξινομούνται ως FVTPL και FVOCI. Η ταξινόμηση καθορίζεται και από τα δύο: • το επιχειρηματικό μοντέλο της οικονομικής οντότητας για τη διαχείριση του χρηματοοικονομικού στοιχείου • τα συμβατικά χαρακτηριστικά ταμειακών ροών του χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου. Μεταγενέστερη αποτίμηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε αποσβεσμένο κόστος Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος εάν τα περιουσιακά στοιχεία πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις (και δεν προσδιορίζονται ως FVTPL): • διατηρούνται σε επιχειρηματικό μοντέλο που έχει ως στόχο την διακράτηση των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και τη συλλογή των συμβατικών ταμειακών ροών (hold to collect) Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 23 MERMEREN Kombinat • οι συμβατικοί όροι των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων δημιουργούν ταμειακές ροές που αποτελούν αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου Μετά την αρχική αναγνώριση, αυτά αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του ισοδύναμου επιτοκίου. Η προεξόφληση παραλείπεται όταν η επίδραση της προεξόφλησης είναι ασήμαντη. Τα ταμειακά διαθέσιμα και ταμειακά ισοδύναμα της Εταιρείας, οι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και οι εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία χρηματοοικονομικών μέσων. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων (FVTPL) Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που κατέχονται σε διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο εκτός από το «hold to collect» ή «hold to collect and sell» ταξινομούνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, ανεξάρτητα από το επιχειρηματικό μοντέλο, τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία των οποίων οι συμβατικές ταμιακές ροές δεν είναι μόνο πληρωμές κεφαλαίου και τόκων, λογιστικοποιούνται στην FVTPL. Τα περιουσιακά στοιχεία αυτής της κατηγορίας αποτιμώνται στην εύλογη αξία με κέρδη ή ζημίες που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα. Οι εύλογες αξίες των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αυτής της κατηγορίας προσδιορίζονται σε σχέση με συναλλαγές σε ενεργή αγορά ή χρησιμοποιώντας μια τεχνική αποτίμησης όπου δεν υπάρχει ενεργή αγορά. Χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στην εύλογη αξία μέσω άλλων συνολικών εσόδων (FVOCI) Η Εταιρεία λογιστικοποιεί τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία σε FVOCI εάν τα περιουσιακά στοιχεία πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: • Διακρατούνται βάσει επιχειρηματικού μοντέλου τύπου «hold to collect and sell» • οι συμβατικοί όροι των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων δημιουργούν ταμειακές ροές που αποτελούν αποκλειστικά πληρωμές κεφαλαίου και τόκων επί του ανεξόφλητου κεφαλαίου. Τα τυχόν κέρδη ή ζημίες που αναγνωρίζονται στα λοιπά συνολικά έσοδα, αντιστρέφονται σε περίπτωση διαγραφής του περιουσιακού στοιχείου. 2.8 Απομείωση χρηματοοικονομικών μέσων Οι απαιτήσεις απομείωσης σύμφωνα με το Δ.Π.Χ.Π. 9 χρησιμοποιούν πληροφορίες που αφορούν το μέλλον για την αναγνώριση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών - το μοντέλο «αναμενόμενης πιστωτικής ζημίας από πιστώσεις (ECL)». Αυτό αντικαθιστά το «μοντέλο πραγματοποιημένων ζημιών» τού ΔΛΠ 39. Τα μέσα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των νέων απαιτήσεων περιλαμβάνουν δάνεια και άλλα χρεωστικά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται στο αποσβεσμένο κόστος και στην FVOCI, εμπορικές απαιτήσεις, περιουσιακά στοιχεία που αναγνωρίζονται και αποτιμώνται βάσει του ΔΠΧΑ 15 και δανειακές υποχρεώσεις καθώς και ορισμένες συμβάσεις χρηματοοικονομικής εγγύησης (για τον εκδότη) δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Η αναγνώριση των πιστωτικών ζημιών δεν εξαρτάται πλέον από το αν η Εταιρεία να αναγνωρίσει πρώτα ένα συμβάν ζημιάς από πίστωση. Αντίθετα, η Εταιρεία εξετάζει ένα ευρύτερο φάσμα πληροφοριών κατά την αξιολόγηση του πιστωτικού κινδύνου και τη μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών, συμπεριλαμβανομένων παρελθόντων γεγονότων, των τρεχουσών συνθηκών, εύλογων και υποστηρίξιμων προβλέψεων που επηρεάζουν την αναμενόμενη συλλογή μελλοντικών ταμειακών ροών από το μέσο. Κατά την εφαρμογή αυτής της προσέγγισης, γίνεται διάκριση μεταξύ: • χρηματοπιστωτικών μέσων που δεν έχουν υποστεί σημαντική υποβάθμιση της πιστωτικής ποιότητας από την αρχική αναγνώριση ή που έχουν χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο («κατηγορία 1») και • χρηματοπιστωτικών μέσων που έχουν υποβαθμιστεί σημαντικά στην πιστωτική τους ποιότητα από την αρχική αναγνώριση και των οποίων ο πιστωτικός κίνδυνος δεν είναι χαμηλός («κατηγορία 2»). Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 24 MERMEREN Kombinat • «κατηγορία 3» που περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν αντικειμενικές ενδείξεις απομείωσης κατά την ημερομηνία αναφοράς. Γιά την πρώτη κατηγροία, αναγνωρίζονται οι αναμενόμενες πιστωτικές ζημίες κατά το επόμενο 12 μηνο, ενώ γιά την δεύτερη κατηγορία οι ζημιές από πιστώσεις καθ 'όλη τη διάρκεια ζωής. Η μέτρηση των αναμενόμενων πιστωτικών ζημιών προσδιορίζεται από μια σταθμισμένη με πιθανότητες εκτίμηση των πιστωτικών ζημιών σε σχέση με την αναμενόμενη διάρκεια ζωής του χρηματοπιστωτικού μέσου. 2.9 Πελάτες και λοιπές απαιτήσεις Ο λογαριασμός πελάτες αποτελείται από ποσά οφειλόμενα από πελάτες γιά πωληθέντα εμπορεύματα ή υπηρεσίες παρασχεθείσες κατά την κανονική λειτουργία. Αν η είσπραξη αναμένεται σε ένα έτος ή λιγότερο (ή κατά τη συνήθη πορεία του κύκλου εκμετάλλευσης της επιχείρησης, αν είναι μεγαλύτερη), ταξινομούνται ως κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Αν όχι , παρουσιάζονται ως μη κυκλοφορούντα περιουσιακά στοιχεία. Οι εμπορικές απαιτήσεις αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους και μεταγενέστερα αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου, μείον την πρόβλεψη για απομείωση. Η πρόβλεψη για απομείωση των εμπορικών απαιτήσεων πραγματοποιείται όταν υπάρχει αντικειμενική ένδειξη ότι η Εταιρεία δεν θα είναι σε θέση να εισπράξει όλα τα ποσά που οφείλονται με βάση τους αρχικούς όρους των εισπρακτέων. Σημαντικές οικονομικές δυσκολίες του χρεώστη , η πιθανότητα ότι ο χρεώστης θα περιέλθει σε πτώχευση ή οικονομική αναδιοργάνωση , και η αθέτηση ή καθυστέρηση στις πληρωμές (πάνω από 90 μέρες καθυστέρηση) θεωρούνται ενδείξεις ότι η εμπορική απαίτηση έχει υποστεί απομείωση. Σημαντικοί οφειλέτες ελέγχονται για απομείωση σε ατομική βάση. Οι υπόλοιπες απαιτήσεις εκτιμώνται συλλογικά σε ομάδες που έχουν κοινά χαρακτηριστικά πιστωτικού κινδύνου. Το ποσό της πρόβλεψης είναι η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας και της κατ’ εκτίμηση αξίας ρευστοποίησης του, μειωμένο κατά το αρχικό πραγματικό προεξοφλητικό επιτόκιο. Περιουσιακά στοιχεία με σύντομη ωρίμανση δεν μειώνονται. Η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου μειώνεται με τη χρήση ενός ενδιάμεσου λογαριασμού και το ποσό της ζημίας αναγνωρίζεται στη κατάσταση συνολικών εσόδων στα «έξοδα πωλήσεων και μάρκετινγκ». Όταν ένα στοιχείο απαιτήσεων δεν μπορεί να εισπραχθεί διαγράφεται με χρέωση στον αντίθετο λογαριασμό απομείωσης. Όταν μια απαίτηση καταστεί ανεπίδεκτη είσπραξης τότε διαγράφεται έναντι της ήδη σχηματισθείσας πρόβλεψης. Σε περίπτωση που στο μέλλον διαγραφείσα απαίτηση εισπραχθεί το ποσό αυτό πιστώνεται στα «έξοδα διάθεσης». 2.10 Χρηματικά διαθέσιμα Τα χρηματικά διαθέσιμα περιλαμβάνουν τα μετρητά που έχει η Εταιρεία στο ταμείο της, τις καταθέσεις όψεως και άλλα χρεώγραφα των οποίων η λήξη τους είναι μέχρι τρεις μήνες. 2.11 Συμψηφισμός χρηματικοοικονομικών μέσων Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις συμψηφίζονται και στην κατάσταση οικονομικής θέσης εμφανίζεται το καθαρό ποσόν, όταν υπάρχει νόμιμα εκτελεστό δικαίωμα αντιστάθμισης των αναγνωρισμένων ποσών και υπάρχει πρόθεση να διακανονιστεί σε καθαρή βάση ή να εξοφληθεί το περιουσιακό στοιχείο και να διακανονιστεί η υποχρέωση ταυτόχρονα. 2.12 Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ της τιμής κόστους και της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Το κόστος υπολογίζεται χρησιμοποιώντας τη μέση σταθμική μέθοδο. Το κόστος των αποθεμάτων που έχουν παραχθεί από την Εταιρεία, καθώς και της παραγωγής που βρίσκεται σε εξέλιξη, περιλαμβάνει το κόστος των πρώτων υλών, τα άμεσα εργατικά, άλλα άμεσα κόστη και ποσοστό Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 25 MERMEREN Kombinat των γενικών βιομηχανικών εξόδων (όπως αυτά διαμορφώνονται στα πλαίσια της συνήθους λειτουργίας). Δεν περιλαμβάνει το κόστος του δανεισμού. Η καθαρή ρευστοποιήσιμη αξία είναι η εκτιμώμενη τιμή πώλησης σε όρους συνήθους επιχειρηματικής δραστηριότητας, μειωμένη κατά τις ενδεχόμενες μεταβλητές δαπάνες πωλήσεων. 2.13 Μετοχικό Κεφάλαιο (α) Μετοχικό κεφάλαιο και υπέρ το άρτιο Το μετοχικό κεφάλαιο αποτελείται από την εύλογη αξία των νομισματικών ανταλλαγμάτων που συνεισφέρθηκαν από τους μετόχους. (β) Αποθεματικά Τα αποθεματικά αποτελούνται από το τακτικό αποθεματικό, το αποθεματικό επανεκτίμησης το αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών και ειδικά αποθεματικά. Το τακτικό αποθεματικό δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια των περιόδων από τη διάθεση των κερδών εις νέον με βάση τη νομοθεσία και τις αποφάσεις της διοίκησης της Εταιρείας. Το αποθεματικό επανεκτίμησης δημιουργήθηκε βάει κερδών/ζημιών από επανεκτίμηση παγίων στοιχείων. Το αποθεματικό συναλλαγματικών διαφορών προκύπτει από την μετατροπή των οικονομικών καταστάσεων στο νόμισμα παρουσίασης, το Ευρώ. (γ) Αποτελέσματα εις νέον Τα αποτελέσματα εις νέον αποτελούνται από μη διανεμηθέντα κέρδη από την τρέχουσα και τις προηγούμενες περιόδους. (δ) Μερίσματα Τα μερίσματα αναγνωρίζονται στα ίδια κεφάλαια στην περίοδο κατά την οποία εγκρίθηκαν από τους ιδιοκτήτες της Εταιρείας. Τα μερίσματα χρήσης που δημοσιεύονται μετά την ημερομηνία της κατάστασης χρηματοοικονομικής θέσης παρουσιάζονται στη Σημείωση για τα γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού. 2.14 Ταξινόμηση και αποτίμηση χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων Καθώς η λογιστική των χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων παραμένει σε μεγάλο βαθμό η ίδια σύμφωνα με το ΔΠΧΠ 9 όπως και με το ΔΛΠ 39, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις της Εταιρείας δεν επηρεάστηκαν από την υιοθέτηση του ΔΠΧΠ 9. Ωστόσο, για λόγους πληρότητας, η λογιστική πολιτική παρουσιάζεται παρακάτω. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις της Εταιρείας περιλαμβάνουν δανεισμό και εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις επιμετρώνται αρχικά στην εύλογη αξία τους και, όπου απαιτείται, προσαυξάνονται με τα έξοδα συναλλαγής, εκτός αν η Εταιρεία έχει ορίσει κάποια χρηματοοικονομική υποχρέωση ως λογιζόμενη στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων. Στη συνέχεια, οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του ισοδύναμου επιτοκίου, εκτός από τα παράγωγα και τις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που προσδιορίζονται στην FVTPL, οι οποίες τηρούνται κατόπιν στην εύλογη αξία με κέρδη ή ζημίες που αναγνωρίζονται στα αποτελέσματα (εκτός από τα παράγωγα χρηματοοικονομικά μέσα που ορίζονται και ως μέσα αντιστάθμισης). Όλες οι χρεώσεις που σχετίζονται με τόκους και, όπου υπάρχουν, οι μεταβολές στην εύλογη αξία ενός μέσου, οι οποίες εμφανίζονται στα αποτελέσματα, περιλαμβάνονται στα χρηματοοικονομικά έξοδα ή στα χρηματοοικονομικά έσοδα. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 26 MERMEREN Kombinat 2.15 Κόστος δανεισμού Γενικά και ειδικά κόστη δανεισμού που σχετίζονται άμεσα με την απόκτηση, κατασκευή ή παραγωγή ειδικών περιουσιακών στοιχείων, τα οποία είναι στοιχεία που λαμβάνουν κατ' ανάγκη ένα σημαντικό χρονικό διάστημα προκειμένου να καταστούν έτοιμα για χρήση ή πώληση, προστίθενται στο κόστος κτήσης αυτών των περιουσιακών στοιχείων, μέχρι τη στιγμή που τα περιουσιακά στοιχεία είναι ουσιαστικά έτοιμα για την προτιθέμενη χρήση ή πώλησή τους. Τα έσοδα από την προσωρινή επένδυση συγκεκριμένων δανείων εν αναμονή συγκεκριμένων δαπανών για τα παραπάνω περιουσιακά στοιχεία αφαιρούνται από τα κόστη δανεισμού που μπορούν να κεφαλαιοποιηθούν. Όλα τα άλλα κόστη δανεισμού αναγνωρίζονται ως κέρδος ή ζημία στην περίοδο κατά την οποία πραγματοποιούνται. 2.16 Μισθώσεις Όπως περιγράφεται στη Σημείωση 2.2, η Εταιρεία έχει εφαρμόσει το ΔΠΧΑ 16 χρησιμοποιώντας την τροποποιημένη αναδρομική μέθοδο και συνεπώς οι συγκριτικές πληροφορίες δεν έχουν επαναδιατυπωθεί. Αυτό σημαίνει ότι η συγκριτική πληροφόρηση εξακολουθεί να γνωστοποιείται σύμφωνα με το ΔΛΠ 17 και τη Διερμηνεία ΕΔΔΠΧΑ 4. Λογιστική πολιτική που εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2019 Εταιρεία ως μισθωτής Για ενδεχόμενες νέες συμβάσεις που συνήφθησαν την ή μετά την 1η Ιανουαρίου 2019, η Εταιρεία εξετάζει εάν μια σύμβαση είναι ή περιέχει μίσθωση. Η μίσθωση ορίζεται ως «σύμβαση ή μέρος σύμβασης που μεταφέρει το δικαίωμα χρήσης ενός περιουσιακού στοιχείου (του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου) για ένα χρονικό διάστημα με αντάλλαγμα κάποιο τίμημα». Για να εφαρμόσει αυτόν τον ορισμό, η Εταιρεία αξιολογεί εάν η σύμβαση πληροί τρεις βασικές εκτιμήσεις που είναι: • η σύμβαση περιέχει αναγνωρισμένο περιουσιακό στοιχείο, το οποίο είτε προσδιορίζεται ρητά στη σύμβαση είτε καθορίζεται σιωπηρά από τον προσδιορισμό του κατά τη στιγμή που το περιουσιακό στοιχείο τίθεται στη διάθεση της Εταιρείας. • η Εταιρεία έχει το δικαίωμα να αποκτήσει ουσιαστικά όλα τα οικονομικά οφέλη από τη χρήση της κατά την περίοδο χρήσης, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματά της εντός του καθορισμένου πεδίου εφαρμογής της σύμβασης και • η Εταιρεία έχει το δικαίωμα να καθορίζει την χρήση του προσδιορισμένου περιουσιακού στοιχείου καθ’ όλη τη διάρκεια της χρήσης. Η Εταιρεία αξιολογεί κατά πόσον αποκτά το δικαίωμα να καθορίζει το «πώς και για ποιο σκοπό» του περιουσιακού στοιχείου κατά τη διάρκεια της χρήσης. Μέτρηση και αναγνώριση μισθωμάτων ως μισθωτής Κατά την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης, η Εταιρεία αναγνωρίζει ως περιουσιακό στοιχείο το δικαίωμα χρήσης, καθώς και μια υποχρέωση μίσθωσης στον ισολογισμό. Το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου αποτιμάται στο κόστος, το οποίο αποτελείται από την αρχική επιμέτρηση της υποχρέωσης από χρηματοδοτική μίσθωση, από κάθε αρχικό άμεσο κόστος της Εταιρείας, από εκτίμηση ενδεχόμενων εξόδων διάλυσης και απόσυρσης του περιουσιακού στοιχείου στο τέλος της περιόδου μίσθωσης και ό,τι πληρωμές μισθωμάτων έγιναν πριν από την ημερομηνία έναρξης της μίσθωσης (καθαρά από τα τυχόν κίνητρα που ελήφθησαν). Η Εταιρεία αποσβένει το δικαίωμα χρήσης περιουσιακών στοιχείων σε σταθερή βάση από την ημερομηνία της μίσθωσης έως την προηγούμενη της ωφέλιμης ζωής του δικαιώματος χρήσης του περιουσιακού στοιχείου ή της διάρκειας της μίσθωσης. Η Εταιρεία αξιολογεί επίσης το δικαίωμα χρήσης ενός περιουσιακού στοιχείου για απομείωση όταν υπάρχουν τέτοιοι δείκτες. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 27 MERMEREN Kombinat Κατά την ημερομηνία έναρξης, η Εταιρεία αποτιμά την υποχρέωση της μίσθωσης με την παρούσα αξία των μη καταβληθέντων μισθωμάτων κατά την ημερομηνία αυτή, προεξοφλουμένων με το επιτόκιο της μίσθωσης, εάν το επιτόκιο είναι άμεσα διαθέσιμο ή το χρεωστικό επιτόκιο της Εταιρείας. Μίσθωση (συνέχεια) Οι πληρωμές μίσθωσης που περιλαμβάνονται στην αποτίμηση της υποχρέωσης της μίσθωσης αποτελούνται από σταθερές πληρωμές, μεταβλητές πληρωμές βάσει δείκτη ή επιτοκίου, ποσά που αναμένεται να καταβληθούν με εγγύηση υπολειμματικής αξίας και πληρωμές που προκύπτουν από δικαιώματα προαίρεσης, αναμενόμενα να εξασκηθούν. Μετά την αρχική μέτρηση, η υποχρέωση μειώνεται ως προς τις πληρωμές που πραγματοποιούντα και αυξάνεται ως προς τους τόκους. Αποτιμάται εκ νέου ώστε να αντικατοπτρίζει ενδεχόμενη επαναξιολόγηση ή τροποποίηση ή εάν υπάρχουν αλλαγές στις κατ’ουσίαν σταθερές πληρωμές. Όταν η υποχρέωση μίσθωσης αποτιμάται εκ νέου, η αντίστοιχη προσαρμογή αντικατοπτρίζεται στο δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου ή στα κέρδη και τις ζημίες εάν το δικαίωμα χρήσης του περιουσιακού στοιχείου έχει ήδη μειωθεί στο μηδέν. Στην κατάσταση οικονομικής θέσης, η Εταιρεία έχει επιλέξει να λογοδοτεί για βραχυπρόθεσμες μισθώσεις και μισθώσεις χαμηλής αξίας με πρακτική προσέγγιση. Αντί της αναγνώρισης του δικαιώματος χρήσης υποχρέωσης παγίων και μισθωμάτων, οι πληρωμές που σχετίζονται με αυτές αναγνωρίζονται ως έξοδο στα αποτελέσματα με βάση τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Εταιρεία ως εκμισθωτής Η λογιστική πολιτική της Εταιρείας σύμφωνα με το ΔΠΧΑ 16 δεν έχει μεταβληθεί από τη συγκριτική περίοδο. Ως εκμισθωτής η Εταιρεία ταξινομεί τις μισθώσεις ως λειτουργικές ή χρηματοδοτικές μισθώσεις. Μία μίσθωση κατατάσσεται ως χρηματοδοτική μίσθωση εάν μεταφέρει ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τις ανταμοιβές που σχετίζονται με την κυριότητα του υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και κατατάσσεται ως λειτουργική μίσθωση εάν αυτό δεν συμβαίνει. Λογιστική πολιτική που ίσχυε πριν από την 1η Ιανουαρίου 2019 Εταιρεία ως μισθωτής Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις, οι οποίες μεταφέρουν στην Εταιρεία ουσιαστικά όλους τους κινδύνους και τα οφέλη που σχετίζονται με την κυριότητα του μισθωμένου στοιχείου, κεφαλαιοποιούνται κατά την έναρξη της μίσθωσης στην εύλογη αξία των μισθωμένων οχημάτων και εξοπλισμού ή, εάν είναι χαμηλότερα, στην παρούσα αξία του μισθωμένου στοιχείου. Οι πληρωμές μισθωμάτων κατανέμονται μεταξύ χρηματοοικονομικών εξόδων και μείωσης της υποχρέωσης μίσθωσης για να επιτευχθεί ένα σταθερό επιτόκιο επί του υπολειπόμενου της υποχρέωσης. Τα έξοδα χρηματοδότησης χρεώνονται απευθείας στην κατάσταση εισοδήματος. Τα κεφαλαιοποιημένα μισθωμένα περιουσιακά στοιχεία αποσβένονται στη μικρότερη από την εκτιμώμενη ωφέλιμη ζωή του περιουσιακού στοιχείου ή της μίσθωσης, εφόσον δεν υπάρχει εύλογη βεβαιότητα ότι η Εταιρεία θα αποκτήσει την κυριότητα μέχρι το τέλος της περιόδου μίσθωσης. Η Εταιρεία δεν έχει ταξινομήσει περιουσιακά στοιχεία της στην κατηγορία αυτή. Οι πληρωμές λειτουργικών μισθώσεων αναγνωρίζονται ως έξοδο με τη σταθερή μέθοδο κατά τη διάρκεια της μίσθωσης. Οι συναφείς δαπάνες, όπως η συντήρηση και η ασφάλιση, λογιστικοποιούνται την στιγμή που συμβαίνουν. Η Εταιρεία ως εκμισθωτής Μισθώσεις όπου η Εταιρεία διατηρεί ουσιωδώς όλους τους κινδύνους και τα οφέλη της κυριότητας του περιουσιακού στοιχείου ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Αρχικά άμεσα κόστη που πραγματοποιούνται κατά τη διαπραγμάτευση μιας λειτουργικής μίσθωσης παρουσιάζονται ως Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 28 MERMEREN Kombinat αναβαλλόμενα έξοδα στην Κατάσταση Χρηματοοικονομικής Θέσης και αναγνωρίζονται ως κέρδος ή ζημία κατά τη διάρκεια της μίσθωσης στην ίδια βάση όπως το εισόδημα από ενοίκια. Τα ενδεχόμενα μισθώματα αναγνωρίζονται ως έσοδο στην περίοδο κατά την οποία εισπράττονται. Οι προπληρωμένες μισθώματα αναγνωρίζονται ως έσοδα επομένων χρήσεων. 2.17 Τρέχον και αναβαλόμενο φορολογικό έξοδο Το τρέχον φορολογικό έξοδο τής περιόδου είναι το άθροισμα του τρέχοντος και του αναβαλόμενου φόρου εισοδήματος. Τρέχων φόρος εισοδήματος Τρέχοντα φορολογικά έξοδα υπολογίζονται με συντελεστή 10% επί του κέρδους όπως αυτό εμφανίζεται στην Κατάσταση Συνολικών Εσόδων και προσαρμόζεται γιά τα μη εκπιπτόμενα γιά φορολογικούς σκοπούς έξοδα, ορισμένες περιπτώσεις υπο-αναγνωριζόμενου εισοδήματος, συμψηφιζόμενη φορολογική πίστωση και λοιπές φορολογικές μειώσεις. Τα νομικά πρόσωπα μπορούν να χρησιμοποιούν τις φορολογικές ζημιές τής τρέχουσας περιόδου γιά μείωση ή μηδενισμό των φορολογικών υποχρεώσεων επόμενων περιόδων. Αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος Ο αναβαλλόμενος φόρος εισοδήματος υπολογίζεται πλήρως, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο της υποχρέωσης στις προσωρινές διαφορές που προκύπτουν μεταξύ των φορολογικών βάσεων του ενεργητικού και του παθητικού και των ποσών που εμφανίζονται στα λογιστικά βιβλία για λόγους οικονομικών καταστάσεων. Γιά τον προσδιορισμό του αναβαλλόμενου φόρου εισοδήματος χρησιμοποιείται ο τρέχων θεσπισμένος φορολογικός συντελεστής. Ο αναβαλλόμενος φόρος χρεώνεται ή πιστώνεται στην κατάσταση συνολικού εισοδήματος χρήσεως, εκτός άν αφορά στοιχεία που χρεώνονται ή πιστώνονται άμεσα στην καθαρή θέση, οπότε σ’ αυτήν την περίπτωση ο αναβαλλόμενος φόρος καταχωρείται επίσης στην καθαρή θέση. Τα αναβαλλόμενα φορολογικά στοιχεία του ενεργητικού, αναγνωρίζονται μέχρι το σημείο εκείνο όπου είναι πιθανό ότι το μελλοντικό φορολογήσιμο κέρδος, απέναντι στο οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι προσωρινές διαφορές, θα πραγματοποιηθεί. Η Εταιρεία δεν έχει αναγνωρίσει καμία αναβαλλόμενη φορολογική απαίτηση ή υποχρέωση στις 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, καθώς δεν υπάρχουν προσωρινές διαφορές κατά τις ημερομηνίες αυτές. 2.18 Οφέλη εργαζομένων Συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις Η Εταιρεία παρέχει συνταξιοδοτική κάλυψη, όπως ορίζεται από την εγχώρια εργατική Νομοθεσία στα πλαίσια της οποίας συμβάλλει στη συνταξιοδότηση των υπαλλήλων της μετά την αποχώρηση τους. Οι εισφορές υπολογίζονται επί των μισθών των εργαζομένων και κατατίθενται στα αντίστοιχα ταμεία συνταξιοδότησης. Η Εταιρεία δεν υποχρεούται σε επιπλέον καταβολές αναφορικά με τις ανωτέρω δαπάνες. Βραχυπρόθεσμα οφέλη Οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από παροχές προς εργαζομένους υπολογίζονται χωρίς προεξόφληση και αναγνωρίζονται στην κατάσταση αποτελεσμάτων ανάλογα με το ρυθμό που παρέχεται η σχετική υπηρεσία. Μία υποχρέωση αναγνωρίζεται για το ποσό που αναμένεται να πληρωθεί στο πλαίσιο βραχυπρόθεσμων οφελών σε μετρητά ή σε συμμετοχή στα κέρδη, εάν η Εταιρεία έχει μια παρούσα νομική ή τεκμαιρόμενη υποχρέωση να πληρώσει αυτό το ποσό ως αποτέλεσμα της υπηρεσίας που παρασχέθηκε από τον εργαζόμενο και όταν η υποχρέωση μπορεί να εκτιμηθεί αξιόπιστα. Υποχρεώσεις μετά τη συνταξιοδότηση Η Εταιρεία, σύμφωνα με τις προβλέψεις της ισχύουσας νομοθεσίας, καταβάλει στους εργαζόμενους μία ελάχιστη αποζημίωση λόγω εξόδου από την υπηρεσία ίση με δύο μέσους μηνιαίους μισθούς που ισχύουν κατά την ημερομηνία της αποχώρησης. Η Εταιρεία δεν έχει πραγματοποιήσει σχετική πρόβλεψη για Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 29 MERMEREN Kombinat αποζημίωση των εργαζομένων της λόγω εξόδου από την υπηρεσία, καθώς θεωρεί ότι το ποσό αυτό δεν θα είχε σημαντική επίδραση στις οικονομικές της καταστάσεις. 2.19 Φόρος Προστιθέμενης Αξίας Έσοδα, έξοδα και περιουσιακά στοιχεία αναγνωρίζονται χωρίς Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, εκτός: - Όταν ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας από την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών δεν επιστρέφεται από τη φορολογική αρχή, στην οποία περίπτωση ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας αναγνωρίζεται ως μέρος των εξόδων για την απόκτηση ή ως μέρος του κόστους ανάλογα με την περίπτωση και - Απαιτήσεις και υποχρεώσεις οι οποίες παρουσιάζονται περιλαμβανομένου Φόρου Προστιθέμενης Αξίας. Το καθαρό ποσό του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας το οποίο μπορεί να ανακτηθεί ή πρέπει να πληρωθεί στις φορολογικές αρχές, συμπεριλαμβάνεται ως μέρος των απαιτήσεων ή υποχρεώσεων στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης. 2.20 Προβλέψεις Μία πρόβλεψη αναγνωρίζεται όταν η Εταιρεία έχει μια παρούσα υποχρέωση ως συνέπεια ενός περιστατικού που έχει συμβεί στο παρελθόν και η ικανοποίηση της οποίας είναι πιθανό να απαιτήσει μια εκροή σημαντικών οικονομικών πόρων ενώ μπορεί να γίνει μια αξιόπιστη εκτίμηση του ύψους της σχετικής υποχρέωσης. Οι προβλέψεις αναθεωρούνται σε κάθε διαχειριστική χρήση και προσαρμόζονται για να απεικονίσουν την καλύτερη τρέχουσα εκτίμηση. Όπου η επίδραση της αξίας του κόστους του χρήματος είναι ουσιώδης, το ποσό της πρόβλεψης είναι η παρούσα αξία των δαπανών που αναμένεται να απαιτηθούν για να καλύψουν την υποχρέωση. Οι προβλέψεις για μελλοντικές λειτουργικές ζημίες δεν αναγνωρίζονται. 2.21 Αναγνώριση εσόδων Τα έσοδα περιλαμβάνουν πωλήσεις αγαθών και πωλήσεις υπηρεσιών. Τα έσοδα από τα κύρια προϊόντα και υπηρεσίες εμφανίζονται στη σημείωση 16. Τα έσοδα μετρώνται με αναφορά στην εύλογη αξία του ανταλλάγματος που εισπράχθηκε ή είναι εισπρακτέο από την Εταιρεία για προσφερόμενα αγαθά ή υπηρεσίες, εξαιρουμένων φόρων επί των πωλήσεων, επιστροφών και εμπορικών εκπτώσεων. Τα έσοδα αποτιμώνται στην εύλογη αξία του εισπραχθέντος ή εισπρακτέου ανταλλάγματος και αντιπροσωπεύουν το εισπρακτέο ποσό για αγαθά και υπηρεσίες που παρέχονται στο πλαίσιο της συνήθους δραστηριότητας, χωρίς τις εκπτώσεις και τους φόρους που σχετίζονται με τις πωλήσεις. Για να καθορίσει εάν θα αναγνωρίσει τα έσοδα από υπηρεσίες, η Εταιρεία ακολουθεί μια διαδικασία 5 βημάτων: 1 Αναγνώριση της σύμβασης με έναν πελάτη 2 Προσδιορισμός των υποχρεώσεων εκτέλεσης 3 Καθορισμός της τιμής συναλλαγής 4 Κατανομή της τιμής συναλλαγής στις υποχρεώσεις εκτέλεσης 5 Αναγνώριση εσόδων όταν πληρούνται οι υποχρεώσεις εκτέλεσης Τα έσοδα αναγνωρίζονται είτε σε χρονική στιγμή είτε σε χρονική διάρκεια, όταν (ή μόλις) η Εταιρεία εκπληρώνει τις υποχρεώσεις εκτέλεσης μεταβιβάζοντας τα υποσχεθέντα αγαθά ή υπηρεσίες στους πελάτες της. Πωλήσεις αγαθών – χονδρεμπόριο μαρμάρου και πλακών Τα έσοδα από την πώληση μαρμάρινων τεμαχίων και πλακιδίων με καθορισμένη τιμή αναγνωρίζονται όταν η Εταιρεία μεταβιβάσει τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων στον πελάτη. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 30 MERMEREN Kombinat Παροχή υπηρεσιών Η παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζεται στην περίοδο στην οποία οι υπηρεσίες παρέχονται. Το στάδιο της ολοκλήρωσης καθορίζεται βασιζόμενο στις επιμετρήσεις για τη διενεργηθείσα εργασία. Χρηματοοικονομικά έσοδα και έξοδα Τα χρηματοοικονομικά έσοδα αναγνωρίζονται με βάση την αναλογία χρόνου, η οποία αντικατοπτρίζει την πραγματική απόδοση των περιουσιακών στοιχείων. Τα χρηματοοικονομικά έξοδα περιλαμβάνουν έξοδα από τόκους δανεισμού και έξοδα τόκων υπερημερίας για καθυστερημένες πληρωμές. Το κόστος δανεισμού αναγνωρίζεται στα αποτελέσματα με τη μέθοδο του ισοδυνάμου επιτοκίου Έσοδα από τόκους Τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται στην βάση χρονικής αναλογίας που αντικατοπτρίζει την απόδοση του στοιχείου του ενεργητικού. Λειτουργικά έξοδα Τα λειτουργικά έξοδα αναγνωρίζονται κατά την χρήση της υπηρεσίας ή κατά την ημερομηνία της παροχής της. Συμψηφισμός εσόδων και εξόδων Η Εταιρεία αναλαμβάνει, κατά τη διάρκεια των συνήθων δραστηριοτήτων της, άλλες συναλλαγές που δεν παράγουν έσοδα αλλά είναι παρεπόμενες των κυριότερων δραστηριοτήτων που παράγουν έσοδα. Η Εταιρεία παρουσιάζει τα αποτελέσματα των συναλλαγών αυτών, όταν αυτή η παρουσίαση αντικατοπτρίζει την ουσία της συναλλαγής ή άλλου γεγονότος, συμψηφίζοντας ενδεχόμενα έσοδα με συναφή έξοδα που προκύπτουν από την ίδια συναλλαγή. 2.22 Δεσμεύσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις Οι ενδεχόμενες υποχρεώσεις δεν αναγνωρίζονται στις οικονομικές καταστάσεις, αλλά γνωστοποιούνται, εκτός αν η πιθανότητα μίας εκροής πόρων για αυτές έχει πολύ λίγες πιθανότητες να συμβεί. Μία ενδεχόμενη απαίτηση δεν αναγνωρίζεται στις οικονομικές καταστάσεις, αλλά παρουσιάζεται αν μία εισροή πόρων από αυτήν την αιτία είναι αρκετά πιθανή. Το ποσό μιας ενδεχόμενης ζημίας αναγνωρίζεται ως πρόβλεψη, εάν είναι πιθανό ότι μελλοντικά γεγονότα θα την επιβεβαιώσουν, αν αφορά σε μια υποχρέωση που υφίσταται κατά την ημερομηνία αναφοράς των οικονομικών καταστάσεων και αν μια αξιόπιστη / εύλογη εκτίμηση του ποσού της πιθανής ζημιάς μπορεί να πραγματοποιηθεί. 2.23 Συναλλαγές με συνδεόμενα μέρη Συνδεόμενα μέρη είναι εκείνα, όπου το ένα μέρος είναι ελεγχόμενο από το άλλο ή ασκεί σημαντική επιρροή στη λήψη χρηματοοικονομικών ή επιχειρηματικών αποφάσεων του άλλου μέρους. 2.24 Πληροφόρηση κατά τομέα Ένας τομέας είναι μία διακριτή ομάδα περιουσιακών στοιχείων και λειτουργικών δραστηριοτήτων που δραστηριοποιείται στην παροχή προϊόντων ή υπηρεσιών, και υπόκειται σε κινδύνους και αποδόσεις διαφορετικές από εκείνες άλλων τμημάτων. Ο γεωγραφικός τομέας παρέχει προϊόντα και υπηρεσίες μέσα σε ένα συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον εκτιθέμενο σε κινδύνους διαφορετικούς από εκείνους των άλλων διαφορετικών γεωγραφικών τομέων. 2.25 Μεταγενέστερα γεγονότα Τα γεγονότα που συμβαίνουν μετά το τέλος της χρήσης και επιδρούν την οικονομική κατάσταση της Εταιρείας κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού (διορθωτικά γεγονότα) απεικονίζονται στις οικονομικές καταστάσεις. Τα γεγονότα που συμβαίνουν μετά το τέλος της χρήσης και δεν επιδρούν στις οικονομικές καταστάσεις, παρουσιάζονται στις σημειώσεις αν είναι σημαντικά. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 31 MERMEREN Kombinat 3. Διαχείριση χρηματοοικονομικού κινδύνου 3.1 Παράγοντες χρηματοοικονομικού κινδύνου Οι δραστηριότητες της Εταιρείας την εκθέτουν σε ποικίλους χρηματοοικονομικούς κινδύνους, συμπεριλαμβανόμενου του πιστωτικού κινδύνου και των κινδύνων που συνδέονται με τις αλλαγές στις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τα επιτόκια. Η διαχείριση κίνδυνου της Εταιρείας, εστιάζει στη μη προβλεψιμότητα των αγορών και επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει τα πιθανά δυσμενή αποτελέσματα πέρα από την επιχειρησιακή απόδοση της Εταιρείας. Η διαχείριση του κινδύνου πραγματοποιείται από το διοικητικό συμβούλιο, βασισμένη σε προ- εγκεκριμένες γραπτές πολιτικές και διαδικασίες που καλύπτουν τη γενική διαχείριση του κινδύνου, καθώς επίσης και τους συγκεκριμένους τομείς όπως ο κίνδυνος συναλλάγματος, ο κίνδυνος επιτοκίου, ο πιστωτικός κίνδυνος, η χρήση των ομολόγων και η επένδυση της υπερβάλλουσας ρευστότητας. 3.2 Κίνδυνος αγοράς Κίνδυνος συναλλάγματος. Η Εταιρεία λειτουργεί σε ένα διεθνές περιβάλλον και εκτίθεται σε συναλλαγματικό κίνδυνο που προκύπτει από διάφορα νομίσματα κυρίως από το Ευρώ. Η Εταιρεία δε χρησιμοποιεί κάποιο μέσο για να αντισταθμίσει τον συναλλαγματικό κίνδυνο. Το Διοικητικό Συμβούλιο έχει την ευθύνη της στρατηγικής συναλλαγματικού κινδύνου και συνολικά και οι σχετικές δραστηριότητες παρακολουθούνται καθημερινά από τη διοίκηση της Εταιρείας. Η λογιστική αξία των νομισματικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Εταιρείας σε ξένα νομίσματα είναι η ακόλουθη: Ενεργητικό Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Ταμειακά και ισοδύναμα διαθέσιμα EUR EUR Εμπορικές απαιτήσεις – ξένοι χρεώστες EUR Εμπορικές απαιτήσεις – ξένοι χρεώστες USD Υποχρεώσεις Εμπορικές υποχρεώσεις – ξένοι προμηθευτές EUR Εμπορικές υποχρεώσεις – ξένοι προμηθευτές USD Εμπορικές υποχρεώσεις – ξένοι προμηθευτές GBP Δάνεια EUR Ανάλυση ευαισθησίας ξένου συναλλάγματος Καθαρό ποσόν +1% 2019 Σε Ευρώ 2018 Σε Ευρώ 1.448 8.918.921 5.133.660 2.507.605 19.030.955 1.644.977 56 31 14.054.085 23.183.568 (284.170) (158.346) (80) (80) (1.141.235) (1.298.647) (1.425.485) (1.457.073) +5% -1% -5% 31 Δεκεμβρίου 2019 EUR USD GBP Κέρδος (ζημία) 31 Δεκεμβρίου 2018 12.628.624 56 126.286 - - (3) 4 (80) - (4) - 126.286 (1) (126.286) Καθαρό ποσόν +1% +5% 21.726.544 217.265 USD 31 - Κέρδος (ζημία) (126.286) 3 12.628.600 EUR GBP - - -1% 2 1 -5% (217.265) - - (2) (80) - (4) - 4 21.726.495 217.265 (2) (217.265) 2 Η ανάλυση ευαισθησίας περιλαμβάνει μόνο νομισματικά στοιχεία που αποτυπώνονται σε ξένο νόμισμα στο τέλος της χρήσης. Η ευαισθησία τής αξίας τους υπολογίζεται με την διακύμανση τις ισοτιμίας τους σε Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 32 MERMEREN Kombinat σχέση με τις εν ισχύ ισοτιμίες. Τα θετικά/αρνητικά ποσά, υποδεικνύουν αύξηση/μείωση στο κέρδος ή σε άλλα στοιχεία καθαρής θέσης, το οποίο δύναται να καταγραφεί σε περίπτωση που η τιμή του δηναρίου Βόρειας Μακεδονίας μειώνεται ή αυξάνεται σε σχέση με το ευρώ μεν κατά +/- 1% σε σχέση με τα υπόλοιπα ξένα νομίσματα δε κατά +/- 5% Επιτοκιακός κίνδυνος. Ο κίνδυνος αυτός επηρεάζει τις μελλοντικές ταμειακές ροές και μεταβάλλεται ανάλογα με τη μεταβολή των επιτοκίων στην αγορά. Η έκθεση της Εταιρείας στο κίνδυνο αυτό κυρίως σχετίζεται με το μακροπρόθεσμο δανεισμό της που έχει συναφθεί με βάση τα κυμαινόμενα επιτόκια του ευρώ. Η διοίκηση της Εταιρείας είναι κύρια υπεύθυνη για τον καθημερινό έλεγχο του επιτοκιακού κινδύνου και καθορίζει τα εύλογα όρια εντός των οποίων μπορεί να κυμαίνεται προκειμένου να μειώσει το επίπεδο του κινδύνου αυτού. Στο πίνακα παρατίθεται ανάλυση των στοιχείων της Εταιρείας που εκτίθενται στο κίνδυνο επιτοκίου. Ενεργητικό Χωρίς επιτόκιο: Λοιπές μακροπρόθεσμες απαιτήσεις Εμπορικές απαιτήσεις Ταμειακά και διαθέσιμα ισοδύναμα 2019 2018 5.129.827 1.482 1.811.704 1.537 5.131.309 1.813.241 3.536.422 9.167.773 5.009.889 21.924.404 12.704.195 26.934.293 17.835.504 28.747.534 Με σταθερό επιτόκιο: Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις Ταμειακά και διαθέσιμα ισοδύναμα Υποχρεώσεις Χωρίς επιτόκιο: Εμπορικές υποχρεώσεις 1.316.393 1.193.084 1.316.393 1.193.084 Με σταθερό επιτόκιο: Δάνεια - - - - Με κυμαινόμενο επιτόκιο: Δάνεια Περιθώριο ευαισθησίας τόκων 1.141.235 1.298.647 1.141.235 1.298.647 2.457.628 2.491.731 Το ονομαστικό επιτόκιο βασίζεται στο Euribor 6 μηνών, πλέον 3.8% Ανάλυση ευαισθησίας επιτοκιακού κινδύνου: 31 Δεκεμβρίου 2019 Δανειακές υποχρεώσεις με κυμαινόμενο επιτόκιο Anounts in Ευρώ (1.141.235) +2% (22.825) -2% 22.825 31 Δεκεμβρίου 2018 Δανειακές υποχρεώσεις με κυμαινόμενο επιτόκιο Anounts in Ευρώ (1.298.647) +2% (25.973) -2% 25.973 3.3 Πιστωτικός κίνδυνος Ο πιστωτικός κίνδυνος είναι ο κίνδυνος οικονομικής ζημίας της Εταιρείας, εάν ο πελάτης ή ο αντισυμβαλλόμενος σε ένα χρηματοδοτικό μέσο αδυνατεί να εκπληρώσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις και προκύπτει κυρίως από τις εμπορικές απαιτήσεις της Εταιρείας, τις χρηματοοικονομικές απαιτήσεις και τα Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 33 MERMEREN Kombinat ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα. Η έκθεση της Εταιρείας στον πιστωτικό κίνδυνο επηρεάζεται κυρίως από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε πελάτη. Η Εταιρεία έχει σε ισχύ πολιτικές για να εξασφαλίσει ότι οι πωλήσεις των αγαθών και των υπηρεσιών στους πελάτες, πραγματοποιούνται με τη κατάλληλη πιστωτική πολιτική. Εχει επίσης τις πολιτικές που περιορίζουν το ποσό πιστωτικής έκθεσης σε κίνδυνο με οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος. Οι πιστωτικοί όροι γιά τους ξένους πελάτες εξασφαλίζονται με εγγυητικές επιστολές διάρκειας από 30 έως 120 ημέρες. Η Εταιρεία πραγματοποιεί προβλέψεις για ενδεχόμενη ζημιά από την απομείωση απαιτήσεων από τους πελάτες της και η οποία βασίζεται αποκλειστικά σε κατά περίπτωση υπολογισμό της ενδεχόμενης ζημίας. Το μέγιστο ύψος της έκθεσης σε πιστωτικό κίνδυνο ανά κατηγορία χρηματοοικονομικού στοιχείου στην κατάσταση χρηματοοικονομικής θέσης αναλύεται παρακάτω: 2019 2018 (σε €) (σε €) Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 3.536.422 5.009.889 Ταμειακά διαθέσιμα 9.169.255 21.925.941 Απαιτήσεις από πελάτες και λοιπές απαιτήσεις 5.129.827 1.811.704 17.835.504 28.747.534 Κατηγορίες χρηματοοικονομικών στοιχείων O κίνδυνος για τα ταμειακά διαθέσιμα είναι μηδενικός διότι τηρούνται σε τραπεζικά ιδρύματα με υψηλής ποιότητας πιστοληπτική αξιολόγηση. Η Εταιρεία ασφαλίζει τον πιστωτικό κίνδυνο από τους πελάτες της με τραπεζικές εγγυήσεις, πιστωτικές επιστολές, καταθέσεις μετρητών, προκαταβολές κ.λπ. Αν και η Εταιρεία έχει μια μεγάλη έκθεση σε Κινέζους πελάτες, περίπου 68% των πωλήσεων (περιλαμβανομένου του Χόγκ – Κογκ), 2018: Κινέζοι πελάτες περίπου 66% των πωλήσεων), οι επιλεγμένοι διανομείς έχουν κυρίως εξαγωγικό προσανατολισμό, ένα γεγονός που ελαχιστοποιεί τον πιστωτικό κίνδυνο έκθεσης στην Κινεζική αγορά. Σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε, οι μεγάλοι πελάτες της Εταιρείας μας δεν έχουν αντιμετωπίσει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες μέχρι σήμερα. Η πιστωτική ποιότητα των εμπορικών απαιτήσεων στις 31 Δεκεμβρίου 2019 θεωρείται ότι είναι καλή. Στη σημείωση 9 περιγράφεται η ποιότητα της πιστωτικής πολιτικής που εφαρμόζει η Εταιρεία για τις απαιτήσεις από τους πελάτες της και τις προκαταβολές στους προμηθευτές της. 3.4 Κίνδυνος ρευστότητας Η Εταιρεία διαχειρίζεται τις ανάγκες της για ρευστότητα μέσω του προγραμματισμού της αποπληρωμής των μακροπρόθεσμων δανειακών υποχρεώσεων και των ημερήσιων ταμειακών ροών. Οι ανάγκες για ρευστότητα αναθεωρούνται σε διάφορες χρονικές περιόδους. Οι ταμειακές ανάγκες συγκρίνονται με τις διαθέσιμες δανειακές χρηματοδοτήσεις και προσδιορίζουν τα τυχόν ελλείματα. Αυτή η διαδικασία διασφαλίζει την ύπαρξη ικανών δανειακών διαθεσίμων για τη κάλυψη τυχόν ελλειμμάτων για μια συγκεκριμένη περίοδο. Η Εταιρεία διατηρεί επαρκή ρευστότητα για να καλύπτει τις ταμειακές ανάγκες τουλάχιστον 30 ημερών. Η χρηματοδότηση ταμειακών αναγκών μακροπρόθεσμα διασφαλίζεται με επαρκείς δεσμευτικές πιστοδοτήσεις. Κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, η περίοδος αποπληρωμής των δανείων της Εταιρείας (συμπεριλαμβανομένων των τόκων όπου υφίστανται) αναλύεται ώς εξής: Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 34 MERMEREN Kombinat 1-12 μήνες 31-Δεκ-2019 Δάνεια Τραπεζών Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις 1-5 έτη άνω των 5 ετών (σε €) (σε €) (σε €) 157.412 629.647 354.176 1.316.393 1.473.805 629.647 354.176 157.412 629.647 511.588 1.193.084 1.350.496 629.647 511.588 31-Δεκ-2018 Δάνεια Τραπεζών Προμηθευτές και λοιπές υποχρεώσεις Tα παραπάνω απεικονίζουν τις βάσει συμβάσεων ταμειακές ροές, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν από τα υπόλοιπα των υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία αναφοράς. 3.5 Κίνδυνος διαχείρισης κεφαλαίων Η Εταιρεία στοχεύει, κατά την διαχείριση κεφαλαίου, στα εξής: να διασφαλίσει την ικανότητά της να συνεχίσει να λειτουργεί με σκοπό την παροχή αποδόσεων για τους μετόχους και οφελών για τους άλλους ενδιαφερόμενους φορείς να διατηρήσει μία βέλτιστη κεφαλαιακή δομή που να μειώνει το κόστος του κεφαλαίου. Η Εταιρεία για τη διατήρηση ή τη διόρθωση της κεφαλαιακής της δομής μπορεί είτε να επηρεάσει το πληρωτέο στους μετόχους μέρισμα, είτε να επιστρέψει στους μετόχους κεφάλαιο, είτε να εκδόσει νέες μετοχές ή να πωλήσει στοιχεία του ενεργητικού για να μειώσει το χρέος της. Δείκτης μόχλευσης Η δομή των ιδίων κεφαλαίων της Εταιρείας περιλαμβάνει το μετοχικό κεφάλαιο, τα αποθεματικά, το αποθεματικό αναπροσαρμογής των παγίων και τα κέρδη εις νέον. Η διοίκηση σε ετήσια βάση εξετάζει την κεφαλαιακή διάρθρωση με βάση την σχέση του καθαρού δανεισμού πρός τα ίδια κεφάλαια. Οι καθαρές δανειακές υποχρεώσεις υπολογίζονται ως το σύνολο των υποχρεώσεων για τη λήψη δανείων μείον τα ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα. Ο υπολογισμός του δείκτη μόχλευσης στο τέλος του έτους έχει ως εξής: 2019 Δάνεια Τραπεζών Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Καθαρές υποχρεώσεις Ίδια κεφάλαια Δείκτης μόχλευσης 2019 (σε €) (σε €) 1.141.235 1.298.647 (12.705.677) (26.935.830) (11.564.442) (25.637.183) 38.483.597 41.171.700 - - 3.6 Εκτίμηση εύλογης αξίας Η εύλογη αξία αντιπροσωπεύει το ποσό στο οποίο ένα περιουσιακό στοιχείο του ενεργητικού μπορεί να αντικατασταθεί ή μία υποχρέωση να διευθετηθεί σε βάση πλήρους ανεξαρτησίας των δύο μερών. Δεν υπάρχει χρηματοοικονομικό στοιχείο που να παρουσιάζεται στην εύλογη αξία στις οικονομικές καταστάσεις τής εταιρείας την 31/12/19 ή την 31/12/18. 3.6.1 Χρηματοοικονομικά στοιχεία που δεν παρουσιάζονται σε εύλογες αξίες Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει τις λογιστικές αξίες και τις εύλογες αξίες για τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και τις υποχρεώσεις που δεν παρουσιάζονται στην κατάσταση οικονομικής θέσης στην εύλογη αξία τους: Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 35 MERMEREN Kombinat Λογιστική αξία 2019 Περιουσιακά στοιχεία Εύλογη αξία 2018 2019 2018 (σε €) (σε €) (σε €) (σε €) Εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις (χωρίς προπληρωμές) 5.129.827 1.811.704 5.129.827 1.811.704 Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 3.536.422 5.009.889 3.536.422 5.009.889 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα 9.169.255 21.925.941 9.169.255 21.925.941 17.835.504 28.747.534 17.835.504 28.747.534 Δανεισμός 1.141.235 1.298.647 1.141.235 1.298.647 Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις (χωρίς φορολογικές υποχρεώσεις) 1.316.393 1.193.084 1.316.393 1.193.084 2.457.628 2.491.731 2.457.628 2.491.731 Σύνολο Υποχρεώσεις Σύνολο υποχρεώσεων Δάνεια και απαιτήσεις Τα δάνεια και οι απαιτήσεις αποτιμώνται στο αναπόσβεστο κόστος, μείον τις προβλέψεις για απομείωση. Η εύλογη αξία τους αντιστοιχεί στην τρέχουσα αξία τους. Άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία Η εύλογη αξία των νομισματικών περιουσιακών στοιχείων που περιλαμβάνουν ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα θεωρείται ότι προσεγγίζει την τρέχουσα αξία εξαιτίας της μικρότερης των τριών μηνών λήξης τους. Εμπορικές και δανειακές υποχρεώσεις Η τρέχουσα αξία των εμπορικών και δανειακών υποχρεώσεων προσεγγίζει την εύλογη αξία τους. 4. Σημαντικές λογιστικές εκτιμήσεις και παραδοχές Κατά την εφαρμογή τής Λογιστικής πολιτικής τής Εταιρείας, όπως περιγράφεται στη σημ. 2, η Διοίκηση απαιτείται να προβεί σε κρίσεις, εκτιμήσεις και παραδοχές σχετικά με τις λογιστικές αξίες των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων οι οποίες δεν είναι άμεσα εμφανείς από άλλες πηγές. Οι εκτιμήσεις και οι σχετικές παραδοχές βασίζονται στην ιστορική εμπειρία και σε άλλους παράγοντες που θεωρούνται συναφείς. Τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν από αυτές τις εκτιμήσεις. Οι εκτιμήσεις και παραδοχές αναθεωρούνται σε συνεχή βάση. Αναθεωρήσεις σε λογιστικές εκτιμήσεις αναγνωρίζονται στην τρέχουσα χρήση αν η αναθεώρηση επηρεάζει μόνο αυτή την περίοδο ή την τρέχουσα χρήση και τις επόμενες αν επηρεάζει συγχρόνως την τρέχουσα και τις μελλοντικές χρήσεις. Αβεβαιότητα στις αποφάσεις Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Οι ζημιές απομείωσης αναγνωρίζονται στο ποσό για το οποίο η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου ή της μονάδας δημιουργίας ταμειακών ροών υπερβαίνει το ανακτήσιμο ποσό. Κατά τον προσδιορισμό του ανακτήσιμου ποσού, η διοίκηση αξιολογεί τις αναμενόμενες τιμές και τις ταμειακές ροές από κάθε μονάδα δημιουργίας ταμειακών ροών και καθορίζει το κατάλληλο επιτόκιο για τον υπολογισμό της παρούσας αξίας των ταμειακών ροών. Απομείωση αξίας των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων Απομείωση αξίας των εμπορικών και λοιπών απαιτήσεων Η Εταιρεία υπολογίζει την απομείωση για εμπορικές και λοιπές απαιτήσεις βασιζόμενη σε εκτίμηση των ζημιών που προκύπτουν από την αδυναμία των πελατών να πραγματοποιήσουν τις απαιτούμενες πληρωμές. Η εκτίμηση βασίζεται στην ωρίμανση του υπολοίπου των απαιτήσεων, στην πιστοληπτική Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 36 MERMEREN Kombinat ικανότητα των πελατών και των αλλαγών στους όρους πληρωμής των πελατών κατά την αξιολόγηση της επάρκειας της ζημίας απομείωσης για επισφαλείς απαιτήσεις. Αυτά αφορούν σε παραδοχές για τη μελλοντική συμπεριφορά των πελατών και των συνακόλουθων μελλοντικών εισπράξεων. Αν η οικονομική κατάσταση των πελατών πρόκειται να επιδεινωθεί, οι πραγματικές διαγραφές των απαιτήσεων που υπάρχουν σήμερα μπορεί να είναι υψηλότερες από ό,τι αναμενόταν και μπορεί να υπερβούν το ύψος των ζημιών απομείωσης που αναγνωρίστηκε μέχρι σήμερα. Ωφέλιμη ζωή αποσβέσιμων περιουσιακών στοιχείων Η Διοίκηση επανεξετάζει τακτικά τις ωφέλιμες ζωές των αποσβέσιμων περιουσιακών στοιχείων κατά την ημερομηνία της κατάστασης της χρηματοοικονομικής θέσης. Η διοίκηση εκτιμά ότι η ωφέλιμη ζωή των περιουσιακών στοιχείων αντιπροσωπεύει την αναμενόμενη χρησιμότητα των περιουσιακών στοιχείων. Οι λογιστικές αξίες τέτοιων περιουσιακών στοιχείων αναλύονται στη Σημείωση 5 και 6. Εν τούτοις, τα πραγματικά αποτελέσματα ενδέχεται να διαφέρουν, λόγω τεχνολογικής απαξίωσης. Αποθέματα Τα αποθέματα αποτιμώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας. Κατά τον υπολογισμό της καθαρής ρευστοποιήσιμης αξίας, λαμβάνονται υπ’ όψη οι πιο αντικειμενικές ενδείξεις / στοιχεία που είναι διαθέσιμα κατά την πραγματοποίηση των εκτιμήσεων. 5. Γήπεδα, κτίρια και μηχανήματα Γήπεδα και κτίρια Μηχανήματα και εξοπλισμός Κατασκευές υπό εξέλιξη Σύνολο 1-Ιαν-18 Κόστος ή αποτίμηση 5.466.986 21.362.469 Συσσωρευμένη απόσβεση (2.701.948) (15.547.586) Αναπόσβεστη αξία 2.765.038 5.814.883 Κλειόμενη χρήση 31 Δεκεμβρίου 2018 Μεταφορά Αναπόσβεστου ποσού προηγούμενης χρήσης Συναλλαγματικές Διαφορές Προσθήκες Μειώσεις Μεταφορά στα αποθέματα Κόστος αποσβέσεων χρήσεως Μεταφορά Αναπόσβεστης Αξίας 2.765.038 5.814.883 9.852 9.852 9.852 26.839.307 (18.249.534) 8.589.773 8.589.773 (175) (235) 51 (359) 342.863 2.736.591 196.071 3.275.525 (8.828) (350.336) (1.484) (360.648) - (36.150) - (36.150) (264.059) (1.691.884) - (1.955.943) 2.834.839 6.472.869 204.490 9.512.198 1-Ιαν-18 Κόστος ή αποτίμηση 5.773.641 20.417.701 204.490 26.395.832 (2.938.802) (13.944.832) - (16.883.634) Αναπόσβεστη αξία 1 Ιανουαρίου 2019 2.834.839 6.472.869 204.490 9.512.198 Κλειόμενη χρήση 31 Δεκεμβρίου 2019 Μεταφορά Αναπόσβεστου ποσού προηγούμενης χρήσης Συναλλαγματικές Διαφορές 2.834.839 6.472.869 204.490 9.512.198 Συσσωρευμένη απόσβεση 475 1.932 219 2.626 Προσθήκες 301.516 4.305.100 588.786 5.195.402 Μειώσεις (20.580) (8.202) - (28.782) - - - - (150.057) (1.356.768) - (1.506.825) 2.966.193 9.414.931 793.495 13.174.619 6.037.535 (3.071.342) 24.258.600 (14.843.669) 793.495 - 31.089.630 (17.915.011) 2.966.193 9.414.931 793.495 13.174.619 Μεταφορά στα αποθέματα Κόστος αποσβέσεων χρήσεως Αναπόσβεστη αξία στο τέλος της χρήσης 31-Δεκ-18 Κόστος ή αποτίμηση Συσσωρεύμενη απόσβεση Αναπόσβεστη αξία Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 37 MERMEREN Kombinat Κατασκευές υπό εξέλιξη Το υπόλοιπο κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 είναι 793.495 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 204.490 Ευρώ) και αφορά το κόστος νέων εγκατάστασης δύο κοπτικών μηχανών, συστήματος επεξεργασίας νερού και σημαντικών επισκευών του μηχανολογικού εξοπλισμού. Πωλήσεις και μειώσεις Μηχανημάτων και εξοπλισμού Κατά τη διάρκεια του 2019 η Εταιρεία διέγραψε μηχανολογικό εξοπλισμό, οχήματα μεταφοράς και Η/Υ με αναπόσβεστο υπόλοιπο 28.782 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 70.525 Ευρώ) που περιλαμβάνεται στα έξοδα διοίκησης και διάθεσης. (Σημείωση 18). Το κέρδος από αυτές τις συναλλαγές ήταν στο ποσόν των 0 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 27.701 Ευρώ) που περιλαμβάνεται στα λοιπά λειτουργικά έσοδα (Σημείωση 20). Επιπλέον, κατά το 2019 η Εταιρεία επώλησε εξοπλισμό με αναπόσβεστο υπόλοιπο 0 Ευρώ. Η αξία πώλησης ήταν 2.974 Ευρώ. Η ζημία από αυτές τις συναλλαγές ήταν 0 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 207.185 Ευρώ) που καταχωρήθηκε στα έξοδα διοίκησης και διάθεσης (Σημείωση 18). Το κέρδος από τις συναλλαγές ανήλθε στο ποσόν των 2.520 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 7.758) Ευρώ που περιλαμβάνεται στα λοιπά λειτουργικά έσοδα (Σημείωση 20). Ακίνητα, Εγκαταστάσεις και Εξοπλισμός με προσημείωση Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η επιχείρηση έχει προσημειώσει μέρος των ακινήτων, των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού της (επιχειρησιακές εγκαταστάσεις, μηχανήματα και εξοπλισμός). Κατά την ημερομηνία αυτή, η εκτιμώμενη αξία τους ανέρχεται στο ποσό των Ευρώ 3.342.752 (2018: Ευρώ 3.342.752). (Σημείωση 26). Οχήματα μέσω χρηματοοικονομικού leasing Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, η Εταιρεία δεν είχε περιουσιακά στοιχεία μέσω χρηματοοικονομικού leasing. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 38 MERMEREN Kombinat 6. Αϋλα περιουσιακά στοιχεία Λογισμικό Εμπορικά Σήματα Εξοδα έρευνας και ανάπτυξης Άυλα περιουσιακά στοιχεία σε εξέλιξη Σύνολο 1-Ιαν-17 Κόστος ή αποτίμηση Συσσωρευμένη απόσβεση Αναπόσβεστη αξία 175.300 180.133 2.874.016 (124.570) (1.217.551) 23.970 55.563 23.970 (151.330) 57.344 3.286.793 - (1.493.451) 1.656.465 57.344 1.793.342 55.563 1.656.465 57.344 1.793.342 Κλειόμενη χρήση 31 Δεκεμβρίου 2018 Μεταφορά Αναπόσβεστου ποσού προηγούμενης χρήσης Συναλλαγματικές Διαφορές Προσθήκες Αποσβέσεις χρήσεως Μεταφορά Αναπόσβεστης Αξίας (4) (3) (194) 4 (197) 1.452 (11.005) 27.379 (26.280) (295.270) 33.042 - 61.873 (332.555) 14.413 56.659 1.361.001 90.390 1.522.463 90.390 1-Ιαν-18 Κόστος ή αποτίμηση Συσσωρευμένη απόσβεση Αναπόσβεστη αξία 1 Ιανουαρίου 2019 176.740 207.507 2.873.815 (162.327) (150.848) (1.512.814) 14.413 56.659 1.361.001 90.390 1.522.463 14.413 56.659 1.361.001 90.390 1.522.463 - 3.348.452 (1.825.989) Κλειόμενη χρήση 31 Δεκεμβρίου 2019 Μεταφορά Αναπόσβεστου ποσού προηγούμενης χρήσης Συναλλαγματικές Διαφορές Προσθήκες Αποσβέσεις χρήσεως Αναπόσβεστη αξία στο τέλος της χρήσης 24 8 229 (11) 250 91.222 (21.813) 10.107 (12.404) 224.434 (157.866) (79.932) - 245.831 (192.083) 83.846 54.370 1.427.798 10.447 1.576.461 268.018 (184.172) 217.649 (163.279) 3.098.760 (1.670.962) 10.447 - 3.594.874 (2.018.413) 83.846 54.370 1.427.798 10.447 1.576.461 31-Δεκ-18 Κόστος ή αποτίμηση Συσσωρεύμενη απόσβεση Αναπόσβεστη αξία Ακινητοποιημένα έξοδα έρευνας και ανάπτυξης Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το υπόλοιπο των ακινητοποιημένων εξόδων έρευνας και ανάπτυξης έφθανε το ποσόν των 1.427.798 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 1.361.001). Περιλαμβάνει κεφαλαιοποιημένα έξοδα αποκάλυψης λατομείου με απομένουσα περίοδο απόσβεσης 11 χρόνια, έξοδα γεωφυσικής και γεωτρητικής έρευνας και έξοδα ανάπτυξης 10ετούς πλάνου εκμετάλλευσης λατομείου. Αϋλα πάγια υπό εκτέλεση Την 31 Δεκεμβρίου 2019, το υπόλοιπο των άϋλων παγίων υπό εκτέλεση έφθανε το ποσόν των 10.447 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018: 90.390) και αφορά κυρίως την έξοδα εκπόνησης σχεδίων γιά το λατομείο και το εργοτάξιο, καθώς και κατασκευή νέας εταιρικής ιστοσελίδας. Κατανομή των αποσβέσεων Από το σύνολο των αποσβέσεων για το έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019, ποσού Ευρώ 1.698.908 (2018: Ευρώ 2.288.498) Ευρώ 1.604.756 (2018: Ευρώ 2.185.816) έχουν χρεωθεί στο κόστος πωληθέντων και το υπόλοιπο ποσό των Ευρώ 94.152 (2018: Ευρώ 102.682) - στα έξοδα διοίκησης και διάθεσης (βλ, σημ. 18). Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 39 MERMEREN Kombinat 7. Χρηματοοικονομικά μέσα ανά κατηγορία Τα τρέχοντα υπόλοιπα των απαιτήσεων και υποχρεώσεων κατά την ημερομηνία σύνταξης των οικονομικών καταστάσεων μπορούν να παρουσιασθούν στις παρακάτω χρηματοοικονομικές κατηγορίες: 31 Δεκεμβρίου 2019 2019 2018 Εμπορικές και άλλες απαιτήσεις (εξαιρουμένων των προπληρωμών) 5.129.827 1.811.704 Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 3.536.422 5.009.889 Περιουσιακά στοιχεία σε κόστος μείον απομειώσεις 9.169.255 21.925.941 17.835.504 28.747.534 Έντοκα δάνεια 1.141.235 1.298.647 Εμπορικές και άλλες υποχρεώσεις (εξαιρουμένων των προπληρωμών) 1.316.393 1.193.084 2.457.628 2.491.731 Ταμειακά και ισοδύναμα διαθέσιμα Υποχρεώσεις σε κόστος μείον απομειώσεις 8. Αποθέματα 31 – Δεκ- 19 31 – Δεκ- 18 3.303.557 2.776.848 Τελικά προϊόντα 990.092 859.197 Ανταλλακτικά 806.261 961.182 Πρώτες ύλες 210.920 158.501 Εμπορεύματα 75.881 73.519 Άλλα 23.805 25.394 5.410.516 4.854.641 Ημικατεργασμένα προϊόντα Το 2019 η Εταιρεία αναγνώρισε σαν απώλεια ποσό 38.158 Ευρώ από θραύσεις και καταστροφές (2018: 86.709 Ευρώ) στα αποτελέσματα τρέχουσας χρήσης καθώς και ελλείμματα καταμέτρησης ποσού 8.099 Ευρώ (2018: 17.232 Ευρώ) στα έξοδα Διοίκησης και Διάθεσης. (Σημείωση 18). Επιπλέον, η Εταιρεία εκτίμησε την καθαρή τιμή στην οποία μπορούσαν να πουληθούν τα αποθέματα και μείωσε το λογιστικό υπόλοιπο ορισμένων ημιέτοιμων προϊόντων κατά συνολικό ποσόν 422.256 Ευρώ (2018: 382.385 Ευρώ) που βάρυνε τα έξοδα Διοικήσεως και Διάθεσης (Σημείωση 18). Το κόστος πρώτων υλών, ανταλλακτικών και άλλων υλικών που περιλαμβάνονται στο κόστος πωληθέντων γιά το έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανέρχεται στα 3.356.981 Ευρώ (2018: 3.615.657 Ευρώ) Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 40 MERMEREN Kombinat 9. Εμπορικές απαιτήσεις 31 Δεκεμβρίου 2019 31 Δεκεμβρίου 2018 Τρέχουσες απαιτήσεις πελατών Τοπικοί Χρεώστες Ξένοι Χρεώστες 28.095 165.715 3.937.730 1.675.895 1.195.979 15.387 5.161.804 1.856.997 Απαιτήσεις από συνδεδεμένες επιχειρήσεις (βλ.σημ.24) (69.779) (64.173) 5.092.025 1.792.824 2.624.639 151.360 772.536 137.970 Μείον: προβλέψεις για απομείωση Προκαταβολές πληρωμής Προκαταβολές σε προμηθευτές Προπληρωμένος ΦΠΑ 37.559 36.978 3.434.734 326.308 37.802 18.880 Εξοδα επομένων χρήσεων Άλλα τρέχοντα εισπρακτέα Άλλα διάφορα εισπρακτέα Λοιπές απαιτήσεις εισπρακτέες, μικτές 37.802 18.880 3.472.536 345.188 - - Μείον: προβλέψεις για απομείωση Συνολικές απαιτήσεις πελατών και λοιπές, καθαρές 3.472.536 345.188 8.564.561 2.138.012 Η πιστωτική ποιότητα των εμπορικών απαιτήσεων της επιχείρησης την 31 Δεκεμβρίου 2019 μπορεί να αναλυθεί ως εξής: 31-Δεκ-2019 Μη καθυστερημένο Μη απομειωμένο Κόστος Μείον προβλέψεις 31-Δεκ-2018 Σε καθυστέρηση Μη απομειωμένο Μείον προβλέψεις Σύνολο 4.644.534 447.491 69.779 5.161.804 - - (69.779) (69.779) 4.644.534 447.491 - 5.092.025 Μη καθυστερημένο Μη απομειωμένο Κόστος Απομειωμένο Σε καθυστέρηση Μη απομειωμένο Απομειωμένο Σύνολο 853.045 939.776 - - (64.173) 64.173 1.856.994 (64.173) 853.045 939.776 - 1.792.821 Την 31 Δεκεμβρίου 2019 η ηλικιακή δομή των απαιτήσεων σε καθυστέρηση αλλά μη απομειωμένων, ήταν όπως παρακάτω: Απαιτήσεις από τοπικούς πελάτες Καθυστερημένες μέχρι 1 έτος Καθυστερημένες άνω του 1 έτους 1.671 1.671 Απαιτήσεις από πελάτες εξωτερικού Σύνολο 445.820 - 447.491 - 445.820 447.491 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 41 MERMEREN Kombinat Την 31 Δεκεμβρίου 2018 η ηλικιακή δομή των απαιτήσεων σε καθυστέρηση αλλά μη απομειωμένων, ήταν όπως παρακάτω: Απαιτήσεις από τοπικούς πελάτες Καθυστερημένες μέχρι 1 έτος Καθυστερημένες άνω του 1 έτους Απαιτήσεις από πελάτες εξωτερικού Σύνολο 127.513 - 812.263 - 939.776 - 127.513 812.263 939.776 Ο παρακάτω πίνακας περιλαμβάνει τη μεταβολή των προβλέψεων στις περιόδους που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και την 31 Δεκεμβρίου 2018 αντίστοιχα: Την 1 Ιανουαρίου η 2019 2018 64.173 65.624 Διαγραφή προηγούμενως απομειωμένων απαιτήσεων (888) (746) Εισπραχθείσες απαιτήσεις που είχαν διαγραφεί στο παρελθόν (300) (1.045) Πρόβλεψη για απομείωση 6.791 341 Συναλλαγματική διαφορά 3 (1) 69.779 64.173 Κατά την διάρκεια του 2019 λόγω τής πλήρους αδυναμίας είσπραξής τους, απαιτήσεις ποσού 26 Ευρώ (2018: 144 Ευρώ) διεγράφησαν εντελώς, έναντι ζημίας. 10. Χρηματοοικονομικές απαιτήσεις 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 3.536.422 5.009.889 3.536.422 5.009.889 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 9.167.773 21.924.404 1.482 1.537 9.169.255 21.925.941 Προθεσμιακές καταθέσεις σε τοπικές τράπεζες 11. Χρηματικά διαθέσιμα Τραπεζικοί λογαριασμοί Μετρητά στο ταμείο 12. Ίδια Κεφάλαια 12.1 Εκδοθείσες μετοχές (Ευρώ) Διαφορά υπέρ το άρτιο (Ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2018 4.686.858 4.686.858 - 4.686.858 31 Δεκεμβρίου 2019 4.686.858 4.686.858 - 4.686.858 Κοινές μετοχές Εγκεκριμένες, και πλήρως πληρωμένες κοινές μετοχές Ευρ.1 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 Σύνολο (Ευρώ) 42 MERMEREN Kombinat Κοινές μετοχές Διαφορά υπέρ το άρτιο (Ευρώ) (Ευρώ) Εγκεκριμένες, και πλήρως πληρωμένες κοινές μετοχές Ευρ.1 31 Δεκεμβρίου 2019 (Ευρώ) 4.686.858 4.686.858 4.135.552 8.822.410 - - (4.135.552) (4.135.552) 4.686.858 4.686.858 - 4.686.858 Μεταφορά διαφοράς υπέρ το άρτιο σε αποθεματικά 31 Δεκεμβρίου 2018 Σύνολο Αριθμός Ποσόν σε ευρώ % 4.183.021 4.183.021 89.25 468.700 468.700 10.00 35.137 35.137 0.75 4.686.858 4.686.858 100.00 Stone Works Holding Coöperatief U.A. Netherlands Τράπεζα Πειραιώς Λοιπά-μειοψηφία Ολες οι μετοχές έχουν πληρωθεί στο ακέραιο. Οι κάτοχοι κοινών τίτλων έχουν δικαίωμα ψήφου στην Γενική Συνέλευση τής Εταιρείας, δικαίωμα είσπραξης μερίσματος και δικαίωμα είσπραξης του υπολοίπου τής περιουσίας τής Εταιρείας σε περίπτωση χρεωκοπίας ή λύσης τής Εταιρείας. 12.2 Άλλα στοιχεία ιδίων κεφαλαίων Αποθεματικά συναλλαγματικών διαφορών Υπόλοιπο την 01 Ιανουαρίου 2019 Μεταφορά διαφοράς υπέρ το άρτιο σε αποθεματικά Μεταφορά αποθεματικού επανεκτίμησης Διάφορα Αποθεματικό αποθεματικά επανεκτίμησης Σύνολο 30.888 11.941.525 1.253.690 13.226.103 - (4.122.882) - (4.122.882) - - (25.133) (25.133) 7.411 - - 7.411 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 38.299 7.818.643 1.228.557 9.085.499 Υπόλοιπο την 01 Ιανουαρίου 2018 Μεταφορά κερδών σε αποθεματικό επανεπένδυσης Μεταφορά αποθεματικού επανεκτίμησης Συναλλαγματικές διαφορές 26.711 4.756.945 1.356.034 6.139.690 - 7.184.580 - 7.184.580 4.177 - (102.344) - (102.344) 4.177 Υπόλοιπο την 31 Δεκεμβρίου 2019 30.888 11.941.525 1.253.690 13.226.103 Συναλλαγματικές διαφορές 12.3 Αποθεματικό επανεκτίμησης - Υπεραξία αποτίμησης Η υπεραξία αποτίμησης, η οποία την 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν σε Ευρώ 1.228.557 (31 Δεκεμβρίου 2018: Ευρώ 1.253.690) δημιουργήθηκε αρχικά κατά την διάρκεια του 2002, βασισμένη στην αποτίμηση από ανεξάρτητους εκτιμητές των εδαφικών εκτάσεων, των κτιρίων και του εξοπλισμού της Εταιρείας. Επακόλουθες αλλαγές (μεταφορά σε αδιανέμητα κέρδη) αφορούν την υπεραξία αποτίμησης των παγίων που πωλούνται ή διαγράφονται. 12.4 Διάφορα αποθεματικά Το τακτικό αποθεματικό, το οποίο στις 31 Δεκεμβρίου 2019 ανερχόταν στα 621.393 Ευρώ (31 Δεκεμβρίου 2018 621.393 Ευρώ) δημιουργήθηκε στη διάρκεια των προηγούμενων χρήσεων με την διάθεση μέρους των καθαρών μετά απο φόρους κερδών. Σύμφωνα με τις επικρατούσες τοπικές νομικές ρυθμίσεις, η Εταιρεία πρέπει να διαθέτει κάθε έτος σαν αποθεματικό 5% (2012: 15%) από το ετήσιο καθαρό εισόδημα της μετά την αφαίρεση του φόρου, έως ότου το αποθεματικό φθάσει το 10% (2012: 20%) του εγκεκριμένου μετοχικού κεφαλαίου. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 43 MERMEREN Kombinat Την 05 Ιουνίου 2018 και σύμφωνα με την απόφαση τής ετήσιας έκτακτης Γενικής Συνέλευσης των μετόχων με αριθμό 02-3016/13, μέρος των κερδών τού έτους 2017, ποσού 7.184.580 Ευρώ διατέθηκε σε αποθεματικό επανεπενδυομένων κερδών, γιά την χρηματοδότηση του επενδυτικού προγράμματος τής Εταιρείας. Την 16 Απριλίου 2019 με απόφαση τής τακτικής Γενικής Συνέλευσης μέρος του αποθεματικού επανεπενδυόμενων κερδών, ποσού 4.122.453 Ευρώ που δεν χρησιμοποιήθηκε το 2018, μεταφέρθηκαν στα κέρδη εις νέον. Με απόφαση Γενικής Συνέλευσης τα αποθεματικά μπορούν να διανεμηθούν σαν μέρισμα στους μετόχους ή να διατεθούν για την αγορά ιδίων μετοχών, εκτός από το αποθεματικό επανεπενδυομένων κερδών. 12.5 Μερίσματα Την 16η Απριλίου 2019 και σύμφωνα με την απόφαση τής Τακτικής Γενικής Συνέλευσης των Μετόχων Νο. 02-1960/13, μέρος των κερδών του έτους 2018 ποσού 22.817.952 Ευρώ διατέθηκε γιά διανομή μερισμάτων. Την 31 Δεκεμβρίου 2019 η διανομή μερίσματος από τα κέρδη εμφανίζεται σαν 22.820.312 Ευρώ. Η διαφορά των 2.360 Ευρώ οφείλεται σε συναλλαγματικές διαφορές. Κατά την περίοδο που έληξε την 30 Ιουνίου 2019, η Εταιρεία κατέβαλε στους μετόχους της γιά μερίσματα συνολικό ποσόν 22.563.239 Ευρώ και 252.915 Ευρώ που αντιστοιχούν σε φόρους μερισμάτων. 13. Δάνεια Μακροπρόθεσμα δάνεια από τράπεζες Komercijalna Banka ad. Skopje (επιτόκιο 6m.Euribor+3.8%) Υποχρεώσεις από χρηματοδοτικές μισθώσεις Συνολικά μακροπρόθεσμα δάνεια Μείον: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Πλέον: Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις πληρωτέες στην επόμενη χρήση Συνολικά βραχυπρόθεσμα δάνεια Συνολικό χρέος 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 1.141.235 - 1.298.647 1.141.235 (157.412) 1.298.647 983.823 1.141.235 157.412 157.412 (157.412) 157.412 157.412 1.141.235 1.298.647 Τα δάνεια από τοπικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εξασφαλίζονται με υποθήκη σε μέρος της ακίνητης περιουσίας της Εταιρείας (βλ, σημ. 26). Οι συνολικές πληρωμές δανείων κατά την διάρκεια του έτους που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019 ήταν 157.412 Ευρώ (2018: 41.587 Ευρώ). Το πρόγραμμα εξόφλησης των μακροπρόθεσμων υποχρεώσεων είναι το ακόλουθο: 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 Αποπληρωμή μέσα σε 1 χρόνο 157.412 157.412 Αποπληρωμή μέσα σε 1 – 2 χρόνια 157.412 157.412 Αποπληρωμή μέσα σε 2 – 5 χρόνια 472.235 472.235 Αποπληρωμή σε παραπάνω από 5 χρόνια 354.176 511.588 1.141.235 1.338.000 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 44 MERMEREN Kombinat 14. Εμπορικές και λοιπές υποχρεώσεις 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 Τοπικοί προμηθευτές 653.890 743.432 Ξένοι προμηθευτές 284.264 98.646 Εμπορικοί πιστωτές - - 938.154 842.078 368.895 346.814 Προβλέψεις εξόδων 76.039 - Υποχρεώσεις προς τους υπαλλήλους 38.012 59.780 Πληρωτέα μερίσματα (καθαρά από τοπικούς φόρους) 5.926 2.164 Πληρωτέοι τόκοι 1.782 2.028 Λοιπές υποχρεώσεις 1.636 - 492.290 410.786 1.430.444 1.252.864 Συνδεδεμένα μέρη (βλ.σημ.24) Άλλα βραχυχρόνια στοιχεία του παθητικού Προκαταβολές πελατών 15. Υποχρεώσεις από φόρους Φόροι επί των δικαιωμάτων παραχώρησης των λατομείων 31-Δεκ-19 31-Δεκ-18 109.968 112.845 Παρακρατούμενοι φόροι 2.735 927 Φόροι εισοδήματος φυσικών προσώπων 6.252 - 118.955 113.772 16. Πωλήσεις 2019 2018 334.150 477.603 24.757.085 26.291.892 8.980.785 9.859.502 - Ιταλία 135.538 2.111.197 - Λοιπά Βαλκάνια 208.708 243.106 1.727.937 957.503 35.810.053 39.463.200 36.144.203 39.940.803 Τοπική αγορά Ξένες αγορές: - Κίνα (περιλαμβάνεται και το Χογκ – Κογκ) - Ελλάδα - Άλλες αγορές Σύνολα πωλήσεων από ξένες αγορές Συνολικές πωλήσεις Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 45 MERMEREN Kombinat 17. Κόστος πωληθέντων 2019 2018 3.738.030 4.283.669 10.275.532 11.453.361 Πλέον: Εσοδα από αναπροσαρμογή αξίας προηγουμένως διαγραμμένου αποθέματος 43.018 43.399 Πλέον: Κόστος διάφορων πωληθέντων υλικών 22.687 80.188 (75.621) (97.168) (32.337) (46.595) (6.864) (14.603) (422.256) (382.385) (43.018) (43.399) (4.109.818) (3.738.030) 9.389.353 11.538.437 Αποθέματα ετοίμων προϊόντων και παραγωγής σε εξέλιξη την 01 Ιανουαρίου Πλέον: Κόστος παραγωγής κλειομένης χρήσεως Μείον: Ιδια χρήση προϊόντων Μείον: Καταστροφές και θραύσεις προϊόντων (μη περιλαμβανομένου του αναλογούντος ΦΠΑ) Μείον: Ελλείμματα προϊόντων (μη περιλαμβανομένου του αναλογούντος ΦΠΑ) Μείον: Αναπροσαρμογή αξίας και απώλεια αποθεμάτων Μείον: Εσοδα από αναπροσαρμογή αξίας προηγουμένως διαγραμμένου αποθέματος Αποθέματα ετοίμων προϊόντων και παραγωγής σε εξέλιξη την 31 Δεκεμβρίου 18. Έξοδα Διοίκησης και Διάθεσης Ετος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2019 Μισθοί Έξοδα μάρκετινγκ και προώθησης Υπηρεσίες συμβούλων Κόστος μεταφοράς προϊόντων Ετος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2018 Έξοδα διοίκησης 740.378 Έξοδα διάθεσης 151.369 Έξοδα διοίκησης 825.589 Έξοδα διάθεσης 91.347 253.494 8.750 147.546 105.392 97.369 - 98.314 - - 2.107.224 - 889.392 95.240 86.850 67.794 11.294 Αποσβέσεις (Σημείωση 6) 49.738 44.414 62.789 39.893 Αναλώσιμα και υπηρεσίες 35.116 23.623 36.774 3.602 Υπηρεσίες Λειτουργικό leasing 21.013 - 22.619 - Φόροι και τέλη 19.242 1.401 17.823 4.699 - 422.256 - 382.385 - 28.782 - 277.710 - 38.158 - 86.709 Ελλείμματα (Σημείωση 8) - 8.099 - 17.232 Διαγραφή επισφαλών απαιτήσεων (Σημ.9) - 6.817 - 485 Απομείωση αποθεμάτων Αναπόσβεστο υπόλοιπο πωληθέντων ή διαγραφέντων παγίων (Σημείωση 5) Καταστροφές και θραύσεις αποθεμάτων Διάφορα έξοδα 165.442 35.448 198.560 43.690 1.477.032 2.963.191 1.477.808 1.953.830 Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 46 MERMEREN Kombinat 19. Δαπάνες προσωπικού Καθαροί μισθοί Προσωπικός φόρος και υποχρεωτικές συνεισφορές Άλλα επιδόματα 2019 2018 2.517.803 1.264.970 2.656.048 540.541 715.990 4.628.354 1.256.316 4.323.314 Από το συνολικό κόστος προσωπικού γιά το έτος που έληξε την 31 Δεκεμβρίου 2019, ποσόν 3.431.567 (2018: 3.711.418 Ευρώ) βάρυνε το κόστος πωληθέντων και το υπόλοιπο, ποσόν 891.747 Ευρώ (2018: 916.936 Ευρώ) τα έξοδα Διοίκησης και Διάθεσης (Σημ. 18) 20. Λοιπά λειτουργικά έσοδα 2019 2018 7.832 151.173 (7.477) (148.834) Εσοδα από πωλήσεις υλικών 5.868 74.022 Κέρδος από πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων (Σημείωση 5) 2.520 35.459 13.483 24.892 - 10.853 6.079 3.843 Εισπράξεις διαγραμμένων απαιτήσεων (Σημείωση 9) 300 1.045 Διαγραφή μερισμάτων πληρωτέων 393 695 Έσοδα ανατιμολόγησης του κόστους μεταφοράς και άλλων υπηρεσιών - μείον: κόστος που σχετίζεται με τις παραπάνω υπηρεσίες Επιστροφή κόστους συμμετοχής σε έκθεση Επιστραφείς ΦΠΑ από γραφείο αντιπροσωπείας στην Αθήνα Διαγραφή υποχρεώσεων Έσοδα από ενοίκια Εσοδα λόγω δικαστικών αποφάσεων Λοιπά έσοδα 98 366 2.167 - 18.542 10.254 49.805 163.768 21. Χρηματοοικονομικά αποτελέσματα 2019 2018 56.341 17.095 Έσοδα Έσοδα από τόκους Κέρδη συναλλάγματος και συναλλαγματικές διαφορές 171.918 104.793 228.259 121.888 (46.367) (50.655) (57.577) (40.534) (184.772) (119.979) (288.716) (211.168) (60.457) (89.280) Δαπάνη Τόκοι (δαπάνη) Τραπεζικά έξοδα Ζημιές συναλλάγματος και συναλλαγματικές διαφορές Καθαρό χρηματοοικονομικό αποτέλεσμα Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 47 MERMEREN Kombinat 22. Δαπάνη φόρου εισοδήματος Παρακάτω εμφανίζεται η ανάλυση της δαπάνης του συνολικού φόρου εισοδήματος στα κέρδη περιόδου, σύμφωνα με την κατάσταση αποτελεσμάτων χρήσεως για την κλειόμενη χρήση της 31 Δεκεμβρίου 2019 και της 31 Δεκεμβρίου 2018: 2019 Την 1 Ιανουαρίου Κέρδη προ φόρων 2018 - - 22.303.975 25.045.216 721.596 854.937 Μη φορολογούμενα κέρδη (512) (3.077.640) Συναλλαγματικές διαφορές 2 22 Φορολογική βάση 23.025.061 22.822.535 Τρέχων φόρος με συντελεστή 10% 2.302.506 2.282.254 (123.329) (54.990) 2.179.177 2.227.264 9,77% 8,89% Μη εκπιπτόμενες δαπάνες Εκπτωση φόρου Φόρος εισοδήματος (δαπάνη) Ενεργός φορολογικός συντελεστής 23. Εξοδα κατά κατηγορία 2019 2018 Κόστος Προσωπικού (σημείωση 19) 4.323.314 4.628.354 Μεταφορά προϊόντων 2.107.224 889.392 Ενέργεια και ύδρευση 1.970.451 2.087.572 Αποσβέσεις (σημείωση 5&6) 1.698.908 2.288.498 Αναλώσιμα, ανταλλακτικά και μικροϋλικά 1.651.829 1.752.437 Υπηρεσίες 1.352.279 1.256.210 Απομείωση αξίας αποθεμάτων 422.256 382.385 Marketing και προώθηση προϊόντων 262.244 252.938 Λοιπά έξοδα και προβλέψεις 56.228 242.250 Υπηρεσίες συμβούλων 97.369 98.314 Φόροι και ασφαλιστικές εισφορές 92.608 94.431 Καταστροφές και θραύσεις (σημείωση 8) 38.158 86.709 Εξοδα μεταφορών 32.022 15.507 28.872 277.710 Αναπόσβεστη αξία πωληθέντων και καταστραφέντων παγίων (σημείωση 5) Λειτουργικό leasing 21.013 24.858 Εξοδα αντιπροσώπευσης 18.112 21.202 Ασφάλιση 13.561 7.952 8.099 17.232 Ελλείμματα (σημείωση 8) Διαγραφή απαιτήσεων (σημείωση 9) Μεταβολή αξίας αποθεμάτων Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 6.817 485 14.201.364 14.424.436 (371.788) 545.639 13.829.576 14.970.075 48 MERMEREN Kombinat 24. Συναλλαγές με συνδεδεμένα μέρη Ο κατωτέρω πίνακας παρέχει πληροφορίες για συναλλαγές που αφορούν συνδεδεμένα μέρη κατά την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018: 31/12/2019 Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Έσοδα Εξοδα Μετρητά - - - - - 1.195.979 - 8.986.045 22.889 - - - - 419.808 - 1.195.979 - 8.986.045 442.697 - Απαιτήσεις Υποχρεώσεις Έσοδα Εξοδα Μετρητά - - - - - 15.387 - 4.576.425 80.054 - Stone Works Holding Coöperatief U.A. Netherlands Παυλίδης ΑΕ Μάρμαρα – Γρανίτες Αμοιβές στελεχών Διοίκησης 31/12/2018 Stone Works Holding Coöperatief U.A. Netherlands Παυλίδης ΑΕ Μάρμαρα – Γρανίτες Αμοιβές στελεχών Διοίκησης - - - 340.819 - 15.387 - 4.576.425 420.873 - 25. Κέρδη ανά μετοχή Τα βασικά κέρδη ανά μετοχή υπολογίζονται διαιρώντας το κέρδος που αναλογεί στους μετόχους με το μέσο σταθμικό αριθμό κοινών μετοχών σε κυκλοφορία κατά τη διάρκεια του έτους. Κέρδος αποδοτέο στους μετόχους της Εταιρείας Μέσος σταθμικός αριθμός κοινών μετοχών Βασικά κέρδη ανά μετοχή (ευρώ ανά μετοχή) 2019 2018 20.124.798 22.817.952 4.686.858 4.686.858 4.29 4.87 26. Ενδεχόμενα στοιχεία του Παθητικού Υποθήκες Οι υποθήκες βάσει τής εκτιμηθείσας αξίας είναι όπως παρακάτω: Επαγγελματικοί χώροι Μηχανήματα και εξοπλισμός 2019 2018 2.378.952 2.378.952 963.800 963.800 3.342.752 3.342.752 2019 2018 1.246.062 1.327.369 874.834 988.100 2.120.896 2.315.469 Οι υποθήκες βάσει τής τρέχουσας καθαρής αξίας είναι όπως παρακάτω: Επαγγελματικοί χώροι Μηχανήματα και εξοπλισμός Εγγυήσεις Εκδοθείσες από την Komercijalna Banka AD Skopje 2019 2018 - 62.398 - 62.398 Οι δικαιούχοι των εγγυήσεων είναι οι προμηθευτές της Εταιρείας. Οι εγγυητικές χρησιμεύουν σαν ασφάλεια ότι η Εταιρεία θα πληρώσει τις υποχρεώσεις της έγκαιρα προς του δικαιούχους. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 49 MERMEREN Kombinat Επίδικες υποθέσεις Στις 31 Δεκεμβρίου 2019, το εκτιμώμενο ποσό των νομικών διαδικασιών που διατυπώθηκαν κατά της Εταιρείας ανέρχεται σε Ευρώ 41.371 (2018: Ευρώ 41.365). Δεν αναμένονται σημαντικές υποχρεώσεις από τις υπάρχουσες επίδικες υποθέσεις, καθώς οι επαγγελματίες σύμβουλοι της Εταιρείας υποδεικνύουν ότι είναι μάλλον απίθανο να προκύψει οποιαδήποτε σημαντική ζημία. Ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις Η Εταιρεία μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019 έχει ελεγχθεί: Για τον ΦΠΑ μέχρι την 30η Ιουνίου 2009 καθώς επίσης και γιά τον Ιούνιο 2019 Για τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων για τη περίοδο 1 Ιανουαρίου 2007 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2008 Για τη φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων για τη περίοδο 1 Ιανουαρίου 2007 μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2012 Για τη φορολογία για τις συμβάσεις παραχώρησης για την περίοδο μέχρι την 31 η Δεκεμβρίου 2011 Για τους παρακρατούμενους φόρους, για την περίοδο μέχρι το Μάρτιο του 2012. Για τις ανέλεγκτες φορολογικές χρήσεις της Εταιρείας, υπάρχει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετων φόρων και προσαυξήσεων. Επιπλέον, σύμφωνα με τις αλλαγές στον Κώδικα Φορολογίας, ο νόμος περί φόρου εισοδήματος τροποποιήθηκε το 2019 και η Εταιρεία έχει υποχρέωση να υποβάλλει αναφορά για τις ενδοομιλικές τιμές πωλήσεως για το 2019 το αργότερο έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2020, σύμφωνα με τον Κανονισμό για τη μορφή και το περιεχόμενο της Έκθεσης γιά την τιμολόγηση πωλήσεων (Επίσημη Εφημερίδα της RSM αριθ. 59/2019). Μέχρι την ημερομηνία της παρούσας έκθεσης, η Εταιρεία δεν συνέταξε έκθεση σχετικά με τις τιμές μεταβίβασης. Η Εταιρεία προβαίνει σε ετήσια εκτίμηση των ενδεχόμενων υποχρεώσεων που αναμένεται να προκύψουν από τον έλεγχο παρελθουσών χρήσεων. Η διοίκηση θεωρεί ότι τυχόν ποσά φόρων που πιθανόν να προκύψουν δεν θα έχουν σημαντική επίδραση στην καθαρή θέση, στα αποτελέσματα χρήσης και τις ταμειακές ροές της Εταιρείας ούτε δε στους ανακοινωθέντες φόρους. 27. Δεσμεύσεις Υποχρεώσεις λειτουργικής μίσθωσης Κατά την 31η Δεκεμβρίου 2019 οι λειτουργικές υποχρεώσεις μίσθωσης σχετίζονται με τις μισθώσεις οχημάτων. Το πρόγραμμμα αποπληρωμής των λειτουργικών υποχρεώσεων μίσθωσης είναι ως εξής: 2019 2018 Αποπληρωμή μέσα σε 1 χρόνο 20.913 20.913 Αποπληρωμή μέσα σε 1 – 5 χρόνια 32.193 53.106 53.106 74.019 Λειτουργικές υποχρεώσεις μίσθωσης Παρούσα αξία πληρωμής: Στην διάρκεια του 2019, η Εταιρεία αναγνώρισε έξοδα γιά λειτουργική μίσθωση ύψους 21.013 Ευρώ (2018: 24.858 Ευρώ) (Σημ. 23) 28. Συμφωνίες παραχώρησης Κατά την διάρκεια του 2000 και του 2001, η Εταιρεία και το Υπουργείο Οικονομικών της Βόρειας Μακεδονίας έχουν υπογράψει διάφορες συμφωνίες παραχώρησης με σκοπό την έρευνα και την εκμετάλλευση των τοπικών πόρων μαρμάρου. Σύμφωνα με την αρχική σύμβαση παραχώρησης η διάρκεια ισχύος της εν λόγω σύμβασης είναι τα 30 χρόνια. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 50 MERMEREN Kombinat Παρακάτω είναι οι βασικές προβλέψεις όπως καθορίζονται στις συμφωνίες παραχώρησης στο πλαίσιο των οποίων, η Εταιρεία είναι υπόχρεη σε: Ετήσια αμοιβή γιά την χρήση τής περιοχής στην οποία έχει γίνει η παραχώρηση, ποσού Ευρώ 5.742 Αμοιβή στις πωλούμενες ποσότητες εμπορικού μαρμάρου σύμφωνα με την μεθοδολογία που καθορίσθηκε από το Υπουργείο Οικονομικών τής Βόρειας Μακεδονίας γιά: Μπλοκ, στο 5% της συνολικής αξίας των που ορίσθηκε σε Ευρώ 294 ανά κυβικό μέτρο Τομπολόνια, στο 5% της αξίας που καθορίζεται σε Ευρώ 147 ανά κυβικό μέτρο και Για τα αδρανή υλικά από θραυστήρες σε 0.325 Ευρώ/tn 29. Οικονομικές πληροφορίες κατά τομέα Την 31η Δεκεμβρίου 2019 και 2018, η Εταιρεία ήταν οργανωμένη στους ακόλουθους τομείς λειτουργίας: λατομείο εργοστάσιο Τα λειτουργικά αποτελέσματα ανά τομέα για τις χρήσεις που έληξαν την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018, έχουν ως εξής: Λατομείο Εργοστάσιο Σύνολο η 31 Δεκεμβρίου 2019 Πωλήσεις 33.983.158 2.161.045 36.144.203 Κέρδη από λειτουργικές δραστηριότητες 22.204.151 160.281 22.364.432 (60.457) Χρηματοοικονομικά αποτέλεσματα Κέρδη προ φόρων 22.303.975 Φόρος εισοδήματος (2.179.177) Κέρδη χρήσης 20.124.798 7.411 Άλλα έσοδα 20.132.209 Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα Λατομείο Εργοστάσιο Σύνολο 31 Δεκεμβρίου 2018 η Πωλήσεις 35.483.613 4.457.190 Κέρδη από λειτουργικές δραστηριότητες 23.604.480 1.530.016 Χρηματοοικονομικά αποτέλεσματα 39.940.803 25.134.496 (89.280) Κέρδη προ φόρων 25.045.216 Φόρος εισοδήματος (2.227.264) Κέρδη χρήσης Άλλα έσοδα Συγκεντρωτικά συνολικά έσοδα 22.817.952 4.177 22.822.129 Τα στοιχεία Ενεργητικού και Παθητικού κατά τομέα την 31 Δεκεμβρίου 2019 και 2018 έχουν ως εξής: Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 51 MERMEREN Kombinat 31 Δεκεμβρίου 2019 Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις Κεφαλαιουχικές δαπάνες Λατομείο Εργοστάσιο Σύνολο 35.167.023 6.264.811 41.431.834 2.840.197 108.040 2.948.237 4.361.763 1.079.470 5.441.233 37.973.074 6.990.070 44.963.144 3.513.261 278.183 3.791.444 2.564.845 772.553 3.337.398 31 Δεκεμβρίου 2018 Σύνολο ενεργητικού Υποχρεώσεις Κεφαλαιουχικές δαπάνες Οι πωλήσεις ανά γεωγραφικό τομέα είχαν όπως παρακάτω: Βόρεια Μακεδονία Κίνα (περιλαμβάνεται και το Χογκ – Κογκ) Ελλάς Ιταλία Λοιπά Βαλκάνια Λοιπές αγορές 2019 2018 334.150 24.757.085 8.980.785 135.538 208.708 1.727.937 36.144.203 477.603 26.291.892 9.859.502 2.111.197 243.106 957.503 39.940.803 Κατά το 2019, 8.983.750 Ευρώ ή 24,9% (2018: 14.337.949 ή 35,9%) των πωλήσεων τής Εταιρείας εξαρτώντο από έναν πελάτη από την Ελλάδα (2018 τρείς πελάτες, ο ένας από την Ελλάδα και οι δύο από την Κίνα), κάθε ένας εκ των οποίων ατομικά αντιπροσωπεύει πάνω από 10% των πωλήσεων. 30. Γεγονότα μετά την ημερομηνία ισολογισμού Μετά την 31η Δεκεμβρίου 2019 – ημερομηνία αναφοράς – μέχρι την έγκριση των παρουσών ετήσιων οικονομικών καταστάσεων δεν υπάρχουν διορθωτικά γεγονότα ουσιωδώς σημαντικά ώστε να περιληφθούν στις οικονομικές καταστάσεις, ή μη διορθωτικά γεγονότα ουσιωδώς σημαντικό ώστε να αναφερθούν. Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 52 MERMEREN Kombinat Ετήσια Οικονομκιή έκθεση γιά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως 31η Δε κεμβρίου 2019 53

Περίληψη: Οι 1. Χριστόφορος Παυλίδης. Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου. 2. Βασίλειος Αναγνώστου. Διευθύνων σύμβουλος, εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. 3. Jasna Azhievska - Petrusheva. Εκτελεστικό μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου. ΔΗΛΩΝΟΥΜΕ Με τη παρούσα ότι, εξ’ όσων γνωρίζουμε οι ετήσιες οικονομικές καταστάσεις της Εταιρείας MERMEREN KOMBINAT AD Prilep για τη χρήση από 01/01/2019 έως 31/12/2019, οι οποίες καταρτίσθηκαν σύμφωνα με τα ισχύοντα Διεθνή Πρότυπα Χρηματοοικονομικής Πληροφόρησης, απεικονίζουν κατά τρόπο αληθή τα στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού, τη καθαρή θέση και τα αποτελέσματα χρήσεως της Εταιρείας. Δηλώνουμε επίσης ότι, εξ’ όσων γνωρίζουμε η ετήσια έκθεση του διοικητικού συμβουλίου απεικονίζει κατά τρόπο αληθή την εξέλιξη, τις επιδόσεις και τη θέση της Εταιρείας συμπεριλαμβανομένης της περιγραφής των κυριοτέρων κινδύνων και αβεβαιοτήτων που αντιμετωπίζουν. 13 Μαρτίου 2020 Οι βεβαιούντες Χριστόφορος Παυλίδης Βασίλειος Αναγνώστου Jasna Azhievska Petrusheva Πρόεδρος του Δ.Σ. Διευθύνων σύμβουλος Εκτελεστικό μέλος του Δ.Σ.